·No text on this page.

·मैत्रायणी-संहितायाः विषयसूची। पृष्ठ प्रपा प्रपा० " ४ विषय पृष्ठ (वसोरीया) २३९ २४८ अध्वरादीनां पागो विधिः (मामावैष्णयम्) " ५ " " २ ७ " ८ " ९ (मामुरा) २८ (सकावा.) २८० (पानीका) २८९ विषय (आदिम) प्रथमं काण्डम् । दर्श-पूर्णमासी। अध्धर । प्रहा। यजमान-ग्रामगम् । भान्युपस्थानम्। भाधानम्। पुनराधानम्। भनिहोत्र-माझणम् । चतुरातारः। चातुर्मास्यानि । वाजपेया। (मध्यम) द्वितीयं काण्डम् । काम्या इष्टय । ४९ ur सौत्रामणीय । भAध । ७ ३१३ . " ८२ " १० ३०० १६ १०३ १ २ (सिलं) चतुर्थ काण्डम । पुरोडाश-माझगम् । गोनामिकः। राजसूप-मागम् । ३४१ " २ ११९ " " ५ भवरादीनां प्रयागा विधिः। १३३ १४३ २४९ " काम्या पशव.. राजसूप। भनिधित " ६ " " " " ३९४ " ८ ८ प्रवर्य । ९ ११३ " वाग्यानुवार १९० " 1 ४३९ " १० १३ . " ४६६ मंत्रायली-सहार-प्रा । मंत्रायनी-सरिता-मयाबगानुषी ५१६ मेवारनीयमारण्य (उपरि) तृतीयं काण्टम । भपिचिति-प्रामणम् । (उममी) १० (ARI) १९ सोमभाग:३० १ " "

·No text on this page.

·मैत्रायणी-संहिताया मुद्रणार्थ खरचिहानि । ॐ इषं त्वा सुभूताय, वायव स्थ, देवो वः सविता प्रार्पयतु श्रेष्ठतमाय कर्मणा, आप्यायध्वमध्न्या देवेभ्या इन्द्राय भाग, मा क स्तेन ईशत माघश५ सो ध्रुवा अस्मिन् गोपतो स्यात वही-यजमानस्य पशून् पाहि ॥१॥ या सरचिहान्यक्षराणामुरसि वा सिरभि वारोदन्ति । तानि तथैव मुद्रापयितुम- शक्यानि, तागायरा क्षराणामभावात् । अतोऽधौलिसितानि सरचिहानि मैत्रायणी- संहिताया मुदणार्थ संकल्प्यन्ते । यथा-- रवा य वा यु %3D एलेमाविहानागंशेजनेर मेग्रायणी-सदिताया मुदश भविश्यति । यथा-- - ॐ ला मुमताय, थार्य स्य, देवौ पः सविता प्रांर्पयतु श्रेष्ठवमाय कर्मणा, आप्यायममापा दुवैम्पा इन्ट्राप भाग, भाव स्तेन ईशत मासो ध्रुवा अर्सिन् गौपुती सात पही-जमानस्य पनि पाहि ।। १ ।।

·अथ यजुर्वेदीय. मैत्रायणी-संहिता प्रथमं काण्डम् । अथ प्रथम.प्रपाठकः। १ दर्श-पूर्णमासी। [श्रीगणेशाय नम ॥ ओम् ॥ नमो यनुर्वदाय ॥] 1) ॐ ॥ हुपै त्वा सुमुतायु, चार्य स्थ, देवो वः सविता प्रार्पयतु श्रेष्ठतमायु कर्मणा, आप्यायध्यमभ्या देवेभ्या इन्द्राय भागे, मो व स्तेन ईशत मायश सो धुप असिन् गौपुतौ स्थात यही, यजमानस्य पशून् पाहि ।। १ ।। गोपद्वसि, प्रत्युष्ट रक्षा, प्रत्युष्टारातिः ॥ यमुगाद्धिपणा बर्हिरेछ मनुना कृता स्वर्धा वितृष्टा । त्यावहन्ते कवयः पुरस्तात् ।। ३ देवानां परिपूर्तमुसि विष्णो स्तुपोऽतिसृष्टो गंयां भागो देवस्य त्या सचिर्तुः प्रसऽश्वि- नोर्बाहुभ्यां पुष्णो हस्ताम्यां, यहिदेवसदनं दामि । अतस्त्वं बर्हिः शवलिश विरोह, सहस्रपलिशा विवर्य रुहेम ।। अयुपिता योनि, रदित्या रास्नासीन्द्राण्याः मनहन, पूपा ते ग्रन्थि ग्रभातु, सं ते मां स्थादि, न्द्रस्य त्वा या म्याधछे, पृहस्पर्मीहराम्यु३, चन्तरिक्षर वी, सदित्या- स्त्वा पृष्ठे सादयामि ॥२॥ [१] ४,१.१ ते १.१.१ । काठ १.१ . कपि १.१ । वा १,१काश्च १,१-३॥ मा १,१.१। [मा य स्तन .श अर्व ४,२१,७] [१] में ४,१.१ ते १.१, 1 काठ १ । कपि. १,२ । मा श्री १,१.१॥ देवस्य स्या० । अपवं १९५१.] ४ - .

·७-१० [] मैत्रायणी-सहितायाम् [ काण्ड १, प्रपा० १, अवाक ३-६ गुन्धध्यं दैव्याय कर्मणे, वसूनां पर्विमसि मृतधार ५ सहस्रधारमछिद्रतनुः ॥ घोरसि, पृथिव्युसि, मारधुनो धर्मः ॥ विश्वहोतुर्धामन् त्सीद ।। पौपाय त्यां, ऽदित्या रास्नासि, कोमधुक्षः, सा विश्वायुरस्नुसौ, कौमधुक्षा, सो विश्वभूरस्त्यसौ, कामधुतः, सा विश्व- कर्मास्त्सो, हुर्त स्तोको, हुतौ गुप्ता, ने पाहि विर्भूपः, सुपचा देवेभ्यो हव्यं पचा, ऽनये त्वा वृहत नालाय स्वाहा द्यावापृथिवीभ्याभि, न्हाय त्वा भाग सौमेनातनच्मि, विष्णो हुन्य र रखस्यो,-ऽऽपो जागृत ॥३॥ वैपाय यां, कर्मणे वार, सुकृतायु यां, देवीरापोऽग्रेगुयोऽग्रेणीयोऽग्रेऽस्य पस्य प्रेता, -ऽर यज नुयार यज्ञपति५, युष्मानिन्द्रोऽवृणीत वृत्तूर्ये, यूमिन्द्रभवृणीधर , प्रोधिता स्थ, सरसीदन्तां देवीपिंशो, वानस्पासि, उपवृद्धमस्यु३, र्वन्तरिक्ष घीहि, प्रत्युष्ट र रक्षा, प्रत्युष्टाति, रसि, घर परन्तु यो अस्मान् धरान, य५ चय राम नै घर ॥४॥ ११ देोनामसि चद्वितम र सस्तितम प्रितमजुट्टतमं देवहूतमम, हुतमसि हविधीन, रहस्य, मोहा, विष्णोः मोऽस्यु, बाताय, मित्रस्य वचक्षुषा प्रेक्षे, देवस्य यः सवितः प्रस३वे- ऽश्विनो दुभ्यां पूष्णो हस्ताम्यार, यहन्तु पञ्च, गोपीायु यो नारातये, ऽनये वो जुटा- निपाम्पमुष्मै यो जुष्टानि, दं देवानामिदमु नः सद, हिन्तां दुर्या, स्याहा द्यावापृथिवी- म्यां, निरुणस्य पाशादमुधि, सुरभिय॑क्षं ज्योतिर्वश्वानरमु३, न्तरिक्षर३ चीज़, द्वित्या च उपस्थे सादयामि ॥ ५॥ १२ देवौ पः सचिवोत्पुनात्यछिद्रेण पणि । सोः सूर्यस्य रश्मिभिः । अमये यो जुटान् प्रासाम्यमुम्मै यो जुष्टान्, योऽशुद्ध आलेमै तै शुन्धन, मदित्यास्त्व- गर्य, चन र रक्षा, सुधारातिरे, द्वित्यास्त्वंगसि, प्रति त्योदित्यास्त्ववेत्तु, पृथुनोवासि चानम्पयः, प्रति चोदित्यास्त्वग्वेच, मनिहासि बाचौ विसर्जनमा, युपे यो, 'हासि पानस्पत्यो, यो हुल्य समीप, मुमि शमीष्व, कुटरुरसि मधुजि स्त्वया वयर [२]४१.३.१,१,३पाल १,३ । कवि १.३।पा १,२-४ । काय १,४-७१ मा श्री १.१.३॥ [] ४.१४।। १.१.५-५॥ काठ १.४ापि १,५। वा १,६-८,११,१० । वाम २९-११,१७,१८१ . . . . . [५] १.१.५॥ १,१४ । मठ १, परि १.४ का १०-१२। अब १,१०-१५ १ मा श्री १०.१ । [F] ४,१५ १.१.६१ १.५१ परि १५६ का १,१५-१६। प्रम १,१२,१८-२४ मा श्री १,०॥

·काण्ड १, प्रपा० १, अनु. ४-]] दर्श-पूर्णमासी। [३] १४ , - १५ संघात संपात जेष्म,पमावदों, जावद, रायस्पोपमायद ॥६॥ वर्पवृद्धमसि, प्रत त्या वपैवृद्ध५ चेत्तु, परापूत रक्षा, परापुतारातिः, प्रविद्धो रक्षसां भागों, ऽदित्यास्त्वंगस्य, वधूत रक्षा, ऽवधूतारातिरं, दित्यास्त्वगसि, प्रति त्वोदित्यास्त्वग्वेत्तु, धिषणासि पार्वती, प्रति त्यांदित्यास्त्ववेत्तु, धिषणासि पार्वती, प्रति वा पार्वती बेच, ढित्या स्कम्भोऽसि, धान्यमसि, धिनुर्हि देवान्, प्राणाय त्या, ऽपानाय त्या, व्यानाय त्वा, दी(मनु प्रसूतिर संस्पृशेधार्मा,ऽऽयुपे यो, मित्रस्य वचक्षुपविक्ष्ये, देवो वः सविता हिरण्यपाणिरुपगृह्णातु ॥ ७ ॥ निग्ध रक्षो, निर्दग्धारातिः, समुद्र मा धां, ध्रुवमसि, पृथिवी हरहो, पाने- ऽनिमामाई जहि, निः कन्यादं नुदस्सी,-si देवयजन वह, धरुणमस्य, न्तरिक्ष ४४६, धमुसि, दियं दृह, धर्मासि, विश्वा विश्वानि.दृह, चिसि, परिचिदुसि, विश्वासु दिक्षु सीद, सजातानुस्मै यजमानाय परिवेशय, सजातो हुम यजमान परिविशन्तु, वसूना रुद्रोणामादित्यानां भृगगामतिरसां धर्मस्य तपसा तप्यध्वम् ॥ यानि धर्म कुलान्युपचिन्वन्ति वेधसः । पूष्णस्तान्यपि व्रत इन्द्रवायू विमुञ्चताम् ॥ ८॥ देवस्य यः सवितः प्रसश्वेऽश्विनोईम्यां पुष्णो हस्ताभ्यार संवपामि । देवो यः सवितात्पुनात्यछिद्रेण पवित्रेण । बसोः सूर्यस्य रश्मिभिः ॥ समापा औषधीभिर्गछन्ताप समोषधयो रसेन । सं रेवतीजगती शिवाः शिवाभिः समसृक्षताः ॥ १९ सीदन्तु विशो, जनयत्यै स्वा, धर्मोऽसि पिचायु, धर्म पम श्रयस्यो, प्रथस्यो, ते यज्ञपतिः प्रथतार, सते तन्वा तन्युः पृच्यन्ताम् ।। परि वाजपतिः विभिन्योन्यक्रमीत् । दधद्रत्नानि दापे ।। २१ देवस्त्वा सविता श्रेपयतु चर्पिष्ठे अधि नाक पृधिया, अंने ब्रह्म गृहीप्य ॥९॥ २२ [७] मे ४,१,७१ ते १,१,५-६) काठ १,५-६ । कपि १,६। व १,१६,१९,२० । रम्य १५,३१-३४ । मा श्री १,२,३। [८] मै ४.१.८ । ते १.१.७ । काठ १७ । कपि १,७1 वा १,१७-१८ । प १,७-३० 1 मा.श्री. १.०.३ । [१] मै ४,१,२ । । १.१.८ । साठ १,८.१०।१ १,८११० स०६-२२.११.२५ । १:३३-३८.१२ २५ामा यी १,२,३। परियाजपति:... दापुरे । ऋ• ४,१५३ म...]

·[2] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड १, प्रपा. १; अनु० १०-१५ .. देस्य त्वा सवितः प्रसश्वेऽश्विनो हुभ्यां पूष्णों हेस्ताभ्यामौदा, इन्द्रस्य पाईरसि दक्षिणः सहस्रभृष्टिः तेजा, वायुस्तिग्मतेजाः, पृथिवि देवयजनि मा हिसिपं तामौषधीनां मूल, बृज गछ गोस्थान ५, चर्पतु ते पर्जन्यो, धान देव सवितः शतेन पारीः परमस्या पार्वति यो अस्मान् दैष्टि य च वयं द्विष्मस्तमंत्र यधान, सोऽतो मा मोचि, मो वः शिवा ओपघयो भूल हिसिप१, जे गछ गोस्थान५, वर्षतु ते पर्जन्यो, वधाने देव सवितः शतेन पशिः परस्पा परावति यो अस्मान् द्रष्टि य च वय द्विष्मस्तमंत्र पधान, सौऽतो मो मोचि, द्रुप्सस्ते दिवं मा स्कान्, व्रज गछ गोस्थान५, वर्पतु ते पर्जन्यो, बधान देव मचित्तः शतेन पशिः परमस्यां परावति यो अस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस्तमंत्र बधान, सोऽतो मा मोचि, सवस्त्वा परिगृहन्तु गायत्रंण छन्दसा, मुद्रास्त्या परिगृहन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसा, ऽऽदित्यास्त्वा परिगृहन्तु जागतेन ईन्दुसा, पारर पृथिव्या अवयजन, सत्य॒सदस्य, तसदसि, धर्मसंदसि ॥ पुरा फरस्य विसपो विशिन उदार्दाय पृथिवी जीरदानुम् । तमिरचन्द्रमसि स्वाभिस्तो धीरासः कवयोऽनुश्यायजन्त ॥ १० ॥ २४ प्रत्युष्ट र रक्षः, प्रत्युष्टाराति, रायुः प्राण मा निर्माजी, चक्षुः श्रोत्रं मा निर्मार्जी,- चाचं पशून् मा निर्माजी, झें प्रजो मा निर्माजी, स्तेजोऽसि, शुक्रमसि, ज्योति॒िरस्य,- मृतममि, वैश्वदेवमसि ।। विसि पैश्वानरमुनीतशुष्म सत्यौजाः । सहोऽमि सहस्वारातिर सहस्य पृतनायुतः ॥ २६ महसवीर्यमसि, तेन्या जिन्या,ऽऽज्यस्याज्यमसि हुर्यिपो हुर्विः सत्यस्यु सत्य, गत्याभिहित ५ सत्येन त्यार्मिधारयाम्य, व्धेन त्वा चक्षुपविक्षे रायस्पोपाय सुप्रजासत्वाय ॥ २७ धाभाति प्रियं देवानामनाधृष्टं देयजनन् । देववीत्य त्वा गृहामि ।। देवीरापः शुद्धा युयै दे॒वान् युयुर्घर, शुद्ध वर्पर सुपरिविष्टाः परिवेष्टारो यो भूयास्म, कणोऽस्यारोटो, अमेये वृतै भव, हिरमि, हिपे त्या जुष्टं प्रोक्षामि, अदिवसि, बी न्या जुएं प्रसामि, म्योहा पितृभ्यो धर्मपावभ्यः ॥११॥ - २५ . २८ 20. ४,१.१०॥ १,११।४१..। .प. १,९. पा. १,२४-८ काम १,४०-४५६ मा धी. १.०४ । [११] मे: ४.१..-१३ । १.१.२० । राम. १,१०-१२। करे. १,१०-११ । या १.२९-३६,२,१, ६.१३ । १.४१,४७,४९.०.१-४, ६01 मा श्री. १.०५ ·काण्ड . . १, प्रपा० १, अनु. १२-१३] दर्श-पूर्णमासो। [५] पूर्वा ते ग्रन्थि विध्यत, विष्णो स्तुपोऽस्यु, रुप्रथस्वोर्णप्रद स्वासस्थं देवेभ्यो, गन्धर्योऽसि विश्वासुर्विश्वस्मादीपमाणो, यजमानस्य परिधिरिर्ड ईडित, इन्द्रस्य याहरसि दक्षिणो, यजमानस्य परिधिरिर्ड ईडितों, मित्रावरुणौ त्योत्तरनः परिधत्ता, यजमानस्य परिधिरसीड ईडितः॥ नित्य॒होतारं त्वा कवे द्युमन्तः समिधीमहि ॥ वर्षिष्ठे अधि नाके पृथिव्याः सूर्यस्त्वा रश्मिभिः पुरस्तात् पातु कस्याश्चिदर्भिशस्त्या, विश्वजनस्य विघृती स्थो, बसूना रुद्राणामादित्याना र सदोऽसि खुचा यौनि, योरसि जन्मना जुहूनार्म प्रिया देवानां प्रियेण नाना, ध्रुवे सदसि सीदा, ऽन्तरिक्षमसि जन्मनोपभृन्नाम मियां देवानां प्रियेण नाम्ना, धुर्व सदसि सीद, पृथिव्यास जन्मना ध्रुवा नाम प्रिया देवानां प्रियण नांना, ध्रुवै सदसि मीद, ऋषभोऽसि शावरौ वषट्कारस्य त्या माया सादयामि ॥ ध्रुवा असुदन्नुतस्य॒ योनौ सुकृतस्य लोके, ता निष्णो पाहि ।। पाहि यॉ, पाहि यज्ञपति, पाहि मोर यज्ञन्यम् ॥ विष्णूनि स्थ, वैष्णयानि धामानि स्थ प्राजापत्यानि ॥१२॥ ३२-३५ सूर्यमे मेऽद्य स्त५ स्यावृती सपाता, अनाविष्णू विजिहाथा, मौ मा हिसिष्टं, लोक मे लोककृतौ कृणुतं, मां मौदोषिष्टमात्मानं मे पात, शिवौ भवतमी नो, विष्णो स्थामासी, त इन्दुस्तिष्ठन् वीर्यमकृणोद्देवताभिः समारम्पः ।। ऊध्वी अध्वरो दिविस्पृगहुतो यज्ञो यज्ञपतेः । इन्द्रवान् त्स्वान् वृहद्भाः ॥ चीहि मधोघृतस्य, स्वाहा, सै ज्योतिषा ज्योतिः ।। ३८ चोजस्य मा प्रसवेनोग्राभैणोदजिग्रभत् । अथा सपत्नानिन्द्रो मे निग्राभेगांधरार अकः ॥ उदाभश्च निग्राभश्च ब्रह्म देवा अवीवृधत् । अथा सपत्नानिन्द्राग्नी मे विपूर्चीनान व्युम्यताम् ।। वसुरस्यु, पावसुरसि, विश्वावसुरस्य, मुंभी रिहाणा व्यन्तु ययो, वा पृश्नि त्या मरुतो गछ, ततो नो वृष्ट्यावत ॥ [१२] भै ४,१,१३ । ते १,१.१०-११। पाठ १,११ । कपि, १,११ । वा २,२-६। वय २,२-९ । मा श्री.१,२,६॥ [नित्यहोतारं (वीतिहोत्र ) त्वा समिधीमहि ।( ५,२२,३ । म १५२३) [१३] मै ४,१,१४ । ते १,१,१२-१३ । काठ १,१ । कपि १,१२ । वा २,७-१,१६,१८,२१,८,२९,१७,६३-६४ । काण्व २,१०,१२,१४ १४,३५,३९९२१ १८.६३-६४ मा श्री १.३ १-४॥ १६ ४१ ·४३ ६४३) १ ४ : मैगायणी-संहितायाम् [का. १, प्रपा०, अनु.१-३ सरसा भागा स्थेपो बृहन्तः प्रस्तरेष्ठा बर्हिपदश्च देवा । हुमार याचमभि विश्व गृणन्तः स्वाहा देवो अमृता मादयन्ताम् ॥ देवा गाविदो गातु वित्त्वा गामित, मनसस्पते सुर्धात्विमर यह दिवि देवेषु वति धा, स्वाहा ॥१३॥ ॥इति प्रथमकाण्डे प्रथमः प्रपाठकः ॥१६॥ अथ द्वितीयः प्रपाठकः। अध्चरः। ओपो देवीः शुन्धत मा मधुमन्तं मधुमतीर्देवयाय ॥ औषधे प्रायस्पैन५ स्यधिवे मैन हि सीः। यो वे शिवतमा तुनूस्तयैनमुपस्पृश ।। २ देवश्रुद्धिमान् प्रवपे, स्वस्त्यूचरं अशीय ॥ हिरण्यवर्णाः शुचयः पायोः प्रचक्रमुरिहित्वावधापः । शत पूर्विया तितान्यासु वैभिर्मा देवः सविता पुनातु ।। आपो मा मातरः सूदपन्तु घृतेन मा घृतप्युः पुनन्तु । विश्व हि रिनं प्रवहन्तु देवीकृर्दिदाम्पः शुचिरा पूर्व एमि ॥ विष्णोः शर्मासि, शर्म मे यछो, जे त्या, महीनो पयोऽस्युपनिषधीनार सो, पाँधी अमि, मे घेहि ॥ त्रस्यासि कौनिका चक्षुपो मे वयोधा, अन्तरई त्यया द्वैषो अन्तरातीर्दधे महतो पतेन, चक्षुप्पो असि, चक्षुर्मे पाहि ।। चित्पतिस्त्या पुनातु, पाचस्पतिस्त्या पुनातु ॥ देवस्त्या सरिता पुनात्यछिद्रेण पवित्रेण । यसोः सूर्यस्य॑ मिभिः ॥ तस्य ते पवित्र पते पनिण यस्म के पुन ते शकेयम् ॥१॥ आकृत्यै प्रयुंजे अर्मये साहा, मोय मनसे अनये सहा, दीक्षाय तपसे अपये स्वाहा, सरस्वत्यै एप्पो अपये स्वाहा ।। ओपो देवीदतीविश्वशंभुवो पावाप्रथिवी उरो अन्तरिक्षः । परस्पतिनों हरिपा वृधातु । स्वाहा ॥ (१] ३.६.०-३॥ १.१। कार १ सय १,१३ । या ४,१-४ । काय ४,२-५१ मा श्री ३.१.१ । [दिरपपणा: (PR) भयं. १३३१] भाषा ( मस्मान् )मा०।१०,१७,१०, अपर्व ६,५१,२] [12. १.१ १.२ 13.0-३ र ११५-१६ ।। ४,७-१०१५-६ पाय ४,८-११,६७। Hi... विभ्यो दयाय १.५१५] ·काई १, प्रपा० २, अनु० २-३] अध्यर। [७] विश्वो देवस्य नेतुमतों पुरीव सुख्यम् । विश्वो राय हुपुध्यति द्युम्नं वृणीत पुष्यसे | स्वाहा ।। १३ असामयोः शिल्पे स्थ, स्तै वामारभा, ओ मोचः पात, विष्णोः शमासि, शर्म मे यछु, नमस्ते अस्तु, मो मा हिसीः ।। १४ इमा धियुर शिक्षमाणस्य देव ऋतुं दक्षर वरुण स शिशाधि । ययाति विश्वा दुरिता नरम सुर्तर्माणमघि नायर रुहेयम् ॥ १५ सूर्याग्नी द्यावापृथिवी उरो अन्तरिक्षापः ॥ ओषधया उप मा दीक्षायां दीक्षापतयो यचं, देव सवितस्त्वै दीक्षायां दीक्षापतिरसी, रथ मा सन्तं पा, दुर्गस्याशिरपूर्णमदा, ऊर्ज मयि धेही, न्द्रस्य यौनिरसि, गोपार्य मा, नमस्ते अस्तु, मां मा हि सीः ॥ १६-१७ कृषि सुसमुत्कृपे सुपिप्पा औषधीस्कृधि । बियाणे विध्यैते ग्रन्थि यदस्य गुपितर हृदि मनो यदस्य गुपितम् ॥ बृहन्मसि वानस्प॒त्यः, सुघुम्नौ द्युम्नं ५ यजमानाय घेहि, नक्षत्राणां मातीकाशात पाहि ॥ १९ आ वो देवास ईमहे यामै प्रयत्यध्वरै । यहो देवास आगार यजियासो हवामहे ।। स्वाहा यज्ञ मनुसः स्वाहा दिवः स्याहा पृथाः स्वाहारन्तरिक्षात् ाहा पाताल परिगृहामि, स्वाहा ॥२॥ २१ नक्षत्राणार सकाशान्मा योपर, व्रत चरत ।। देवी धियं मनामहे सुमृडीकामभिष्टये । चर्चाघार पयाहस र सुतीथी नो असहो । २३ ये देवा मनुजावा मनोजः सुदशा दहापितरस्ते नोऽयन्तु, ते न पान्नु, न्य: Rion २४ शिवाः पीता भवत युर्यमापो अस्माकर यौना उदरे सुयाः । ईरापवीरनमीया अनागसः शिवा नो भवन जीर्यसे ।। कामो हविषा मन्दुिष्टोऽने वर से जागृहि यर्य मन्धिपीमहि । गोपाय नः स्वस्तये (युधे नः पूनस्कृधि ।। , २० २२ २५ [३] में.३.१,९,१०१. १०.३ । ठ २,४ र १.१९ । । ४,११,१०,११-१६६७ का ४.१५-१७, १९-२१.६,३९,४०.१०८मा श्री ...।

·[0] मैत्रायणी-संहितायाम् [ का० १, प्रपा० २ अनु० ३-४ . पुनमनः पुनरायुर्ना आंगाव पुनः प्राणः पुनराकृतागात् । वश्वानरोऽव्यस्तनपा अपवाधता दुरितानि विश्वा ॥ खमने व्रतपो असि देवां ओ मत्येप्यो । वर यज्ञेपीडयो तमासु धारय ।। २८. पुपो सनीनार सौमो रांघुसा, मा पुर्णन् पुत्या विराधिष्ट, मार पर्यायुपा चर्चसा च, स्त्यियत् सोमा,- 55 भूयो भर, देवः सविता सोईसुदावा, वायुगोपा, स्त्वष्टाधिपतिः, पूर्ण प्रविग्रहीता, देवीरापो अपां नपाद्य मिर्हयिष्य इन्द्रियावान्मदिन्तमस्त५ वो मा कमीपुर, योः पनामृप वाचस्ताः सूर्यो अंग्रे शुक्रो अंग्रे ताः प्रहिणोमि यथाभार्गर वो अच, शिवा नः पुनरायन्तु वाचो, वार्यवे त्या, वरुणाय त्या, रुद्राय त्या, नित्यै त्यै,न्द्राय त्या, मुख्यस्त्वा ॥३॥ २९ इयं ते शुक्र तुरिदै ५ वर्च, स्तया समय, भ्राजं गछ, जरसि धृता मनसा जुष्टा विष्णवे, वस्यास्ते सुत्यसबसः प्रमुवै तन्यो यन्त्रमुशिय, स्वाहा, शुक्रमसि, चन्द्रमस्य, मृतमसि, वैश्वदेवमुसि, चिदसि, मनासि, धीरसि, दक्षिणासि, यहियासि क्षत्रियास्य, द्विति- रस्य॒मय॑तः शीण, सा नः सुप्राची सुप्रतीची भव, मित्रस्त्वा पदि भात, पूनः पात्वि, -न्द्राध्यक्षायो, नु त्या मार्ता मन्यताम, नु पिता, पुनु भ्रता संगम्यौ, ऽनु संसा सभ्यः, सां देवि देवमठेही, न्द्राय सोम?, रुद्रस्त्यावर्तयतु, स्वस्ति सौमससा पुनरहि, यस्यसि, रुद्रास्य, द्वितिरस्या, दित्यासि, चन्द्रासि, रुद्रासि, बृहस्पति॒िष्वा सुम्ने रम्णातु, रुद्र सुमिरीचके, पृथिव्यास्त्या मूर्धनौजिपर्मि याहया ईडायास्पदै घृतंयुति- Wia, ऽम्मै उमस्या,-मे ते राय, स्तव, राय, स्तव तव रायो, मा रायस्पैपेण वि- यौम, स्त्येष्टीमन्तस्त्या सपेम ॥४॥ ३० सूर्यस्य चक्षुरोरुहमग्नेरह्मणः कनौनिकाम् । यदैतशेभिरीयुसे प्रोज़मानो विपश्चिता ।। अपि पन्थामगन्महि सस्तिगामनेईमम् । यन विश्वाः पार दिपो चूर्णक्ति विन्दते चंगु ॥३२ [पुनमंना पुनराः । अयं ६ ५३२॥ यमग्ने प्रतपाल । शु. ८.११.१; अपर्व० १९.५९१) [४] २,७५-७६ १.०४-५ । पर. २.५। पपि १,१७-१८ का ४,१७-२२ । त्रि. ४,२६-३१ । मा ....... [५] 1.5-313 २१ १,१९ । वा.४, ३०,२९,२४-०७। यत्र ४,३०,३९,४४,४१ ।

·काण्ड प्रपा २, अनु. ५-६] अध्यर।। [९] आस्माकोऽसि, शुक्रस्त ग्रह, स्वाहा त्वा विचिद्रयः ।। अभि त्यै देवर सुचितारमोण्योः कवितुमर्चामि सत्यसवसर रत्नामभि प्रिय मतिम् । ऊयी यस्यामतिी अदिद्युतत्सवीमनि हिरण्यपाणिरमिमीत सुक्रतुः कृपां स्वः ॥ ३४ प्रजाभ्यस्त्या, प्रजर्जास्त्वानुप्राणन्तु, प्र॒जाः पाहि, शुक्र ते शुक्र शुभैणु चन्द्र चन्द्रेणा- मृतममतेन क्रीणामि देव सोमः शक्म यत्ते गौर, से ते चन्द्राणि, तपसस्तनरसि प्रजापतेर्वर्णः, सहस्रपोष पुष्यन्ति, परम॑णु पृथुना क्रियस्वा,ऽस्में ते बन्धुः सुवाङ्गधाडसारे चम्भारेऽस्तरहस्तः कृशान एते यः सोमक्रयणा, स्तान् रक्षध्वं, मा यो दमन्, दुर्थक्षा वो मायक्षत् ॥५।। ३५ स्वजो असि, स्वर्भूरस्य, स्मै कर्मणे जात, 'ऋतेन त्वा गृहाम्यु, तेन नः पाहि मित्रो ना एहि सुमित्रधः सह रायस्पीपणे, न्दृस्योरुमाविश दक्षिणमुशनुशन्त स्योनः स्यानम् ॥ ३६ उदायुपा स्वायुपौदोषधीनार रसेन । उत्पर्जन्यस्य धानोदस्थाममृत अनु ॥ उन्तरिक्ष पीये,दित्याः सदा आसीद ।। अस्तझाद द्यामृषभौ अन्तरिक्षममिमीत वरिमाणं पृथिव्याः । आसीदद्विश्वा भुवनानि सम्रा विश्वेतानि चरुणस्य अतानि | नेपु३ व्यन्तरिक्षं ततान पोजमवत्सु पयो अध्याँसु । हृत्सु ऋतु ५ वरुणं दिइक्ष्वनि दिवि सूर्यमदधात् सौममद्री ।। धरसि, घर ध्वरन्तर यो अस्मान् ध्वरा, यर वय वराम सै ध्वर ॥ ४१ वारुणमसि, वरुणस्योत्तनातु, वरुणस्य स्कम्भोऽसि ।। ४२ प्रच्यवस्ष भुवनस्पते विश्वान्यभि धामानि । मां त्वा परिपरिणो मा परिपन्थिनो मा त्वा का अार्यवो विदन ॥ श्येनो भूत्वा परापत यजमानस्य नो गृहे सरस्कृतम् । देवेभ्यः सुत्यायै ॥ नमो मित्रस्य वरुणस्य चक्षसे महो देवायु तहत र सपर्यत । दूरदृशे देघजाताय केतवे दिवस्पुत्राय सूर्याय शसत ॥ ४५ वारुणमसि, वरुणस्त्वोत्तनातु, वरुणस्य स्कंभसर्जनमसि ।। ४६ [अभि त्यं देवं० । अथर्व० ७,१४,१-२] [६] मै. ३,७,८,९ । तै १,२,८-१० । काठ २,७। कपि १,१९, २,१ । वा ४,२७,२८,३०,३१,३४-३६, ५.१ । काण्व ४,३८,४०,४२,४३,४६-३८,५,१ । मा श्री २,१,४,५ । [ अस्तन्नाइयां (धामृपभो ) वृपभो । ऋ० ३,३०,९, ८,४२,१] [ बनेपु (३) व्यन्तरिक्षं० । ऋ. ५,८५,२] निमो मित्रस्य क. १०,३७,१] ·, ४७ - [१०] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड 1, प्रपा०२; अनु० ६-८ विवृत्तो वरुणस्य पोशः, प्रत्यस्तो वरुणस्य पोशो, नमो वरुणस्य पाशाया,ऽस्तुन्- रासि, विष्णुचे त्या, सोमस्य तरास, विष्णवे त्यो, तिथेरातिध्यमसि, विष्णवे त्वा, --ऽये त्या रायस्पोपदे, विष्णवे त्वा, इनाय त्वा सोमभते, विष्णवे रवा, वारुणमसि, वरुणोऽमि धुर्तवतो, वरुणस्य ऋतसदनमासीद, वरुणाय त्वा ॥६॥ अग्ने ननिममि, पणौ स्था, उर्वश्यस्या, युरसि, पुरुरवा असि, गायत्रमसि, त्रिष्टुंबसि, जगदसि ॥ भवतं नः समनमौ समोकसौ संचेतसा अरेपसी ॥ मा यज्ञैर हिसिष्ट मा युजपतिं जातवेदसा, शिवो भवतयं नः ।। अमा अनिश्चरति प्रविष्टा ऋषीणां पुत्रौ अधिराजे एषः ॥ तस्मै विधेम हर्षिता वय, मा देवाना५ यूयुपाम भागधेयम् ॥ आपतये त्वा गृह्णामि परिपतये त्वा गृङ्गामि, तनुनप्त्रे शक्मने शाकराय शक्मना औजिष्ठाया, अनाधृष्टमस्य, नाधृष्य दुर्वानामौजः । अभिशस्तिपा अनभिशस्त॒न्यम् ।। अनु म हुदै ५ वृत५ तंपतिमैन्युतामनु दीक्षा दीक्षापति असा, सत्यमुपागा, सुवितै मा धा, अग्ने बतपते या मैमु तरेपो सां त्वय्ये, - बतपत्ते या त तरिय५ सा मयि, सह नौ घ्रतपते तिनीर्घतान्य, शुर शुष्टे देव मोमोप्यायतामिन्द्रायैकधनविंदा, आ त्वमिन्द्राय प्यायस्वा, तुम्युमिन्द्रा प्यायतामा, प्यायय गंगीन्त्मन्या मेधया, स्वस्ति ते देव सोम सुत्यमशीय स्वःस्त्यौटचमेंटा राया, एंटा चामनि, 'पे भगाय, अमृतयादिभ्यो, नमो दिवे, नमः पृथिव्यै ।। ४८-५५ यो अग्नेऽयाशयो तर्पिष्ठा गहनेष्ठा । खेपर वचो अपावधीरुर बचो अंपावधीः ।। स्वाहा ।। यो ते अमे रजाशो, यो ते अग्ने हराशा, या ते अमे रुट्ठिया तस्तया नः पाहि, नस्य ते साहा ।। ७॥ तृप्तानी मेऽसि, विनायनी मेऽस्य, यतान्मा नाधित, मवृतायात,-मने अङ्गिरो- ३योऽस्यौ पृथिव्यामध्यस्याना नाग्नेहि, समस्त्वा हरन्तु गायत्रेण छन्दमा, विस्व युझंपते, -यऽनाधृष्ट घोमानाप्य तेन त्वादधे, अंग्रे अगिरो यो द्वितीयस्यां पृथिव्यामध्यस्याना नाहि, रुद्रास्त्या हरन्तु चेष्टुमेन छन्दसा, पित्स्व गांपते, यत्तेऽनाएं घामानाधृष्य तेन [0] ३.७,१०,३४,२९३,९.५।- १,२.१०-११ । शाट पि. १,२-३ । वा. ५,२-८ । कान. ५, 2-20मा. श्री १७.१ २.२ [अनाय (य)निधानि अपां. ४,३९,९] [0) ८.५।। १.२.१२ र ९ र २३ । वा. ५,९.१३.३३,३० । पान ५,१३-१८, १३,३० । म. १७३ विधाद पहारपयनु. १०,१७०,१ | सा• ६२८,१४९३ ] ·अध्धरः। . काण्ड १, प्रपा० २, अनु. ८-९] [११] त्वधैि, अंग्रे अगिरो यस्तृतीयस्यां पृथिव्यामध्यस्यायुना नाम्नेह्यादित्यास्त्या हरन्तु जागतेन छन्दसा, विस्वं यजपते, यत्तेऽनाधृष्टं धोमानाधृप्य तेन त्वधैि, विदरग्ने नभो नाम यत्ते, सि हीरसि, महिपीरसि, देवेभ्यः श्रुन्धख, वैभ्यः शुम्भस्वे, न्द्रघोपास्त्वा पुरस्तासुभिः पान्तु, पितर स्त्वा मनोजवा दक्षिणतः पान्तु, रुद्रास्त्या प्रचेतसः पश्चात् पान्तु, विश्वकर्मा त्वादित्यैरुत्तराद पातु, मिहीरसि सपत्नसाही, स्वाहा, सिहोरसि रायस्पोनिः, स्वाहा, सिहोरसि सुप्रजावनिः, स्वाहा, सिहीरस्यादित्यवनिः सजातनिः, स्वाहा, सिहोर- स्या, वह देवान् देवाय॒ते यजमानाय, स्वाहा, भूतेभ्यस्त्वा, विश्वायुरसि, पृथिवी हरह, ध्रुवक्षितिरस्य, न्तरिक्षं दृरहाच्युत, क्षिदासि, दिवं दृरहा,-ऽभस्मास्य, नै पुरीपमस्य, -मैः कुलायमसि॥ विभ्रोड् बृहत् पिबतु सोम्य मध्यायुदधद्यपिता अबिहुतम् । चौतयुतो यो अभिर्रवति त्मना प्र॒जाः पिपात बहुधा विराजति १८॥ देवश्रुतौ वैष्ाघोपेथाम् ॥ ६० युञ्जते मन उतै युञ्जते धियो विप्रा विग्रस्य बृहतो विपचितः । वि हौवा दधे वयुनादिका इन्मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः ।। अप जन्यं भय नुदु मा चक्रा अवृत्सत । गृह' सोमस्य गछत गदिन्द्रस्य निःकृतम् ॥ ६२ इद विष्णुर्विचक्रमे वेधा निधे पदौ । समूढमस्य पा सुरै ॥ ईरायती धेनुमती हिं भूतर सूयवसिनी मनवे यशस्थे । व्युष्का रोदसी विष्ण एते दार्थ पृथिवीमभितो मयूखैः ।। सुर्वागावद देव य अरिप्पन्नरिष्यतः ॥ आ नो वीरों जायतां कर्मण्योऽभिशस्तिपा अनभिशस्त॒न्यः । य यहवोऽनुजीवान्यौ युहुनामसद्वर्ती ।। वैष्णवमुसि, विष्णुस्त्वोत्तनातु ॥ दियों विष्ण उत वा पृथिव्या उरोर्मा विष्णो बृहतो अन्तरिक्षात् । हस्तौ पृणस्व बहुभिर्वस३व्युरो प्रयछ दक्षिणादोन सव्यात् ।। [९] मैं ३,८,७। ते १,२,१३ । २ ठ २,१० । कपि २,४ । वा ५,१४-२१॥ कण्व ५,१९-२७ । मा. २,२,२ ॥ [युअते मन०१५,८१,१] [ इद (२)विष्णुर्वि । १,२२,१७ अथर्व. ७,२६,४, या. २००, १६६९ ] [इरावती धेनुमती । * ७,९९,३ ] [ दियो (वा) विष्ण। अपर्व ७,२६,८] - ·- -- - [२] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड १, प्रपा० २, अनु० ९-११ विष्णोर्नु कर वीर्याणि प्रबोचर यः पार्थिवानि विममें रजासि । यो अस्कुभाय१त्तर सुधस्थ विचक्रमाणस्त्रेघोरुगायः॥ विष्णोः पृष्टममि, विष्णो राटमसि, विष्णो: शिप्रे स्थो, विष्णोः स्युगसि, विष्णोधुवोजसि, वैष्णवममि, विष्णवे त्या ।। प्र तद्विष्णुः स्तवते वीर्येण मृगों न भीमः कुचरौ गिरिष्ठाः । यस्योरुपु त्रिपुं विक्रमणेष्वधिक्षियन्ति भुवनानि विश्वा ॥९॥ देवस्य त्या सवितः प्रसश्वेऽश्विनोईम्यां पूणो हस्ताभ्यामादेऽभिरसि, नारिर,- मीदमहर रक्षसो ग्रीया अपिकन्तामी, दमुहर यों में समानी योऽसमानोऽरातीयति तस्य ग्रीवा अधिकृन्तामि, पहेनसि बृहेद्राया, वृहतीमिन्द्राय वाच र वद रोहण ५ वलगहन र वैष्णवी, सम्नांडसि मपन, दमुह तान्यलगानुद्वपामि यन्मेि समानो यौनसमानो निचपान कुल्फदमे, निरस्तो यलगः. स्वराहस्पमिमातिहे, दमई तान्वलगानद्वपामि योन्मे सजातो यानमुजातो निर्मान यै जानुदर्भ, निरस्तो बलगो, विरोडसि रोहै, दमहै तान्चलगानद्वपामि योन्मे मबन्धुनिसबन्धुनिचान ये नाभि, निरस्वो वलर्गः, मत्रराडस्यशस्तिहे, दमुद्दे ता- न्बलगानद्वपामि योन्मे, (तव्यो योनभ्रातृव्यो निसान ये अश्सी, निरस्तो लुगः, गरोडस्परातीतो हुन्नै, दमुह तन्धिलगानुपामि योन्मे सजन्यो यौनसजन्यो निर्खान ये शीर्पा, निरस्तो चलनः ।। समृश हुमानायुपे वर्चसे च देवानां निधिसि पोय॑य॒नः । युयोध्यस्म पामि यानि कानि च चकर्म ।। ७३ दुचानामिदं निहित र यदस्त्यांभादि प्रर्दिशतुतः। कृष्णानी अन्य अपरान् सपत्नान् ।१०।७४ पृथिव्य त्वा, इन्तरिक्षाय त्या, दिवे त्वा, गुन्धन्तां लोकाः पितृपंदना, योऽसि, याप पो अस्मद्य, पांगति, पितृपदनं त्या लोकमवस्तृणामि ॥ उन्धुपम्प वनस्पते मर्जे देवेनु यदिपा । निनानंस्त्या मारतो निहन्त मित्रावरणा धुण धर्मणा ॥ ७६ पिणानकार १.५४, अप ७८६,१] नद्विष्णुः । १.१.३५४,२, अर्थ ७.१६,२-३ ] INit.१२.१-२ र २.११.५। २ ५.३०-२४ या ५,२८-101 मा श्री ३, १.दिपाय न्याअपां. १९,५१,०] ने १.३.१.३।११०६ ५,२६-३०.५। ५.१ ५,३३-३८.३१...। ७२ ·कादं , प्रपा० २; अनु० ११-१३ ] अध्वरः। [१३) अनि त्या क्षवनि पहामि, ब्रह्म हह, पुत्र दृह रायस्पोप दृह, प्रजो हरह, सज़ानिस्मै यजमानाय दृह ॥ वृतैन द्यावापृथिवी आपण, विश्वजनस्य छायासि ।। ७७-७८ . . . परि त्या गिर्वणो गिर इमा भवन्तु विश्वतः । वृद्धायुमनु पद्धयो जुष्टा भवन्तु जुष्टयः।।७९।। ईन्द्राय त्येन्द्रस्य स्यूरी,-न्द्रस्य धुवोऽस्यै, न्द्रमसी, न्द्राय स्या, रक्षामो यो बलगनः प्रोक्षामि वैष्णयान, रक्षोहणं त्या वलगृहनमवसिञ्चामि वैष्णव, रोहणं त्वा चलगहनमवस्तृ- णामि वैष्णवर, रक्षोनी वार वलगघ्नी उपदधामि वैष्णवी, रक्षोनी वा बलगमी पैयूहामि वैष्णवी, रोहणं त्वा वलगहनुमास्तुणामि वैष्णुवम् ॥११॥ विभ रसि प्रयोहणी, बहिरसि हव्यवाहनः, श्वात्रोऽसि प्रचेतास्तु, थोऽसि विश्ववेदा, अवस्यरसि दुवस्वा, नारिरसि बम्भारिरुर्शि, गसि कविः, शुन्ध्यरसि मार्जालीयः, सम्रा- डसि कृशानुः, परिर्पद्योऽस्यास्त३च्यो, नभोऽसि प्रतक्कासं, मृष्टोऽसि हव्यमूदनः, संगरोऽसि विश्ववेदा, ऋतधामासि स्वज्योतिः, समुद्रोऽसि विश्वव्यचा, अजोऽस्यैकपाद, हिरसि बुध्न्यः, कव्योऽसि कन्यवाहुनो, रौद्रेर्णानीकेन पाहि माने, पिपर्हि मा, नमस्ते अस्तु, मा मा हिसीः ॥१२॥ त्व सोम तनुकद्भयो द्वैपोभ्योऽन्यकृतेभ्यः । उरु यन्तासि वरूथर स्वाहा ॥ जुपाणी अप्तुराज्यस्य चेतु । स्वाहा । अग्ने नयु सुपथा रायै अस्मान् विश्वानि देव वयुनानि विद्वान् । युयो३ ध्यस्मंजुहुराणमेनो भूयिष्ठां ते नमउक्ति विधेम ।। उरु विष्णो विक्रमस्वोर क्षयाय नस्कृधि । घृत पृतवने पिय प्र प्र यशपति तिर । स्वाहा ।। एवा बन्दस्व घरुणं बृहन्तुं नमस्या धीरमम॒तस्य गोपाम् । स नः शर्म त्रिवरूप र वियु सत्पात नो द्यावापृथिवी उपस्थे ।। उन्तरिक्ष ५ चौहा,-दिस्याः सदा आसीद, देव सवितुरेप ते सौम, त५ रक्षस्य, [परित्या गिर्वणो । ऋ. १,१०१२] [१२] मे ३,८.१० । १,३,३ । मठ २,१३ । कपि २,७। वा ५,३१-३४ । काण्व ५,३९-४३ ।मा श्री २,२,४ । [१३ ] मैं ३,९,१ ते १,३,४ । याठ. ३.१ । कपि २८। वा ५,३५,३६, ३८-४०। कप ५,४४,४५,४८-५०। मा श्री २.०४। [ अग्ने नय० । ऋ १,१८९१ अथर्व ४,३९,१०] [उपविष्णोः । अपर्व ७,०६,३] ·- ८८ "८९ [१४] मंत्रायणी संहितायाम् [ काण्डं १, प्रपा० २, अनु. १३-१४ मो त्या दभन्, दुधास्ते मावृक्ष्यदे, तत्व देव सौम देानुपावृत, इदमहै मनुष्यान् त्सह रायस्पोर्पण प्रजया चोपावर्ते, नमो देवेभ्यः, स्वधा पितृभ्यो,' निवरुणस्य पांशादमुक्षि, स्वरभिर्युक्ष्यं ज्यौतिवैश्वानरे, मने व्रतपते या तंव तमय्यभूदेपा सां त्वं, य॑ने बतपते यां मंमुतस्त्वय्यभूदियर सा मय, पूनों व्रतपते धृतिनोतानि, यथायथै नौ व्रतपते बृति- नोतानि, वि व्रतानि सृजावह ॥ १३॥ अत्यन्यानुगां, नान्यानुपागाम, चीक त्या परेभ्यः परोऽवरेभ्योऽपिदं, ते त्या जुपामहे देवयज्याप जुट विष्णाचे, विष्णवे त्वा ।। उरु विष्णो विक्रमस्वोरु क्षयाय नस्कृधि । घृत घृतवने पिव में पू यज्ञपति तिर | स्वाहा ।। ओपथै त्रायस्वैन ५ स्वधिते मैंन ५ हिसी । यो ते शिवतमा तनूस्तयैनमुपस्पृश ॥ ९० यं त्वामय स्वधितिस्तिग्मतेजाः प्रणिनाय महते सौभगाय । दिवमंग्रेण मा हिरासी, रन्तरिक्ष मध्येन, पृथिव्याः संभव, भ्राजं गछ । चनस्पते शवलिगो विरोह सहस्रवलिशा वि युय५ रुहेम ॥ ९१ पृथिव्य त्या, अन्तरिक्षाय त्या, दिवे त्या, अन्धन्तां लोकाः पितुपटना, योऽसि, याय देपो अस्मद्य, याराति, पितृपदनं त्वा लोकमवस्तृणामि ।। स्वावेशोऽस्पग्रेगो नेतृणा,- मधि त्या स्थास्यति, तस्य बित्स्व ।। धृतन द्यावापृथिवी आपण, दे॒वस्त्या सविता मानक्तु ।। ईन्द्रस्य चालमसि, मुपिपला औषधीस्कृधि, विर्मगुणोत्तभाना, अन्तरिक्षं मध्येनापृण, पृथिवीपरेण १४ ॥ ९२-९५ तो ते घामान्युश्ममि गमध्य गायो यच भूरिशृङ्गा अयोसः । अत्राह तदुरुगायस्य विष्णोः परमै पदमवभाति भूरि ॥ ९६ विष्णोः कर्माणि पश्यतु यतो वृतानि पस्प । ईन्द्रस्य पुंज्यः मया ।। बामनि स्या धयानि पहामि, नाम दर रायस्पोप १६, प्रजा रह, सजावानरम यजमानाय १५ ॥ --- - . क्षत्र ६, [१४] ३.९.२-४ मे १,३,५-६ । बार ३२.३ प २,९-१० वा ५,४२,४१,४३, ६,१-६। पा ५,५२,१,५३-५५, ६.१-31 मा श्री १०.१-२ । [सुन्धन्ता (गुम्मन्ता) लोकाः। अ १८,५,६७ [ याते धामा ! ३.१.१५४.६ (विष्णोः कर्माणि १,००,१९, अग.७.३६, म १६१] ·काण्ड मध्चरः। . , . १, पा० २, अनु० १४-१५] [१५] तद्विष्णोः परमै पर्द५ शच्या पश्यन्ति सूरयः । द्विवीय चक्षुराततम् ।। परिवीरसि, परि त्वा दैवीविंशो व्ययन्ता, परीम यजमानं मनुष्यासह रायस्पोर्पण प्रजया च व्ययन्ता, दिवः सानपेप, दिवं ते धूमौ गछत्य, न्तरिक्ष ज्योतिः, पृथवा भस्म, स्वाहा ॥१४॥ हुपै त्यो, पावीरस्यु, पो देवान् दैवीविंशः प्रागुवढय उशिजो, बृहस्पते धारया वसूनि, हुन्या ते स्वदं, देव त्वष्णुपैसुरणे, रेवती रमध्वं, देवस्य त्या सवितुः गुसक्वेऽश्विनो_हुभ्यां पुष्णो हस्ताभ्यामाद, अतस्य त्वा देवहविः पाशेन प्रतिमुञ्चाम्य, मुष्मै त्वा जुएं, धर्षा मा- नुषा, अयस्त्वौपधीभ्यो जुष्टं प्रौक्षाम्य, नु त्वा माता मन्यतामनु पितानु भ्राता संगर्योऽनु संसा संयूथ्यो, ऽनुमान वह देवान् देवाय॒ते यजमानाया, उपौ पेरसि, स्वात्तर सर्विरापो देवीः स्वदन्तु, से ते वायुतिन गछुतार संयजत्रैरङ्गानि सं५ यज़पतिराशिया, पुतैनाक्त पशुस्वायेथाम् ।। ये युध्यमानमनु बध्यमाना अन्वक्षन्त मनुसा चक्षुपा च । अमिष्टं अंग्रे प्रमुमोक्तु देवः प्रजापतिः प्रजया सराणः । १०२ रेवति प्रेधा यज्ञपतिमाविशी, रो अन्तरिक्ष सुर्देवैन यतिन । १०३ मनास्य हवियो यज़ समस्य तन्वा भव । वयो वर्षीयसो यज्ञे ५ यज्ञपती घाः ॥ १०४ स्वविद्वसि, स्वर्विवा स्युरिहि३, स्वर्मयु, स्युः पशुभ्यो, लोकविदसि, लोकर विचा लोकमिहि, लोकै मां, लोक पशुम्यो, नायिदसि, नार्थ विचा नार्थमिहि, नाथ मह्यं, नाथै पशुम्यो, गातुर्विदसि, गातु५ वियां गातुमिहि, गात महां, गात पशुम्यः ।। ने यो एतन्त्रिपसे नौत रियसि देवं इदेखि पिभिः शिवभिः । यत्र यन्तुि सुकृतो नापि दुःकृतस्तत्रु त्वा देवः मुयितां धातु ॥ शमितार उपतन यजै देवेभिरन्वितम् । पाशात् पशुं प्रमुञ्चत पार्जपुति परि ॥ १०७ अद्वितिः पाशान् प्रेमुमोक्त्येतान् पशौः पाशान् पशुपतेरधि । [तद्विष्णो परमं । ऋ १,२२,२०, अथर्व ७,२६,७, सा. १६७२ ] [१५] मैं ३,९,६,७ । ते १,३,७-८। काठ ३,४-६ । पि. २,११-१३ । वा ६,७-११,२३,१६ । काण्य. ६,८-१५, २५,१८ मा श्री १,८,३ । [न वा (उ) एतन्नि । ऋ २,१६२,२१, १०,१७,४, अथर्व १८,२,५५] ·[१६] मैत्रायणी-संहितायाम् [पाण्डे १, प्रपा० २, अनु. १५-१५ " पृथिव्य त्वा, यो नो द्वैटश्यधरः से पद्यतां तस्मिन् पाशान् प्रतिमुश्याम एतान् ॥१५॥ १०८ नमस्त आताना, नवाक् प्रेहि यजमानाय धुतस्य कुमिनु सह रायस्पोपेण, देवीरापः शुभ युथ दे॒वान् युयुय५, शुद्धा वर्यः सुपरिविष्टाः परिवेष्टरो यो भूयास्म, वाचमस्य मा हिसीः, प्रामस्य मा हिल्सी, चक्षुरस्य मा हिसीः, श्रौत्रमस्य मा हिसी, थत्ते कुर यदीस्थितं तदेतेन शुन्धस्व, देवेभ्यः शुम्भस्व, गांवाण्यस्य मा हि सीच, रित्राणस्य मी हिसी, नीभिमस्य मा हिरसी, ममस्य मा हिसी:, पायुमस्य मो हिसी, शमयः ।। औषधे बायस्पैनर स्वधिते मैनर हि सीः । यो ते शिवतमा तस्तयैनमपस्पृश ।। रक्षसां भागोऽसी, दमह रक्षोऽवयाध, इदमह र रक्षोऽधमै तमो नया, -मीप त्वोज त्या, देवेभ्यः शुन्धस्व, देवेभ्यः शुम्भस्व ॥ तैन यावापृधियी प्रोणुवाताम, -मुष्मै त्वा जुएं, नमः पर्यस्य संदेशे ॥ उर्घन्तरिक्षर बीहि, प्रत्युपप रक्षा, प्रत्युष्टौराति, -योः स्तोकांना, प्रेयुता द्वैपास, स्वाहो, चनभसं मारुतं देयै गछतम् ।।१६।। १११--११३ जुष्टं देवेभ्यो हुव्य घृतायुद, मुष्मै वा जुष्ट, रेडस्य, निष्टा श्रीणात्यो, पस्त्वा समारण्य- न्या, तस्य त्या प्राज्य पूणोररह्या ऊर्माणोऽव्यथुिपेऽपामौषधीनार रसो, धुत घृतपावानः पित, वसार यसापावानः पिचता, न्तरिक्षस्य हविरसि, स्वाहा त्वा वाताय, दिशः प्रदिश आदिशो विदिश उदिशो दिश, ऐन्द्रः प्रणो अङ्गे अड्ने निदिध्य, दैन्द्रोऽपानी अङ्गे अड्डे नियोभुपदै, न्द्रो न्यानो अड़े अहे विवोभुवत् ।। ११४ देव त्वष्टभूरि, ते सत्समेतु सेलक्ष्म यढिपुरूपं बभूव । देवा यन्तमवसे सखायो अनु त्या माता पितरो मदन्तु ।।१७।। ११५ समुदै गछ साहा, अन्तरिक्षं गछु स्वाहा, देर सुवितारं गछु स्वाहा, होरात्र गछ [१६] में ३,१०,१। ते १३,८-९ । काठ ३,६। कपि २,१३ । वा ६,१२-१६ । काण्व ६,१६-२२ . [१७ } में ३,१०,४ । ते १,३,१०१ काठ ३,७ । कपि २,१४। वा ६,१८-२० । काण्व ६,०३-२७ । मा श्री १,८,५॥

·का.,प्रपा०२, अनु.१८,प्रपा०३,अनु.१] [१७] , . स्वाहा, मित्रावरुणौ गछ स्वाहा, द्यावापृथिवीं गछ स्वाहा, छन्दासि गछ स्वाहा, सोम गर्छ स्वाहा, यझै गर्छ स्वाहा, दिव्य नभी गछ स्वाहा,-नि वैश्वानर गछ स्वाहा, मनो हार्दिर यछौ, धीम्यस्त्वा ॥ धानोधाम्नो राजनितो वरुण नो मुञ्च यदापो अन्या वरुणेति शंपामहै । तो वरुण नो मुश्च ॥ उदुत्तम५ वरुण पाशमस्मदवाधम वि मध्यम अथाय ! अधा वर्षमादित्य व्रते तबानागसो अदितये स्याम ॥ सुमित्रा ना आपा ओपधयः सन्तु दुर्मित्रास्तस्मै सन्तु । यो अस्मान् द्वेष्टि यै च वय द्विष्मः ॥ १८ ।। ॥ इति प्रथमकाण्डे द्वितीयः प्रपाठकः ।। २॥ अथ तृतीयः प्रपाठकः। ११९ [१६] ग्रहाः। or हविष्मृतीरिमो पो हविष्मान् देवो अपरः । हुर्विष्म आ विवासति हुर्विष्मं अस्तु सूर्यः ।। अर्योऽपन्नगृहस्प संदसि सादयामि, देवानां भागधेयी स्थे, न्द्राग्न्योर्भागधेयी स्थ, मित्रावरुणयोर्भागधेयी स्थ, विश्वेषां देवानां मागधेयी स्थ, सुम्नायुव सुम्न्याय सुम्नै धत्त २ हुदै त्वा मनसे त्या दिवे त्या सूर्याय त्या । ऊध्यमिममध्वर दिवि देवेष होत्रा यछ । ३ शृणोत्वर्मिः समिधा हवं मे शृण्वन्त्वापो धिषणाश्च दे॒वीः । शृणोतु ग्रावाणो विपो यज्ञे ५ शृणोतु देवः सविता हवं मे ॥ देवीरापो अपां नपाद्य ऊमि षिष्य इन्द्रियावान् मदिन्तुमस्तै देवेभ्यः श्रुक्रपेभ्यो दात ये भार्ग स्थ स्याहा, कार्पोसि, समुद्रस्य चौऽधिया उन्नुये, बसूना रुद्राणामादित्याना पने- जनी स्थ, वसयो रुदा आदित्या एता या पन्जनी स्थ, समुद्र गन्धर्वेष्ठामातिष्ठत वातस्य पत्मनेडिता, वामी ते संदृशि विश्व रेतो घेपीय तंबु वामरिनु संदृशि ॥ [१८] में ३,१०,७। ते १,३,११ । काठ ३,८ । कपि २,१५ । वा ६,२१-२२, १२,१० । काण्व ६,२८-३१, १३,१३ । मा श्री १,८,६ । [धानो धाम्नो... नः॥२॥ उदुत्तमं वरुण...स्याम ॥ ३॥ १,१४,१५, सा ५८९, अथर्व ७,८३,२-३ ] [१] में ४,५,१-४। ते १,३,१२-१३ । काठ ३,९ । कपि २,१६ । वा ६.२३-२९ । काण्व ६,३३,३३,३०,३८- ४२ मा श्री २,२,५,२,३,१-२॥ यमग्ने परसु मर्त्य । १,२७,७, सा १४१५] ३ ·मैत्रायणी संहितायाम् [म.१,पा-1,अनु०३.४ w यमग्ने पुत्सु मर्त्यमा बाजेषु यु जुर्नाः । स यन्ता शश्वतीरिपः ॥ जुष्टो बाचौ भूयास, जुष्टो बाचस्पति, यद्वाचौ मधुमस्मै स्वाहा, साहा मरस्वत्यै॥१॥ ७ . ८ निग्राभ्या स्थ देवश्रुत, स्तपैयुत मा, युर्मे तर्पयत, तर्पयत मा, पूणे में तर्पयत, तर्पयत मा, पान में तर्पयत, तर्पयत मा, व्यान मे तर्पयत, नयत मा, चक्षुर्मे तर्पयत, तर्पयत मा, श्रोत्रं मे तर्पयत, तर्पयत मा, मनो मे तर्पयत, तर्पयत मा, वाचं मे तर्पयत, तर्पयत माऽऽत्मानं मे तपर्यंत, तर्पयत मा, प्रजो मे तर्पयत, प्रजा में तर्पयत, नर्पयत मा, गृहान् मे तर्पयत, तर्पयत मा, पशून मे तर्पयत, तर्पयत मा, गणर्मा मा बितीतपत, तर्प- यत मा ।।२।। देवस्य॒ त्वा सवितुः प्रसश्वेऽश्विनो हुभ्यां पूणो हस्ताम्यामांददे, ग्रावास्यध्वरदेवैम्यो, गभीरमिममध्वरै कृधि ॥ इन्द्राय त्या सुपुत्तमं मधुमन्तं पयस्वन्तम् । इन्द्राय त्वाभिमातिन ईन्द्राय त्या वसुमते रुद्रेवुता इन्द्राय त्वादित्यवते ।। अग्नये ला रायस्पोपदै, विष्णुचे त्या, श्येनाय त्वा सोमभृते, विष्णवे त्वा ।। श्वात्रो स्थ वृत्तुरो राय गूर्ता अमृतस्य पत्नी: तो देवीदेवत्रैमर यमै पत्तोपहताः सोमस्य पियत ।। १२ यत्ते सोम दि िज्यौतियेत् पृथियार यदुरा अन्तरिक्षे तैनामै यतय उरु राय कुष्य, -धि धात्रै बोचो, मा भै, मी संविथा, ऊजं धत्स्यो, र्जमस्मासु धेहि, धिपणे ईडित इडेथा, मुंज दधाथा, मूर्जमस्मासु धत्तं, मा वार हिसिप, मास्मान् युबर हि- सिष्टम् ॥ ३ ॥ याचस्पतये पवस्व विष्णो अशुभ्यां गंभस्तिपूतः ॥ देवो देवानां पवित्रमसि यप भागोऽसि ॥ [२] काठ ३,१० । कपि २,१७ । वा ६,३०-३१ । काण्व ६,४३-४४ मा श्री २,३,२,२,४,१ । [३] मै ४,५,२ । ते १,४,१ । पाठ ३,१० । कपि २.१७ । वा ६,३०,३२-३५ । काण्व ६,४३४५-४८। माधी २,३.३। [४] में ४,५,५,७१ ते १,४.०१ । काठ ४,१ । कपि. ३,१,२,१७ । वा ७,१-३,६, ६,३६ । काण्व ७,१-३,५, ६.४९ । मा श्री २,३,३,४ । [मागपागुदगधराग्छ । अथर्व २०,१३४,१-६] ·यं.१,प्रपा०1,अनु०४-६] [१९] मधुमती ईपस्कृधि, स्वोकृतोऽस्यु,३-यन्तरिक्ष५ चीहि, विश्वेम्य इन्द्रियेभ्यो दिव्येभ्यः पार्थिवभ्यो, मनुस्त्याष्ट्र, स्वाहा त्वा सुभव सूर्याय, देवैम्यस्त्वा मरीचिपेभ्यः, प्राणाय त्वा, यत्ते सोमादाभ्यं नाम जोगवि तस्मै ते सोम सोमाय स्वाहा, प्रोगपागधरागुदगेतास्त्वा दिशा आपाय, न्त्वम्ब निस्मर, समरिर्विदाम् ॥ ४ ॥ १४-१६ उपयामगृहीतोऽसि ॥ १७ अन्तर्यछ मघवन् पाहि सोममुरुष्य रायः समिपो यजस्व । अन्तस्ते द्यावापृथिवी धाम्य॒न्तर्दधाम्युर्घन्तरिक्षम् । सजोषा देवैरंधरैः परैवान्तर्याम मघवन् मादयस्व ।। चोक्त्याष्ट्र, स्वाहा त्वा सुभव सूर्याय, देवेभ्य॒स्त्वा मरीचिन्योऽपानाय त्वा ॥५॥ आं वायो भूप शुचिपा उप नः सहस्रं ते नियुतो विश्ववार । उपो ते अन्धो मय॒मयामि यस्य देव दधिपै पूर्वपैयम् ॥ उपयामगृहीतोऽसि, वायवे त्वा ।। २१ इन्द्रवायू इमै सुता उप प्रयाभिरागृतम् । इन्दुवो चामुशन्ति हि ॥ २२ उपयामगृहीतोऽसि, वाय॑व इन्द्रवायुम्यां त्यै, ते योनिः, सोपाभ्यां त्या ॥६॥ २३ अयर या मित्रावरुणा सुतः सौम ऋतावृधा । ममंदिई श्रुत र हेयम् ॥ २४ उपयामगृहीतोऽसि, मित्रावरुणाभ्यां त्यै, 4 ते योनिमतायुभ्यां त्वा ॥७॥ यो वा कशा मधुमय॑श्विना सूzतावती । तया यज मिमिक्षतम् ।। २६ उपयामगृहीऽतोऽस्य, विम्यां त्वे, 4 ते योनि, मांधीभ्यां त्या ।। ८ ॥ २७ उपयामगृहीतो, सि, देवेम्पुस्त्यो पामगृहीवोऽमि, विश्वदेवेभ्यस्त्यो, पयाम- गृहीतोऽसि, विश्वेभ्यस्त्वा देवेभ्यः ॥ [५] मैं. ४.५.६ । न १,४,३ । रठ ४,१। पि ३.१ । या ७,४-६ । सय ७,४,५ । म श्री २.३,४। [६] मे ४,५,८1 ते १,४,४। काट ४,२ । कपि ३२ । य ७७,८ । कम ७,६७ । मा धी २३ ५। [ आ पायो भूष० र ७,९०.१ । इन्द्रयाय मे• ऋ १,२,४ ] [७] में ४,५,८,४,६,५ । ते १,४,५। काठ ४.२ । कपि ३२ । ७.९,१० । कय ७८.९ । म श्री १॥ [भय यां मित्रा० । १,४७१ (दि पाद )२,४१,४) [८] मे ४,६,१ से १,४,६ । क-ठ ४, । पापे ३० । व ७१६ । ३.१ ७.१० । म अं । [या या यशा) १०,३] [९] ३.२.१० । काठ ४ कप ३ मा २८ २५ ·[२०] मैत्रायणी-संहितायाम् [कां. १,प्रपा०३,अनु०१-१२ , M दितः पुत्राणामदितेरारिपमुशर्मणां वृहतार पुरूधिनाम् । येषां नामानि विहितानि धामर्शश्चित्तर्यजन्ति भुवनाय जीवसे ॥ २९ उपयामंगृहीतोऽसि, विष्णोस्त्वोरुक्रमै गृहामि, विष्णु उरुममैप ते सौम, स्त५ रक्ष- मा त्वा दभन् दुश्चक्षास्ते मावक्ष्यदु, यर सुः पुराँसुर्वाक्यां वाचं मे पात्व, यर वसुर्विदेवमुश्चक्षुःपाचक्षुर्मे पात्व, यर वसुः सश्यद्वसुः श्रोत्रपाः श्रोत्रं मे पातु ॥ ९ ॥ अर्य५ वेनश्चोदयत् पृश्निगर्भा ज्योतिर्जरायू रजसो विमाने । हुममपार संगमै सूर्यस्य शिगुं ने विमा मतिभी रिहन्ति ।। उपयामगृहीतोऽसि, पण्डाय से,-4 ते योनि, धीरताय त्वा ॥१०॥ ३२ ते प्रतथा पूर्वथा विश्वथेमथा ज्येष्ठराजं वहिपदर स्वदेशम् । प्रतीचीन र वृजनं दोहसे गिरीशुं जयन्तमनु यांसु वर्धसे । उपयामंगृहीतोऽसि, मर्काय स्वै, ते यौनिः, प्रजाम्यस्त्वा ॥११॥ ३४ अपनुत्तौ पण्डामको सह तेन यै द्विप्मो, ऽछिन्नस्य ते देव सोम दक्षस्य रायस्पोपस्य सुवी- मुस्याभिग्रहीतारः स्याम ॥ तुथोऽसि जनधाया, दोस्त्वा शुक्रपाः प्रणयन्तु, तुथोऽसि जनधाया देयास्त्वा मन्धुिपाः प्रणुपन्त्यनाधृष्टासि, सुवीराः प्र॒जाः प्रजनयन् पराहि, सुप्र॒जाः प्रजाः प्रजनयनभिपरीहि ॥ ३५-३६ इन्द्रेण मन्युना युजावराधे पृतन्यतः । मृता पाण्यप्रति ।। संजम्मानी द्विषां पुधिष्पा शुक्री शुशोचिपी ती देवौ शुक्रमन्थिना आयुर्यों धुत्तमायुर्य- पुता, पूमारसं गर्माय गविण्याः प्राणान् पशुपु यछत', शुक़स्याधिष्ठानमसि, मुन्धिनो- ऽधिष्टानममि, निरस्तः पण्डो, निरस्तो मर्कः सह चैन ये द्विप्मः ।। ३८ यो प्रथा संस्कृतिय अर्सिन् यः पुरौ श्रृहस्पतिश्चिकित्वान् । यो मध्यमों वरुणो मित्रो अनिस्तस्मा इन्द्राय सुतमौजुहोत तस्मै सूर्याय सुतमोजुहोत ॥१२॥३९ [१०] ४,६३ । से १,४,८1 माठ ४,३ । कपि. ३,३ । वा ७,१६,१२ । काय ७,१५,११ । मा श्री ०,३,५ । [मपर नधोदय० । ऋ १०.१०३,१] [114 ४.६,३ । नै, १,४,९ । काठ ४.३ ! यषि. ३३३ । वा. ७.१०.१६ । काम ७.११.१५ । [तं प्रत्नधा पूर्वथा।३५४४१] [] ४९२ बाट ४,४ । ककी ३.३ । या. ७,०-१५,१७,१८ । वाम ७,१२-१४.१७-१९ । त. बा. १, १.१.१-५ मा १,४,३ । मा " .४१॥

·ग्रहाः। ४२ का०१,प्रपा०३,अनु.१३-१६] [११] ये देवा दिव्येकादश स्थं पृथिव्यामध्येकादश स्थं । अप्सुक्षितो महिनैकादश स्थ ते देवासो यजमिमै जुपध्वम् ॥ उपयामगृहीतोऽस्या, ग्रयणोऽसि स्वाग्रयणो, जिन्व यज्ञ, जिन्व युपतिम, मि संबनानि पाय, तुस्त्या विष्णुः पातु, विशं त्वं पाहीन्द्रियेणे, 4 ते योनि, विश्वेभ्यस्त्वा देवेभ्यः ॥ १३ ॥ ४१ उपयामगृहीतोऽसि ॥ इन्द्राय त्या वृहद्धते वयस्थत उक्थापूवम् । यत्तु इन्द्र वृहदयस्तस्मै स्वा विष्णवे त्वा ।। ४३ एष ते योनि, रिन्द्राय त्यो, पयामगृहीतोऽसि, देवेभ्यस्त्वा देवायुपं गृहामि, पुनईवि- रसि, देवेभ्यस्त्वा देवायुवं पृणज्मि य॒ज्ञस्यायुपे ॥१४॥ मान दियो अरर्ति पृथिव्यां वैश्वान मृत आ जातमर्मिम् । कवि सम्राजमतिथि जनानामासना पात्र जनयन्त देवाः ।। उपयामगृहीतोऽसि, वैश्वानराय त्वा ॥ ध्रुवोऽसि ध्रुवक्षितिर्भुवाणां ध्रुतमोऽच्युतानामच्युत- क्षितम, एपं ते योनि, वैश्वानरांय त्वा ।। ध्रुवै धुवैण हर्विा यः सौम नयामास । यथा नः सर्वा ईअनः संगमै सुमना असत् ॥ दिवि दिव्यान् रिहान्तरिले अन्तरिक्ष्यान् पृथिव्यान् पार्थिवान् ॥१५॥ ४९ उपयामगृहीतोऽसि, मधुवे त्वा, माधवाय स्वा, शुक्राय स्वा, शुचये त्वा, नसे त्या, नभस्याय त्वे, पाय वो, ीय त्वा, सहसे त्या, सहस्याय त्या, पसे त्वा, तपस्याय त्वा ॥१६॥ ४५ . ४८ [१३] मे ४.६.४ १ ते. १.४.१० । काठ ४.५। कपि ३,४ । वा ७,१९-२० । काय ७.२०-३३ मा श्री.२,३,५। ये देवालो। १,१३९ ११, अथर्व १९,२७,११-१३ ] [१४] में. ४,६,५१ ते १,४.१२ । काठ ४,५,६ । कपि ३,४। वा ७,२२,२३ । काण्व ७,२४,२५ । मा धो. [१५] में ४,६,६१ ते १,४,१३ । काठ ४,५ । पि ३,५ । वा ७.२४-२५ 1 काण्व ७,२६-२८ । मा श्री २,३.५। मूर्धानं दियो। ६७॥१, सा. ११४०, ध्रुव ध्रुवेण रत् । क १०,१७३,६, अथर्व ७,९४.१] [१६] मै ४.६७ । ने १,४,१४ । काठ ४.७ । कपि. ३,५ । वा. ७,३० । काद. ७,३०॥ मा. श्री. २,४,५ ।

·[0] मैत्रायणी-संहितायाम् [का.१,प्रपा०३,अनु०१७-१२ ५५ इन्द्राणी आंगत सुतं गाभिन भो वरेण्यम् । अस्य पातं धियैपितो ।। उपयामगृहीतोऽसी, न्द्राग्निभ्यां त्वे, पं ते योनि, रिन्द्राग्निभ्यां त्वा ॥१७॥ ओमासश्चर्पणीधृतो विश्वे देवासा ओगत । दावा सो दाशुपः सुतम् ।। उपपामगृहीतोऽसि, विश्वभ्यस्त्वा देवेभ्य, एप ते योनि विश्वम्यस्त्वा देवेभ्यः ॥१८॥ ५९ ईन्द्र मरुत्व इह पाहि सौमर यथा शार्याते अपुिचः सुतस्य । तव प्रणीती ते शूर शर्मनोविवासन्ति कवयः सुयाः ॥ उपामगृहीतोऽसी, न्द्राय त्या मुरुत्वत एपं ते योनि, रिन्द्राय त्वा मुरुत्वते ॥१९॥ ५६ जनिष्ठा उग्रः सहसे तुर्रायु मन्द्र ऑजिष्ठो बहुलाभिमानः । अवर्धनिन्द्रं मरुतश्विदेव माता यद्वार यजन अनिष्ठम् ॥ ५७ उपयामगृहीतोऽसी, न्द्राय त्या मरुत्वत, एवं ते योनि, रिन्द्राय त्वा मरुत्वते ॥२०॥ ५८ मुरुत्वन्तर वृषभर यावृधानमकूवारि दिन्य शासमिन्द्रम् । विश्वामाहर्मवसे नूतनायो सुहोदामिह त हुवे ।। उपयामंगृहीतोऽसी, न्द्राय त्वा मुरुत्सत, एष ते योनि, रिन्द्राय त्या मुरुत्वते ॥२१॥ मुरुत्वार इन्द्र वृपमा रणाय पिचा सौममनुप्वय मदाय । ऑमिशस्य जठरे मघ मि त्वर राजासि मर्दिवः सुतानाम् ।। [१७] ४,६८1१,४.१५ । ५४ ४७ । कपि. ३,५ । वा. ७.३१ । राष्प ७,३९ । मा. श्रा, [न्द्रासी मागत 17. ३११११, मा. ६६९] [१८] ४,६८।१४,१६ । पाठ ४,७ । पपि ३,५ । वा ७,१३ । काय ७.३३ । मा श्री २.४ । (मोमासपर्वणी । १३१७ ] [१:४६८1१.४.१८ । पाठ ४८.३,६ । ।। ७.३५ : कान्य ७,३५ 1 मा श्री १,४। [न्द्रमय पर 1 [0]४.६.८१,४.३८ । न मा २.८.३,४-५ । बाट ४.८। कपि. ३,६। या ३३,६४ ७,३५ । मा ३५.३४ ७,३५, ! म श्री. ४(जानेष्टा उम।१०७३।१] [१]4.४,६.८।। १.४,१७ ! १८४८।१३। या ७,३६ । रप ७,३६ । [ ममत्यन्त (स्तं) गरम.३४९] 11.६.८.१,४,१९४ाथी ३, । पा.७,२८ । म १८,१०।। मप्यार (त्याँ) य पूपमा rest] - ·का०१,प्रपा०३,अनु०१२-२६ } ग्रहाः। [२३] उपयामगृहीतोऽसी, न्द्राय त्या मरुत्वत, एप ते योनि, रिन्द्राय त्या मुरुन्वते ॥२२॥६२ सौपा इन्द्र संगुणो मरुद्भिः सौम पिय वृत्रा शूर विद्वान् । जहि शत्रपा, मृयो नुदस्वाभियं कृणुहि विश्वतो नः ।। उपयामगृहीतोऽसी, न्द्राय त्वा मरुत्वत, एप ते योनि, रिन्द्राय त्वा मरुत्यते ॥२३॥६४ महै ईन्द्रो य औजसा पर्जन्यो वृष्टिम इव । स्तोमवत्सस्य वावृधे ।। उपयामगृहीतोऽसि, महेन्द्राय वै, 4 ते योनि, महेन्द्राय त्या ॥२४॥ मह इन्द्रो नर्वदा चर्पणिमा उत द्वि: अमिनः सहोभिः । अस्मद्रियग्यावृधे वीर्यायोः पृथुः सुकृतः कुभिर्भूत् ।। ६७ उपपामगृहीतोऽसि, महेन्द्रीय स्वै, ते योनि महेन्द्राय त्या ॥२५॥ ६८ कुर्दा चन स्तरीरसि नेन्द्र सबसि दाशुपे । उपोपन्न मघवन् भूया इन्नु ते दान देवस्य पृच्यने । ६९ उपयामगृहीतोऽस्या,ऽऽदित्येभ्यस्त्या । कदा चनः प्रेयुछस्युमै निपामि जन्मनी । तुरीयादित्य संपनं त इन्दूिपमातस्था अमृतं दिवि ॥ ७१ उपयामगृहीतोऽस्या,-ऽदित्येभ्यस्त्वा ।। ७२ यौ देवानां प्रत्येतु सुम्नेमादित्यासो भता मृडयन्तः । आं योऽवींची सुमतिवृत्यादृरहाविद्या वरिवोपिनु मत् ।। ७३ अहं पुरस्तादहमवस्तादुई विभुस्य भुवनस्प रोजा । अहेर सूर्यमुभर्यतो दर्श यदन्तरिक्षं तदु नः पिताभूत् ।। [२३] में ४,८। ने १.४.४२ । बपि. ३,६ । या ७,३७ ११.७.३८ 1 मा. श्री २,४,। सिजोगा इन्द्र साणा । ३१४७०] [P] ४.६.८ ते १.४.२० । ४८की ३,६0.101 ७५० । मा ७,२५ [म (दो)दो यश ६it, अपर २०१३t. ग १) (५) ४६.८ १,४,२१४,८१ की ३,६७३१७१९.०.५म (द) इन्द्रो नयदा । ६१९९१ ] (RJ ४.६९।। १.४.२ ४.८.४.०८-१९ काग. 21-18 मा. २,५.१ ॥ [ कदापन स्लरीरमि antis कदा मन प्रपाठयुम । 13, यो देयानां । ७४ ·[४] मैत्रायणी-सहितायाम् [ का.,प्रपा०३,अनु००६-३२ ७७ उन्नम्भप पृथिवी भी३ध्यादौ दिव्य नमः । उनौ दिव्यस्य नो धातुरीशानो विन्या धृतिम् ।। २६ ॥ अदब्धेभिः सवितः पायुभिष्ट्र शिभिरच परिपाहि नो युधे । हिरण्यजिह्वः सुविताय नव्युसे रक्षा माकुर्नो अर्धशस ईशत ।। ७६ उपयामगृहीतोऽसि, सावित्रोऽसि निधाया, जिन्यु यो, जिन्व यज्ञपतिम, म संयनानि पाये, तस्त्वा विष्णुः पातु, विशं त्यै पाहीन्द्रियण ॥ २७ ॥ उपयामगृहीतोऽसि ॥ सुशर्मासि सुप्रतिष्ठानो, पहेदुः नमः ॥ एष ते योनि, विश्वम्यस्त्वा देवेभ्यः ॥ २८॥ ७८-७९ उपयामगृहीतोऽसि, बृहस्पतिसुतस्य ता इन्द इन्द्रियावृतः ॥ पत्नीवन्त ग्रह राध्यामम् ॥ अमा३ई पत्नीवाश्न सजूंस्त्वष्टा सौम पिच ।। २९ ।। ८०-८२ उपयामगृहीतोऽसि, हरिरसि हार्योजनौ हरिनान् हो स्थातो, स्तुस्तिोमस्य ते देव सोम शस्तौक्यस्येप्टयंजुपः ॥ हरियतो हार्योजनस्य हरिवन्तं यह राध्यासम् ॥ होनो हरिवतीः सहसोमा इन्द्राय, रम्य त्या, पापाय त्वा ॥ ३० ॥ ८३-८५ अग्ना आयूपि पवसा आसुर्जिमिष च नः । आरै पाधस्व दुर्घनाम् ।। ८६ उपयामगृहीतोऽस्य, भये त्वायुष्मत, एपे ते योनि, नये त्वायुष्मते ॥ ३१ ।। औजस्तदस्य तित्विप उमै यत् समातियत् । ईन्द्रमेव रौढसी । उपयामगृहीतोऽसी, न्द्राय वौजस्वत, एप ते योनि, रिन्द्राय त्योजस्वते ॥३२॥ ८७ ८८ ८९ [२७] ४,७,१ ते १,४,२४ । काठ. ४,१० । कपि ३,१ वा ३३,६९,८४, ८,७ पाण्य ३०,६९,८४, ८,६ । मा श्री ०,५,१। [ अदाधेमि सविता० । ६७१।३, शिभिरध। अथर्व ७८४०१, रक्षा माफिनो। अपर्व. १९४७६] [२८] में ४७,१ ते १.४.०६ । काठ ४,१० । कपि ३,। वा ८८ ८,७१ मा श्री २५,१। (१९ ४४५४२.१,४,२७१ काठ ४,११, वपि ३.९। बा ८,९,१० । काख ८०,१०-११ मा श्री २,५,। २०७४.१४,३८१४,११ । कपि ३,९ वा ८,११,१२ । काय ८,१२-१३ मा श्री ५,४ । १३१ मे १,७,१।। १,४,२९ ४,११ । कपि ३,९। या १९,२८. ३५,१६, ८,३८॥ काय ८,१९,२०-०१, ४०१०९,३०,३५४८मा श्री ७,२,। मिमा (R) भारपि०१ ९,६६,१९: सा ६२७, १४६४, १५१८] [३१] १.४.३० पट ४.११ । कपि ३९।पा ८.३९ । कान ८२१ ।

·ग्रहाः . का.१,प्रपा०३, अनु०३३-३६ ] [२५] अन्नस्य केतवा वि इमयो जनं अनु । भ्राजन्तो अनयो यथा ।। उपयामगृहीतोऽसि, र्याय त्या भ्राजस्वत, एप ते योनिः, बीय त्वा प्राजस्यते ॥ ॥३३॥ ९१ ईन्द्रमिरी बहवोऽप्रतिधृष्टशवसम् । पीणां च स्तुतीरुप यज्ञ च मानुपाणाम् ॥ ९२ उपयामगृहीतोऽसी,-न्द्राय त्या हरियत, एपं ते पौनि, रिन्द्राय त्वा हरियते ॥३४॥९३ उपयामगृहीतोऽसि, प्रजापतये त्या ज्योतिष्मते ज्योतिष्मन्तं गृह्णामि, रातै दे॒वेभ्यो दक्षाय दक्षवृषम, निहरेभ्यस्त्वा मतायुम्या ईन्द्रज्येप्टेम्यो वरुणराजम्यो वातापिम्पः पर्जन्यात्मभ्यः, पृथिव्यै त्वा, अन्तरिक्षाय ना, दिवे त्या, उद्भर्यस्त्वौषधीम्यो वनस्पतिम्यस्त्वा, प्राणाय त्वा, पानाय त्या, व्यानाय त्या, सते त्वा, ऽसते त्वा, भूताय त्या, भव्याय त्वा, येन मा छिद्रा अंजायन्त तस्मै त्या प्रजापतये विश्वकर्मणे विश्वव्यचसे पिभूदाने वि भार्ग जुहोमि, स्वाहा ॥ तिम्रो जिहस्य समिधः परिज्मनोऽमेरकृष्यन्नशिंजो अमृत्यवे । तासामकामदधुमपे भुज लोकमु द्वे उप जामी ईयतुः ॥३५॥ अनि प्रातःसवनात् पात्नुस्मान् वैश्वानरी विश्वाधिवशंभूः । से नः पार्को द्रविणं दधात्वा॑युष्मन्तः सहभक्षा स्याम ॥ अनये त्वा प्रवृहामि गायत्रैण छन्दसै, न्द्राय त्वा प्रवृहामि त्रैष्टुभेन छन्दमा, ऽऽदित्यम्यस्त्या प्रवृहामि जांगतेन छन्दुसा, रैशीनां त्वा परमन्नाधूनोमि, मान्दानां त्वा पत्मना नोमि, भन्दनानां त्या पत्मन्नाधूनोमि, पूनानां त्वा पत्मन्नाधूनोमि, पुस्त्यानां त्या पत्मनो नोमि, माजीनां ला पत्मनाधुनोमि, मद्यानां त्या पत्मन्नाधूनोमि, देवयानीनां त्या पत्मनांधुनो- म्यु, पामगृहीतोऽसि, शुक्र त्या शुक्र शुक्राय साम्यष्ठो रुपै सूर्यस्य रश्मिषु ॥ ९४ ९५ " ९७ । [३३] ते १,४,३११ पाठ ४,११ । की ३,९-१०।या.८.४०। कण ८००। [मध्यमस्य पेतयो। र १, ५०,३ । अथर्व १३.१,१८, २०,४७,१५ 1 स ६३४) [३४] ४,७, । १४,३८। ठ.४,११ । पी ३.९ । वा ८,३५ । म ८१६ मा । दिमिरी पहतो.१,८४सा. १०३०) [३५] २,५,८। काठ. ३०,५६१ मा ६ ७.०,४। [३६] में. ४,७७ ते ३,१,९,५, ३,३,३॥ बाट ३०,६१ व ८,४८-५017 ८.३०-३017. ७,१।

·मैत्रायणी-संहितायाम् [को०१,प्रपा०३,अनु०३६-३८ ओ यमुद्रो अचुच्याविौ धारा असश्चत ॥ ९८ कभर रुपैर वृषभस्य रोचते, वृहदसुनामाधीतौ रुद्राणां कर्मन्नादित्यानां चैतसी, न्द्राय त्या विभूमे जुहोम्यु, शिक्त्वं देव सोम गायत्रैण छन्दसानेपामपिहि, वशीक्त्वं देव सोम बेष्टुभेन छन्दसैन्द्रस्य घामोपेह, स्म॑त्मसा देव सोम जागतेन छन्दसा विश्वेषां देवानां प्रिय पाथा पहि ॥३६॥ ९९ उंटु त्यं जावेदमं देवर वहन्ति केतवः । दृशे विश्वाप सूर्यम् ।। चित्रं देवानामंदगार्दनीकं चक्षुर्मिनस्य वरुणस्यामः । आमा द्यावापृथियो अन्तरिक्षर सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च ।। १०१ याँ गष्ट, स्वर्गछ, रूपर वो रुपैणाभ्येमि चेयुसा येय, स्तुधौ वो विश्ववेदा जितु वर्षिष्ठे अधि नाके पृथिव्यां ॥ पतले अन राध एति सीमच्युतं, तन्मित्रस्य पर्था नय ॥ अयं नो अग्निवरिवस्कृणोत्स्य मृधः पुरे एतु प्रभिन्दन् । अर्य र दाबून् जयतु जपाणोऽयर बाजं जयतु वाजसातौ ॥ १०४ मृतम्य पृा नुभन्द्रदक्षिणा, बामणमुर्घ ऋध्यासं पितृमन्तं पैतृमत्यमृपिमाय सुधातु- दनिणम्।। विम्यः पश्य३:च्यन्तरिक्षर, यत स्वः सदस्य, रस्मंदाता मधुमतीर्देवो गछत, प्र- दानागमातिगतो, अनुयहाास्मान् देवानन पा सुस्ता लोके मीदत, तन्नः सस्कृतम्।।३७ १०५-१०६ धाता गतिः मुनिदै जुपन्ता पूर्जापति कृणो मित्रो अनिः । विष्णुस्त्वष्टा प्रनया सगणों यजमानाय द्रविणं दधातु ॥ १०७ 10१८.२.३ । ते १.४,४३ । र ४,९। र. ३७॥ या ७,४१,४२४४-४६,१३,४६ ८४१ ३३,३१॥ यम ८५३,१४९६७९१२१३०,३११४४८१ मा ७.०५। उदुस्प जातयेदसं० १,५०,१॥ wi 1025,१३ 11 ३१॥वित्र देवाना। या. १,११५.१ । अपयं १३,२.३५ । गा ६.९] 11८1१।१४ ४.१ । कति ३,०। वा २,२१.२४,८,१७,१५,१६.१४,१८-२० काय २.९४४९,१७१५ १४.१८-२०१ मा श्री २,५,४॥ [पाताराति: सयिने । अधर्म ७.१७४ । समिन्द्र पामामा..४४ाम पसा पयसा० । अपर्य ६.५३,३ । यानायह(याँ मापद)। अपर्व ७९ । गुगा यो देपा । भपर्व ७१७४। यह पर गच्छ। अथ ७,९७,५-६॥ देया गानुपिदोग ५ ७९५०) ।

·कां०१,प्रपा०३,अनु.३८-३९] प्रहाः। [२७] समिन्द्र नो मनसा नेपि गोभिः सर सूरिभिर्हरिवः सर स्वस्त्यां । से ब्रह्मणा देवकृत र यदस्ति सै देवाना सुमतौ यज्ञियानाम् ।। से५ वर्चसा पयसा सै तुभिरगन्महि मनुसा से शिवन । त्वष्टा सुदयो विधातु रायोऽनु नो माष्टुं त३न्यो यद्विरिष्टम् ।। सुगा वो देवाः सदना कृणोमि आजम्मैदुःसंवनं जुपाणाः । यक्षिारसः पपिर्यासच विश्वेऽस्मै धत्त बसयो वसूनि ॥ यांनावह उशतो देव देवारस्तान प्रेरय स्यै अग्ने सधस्थे । वहमाना भरमाणा हवीप्यतुं धमै वितिष्ठतानु ।। १११ यदुर्य त्या प्रयति यज्ञे अस्मिन्न होतारम॑वृणीमहीहै । ऋगयाइधगुताशमिष्ठ विद्वान् प्रजान पयाहि यत्रम् ॥ यन्नु यज्ञै गछ, यज्ञपति गछ, स्व र यौनि गर्छ, स्वाद, ते यज्ञो यशपते सहगूक्त- वाका सुवीर, स्तैन सैभव, भ्रानं गछ, देवा गातुविदो गातु यित्वा गातुमित, मनमस्पते सुधास्विम र यी दिवि देवपु वा धा, स्याहा ॥ ३८॥ ११३ उर हि राजा वरुणश्चकार संर्याय पन्थामन्येता छ । अपदे पादा प्रतिधातवेऽकर्तापवा हृदयायश्चित् ।। ११४ शुत ते राजन् भिषजः सहस्सुमुर्वी गुभारी सुमतिष्टे अस्तु । आरै पाधस्य निर्मृति पाथैः कृतं चिदैनः प्रमुमुग्भ्यस्मत् ॥ ११५ अरनीकमुप॑ विवेशापा नेपाल प्रतिरक्षदसुर्यान् ।। दैमेदमे समिधुर यक्ष्यमे प्रति वे जिहाँ घृतमचरण्यत् ।। समुद्र ते हृदयम३ स्वन्तः स त्वा विशन्त्यौपधीरुतापः । यजस्य ते यज्ञपते सूक्तोक्तो नमोगा विधेम स्वाहा ।। - ११८ [३९] म ४८.५, 1 ने १,४,४५ । काठ ४,१३ । को ३.११ । वा ८,१२.२३-२५,२७,३,४८:००१८....., २३, ३८.२५ । क.० ८,१२ ९,२३-१६,२०,४,७ ३८.२४,३.५३ । उमवि गजा.१.१ उदु से (त्ये) मधुमत्तमा....व । कण्या व भृगया ८,३१५-१६ । अा२०.१०,१-२०५९.१-२, मा ०५६,१३६०, १३६३ । एघोऽस्येधिषी (य) मदि। भय ७८९,४, १९,३१,१२ । भषा (आप) भधान्वया। श. १,९३,०३, १०९.९ अयं ७,८९.२, ९.१,१४,१०,५,४] - ·मैत्रायणी-संहितायाम् [को०१,प्रपा०३,अनु०३९,१०४,अनु०१ अवभृध निचुङ्गुण निचे रासि निचुङ्कुशो, गृह गृहो, उब नो देवैर्देवकृतमेनो यक्ष्य, मत्यमयंकृतं चिकित्वा, ऽनुरोरा नो देव रिस्पाध, सु धौतस्य ते देव सोमभिष्टुतस्य यस्ते गोमनिर्भक्षौ यो अश्वसनिस्तस्य ता उपहता उपहूतस्य भक्षयामि, वित्तो बरुणस्य पाशा, प्रत्यस्तो वरुणस्य पाशो, नमो वरुणस्य पाशायौ,न्नेतर्वशीयो ना उन्नुयाभिः ॥ ११९ उर्दुत्ते मधुमत्तमा गिर स्तोमास ईरते । सत्राजितो धनसा अक्षितोतयो वाजयन्तो रथा इव ।। १२० कैया इव भृगवः सा इब विश्वमिद्धितमानशुः। उदैतः प्रामुत चर्चा दधाना युष्मान रोय उत यज्ञा असश्चतः ॥ १२१ गायत्रै छन्दो अनु संभवमथा स्यात सुरभैयो गृहेषु । एंधोऽस्येधिपीमहि समिसि समेधिपीमहि ।। १२२ अपो अान्वचारिपुर सेन समसृक्ष्महि । प्रयस्थानमा आगम त मा सं सृज वर्चसा ॥ ३९ ॥ १२३ ४२८५] ॥ इति प्रथमपाण्डे ग्रहो नाम तृतीयः प्रपाठका ॥३॥ अथ चतुर्थः प्रपाठकः। यजमान-ब्राह्मणम् । ममाने पंचों विहवस्तु वय त्वन्धानास्तन्वं पुपेम । मेयं नमन्तां दिशतम्रस्त्वयोध्यक्षेण पृतना जयेम ।। अंग्रे पनपते तमालप्स्ये, ते प्रेमस्त, नो गोपाप, शकेयम् ॥ अEि होतारमुप तर हुये देवान् यनियानिह यान्यजामहे । यन्तु देवा हुर्विषो मे अस्पा देवा यन्तु सुमनपमानाः ।। युनजिम त्या अखणा च्येन व्यायाम बोदर जातवेदः । धानाम्त्या मर्जमः मुधारा ज्योग्जीयम पलिहतो वयं तु ।। २ سه ४ [4.1 १५,१०,३६ १.० १.१.१४, ५,०-४१३. १.५, २८.१०, १०५६। ......-..

·७ ८ ९ 4.१,पा०४,अनु०१-२ यजमान प्राह्मणम्। [२९] अस्मास्चिन्द्र इन्द्रिय धात्वस्मान् रायो मधवानः सचन्ताम् । अस्माकर सन्त्वाशिंपः ॥ आमाशिपो दौडकामा ईन्द्ववन्तो हयामहे | धुक्षीमहि प्रजामिपम् ॥ सां मे सत्पांशीयान् गम्याख्रष्टासेटतरा पण्यात् पश्यतरा ।। अरेडता मनसा देवान् गछ, यज्ञो देवान् गछतु, यज्ञो देवान् गम्यात् ।। विते मुञ्चामि रशना वि इमीन् वि योक्त्राणि परिचर्तनानि । ध दुस्मभ्यं द्रविणेह भदें 4 मा बताद्भागधा देवतासु ।। इष्टौ यज्ञौ भृगुभिद्रविणोदा यतिभिराशीर्दी वसुभिः । अङ्गिरसो मे अस्य यज्ञस्य प्रतिरनुयाकैरहूपुः ॥ तस्य मा यज्ञस्य॒ष्टस्य वीतस्य ट्रैविणेागम्या, सुर्यज्ञो, वसंमान्य , स्तस्य मा यनस्य सोर्चसुमतो वस्विहाँगछत्यु, दो मांगछत्व, दो मागम्यात् ॥ १ ॥ ११ सैर यज्ञपतिराशिपा, सदासि, सन्मे भृयाः, पूर्णमसि, पूर्ण मे भूयाः, सर्वमसि, सर्व मे भूयाः, अक्षितमस्यै,क्षितं मे भूयाः, प्राच्या दिशा देवो विजो मार्जयन्तां, दक्षिणया दिशा मासाः पितरो मार्जयन्ता, प्रतीच्या दिशा गृहाः पुशयो मार्जयन्ता, मुंदीच्या दिशापा औपधयो बनस्पतयो मार्जयन्ता, मुर्धया दिशा यजः सश्वत्सरौ मार्जया, विष्णुः पृथिव्या व्यस्त गायत्रैण छन्दुसा, निर्भक्तः स य द्विष्मी, विष्णुरन्तरिक्षे च्युफ रस्त श्रेष्टुभेन छन्दुमा, निर्भकः स य द्विष्मी, विष्णुर्दिचि व्युझरस्त जागतेन छन्दमा, निर्मक्तः से ये द्विष्मो, गन्म३ स्वः, सै ज्योतिपाभमे,-दमहेमप्य प्राण निवेष्टयामि, नोऽसि, समुह गुर्जया, सै मया प्रजो, समह पर्युभिः, से मया पुची, इमे गृहपते मुगृहपतिरहे स्वया गृहपतिना भूर्यास, मुगृहपुतिस्त्वं मया गृहपविना भूपा, अरिणी गाई पत्य दिदा- शत र हिमाद्वाय, राधासि संपृचाना असंपृचानी तन्यो, सा अनु मा तन्य, हिमा दिव्यस्तन्तु, मी मानुपहेदि, दिव्याद्धामो मा छिरिस मा मानुपो, ज्योतिष तन्तुवे त्या ।। ॥२॥ १२ .. [0] मे १,४,६.७ । १.६५-६ । कर ५.५ । ६,१० २,२५,२७ । प ६,१२१ २,४६-४७,४९-५०। गा ना १,४,३ २,३,६१ सा ग्रा ३७,४,१०-१॥

·[३०] मैत्रायणर-संहितायाम् [ कां०१,प्रपा०४,अनु०३ ये देवा यवनः पृथिव्यांमध्यांसते । आमिर्नस्तेभ्यो रक्षतु गछेम सुकेतो यर्यम् ॥ १३ ये देवो युजर्मुपः पृथिव्यामासते । अग्निर्नस्तेम्यो रक्षतु गठेम सुकतो वयम् ॥ यास्ते रात्रयः सवितर्देवयानीः सहस्रयज्ञममि संचभूवुः । गुहेच सर्वः पूजयान्वग्रे३ वो रहाणास्तरता रजाशसि ।। १५ ये देवा यनहनो अन्तरिले अध्यासते । वायुर्नस्तभ्यो रक्षतु गछेम सुकृतो वयम् ।। ये देवा यजमुपो अन्तरिक्ष अध्यासते । वायुर्नस्तेभ्यो रक्षतु गछेम सुकृतो वयंम् ।। अंगन्म मित्रावरुणा वरेण रात्रीणां भागौ युयोर्यो अस्ति । नाकं गृभ्णानोः सुकृतस्य लोके तृतीये पृष्ठे अधि रोचनै दिवः ।। १८ ये देया यजनो दिव्यध्यासते । सूर्यो नस्तेभ्यो रक्षतु गट्टेम सुकृतो वयम् ।। १९ ये देवा यमपो दिव्यध्यासते । सूर्यो नस्तैम्यो रक्षतु र्गछेम सुकृतो वयम् ।। २० यनन्द्राय समभुरन् पयारस्युत्तमैनु हर्षिपा जातवेदः । तैनाने त्यमुक्त वर्धया मार सुजाताना मध्ये श्रेष्ठया आ धेहि मा ।। २१ चट्ठोऽसि, दो मा ओभर, तृ३मोऽहै, तृप्तस्त्वम् ।। घृतवन्तं कुलायिन रायस्पोप र सहस्रिणम् । वेदो वाजं ददातु मे ॥ •२३ निपिन्त निरगति दह, रुद्रास्त्वायना, ऽऽदित्यस्त्यिास्तृणन् ।। गोम अप्रैऽधिमं अश्वी युजो नृवत्सुवा संदिप्रमुप्पः । डायानेपो अमुर प्रायान् दीर्घा रयिः पृथुत्रुभ्यः सभावान् ।। में पत्नी पंत्या मुकृतेषु गछवार यजस्य युक्ती धुर्या अभ्याम् ।। २६ आपणानी मिजहता अराति दियि ज्योतिरुत्तममारभया र स्वाहा ॥ २७ परिन पन्यप ते लोको, नमस्ते शस्तु, म मा हिमी, यी सरस्वती बेशर्यमनी तस्यै स्वाहा ।। यो मरस्पती वेशभीना तस्यास्ते भक्तियानो भूयास्म ।। अयोधाग्रेऽम्यनमिस्तिषु सर्पमिमयो अमि । अाः सन् मनसा फुक्नोऽपाः मन् हव्यमुहिपेऽयो नी घेहि मेजर स्याहा ॥ ३ ॥३० २२ २४ २५ २८ 1 [३] ३,२३५ कर.५२,14. १५,५२, ३,६३, ४,९। वाण १६७०४,१। मा.........।। गोमं (माँ) अंमऽपिम (माँ)1.४,२५] ·को०१,प्रपा •४,अनु०४-५] यजमान-ब्राह्मणम् । [३१] - देवान् नुमगन्युज, स्ततो मा यज्ञस्याशीरांगछतु, पितॄन् जनमगन्यज्ञ, ततो मा यज्ञस्या- शौरंगछतु, मनु३ष्यान्नुमगन्य, स्तो मा यज्ञस्याशीरागृछत्व, पं औषधीनस्पतीजनम- गन्य, ततो मा यजस्याशीरांगछतु, पश्चजनै जनुमगन्यज्ञ, स्ततो मा यजस्याशीरांगछतु, पञ्चानो त्वा वातानां पत्रीय गृह्णामि, पाना त्या दिशौ धीय गृहामि, पञ्चानो त्या सलिलानां धत्रीय गृहामि, पञ्चानी त्या पृष्ठानां त्रीय गृह्णामि, पञ्चानौ त्वा पञ्चजनानां धीय गृहामि, चरौस्त्वा पञ्चविलस्य धीय गृहामि ।। (मासि प्रियं देवानामनाधृष्टं देवयंजनम् । देववीत्य त्या गृह्णामि ।। ३२ भूरस्माकर, हुव्यं देवानामा, शिपो यजमानस्य, देवताभ्यस्त्वा देवताभिहामि४।३३ समृतयज्ञो वा एवं यदर्शपूर्णमासी, कंस्य वाह यक्ष्यमाणस्य देवता यज्ञमागछन्ति कस्य या ने, बुहुनौर समानमयजमानानार यः पूर्वद्युग्मिं गृहाति संश्वी भूते देवता अभिय॒जते, ममाग्ने वर्षो विहवेष्वस्त्वि, ति पूर्वमग्नि गृह्णाति, देवता वा ए॒तत् पूर्वधैरग्रहीत, ताः श्वौ भुरते- ऽभिय॒जते, पहिपा ३ पूर्णमासे बर्तमुपर्यन्ति वत्सरमायास्यायां, पुर्रा यत्सानामपाकर्तादम्पत्य- श्नीयाता, इस्ता अवनिज्य दक्षिण३तोऽमिमुपविष्ठा,-ऽग्ने बतपते बृतमालप्स्या, इत्यधि' देवानार व्रतपतिामणौ तभृद्, वृतपतय एवं प्रौच्य तमालभते, ऽग्निर होतारमुप तर हुवा, इति येनु हुविनिप्स्यन्त्स्यात्तदुर्भिमशेद, देवताना वा एप ग्रहो, देवता या एतदन- ही, घुनमि त्वा ब्रह्मणा दैव्येने, ति परिधिपु परिघीयमाणेषु वदेद, यी एवं योगो, अनिमे- तयुनक्ति, युक्तोऽस्मै हव्य५ वहत्य, स्मास्चिन्द्र इन्द्रियं दधाति, तीडायामुपडूयमानाया वदेदि, डाया यो एप दोहा, इंडार वा एतहुई, इंडार यो एत है, यो इन्द्रियर या ईडे, न्द्रियमेवात्म- न्धुत्ता, आमाशिपो दोहकामा, इत्याशियो वै दोहकामा यजमानमुर्भिसर्पन्ति, तो दक्षिणतो यजमानलोकपतिष्ठन्ते, ता यथा धेनोऽदुग्धा अपक्रॉमन्त्येयमस्मादाशिपोऽदुग्धा अपक्रा- मुन्ति यं एवं न वेदो,-ऽय य एवं वेदार्शिपु एवं दुहे, सा मे सत्यांशीर्दैवान् गम्यादि, नि प्रस्तरै प्रतीयमाणे बदेव, सार या दार्शिप दे॒वान् गमय॒स्याय चार वृणीत, एतद्ध स्म वो आहौंपावृर्जानः श्रुतेह, सहस्रणेना कमु पादतोऽधि वर बरिष्यामहा, इति सहस्रेण यक्षीय, ति ह स्म वार्य ततः पुरोह, dि मुश्चामि राना र वि सीनि, ति परिधिषु प्रट्टीयमाणः . . - [४] मे १,४.१ ते १,६,१ । काठ. ५,६१ वा ८,६०, १.३१ । कात्र ९,४६ १,१९ । मा श्री १.४.१। [५] मैं. १,४.१ ते १,६,७, १,७,४,३ । काठ ३१,१५, ३२,२-३॥

·[३२] मंत्रायणी-संहितायाम् [4०१,पपा०४,अनु०५-७ यदेद्, देवता या एतत् स्वर्ग लोकें गमयत्वा प्रतिष्ठाप्य व्युमौगि, छौ यज्ञौ भृगुभिरिति, यज्ञस्य वो एपं दोहो, युजमेढुह, एतद्ध स्म वा आह कपिचनो भौवायनः, किमु सं यज्ञेन यजेत यो गामिव नं दुहित, सुदौहतरो हि गोरिति ।।५।। संर य पतिराशि, पति यजमानो यजमानभाग प्राश्नाति, यजमानो वै यज्ञपति, यज्ञो यजमानभागों, यद्यजमानो यजमानभाग प्राश्नांति यज्ञपता एवं यज्ञं प्रतिष्ठापयति, यदि पूर्वसेत्समिष्टयजुषा सबै जुहुया, दुा एवं यज्ञे प्रतिष्ठापयति, यद्धर्विनिप्स्यन्नौं निष्पत्य- मेरे यह निर्मिमीते, ऽथ यद्धर्विनिप्स्यन्यजमानाय प्रोह, यज्ञपतेरेयोधि यह निर्मिमी, ऽप्रिय भूयास प्रवृहत्ये, १५ च लोफर यजमानोऽन्यतिमुच्यते यदेता आपोऽतिसृज्यन्तै, ऽछिन्नर सापयितव्या, अद्भिवी एतद्यजमानोऽग्नैग़त्मानुमन्तर्धत्ते, द्वयो वे देवो यजमानस्य गृहमांगठन्ति सोमा अन्पैऽसोमपा अन्य हुतादोऽन्येऽहुतादोऽन्ये, एते व देवा आहुतादो यड्राह्मण, एतद्देव॒त्यु एवं यः पुरानीजान, एते या एतस्य प्र॒जायाः पशूनामीशंते३; तेऽ- स्याः प्रीता ईपर्जमादायापफ्रामन्ति, यदन्याहार्यमन्याहरति तमिव तेन प्रीणाति, दक्षिणतः- सद्भयः परिहवा आह, दक्षिणावत यज्ञेन यजता, आहुतिभिर्व देवान् हुतोदः प्रीणाति, तेऽस्मै प्रीता हपज नियछन्ति ॥ ६ ॥ सदासि, मन्मे भूपा, इत्याशिंपी या एता, स्ता एवावरुन्धे, पूर्णमसि, पूर्ण मे भूया, इति पूर्णो ह वो अमत्रोतः संभवति, सर्वमसि, संव मे भूया, इति संवों है या अमुगाहः संभवत्प, क्षितमस्प, क्षितं मे भूपा, इत्यक्षितो हु वो अमुत्राङ्गिः संभवति, प्राच्या दिशा देवो ऋत्विजो मार्जपन्तामि, स्पेतो व यास्य मृष्टय, एताः शान्तयस्ता, अजवापयो गिदीमकर, तपा मृष्टी पुतः शान्ता भूर्दधातुः पुशुपतिः पशूर, तद्य एवं चतु मुष्ट एयाम्प युनः मान्ती भवत्य, पातुः पशुपतिः पन्, विष्णुः पृथियार पक्रस्त गाण छन्दसै, ति विष्णुमुना वे देवा असुरानेम्यौ लोकॅम्यः प्रणुप स्यगै लोकमायस्त, भिगो यो एतर्पजमानो भ्रातृव्यमेम्पो लोफैम्यः प्रा स्वर्ग लोकमेत्य, गन्म३ म्वार, ति म्यगम नोमेति, मैं ज्योतिषाभ, मति ज्योतिदि स्थ! लोक, हुमममुप्य प्राण नियेष्ट- +- [१] १.१ १७.१.६,१०१.६.१९॥ [७] १,४१,७.५-६ मा ५.७,१६,१७,३९.५० ।

·- काण् १, प्रपा० ४, अनु. ७-८ यजमान प्राह्मणम्। - , . . यामी, ति प्राणमेवास्य निवेष्टयती, त्यै पर्यावर्तत, एवर हि यज्ञः पयायत्तत, ज्या अभ्य : वा एतदादित्यस्यातमनु पर्यावर्तते, तेजोऽसी, त्याह, जोग्निः, सय हित्या प्रजा च पशु स्वरेति, यंदाह, समूह प्रजया, सं मया प्रजा, समुह पशुभिः, समया पौवा, इनि प्रायां चैव पशुपु च प्रतितिष्ठत्य, ने गृहपते सुगृहपतिरहे त्यया गृहपतिना भूयास १, " सुगृहपतिस्त्वं मया गृहपतिना भूया, इत्यग्रहणी संजीयतः, सर्वमायुरितो, नाति नीतः, पुत्रस्य नाम गृह्णाति, मानु समतानीत, वै मानुपाभ्युपावर्तते, मनुष्यस्य हि नाम गृहाति, योहाछिन्नो दिव्यस्तन्तुर्मी मानुपश्छे, दीति दिव्य चै मानु च समतानीद्, दिव्याद्वानो मा छिसि मो मानुपा, दित्युभी इम लोके जयतः, मह स्वर्ग लोके भवतः ॥ ७॥ इति य एवं देवा याईनुथ यज्ञमपश्च पृथिच्या तारस्तीत्वान्तरिक्षमारुहद्, य एवं दुचा याईनथ यामुपश्चान्तरिक्षे तारस्तीवा विमगन्, य एवं देवा यनहनुश्च यजमुपथ द्विर्षि नार- स्तीत्वा सुजातानां मध्ये श्रेष्ठया आधादेन २, शिरो यो एतद्यनस्य यत्पुरोटोशः, कशा वेदी, यदुदैन पुरोडोश समाक्षि यजस्य सर्वत्वायाथो मेध्यत्वाय, यतो व म्यस्तिरोऽभवत्, के देवा वेदनाविन्दुर, स्तद्वेदस्य वेदुत्वर, यदैिन वैद्यामास्ते यजमेवास्म पिन्दति, पल्य वेद प्रपछति, दुरदो या अमंत्र या, युजमेगास्म विन्दति, विः प्रयुछति, त्रिपुत्या हि देवा, उपस्था आस्पते, पुमारसं जानुका भवति, पयो च वेद, औषयो३ रोप, एवं सुलु व पशूना लोककॊ यदन्तुराग्नी, मै वा एतं लोके यजमानो मातृभ्यस्य पशून् वृहक्तं, ऽर्धमासेऽर्धमामे वै यो विछियते, संततमाहयनीयात् स्तृणन्नेति यमस्य संतृत्ये, तर मैतनु- मुतरेऽर्धमा३सेऽभिपूजते, गोम अप्रैऽधिमं अधी , ईति गोमन्तमेगानिमन्तमधिन र गर्म- मकरि, डावानेपो असुर प्राधान् दीपी पिः पृथुनुभः समाया, नित्याधिपयोगाम्ने, मै पत्नी पत्या मुतेषु गछतामित्येप चे पल्ल्या यस्यान्याम्मा, सई स्वर्ग लोकं मातो, या चौ एतस्य पत्नी सतर संप्रति पुदिन्यास्त. यह मंप्रति पादुन्यामीन प्रामस्या निन्, दाह पनि परन्येप ते लोर, इति लोमेस्यिा अफर, निद्कोऽस्याः प्रजा भवति, या सरस्वती मर्य, नीति येगयमन, नियास्म तेन यउत्यु, चारपाजीरन: गजाता उपामते, योचामिन्यस्य माणस्य पा राजन्यम्प पीपास्महा, नि मारमें तु न पनयु [८]. १.४ १. ३,५,४१ २,३१.११।१3",१६॥ (गोमा भो).....। - ·-- [३१] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड १, प्रपा० ४, अनु. ८-१० स्तस्मिन्नग्नौ यत् पचेयुः ऋष्यादं कुर्यु, न हि तस्मिनग्नौ मा रस पंचन्ति यस्मिन्नाहुतीर्नुहृत्य, . या- धाग्नेिऽस्पुनभिस्ति, त्पा व नामपानः प्रिया तुन, र्या मर्याधणे, ति खलु वो आहु, यंचयाध यो क्रियते यच ने, याँ चैत्रु यज्ञस्य प्रायश्चित्तिर विभ्र यो च न तस्योभयस्य प्रायश्चितिः ॥ ८ ॥ देवान् जनमगन्यज्ञ, इति स्कनमुभिमन्त्रयेत, जन५ वा एतद्यज्ञस्य॒ गछति यत् स्कन्दुति, जनो३ हायमस्मैदेधि, यतस्य वा एतजनं गतस्याशिंपर्मवरुन्धे, पश्चानी त्या वातानां त्रीय गृहामीति, पाडो यज्ञो, यावानेव यस्तिमालब्धा,ऽय५ याच यः पवत एवं यज्ञ, स्तमेवाग्र: हीत, पञ्चाना त्या दिशा धाय गृहामी,-तीमा एवं पञ्च दिशोऽग्रहीत, पश्चानौ त्वा सलि- लोनी पुत्रीय गृहामीति, पर्शवो ये सलिल, पर्शनेवाग्रहीत, पञ्चानौ त्या पृष्ठानो धीप गृहामी, ति पृष्ठान्येांग्रहीन, तेनास्य पृष्ठवन्तौ दर्शपूर्णमासौ सतुता अविछिन्नौ भवतः, पश्चानां त्वा पञ्चजनानां पत्रीय गृहामीति, छन्दास वै पञ्च पञ्चजना, श्छेन्दारस्येवाग्र- ही, रौस्त्या पशुचिलस्य धीय गृहामी, तीम चे लोकोचरः पञ्चपिल, इमाने लोकान- ग्रहीन ।। धोमामि प्रिय दे नामनाधृष्टं देवयंजनम् । देवचीत्य त्या गृहामि ॥ ३९ इति प्रवात आज्यग्रहः पृोगाद, भूरस्माकर, हृव्य देवाना, माशिंपी यजमानस्यै,ति भूनिमारमन आशस्तुि, हुन्य देवेभ्य, आशिपो पंज़मानस्प, देवताभ्यस्त्वा देवतामिहा- मी,-ति देताम्प एवन देवनामिरग्रहीत् ।।९।। देवताना वा एतदातुन र यदायुनीयो, यदन्तरोनी तत् पशुनी, मनुष्याणां गाईपत्यः, पितृणामोदनः पंचनः, सर्या हु वो अस्य यक्ष्यमाणस्य देवता यजमार्गन्ति य एवं वेद, पूर्व पार्मिमपरं च परिस्तरीतो आह, मनुष्याणा व नवावसानं, प्रिय नवावसानमेवाकर्मेध्य- वाया, मैजिहोमि याचा बिमर्जुन, मिति पुरोट्रा३दानाबपति, देवतानार वा एप ग्रहो, दुयता यो एनडग्रही, देद्धि स्म वा आहारुण ऑपवेशि, रहुतासु ा आहेमाहुतिपु देवता हव्य गर्मपामि, मस्थितेन पनु मस्स्था गुहानी, ति तय एवर वेर्नाहुतास्यास्याहुतिषु देयता हप्य गेहुति मैम्भिवेन यौन मुस्यो गुत्या, लूगुलाम्पार वै दृपंदा हेविप्दैहि ।। इति [14 १.४.४ पट ३६.१.३९ । न १,४९ मा. श्री. ३.१ । (१०] १.६ १७ १८ १,१५१ अग. १.२३ ।

·ण्टं १, प्रपा० , अनु०१०-११] यजमाने ब्राह्मणम् । - . देवा यज्ञाक्षारस्य॑पामत यौलूखलो उद्वादयन्ति दृपदी समामन्ति ॥ इविदेहि ॥ इत्याह रक्षसामपहत्या, अपः मणीय वाच५ यति, मनसा धै प्रजापतिर्यजेमतनु, तौल्सलयोरी- द्वितोरघयुश्च यजमानच वाच५ यछेता, प्रजापतिरेवं भूत्वा मनसा यज्ञं तन्याते, न मर्याणि सहे यज्ञायुधानि प्रत्यानि, मानुष तव क्रियते, नैकमेकं, पितृदेव३त्यं वद , वे सद प्रत्ये, याज्यानुवाक्पयो रूपमुपवसत्यु, भयारस्तेनु पशूनबरुन्धे ग्राम्याश्याराव, औद्राम्यस्य नानाति वैन ग्राम्पोनवरुन्धै, ऽथ पढारण्यस्यानोति तैनारण्यो, नथो इन्द्रिय यो आरण्ये,मिन्द्रियमेवात्मन्धत्ते, न मापाणामश्नीयाद, यजिया व मापा, न तस्य साय- मुश्नीयाद्यस्य प्रार्यक्ष्यमाणः स्याद, प्रतिजग्धेन वे देवा हव्येन वसीयोभूमंगछन् प्रतिजग्नागुराः पराभव रस्त, प्रतिजग्धेन या एतव्येन यजमानो यसीपोभूयं गति, पंगस्य भ्रातृव्यो भवति, यो वै श्रमिनालन्य यजते पापीयान् मवत्या,ऽऽयो । श्रद्धा, न वाचा गान्ते में यजुर्पा, ति या एता वाचं नैदुन्य॑ति चर्च, मनस्तु नातिनेदन्ति, यीपो गृहीयादिमा सर्टि मनसा ध्याये, दियर या एतासां पत्रिम, नयना अंग्रहीय, श्रृद्धामालम्य यजते, न पापीयान् भवति ॥१०॥ ४२-४४ .. ब्रह्मवादिनी पदन्ति, प्रेममुद्धन्ति में दुर्वि, रिमः प्रथम आहुतीनां, कस्मादन्यता र हुर्यिपार याज्यानुवाश्ययाः सन्ति, कस्मादिध्मस्प नैति ।। अमेय समिध्यमानायांनुहि ॥ इनि पुरोनुवाक्या सामिधेनी, र्याज्योपाको युपकारी, य यस्यातिरिक्त क्रियते तजमानम्याति- रिक्तमात्मन् जायते, यदनाम र य युधियते धाधुको यजमानो भवति, परिधानीया गामि- धेनीनामुत्तममिध्मस्य समर्धप, त्यसोधुको यजमानो भवति, नास्पातिरिक्तमात्मन् जायत, यो य प्रजापतिर सप्तदर्श योऽन्वायत्तर वैदु नास्य यत्रो पंधुते, प्रजापती यौन प्रनितिष्ठति ॥ औ श्रापय ।। इति चतुरक्षरम् ।। अस्तु श्रीपट् ।। इति चतुरक्षरम् ॥ यज । नियुक्षरम् ।। यजा- महै।। इति पंचाक्षरं, गधरी यषटकार, एप प्रजापतिः सप्तदशौ यश्ऽन्यायनी, धनुरा- क्याया एति यदि याज्यापा, अतदेवं मात नास्य पी च्यते, प्रजापती पनि प्रनि- तिष्ठति, नेय द्विव यदि नामों या स्माऽमाणो वा पछि नप या प३स्मोन्याय पा यस्य ममी, यस्य ४३वै वाणी यंजुने नै तदिष्टमांगठति, मैतरमपनमति, नव पूरी सुवर्यमाणे पात् ।। देवाः पितरः पितरो देवा, योऽस्म में मन्युडे, योऽम्मि म मनगम, (११] १.६.११.

·. -- . [३६] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्डं १, प्रपा० ४, अनु० ११-१२ शुनै म दृष्ट र शुनर शान्त र शुनै कृतं भूयात् ।। इति तर्य एवं कश्च से सन्यजुते वै तदिष्टमोग- ति, नैतरमुपनमति ॥ यज्ञस्य त्या प्रमयाभिमया परिर्मयोन्मया परि गृहामि ।। इति गायत्री में युस्य ग्रमा, त्रिष्टुंभिर्मा, जगती परिमा, अनुष्टुयु, न्मतानि वै छन्दासि यझर वहन्ति, तवन परिगृह्णाति ॥११॥ केशिन र वेदाभ्य गन्धर्वाप्सरसोऽपृछन्, कथा यजमानो यजमानेन भ्रातृव्येण सुदृड्डसी, - त्यहर चेदा, इत्युनीत, तेऽनुचन्न, हा नो यस र व्याचक्ष्या, इति तेभ्यो यु यांचए, तेऽनुमन्नु, नेन यजमानो यज़मानाद् भ्रातव्यात् पापीयान्त्स्यादिति, तेऽनु, स्तथा व ते गरि विधास्यामो यथा यजमानो यजमान भातृव्यमभिभविष्यसी, ति तस्मा आहुतीर्यम व्यदधु, स्ततः केशी पण्डिकमौनारिमन्युभव, दुभि प्रातृव्यर यौन भवति य एवं वेद, प्राणौ वा आधारः, पूर्वार्धे होतव्यो, मुग्वत एवास्य प्राण धाति, प्राणों या आधारो, मध्पतो होतच्यो, मध्युत एवास्य प्राण घात्या,-ऽपार भूयिष्ठमाहुतीनां जुहुयात, प्राणों को आपारः, प्रार्णमेास्य भूयिष्ठं करोति, संतृतमाघारमाधारयेत्, प्राणों को आधारः, प्राणस्य संतृत्या, ऊध्यमाघारमाधारयेत् सर्गकामस्य यजमानो वा आघारौ,, यंज- मानमे सगै लोक गमपनि, द्विप्यास्य न्यञ्चमाघारपेन, पोपीयान् भवत्य, भिक्रोमन्ती वा एकाहुति, रोमन्त्यका, प्रतिष्ठिता, यांमुभिनाम जुहोति साभिकामन्ती, याम- प्रोम जुद्दौति सापुत्रामन्ती, योर समानत्र तिष्ठन् जुहोति सौ प्रतिष्ठिता, कामपेत्ता, भि- तुरर यमीया धयान् स्या, दिति तस्याभिकम जुहुयात्, न सोऽमितरर बीयाध्यान मात्य, ध य कामयेता, पतुर पापीयान् त्स्यादिति, तस्यापुकाम जुहुयात, तेन सोऽपतरं पापीयान् मयत्य, ये कामयेत, ने यसीयान् स्याने पापीयानिति, तस्य समानं तिष्ठन् जुहु- पान, तैन से ने मीयानं पापीयान् भनत्य, गो वैयाजोः, समान होतल्या प्रस्तूनां पति- ठिन्य, निरोज्यभागस्य सोनुराधे होत३च्या, ततो यौचरा सा रौदेवश्त्या, या सोम- म्योज्यनागम्य मा दक्षिणा होत३च्या, ततो या दक्षिणा मा पितृदेव३त्य, ता अन्तर्राहुनी- नां रोकः, फ्ला अस्पाङदयो यथापूर पन्ते॒ य एवं र चैट, या धूमै जुहोति तो सममि जुद्दोनि, नतो यजमानोऽरोचको भपति, योमहारेषु जुहोति मान्याहुति, स्ततो यजमानस्य [0] १६३.१७॥ .

·पाई प्रपा० ४, अनु० १२-१३ यजमान-ब्राह्मणम् । चक्षुः प्रमायुकं भवत्यु, भै ज्योतिष्मति होत३व्ये, ऽरोचको यजमानो भवति, नास्य चक्षुः प्रमीयते, यामबाह्मणः प्राश्नाति सौ स्काहुति, स्तस्या वसिष्ठ एवं प्रायथिति बिदौचकार ।। मेच पाहि ॥ इति पुरोडाशुमभिमशेद्, भजतां भागी, माँ भागो भक्त, ब्राह्मणानामिद हुवि सोम्पानार सोमपानां, महाबाह्मणस्याप्यस्ति, कुर्वती मे मा क्षेप्ट, दतो मे मौपदसत् ।। इति दक्षिणीयेप्य यज्ञे प्रतिष्ठापयत्यस्कन्नमविक्षुब्ध, भुत यामब्राह्मणः प्राश्नति सांस्य हुतव भवति ॥ १२ ॥ ६०-६३ यस्याज्यमनुत्पूत ५ स्कन्दुति सा धै चित्रा नामांहुति, स्ततो यजमानस्य चित्र प्रमायुकं भवति, चित्र देय, सर्व तस्य प्रायश्चित्ति, रथ यस्योत्तर स्कन्द्वति सां वै स्कनो नामाहुति, मस्ततो यजमानः प्रमायुको भवति, बरो देयः, सर्व तस्य प्रायश्चित्ति, रथ यस्य पुरो- डाशौ दुःश्रुतौ भवतस्तद्धविर्यमदैय॒त्यु, युर्दा तपः सति तार्थ चतुःशरायमोदन पक्वा प्राण- प्रेभ्यो जीव it.--..-...-रय यस्य पुरोडाशी युतस्तस्य५ वरुणो गृहाति, यजौ हि यस्य प्रायश्चिति, रथ योऽदक्षि- मन यझेन यजते तर यजमान विद्या, ददक्षिणेन हि चा अर्थ यझेन यजते, ,ऽथ न बसी- यान् भवती, युवरा संमृद्धा देयाद, सर्व तस्यप्रायश्चित्त, रथ यस्य कपालं भियत तत् संध्याद्, गायच्या त्या साक्षरपा संदधामि ॥ इति वाग्व गायनी शाक्षरा, वायुनत् सैद्धधात्य, य यस्य कपालं नश्यति ५ यो हु स्वगीलोकानन्तर्दधाति, यदा तर्विः संतिताथाये वैश्वा- नुराय द्वादशकपालं निपे, दियर वा अनिश्वानरे, इमामे भागधैनापासरत् स्वर्गस्युलोक- स्यानन्तहित्या, अर्थ यस्याहुतिर्वहिप्परिधि स्कन्दति साब जीरनडाहुति, प्रीधं भूयात् ।। एतार संकृष्य जुहुपि ॥ इत्यनिव सेर्वा देवता, सर्राभियास्य देवताभिईवे भवति, पूर्णपान- मुग्रीधे देपर, सै तस्य प्रायविति, यजमानो ये जुह, श्रीतन्य उपम, पक्षिणतेर होत- ३च्य५, यत् पक्षिणीयर्याजमान प्रक्षिणीया, पता होतव्यं, देवेपंची या एता यदाहुतयों, यै ढिप्यार तर्हि मनसा प्यायेद्, देवेभिरपन : पिंपृपति, स्तृणुव एष, पयो पो आहुतयो रामोऽनिः सिष्टक, न सहे होत३व्यर, यत् सुहे जुहुयाद्रायास्य पनपिदध्या, , [१३] मा ३१ ·. , 1६८] मैत्रायणी संहितायाम् [ काण्ड १, प्रपा० ४, अनु० १३-१५ दुत्तरार्धपूर्वार्षे होत३व्याहुतीनामसरसृष्टया, अथो एवमस्य मुद्रः पशूननभिमानुफो भवति ॥१३॥ ६४-६७ आग्नावैष्णवमैकादशकपालं निपेद्दर्शपूर्णमासा आलप्स्य॑मानो, अग्नि' सर्या देवता विष्णुर्यज्ञो, देवताधैर्य यज्ञ चालभ्य दर्शपूर्णमासा आलभते, जयानु त्यो जुह्वति, देवाश्च या असुराश्वास्स- धन्त, स प्रजापतिरेतान् जयानपश्यत्, तानिन्द्राय प्रापछत्, तैः सुस्तम्भ सरस्तम्भमसुरान- जयत्, सस्तम्मर सस्तम्भं भ्रातव्यं जयति यस्यैते हुयन्ते ॥ आकृतं चाकृतिश्च ॥ इति यज्ञो वो आकृत, दक्षिणांकृतिः ॥ चित्तं च चितिश्च ।। इति मनो वै चित्त५, बोक्चित्तिः ॥ आंधीत चाधीतिथ ॥ इति मजा वा आंधीतं, पशा आधीतिः ॥ विज्ञातं च विज्ञातिश्च ।। इत्य॒ग्वै विज्ञातर, साम विजातिः ॥ भगश्च फ्रेतुश्च ॥ इति प्रजापतिवै भगो, यज्ञः तुः ।। दर्शश्च पूर्णमासश्च ॥ इति दर्शपूर्णमास एवं तद् द्वादश, द्वादश मासाः सवत्सरः, मुश्वत्सरेमेवाप्त्वाबरुन्द्धे,' प्रजापतिः प्रायछज्जयानिन्द्राय घृष्ण, उग्रः पृतनासु जिष्णुः ॥ तेभियोज५ वाजयन्तो जयेम भिर्विधाः पृतना अभिप्यामः ॥ इति प्रयोदशीमाहुतिं जुहुया, दस्ति मांसस्त्रयोदर्श, स्तमेवैतया- प्त्वावरुन्छे । अग्ने बलदुः सहा औजः ममाणाय मे दा अभिशस्तिकतेऽनभिशस्त॒न्याय ॥ अस्याँ जनतापार श्रेष्ठयाय स्वाहा ।। इति जुहुयाद्, यच कामयेत, चित्रमस्याँ जनताया स्यामिति, चिमह तस्यां जनतायां भवति, शनलं त्यस्यात्मन् जायते ॥१४॥ ६८-८५ अप्रये भगिनेऽटोकपालं निपेयः कामयेत, भग्युन्नाद स्यामिति, प्रजापति भगो, यन। ऋतुः, से इमाः पूर्जा मगेनाभिरक्षति, तस्मात् सर्वो मन्यते, मो भगोऽरिप्यति माँ मगोऽरिप्पीति, यदुये भगिने मैगुमेव साक्षादात्यावरुन्ध, भग्यन्नादौ भवत्यु, मौ सह दर्शपूर्णमासा आलंम्पा, उंदा अन्यः शृङ्गे मितौ मुच्यते, दो यो एतयोः पूर्वः पूर्णमासा उत्तरी, ऽधु पूर्णमास पूर्वमालभन्ते, नदयथापूर्व क्रियते, तत् पूर्णमासमार्लभमानः सरस्वत्यै पर निपेत् मरस्यते द्वादशकपाल, ममावास्या व सरस्वती पूर्णमासः सरस्था, नुभा एवैनौ यथापूर्व फन्पपित्यालभता, दया, पिया, यो मिधूनाय ॥१५॥ ॥ इति प्रपमकाण्डे यजमान-बालणं नाम चतुर्थ प्रपाठन | - ८६ १३७१] [४] १४४ मा, १५६ ।

·काण्ड १, प्रपा ५, अनु..] अग्न्युपस्थानम्। [३९] अथ पञ्चम.प्रपाठक। अग्न्युपस्थानम् । उपप्रयन्तो अधरै मन्त्र५ बोचेमानये । आरै अस्मै च पृण्वते ।। अग्निी दिवः कुकुत्पतिः पृथिव्या अर्यम् । अर्पा रेतासि जिन्वति ॥ उभा वामिन्द्रामी आडवंध्या उभा राधसः सह मादयध्यै । उर्मा दातारा दुर स्यीणामुर्भा जिस्य सानये हुवे वाम् ॥ अमिह अथर्मो धायि धामिहीता यजिष्ठो अपरैप्वीडयः । यममवानो भृगयो विरुरुर्चुवनेषु चित्र निभवर विश विशे ॥ अस्य प्रनामनु तर शुक्र दुदुहे अहपः । पयः सहस्रसामूपिम् ।। अयं ते योनिमावियो यतो जातो अरोचथाः । त जाननमा आरोह सतो नो वर्षया रयिम् ।। ६ दुधिष्णो अकारिपं जिष्णोरेश्वस्य चार्जिनः । सुरभि नो मुसा करत् में ना आपूपि वारिपत् ।। अन्ना आयुपि पवसा आंसुर्जिमिपं च नः । आरे बाघस्य दुर्छनाम् ।। अमिफीपिः पवमानः पाश्चजन्यः पुरोहितः । तमीमहे महागय॑म् ।। अंग्ने पवस्व खपा असे वर्चः सुर्यिम् । दंपत् पाप रयिं मयि ।। १० अमे पावक रोचिषा मन्द्रया देव जिहपा । आं देवान् पक्षि यक्षि च ।। स नः पावक दीदिवोऽग्ले देव दुहानह । उप यर्जर विश्व नः ।। १२ [१] १.५,५,६१ ते १,५,५ । काठ ६,९। कपि ४,८। वा ३,११-१३, १५,१६,१४,१३,१४,१५,२०१ १५. ९६, ३३,६, १२,५२, १५,५६, २३,३२, १९३८, ३५,१६, २६,९, ८.३८, १७,८-९। क्यच ३,१७-१९.२१, २२,२०, १६,४१,४७, ३२,६३९५,३४, ८,१९,२१,४०० २९,३७, ३५,४८, २८,१२, २९.३८-३९, ८,२०, १८.१०१ मा श्री १,६,२। [उपप्रयन्तो अध्वरं० ऋ १,७४,१, राम १३७९ । अग्निर्मूर्धा दिया ८,५४,१६, रा २७, १५३९ । उमा यामिन्द्राग्नी ६,६०,१३। अयं ते योनिमंपियो. ३,२९१०, अथर्व १,२०,३॥ अयमिह प्रथमो ऋ४,७.१ । अस्य प्रानामनु०१ ९,५४,१३ रु. ७१५ ॥ दाधिकारणो. ४,३१.६४ १०,१८६,१. अपर्व ४,१०,६,२०,१३७.३१ ग. ३५८ ॥ मना (प) मार तारिपत्० ऋ १,०५,१२, अर्व १२,२,१३,१४ २,६७ १९.३४,४, मा १८४६१८४० । मन आयूष पयस क्र.९,६६.१९, सा ६२७,१४६४३१५१८ अग्निपिः पयमान ९,६६.२० १५१९ । मरे पघस्य स्थपा ९,६६.२१ । अग्ने पापक १ ५,२६१ सा १५२१६ स नः पापक. १,१२,१०॥ अमित शुचिमततम ८,४५,२१ । उदग्ने भुवयस्लयर .८,४४,१७, सा १५३४ शुमा प्राजन्त ईरतेभपर्व १३,२.१। ८ ·- [20] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड १, प्रपा०५, अनु०१० अनिः शुचिततमः शुचिर्विप्रः शुचिः कविः । शुंची रोचता आहुतः ।। उदग्ने शुचयस्तव शुक्रा प्रोजन्त ईरते । तव ज्योतीययुः ।। १४ अनीपोमा डुमर में मे शृणुतं ५ वृपणा हवम् । प्रति मुक्तानि हर्यत भवतं दाशुपे मय।।१५ अग्निस्तिग्मस्तिग्मतेजाः ति रक्षो दहतु संहतामगतिम् । अपाशसं नुदताम् ॥ १६ अग्ने सपत्तसाह सपन्नान् मे सहस्त्र । मा मा तितार्पन्तारीत् ॥ १॥ समुने पर्चा असि, मै मामायुपा बर्चसा सृज, मै त्मने स्र्यस्य ज्योतिपागथाः ॥१८ समूपीणार स्तुतेन से प्रियेण घांना समुहमायुपा से चर्चेसा से जया संर रायस्पोपण ग्मीय ॥१९ न्धानास्त्वा शत र हिमा द्युमन्तः समिधीमहि । यस्वन्तो वयस्कृत र सहस्वन्तः सहस्कृतम् । अंग्ने सपनदंम्भनर सुचीरासो अाम्यम्।।२० अप्रैः समिदस्य, भिशस्त्या मा पाहि, सोमस्य समिसि, परस्पो म एधि, " यमस्यु समिमि, मृत्योर्मा पाहा,ऽऽयुधी अग्रेऽस्यायुमै धेहि, बौधा अनेऽसि, वक़ मे धेहि, चक्षुप्पा अमेऽसि, चक्षुर्मे पाहि, श्रोत्रपा अमेऽमि, श्रोत्रं मे पाहि, तनूपा अमेऽसि तन्य मे पाहि, यन्मे अग्न ऊन त३न्यस्तन्मा आपूर्णा,-ऽग्ने यत्ते पस्तन ते प्रति तप यो असान् द्वेष्टि यै च वय द्विमो, इ यो शोचिस्तन से प्रतिशोच यो अस्मान् द्वेष्टि य च वयं द्विष्मी, ऽग्ने यो अधिस्तन ते प्रत्यर्च यो अस्मान् देष्टि यं च वयं द्विप्मो, ऽग्ने यत्ते हस्तेन ते प्रति हर यो अस्मान् दैष्टि य च व्यं द्विष्मी, ऽने यचे तेजस्तैन तै प्रतितिविग्धि यो अस्मान देष्टि य च वय हिमा, म रुचां पते नमस्ते रुचे, मयि रुच धा, चित्रावसोः स्वस्ति ते पारमशीयाग्निसोः स्मृस्ति ते पारमशीयो,-भः स्था,-ऽम्मो वो भक्षीय, महः स्थ, महो वो भक्षीयो, र्ज- स्यौ, रि यो भक्षीय, रापम्पोप: स्य, सूर्यस्पोपुर यो भक्षीय ॥ रेवती रमन्यमस्मिन्यौना अस्मिन्गो३४, पर वो बन्धु, रिता मापुगात, यहीयत, मा मा हासिष्ट ॥ महि- तामि पिवरूपा, मौजी पिशी गोपत्यैना प्रजया रायस्पीपण ॥ मयि घो रोय श्रयन्ता, सहमपोषर वोऽशीय ॥२॥ २१-२४ उप त्यागे दिवे दिवे दोपावस्तर्धियो युपम् । नमो भैरन्ता एममि ।। . . . २५ [-] १.५,८९४ १५५.६१ घर ६९ ४८.५,१ मा ३.१७-0 अग. ३,१३-२९ । [पोऽस्मारि मिना । भने १०,५,१५-२१,२५-१५, १६,७,५।] - ·काण्ड १, प्रपा० ५, अनु. ३-४] अग्न्युपस्थानम् । [४१] राजन्तमध्वराणां गोपामृतस्य दीदिविम् । वर्धमान व दमे ॥ ૨૬ स नः पितव सूनवेऽसे सपायनों भव । संस्था नः स्वस्तये ॥ २७ अमे त्वं नो अन्तम उत त्राता शियों भुना वरूथ्यः । ते त्वा शोचिष्ठ दीदिवः सुम्नायु ननमीमहे ससिम्यः ।। २८ सुरग्निसुश्रया अठा नक्षि द्युमत्तमर रयिं दाः । स नो बोधि श्रुधी हयमुरुष्या नो अपाय॒तः समस्मात् ।। २९ अभ्यस्था विश्वाः एतना अगतीस्तदुर्मिराह तदु सौम आह । बृहस्पतिः सवितेन्द्रस्तदाह पूर्ण ना आंघाव सुकृतस्य लोके ।। ऊजी यः पश्याम्यूजी मा पश्यत । रय्यो यः पश्यामि यो मा पश्यत । संपश्यामि जो अहमिडप्रजसो मानवीः । सर्वा भवन्तु नो गृहै ।। ३२ इडा स्थ मधुरतः स्योना माविशतेग्मदः । सहस्रपोपर चोऽशीय ।। भुगनमसि सहस्रपोषपुपि, तस्य नो रास्य, तस्य ते भक्तिबानो भूयास्मै, डासि मतभृत, त्वयि यत, अमृदसि ॥३॥ ३४ महि घीणमियोऽस्तु घुझे मित्रस्यार्यम्णः । दुराधर्ष ५ वरुणस्य ।। ३५ नहि तैपामा सता नाध्यसु पारणेषु च । ईशे रिपुरपेश सः ॥ . ते हि पुत्रासो अद्वितेश्दियछन्त्यजस्रम् । दाशुपे वार्याणि ।। सोमान५ स्वरणं कृर्हि ब्रह्मणस्पते । कशी रन्तर ये आशिजः ।। यो रेान्यौ अमीवहाँ बसुर्विद पुष्टिवर्धनः । स नः सिपक्तु यः भिः॥ मित्रस्य चर्षणीतः यो देवस्य सानसिं । घुम्न चित्रश्रवस्तमम् ।। फुदो च नै स्तरीरसि को च नं प्रयुछसि ।। [३] १,५,१० ते १,५,६ । पाठ.७,१ । करि. ५,१ । २१.२१-२६३.३०-३४। ( उप त्याने दिये1 १.१,७ गा १४। रासन्तमप्यराण १.१,८स नापिनेयाय १.१.१॥ भने त्यंनो अन्तमः । ५.०४,१, सा ४४८.१९०७। त त्या शोचिष्टः । ५.२४,१, खा ११०९। पपुरनिया। १५,४,१, ११०८ स नो पोधि।१५,२४.३।। [४] १,५,१६ । । १,५,६ । ठ ७.२ । करि ५ । वा ३,३१-३३,२८,२९,२४,३६, ११०.८...३। काल ३,३९-४१,३०,३७,४०,४४, ८.१-०१ १०,६४ मा १.६, [सोमान परमात्र १,१८,१, मा १३९.१४६शयो रेयान्यो। १.१८ मदिवाणामोऽग्नु०२.१०.१०२, नाद नाममा १०,१८५.२ । ते दिपुमासो। १०.१८५,३ । पदा यन स्तरीरासार ८१.७.11 परि ते पूडमो.९४ मित्रस्य चर्षणी ।२३,५९,६ } - ·[१] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड १, प्रपा० ५, अनु० ४-५ परि ते दुर्डभो योऽस्मै अश्नोतु विश्वतः । येन रक्षसि दाशुषः ॥ निम्रदोऽमि३, न्यह ते मृद्यास यौ अस्मान् द्वेष्टि य च वयं द्विष्मी, ऽभिभूरस्य३,- भ्यहै त भूयास ५ यो अस्मान् द्वेष्टि यं च वय द्विष्मा, प्रभरसि, प्राह मिति भूयास यो अस्मान् द्वेष्टि य च य द्विष्मः ॥ पूर्ण मा पचिपाः पातु, पूर्ण मा पशुपाः पातु, पूर्ण माधिपाः पातु, प्राची दिगनिर्देवता, यो मतस्या दिशौ अभिदासादमि सा ऋछतु, दक्षिणा दिगिन्द्रो देवता, यो मतस्या दिशौ अभिदासादिन्द्र सो ऋछतु, प्रतीची दिङ्मरतो देवता, यौ मतस्या दिशौ अभिदासान्मरुतः सा ऋतू,-दीची दिमित्रावरुणो देवता, यो मतस्या दिशौ अभिदौसान्मित्रावरुणा सो ऋछत , घी दिक् सोमो देवता, यो मैतस्या दिशौ अभिदासात् सौम५ सा ऋतु, धर्मो मा धर्मणः पातु, विधर्मो मा विधर्मणः पात्वा, ऽऽयुश्च प्रायुश्च चक्षुश्व विचक्षुश्च प्राङ् चापाङ् चो, रुके जुरुकस्य ते वाचा युयर से भुक्तैन गमेमाने गृहपते॥४॥४३-४४ यस्य॒ वा अग्निहोत्रे स्तोमो युज्यते स्वर्गमस्मै भत्त्य, यज्ञो वा एष यंत्र स्तोमो ने युज्यंत, उपय॑न्तो अपर, मितीय र वा उपोति, रित एवं स्तोमर युनक्त्य, थो इमामेव स्तोममुपयुन- क्य, थो या एवं मजा भूतानामवतीस्ता एवं स्तोममुपयुनक्त्य, स्य प्रतामनु श्रुत,-मि- त्यसौ व लोकः प्रन, मर्मुत एवं स्तोमर युनक्त्य, थो देवा वै प्रत, ताने स्तोममुपयुन- क्त्यु, भयंत एवं स्तोम युनक्तीतश्चातच, देान् यो एप प्रयुज्य स्वर्ग लोकमेति, यदाही- पोपर्नु मघवन् भूया इन्नु ता, ईतीय या उपोति, रस्यमिव प्रतितिष्ठत्य, य यदपवत् पदमाह या पुर्य प्र॒जा आभविष्यन्तीस्ता एवं स्तोमर्मुफ्युनक्ति, परि ते दुईभी रया, इत्युभयंत एवैतया स्तोमर युक्त परिगृहातीतवानश्श्रा, निम, ति॒ि स्वर्गी तेनु, दिवः कुकु, दिति स्वगी तेन, पतिः पृथिव्या अर्थ, मिति मिथुना तेना, -पार रेतासि जिन्वती, ति तस्वती पशव्या मुसमृद्धा, गायत्र्योपास्थित, गायसिमियग्रेछन्दाः, स्वनवन छन्दसौपास्थितो, भी वामिन्द्राणी माहुबंध्या, इत्युभौहोती सहा,ऽमुं५ वा अय दिवा भूते प्रविशति, तस्मादसौ दिया संपत, इमामसी ननं, तस्मादुर्य नक्तर, यदुर्भा वामित्याहोभा एवंना अष्टम्बट्का- रमुपतिप्टन, उर्मयोलोक्यो रोचतेऽस्मिस्याममिय, त्रिष्टुमापास्थिता, -ऽयमिह प्रथमो धायि [५] . २.५,१।। १५,७ । काठ ७,४ । कपि ५,३ । था. ३,११-१६,२४,३१८,२१ १५,२६, ३३,६ । काय.३, १७-२२,४२,४१,८,१५ १६,१७, ३२६ [ उपप्रपन्तो गवर. १,७४,१३ पा.१३७९ अप्पिी दियः ।.८४४.१६ गा. २७,१५३२ ॥ उमा पामिन्द्रासी । . ६,६०,१३ । भयं ते योनि.३, २९.१०, भपरं. ३,०१ । अपमिदमपमो.४,७,१ । मस्य प्रत्ना।इ. ९,५४,१० सा.७५५] ·काण्ड १, प्रपा० ५, अनु० ५-७] भन्युपस्थानम्। [४३] . धाभि, रित्यनिर्वस्यौ प्रथमोऽपीयत, होता यजिष्ठो अपरेवीया, इत्येप हि होता यजिष्ठो अध्वरैवीड्यो यमभवानो गयो विरुरुचु, रित्यमवानो३ ते भृगवो व्यरोचयन, यनेषु चित्र विम्बर विशे विशा, इत्येप३हीदर सर्व विभू, जगत्योपास्थिता, ऽस्य॑ प्र॒नामनु घुत,-मिति स्वौ व लोको प्रलं, स्वर्ग एवं लोक प्रतितिष्ठत्प,-य ते यौनिलिया, इत्येप३ तस्य योनि+वियो, ऽग्निः सूर्यस्या, अनुष्टुभोपास्थित ।।५।। उपप्रयन्तो अध्वर, मिति प्रयापयत्यतया,ऽग्नि,,-ति प्रचापित पुर्वतया रेतो दधा- त्यु, भी वामिन्द्रामी आहुवंध्या, इति प्राणापानौ वा इन्द्रासी, प्राणापानौ वा एतन्मुसतो यहस्य धीयते ॥ अर्यमिह प्रथमो धायि धाभि, रिति गर्भमाधा, दुस्य प्रमिनु यंत,- मित्युधरेवाक, ये ते योनिस्चिया, इत्यजीजनचैवावीवृधव, पद्मिपतिष्ठते, पथ पृष्टानि, पृष्ठान्येांचीक्लपद्, दधिक्राणो अकारिप, मित दधिावत्योपतिष्ठत, एपा या अधिका- वती प्रिया तुः पशव्या सर्वसमृद्धा, रेवतया प्रिय धामापत्य, थो पशुमान् भवत्य, आत्मानमेवतया यजमानः पुनीते, सप्तभिरुपतिष्ठते, सप्तपदा शकरी, शारीः पश्या, पर्शनेवांवरुन्धे, जीर्यति वा एप आहितः, पशु३ मि, स्तदेतान्येग्न्यिायस्य हवीं पि सस्यत्सरै सवत्सरै निपेत, तेन यो एप न जीर्यति, तेनैनं पुनर्णयै फरोति, तन्न मर्य, -मेनाभिरेवग्नेियपायमानीभिरग्न्याधेयस्य याज्यानुवाक्याभिरुपस्थैय, स्तैन वा एपं न जीर्यति, वैननं पुनर्णवं करोति, द्वादशभिरुपतिष्ठते, द्वादश मासाः सवत्सरः, सवत्सरमेया- त्यावरुन्दे, ऽमीपोमीयया त्रयोदृश्योपस्थेयो, ऽस्ति मासस्त्रयोदुर्शस्तमवतयाप्त्वावरुन्दे॥६॥ ४६-४७ - ब्रह्मवादिनो यदन्ति, कैस्मात् सार्यमनिमुपतिन्ते कस्मात् प्रातनत्य, मौ यो आदित्यः सायमासुबलि, तस्मादसायनिष्ठन्त, एपंप्रात: प्रसुति, उस्माद पानीपतिष्ठन्ते, स्माद सायमहुतेऽग्निहोत्रेऽमिहोत्रिणा नाशुित३व्यं, तस्माद् प्रातरहुते नाशित३व्यं, तस्मात् सार्यम- तिथये प्रत्येनसः, पुण्यत्वात् तु प्रादति, प्रावरपर्नेगेन प्रारूपस्यो, ऽधिधिव उन्नीय- माने वा हस्ता अपने निजीत, विव्यस्य चतुमा मेची पदेव प्रातरयनेगे चतुः, प्रातरव- नेगेन या अनाप्तमामात्य, नवरुद्धमवरुन्द्रे, तंदनाप्तमेवत नामात्य, नबरुद्धमंवरुन्दै, विभेदा [६] मै १.५.१ ते १,५,७ । ठ ७,४ । कपि. ५,३-५ । [७] न. १.५.९ । पठ.७.५१ मि. ५,४ । - . .

·४८ . [४४] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड १, प्रपा० ५, अनु० ७-६ एवं उद्धृत, स्तै देवांश्छन्दोभिः पर्यस्तृणन्, यदुपतिष्ठते छन्दोभिचैन परिस्तृणात्युं, भयमस्मा अक, रग्नीपोमीयया पूर्वपक्षं उपस्थैयो, ऽनीपोमीयो वै पूर्वपक्षो, ऽपरपृक्षायवैन परिददा, त्येन्द्राग्न्यापरपक्ष उपस्थैय, ऐन्द्राग्नौ वा अपरपक्षः, पूर्वपक्षायैवैन परिददाति, सर्वाह वो एनं देवताः संप्रदायम॑न॒पेक्षं गोपायन्ति य ए॒वर विनिग्निमुपतिष्ठते ॥७॥ त्वमग्ने र्यवर्चा असी, ति घसीयसे श्रेयस आशिपमाशास्ते, सै मामायुपा वर्चसा सृजे, त्यात्मना आशास्तु, सै त्वमग्ने सूर्यस्य ज्योनिगिया, इति सह ३ ते तर्हि ज्योतिषी भवतः, समीणा स्तुतेनैति, छन्दारसि वा ऋषीणार स्तुत, छन्दोभिरे(नर समर्धयति, सं प्रियण धाने, त्याहुतयो यो अप्रैः प्रिय घामाहुतिभिरेन ५ समर्धयति, समुहमायुपा सं५ चर्चा से जया सरायस्पोर्पण ग्मीये, त्याशिपमेनाशास्ता, इन्धानास्त्वा शतर हिमा, इति पृतनाजिद्वयाहूति, स्तया राजवन्या उपतिष्ठेत, यदा हि राज३न्यः पृतना युत्यथो भवत्यु, तागजन्या उपतिष्ठेत, सो हि पृतना जिंगीपति, सो युभूपति, मनोवे' दश जाया आमन्, दशपुत्रा नपुनाऽर्टपुत्रा सप्तपुत्रा पदपुत्रा पञ्चपुत्रा चतुष्पुत्रा त्रिपुत्रा विपुत्रैकपुत्रा, यै नयासरस्तानिक उपसमकाम३द्, येऽष्टौ तान् द्वौ, ये सप्त वारस्त्रयो, ये पट् तात्यारो, sy – पञ्चैव पश्चासर,-स्ता हुमाः पञ्च दर्शत इमान् पञ्च निरभजन्, यदेव किंच मनोः स्वा- सीत, तस्मात् ते वै मनुमेयोपाधायन्, मना अनाथन्त, तेभ्य एताः समिधः प्रायछत्, वाभिव से तान् निरदहर, स्वाभिरेनान् पराभापयन्, परापाप्मानं भ्रातृव्यं भावयति य एवर विद्वान्ताः समिध आर्दधात्य, मैः समिदस्य, भिशस्त्या मा पाही, त्यभिशस्त्या एनं पाति, सौमस्य समिसि, परस्पो म एघी, ति परस्पा अस्य भवति, यमस्य समिति, पाही,-ति मृत्योरेनं पाये, द्ध स्म यो आह नारद, हुदै५ चानोरन्युपस्थानमासे, त्यमि- शस्त्या एनं पाति, परस्पो अस्प भवति, मृत्योरेनं पाति ॥८॥ आयुधी अग्नेऽस्यो,-ऽऽयुर्मे घेहीं, त्यायुरेबास्मिन् दधाति, चर्चाघो अग्नेऽसि, चर्चा मे धेही, ति पर्च प्यास्मिन् दधाति, चक्षुप्पा अनेऽसि, चक्षुर्मे पाही, ति चक्षुरेवास्य पाति, श्रोपो अनऽसि, श्रोत मे पाही, ति श्रौतमेगांस्य पाति, वनपा अमेऽसि, तुन्वं मे पाही, [८] १.५.३,५,७ । काठ ७,६ । कपि ५५ । या ३,१९,१८ । काय ३,२६,२७,२४,२५ । [९] १,५, १३ १.५,७-८1 ठ ७,६-३ । रप ५,५। वा ३,१७,१८,२०-२0 | प ३,२३,२४,०६, . मृत्योर्मा ४९ 4 - ७.९ ·10 . - पाण्डं १, प्रपा० ५, अनु० ९-१०] अग्न्युपस्थानम्। [१५] ति तन्वमेवास्य पाति, यन्मे अग्न ऊन त३न्वतन्मा आपुणे, ति यदे॒वास्यात्मन ऊन५ यत् प्रजाया यत् पशूनां ततेनापूरयति, ताप्याययत्य, ग्रे यत् ते तपा, इत्येता वा अस्त३न्यो ज्योतिष्मती, रेतद्ध स्म चा आहारुण औपवेशि, यान् वसीयसः श्रेयस आत्मनो व्यानभि- प्राजानीमाभिटाननेस्तनूभिज्योतिष्मतीभिः परामाययाम, ति परा पाप्मान प्रातृव्यं भावपति य एवर विद्वानग्निमुपतिष्ठते, ऽने रुचां पते नमस्ते रुचे, मयि रुचं धा, इति शान्तमेव चमा- स्मन् धत्ते, तेजस्वी ब्रह्मवर्चसी भवति, चित्रावसो स्वस्ति ते पारमशीय, ति रात्रि चित्रावा, रहुरोग्बुसु, रग्नि' राश्रि, रसा आदित्योऽह, रेते वै भने, ते ईट्टे, निराद्ध, पित्या हि देवा, रोचते हु चा अस्य यज्ञो वा ब्रह्म वा य एवं वेदा,ऽम्भः स्था,-ऽम्भो वो भीर्य,- त्यम्भो ३ोता, महः स्थ, महो वो भक्षीय, ति महो ३घेता, ऊर्जः स्थो, “यो भक्षीयें, त्यों ३ोता, रायस्पोपः स्थ, रायस्पोप५ वो भक्षीय, ति रामेस्पोपो ह्येतो, रेवती रमध्वमस्मिन् योना अस्मिन् गोष्ठं, इति में एवैना योनौ स्व गोष्ठे सवेशपत्य, वो बन्धु, रिता मापुगात, बढी वत, मा मा हासिष्टे, त्याशिपमेवाशास्ते, यत्समालमते, वत्सनिकान्ता हि पर्शव, एप चै सहस्रपोपस्येशे, पुष्यति सहस्रं, में सहस्रादवपद्यते में एवं वेद, सहितामि विश्व, रूपैति रूपेण रूपेण ३ह्येषो संहिता, रूपरेपना समर्थ- यति, नामासामग्रही, मित्रमाभिरकृतो, त हि यदा मित्रस्य नाम गृह्णाति मित्रमेयनेन कुरुते ॥९॥ सप्तं च पन्धुमतीरिष्ट्रका अग्नौ चित्या उपधीयन्ते, ता य ता अमुष्मा एवं लोकायु, सप्त ग्राम्या इष्टका, स्ता अबोपधैया, गौश्वविश्वाश्वतरश्च गर्द३भोऽजा चाविश्व परुषो, यद्गामाले- भुते गवैव चिना भवन्त्य, थो आलब्ध एवौषधीयन्ते, पराट् वा एप छन्दोभिः स्यग लोक- मेत्यन्यदन्यच्छन्दः समारोह, मुंपत्ताग्ने दिवे दिवा, इति यदेतेन गायत्रैण तृचैनोपतिष्ठव, इयंर व गाय३, स्पोमेय प्रतितिष्ठत्य, ग्रे त्वं नो अन्तुमा, ईस्येपो या अरस्ताः प्रिया तुर्वरू३थ्या, तमिय प्रेति, नैनमभिदासन्स्तृणुते, चतसृभिपिदाभिपतिष्ठते, चतुप्पादो वै पुर्शवो, द्विाद् यजमानो, गृहां गार्हपत्यो, गृहेषु चै पशुपु च प्रतितिष्ठ, त्युजी य: पक्ष्या, म्यूर्जी मा पश्यते, त्यूर्जनाः पयत्यू, जैन पश्यन्ति, रय्या वः पश्यामि, रा [१०] मैं. १,५,३। ते १,५,८ । काठ ७,७-८1वा ३,२२,२५। गण १,३०,३३ । । उप त्याने...पममिः। .१,१,७, मा. १४ । अग्ने त्वं नो यस्य । ५,२४,१, गा १२८० १९०७]

·त्याशिपमेवांगास्ता, इडामि तृमृदि, तीटा ३धेपो वर्भूद, त्वपि सतर, अतुमनी, ति
[Fin.., मनु...
इतीडा ३ोता मधुरतः, स्योना मौविश्रमदा, तीरंमंदो ३ा, वनमासे सहसा
पुषी, ति भुवन ५ ३तत् सम्रपोपपि, तस्य नो रास्त्र, नस्स वे भक्तिांनी भूपाल -
मैत्रायणी-संहितायाम्
ना पटवन, वि सय्यनाः पश्यति, सरपन पश्यन्ति ।
मपश्यामि जो अहमिडग्रजमो मानवीः । सर्वा भवन्तु नो गृहे ।।
इत्यैटींच वा हुर्माः प॒र्जा मानवींच, ता पुर्वाधारुद, ता आद्या अकृतै, डाः स्य मां-
५२
-
यंतश्या ॥१०॥

·. ५४ काण्डं १, प्रपा० ५, अनु०११-१३] अग्न्युपस्थानम्। [४७] प्राणान्, बुङ्क्ते भ्रातृव्यस्य प्राणान्, नैनमभिदासन्स्तृणुते य एवं वेद, धर्मो मा धर्मणः पातु, विधर्मो मा विधर्मणः पात्या,ऽऽयुश्च प्रायुश्च चक्षुश्च विचक्षुश्च प्राङ् चापाड् चौरुक, इत्ययर वा जुरुक, एष विभुजति, तदेष भजति तदेतस्मिन्ने पुनराभुजत्य, गृहपढ़ें- ऽग्निर समिन्धे यजमान, एतद्वै यजमानस्य सं५ यदग्नि, रेतदुपयजमान, आयतनमिव यो एवं क्रियते, ज्योतिपे वन्तुचे त्वं, त्य॒न्तरांनी उपविश्य वदे, द्यामेवं पुरे आशिंपुमाशास्तु याँ पात् तामात्मन् धत्ते ॥११॥ दैदन्मा, इति – दीयते, सददि यो एपं ददाति योऽग्निहोत्रं जुहोति, यद्यत् कामयेत तत् तदग्निहो३व्यनि५ याचे, दुप हैन तन्नमति, तदाहु,-छति वा एप दे॒र्यान् य एनान् सददि यांचतीति, तस्मात् तर्हि नौपस्थेयो, यो यो अम्रियत, ते देवा यम्यो यमर्मपात्रुय५, स्तार यदपृछन्त्सायद, यामृतैति, तुऽब्रुवन्, नवा इमिममित्थ मृष्यते, रात्री सृजा- यहा, इत्यहवीव तयासीन्न रात्रि, स्तै देवा रात्रिमसृजन्तु, ततः वस्तुनमभवत्, ततः सा तम- मृप्यत, तस्मादाहु,-रहोरात्राणि वापि मर्पयन्तीति, सा ये रात्रिः सृष्टा पश्न भिसममिला, ते देवाश्छन्दोभिरेव पनन्वपश्य, छन्दोभिरेनान् पुनरुपाढयन्त, यदुपतिष्ठते छन्दोभिनी एतत् पश्ननुपश्यति, छन्दोभिरेनान् पुनरुपह्वयते, ऽथो आहु, धरुणो चै स तद् रात्रिभूत्वा पशूनग्रसतैति, ते देवाश्छन्दोभिवं वरुणात् पशून् प्रामुच, छन्दोभिरेनान् पुनरुपाहयन्त यदुप- तिष्ठते छन्दोभियों एतद् वरुणात् पशून् प्रमुञ्चति छन्दोभिरेनान् पुनरुपद्वयते, यज्ञौ यलो वै समूहते, ऽयाकस्यविदो मन्यन्ते, सौम एवं समृछता, इत्पनीपोमीयायाः पुरस्ताहिहव्यस्य चत्वा चो वदे, दांग्रेयस्य पुरोडाशस्य हूँ याज्यानुयाक्ये कुर्या, देतेने हवीं प्यासन्नान्यभिमशेद, ३क्तेऽन्यस्य यज्ञं नास्यान्यो यई वृक्ते, संयज्ञौ भवत्ययजा ईतरः ॥१२॥ अग्निवा एते चित्यं चिन्वते य आहितामयो दर्शपूर्णमार्सिन, सैपार वो अहोरात्रायेष्टका उपधीयन्ते, यंत्र पञ्च रात्रीः संहिता वसेत् तजुहुयात्, पञ्च रोनुयः पंचाहानि सो दुर्शद संपद्यते, तव कर्ता, अयुत नद्, दुस्वयं रानिपन्तुमर होत३व्यं, तथा युत क्रियते, ने सर्वपु युक्तेपु होत३व्य, वास्तौ जुहुयाना, ऽयुक्तेर्व, यतं क्रियते, मण्यन्यानि [१२ ते १.५,९ । काठ ७,१०। कपि. ५,६ । [१३] ते ३,४,१० । मा. श्री १,६,४। [अर्मायहा पघि ना०1१७,५५,१॥ पालोपते प्रति.. चतुष्पदे। क ७,५४,१] ·५६ [20] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं १, प्रपा० ५, अनु०१३-१४ युक्तानि स्यु, रग्निष्ठस्य दक्षिणो युक्तः स्यात्, सव्यस्य योक्त्रं परिहत, मथ जुहुया, न वास्तौ जुहोति, यतमुस्क्रियते, वन संय५, सर्वप्वय युक्तैषु होतव्य, वास्तोष्पत्य५ ३लेत, न हीनमन्वाहत, रुद्राय हि तद्धीयते, यद्धीनमन्वाहरेय रुद्र भूतमन्याहरेयु, यद्यनुवाहेः स्यात् पूर्व ते प्रवृहेयुप बौद्धरैयु, यद्धीयतु हीयतेचे तं, दथ जुहुयात् ॥ अमीवहां वास्तोष्पते विश्वा रूपाण्याविशन् । सखा सुशे एधि नः ॥ पोस्तोप्पढे प्रति जानीस्मान्स्वावेशी अनमीवो भवा नः । यमद्धे प्रति तन्नो जुषस्व शै नो भव द्विपदे श चतुष्पदे ॥ १३ ॥ ५८ पशून्मे शस्य पाहि, तान्मे गोपायर्यास्माकं पुनरागात् ।। अग्ने सहस्राक्ष शतमूर्धशत ते प्राणाः सहमपाना, स्वर साहस्रस्य राय ईशिपे, तस्मै ते विधेम वाजाय ।। पूजा में नर्य पाहि, वा मे गोपायर्यास्माकं पुनरागमा, दो गृहपते सुगृहपतिरह त्यया गृहपतिना भूयास, सुगृहप- तिस्त्वं मया गृहपतिना भूया, अन्नं मे युध्य पाहि, तन्मे गोपायर्यास्माकं पुनरागमात् ।।५९-६१ इमान् मे मित्रावरुणो गृहान् गोपायतर युर्वम् । अविनष्टा बिहुतान् पूनानभिरक्षत्वास्माकं पुनरागमात् ।। पन्मे शस्य पाहि, तन्मे गोपायर्यास्माकं पुनरागमा, दित्याहवनीयमुपतिष्ठत, आह्व- नीयायुर्व पन् परिदाय प्रत्यं, ने सहस्राक्ष शतमूर्ध, निति सहस्राक्षौ खेप शर्तमूर्धा, शर्त तु प्राणाः सहस्रमाना, इति शर्त५ ३तस्य प्राणाः सहस्रमपाना, स्त्वर साहस्रस्य राय ईशिप, नम ते विधेम चोजाय, त्याशिपमे वास्ते ॥ पूजा में नर्य पाहि, तो मे गोपायर्या- स्माकं पुनरागमा, दिति गार्हपत्यमुपतिष्ठते, गाई पत्यायैव प्रजा परिदाय प्रैत्य, मे गृहपते मुगृहपतिरहे त्या गृहपविना भूयास, सुगृहपतिस्त्वं मया गृहपतिना भूया, इत्यग्रहणी संजीयतः, मायरितो, नाति ३नीती, ऽन्नं मे युध्य पाहि, तन्मे गोपापास्माकं पुनरागमा, दिति दक्षिणाग्निमुपविष्ठते, दक्षिणामय एवान्न परिदाय प्रेति ॥ ६३-६४ इमान में मित्रावरुणी गृहान् गोपायत युर्वम् । अग्निष्टान बिहुतान् नानाभरसत्यास्मा पूनरागमात् ।। इत्यहोरात्रे व मित्रावरुणो, पर्शवः पूषा, अहोरात्राम्यां चर्य मित्रावरुणाम्यां च गृहान्परिदाय प्रति ॥ अमिर मुमयिहि ॥ इत्याह, मम त्या उपतिष्ठते । पन्मे शरस्याजुगुप, स्तन्मेि [१४]07.७.३.११। पि. ६,१। पा. २,२७, १७,७१, २,१७ । पान. ३,१३,१८,७१,२,४९ । मा. श्री. १,६,३॥

·, काण्डं १,प्रा०५-६,अनु.१४,०६अनु.१] आधानम् । [४९] पुनर्देहि । इत्यायनीय पुनरत्यौपतिष्ठत, आह्वनीयेनैव पन्गुप्तानात्मन्धुत्ते ॥ अग्ने सहस्राक्ष शतमूर्धशत ते प्राणाः सहस्रमपानी, स्वर साहस्रस्य राय ईशिपे, तस्मै ते विधेम वाजाय ।। पूजा में नर्याजुगुप, स्तों मे पुनर्देहि ॥ इति गार्हपत्यं पुनरेत्योपतिष्ठते, गाई पत्येनै प्रजा गुप्तामात्मन्धत्ते । अग्ने गृहपते सुगृहपतिरह त्वया गृहपतिना भूयास, सुगृहपतिस्त्वं मया गृहपतिना भूया, अन्नं मे घुध्याजुगुप, स्तन्मे पुनर्देहि ॥ इति दक्षिणाग्नि पुनरैत्योपतिष्ठते, दक्षिणाग्निनवान्नं गुप्तमात्मन् धचे ॥ इमान् मे मित्रावरुणी गृहान् जुगुपतर युवम् । अविनष्टानविहुतान् पुपैनानम्यरक्षीदास्माकं पुनरागमात् ॥ इत्यहोरा मित्रावरुणौ, पर्शवः पूा, होरानाम्यां चैर्य मित्रावरुणाभ्यां च गृहान् गुप्तानात्मन् धत्ते ॥ १४ ॥ ॥ इति प्रथमकाण्डे अग्न्युपस्थानं नाम पञ्चम प्रपाठक | ७७ [१४८] अथ पष्ठ. प्रपाठक.। १ २ आधानम् । प्र वो वाजा अभिवो हविष्मन्तो घृताच्या । देवान् जिगाति सुम्नयुः ।। उप त्वा जु३तो मम घृतांचीर्यन्तु हर्यत । अमे हुन्या जुषस्व नः ।। उदग्ने तय तद् घृताची रोचता आहृतम् । निसानं जुटो मुंग्ये ।। प्रजा अग्ने संस्थासयेहोशाश्च पशुभिः सह । राष्ट्राप्यस्मिन् घेहि यान्यासन्सपितुः सपै ॥४ अप ते योनिझवियो यतो जातो अरोचथाः । ते जाननमा आरोह तो नो वर्धयाँ पिम् ।। आय गौः पृश्चिरक्रमीदसदन्मातर पुर। पितरं च प्रर्यन्तस्वः।। विशद्धामा विराजति पार पुर्तगाय यते । व्यख्यन्मडिपो दिवम् ।। अन्तश्वरत्यर्णवे अस्य प्राणादपानतः । प्रति चारपरो अभिः ।। ७ ८ [१] ते १,५,३,५,७,९ । काठ०७,१०,१३ । कपि० ६,२,४, ७,०। ते मा १.२.१.१३,१६, १.१,७,१. १,१,४,८वा ३,४,१४.६,८७, १३,३४.१ (प्र पा) ३,५, १९३८, ३५,१६ ( पा)। काम ३,४,२०,६,८७ १४,३६,१ ( पा ), ३,५, ८.१९ २१.४०, २९,३७ ३५,१८ (द्र पा)। मा श्री. १,५,१-३॥ [म यो याजा । ३,७१] [आयं गौ। ऋ १०,१८९,१। अयां ॥३१ २०,४८,४ । सा ६३० । निशक्षामा । १०.१८९.३ । अब ६.३१.२, २०,१८ 1.301 अन्नधरत्या १०,१८९,२ । अय ६,२१,२, १०,१८,५१ मा ६१ ·[५०] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड १, प्रपा०६,अनु.१-२ -- -- न ९ इतौ जने प्रथम स्वाद्यौनेरधि जातवेदाः । सं गायत्र्या त्रिष्टुंभा जगत्यानुष्टुंभा च देवेभ्यो हव्या वहतु प्रजानन् । यो नो अग्निः पितरो हु३त्स्वन्तरमयों मत्यं आविवेश । तमात्मनि परिगृह्णीमसीह नैदे॒षो अमानवहाय परायत् ।। । दोया च ते दुग्ध चोरी, ते ते भागधेयं प्रयछाम, ताभ्यां त्वाधे, धर्मः शिर, स्त दर्यमग्निः सैमियः पशुभिर्भव, पुरीपमसि, यत् ते शुक्र शुक्र ज्योतिस्तैन रुचा रुचमशीथा। मयि गृहाम्यहमग्रे अमिसह प्रजया वचसा धनेन । मयि क्षत्र मयि रायो दधामि मदेम शहिमाः सुवीराः ।। १२ भूर्भुवो, ऽह्निरसां त्वा देवानार तैनादधे, मेष्ट्वा देवस्य प्रतैनाधा, ईन्द्रस्य त्वा मुरुत्युतो तेनादधे, मनीष्वा ग्रामण्यो वनाधे ।। १३ आठदि त्या छन्दो दधे द्योमहासि भूमि ना । तस्यास्ते देव्यदित उपस्थेऽन्नादमग्निमन्नपत्यार्याधे ॥ १४ अग्ना आपूपि पवसे, ऽग्निमपिर, ने पवस्व ॥१॥ १५ यो वाजिन्नग्नैः पवमाना प्रिया तनूस्तोमावह, ' यो वाजिनः पावको मियो तस्तामाबुह, या याजिनःशुचिः प्रिया तनूस्तामाह ।। यदफ़न्दः प्रधुमै जायमान यन्त्समुद्रादुत वा पुरीपात् । येना ते पा हरिणौत वाहू उपस्तुत्य जनिम वेद ते अर्थन् । १७ ओजसे पलाय त्यौद्यछे वृष्णे गुप्माय, सपत्नसि वृतः ।। प्रानीमनु प्रदिशं प्रेहि विद्वान॒ग्नेरी पुरौ अग्निवेह । विश्वा आशा दीदिमाईन नो घेहि द्विपदे चतुष्पदे ।। [0] १.६७ ०.१त ४.२,०१, ३,५,११,१, १,८,१६,१, ४,६,५,५ ४,४,११ । काठ ७,१३-१४, ४०.७ ३९.१ । पि. ६,३-४ ७० 1 या १९८३ २९१२, ७,६६ ३४.१५, १७,७९८९-९१, १०,२७, .०० ३४,५३,५७, १३.२५ १४,६,१५,१६,०७, १५,५७ । काष १२,८४, ३१,२४, १८,६६,७९, १३.१ १९,३-५:१,३७, २१,९३, १३४१४५ १४,६, १५५१६,३९ १६.७९ । ते मा १,१,७,१-३॥ मा...५४ ५। [यदमन्दा प्रथम 17 १.१६३.१ । इसा (का) यास्त्या पदे० १२.३,२९,४ । समुद्रार्मिक . माततान (मारियेश)। ऋ ४,५८,१-३। निपसाद घृत० । ऋ. १,१५ १० । उत नारिपुंज्या । ६,५०,१४ । म ननं ग्रहण 17,१०,५] , ·२० काण्ई १, प्रपा०६, अनु. १) आधानम्। (५१] अभ्युस्थार विश्वाः पृतना अरातीस्तदुर्मिराह तदु सौम आह । - हस्पतिः सवितेन्द्रस्तदाह पूर्ण ना आंधान सुकृतस्य लोके ॥ (वः ३स्वर, गिरसां त्वां देवाना व्रतेनाद्वधे, ऽग्नेष्ट्वा देवस्य यादुधा, इन्द्रस्य त्या मरुत्वतो तेनाद्धे, मनोष्ट्वा ग्रामण्यो व्रतेनादधे ।। २१ आदि त्या छन्दो दधे घौमासि भूमि नी । तस्यास्ते देव्यदित उपस्थेऽन्नामानिमनपत्यायोद्धे ।। यद् ते शुक्र शुक्र ज्योतिः शुक्र धामजिस्रं तेन त्वाधे ।। ईडापास्त्वा पदै वय नामा पृथिव्या अधि । जातवेदो निधीमहाग्ने हाय चौढ़वे ॥ २४ सम्राट् च स्वरोट् नि ये ते त३न्यौ ताभ्यां मा ऊर्जर यछ, विराट् च प्रभूचांगे ये ते तन्यौ ताभ्यां मा ऊर्जुर यछ, निर्भूश्च परिभूश्चाने यै ते त३न्वौ ताभ्या मा ऊर्ज़ यछ ॥२५ समुद्रादूमिमधुमं उदारदुपारशुना सममृतृत्वमानट् । घृतस्य नाम गुंह्य र यदस्ति जिह्वां देानाममृतस्य नाभिः ।। वर्यं नाम प्रवामा घृतस्यास्मिन् यत्ने धारयामा नमोभिः । उप ब्रह्मा शृणवशस्यमानं चतुःशृङ्गोऽचमीगौर एतत् ।। चत्वारि शृङ्गा यो अस्य पादा देशी सप्त हस्तासो अस्प । वेर्धा बद्धों पभो रोरवीति महो देवो मयं तवान ॥ ये अमयः समनसा औषधीषु वनस्पति प्रतिष्ठाः । वे पिराजमभिसरयन्तु सर्वा ऊंज नो घेहि द्विपदे चतुष्पदे ॥ सप्त ते अग्ने समिधः सप्त जिहाः सप्त ऋषयः सप्त धाम प्रियाणि । सप्त ऋत्विजः सप्तो त्या यजन्ति सप्त होता ऋतुर्था नु पिदान रमप्त पानी पृणस पुनन स्वाहा ।। ३० ये अयो दिवा ये पृधिपाः समागढन्तीपर्जर बसानाः । ते अस्मा अर्मये द्रविणं टष्टाः प्रीता आहुतिमांजो भूत्वा यथालोके पुनरस्त परत स्वाहा ।। निषसाद ततो वरुणः प३स्त्यास्वा । साम्राज्याप मुतुः ॥ २७ २९ ·[५] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड १, प्रा० ६, अनु० २-३ -- , उत नो ऽहिर्बुभ्यः शृणोत्ज एकपात् पृथिवी समुद्रः । स्तुतो मन्त्राः फविशस्ता अन्तु न एनो राजन् हुर्विपा मादयस्व ॥ प्र नून ब्रह्मणस्पतिमन्त्र र वदत्युक्थ्यम् । यस्मिन्निन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा देवो आंकारसि चक्रिरै ।। ३४ घमः गिर, स्तय॑म॒ग्निः सैमियः पशुभिर्मय, पुरीपमसि, यछा तोकायु तनयाय शयौर, की ज्योति, स्तंदर्यमग्निः सप्रियः पशुभिर्भव, पुरीपमसि, यछा तोकायु तनयाय शर यो,तः प्राण, स्तंदर्यमग्निः सप्रियः पशुभिर्भर, पुरीपमसि, यछा तोकाय नयाय शेर यौः ॥ अयिप नः पितु पंच ॥ ३५-३६ कल्पता द्यावापृथिवीं कल्पन्तामापा औषधयः । कल्पन्तामयः पृथङ् मम ज्येष्ठयाय संवताः ।। ३७ ये अप्रयः समुनसा औषधीपु वनस्पति विष्ठाः । ने पिराजमभिसंयन्तु सर्या अर्ज नो धत्त द्विपदे चतुष्पदे ॥ २ ॥ प्रजापतिची इदमग्र आसीत्, तर वीरुधोऽम्युरोह, नसुक्यो वा ए॒ता यंदोषधय, स्ता अति- निष्टिपिपन्नतिष्टिय नोशनोत, सोऽशोच, सोऽतप्यत, ततोऽनिरसृज्यत, मर्मिर सृष्ट वीरयां तेजोऽगन्, तो अशुष्यं, ने ततः पुराशुष्यन्, स प्रजापतिनिधित्ते, भा एवा सुहा, इति तो अमहत, तत् साहय परिप आधीपत्रे, तद्ययादी वसन्ताशिशिशेऽनिपीरुषः संहत एयर मपत्नं भ्रातृव्यमातिर सहते य एयर विद्वाननिमावत, एतायो अस्या अभिमृत र यादिः परिगृहीता, तौमुद्धत्याप उपम॒ज्याप्रमाधुत्त, यतियामेयैनां मध्यां कृत्वाधत्ते, वी पर सृष्टीदृषिभेद, ति मा पक्ष्यतीति, यदुपं उपज्यार्मिमाघ३त्तेऽस्या अनुतिदा- हाय, पाय जोपतेः मता तु यदापः, मत एनं प्रजाः सर्वतः पशुवोऽमि पुण्यन भवन्ति य एवर विद्वानप उपज्यार्मिमापत्ते, पावटै पुराहस्प चपालं सांपतीयमग्र आसीत्। यद्वराई- विहतमुपास्यामिमा ममिय तंत्रोपाराड, स्पो एनं मानायामघ्यायत्ते, तस्मादेपा पुराहोप बिमुदत, एप ३वस्या माता पिमति, देवाणयो य नामामुरा आस १, स्तै देवगीरपा- जस्ता अन्युगट्टर, स्र्ता अम्पोजर, स्तोमा पोऽहीयत, तेऽभवन्,। यहा आसार घरममास्तनि, नंदाही भूत्वामुरेम्पोऽपि देपोनोगछन्, तस्मादराई गाँवोऽनुधान्ति स्वं ·आधानम्। , वाण्दै १, प्रपा० ६, अनु० ३-४] [५३] पयो जानाना, स्तंद्यावत् प्रियमेव पुशूनौ द्विपदां चतुष्पदा पयस्तावप्रियः पशूनां द्विपदा चतुष्पदां भवति य एवं विद्वान वराहविहतमुपास्याम्निमाधत्त, एतद्वा अस्या अभिमृत र यद्वल्मीको, यद्वल्मीकवानुपकार्यानिमाधत्तेऽस्या एवैनमभिमृतेऽध्याधत्ते, रसो यो ए३पोऽस्या उदेपर्व- दुल्मीको, यदृल्मीकवामुपीर्याग्निमाध३त्तेऽस्यां एवैनर सेऽध्यापत्ता, ऊंची ए३पोऽस्या उपगुल्मीको, यदृल्मीकवासुकीर्याग्निमाधश्तेऽस्या एनुमूज्यध्यापत्ते, प्रजापुर्वी एवं स्तनो यद्वल्मीको, यदल्मीकपामुपकीर्यानिमाधुत् प्रजापतिस्मैि स्तनमपिदधात्य, नामस्मा अंकुरुन्धे, क्षुध्यता र स्वाना पुरास्थाता भवति य एवं वेदै, तावृद्धा अगुप्या हुई यहियर यता, यपानुपीमिमाधवत्तेऽमुप्या एचैन र यहियेऽध्याधत्ते, न वा अनुपरिहः पशवो रेतो दधते, यदूपानुपीमिमाधत्ते रेत एवैतेधाति, पानी पुष्टय प्रजात्या, एवं चो अनिश्वानरी यदु आदित्या, सं यदिहासीत्तस्यैतद्भस्म पसिकता, परिसकता उपकीर्या- निमाधः स्व एचैन र योनौ स्र्वे भस्मन्नाधत्ते, शिथिरी वा इयमग्र आमीव, तो प्रजापतिः शेर्कराभिरह हृद्, यं शर्करा उपकीर्यानिमाधत्त, इमामय तद् दृहति भृत्य, तयमा प्रजापतिः शर्कराभिरह रहदेवमस्मिन् पर्शको दृरहन्ते य एवं विद्वाशर्करा उपकीर्यानिमाधत्त, इन्द्रो घे वृत्राय वजं प्राहरत, तस्य या विद्युपा (सरस्ताः शर्करा अभवन्, ये शर्करा उपकीर्या- निमाधुत्ते वचमेव सपत्नाय भ्रातृव्याय प्रहरति, ये द्विष्यत्ति तर्हि मैनुमा ध्यायेद्, पंचमेवास्म प्रहरति, - स्तृणुत एवं, पुरीपी, ति च गृहमधिनमाहुः, पुरीपस्य संलु वा प्रतनिरूप पदाखुकिरि,-यदासुकिरिमुपकर्यामिमाधुत्त पुरीषी गृहमेधी भवति ॥ ३ ॥ ३९ अग्नि देवा विभाज नाशक्नुवन्, यत्प्रचर्महरन्सः पुरोऽभवृद्, पत्प्रत्यञ्चमहरन्स। पीभवत, तमधेन पूर्ववाहोदयह स्तदश्वस्य पूर्ववाहः पूर्ववाट्सम, विभक्त्या अधोऽध्याय दीयते, विभक्तो वो एतस्यामिरनाहितो योऽश्चमग्न्याधैये ने ददाय,-५ योऽवमान्याधेये देदाति विभक्त, विभाज्पयनमाधने, विभाज्यवैनमाधत्ते, स्तोमपुरोगया , देवा असुरानभ्युजयन्ने, 4 सैलु य, स्तोमो यदश्वो, यदश्वं पुरस्तानयन्त्यभिजिल्या, अभिजित्नमाधत्ते, प्रजापते चक्षुर- श्वय, तस्य यः सूर्यथा आसीत् सोऽधोऽमद्, यदवं पुरस्ता यन्ति यजमानाय चक्षुर्दधानि, न पराङवसृज्यो, पत् पाश्चमपसृजैयनमान चभुपाद, न्यः स्यान्, ‘प्रत्यवगायो, [४] मा १.१.५ । काठ ८५। कपि 01-01 .

·- " [५४ मैत्रायणी-संदितायाम् [ काण्डं १, ०६, अनु० ४-५ यजमानायैर्य चक्षुः प्रत्याग्रही,- पद आधेयो, वास्तव्यं कुर्याद्रुद्रोऽस्य पश्ननिमानुका स्यात्, पार्श्वत इतौ वेतो वाधेयो, न वास्तव्यं करौ, त्यातुकोऽस्य पशुपतिः पशून्भवति, " गायत्री र वे देवो यज्ञमछु प्राहियन्, सो रिक्तांगछत्तस्या अग्निस्तेजः प्रायछ३त्, सोऽजो ऽभद्, यदुजमग्न्याधैये ददाति तेज़ एावरुन्धे, उनीधे देयो, यज्ञमुखर यो अनी, ज्ञ- मुस्नवं यज्ञमुसर समर्धयति, धेर्नु चानवाहं च ददाति, सर्व वयोऽचरुन्द्ध, एतद्वै सरि यो पद्धेनुवानवार, तौ वै यज्ञस्य माता च पिता च यद्धेनु चानुहार, याज्यं च पंयच घेन्नाः पुरोडाशश्च चरुधानईह, स्तदाहुः, कामघार वा एपोऽवरुन्द्धे योऽग्न्याधैर्य धेन चानहिं च ददातीति, युपा पशूना भूयिष्ठ पुष्टिं कामयेत तेषां दित्यौहीर यसो दद्या- दित्ययाहं च मुप्फर, तन्मिथुन पुराना पुष्टय प्रजात्यै, योग्य सोमक्रयणी, दित्यौहीर वयसः सोमक्रयणी, यदित्याहीर वयसो ददाति वाचमेवावरुन्धे, चारु वदति य एवं वेदो,- पर्व?ण सर्वत्रं देयं, छन्दुसार वा एतनिरूप यदुपईण र सर्वस्त्र, यदुपबर्हण सर्वस्त्र देवाति छैन्दास्यावरुद्धे, पशवो वै छन्दारसि, पर्शनेवावरुन्दे, 'यजियों व पुरुषो- ऽमेध्य आहुनस्याजायते, पुरुषधीर धयति, हिरण्यं ददात्यात्मानमेवं तेन पुनीते, "शर्तमान भवति, मृतायुबै पुरुषः शतवीर्या, आयुर्वं वीर्यमामोति, पूर्वयोविौद्ध त्रिशन्माने देये, उत्तरस्मि श्यत्वारि शन्मान, तनमुदग्रहीत, तेन से उत्तर५ वैसीया श्रेयान्भव, त्यजातो 4 तावत्पुरुषो योबुदनि नापत्त, स वै तच जायते यद्यग्निमाधत्तै, क्षामे बसाना अनिमा- धीयातां, ते अघयचे देये, उल्यस्य यो एतनिरूपर येत् क्षौम, मुत्यमेवोपलम्पेढे, हिरण्यर सुवर्णमुपास्याग्निराधैयो, हिरण्यर यो अप्रैस्तेजः, सतेजसमेनमांधत्ते, तेन निरस्ती, यानुदितं निरस्यदेव वैद्यनिरस्पेदनुभ्याची क्षौषुकः स्यात, तंत्र निरस्ता, अनुनुध्यापक्षोधुको भवति ॥ ४ ॥ यो यो अस्यायं मनुश्पोऽनिरतमुपासीतो, मत्येतमु, पासीनः मोर निन्दन, एतमुपा- सनिं पश्या उपतिष्ठन्ते, पदेनममागधेयमुत्सादयेत तस्मा ओपृश्वेता, अनुष्यायी शोधुकः स्याद, तच नस्पतय आरण्या आ३ फलं भूयिष्ठं पच्यन्ते तस्य पर्णीम्या यवर्मयुवापो बौहिमयश्च मंगंधोपास्याय, स्तनं यं भागधैय॒मम्युत्सादामुकाम्यं चारण्य च, तेन तस्मै नावृक्षत, ऽननुयायधोधुको भाति, यो वै पूर्व ऋतुमुर्स पुच्यत, इतः संलु वा एतं प्रोक्षद्धान्त, [५] ६.९ मा १.१.१ १.१.३। -४ ·पाण्डं १, प्रपा०६, अनु० ५-६] । आधानम्। स्माद्यमयः पचौपास्यो व्रीहिमयः पुरे, स्तंयस्यैर्सेयवर्मयमेवं तस्यु पश्चौपास्येद्रीहिमयं पुरः, प्रजापुर्वी एतौ स्तनौ, यमस्य देवा उपजीवन्ति वपै मनुप्या, अन्नाद्यमस्मा अवरुद्ध, अक्षुध्यता स्वानां पुरः स्थातां भवति य एवं वेदै, तद्ध स्म यो आह केशी सात्यकामिः कोशिनं दायम, नादै जनताया एवमिव वयमे॒तस्मा अग्न्याधैयेऽनमवारुष्म यथेपोऽन्नमत्ति, दाहुः, सर्वर पवितस्येदमन्नर, यजमान ३त्वेवास्यैतदासनीपर्दधाति, देवर वैद्वितोन ३त्वेवं कर्ता इति, विवा इदै प्रजापतिः सत्य र व्याडरत् ।। भूर्भुवः स्वः ।। इतीद वा भरिदै भुवोऽदः ३स्व,-स्तयों ब्राह्मण आङ्गिरसः स्यात् तस्याध्याद्, भूर्भुवोऽगिरसां त्या देवानार तैनादधा, इति पर्धा, भुवः ३स्वरि, ति पुरौ, द्वि:पा दिः पुरं, स्तद् द्वेधा युनः सत्ये प्रत्यष्ठाद् द्वेधा यज्ञपतिर, य यो ब्राह्मणों वैश्वानरः स्यात् तस्यादध्याद्, भूभयो, ऽमैना देवस्य प्रतैनाधा, इति पश्चा, भुव ३स्वरि, ति पुरी, द्विः पश्वा हिः पुरे, स्तद् द्वेधा यह सत्य प्रत्यष्ठाद् द्वेषा यज्ञपुतिर, य राजन्यस्यादध्याद्, भूर्भुवा, इन्द्रस्य त्या मुरु- त्वतो, व्रतेनाद्वधा, इति पश्चा, भुव ३स्वरि, ति पुरों, दिः पश्चा दिः पुरस्तद्, द्वेर्धा यसः सत्ये प्रत्यष्ठाद् द्वेर्धा यज्ञपतिरै, न्द्रो वै राजन्यो देवतया मारुती विवि, शा संलु 4 रा- जन्यो भद्गो भवति, विशमस्मा अबुरुन्धे, ऽथ पैश्यस्यौदध्याद्, भूवो, मनोष्ट्वा ग्राम- "यो तैनाधा, इति पवा, सेवः ३स्वरि, ति पुरी, द्विः पश्चा दिः पुरस्तद्, द्वेर्धा यज्ञः सत्ये प्रत्यष्ठाद् द्वेा यज्ञपुति, ग्रामणीध्येन खलु य वैश्यो भद्रो भवति, ग्रामणीथ्यमस्मा अवरुन्धे, मिव सृष्ट उल्यमपर्लुम्प नाशनोद, तस्य प्रजापतिरामेयपानमानीभित्र्मपालु- मुद्, यदामेयपायमानीभिरश्वत्थीः समिध आदधात्युल्बमेवास्यापलुम्पति, पुनात्यन५, यथा शिशुं माता रैद्धि वत्स या गैरिमेन ररेदय, मैं सृष्टस्य तेजा उदीप्यतु, तश्वत्थ प्राविशद्, पैदाश्वत्थी समिध आदधाति । एषावरुन्धे, ऽग्निय' सृष्टौ विनियामवन्नतिष्ठदसुमिध्यमानः, से प्रजापतिरविभेन, मार चावायर हिसिष्यतीति, ५ शया समन्धव, शमयन्, ते शम्याः शुमीवर, ये झुमीमयी: सर्मिय आदधाति समेनमिन्ये, सर्मयत्येवं, म यजमानाय भवति शं पशुम्यो, देवो यत्रो व्यजन्तु तत उदुम्बरा उदतिष्ठद्, यदादुम्बरी समिधमादधात्यूर्जमवावरुन्द्धे ॥५॥ विनियो यो एप पशुभिराधीयत, एवं हि रुद्रो यर्मिस्तद्, वाचयेद्, धर्मः शिरस्त,- दर्यमणिः सप्रियः पशुभिर्भव, पुरीपमसीति, इनर सैप्रियं पशुभिः पूर्पिणमा, यते [६] से प्रा. १.१७॥ . .

·, . [५] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं १,प्रपा० ६, अनु. ६-७ शुक्र शुक्र ज्योति॒िस्तैन रुचा रुचमशीथा, इति रुचमेरै मजीगमदे, पो अनिवैश्वानरौ यदसा आदित्यौ, यदुत्तरतो हेरेदेपोऽतः स्याद्, 'यमितो जीन्तमेवेनं प्रेद हेत्, संदक्षिणते एवं हा- ३यः, सं यर्दा समयाय गछेदय यजमानो वरं दद्यात्, तद्विराज मध्यतो ऽधित, विडेवा- स्यानोन्निधते, पर्शयो थे विराट् पर्शन्वा एतन्मध्यतोऽधित, ऽसृष्टो वा अग्निरांसीद, भु प्रजापतिः प्र॒जा असृजत, तो अन्धे तमुसीमाल्लोकाननुव्यनश्यन्, त्सोऽशोचत, सोऽतप्यत, ततोऽमिर सृज्यत, तमुनि सृष्टमोऽन्यदधात्, तर यो अस्मिल्लोक सस्ता अभिसमा- वर्तन्त, ते कुल्फमुदगृह्णात्, तश्या उत्तुरस्भिल्लोक सस्ता अभिसमावर्तन्त, तै जानु- दुग्न त नाभिदुमै तमसम्मै तै कर्ण मुद्गृह्णात्, तर या उत्तुरस्मिंलोके आस रस्ता अभिसमा- वर्तन्त, तै कर्णदुग्नै नात्युद्धो, यत्कृर्णमृत्युद्गहीयाद्, यजमानो वर्षिष्ठः पशूनार, यज- मानमुपरिष्टादग्निरम्यवदहेद, बाहुः, कुर्थमुद्यैत ब्रह्मणाहितं प्रच्यावयेयुः, शिथिर र वान- मेतदकः, पीन५ वपतीति, मनिषायचाय जानुनमुहीयाद, नाभिमा सदर्भ तद्यथै प्रजापतिः प्रजो गुम्यो लोकेभ्योऽभिसमावर्तन्तवमय यजमान पुर्शव एभ्यो लोकम्योऽभि- समावर्तन्ते में एवं विद्वानग्निमाध३त्ते, ऽमिना ये देयतया विष्णुना यज्ञेन देवा असुरान् पृन्तीय बजेणान्यासृजन्, यः सपत्नवान् भ्रातृव्यवान्या स्यात्तस्य॒ रथचकै बिरनुपरिवर्तयेयुस्त- द्, यथैव देवा असुराग्निना देवतुया विष्णुना यज्ञैन ब्लीय बजेणान्यासृजन्नेवमेव यजमानः सपत्नं भ्रातृव्यमुनिना देवतुया विष्णुना यज्ञैन गुलीय बजेणान्य॒सृजति य एवं विद्वानग्नि- माधुत्ते ॥६॥ एष वै प्रजापती रूपेण यत् पूर्णी बंग, यत् पूणीर चुचं जुहोति प्रजापतिमेोमोति, सप्त ते अग्ने समिधः सप्त जिह्वा, इत्येतावृतीवर्वी अनेस्तन्युः पोढा सप्त सप्त, यो यो अस्यता अग्नि- मादधानो वितर्पयति वि ह तृष्यति, ता ए॒वास्य तर्पयति, शमीमयीस्तिस्रः समिधा आधाति घृतान्वक्ता घृतस्तोम्याभिः, समनामन्धे, शमयत्यय, संशयजमानाय भयुति शै पशुन्यो- यै पा एत्रिषु लोकैप्प यस्तै समागछन्त्य, स्य द्रविणमादामहा, अति नोऽक्रमीद, हव्ययोड् भुवतीति, झुहुयात् ।। यै अमयो दियो यं पृथिव्याः सुमार्गठन्तीपर्जर सानाः । ते अस्मा अप्रये द्रविणं दुष्टाः प्रीता आहुतिमाजो भूत्वा यथालाकै पुनरस्तं परेत ॥ ४४ [७] १,६,२ । ते प्रा. १,१,८१ वा १७,७९, ३४,१५ । काण्व १८,७९, ३३,९ । . .

·४५ काण्डं १,प्रपा०६,अनु० ७-८] आधानम्। [५७] स्वाहेति तदिममेव द्रविणवन्तं कृत्वैष्टाः प्रीता आहुतिभाजो भूत्वा यथालोक पुनरस्त परा- यन्ति, तद्वाचयेद्, घुर्मः शिर, स्तदर्यमनिः सप्रियः पशुभिर्भव, पुरीपमुसीति, तंटेनर समियं पशुभिः पुरीषिणमा, यत्ते शुक्र शुक्र ज्योतिः शुभै घामाजस्रं तेन त्वावधा, इति सतेज- समेनमाधुत्ते ।। इंडायास्त्वा पदै वयं नाभा पृथिव्या अधि । जातवेदो निधीमयमे हव्याय चौढचे ॥ ४६ इति हव्यवाहमेवैनमक, नै' सृष्टस्यु पशवोऽक्ष्या अवक्शाय प्रापुतन्, स प्रजापविरवन्ती- यमसृजत, तनिवारयते, तर्हि संलु पो एफ् सुज्यते याधीयते, तथैतस्मात्सृष्टोत्पशेनः प्रापतन्नेवमस्मादहितात्पशवः प्रपतन्त्ये, प हि रुद्रौ यदर्मि, स्तद्य एवं विद्वान्वारान्तीय गायते पर्शनेव वारयते, वारवन्तीय र धै सृष्ट्वा प्रजापतिर्य काममकामयत तमा त, काममनोति यजमानो ये काम कामयमानोऽमिमाधचे य एवं विद्वान्यारवन्तीयं गायते, निया ऋच्याद्विश्वदाव्यु इमौलोकानदहव, ते प्रजापतिरिवन्ती गापुमानो वर्ण विभ्रव प्रत्यैत्, तमशमयद्, यदेवास्य ऋष्याद्विश्वदा३च्यं तशमयति य एवं विद्वान् वान्तीय गायुते, तस्मादरणों यज्ञावचरः स्या, त्वेनेन जुहुयाद्, यद्वा इदै ५ सद्यद्भुत र ययद्यपिप्यादिमें अन्तरां द्यावापृथिवी तद्वामदेव्य देवावरुन्द्धे एवं विद्वान् वामदेव्यै गायते, ब्रह्मणो यो एवं रसो यद्यज्ञायझिय, यद्यज्ञायज्ञियं गायते ब्रह्मण्ये रसं दधाति ॥ ७ ॥ अमिर व सृष्टै प्रजापतिः पद्यमानेनोग्रा उपाधमद्, यत् परमानाय निपत्युप तद्धमति, पद पाकायु पुनात्येन, यश् शुचये यंदेवास्यापूतं तेन पुनाति, यत् परमानाय निपति, पशवो व परमानः पश्यावरुन्थे, यह पाचार्या,ऽनुवै पायक, मन्मेवाचरुन्धे, यम् मुंचये, पत एयास्मिन् रुचं दधाति, यै कामयेता,ऽपर पापीयान्त्स्यादिति, तस्मैफर हुवीरपि नि पेव, देनर्मपाग्रहीत, तेन सोऽपर पापीयान् भवत्य, य य कामयेत, नवमी- यान्स्पान पापीयानिति तस्य संणि सार्क र हुची पि निपेत्, तदनुसरुमदि, तन सं ने मीयान्न पापीयान् भवत्यै, य य कामयेतो, तर मीयाधेयान् त्स्यादिनि, स्पा- प्रये पंचमानाय निरुप्या पायकोयु च धुचये चौतरे हविपी समान दिपि नियंपेन, ननमूदग्रडीन, तेन से उत्तरं सीयार यान् भवत्य, य यस्य त्रिष्टुंभी पानीमा या अंगठी या मश्या३ज्ये स्पातामंदि गायत्रं फ्रॉमे, दुर्वाक् छन्दोम्योपोत, वर्षस्यै गायत्र्या एवं तस्य मध्यान्ये [इडा (ळा) याल्या. ३,२९४] [८] १,१.६ । ४७ ·- . द्वौ च द्वैच, [५८] मंत्रायणी-संहितायाम् [का १, प्रा० ६, अनु. ८-९ कुर्याद्, गायत्रो३ ह्यनियत्रैछन्दाः, स्व एवैन ५ योनी स्व छन्दसि प्रतिष्ठापयत्या, मार्य- प्णवमैकादशकपालं निपे, दुग्नि सर्वा देता विष्णुर्यज्ञों, देवताधैर्य यझै चालव्ध, वि- ष्णवे शिपिविष्टाय युद्धौ घृतं च नि पेट्, यविष्णुवे, विष्णुवै यज्ञो, यस्मेवालब्ध, ये शि- पिविष्टं, पर्शयो वै शिपिविष्टं, पशूनावरुन्छे, यत् त्र्युद्धौ, यो वा इमें लोको, हुर्माने लोकानामोति, यद् घृते, तेजो 4 घृतै, तेज एवांवरुन्ध, आदित्य घृतं च निवपेत् पशु- कामो, धेन्या वै घृत पयोऽनदृहस्तण्डुला, स्तन्मिथुन पुराना पुष्टय प्रजात्या, अग्नीपोमीय पुरोडाशं द्वितीयमनुनिपेत्, तद्र्यो हर्यमुपागा, नो अस्यान्य ईशे, यहि वो एत पुरी ब्राह्म- पा नियुपस्तापां न कश्चनैश, न हि वा एतमिदानी निवपन्त्य, थैपार सर्व ईशे, यदाग्ने- य, स्तेजो वा अग्नि, स्तेज एवावरुन्ढे, यत्सौम्यः, सौमो वै शुक्रो ब्रह्मवर्चसै, ब्रह्मवर्चस ब्रह्मवर्चसंमेवावरुन्छे, त३द्योऽसौ आदित्यौ धृते चरुस्तं ब्रह्मणे परिहरेयु, स्तै चत्वारः प्राश्नीयु, -स्तैम्यः समानौ बरो देय, चतुर्वी इदमग्रे मिथुनमौद्यतै, कश्चैका च, यश्च तिच, चारश्च चतुस्रच, तन्मिथुन पुशूनां पुष्टय प्रजात्यै ॥८॥ ge फुल्गुनीपूर्णमासै ब्राह्मणस्यौदध्यात्, फल्गुनीपूर्णमासौं वो अतूनौ मुसु, मनिर्देवतानां, ब्राह्मणो मनुष्याणां, ग्रीष्मे राजक्न्याध्याद्, ग्रीष्म वा इन्द्रो वृत्रमहन, वृत्र खलु वै राज३- न्यो चुभूपन् जियारसति, शरदि धेश्यस्याध्या, दर वै शर, दन्नेन वैश्यो भद्रौ भवत्य, नांद्यमस्मा अवरुन्द्रु, यद्यन्यस्मिन्नता आदधीत यदि वा अस्मै से एक ऋतुः शिवः स्याद- यात्मा ईतरेऽशिवा दुर्योणां भवेयु, स्तद्यस्यैत्र्सेन फल्गुनीपूर्णमास एवं तस्यौदध्यात्, तदस्मै सर्व ऋतवः शिया भवन्ति, सर्व एनमुतवो जिन्वन्ति, सर्व एनमृतवो जिन्वन्ति, सवत्सरस्य॒ चा एतदा३स्यश्यत् फैल्गुनीपूर्णमा३स्यमह, यत् फल्गुनीपूर्णमा३स्यमहरादृष्या सध्यत्सरस्पैनमासनपिदध्यात्, यहै या पुरैकाहै बाधैय, स्तद् द्वितीयस्य ऋतौरभिगृहाति, नैनर सश्वत्सरस्यासपिदधाति, तयद् द्वितीयस्य ऋतौरभिगृहात द्वितीयुमेव सपत्नस्य भ्रातृव्यस्येन्द्रियै पशुन् क्षेत्र जाने एति, कृत्तिकामु ब्राह्मणस्यौदध्या, दानेयीः कृत्तिका, आग्नेयो मामणः, स्व एन५ योनौ स्वेऽहन्ना- धत्ते, प्रजापतेवीं एतशिरो यत् कृत्तिका, अमिरास्य१, शीणीनमद्यते, ऽन्नाद्यमस्मा अवरुन्धे, सप्त कृत्तिकाः, सप्त शीपैन् प्राणाः, प्राणानस्मिन् दधाति, रोहिण्यो पशुकामस्याध्यात्, सोमस्य वा एतनक्षत्र र यद्रोहिणी, . सौमो रेतोधो, रेतोऽस्मिन् दधात्य, क्षा वा दुयमग्र [९] काठ. ८.१ । यपि ६६। ते. वा. १,१.२ 1 मा. श्री, १,५,१ । . . .

·याण्ड १, प्रपा० ६, अनु० ९-१०] आधानम्। [५९] . . आसीत्, । तस्यां देवा रोहिण्या वीरुधोऽरोहयुर-स्तयेमा अस्यां वीरुधो रूढा एवमस्मिन् पशवो रोहन्ति य एवं विद्वान् रोहिण्यामानिमाधत्ते, रोहिण्या सर्गकामस्याध्याद्, रोहिण्यार – देवाः स्वरायन्, त्स्वरेवैति, कालका वा असुरा इष्टका आचिन्वत, दिवा- रोक्ष्यामा, इति तानिन्द्रो ब्राह्मणौ ब्रुाण उपैत्, सं एतामिष्टकामप्युपाधत्त, प्रथमा इस दिवानुमन्ता, ऽथ स तामांवृहत्, तेऽसुराः पापीयारसो भवन्तोऽपाभ्रशन्तु, या उत्ता आस्तां तौ यमश्वा अभवता, येऽधरे त ऊर्णावाभयो, यो तामिष्टकामावृहत् सा चित्रांभुवद्, यः सपत्नवान् भाव्यवान् वा स्यात् सं चित्रोयामग्निमादधीत, तथैतस्यामापढायामसुराः पापीया सो भवन्तोऽभृिश्शन्तमस्य मपत्नो भ्रातृव्यः पापीयान्भवन्नपभ्रशते य एवं विद्वा- चित्रायामनिमात्तै, यो कामयेत, भग्यन्नादः स्यामिति, स पूर्वासु फल्गुनीप्पनिमादधीत, भगस्य या एतदर्यत् पूर्वाः फल्गुनी, ग्यन्नादौ भवत्य, थ यः कामयेत, दानकामा में प्रजाः स्युरिति, सं उत्तरासु फल्गुनीष्वनिमाधीता,ऽर्यो वा एतदर्यदुत्तुराः फल्गुनी, दीनमयुमा, दानकामा अस्मै पूजा भवन्ति, तासु राज३न्यस्यौदध्याद्, दान ५३ह्येप प्रजानामु- पूर्जीवति, दानमर्यमा, दानकामा अस्मै प्रजा भवन्ति, प्रजापुर्वी एतौ स्तनौ यत्पौर्णमासी चामावास्या च, यत्पौर्णमास्या र वामावास्यायार वानिमाधत्ते प्रजापतिमेव प्रत्तं दुहे, देवा- ना या एते सदोहविर्धाने यत्पौर्णमासी चामावास्या च, यत्पौर्णमास्या५ वामानास्याया। वाग्निमाधत्त उभे पुण्याहै उभे यज्ञिये ॥ ९ ॥ ने पुरी सूर्यस्यौदेतोमंन्धुिता, असु३यों विदेवा आंघीयत, उपत्सु रश्मिपु मध्य, तसं- देवः सैन्द्र उभयोरहो रूप आधीय, चतुर्विशत्या प्रक्रमप्पार्धेय, चतुर्विशत्यक्षरा व गाय- त्री, गायत्रमुग्नेश्छन्दः, स्व एवैन र यौनौ स्वै छन्दस्यांधत्ते, तद्यस्यैत्र्सेदपरिमित एवं तस्याद- ध्यान, क्षेष्णु वै परिमित, मपरिमितमेयास्मै जीवनमवरुन्द्धे, ऽनि सृष्टः प्रजर्जापुरध्दका- मुत्, स प्रजापतिरविभे दर्द एयांसा अभूमिहर्मिति, तस्मिन्ननुनिष्कम्पाजुहो, देतहि सलु वो एप सृज्यते योधीर्यते, तदाहु, रफ एवानुढुंत्याथाग्निहोत्र होत३व्यमिति, तन कर्ता, अयुत तत् कुण्ड्याग्रीयं तस्य क्रियते यद्योने परमवरं कुर्याद, अनिष्णुः स्या,- ४९ -- [१०] काठ ८३ । कपि ६८ वा ३,९। कण्व ३.९-१०।

·[६०] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड १,प्रपा० ६, अनु० १०-११ दुर्वी प्येय पूर्वाणि निरुप्याच सायमग्निहोत्र जुहुयात् ॥ अग्निोतिर्योतिरमिः स्वाहा ॥ इति तत्साय ज्योतिपा रेतो मध्य॒तौ धाति ।। सूर्यो ज्योतिज्योतिः सूर्यः स्वाहा ।। इति प्रातस्तत्साय ज्यौतिपार तो मध्यतो हित ॥ प्रातः प्रजनयामक, चाश्च या असुराच संश्यत्ता आस, नथेन्द्रोऽग्निमाधत्त, तें दे॒वा अघिमयु, उर्द एवासा अग्नि गोपार्यमानोऽग्निहोत्रं गोपायमानो भविष्यति, न ना उप- प्यत्य, भि नो जेष्यन्तीति, तेऽनुमन्, यदेव ने किंच करवो यद्धा यजिना यद्विन्दासै तते- ऽग्निहोत्र कुर्मी, ऽथेहीति, सवा ऐन, तस्माद्राजन्यस्यानिहोत्रमहोत३व्य, यवद्धयबैप किंच करोति यन्ति यजिनाति यद्विन्दते॒ यदेन५ विंश उपतिष्ठन्ते तद्राजन्यस्याग्निहोत्र होतव्य, राजन्यस्याग्निहोत्रोक्न होत३व्या, मिति मीमा५सन्ते, यद्यत्या न जुहुया ियुझै छिन्या, ज्जीयतु या प्र वा मीयेत, पार्णमासीममाग़म्यार वा प्रति होत३व्य, मथो अग्न्युपस्थान ५ चा चयित३च्य, स्तेनास्य दर्शपूर्णमासी संतता अविछिन्नौ भवतः ॥१०॥ ये कामयेत, . पशुमान्तस्यादिति, यो बहुपुष्टस्तस्य गृहोदग्निमाहरेयु, यथा वा एतर स- ज्यमानं पश्योऽन्वसृज्यन्तैमेनमाहिपमाणं पोऽाय, न्त्येष हि रुद्रो यर्मि, रथ य कामये- ता,-ऽनादः स्यादिति, तस्य भ्रष्ट्रादक्षिणाग्निमाहरेयु, रेप वो अनी मन्नादो, ऽनकरण में- पु, माद्यमस्मा अवरुन्छे, तदाहु, यथा वृपलो निजः पुंकुचिकित्सेदेर सं, इति से मथ्य एवं, संशर यजमानाय भवति 0 पशुन्यो, यः समिनाक्ष्यमाणोऽग्निमादधीत न पुरा सध्यत्सुरादापि निपेद, रुट्ठोऽस्य पशूनभिमानुकः स्या, देते वै पर्शो यद्गीयश्व यहाथ, पां चतुःशरायमोदनै पक्त्वा वामणैम्यो जीवतण्डुलमियोपहरेत्, ताभ्यो देवताभ्यो- ऽप्रिमायुत्ते याम्यो न जुहुयाचाम्या आश्वेता, ऽनुष्ायी क्षाधुकः स्यात्, ताम्या आज्यस्य होत३व्यं, तेन ताम्पो नाश्वत, ऽननुयायक्षोधुको भवति, सवत्सरै हुवी पि निपति, mmsो हिनस्ति, सवत्सरमनिहोत्रमहोपात्, तत्तपोऽविदुत्, से धिनी हुई पिराड् व्यक्रमत गार्हपत्यमायनीय र सभ्यं, द्विगनमाप, दन व मिरी, उन्नर चितदापन, माधिदेवनै राजन्यस्य जुहुयाद्वारुण्ये यो, चरणों में दुनिार राजा, राज्यममा अवरुन्छे, हिरण्यं निर्याय जुहोत्य, मिम- स्या जुहोत्यायतनयस्य, न्धोऽयुः स्याद्यदनायतनै जुहुर्याय, शतमस्मा अक्षान् प्रयुछेद, , [११] १४.८,७,१२ बी ७,२-४।

·काण्ड १, प्रपा ६, अनु. ११-१२] आधानम् । +- . तान्विचिनुयाञ्, शतायु पुरुषः शतवीर्या, आयुरेवं वीर्यमामोति, गामस्य तदहः सभायां दिव्येयु, स्तस्याः परपि न हिरस्यु, स्ता५ सुभासद्भया उपहरेत्, तया यद्गुनीयात् तद्राम- णम्यो देयं, ते सम्मन्नमवरुन्द्धे ॥ ११ ॥ यस्या रात्र्याः प्रातम्निमाधास्य॑मानः स्यात्तार रात्री चतुःशरावमोदनै पक्त्वा ब्राह्मणेभ्यो जीव- तुण्डलमियोपहरे, दंदितिय प्रजाकामौदुनमपचत्, सौशिष्टमानात्, तस्या धाता चार्यमा चाजा- येतार, सापुरमपचव, सौशिष्टमानात, तस्या मित्रश्च वरुणश्चाजायेता, सापुरमपचत्, सौशिष्टमानात्, तस्या अश्शश्च भगवाजायेता, सौपरमपत्, सक्षतो, शिष्टं मेऽश्नत्या द्वौ द्वौ जायेते, हुतो नूनं मे श्रेयः स्यात् पुरस्तादश्नीयामिति, सा पुरस्तादशित्यौपाहर, तो अन्तर्व गर्भः सन्ता अवदता, भावमिदै भविष्यायो यदादित्या इति, तयोरादित्या निर्हन्ता- स्मैछ५,-स्ता अंशश्च भंगश्च निरहतां, तस्मादेती यज्ञेन यजन्ते, ऽशप्रासौऽशस्य भागधेप, जन मंगोऽगछन्, तस्मादाहु, जैनो गन्त३व्य, स्तंत्र भगेन संगछता इति, स वा इन्द्र ऊर्ध्व एवं प्राणमुनुदंश्रयत, मृतमितरमाण्डमवापद्यत, सं वाव मार्ताण्डौ यस्येमें मनुष्याः पूर्जा, सो वा अदितिरादित्यानुपाधाय, दस्त्वेव म इदै, मा म इदै मोघे परापमदिति, तेऽत्रुव, थेपोऽस्माकमेव वात, न नोऽति॒मन्याता, इति स वाव विवस्वानादित्यो यस्य मनुश्च वैवस्वतौ यमच, मनुास्मिल्ले के य३मोऽमुष्मि, नेते वै देवयानान् पृथौ गोपायन्ति, यदादित्यास्त इयक्षमाणं प्रतिनुदन्ते, यो वा एतेभ्योऽप्रोच्याग्निमाधत्ते तमे स्वर्गालोकोत्प्रतिनु- दन्ता, उशिष्टभागा वो आदित्या, यदुशिष्टे विवर्तयित्या समिध आदधाति तदादित्येभ्योऽ- ग्न्याधैर्य पाह, नैन स्वगोलोकात् प्रतिनुदन्ते, सवत्सरमुत्सृजेतार्षिमाधास्यमानो, नास्पानि गृहोद्धरेयु, नान्यता आहरेयुः, सवत्सरे युद्धो गर्भाः प्रजायन्ते, प्रजातमेनर वृद्धमापने, द्वादश रात्रीरुत्सृजेत, द्वादश वै रात्र्यः सश्वत्सरस्य प्रतिमा, सश्वत्सरे वृद्धा ग प्रजा- यन्ते, प्रजातमेन५ वृद्धाधुत्ते, तिस्र उत्सृजेत, यो यो हमें लोको, इमानव लोकाना- मोत्य, कार्मुत्सृजेतै, को वै प्रजापतिः प्रजापतिमेाम्रोति, पुरूरवा यां ऐड उर्वशीमविन्दत देवी, संस्था आयुरजायत, सं देन्स्विर्ग लोकर य३चोऽनूत, तेऽब्रुवर, स्तद्वय देवा इमः, ३क्वार्य मनुष्यो गमिष्यतीति, सोऽब्रवीद, बहवो वै मे समाना, स्ते मा वक्ष्यन्ति, किमय देव्याः पुत्री देवेभ्यो मातुर्मात्रेभ्या आहापी, दस्त्वेव मे किंचिदिति, तस्मा अनियर्तियां [१२] काठ. ७,१५, ८,१०। कपि ६,५,७,६ । तै वा १,१,९ ।

·मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड १,प्रपा० ६, अनु०१२-१३ ५७ तन्यप्रायछन्, तोमुत्सङ्गेऽवघीयोहरत्, तामुखायामवादधात्, सोऽश्वस्थ आरोहोऽभवद्, योसो सो शमी, तस्मादेतौ यज्ञायचरौ, पुण्यजन्मानौ ३ह्य, निवे वरुणं ब्रह्मचर्येमागछत् प्रवसन्त, 'तस्प जापार समभवत्, ते पुरस्तादायन्तं प्रतिक्षाय प्रत्यङ् निरद्रवत, सोऽचेत्, सर्व या इन्द्रिय नगर तो निलप्य हरीति, तदनुपराहाय निर्लुम्पद्, यंद्रेता आसीत्सोऽश्वस्थ आरोहोऽभवद्, यदुल्ब सा शमी, तस्मादेतौ यज्ञावचरौ, पुण्यजन्मानौ हि, प्रजापतिः पूर्जाः सृष्ना रिरिचानोऽमन्यत, सौऽवो भूत्वा सश्वत्सरं ३न्य भूम्या शिरः प्रतिनिधायां- तिष्ठत, तस्याश्वत्थों मभ उदमिनत, तदश्वत्थस्याश्वत्थत्वं, तस्मादेष यज्ञायचरः, प्राजा- पत्यो हि ॥१२॥ मनुवै प्रजाकामोऽनिमावास्यमानो देवतायै देवताया अजुहोत्, ततो मित्रावरुणयोराहुत्या प्रफुयुदतिष्ठत्, तस्या घृत पदौरक्षरत, सौ मित्रावरुणा ऐत्, तो अबूता, माहुत्या वे त्वमायोजनिष्ठा, मनोस्त्वं त्यमुसि, तै परेहीति, सा मैनुमैत्, सोऽप्रवी, दंसुरी या इमै पुण्यमन्या आग्निमांद्यते, तान् परेहीति, सौ परे३त्, तेऽमुमा आधाममथुम, सा पुन- रत्, तामपृछत्, किमभ्यगनिति, सानुवी, दुर्मुमेोया आधिपतामममिति, सोऽब्रवीत, सद्वाासुराः श्रियोऽन्तमगुः, पग़ तु भविष्यन्तीति, सोऽब्रवीद, देवा या दुमै पुण्य- मेन्यो अभिमादधते, तान् परेहीति, सा परैत्, त इममग्रा आदघताथामुमथेम१, सो पुनरैत्, तामपृथ्व, किमभ्युगन्निति, सांवी, दिर्ममेवाग्रा आधिपताामुमथुममिति, सोऽब्रवीत्, मकवाय देवाः सर्वेण सार्क र स्वर्ग लोक सारुक्ष, नितः प्रदानात यमपजीविष्यन्तीति, यः मुरेसं दास्यन्त्स्यात्स इममग्रा आंदुधीताथामुमयमै, तथैर्व देवाः सर्पण साकर स्वर्ग लोकेर समारोहन्नमेव यजमानः सर्वेण साकर स्वर्ग लोकर समारोहति य एवं विद्वानग्नि- माधने, सोऽत्री, पुयो या डुमै पुष्पमन्या अग्निमांदधते, तापहीति, .. सो परत्, ते दुम्मा पाटाममा ५, से पुनरैर, समापन, किम्युमिति, साधी, दि. ममेयांग्रा आधिपता,ऽयममा मिति, सोऽब्रवी, दुई यायोग्याधेयर निदांचकार, सर्वेषु यो एणु लोकैप्पुयः प्रत्यष्टुरिति, प्रति प्रजया च पशुभिश्व तिष्ठति य एवं विद्वानर्मिमापत्त, यद मार्मिमादयोदप नदोध्याइ, यविममाधोयाममादृष्योदप तदोदध्यात्, तदिममेवाधा- यथिममया, तया समृद्धा आंघीयते, चीनप्रवण आधेय, तथा समृद्धा आधीयते, [१३] 43 ८४ । पि ६.९ ग्रा १.१४। . . - ·काई १, प्रपा० ६, अनु० १३, प्रपा० ७, अनु० १] पुनराधानम् । [६३] प्राचीन मध्यमाद शादाधैय, स्तथा समृद्धा आधीयते, या व सा फासीत् सां गौरभवत् सैडा सो मानवीं घृतपदी मैत्रावरुणीं ॥१३॥ ५८५०३] ॥ इति प्रथमकाण्डे आधानं नाम पष्टःप्रपाठकः ॥६|| अथ सप्तमः प्रपाठकः। १ २ ४ पुनराधानम् । यचा क्रुद्धः परोय' मन्ना सुमनस्तर । सुकैल्पमग्ने तत्तत्र पुनस्त्वौदीपयामसि । यत्ते मन्युपरोप्तस्य पृथिवीमनुदध्वस । आदित्या विश्वे तदेयाँ वसवः पुनरांभरन् ।। यचे भामेन बिचकरांनीशानो हुदैपरि । पुनस्तदिन्द्रधार्मिश्च वसवः समीक्लपन् ॥ ३ पुनस्त्वादित्या रुद्रा वसवः समिन्धतां पुनर्प्राणो वसुधीते अग्ने । घृतेन त्वै तन्यु ययस्य रायस्पोपा यजमान सचन्ताम् ।। त्रयस्त्रि शतन्तुयो यर बितन्वत हुमै चु गरि सुधया ददन्ते । तेभिश्छिद्रमापदध्मो यदव स्वाहा यज्ञौ अप्येत देवान् ।। मनो ज्योति पार्माज्यस्य विछिन्न५ यनर समिम धातु । इम५ यज्ञ सप्ततन्तुं ततै ना ओ देवा यन्तु सुमनस्यमानाः ॥ गृहस्पति! हविषा घृतेन विछिन्न यज्ञ समिम धातु । यो इष्टा उपसो यांच याज्यास्ताः सदधामि मनसा घृतेन ॥ अंग्रेऽभ्यावर्तिभि मावर्तस्वायुपा वर्चसा जया धनेन सन्या मेघया रय्या पोपेण ।। अग्ने अगिरः शुतै ते सन्त्वावृतः सहस्रं त उपाय॒तः । अया पापस्य पोषण पुनों नष्टेमाकृधि पुनर्नो बिमाकृधि ।। पुनरूजी निवर्तस्व पुनरम इपायुपा । पुनर्नः पायरहसः ॥ १० सह रो निवर्तस्याने पिन्वस्त्र धारया । विश्वपन्या विश्वतस्परि ॥ सलिला सलिगः संगुरस्ते न आदित्या हविपो जुाणो व्यन्तु स्वाहा, केतः सुकैतः संकेतस्तै न आदित्या हविपो जुपाणां व्यन्तु स्वाहा, दैवजूते बिस्वमादित्य ते नो देवाः सत्या देवहूति देवेवासुवध, मादित्येभ्यः स्वाहा ॥१॥ [१] मै. १,७,४,५ । ते १,५,३,१५,१०, ४,२,१,२,३,४,२,३,४ । ठ ८,१४, ३४.१९ । कपि ८.२१ १२. ४४, ८,६१, २,१३, १२,७-१०,४०,४१ । काय १२,८५, १३,४५, २,२९, १३,८-११,४१,४२ । । यत्या क्रुद्ध ० 1 अथर्व, १२,२,५ । पुनस्त्वादित्या रुद्रा० । क १०,११६,८, अथर्व १२,२,६ ] ८ ·.. [६] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड १, प्रपा० ७, अनु० २-३ अर्व भागः पुनराधेय, तर वै भाग प्रेप्सन् व्युर्धयति, यद्यादधानों मन्येत, विस्या सुध्यता, इत्युत्साद्य पुनराधीत, यमेव भाग प्रेप्सन् व्यधयुति से प्राप्यार्धयत्येवं, सर्वमे- वोय क्रियते, यत्किंच सर्वमेवोनये भाग प्रदाय सर्वामृद्धिमृधोति, न संभारीः संभृत्या, न यजुः कर्ता, इत्याहुः, संभूतसंभारो ३अप कृतयुज, स्तदाहुः, संभृत्या एवं संभाराः, कार्य यजुरिति, पुनरुत्स्यूत५ यासो देयं पुनर्णयौ रथः पुनरुत्सृष्टोऽनो, नेतानि वै पुनरा. धेयस्य रूपाणि, रूपाण्यवास्याप्त्यावरुद्धे, ऽनियी उत्सीदन्नपं औषधीरभ्युत्सीदति, दुर्भा ; आपा औषधयो, यही उपोलपा भवन्त्यम एवैनमोपर्धाभ्योऽध्याप्त्यावरुन्द्धे, देवा असु- रेजियमुपय॑न्तोऽनौ प्रियास्तन्युः मन्युदधत, यन्नो जयेयुरिमा अभ्युपधावेम, या जयेमेमा अभ्युपावर्तेमहीति, ता देवां जित्वान्दैछन्, सपा नः सहेति, ३सोऽनिरनवीद्, य एवं माँ मद्देवत्यु आदधात स एताभिस्तनूभिः संभवादिति, ते देवा आधत, ते पुताभिस्तनूभिः समभवन, पर्शयो वे देवानां प्रियस्तिन्यः, पशुभिर्व समभवर, स्तद्य एवं विद्वान् पुनरा- धेयमाघत्त एताभिरेवमिस्तनूभिः संभवति, पर्शयो वै देवानां प्रियास्तन्युः, पशुभिरेव संभवति, मनुः पुष्टिकामा आधत्त, सं इमान् पौपानपुष्यत्, तेन ऋदै, त्वष्टा पशुकामा आधत्त, त इमें त्वाष्टः पशुवः प्रांजायन्त, तेन ऋद्ध, प्रजापतिः प्र॒जोकामा आधत्त, ता इमाः प्र॒जाः प्राजापत्योः प्रजायन्तु, तेन फर्द्ध, यो वै तमया आधत्त स तेन सुना समभवत्, वेत् पुनर्वसोः पुनर्वसुत्यै, तस्मात् पुनर्वसा आधेयः, पुनर्हि से तेन सुना समभवद्, यो ३ तमाघात, से तमादनुरापास्यधिया प्रया, ऋत्येिवो, इथो मिथुनत्वाय ॥२॥ १३ अग्निवी उत्सौढन्स वत्सरमम्युत्सीदति, सप्तदश सामिनीः काया:, . पञ्च प्रतयो, द्वादश मांसा, एपं स यत्सरः, सुश्वत्स वैनमध्याप्त्यावरुन्छे, तदाहुः, पञ्चदश सामिनी: कार्या ने सप्तदशै, येत सश्यत्स॒रस्य संक्रमणतम, मेतेनाशिष्टमाप्यते, पञ्च- दश सामिनी, पंचदशामार्मस्प रोत्रय, स्ताभिरेचे तो आप्यन्ते, यावृन्ति व सामिधे- नौनामक्षराणि तान्ति सवत्सरेस्याहानि, तैर्व नान्याप्यन्ते, ऽग्निची उत्सीदन्त्सवत्सरेम- म्युत्सीदति, पहा ऋतवः सवत्सरे, स्तस्मात् पाईभक्तपः, सवत्सुरी वां अमिश्वानुरी, यत् परिभक्तपः सवत्सरविनमध्याप्त्यावरुन्दै, ऽथ यनिहुघा विहियत इमान् पौपान् [२]ते. १५,१-२ । काट. ८.१५ । कपि.८,३ । मा. श्री. १.६.५ । [२]. १५,९ । पाठ.९.१ । परि.८४ मा. श्री. १.६.५ । - ·काण्ड १, प्रपा. ७, अनु० ३-४] पुनराधानम्। [६५] - पुपोप, तस्मादमिरेतायुतीर्विभक्तीरानो नान्या देवा, थ यद् यक्षराः सतीश्चतुरक्षराः क्रियन्त, आचतुरेर हिँ पर्शवो द्वन्द्व मिथुना, ऋतनो वै प्रयाजा, अनुमतयो, यत् प्रयाजानन्तरियाद- अमन्तरिपाद्, यज्ञमुर्ख ५२ प्रयाजो, यत् प्रयाजानुन्तरियाद्यज्ञमुखमुन्तरियात्, तद्यस्यैर्सेत्तस्यो- परिष्टात् प्रयाजाना५ विभुक्तीः कुर्याद्, वीर्य वै प्रयाजा, वीर्य विभक्तयो, वीर्यादेवाधि वपट्करोति, नाजगृतिमभिकामनि, नानाग्नेयं क्रियते, ऽथ कस्मात्सह विभक्तयः प्रयाजैरिति, सवत्सरं ५ थै प्रयााः परीज्यन्ते, कस्मादानेय क्रियते, तस्मानानाग्नेयम् ॥३॥ . पुनरूजी निवर्तस्य पुनरम इपायुपा । पुनर्नः पाह्य हसः ।। १५ इति पुरस्तात् प्रयाजानां जुहुयात् ॥ सह रर्या निवर्तुस्वग्नि पिन्वस्त धारया । विश्वप्रन्या विश्वतस्परि ॥ इत्युपरिष्टादनुपाजांना जुहुया, दूर्जी वो एप पशुभिरुत्सीदन्त्सहात्सीदति, पुनरूजी निव- तस्वै, ति दर्जमेव पशून् पुनर्रवरुन्दै, sो तानव भागिनः करोत्य, यो उभयंत एप यज्ञ- स्याशिपु ऋभोति, नानाग्नेयं क्रियते, ऽथ कैस्मादाज्यभागा इज्यते इति, चक्षुषी वा एतै यज्ञस्य याज्यभागौ, यदाज्यभागा अयाचक्षुपी यज्ञस्यान्तरियाद, या ऑयूपि पवसा, इति सोमस्य लोके कुर्याद्, यदायीं तैनाग्नेयीं, यत् पावानी तेनु सौमी, नानानेयं क्रियते, न सौममन्तयन्त्य, मिद्धी दिवः ककुर्दि, ति प्राकामो वा पशुकामो वा सोमस्य लोके कुर्याद्, ' यन्मुिथुना तेन प्रजननवती, यदे॒तस्वती तेनु सौमी, यज्ञेन वा एवं व्युध्यतेश्यो ऽग्निसुत्साद- यते, पाडतो यज्ञो, यत् पञ्चकपालो यमेव पुनरालभते, ऽष्टाकपालः कार्यो, गायत्रो ३घमिर्गायत्रछन्दा, आग्नेय वा एतत् क्रियते यद पुनराधेयं, तस्मादृष्टाकपाल, स्तन सूक्ष्य, पशकपाल एवं कार्यः, पञ्चमाद्वा अध्युतोः पृष्ठ ऋतुभरत्, समानतयत् पञ्चमच ऋतुः पृष्ठश्च, यत् पश्चकपालः सश्वत्सर्गवैनमध्याप्त्यावरुन्छे, प्रजनन वा ऋतबो, अनि प्रजनयिता, यत् पञ्चकपालः प्रजननादेवनं प्रजनयिता प्रजनयति ॥४॥ १८ वीरहो वा एपं देवाना३योऽनिमुत्सादयते, शर्तदायो वीरो, यदेताः शताक्षराः पक्तयो भवन्ति वीर र ववितद्देवानामदयते, ऽन्यस्मै वै कमाधैयुमन्यस्मै पुनराधैर्य, न वै तदाधेयेन [४] मे १,७,१ । तै १,५,२ । काठ ९,१-३॥ कपि ८४-५ । [५] ते १,५,२,४,४ । काठ ९,२-३। कपि ८५-६ ।

·[१६] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्डं १,प्रपा०५, अनु०५; प्रपा०८, अनु०१ . स्पृणोति यस्म के पुनराधैर्य, पुनराधेपेन वा तत्स्पृणोति, जरा वै देहितमायु, रेतायुतीहि समा एति यदेताः शताक्षराः पङ्क्तयो भवन्ति, यांचदेवायु:श्यं तदामोत, तत्स्पृणोति, देवरुन्दा, आधुपा पा एवं वीर्येण व्युध्यते ३यो ऽप्रिंमुत्सादयता, आयुर्वीर्य५ हिरण्य५, य- द्धिरण्यं ददात्यायुपैचैन५ वीर्येण समर्धयति, शतमानं भवति, शतायुर्वं पुरुषः शतवीर्या, आयुरे वीर्यमामोत्या, दित्या वा इत उत्तमाः स्वर्ग लोकमायर, स्तै व्यतृप्पन्नि, तः प्रदा- नाचि देवा यामुपजीवन्ति, ते वा एत पुनधित, ते आनुवन्ना, दिया या अखिलोके ऋद्धा आदित्या अमुप्मिन्, पशवोऽसिन्नृतंयोऽमुमि, स्तंय एवं विहान पुनराधेयमाधुत्त उभयोरे लोकयोभोत्य॒स्मियास्मिरश्च, सलिला सलिगः संगरस्तै न आदित्यो हविपो जुपाणां पन्तु स्वाहा, केतः सुकेतः संकेतस्तै न आदित्या हविपो जुाणा व्यन्तु स्योहा, देवजूते विवस्वन्नादित्य ते नो देवाः सत्या देवहूति देवेष्यांसवध्वमादित्येभ्यः स्वाह, त्यैतव ते त पुनराधत, त आनुवर, स्तंद्यदैतः पुनराधऽथ अनोत्या, द्वित्या हि पुनराधेयम् ।।५।। - १९ [५२५] ॥ इति प्रथमकाण्डे पुनराधानं नाम सप्तमः प्रपाठकः ॥७॥ अथाष्टमः प्रपाठकः। अग्निहोत्र-माह्मणम् । प्रजापतिः प्रजो असृजत, से वो अग्निमेवाग्रे मूर्धतोऽसृजत, सं यतोऽग्निमसृजत तत् पर्यु- माई, ततो लौहितमाहत्, तन्यमाई, तत उदुम्बरः समभवत्, तस्मादुदुम्बरः प्राजापत्य, स्तस्मालोहितं फलं पच्यते, सोऽस्मात् मृष्टः पराडैद्भागधेयुमिछमानः, सं तदेवं नाविन्दव प्रजापतिदट्टोप्यत्, संस्व चक्षुरादायाजुहोत् ॥ अर्पिज्योतिज्योतिर्मिः स्वाहा ॥ इति तद्वो अद- चक्षुर्मन्यन्ते यदा आदिश्त्यो, ऽमुं वा एतदस्मिन् जुद्वतो मन्यन्ते, सत्यं वै चक्षुः, मृत्यनाग्निहोन जुहोति य एवं विद्वान् जुहोति, भविष्णुः सत्यं भवति य एवं वेद, कस्मै कमग्निहोत्रं हृयता, इति ब्रह्मादिनो बदन्त्य, ये वो एतदृत्य गुप्त्यै हुयते, यत् साथै जुहोति राज्य तेनु दारि, यत् प्रातरवे तेना, नौ सर्वान् यज्ञान संस्थापयन्त्य, थ कैस्मा- -- [१] काठ.६,१. । कपि ४.१त. मा. २,१,२१ वा. ३,९ (प्र. पा.)। काण्व. ३,९ (तृ. पा.)।

·. . काण्ड १,प्रपा०८,अनु० १-२] अग्निहोत्र-ब्राह्मणम् । {६७] देतदेवग्निहोत्रमुच्यता, इति ब्रह्मवादिनो बदन्ति, होवा व देवेभ्योऽपाक्रामन्नग्निहोत्रै भाग- धेयमिछमाना, यत् ॥ अग्निहोत्रम् ।। इत्याह तेन होता आभजत, तेनैना भागिनीः करोत्ये,- पो वा अंग्रेऽना आहुतिरहूयत, तदग्निहोत्रस्याग्निहोत्व५, सोऽस्मात् सृष्टः पराडैद्भाग- धेयुमिछमानः, स तदेव नाविन्दत् प्रजापतिदहोष्यत्, तर स्या वागभ्युवद, जुहुधौत, सं इत एवोन्मृज्याजुहोत्। स्वाहा ।। इति स्वा बैनर वागम्यवदत्, तंत् स्वाहाकारस्य जन्म, तस्मादग्रिहोत्रै स्वाहाकार, स्तस्माल्ललाटे च पाणौ च लोम नास्त्य, तो हि सं तदाार्यानुहोत्, तस्मायस्य दक्षिणतः केशा उन्मृष्टास्तमाहु, ज्येष्ठलक्ष्मीति, . प्रजापति३होतदंग्रे ज्येष्ठं उद- मृष्टा, नैन सैमिता सुकार्या, नैन वा अंग्रेऽना आहुतिरहूयत, तस्या आहुत्याः पुरुषो ऽसृज्यत, द्वितीयामजुहोत, ततोऽश्वोऽसृज्यत, तस्मादश्व उभयादन्न, नन्तर्हितो हिं पुरुपादसृज्यत, तस्मादेनं प्रत्य, तितन्तं मन्यन्ते, ऽश्वो ने पुरुषा, इति तृतीयामजुहोत्, ततो गौरसृज्यत, चतुर्थीमजुहोत्, ततोऽविरसृज्यत, पञ्चमीमजुहोत्, ततोऽजासृज्यत, पृष्ठीमजुहोत्, ततो योऽमृज्यत, सप्तमीमजुहोत्, ततो वीहिरसृज्यते, ते सप्त ग्राम्याः पशवोऽसृज्यन्त, तानावरुन्द्वे य एवं विद्वानग्निहोत्रै जुहोति ॥१॥ अष्टमीमजुहोत्, ततो वसन्तोऽसृज्यत, नवमीमजुहोत्, ततो ग्रीप्मोऽसृज्यत, दश- मीमजुहोत्, ततो वी असृज्यन्तै, कादशीमजुट्टोत्, ततः शरदसृज्यत, द्वादशीमजुहोत्, तो हेमन्तोऽसृज्यौ, ता त्रयोदश्याहुतिरासीद,थ शिशिरमसृज्यत, तस्मादेतहतूना- मशान्तं क्रूर, महुताद्धिं समभुव, दहुताद॑सृज्यत, तदाहु, ब्रह्मवादिन, ऋतः पूर्व सृज्यन्ता३ पशवा३, इत्युत ऋतब उत पर्शया, इति ब्रूया, दुभये३लेते सहामृज्यन्त, से वो एनमित एवं पुनः प्रविश, देतद्वा अग्निधान र हस्तस्य यत् पाणि, स्तस्मादतो हस्त- स्यानिनता५ विदहति, यद्धन्यमानो हस्ती प्रतिप्रसारय, त्यग्नो बा एतन्यञ्चनमिठते, अग्नि वै पशवः प्रविशन्त्य॒ग्निः पशून्, 4 ह वो एनं पशवो विशन्ति प्र सं पशून् य एवं बैं?, दुस्म या आइ नारदर्दो, यत्र गांर शयानां निर्जानाति मृतामनामविद्वान् मन्यते, इत्यप्रिय श्ववत प्रविशन्त्यनिता, स्तस्मात् सन्तून् पर्शवोऽनिमभिसर्पन्ति, न ३पत ऋश्तेऽमें, -यज्जातः पशूनविन्दत तज्जातवेदसो जातवेदस्त्यै, वामप्सु प्रामञ्चत्, सांपो दहत्, [२] यस. ६,०-३ 1 पंपि ४,१-०।

·७ [६८] मंत्रायणी-साहिताया [ काण्इं १, प्रपा. ८, अनु० २-३ तो अनये यजोऽभवर, स्तस्माद्धीप प्रोक्षानिर्मि न प्रोक्ष्यो, यदभिप्रोक्षेद्धतेनु यज्ञैन यजेत, तार प्रजापतिरन्वैछन्, तोमप्स्वन्यविन्दन्, वामोषधीषु न्यमार्ट्स, तस्मादोपध- योऽनभ्यक्ता रेभन्ता, औषधीभ्यः पशषः, पशुम्पो मनु३च्या, प्रद्युम्पो मनु३च्या, अनुभ्यक्तो ह रेभते ये एवं वेद, यो सन्ताशिशिरै कक्षः स उपाधेप, एतद्वै तदुग्नेः प्रिय घाम, पां या साहुतिः श्रायत्य, नैवैतया प्रिय धामोपैत्य, थो पशुमान् भवत्य, थो आत्मानमेवैतया यजमानः पुनीते, सह यो एता आस्तामग्निश्च धर्यश्च समानै यौना अयुसि लोहिते, सं आदित्य ऊय उदद्रवत्, तस्य रेतः परापत्, तदग्निोनिनौपागृहात्, तदन५ व्युत्, तस्मा- दयोऽत्रपुं प्रतिधुर क्षीर५ विढहति, तस्मादेतज्जुह्वति, पशूना वा एतत् पयो यद् बीहियवौ, तस्मादेवज्जुह्वति, नातिशृतं कार्य५, रेतः शोषयेद्, यद्विष्यन्देतोन्मादुको ऽस्य प्र॒जायााजायेता, मुष्य या एतदादित्यस्य रैतो हूपतेऽमे॒ध्यमशृत, समुदन्तर होत३- व्यं, तद्धि शृत मध्यं मिथुन प्र॒जनिष्णुः ।।२।। स्थाल्या दुहत्य, नया वा एतदुपसीदन्ति, नीमामितो नैतः स्कन्दुत्यस्कन्नत्वाया, र्य- कृती भवत्युर्घकपाला सदेवृत्वाय, सा हि सवा, ऽमुर्य५ चा एतत् पात्र यत्कुलालकृतं चकत्तर, यत्र स्कन्देत्तदुपौ निनये, दापो वै शान्ति, रापो निष्कृति, रापो भेजा, यत्र वा एता अस्या उपयन्ति तत् प्रशस्ततरा औपधयो जायन्ते यहीयसी, यदि दुबमानापाभि- न्यादन्यया स्थाल्यो निर्णिज्य दोला, यज्ञो हि यज्ञस्य प्रायश्चित्त, यद्यधिश्रित स्कन्देय: द्यद्वास्यमान गद्वासित यद्युनीयमान ५ यद्युन्नीतर यदि पुरः पराहत होमाय पुनरवनीया- न्याभिह्या, यज्ञी हि यतस्य प्रायश्चित्ति,रुणीमृचमच्य वारुण्या होत३च्य५, बरुणो वा एतद्यजस्य गृहाति यदाईन्ति, निकृतिरपा प्रावित्ति, रप्रतिपेपर स्याजस्कामस्य बमवर्च- सकामस्या, ऽथो तस्तूपमाणस्यो, ऽथो यः कामयेत, वीरौ मा आजायते, त्य॑म॒तिषिक्तो पुम,स्तैजो ब्रह्मवर्चसं, तेजस्वी ब्रह्मवर्चसी भवति, स्तृणुते य तुस्तूर्पता, आ हास्य वीरों जायता, ज्येन हात३व्यर यस्याप्रतिपक्य र स्या, देतद्वा अप्रतिषिक्तं, नतु स्यनस्य प्राय- वित्तिम्त्य, यो न पुसुमानिय भवति, पशुनाया एतत् पयःप्रवृज्यते, गुचं पशुपु दधाति, तनोऽशान्तं पग्निहति, तस्मात् प्रतिपक्यमेव स्याद्, यदद्भिः प्रतिपिश्चदरी विनयेद्, [३] काट ६,३ । यी ४ ते प्रा २.१.३ । मा श्री. १.६.१, १,३,१। , ·१,प्रपा.८, अनु०३-४ -४] अग्निहोत्र-ग्राह्मणम्। है . का [१९] गांदोहसनेजनेन प्रतिपिच्यु, तद्धि नापो ने पंय, स्तदाहुः, स्कन्दति वा एतद्, यहि वा एतदोहनात् पर्याक्रियते तर्हि स्कन्नम, न्तर्हिता वस्या नस्पतया, इति तदुद्भिरेव प्रतिषि- ज्य, स्तोकेनैकेन न हरो विनयुति, शंचं पशूना शमयति, पशवो वै तेजो ब्रह्मवर्चस, मिथुन ५ या आपश्च पयश्च, मिथुनात् खलु वै प्रजाः पशवः प्रजायन्ते, तन्मिथुन, तस्मादेव मिथुनायजमानः प्रजया च पशुभिश्व पंजायत, ओढनैन होत३व्य यस्य प्रतिप३क्यु ५ स्या- दे, प हि प्रतिपिक्ता शान्तों मेध्यो मिथुनः प्र॒जनिष्णुः ॥३॥ प्रजापतिः प्र॒जो असृजत, ता वै तपसैवासृजत, सबै सं वाचायछत्, तपो वा एप उपैति यो वाच ५ यति, सृष्टिः प्रजानामग्निहोत्रं, मुभर्यत एवं प्रजा असृजत इतवास्तव, निमुक्त पर्ये वांग्यन्तव्याथो दुह्यमानायमिथो अधिश्रित, उन्नीयमान एवं यन्त३व्या, स्तदेव क्लप्ततमम् ॥ उद्भवः स्थ ।। इत्यवक्षेत ॥ उदह प्रजया पशुभिर्भूयासम् ।। इति प्रजायाः पशूना सृष्टया, अथो अ३भ्येवेनद्धारयति मेयत्वाया, ऽग्निहोत्रं चै दैती व्यभिचरेते, पूर्वो यजमा- नस्य लोकोऽपरः पत्न्या, यत् प्राचीनमुद्रासयेद्यजमानः प्रेमीयेत, यत् प्रतीचीन पत्नी, के धर्ममभ्युदवीवसा, इति ब्रह्मादिनो बदन्त्यु, दीचीनमेवोदास्य, मंग्रहणी संजीयतः, स- र्घमायुरितो,, नाति नीत, श्रुतुरुन्यति, चतुष्पदुस्तैन पशूनवरुन्द्वे, द्विर्जुहोति, दिपदस्तैन, ये कामयेता, ऽनुज्येष्ठ प्रजया ऋभुयादिति, तस्यु पूर्णमग्रो उदय कनीयोऽथ कनीयो, ऽनुज्येष्ठ प्रजया ऋभोति, तदाहुः, कनीया सर वा एप यज्ञमुपैति कनीयसी प्रजा कनी- 'यसः पशून कनीयोऽनाय, पापीयान् भवति, समितमोग्रा उन्नयेदय भूयोऽथ भूपः, पूर्ण-.' मुत्तमर, यज्ञस्याभिकान्त्यै, तदाहु, ज्यायास५ या एप यज्ञमुपैति भूयसी प्रजा भूयसः पर्शन भूयोऽनाधार, वसीयान् भवत्य,-ईकोऽस्य पुत्रः कुनिष्ठौ भवतीति, यदि काम: येत, सर्प सदृशाः स्युरिति, सर्वान् समान्वयेत्, सर्वे ह सदृशा भवन्ति, न पश्चाद- प्रसादये, दपक्रान्तिः सा यज्ञस्य, ययोजयेत् तत्सादयेत्, तर वा यज्ञस्याभिकान्त्या, अनुयायिन र यो एतदपुरं करोति यदपरस्मिस्तपन्ति पूर्वस्मिन् जुहृति, समयानि हरन्ति, नवन प्रीणात्य, धो अग्निहोत्रस्य वा एतत् पर्वित्र, मपुपोबैन, दंपरस्मा पूर्वर सृष्टं, मे॒ावृत्यरमय५, स्तस्मात् पुरोऽनुर्दुत्य जुहोति ॥ आयुर्मे यछ ॥ इति सादयत्या, युरेवा- स्मिन् यछति ॥ वर्षो मे यछ ॥ इति सादयति, चर्च एवास्मिन् यकृत्यों,-पीची इमा रुद्रा [४] काठ ६,४-५ । कपि ४,३-४ 1 ते वा २,१,३-४ । म! श्री १,६,१। . + + ·[७०) मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं १,प्रपा०८, अनु० ४-५ " विषणाच, स्तः पशवो नालिशन्त, ते देवाः प्रजापतिमेवोपाधावन्, त्स प्रजापतिरप्रवीद्, वार्य वृणे, भागों मेऽस्त्विति, वृणीप्ये, त्यनुयन्, · सोऽब्रवी,-न्मद्देश्त्यैवं समिद्ध- सदिति, तस्मात् प्राजापत्या समिद, देवेषु ह्युस्यैपा वार्यवृता, द्वै समिधौ कार्थे, द्वे याहुती, एकैच काय, को हिं प्रजापतिरे, कधी खलु वै समिद्ध, उत वह्वीराहुतयो हूयन्ते,' ता अभि- नान्वयाकरोत्, तो अस्वयत्, तो: पुनर्णवो अजायन्तै, तर्हि खलु वो अग्रिहोत्रिणे दर्शपूर्ण- मासिने सर्वा औषधयः स्वदन्ते, यत्सर्मिधुमादधाति सर्वा एवास्मा औषधीः स्वधयामकः ॥४॥ ९-१७ भूर्भुवः स्युः।। इति पुरस्तादातोर्चदेदे, तद्वै ग्री, तत्सत्यमे, तहत, ना एतस्माइते यहो- ऽस्ति, तस्मादेव श्यदितव्यम्।। अग्निज्योतिज्योतिरनि:स्वाहा ।। इति गर्भिण्या वाचा गर्भ दधाति, मिथुनया वाचा मिथुनै प्रजनयति, याचा च जुहोति यजुपा च तन्मिथुन५, यत्तूष्णी च जुहोति मनमा च तन्मिथुन५, स्था[वै पूर्वाहुतिर, तिहाय पूर्वामाहुतिमुत्तरा होतृव्या, 'स्था- [मे छुम्बट्करोत्यु, तराहुति यो होतव्या यस्याभिकान्स्पै, पर्शने पूर्वयाहुत्या स्पृणोति ब्रह्मवर्चसमुत्तरया, ऽऽग्रेयी सायमाहुति, स्तया रैतः सिञ्चति, तद्रतः सिक्त राज्य गर्भ दधाति, तन्सापी प्रातः प्र॒जनामकर, पर होतव्याथ पराय पुनर्वस्तात् प्रातरस्ताद्धि प्रजानां प्रेजा- तिः, प्रजनन५ हि सौरी, तन्न मूक्ष्य, परापरे होतव्या यज्ञस्याभिकान्त्या, उडु- हिशति ॥ अनाभो मुई, धूर्ते नमस्ते अस्तु, रुद्र मृई ॥ इत्येतां वै रुद्रस्य तन्युः कुरो एतानि नामान्ये, -ताभिवी एप पश्यमायते, तो एवास्य भागधेयेन शमयत्य, वाचीन सायम- बमार्टि, तस्मात्सायमवाची घुष्यै, त्यूय दियोन्मार्टि, तस्मादूची दिवैति, पराचीनमिव वो एतदग्निहोत्रर, यत्पुरस्ताद्याजु५ वदुति घृत्या अनिर्मार्गाय, यो वा अग्निहोत्रस्य वैश्व- देवर दोघातक एनं पशुपतिर्भवत्यघातकोऽस्य पशुपतिः पशून्, प्राासीनो जुहोति, देवार- स्तेन प्रीणाति, हुत्वशिरपति, पर्शने यजमानायौश्शुिपत्यु, दुईदिशति, रुद्र तेन निवदयते, दक्षिणतो निमायो, पृधीच तेनु पितृस्थ प्रीणाति, प्राश्नाति, मनु३च्या स्तेन प्रीणात्य, गुल्या प्रांताति, यदुवा॑यन दुतो गमयेद्, यो गमयेत् सपी एनं धातुकाः स्युः, सपानव शमयत्यहि सायै ॥ पूर्णासि ॥ इति यजुर्वदेत्, पशवो वै पुपो, पर्शनेवाव- सुन्दै, शान्तो वा एपोऽनीतः, पुरुषमेध यो एपं प्रतीक्षते यजमानमेव हव्य५, . यद- [५] पाठ ६,५। पि ४,४,६ वा. ३,९ 1 कापा ३,९ । न ता २,१,४ । मा. श्री. १,६,१ । -- - - ·- - . काण्ड 1, अपा. ८, अनु. ५-६] अग्निहोत्र ब्राह्मणम्। [७१] ग्रिहोत्रयणी निष्पत्यशान्तस्तैनाग्निहोत्रणीं प्रतप्य हस्तोऽवधेयो, हेस्तो वा तप्यामिहो- हेवण्यामधेय, स्तैनन५ शमयति, तेन प्रीणाति, शान्त एनं प्रीतों ने हिनस्ती, त्य पर्यावर्तत, एवं हि यज्ञः पर्यावर्तते, ऽथो अमुंप्य वा एतदादित्यस्यातमनु पर्यावर्तते, होत३व्यं गार्हपत्या३न्न होत३व्यामि, ति मीमा सन्ते, ऽनुध्यायी वो एप रूक्षी, होत- व्यमेव । अंग्रे गृहपते परिपद्य जुपस्य॒ स्वाहा ।। इति जुहुयात्, तेनैवैन शमयति, -तैन प्रीणा- त्य, यो नयनमननुध्यायिनमरुदं करोत्य, थ यत्पूर्वामाहुतिर हुत्वोचरा होष्यन्प्रतीक्षते ते- नैवैन ५ शमयति, तेन प्रीणात्य, थो तेनैवैनमननुध्यायिनमरूक्षं करोत्यं, “थ यत्पूर्वामाहुति हुत्वौत्तरार होष्यन् प्रतीक्षते तेनैवैन ५ शमयति, तेन प्रीणात्य, थो तै नमननुध्यायिनमरूक्षं करोयं, थ यदेवास्य गृह उपट्टियते यदे॒नम॒ग्निमुभिता आसीना याचन्ति तैनर शमयति, तैन प्रीणात्य, थो तैने_नमननुध्यायिनमरुक्षं करोति ॥५॥ १८-२७ द्वै दुहन्त्यग्निहोत्राय, ज्यायान्या एकस्या दुग्धादग्निहोत्रिणो लोको, यदै दुर्हन्ति ज्यायास यो एतं लोकर यजमानोऽभिजयति, मनुश्च वो इदै मनायी च मिथुनेन प्रोजनयता, यस्था- ल्या च दौडनेन च दुहन्ति मिथुनादेव पंजायते । सर्जातवेदो दुिर्वा पृथिया जुपाणो अ॒स्य हु- विपो बीहि स्वाहा ॥ इति जुहुयादे,-पा अस्य जातवेदस्या तु रै, तया यो एष पर्श शमायते, तावास्य भागधेयेन शमयति, यदि तदति शमायैत । अग्ने दुःशीर्ततनो जुपस्व स्याहा ॥ इति जुहुया, दुपा वा अस्य शृणती तन: रै, या वा एष पशु शमायते, तमि- यास्य भागधेयेन शमयति, यदि तदति शमायत॥ द्वादश रावीः सार्य५ सायं जुहुयाद्, द्वादश वै रात्र्यः सत्यत्सरस्य प्रतिमा, सुश्वत्सरौ यो अविश्वानर, तमांहिताग्नयो दर्शपूर्णमासिन हुन्धते, तैपाश्या ऋतब एवं दारूणि, ये स्थविष्ठा अङ्गारास्तै मासा, ये क्षौदिष्ठास्तेऽर्धमासा, अहोरात्राणि मुर्मुरा, यत्सधुम ज्योतिस्तद्वैश्वदेव, यल्लोहितं तद्वारुण, यत्सुवर्ण तद्धार्हस्प- त्यर, यन लोहित ने सुवर्ण तन्मत्र यदहारेषु व्ययशान्तेषु लेलाय धीच माति तद्देवानामा३ स्यम, थो अ#प्य च वा एतदादित्यस्य तेजो मन्यन्तेऽनेश्व, तस्मात्तर्हि होत३च्य५, २३ दथेवासनपिदधाति तद्धिनोत्या, विर्वे नामपाहुति, राविर्भूयं देवमनुष्येषु गछति य एवं वेद, न समिर्भिहोता, अतिष्ठिता साहुति, नॊ यथा वीवावसंवेद, यता सा, तय होत- ३च्य५ यथाग्नि व्ययात्, सौ हि यता, सौ प्रतिष्ठिता, तस्मान्महानग्निहोत्रस्येध्मः का३यों, [६] काठ ६७ । कपि ४,६। .

·. + [२] मंत्रायणी-संहितायाम् काण्ड १, प्रपा० ८, अनु०६-५ यो वै यह दुढ़ियान्यहीजाश्नोऽनिमुत्सादयुते ऽक्षितद्वै तस्य, तैदीजाना व सुकृतोऽलोक नक्षन्ति, ते वा एतै यन्नक्षत्राणि, यंदाहुँ, ज्योतिरवापादि तौरर्कावापादीति, ते यो एते पद्यन्त, आप्त्वा स्थित त हुदर यथालोकर सचन्ते यदातः प्रच्यवन्त, ऽथ यो बहु दुदिान बहीजानोऽग्निहो जुहोति दर्शपूर्णमासौ यजते चातुर्मास्यैर्यजते बहूनि माण्युपैति तस्य या एत॒द- भय्यमपरिमितं, तिरी वा ईजानायज्ञो भवति, तदाभ्यामेवाग्निभ्यांदग्ध३व्यः, स्वरया एत- दिष्टमन्वारोह, त्यपरेण दुग्ध३च्या३: पूर्वणो३, इति मीमा सन्त, उभौ समाहत्या, तरीद- ग्ध३व्य, स्वदवलप्ततमं गृह्णीयांनतमग्निं, मसुर्या वै रात्रि, ज्योतिपर्व तमस्तरति, दिवा ह वा अस्मा अस्मिल्लोके भवति, प्रास्मा असौ लोको भाति य एवं वेद ।। भूर्भुवः स्युः ॥ इति पुर- स्तादौतोर्वदे, देभ्यो वा एतल्लोफैम्या ईष्टका उपदधाति स्वर्गस्य लोकस्य समुष्टौ, यत्साय जुहोति सहस्रं नैन कामघा अबरुन्द्वे, यत्प्रातः सहसं तैन, यदस्यानिराधीयते सहस्रं तेन, यमराज्य ५ वा अग्निष्टोमैनाभिजयति, सोमराज्यमुक्थ्येन, सूर्यराज्य ५ पोडशिना, स्वारा- ज्यमतिरात्रैण, तानि वै सर्वाणीन्द्रोऽभव, देतानि सर्वाणि भवति य एतैयजते, सर्वमे- तद्भवति य एवं वेद, हविष्मान् वा एको, देवाज्यकः, सहस्राज्यैको, योऽग्निहोत्रं जुहोति स हविष्मान्, यो दर्शपूर्णमासौ यजते स देवाजी, यथातुर्मास्यैर्यजते स सहस्रयाज्य- ग्निहोत्रं च सर्वे यज्ञकृतयः सवान् यज्ञक्रतूनवरुन्दे॒ य एवं विद्वानग्निहोत्रै जुहोति ॥६॥ २८-३५ प्रयमेधा व सर्वे सह ब्रह्माविटु, स्तेऽग्निहोत्रेण समराधय५, स्तेषां त्रिरकोऽजुहोद् द्विरकः सदैकर, स्तेपार यखिरजुहोत्मपृछन्, कस्म त्यगृहौपीरिति, सोऽब्रवीत्, त्रेधा वा इदै, म- मेये प्रजापतये माये, त्यय यो द्विरजुट्टोत्तमपृछन्, कस्मै त्वमहोपीरिति, सोऽब्रवीद्, 'द्वे- घा वा हुद, मनये च प्रजापतये च साय५, सूर्याय च प्रजापतये च प्रातरि, त्यथ यः सक- दजुदोरमध्छन्, कस्मै चमहापरिलि, सोऽत्रकी, देकृषी का हुदै, प्रापलप एति, है- पारयो विरजुट्टोद स आोद, तस्यैतरे सांजात्यमुपायन्, भोति य एवं पिहानामहोत्रं जुहो, त्युपास्य समानाः साजात्यय यन्ति, प्रदोषमुग्निहोत्रर होत३च्य’, व्युष्टायां प्रातद्धान् गर्भान प्रजनपति, तदाहः, परा वा एतस्याग्निहोत्रै पुतति यस्य प्रदोष न पुढतीति, यदि मन्येत, ऋतुमत्यनपर्मिति ॥ भूर्भुवः स्वः॥ इति पुरस्ताद्धोतीदेव, तेनैव सवं नान्तति ।। दोपा यस्तो- . - [७] काठ ६,६,८। पि ४,५,७।

·का 1, अपा.८, अनु. ७-८ अग्निहोग-प्राह्मणम् । [७३] नमः स्वाहा ॥ इति जुहुर्याद्, ऋतुमेव नात्यने, द्धोतव्याश्न होतव्यामि, ति मीमा सन्ते, यस्याहुतममिहोत्रं सूर्योऽभ्युदियाद्धोतव्यमेवां, नये या एतद्धृत्यै[प्त्यै हूयते, प्रजननं तु छम्ब- करोति, यदि मन्येत, ऋतुमत्यनैमिति ॥ भूर्भुवः स्वः ॥ इति पुरस्ताद्धौतार्वदेव, तेनै सर्व नान्तरेति।। प्रातर्वस्तोनमः स्वाहा।। इति जुहुयाद्, ऋतुमे नात्युनन्, तद्यथा कारुद्वेषिणो जुहत्येवमस्य हुतं भवति, यस्याभिनुद्धृतर सूर्योऽभिनिनोचेयौ ब्राह्मणों बहुर्यित्स उद्धरेन्, सं- णेवैनं ब्रह्मणोद्धरत्य, निहोत्रंणानुद्रवेद्, भागधैयेनैवैन प्रेणुयत्य, थो भागधैयेनैवैन समर्धयति, वरो दक्षिणा, सर्वत एवैनं दिगम्यो वरेण च्यावयति, यस्योभा अनुगता अभिनिनोचेयस्य या- भ्युदियात् पुनराधेयमेव तस्य प्रायश्चित्ति, यथा वै पृथौ वर्तनी एचै दुर्शपूर्णमासौ, यथान्तरयमग्नि- होत्रमेवर या अग्निहोत्रंणे दर्शपूर्णमासिने स्वर्गों लोकोऽनुभात्यु, पाानि हवीपि वसन्त्य, थ कस्मादमिहोत्रै नौपवसन्तीति, ब्रह्मवादिनी वदन्ति, प्रतुत५ या एतदपरिमितमसस्थितम, भौति मारस, पस्त्रियमेति, तस्मान्नौपवसन्ति, पशुव्रतेन भवितव्यं, तृष्णामिव पशवः संभयन्ति, ते मध्या, यत्तूष्णी खियमुपैति मध्यतरस्तेन भवति, हिंकृत्योपयाडे, वमिव हिं पशव उपयन्ति मेध्याय, सस्थाप्यान्न सस्थाप्यामि, ति मीमा सन्ते, ऽग्निहो- ३१ यत्सश्स्थापयेत्नणमक्त्वानुमहुरेद, सो ह्यग्रिहोत्रस्य संस्थितिस्त, द्वाहु, यंदा व जीयते यदा प्रमीयते यतिमाईत्याग्निहोत्र५ सैतिष्ठता इति, तन्नं सरस्थाप्य, मनुसा ा हुमा जापतिः पर्यगृहादि, यर वो अमिहोत्रस्य चैदिरि, यमुपयाम, औपृधयो बहिः, श्रृंवा प्रोक्षणी, दिशः परिधयो, यत् किंचाभ्याधीयते से इष्मी, यजमानो यंप, उन्नीयमाने स्थे- यमे, पमिव हि यूपः समृद्धथै, मध्यतो वो एप यहः प्रतुतो यदृग्रिहोत्रं, तस्मादमिहोत्री दर्शपूर्णमासी सर्व बर्हिष्यं ददाति, मध्यतो ३तद्यज्ञस्य दीयते यदग्निहोत्रे, होतव्यं राजन्य- स्यामिहोत्रां३न्न होतयामि, ति मीमा सन्त, आमाद्विव वा एवं यद्वाजन्यो, हुं या एषोऽयजियममेध्यं चरत्य, त्युनन्नै जिनौति ब्राह्मण, तस्माद्राजन्यस्यामिहोत्रमहोतव्यं,- मृत५ वै सत्यमग्निहोत्रं, ब्राह्मण ऋत५ सत्य, तस्माद्राह्मणस्यैवं होत३व्यम, यो ब्राह्मणा- वास्याग्रतो गृह आहरेयुस्त, दुतवास्याग्रिहोत्रं भवत्य, यो यं तमिव सत्यमिव चरे तस्य होतव्युमनुसैतत्यै ॥७॥ ३६-४४ योनिहोत्रायोपसृष्टा निपीदेद्यस्याग्नं नायाब तस्मै तो दद्याद, चर्तिर वा एषा यजमानस्या- [८]ते. २,२,४,६-८,४,२,५,१ । वा १३,३४-३५, ३५,१९ (च पा) ५,३,१२,६० । काण्य. १४,३६-३७,३५, ५२ (च. पा) ५,३, १३,६१ । मा. श्री. ३,३। मै०१० . .

·[७४] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड १, प्रपा ८, अनु. ८-९ नुत्सह निीदति, तयैवनार सह निवदयते, गृहै तु तस्य ततः परौ नाश्नीयाद्,. यंदनी- यादीर्तिमर्छिन्, यस्याहुतेऽग्निहोत्रे पूर्वोऽमिउनुगछेनिना च सहामिहोत्रेण चौद् द्रुयेद्, भागधै- येनेनं प्रणयत्य,-थो भागधेपेन समर्धयुत्प, थाभिमुन्तयेत्त ।। इत एवं प्रथमै जज्ञे अग्निरेभ्यो यौनिभ्यो अघि जातवेदाः । में गाया त्रिष्टुमा जगत्यानुष्टुंभा च देषेभ्यो हव्या वहतु प्रजानन् । इत्येते या एतस्य यौनयः, स्वैभ्य एवंन र यौनिभ्योऽधि प्रैजनयति ।। हुपै राप रमस्व सहसे घुम्नायोजऽपत्याय ॥ इत्येतान्यांवरुन्दै, ऽयो रमयत्यैवैनम् ॥ सम्रोडसि स्वरोडसि, मुपदा सदि ।। इति सुपर्दैन५ सादयति ।। सारस्वती त्वौत्सा प्रावृताम् ।। इत्युक्साम चै सारस्वता उत्सो, ताभ्यामेनं प्रायति, वाभ्याच समर्पयत्य, प्रये ज्योतिष्मतेऽएाकपालं निर्वपेद्वारुण युवमयं चरु यस्याहुतेऽग्निहोत्रे पूर्वोऽग्निरनुगछेत्, तमो वा एतस्य यज्ञ युवते यस्याहुतेऽग्नि- होने पूर्वोऽग्निरनुगछति, यदुग्नये ज्योतिष्मते॒ ज्योति वास्य यह समर्धयति, पारुणी रात्रि, यद्वारुणौ वरुणादेयास्याधि यज्ञ५ स्पृणोति, यस्याहुतेऽग्निहोत्रेऽपरोऽमिरनुगछेत् तत एवं प्राञ्चमुद् धृत्यान्वयसायामिहोत्रं जुहुयाद, थाभिमन्त्रयेत ।। भवतं नः समनसौ समीकसौ संचे- तमा अरेपसा, इति समनसा एवैनौ करोति यजमानस्याहिश्साया, एती व तौ या आई- ह्मवादिनो, नैः कुब्जिी व्याधी विन्याचे, त्यग्नयेऽग्निमतेऽटोकपालं निपेद्यस्याना अग्नि- म युद्धरेयु, देवताभ्यो वा एप समदं करोति यस्पाना अग्निमभ्युद्धरन्ति, ययेऽग्रिमते देवता एवास्मे भूयसीर्जनयति, सीयान् भवति ॥८॥ अन्ननिरुपसामग्रमक्शदन्बहानि प्रथमो जातवेदाः। अनु सूर्यस्य पुरुषां च मीननु घांसापृथिवी आतन्थ ॥ इत्यभिमन्वयेत यस्याहुतमग्निहोत्र५ मूयोऽभ्युढ़ियाद, नुकशायवैनन् पुनरवरून्ढे, रा- हर, मुं५ वा एप लोकर समारोहयति सह मर्जया पशुभिश्च यजमानस्य, तस्मादुत बहुरा- हितानिरपशु तीति, तदुपस्थैयः ॥ हुँहे आम्मे एधि, मो हासीमाममुमामुष्यायणम् ।। इत्यस्मिन् विनमत लोके दोधार, सहे प्रजेया पशुभिश्च यजमानो वसीयान् भवति, मैत्र [देवेभ्यो...मजानन्-ऋ १०,१६,९॥ अथर्व १२,०८] {९ मा श्री. ३,३-४ ६ वा. १९,१७,८,६१, ५,१५ [ अन्वग्नि (प्रत्यग्नि) रुषसा. आ (विवेश ततान) नतन्थ- अथर्व ७,८२,४-५, १८,१, ७ । प्रत्यनिरुपसा-(प्रपा ) ऋ ४,१३,१। ४७-५४ . .

·अग्निहोत्र-ब्राह्मणम् । . पाण्डं १,प्रपा०८,अनु०९] १७५ चहें निपेत्सौर्यमेककपाल ५ यस्याहुतमग्निहोत्रं सूर्योऽम्युदिया, मित्रों वा एतस्य यज्ञ युवते यस्याहुतमग्निहोत्रं सोऽभ्युदेति, मित्रमंह, यन्मत्रो मित्रांदेवास्याधि यज्ञ स्पृ. गोत्य, थ यत् सौर्योऽमुनास्यादित्येनु पुरस्ताद्य समर्धयति, यस्याहुतमग्निहोत्र सूर्योऽम्युदिाग्नि समाधाय वाच यत्वा दैपती सर्वाहमुपासीयाता, योगवोः सायमुनि- हो जुहुयादु, भयमेवास्मै भागधेयं प्रयछति सायन्तन च प्रातस्तन च, यद्वै पुरुपस्यामयत्य- शानी३ नानाती३, इति वै तमाहु, नीनातीति, चैदाहुस्तद्वा सोऽमृतेति, यमानीतो ने व्याहरतोऽन्वेवैनमनातां, तपसन पुनरवरुन्धाते, अपये व्रतपतयेऽष्टीकपालं निपेद,- नि' देवाना व्रतपति, स्तमेवं भागधैर्यौपासरत्, स एन५ बृतमालम्भयति यस्याग्नि- उपक्षायेद्, यवनमनुपरागछेत् तत् समाधायान्यवसायामिहोत्रं जुहुयादै, ति या एतदुनियद्ध- पक्षायति, यत्रैवैनमनुपरागछति त एनं पुनरवरुन्दे, ऽये पथिकृतेऽष्टाकपालं निपेद्यस्या- निरपक्षायेद्, यहिष्पथ या एप एति यस्याग्निरपक्षायत्य, निर्व' देवानां पथिकृत, तमेव भाग- धेयेनोपासरत्, स एन पन्धामपिनयत्य, नवान् दक्षिणा, सं हि पन्थामहित्य, नये शुचये ऽष्टोकपालं निपेद्यस्याभ्यादाव्येन समृज्यता, शुचितर इव या एप यदभ्यादा३च्यो, यदुनये शुचये शुचिमेवैन मध्यं करोत्य, नये क्षामचतेऽष्टाकपालं निपेद्यस्याहिताग्नेः म३तोऽग्निमुहान् दहेद, मियी गुतस्य क्षामो गृहनभ्युच्यति, सं दहत्येवापुर, यदनये क्षामवते यास्य धार्मा प्रिया तुस्तावास्य भागधेयेन शमयत्य, दाहुकोऽस्यापरमृग्निगुहान् भवति, यस्याभिरनुर्ग- छत् तेभ्य एवावाणेभ्योऽधि मन्धित३व्य, स्तंटेनर स्वाोनेः प्रजनपति, यदि न तादृशानि वावाणानि स्युभस्मनारणी मस्पृश्य मन्धित३व्यः, स्यान र योनः प्रजनयत्य, नये तपस्वते जनद्वते पाकवतेऽष्टाकपालं नियंपेद्यस्यामिरनुगछे, न हि वा एतस्मा अपिधीयतेऽयपीड नुगछ, त्यौपधयो वै पाचका, औषधीरेयास्मै पायको भागधेयमपिदधाति प्रजननाय॥५६-५८ यस्ति शत् तन्तयो यर वितन्वत इमं च यज५ सुर्धया ददन्ते । तमिश्छिद्रमपिदध्मो यदव स्वाहा यती अप्येत देयान् ।। इति जुहुयायनो वा रथो वान्तर विद्यार्यादे, तयन्तो व युजस्य तन्तुयो, देयता यां गता,- स्तन्वा एतत्समवृक्षत्, ताः संधात्ये, तद्ध स्म वा आहु, दाक्षायणास्तन्तुन् समवृक्षद्, गामन्यत्यावर्तयति, गौहि याया मध्ये, द विष्णुपिचक्रमा, इति पद योपयति, [इदं विष्णुर्षिक मा १,२०,२७, अथर्व ७,०६४ मा ०,१६६९] .. ५९ ·[७६] .. मैत्रायणी-संहितायाम् काण्ड, प्रपा०८-९, अनु०९-१०१-५ विष्णोः स्विदेव यशस्य विक्रान्तमकर३पोऽन्यातपिश्चति शान्त्यै ।।९।। रौद्र गवि सद्, वायव्यमुपावसृष्टमा, अधिन दु[मान५, सौम्य दुग्ध५, चारुणमधि- थितं, मैत्र शशेगृहीतं, मारुत बिन्दुमत, पौणमुदन्त५, सारस्वत ५ विष्यण५, वै- प्णय प्रतिनीयमानर, स्वय॑मुदासित, त्वदुरुनीयमानं, धातुरुन्नीतर, वैश्वकर्मणमु- द्युत, सावित्रं प्रणीयमानं, द्यावापृथिवीय पहियमाणमै,-न्द्राममुपसन्नं, प्राजापत्य५ स- मिधि, वैश्वदेवर हुतम् ॥१०॥ ६११५८५] ॥ इति प्रथमकाण्डे अग्निहोत्र-माह्मणं नाम अष्टमः प्रपाठकः ॥८॥ अथ नवमः प्रपाठकः । - " चतुहांतारः। चितिः मुक्, चित्ताज्य, वाग्वैदिरा, धीत बहिः, केतो अनि, विजातमग्नीद्, वाचस्पतिहोता, मन उपवक्ता, प्राणो हविः, सामाध्वर्युरि, न्द्रं गछ स्वाहा, . पृथिवी होता, द्यौरध्वर्युस्त्वं, पानी, न्मित्र उपवतो, याचस्पते वाचौ वीर्येण संभृततमेायक्षसे, यज्ञपतये वार्यमा स्वस्क, र्वाचस्पतिः सौममपा, ज्जनदिन्द्रुमिन्द्रियाय, सौमः सोमस्य पि- यतु, शुक्रः शुक्रस्य पियतु, भातास्ति॒ इन्द्र सौमा यातापयो हवनश्रुतो, उनिहोता, ऽश्विना- यु, रुद्रो अग्नीद, बृहस्पतिरुपवक्ता, वाचस्पते हिन्विधे नामन् विधमु ते नाम, विधस्त्वम- स्माकं नाम, वाचस्पतिः सौममपोदा, उस्मासु नुम्ण धात्, सौमः सोमस्य पिबतु, शुक्रः शुक्रस्य पिचतु, श्राास्त इन्द्र सौभा यातापयो हवनश्रुतो, महाइबिहोता, सत्यहविरघुर; चित्तपाजा अग्नीद, चित्तमना उपयुक्ता, अनाधृष्यवाप्रतिधुष्यश्वामिगरी, अांस्य उद्गाता, बिधे नामन् विधेम ते नाम, विधस्त्वमस्माकं नाम, मां देवानां तन्तुइछेदि मा मनुष्याणां, नमो मात्रै पृथिव्यै ॥१॥ अग्नियेजुर्भिः, सविता स्तोमे, रिन्द्र उक्यामदै, बृहस्पतिश्छन्दोभिर, दितिरपंच बहि- था,ऽऽदित्या आज्यै, मरुतः सदोहविर्धन, विष्णुर्दीक्षातपोभ्यां, मित्रांबरुणी धिष्ण्यैर- विना आशिरा, त्वष्टा समिधा, पूषा स्वाहाकार, चोग्यायोः पत्नी, पथ्या पुर्णः, [१] म. १.९,३-६ । काठ ९,८। कपि.८,११।। [3] में. १,९८ । काठ. ९,१० । १ . ..

·[७] तं बहिः, - काण्ड १, प्रपा० ९, अनु. २-४] चतुहांतार। पृथिव्यः, सैनन्द्रस्य, धैना घृहस्पते, गायत्री वसूनां, त्रिष्टुम् रुद्राणां, जंग- त्यादित्यानाम, नुष्टुंब् मित्रस्य, विराईरुणस्य, पङ्क्तिविष्णो, दीक्षा सोमस्य ।।२।। ૨ प्रजापतिर्वा एक आसीव, सोऽकामयत, • यज्ञो भूत्या प्र॒जाः सुजेति, सं दशहोतार यज्ञमात्मानु५ व्यधत्त, से चित्ति सुचमकुरुत, चित्ताज्य, वाच५ वैदिर्मा, धी- से दुशर्धात्मान विधाय मिथुन कृत्वायतनमैछत्, से 4 त्रिवृत एवं प्रार्णानार्य- तनमचायत्, तैः प्रजा असृजतो,-धं उतॄणत् पूर्वपक्षः पञ्चदर्श, स्तेनु देवानसृजत, ते देवा ऊची आप्यायन्तो, आप्यायते य एवंर चैदा, वाढवातृणदपरपृक्षः पञ्चदर्श, स्तैनासुरानसृजत, तेऽसुरा अवाञ्चः प्राध्य सन्त, प्रास्य भ्रातृभ्यो ध्वरसते य एवं वेद, दिवा देवानसृजत नक्तमंसुरा, स्तै दे॒वाः शुक्लो अभवन् कृष्णा असुराः, सत्येनु देवानसु- जानृतेनासुरा, स्तै देवाः सत्यमभुवननृतमसुरा, दक्षिणेन हस्तेन देवानसृजत सुव्य॑नासुरार, स्तै देवा वीर्यवन्तोऽभवन्मुद्धा असुरा, स्ततो देवा अभवन् परसुरा, स्तद्य एवं वेद भवत्या- मना, परास्य भ्रातृव्योऽभवति, सोऽमन्यत, कु होण्यामीति, से तदेव नाविन्दत् प्रजा- पुतिर्यवाहोप्य, नो अस्यान्योत्य॒मासीत् प्राणात्, संवा इन्द्रमेवान्तुरात्मनायतनमचायत्, से, इन्द्रं गछु स्वाहे, त्यपानढीर्य वै प्राणो, वीर्यमिन्द्रो, वीर्य एवं वीर्यमजुहोत॥३॥ ३ ते व चतुर्होतारो न्युसीदन् त्सौमगृहपतया, इन्द्रं जनयिष्यामा ईति पृथिवी होतासीद, चौर धर्युस्त्वष्टाग्नी, मिन उपवक्ता त बा एतौ हा अगृहत, वाचस्पते वाचौ वीर्येण संभृ. ततमेनायक्षसे, यज्ञपतये वार्यमा स्वस्करिति, त एकविशमायतनमचाय, स्तनेन्द्रमज- नयर, स्तं इन्हें जनयित्वात्रुवन, स्वरयामति, ते वै पञ्चहोतारो न्युसीदन् वरुणगृहपत्यो, ऽग्निहोतासीद, विनाएँ, रुद्रौ अमीद्, वृहस्पतिरुपयुक्ता, यश्विनति, तेन पचहो- ता, ते वा एता ग्रहा अगृत, वाचस्पते हिन्विधे नामन् विधेम ते नाम, विधस्त्वमस्माकं [३] में १,९,१ । वाठ ९,११। तै. वा. २,२,३ । [४] में. १,९,१ । काठ. ९,११-१२ । कपि ८१२ । वा १,१०,२१,२४, २,११. ५,२२,९३, ६,१,९,३०, ९,३०, ३८, ११,९.८, १८७३७, २०,३, ३७,१ ३८,१, ७,४७-४८। काव. १,१३, ३६,४०, २,२२,५,२८,३३,६, १,१०,४३ १०,३९, ११४ १२९२८, २०,७, २१,९३, ३७,१,३८,१, ९,१२-१४ । मा. श्री. ११,१५,२, .

·. [७८] मंत्रायणी-संहितायाम् [ वाण्डे १,प्रपा०५, अनु०४-५ नमिति, ते विणव॑मायतनमचाय५,"स्त५ सेतु कृत्वा स्वराय, स्तनु पर्शनसृजन्त, . तान्दे- बतायाऽनयन् यमायाश्वमनयर,-स्तस्यामिन्द्रियस्यांपाक्रामुत्, स एतं प्रतिग्रहमपश्यत् ॥दे- स्य त्वा सवितुः प्रमश्वेऽश्विनो_हुभ्यां पप्णो हस्ताभ्यां प्रतिगृह्णामि, यमाय त्वा मद्य ५ वरुणो ददाति, सोऽमृतत्वमशीय, मयो दात्र भूया, न्मयो महा प्रतिग्रहोत्र ।। इति३सोऽमिन्द्रिय- स्योपाधत्ता, धमिन्द्रियस्यौपृथत्ते य एवं विद्वानव प्रतिगृहात्य,धु योऽविद्वान् प्रतिगृहात्यंध- मस्येन्द्रियस्योपकामति, रुद्राय गामनयु, स्तस्य तृतीयमिन्द्रियस्यांपाक्रामृत, स एतै प्रति- ग्रहमपश्यत् ।। रुद्राय त्या मयुर वरुणो ददाति, सोऽमृतत्वमशीय, मयो दात्र भूयो,-न्मयो मह्यं प्रतिग्रही ॥ इति स तृतीयमिन्द्रियस्योपाधत्त, तीयमिन्द्रियस्योपधत्ते य एवं विद्वान् गौ प्रतिगृह्णात्य, थ योऽविद्वान् प्रतिगृह्णानि तीयमस्येन्द्रियस्योपक्रामत्य, प्रये हिरण्यमनय, स्तस्य चतुर्थमिन्द्रियस्योपाक्रामत, स एन प्रतिग्रहमपश्यन् ।। अये त्वा महर वरुणो ददाति, सोऽमृतत्वमशीय, मयो दात्रै भूयान्मयो मह्यं प्रतिग्रहीने ॥ इति सं चतुर्थमिन्द्रियस्यौपा- धत्त, चतुर्थमिन्द्रियस्यौपधत्ते य एवं विद्वान् हिरण्यं प्रतिगृहात्य, य योऽविद्वान् प्रति- गृहांति चतुर्थमस्येन्द्रियस्योपुक्रामति, बृहस्पतये चासोऽनयर, स्तस्य पञ्चममिन्द्रियस्या- पाक्रामत्, से एतं प्रतिग्रहमपश्यत् ।। मास्त्वाकृन्तन्न, पसोऽतन्वत, धियोऽवयन्, बृहस्प- तये त्या मा५ वरुणो ददाति, सोऽमृतृत्वमशीय, मयो दात्र भूया, न्मयो मय प्रतिग्र- ही॥ इति से पञ्चममिन्द्रियस्योपाधत्त, पञ्चममिन्द्रियस्यौपधत्त य एवं विद्वान् वासः प्रतिगृह्णात्य, योऽविद्वान् प्रतिगृह्णाति पञ्चममस्येन्द्रियस्थापक्रामत्यु, नानायाङ्गिरसाया- माणदनय५, स्तस्यु पृष्ठमिन्द्रियस्योपाक्रामत्, स एत प्रतिग्रहमपश्यत् ।। उत्तानाय त्याङ्गि- रसाय मार वरुणो ददाति, सोऽमृतत्वमशीय, मयो दात्रै भूया,-न्मयो मह्यं प्रतिग्रहीये ॥ इति से पृष्टमिन्द्रियस्यौपाधच, पृष्ठमिन्द्रियस्योपधत्ते य एवं विद्वानप्राणत् प्रतिगृहात्य, थ योऽविद्वान् प्रतिगृह्णाति षष्ठमस्पेन्द्रियस्यापकामति ।। के इदै कस्मा अदात्, कामः कामायादाद, कोमो दाता, कामः प्रतिग्रहीता, कामाय त्वा प्रतिगृह्णामि, कामतत्ते ॥ इति समुद्रौ चे कामो, दक्षिणा कामो, ..दक्षिणयुवं दक्षिणां प्रतिगृह्णाति, यो वै तौ देवता वेद यांग्रे दक्षिणामन्यद्दक्षिणीयो ह भवति, नेयुति देक्षिणाम् ||४|| ते स्वयंन्तोऽवबनती नो यूयै प्रयछत, नायतुनेनार्व वेत्स्यथे, त्यत्रुवर, स्तै वै सप्तहोतारो न्युसीदन्नर्यमगृहपतयो, महावितासीद, मत्यहविरध्वर्युर, चित्तपाजा (देवम्य त्या सवितुः- अथर्व १९,५१,२। कोदात्कस्सा- अथर्व ३,२९,७] [५] मै १,९.१ । पाठ. ९,१२-१३ । - ·कार्ड १, प्रपा० ९. अनु० ५] चतुहातारः। [७] अग्नीद, चित्तमना उपवक्ता, नाधृष्यथाप्रतिधृष्यचाभिगरां, अाम्य उद्गाता, ते वो एत हमगृह्णत, विधे नामन्विधेमु ते नाम, विद्युस्त्वमुस्माकं नामति, ते वयस्त्रिशमायतन- मचाय, स्तेनेद५ समतन्यन्, त्सप्तहोत्रा च वो इद५ संतृतं त्रयस्त्रिशेन च, यदिदं देव- मनुष्या अन्योऽन्यस्मै संप्रयछंते, प्राणों वै देशहोता, चक्षुश्चतुर्होता, श्री पंचहोता, याक्चात्मा च सप्तहोता,-ऽग्निहोत्र ५ वे देशहोता, दर्शपूर्णमासी चतुर्होता, चातुर्मास्यानि पञ्च- होता, सौम्योऽध्वरः सप्तहोता,ऽऽयुपे कमग्निहोत्रर हूयते, समायुरेति य एवं वैद्, चक्षुषे के दर्शपूर्णमासा हुज्यते, न चक्षुषो गृहे य एवं वेद, श्रौत्राय के चातुर्मास्यानीज्यन्ते, न श्रोत्रस्य गृहे य एवं वेद, वाचे चात्मने च के सौम्योऽवर इज्यते, न बाचौ नात्मनो गृहे य एवं वेद, प्रजापति दशुहोते, कः संन्भूयिष्ठभाग व्याहृतीना ,मैकः संन्भूयिष्ठो भवति य एवं वेद, तेजसे के पूर्णमा इज्यते, सौम्या व ब्राह्मणों देवतयां गायत्रछन्दा, गायत्रोऽग्निः, स्वे वार्यास्मा एतदेवते संप्रस्थे अक, नास्यन्यौ योगक्षेमस्येशा, आयुपे कममावास्येज्यते, समीव वा गुपं आभियते, सर्वमायुरेति य एवं वेद, स्वर्गीय लोकाय कर सौम्योऽध्वरं इज्यता, एंति स्वर्ग लोक य एवं वेद, दशहोत्राग्निहोत्रमुनीतमभिमुशेद्, दशहोना 4 देवा अग्निहोत्रमसृजन्तु, प्रजातमेनत् सृष्टमालब्ध, चतुर्होत्रा दर्शपूर्णमासा अभिमू- शे, चतुर्होत्रा ये देयो दुर्शपूर्णमासा असृजन्त, प्रजाता एनौ सृष्टा आलब्ध, पशुहोत्रा चातु- मस्ािन्यभिमूशेत्, पहोवा वै देवांश्चातुर्मास्यान्यसृजन्त, प्रजातान्येनानि सृष्टान्यालब्ध, सप्तहोत्रा सौम्पमध्वरमुभिमृशेत्, सप्तहोत्रा व देवाः सौम्य॑मध्वरमसृजन्त, प्रजातमेन५ सृष्ट- मालब्ध, देशहोतार वदेत् पुरस्तात् सामिधेनीना, प्रजापति दशहोता, यज्ञमुर्ख५ सामि- धेन्यो, मिथुनर वावास्यैतद्यज्ञमुखै दधाति, चतुझेवार वदेत् पुरस्तात् प्रथाजाना, चतु- होत्रा वै देवा इन्द्रमजनयन्नि, न्द्र वावास्यैतद्योऽजीजनत, सेंन्द्रेण यज्ञेन यजते, मच- होतार५ वदेत् पुरस्ताविपां, पञ्चहोत्रा 4 देवाः पशूनमृजन्त, परासुरानभाषयन्, पशून सृजते, परा भ्रातृव्यं भावयति, सप्तहोतार५ वदेत् पुरस्तादनुयाजाना, सप्तहोवा वै देशः स्वरायन्, त्स्ववैति, देशहोतार५ यदेव पुरस्ताद बहिष्पवमानस्य, प्रजापति देशहोता, यशमुख यहिप्पवमान, मिथुन वाचास्यनद्यज्ञमुखं दधाति, चतुर्हातार ५ वदेत् पुरस्तादाज्यानां, पञ्चहोतार घदेव पुरस्तान्माध्यंदिनस्य पवमानस्य, सप्तहोतार ५ यदेव पुरस्तादर्भिवस्य पैमा- ·मैत्रायणी-सहितायाम् [ काण्ड १, पा. ९, अनु. . नस्य, सप्तहोगा वे देवाः स्वरायन्, स्वरेवेति, यो वे चतुर्होतॄननुसने तर्पयित३व्यान् चैट प्यति जया च पशुभ, चैते धै चतु:तारोऽनुसवन तर्पयित३च्या, यद् ब्राह्मणां बहुर्विदुस्ता- ने तर्पपति, ते एनं तृप्तः प्रजया च पशुभिश्व तर्पयन्ति ।।५।। य: प्रजया पशुमिन प्रजायेत स द्वादशाहानि घरासी परिधायु तृप्त पिचन्नधः शयीत, तपो वे तप्त्या प्रजापतिविधीयत्मानं मिथुनै कृत्वा प्रजया च पशुभिश्च प्राजाया, निहितो हि वा एपी मिथुनों, उप ने प्रजायते, तत्तप एवं तृप्त्वा विधायात्मानं मिथुन कृत्वा प्रजया च पशु भिव प्रजायते, प्रजापति दशहोता, उपायान् ये प्रजापतिहाँमात्, तस्मात्तन्न जुह्वति, प्रा- व्यापाने, दान एवं प्राण जुहोति, संग्रामिणं चतुर्होत्रा याजये, चतुर्गृहीतर्माज्य कृत्वा चतुही- तार व्याचक्षीत, पूर्वेण ग्रहेणाध जुहुांदुत्तरेणाध, चतुर्होता व देवा इन्द्रमजनय, न्यतर- स्मिन् खलु वे संग्राम इन्द्रो भयुति स जयती, न्द्र पांचास्यैतत्संग्रामेऽजीजन, जयति संग्राम, भ्राकामं चतुर्होत्रा याजये, चतुर्ग्रहीतमाज्यं कृत्वा चतुतिार र व्याचक्षीत, पण ग्रहणाध जु- हुादुत्तरेणाध, चतुर्होत्रा वै देा इन्द्रमजनय, न्यतरस्मिन् खलु में संग्राम इन्द्रो भयुति से जुयती, न्द्रुर वास्यैितत् संग्रामेऽजीजन, अयति संग्राम, प्राकामं चतुझेना या- जये, चतुर्ग्रहीतमाज्य कृत्वा चतुर्होतारव्याचक्षीत, पूर्वेण ग्रहेणाध जुहुर्यादुत्तरेणाध, चतुर्होत्रा – देचा इन्द्रमजनपन्, प्रामस्मै जनयति, नेव त्वपुरीऽनुजायते, तेजस्वीय तुं भवति, सर्वेण होनमिन्द्रियेणु जनयति, पशुकाम पञ्चहोत्रा याजये. चतुर्ग्रहीता- ज्य कृत्वा पञ्चहोतार५ व्याचक्षीत, पूर्वेण ग्रंडेणा जुहुर्यादुत्तरेणाध, पञ्चहोत्रा ने देवाः पुशनसृजन्त, पर्शनेयं सृजते, प्रोतव्ययन्त पञ्चहोत्रा याजये, चतुर्ग्रहीताज्यं कृत्वा पञ्च होतार५ व्याचक्षीत, पूर्वण देणाधे जुहुयांदुत्तरेणाधे, पञ्चहोत्रा वे दे॒ा असुरान् पगभावयन्, परा पाप्मान भ्रातृव्यं भावयति, स्वर्गकाम पञ्चहोत्रा याजये, चतुर्ग्रहीताज्यं कुत्वा पञ्चहो- तार५ व्याचक्षीत, पूर्वेण ग्रहेणार्धे जुहुयादुत्तरेणाधे, पञ्चहोत्रा वै देाः स्मरायन, स्युरेति, यौ यज्ञस्य सरस्मनु पापीयान्मन्येत तर सप्तहोत्रा याजयेत्, सप्तहोत्रा वे देवा इदर समतन्यन्, समतत ताजस्, ताई पुनर्भवति यादृक् सन्यजने ॥६॥ . १८ [६] मैं १,११। पाठ ९१४।

·राई 1, प्रपा० ९, अनु० ७-८ चतुहातारा। [१] ब्रह्मवादिनो वदन्ति, यदेको यज्ञश्चतुहोताथ कस्मात् सर्वे चतुझैतार उच्यन्ता इति, चत्वा- ‘रो वा ए॒ते यज्ञा, स्तपां चत्वारो हौतारस्त, चतुझेतृणां चतुर्होतृत्व, चतुर्णीमकः सवत्सर 'नाभीयात्, तद् द्रुतम, दृश्य चतुर्होतारो, ऽवान्भवति य एवं श्यैदा, ऽध यमनूचान र सन्तं नौपनमेत्सोऽरण्यं परैत्य ब्राह्मणमुपदृष्टार कृत्यां चतुर्होतॄन् ब्याचक्षीत, ब्रह्मणो वा एतदुदैरण यचतुहोवारो, ब्राह्मण उपद्रुष्टों, पद्रष्टुंवान्ते ब्रह्माविरक, स्तनमाविर्भूतमाविद गमयत्य, य यौ विशेपेयाताम, ह भूयो वेदाहं भूयो वेद, त्येप वा भूयो वेद यचतुर्होतॄन् वैद्, चतुीतारो यज्ञस्य॒ योनि, चतुर्होतृभ्योऽधि यज्ञो निर्मितो, नैन५ विंशप्तर हिनस्ति, चतु:तार व. देशमऽहमंत्रकामो, न वै चतु)तारो, ऽन्तो दशममहर, न्तमेवं गत्वान्नाद्यमवरुन्छ, एतद्वा अस्यैतप्रियुक्तमे, तदनुवरुद्धं तदेवं प्रयुङ्क्ते, तदैवरुन्द्ध, हुय५ वै सर्पराज्ञी, तस्या चौ एतदुक्थर यचतु:तारो, होता वदति, स्तुत वा एतदनुशरसति, न हि स्तुतमननु- शस्तमस्ति ॥७॥ दुवाच या असुराश्वास्पर्धन्त, ते वै समावुदेयं यज्ञै कुर्वाणा आयन्, यदेव देवो अकुर्वत त. देसुरा अकुर्वत, तेन व्यावृतृमगठ्ठ५, स्ते देवा अनुबन्ने, म५ यश तिर उपय॑सुरेभ्यस्त - स्यामहा ईति, तमेतावश आदायौदकाम, मियजुभिः, सविता स्तोमर, न्द्र उक्थामदै, हस्पतिश्छन्दोभिरिति, सै तिर उपयसुरेभ्योऽतन्वत, तमेषा यमसुरा नान्यवायर,- स्तैन यो एनानपानुदन्त, ततो वो अभुवन, परसुरा, स्तं एवर चंदु तिर उपरि प्रातृष्या- यह तनुते, भवत्यात्मना, परास्य झाल्यो भवत्ये, तरेवं जुहुयात् समृतयते, चतुर्मिश्च- तुमिरन्वाक्शायं पुरस्तात् प्रावरनुवाकस्यै, तावान् य॒ज्ञों, यावानेव यज्ञस्तर वृक्ते, मयों भवत्य, यज्ञा ईतर, एतैरव जुहुयात् पुरस्तादीक्षाया, एपो थे प्रत्यक्षु दीक्षा, मालन्ध,- तैरेव जुहुयात् पुरस्ताद्वादशाहस्यै, प्रत्यक्षं द्वादशाई, स्तुमालन्ध, यतिथ्यमुभिमशेद्, यझेनैव यमालन्ध, दक्षिों देोनमुरा यज्ञमजयर, स्त्र उदशः पत्नीभिः सहनी, प्रा. विशुष, स्वान् पत्नीभिः सह प्रक्शाप जिहियतोऽसुरा अविर्तन्त, तारस्त एनित्यायालय, - [७] काठ. ९.१५॥ [८] १.१.१.९,१५ ।

·- , मैत्रायणी-संहितायाम् [वाई ,प्रपा ९-१०, अनु.८,१-२ -स्ततो देवा अभुवन्, परासुरा, स्तंय एवंर वैद् भवत्यात्मना, परास्य भ्रातृव्यो भवति, नास्य भ्रातव्यो गृहान्न पशूनम्यारोहत्य, मि भातृव्यस्य गृहोना पशूनारोहति य एवं वैद्र, तान्येवाधेिऽनुपाद, मी पात्नीवतस्य यजति, तृप्तो पत्नी रतो धत्तै, प्रे प्रजया च पशुभिश्च जायत, ऐतरेय जुहुयादन्त त्वष्टारं च पत्नीच सरवत्सरै प्रजाकामो, मिथुन च त्वष्टा च पत्नीच, त्वष्टार ५ या एतन्मिथुनेऽप्यसाट् प्रजननाप, तन्मिथुन, तस्मादेवं मिथुनायजमाना जया च पशुभिश्च प्रजायते, विन्दते प्रजामा, स्य वीरो जायते, यदि सवत्सर जुर्म बिन्दैनौहत्यम् ॥८॥ २०१६०६] ।। इति प्रथमकाण्डे चालुहाँहको नाम नपामपाठकः ॥९॥ अथ दशमाप्रपाठकः। यातुर्मास्यानि । आग्नेयोऽटोकपाला, सौम्यश्वरः, सावित्री द्वादशकपाल!, सारस्वतश्वरः, पौर्णशुरु, -मारुतः सप्तकपालो, पैश्वदे३च्यामिक्षा, यावापृथिवीया एककपालो, बाजिनार वाजिनमा, श्योऽष्टोकपाला, मौम्यश्चरा, साविश्नोऽष्टाकपालः, सारस्वतचरः, पोष्णश्वररे,- न्द्रामो द्वादशकपालो, मारु३त्यामिक्षा, वारुण्यामिक्षा, कार्य एककपालो, चार्जिना वाजिनम, मयेऽनीकवते प्रातरष्टोकपालो, मुरुद्यः सोतपर्नेभ्यो मध्यदिने चर, मरुद्यो गृह- मेधैम्या सर्वासा दुग्धै सायमोदन, इन्द्रस्य निष्कापो, मुरुद्भयः क्रीडिभ्यः साकेर रश्मिभिः सप्त- फुपाल, आमेश्योपष्टोकपालः, सौम्यश्चरा, साविश्नोऽष्टाकुपाला, सारस्वतचर, पौष्ण- है, न्द्रानो द्वादशकपाला, इन्द्राय नमै चरु, वैश्वकर्मणे एककपाल, आग्नेश्योऽष्टा- कपालः, सौम्पश्चर्सी, साविश्त्रोऽष्टीकपालः, सारस्वतचरः, पोर्णश्वर, यिन्या यवागू प्रतिधुग्वे, न्द्राय शुनासीरीय द्वादशकपालः, सौर्य एककपालः पटकपालः पुरोडाशो धाना मन्थः, प्रतिपुरुष पुरोडोशा एकश्चोभ्यादित्यश्वरः ॥१॥ १ अमे वैहोन५, चैत्यम, वो अध्वरौ अस्थाद, वृतां नो यावापृथिवी, स्पिष्टकदिन्द्राय दुवेभ्यो भवा, ऽस्य॑ घृतस्य हुर्विपो जुषाणों वीहि स्वाहा ।। . . - - . . २ [१] ते १,८,०, ३,४,७। काठ ९,४-५ । कपि. ८,७-८ मा श्री. १,७,१,५। [0] ते १.८,३-४ । काठ ९,४-५ । कपि ८,७-८ बा. २,१, ३,४४-४७,४९,५०,२०,१७ । काच २,१३-१४, ३,५२-५५, २२,४ । मा श्री.१,७४।

·mr0 k ८ काण्ड ५, प्रपा० १०, अनु० २-३] चातुर्मास्यामि। ias प्रधास्थान हवामहे मरुतो यहवाहसः । करम्मैणु सजोषसः ।।. मो पू ण इन्द्राजु पृत्सुं देवास्तु स्म ते शुष्मिन्नवाः ॥ मही चिय॑स्य मीढुंपो यव्यो हविष्मतो मरुतो बन्दुते गीः ॥ यद्रामे यंदरण्ये यंत् सभायार यदिन्द्रियै । यदेनश्चमा वयं यदप्सश्चकमा व्यम् । देकस्यापि चेतसि तदैकस्यापि धर्मणि । तस्य सर्वस्या रहसोऽयजनमसि ॥ ६ अक्रन् कर्म कर्मकृतः सह वाचा मयोम्या । देवेभ्यः कर्म कृत्वास्त प्रेत सुदानवः ।। पुणी दर्वे परा पत संपूर्णा पुनरापत । वनेच विक्रीणावा ईपमूर्ज शतक्रतो ॥ देहि मे ददामि ते नि मे धेष्टि नि ते दधौ । अपामित्यमिव संभर को अम्बढिते ददत् ॥२॥ ९ अत्र पितरो मादयध्वम् ॥ १० सुसंदेशं त्वा वयं यसो मघवन् मन्दिपीमहि । 4 नून पूर्णबन्धुर स्तुती यासि वंशं अनु यौजा विन्द्र ते हरी । यदुन्तरिक्षं पृथिवीमुत ार यन्मातरं पितर ५ वा जिहि सिम । अमिर्नस्तस्मादेनसो गार्हपत्या उनिनेतु दुष्कृताज्जातवेदाः ।। अमीमदन्त पितरो, नमो वः पितर हुपे, नमो वः पितर ऊर्ज, नमो वः पितरःशु- माय, नमो वः पितरो रमाय, नमो वः पितरो यज्जीव तस्म, नमो यः पितरो यहोरे तस्म, स्वधा वः पितरो, नमो नमो वः पितरः ।। एपा युप्माकं पिनर, ट्रमा अस्माकं, जीवा वो जीवन्तः हुई सन्तः स्याम ।। १३-१४ [मो पृण इन्द्रायः । प्रा. १,१७३, । यदेन धकृमा ययम् । अपर्य. १०.३,०। पूर्णा दा (द) परा० । अथर्व ३,१०७] [3] मे. १,१०,१९ । त. १,८.५) १,७,१० । र. ९.६ । पि. ८.९ । वा २.३१.३० २५४५, १७:४१, १९.५८ । काम. २.५६,५७ ३.५९-६३: १६,६६ १८,७७, १९,५९ । मा u.. [मुर्मशं त्या पय । क १,८०,१यदन्तसिं पृथियो । भषा ६,१०,१। अमीमान्ल...नमो या...स्थाम- अर्व १८,४,८१-५॥ 4 .

·१६ [८] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं १, प्रपा० १०, अनु० ३-४ परेतन पितरः सोम्यासो गम्भीरभिः पर्थिभिः पूर्वभिः । दधथ नो ट्रेविण यंच भद्रप पि च नः सर्ववीरं नियछत ।। १५ अयो विष्ठा जनयन् कर्वराणि से हि घृणिरुरुराय गातः। सं प्रत्यडैद्धरुणो मध्वो अंग्र५ स्वार यत् त, त३न्यामयत ।। अक्षन्नमीमदन्त व प्रिया अधूपत । अस्तोपत स्वभानवो विधा नविष्ठया मी योजा विन्द्र ते हरी ।। मनो न्वा चामहे नाराशरसैन स्तोमेन । पितॄणां च मन्मभिः ।। १८ आ न एतु मनः पुनः फ्रेत्ये देशाय जीवसे । ज्योक् च सूर्य दृशै ।। पुनर्नः पितरो मनो ददातु दैव्यो जनः । जीव बात सचेमहि ॥ २० अमे तमद्याश्वं न स्तोमैः ऋतुं न भुट्टै हुदिस्पृशम् । ऋध्यामा ता औ?ः ॥३॥ आखं ते रुद्र पशु करोम्ये,- ते रुद्र भाग,स्तै जुपस्व मुह स्वसाम्पिकया स्वाहा ।। २२ अाम्य रुद्रमदिमयबु देवै व्युम्बकम् । यया नो वस्यसस्करा नः श्रेयुसस्करत् ।। यथा नो भूयसस्करथा नः प्रतरै तिरायथा नो व्यवसाययात् । भेजे गये अश्वाय पुरुषाय भेषजम् । अथो अस्मभ्यं भेजसभेपजश्यासति सुगै मेपायु मेष्यै ॥ व्यम्पकर यजामहे सुगन्धि पुष्टिवर्धनम् । उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात् ॥ २५ सुट्टैप ते भाग, स्तनावसन परौ मजवतोऽतीहि ।। २६ पिनाकहस्तः कृत्तिवासा अवततधन्वा ॥४॥ २७ देवाश्च वा असुराश्चास्मिलोक आसन्, सजापतिरकामयत, . प्रासुरान्नुदेय, प्रजाः सृजेति, आ यात (परेतन ) पितरः० । अधर्म, १८,५,६२-६३ । अया विष्ठा । अथर्व ७,३,१ । अक्षम्नमी०। ऋ. १... अथव. १८,४,६११ मनो न्यायामहे। ऋ. १०,५७,३ । भा न एतु । ऋ. १०,५७,४ । क्रत्वे दक्षाय सीपमे । अपर्व. ६,१९,२ ज्योफ् च सूर्य दशे। अपर्व १,६,३ । पुनर्नः पिनरोक्र. १०,५७,५॥ अग्ने तमद्याश्च । ऋ.४.१०.१, मा. ४३४,१७७७] [४] मे, १,१०,००। ते २,८.६ । काठ ९.७ । कपि.८,१० । वा. ३.५७-६१ । काण्व ३.६५-६८.७० (६९)। [ध्यम्यकं यजामहे...मृतात् । ऋ७,५९,१० । इयम्बकं यजामहे...मुना । अपर्व १४.१,१७] २३ २४ - ·. काण्ड १,प्रपा० १०,अनु० ५-६] . चातुर्मास्यानि। से चातुर्मास्यान्युपश्य, चातुर्मास्यैव सोऽसुरान् प्राणुदत, चातुर्मास्यैः प्र॒जा असृजत, तयएवर, विवारचातुर्मास्यैर्यजते 4 भ्रातृव्यं नुदंते प्रजया च पशुभिच प्रजायते, ऽग्निष्टोमाद्वैश्वदेवर यज्ञऋतु निर्माय प्रजापतिः पूजा असृजतो, पथ्यावरुणप्रघासान् यज्ञ निमीयाः प्रजा वरुणे- नाग्राहय, दतिरात्रोत साकमेन् ियज्ञक्रतु निर्मायेन्द्रो त्रैमहन्, त्सृष्टी या अन्याः प्रजा आसन्न- मृष्टा अन्या, अथ प्रजापतिरकामयत, ग्राः सृजेति, सश्वत्स यज्ञो, यः प्रजापतिः, से एते मिथुने पयसी आत्मवृधत्वोधन्यं च बांचा,-उताभ्यो देवताम्य एतानि वीरपि मागे नि- रूपपत्, ते प्रजा असृजत, ऋतुभ्यो वै ताः प्र॒जाः प्राजायन्त, ऋतो वा एतानि पञ्च वीरपि, पञ्च ३वतव, स्ततः प्रजायते, ऽमिरे प्रावापयत्, सौमा व रेतोऽदधा, न्मिधुनश्ची अमिय सौमश्च, सविता प्रसुचत् प्रजननाय, सवत्सरों व सविता, द्वादश मांसाः सवत्सर, स्तस्माद्वादशकपालो, योवैश्वदेवत्वाय द्वादशकपाल, उपाशु यजत्य, निरुक्तो हि सर- वत्सरः, सरस्वत्येवं सृष्टासु बाचमधात्, पूर्ण प्रतिष्ठामभ्यसृज्यन्त, योग्य सरस्वती, पर्शः पूर्ता, मिथुन ५ वाक्च पविश्व, मध्यतः प्रजापतिनासृज्यन्ता, अन्ततो मिथुनादिपूची: पाजायन्त, तन्मध्यत एवैतत् प्रजापतिना सृज्यन्तै, यादोऽन्तृतौ मिथुनादिपूचीः प्रजापन्ते, पार्चमानि वो एतानि हीष्य, निना यो अनीनेन्द्रो महन्, सौमेन राता सवितप्रमतः सरस्वत्या चैत्रा पपैन वीर्येणान्वतिष्ठत, विजितिवी एतानि हुपीपी, दो व प्रमहन्, सं विष्वङ् वीर्येण व्यार्छन्, तदिदै सय प्राविशदप औपीयनस्पती, स्तनु देवा अथाम्य, स्तत्समनयर, स्तत्साम्नाग्यस्य सानाम्यत्व, तद्य एवर विद्वान्त्सान्नाम्येन यजत मो- ति ॥५॥ मिथुन र दधि च शृतं चा, ऽथ यत् संसृष्टमाण्डंमिव मस्तिव परीय दंडगे गर्भ एवं में, तपुसो वै ताः प्र॒जाः प्रजायन्त, तपस्त्वर चा एतदति य मृतृत्व गछति, नतः प्रजायत, इथैा वैश्वदे३च्यामिक्षा, प्रजापतिः प्र॒जा अमृजत, ना वैश्वनवासृजत, तम्मादिमा यत्र- देवीः प्रजा, विश्वान् दे॒वान् यजति, स्तोको ये विधे देवा, तान् या एनजत्य, यो अमुं- ताप्रदाना मनुष्या यमुपजीवन्ति, यौनिया एवं प्रजानां, तमोऽभ्युकामयन्त, ततो.. होगृहीता असृज्यन्त, यत्स्वतवन्नः स्वत्वायर्व निकृत्य, प्रजननो पा एवं पशुनार, यगा. [५]. प्रा. १.६.१- [६]कार. ३६.१ . १,..। . २८ .

·२९ . . मंत्रायणी-संहितायाम् (काण्ड १, प्रपा० १०, अनु०६-७ कृतः सप्तकपालो भवति, सप्त हि मरुतो, विमरुतो, ऽथो निवस्या एवं मारुतो, यो ग्राम्यवतैनान्नायुमंवरुन्द्धे ॥६॥ तां वैश्वदेवेनु सृष्टी विपूचीब्युदाय, स्तोः प्रजापतिर्यावापृथिवीयेन पर्यगृहाद्, यद् धावा- थिवीय प्रजाना सृष्टानां परिगृहीत्यै, यदेककपालस्तैन प्राजापत्यः, प्रजापता एवं देवतासु प्रे- तितिष्ठति, यजमानो वा एककपाल, आहवनीयः स्वर्गों लोको, यत् सर्वहुतं करोति हवि- भूतमेवैन ५ स्वर्ग लोक गमयति, यजमान५ हूंर्छन्तं प्र॒जो अनुहर्छन्ति, यजमानं प्रतितिष्ठन्तं प्रजर्जा अनुप्रतितिष्ठ, न्त्यूर्जुहोत३च्यः प्रतिष्ठित्य, सर्वहृतं करोति प्रतिष्ठित्यै, यजमानो वा एककपालः, पशवो घृत, तदभिपूर्यः, पशुभिरेन समर्धयति, यदभिपुरयेदधरमेनं पशुभ्यः कुर्या, दभुञ्जन्त एनं पशवा उपतिष्ठेयु, राविः पृष्ठः कार्यः, पशुम्य एवैनमुत्तरमक, अन्त एनं पर्शया उपतिष्ठन्ते, तन्न संय, मभिपूर्य एवं, न हि पशवो न भुञ्जन्ति,, यत् प्राट् पंधेत यजमानः प्रेमीयेत, यदक्षिणा जोमस्य निर्वहेद्, यंत प्रत्यङ् पुरनी प्रमीयेत, यदुदडू पर्शनस्य निर्दुहेद्, यदुत्तानः पतेत् पर्जन्योऽवर्षकः स्यात्, ऍनगर्दायाभिधार्य होत३व्यो यजमा- नस्य प्रतिष्ठित्प, घरो दक्षिणा, चरेणय वर स्पृणोत्या, त्मा हि पर, स्वधासनद्ध पहिमवति, त्रेधासनद्ध डुम, स्त्रेधाविहितानि चातुर्मास्यानि, सध्यत्सरं वै चातुर्मास्यानि, सवत्सरे- णाग्नि मन्थन्त्य, नि५ व पूजा अनुप्रैजायन्ते, प्रजननो यो एप मयतें, ऽथो धूपाण वा एतद्यजमानाय जनयन्ति, वसन्ता यष्टव्यं प्रजननाय, प्रवणे यष्टव्यं प्रजननाय, नोत्तरवे. दिवपन्ति प्रजननाय, प्रस्वो भवन्ति, प्र मा जनयानीति, पशवो वै पृपदाज्य, ना- नारूपा 4 पाथ, स्तस्मान्नानारूपमा यै घृतम, न्द्रं दध्यै, न्द्राग्न पृपदाज्य देवत्या, प्राणापानौ वा इन्द्रानी, मिथुन प्राणापानौ, मिथुनयोनयः पूजा, मिथुनाव खलु वै । प्रजाः पशवः प्रजायन्ते, तन्मिथुन, तस्मादे मिथुनाद्यजमानः प्र॒जया च पशुभिव प्रजायते, यदि वसन्ता यजेत द्विरुपस्तृणीयात्, सकंदर्भिधारये, दौषधयो पावा, औषधीवे पशून प्रतिष्ठापयति, यदि प्रावृपि यजेत सकृदुपस्तृणीर्यान, हिर्भिधारयेद्, वृष्टयेवं पशनर्मि- जिघर्ति ॥७॥ ग्राणेभ्यो वै ताः प्र॒जाः प्राजायन्त, प्राणां वा एतानि नैव हवी पि, नैव हि प्राणा, [७] काठ ३६,१-० ते वा १,६३ । [0] पाठ ३६,२-३ । बा १,६,३। . . . . .

·. काण्ड १, प्रा० १०, अनु० ८-९] चातुर्मास्यानि • [] आत्मा देवता, ततः प्रजायते, नैव प्रयाजा, नवानुयाजो, द्वा आज्यभागा, अष्टौ-- ही ध्य, नये समवृधति, वाजिनो यजति, वेद विश, विशंदक्षरा विरोड्, निराजे प्रतितिष्ठति, विराजो वै यौने: प्रजापतिः प्रजो असृजत, बिराजो वो एतद्योनेयजमानः प्रजायते, विशत् त्रिशुद्वैराचयो मासो, यो मासः से सश्वत्सरः, . सवत्सरः प्रजापति, स्तंद प्रजापतेश्व वा एतद्विराजश्व योनेमिथुनायजमानः प्रजायता, एककया वो आहुत्या द्वादश द्वादश राम्रीरयुवत, ता यावतीः मुख्याने तावतीः सवत्सरस्य रात्रयः, सवत्सरमे भ्रातव्याद्युक्ते, वैश्वदेवेन चतरो मासोऽयुवत, वरुणप्रपामः पराश्यतुरः, साकमेधैः परास्चतर, तानव प्रात- व्यायुक्त, अतुयाजी वा अन्यश्चातुर्मास्ययाज्यन्यो, यो, वसन्तोऽभूत् प्राडभूशरद्धभुदि,- तियजते से ऋतुयाज्य, यस्चयोदुर्श मास५ संपादयति प्रयोदशैमासमभिर्यजते स चातुर्मास्य- याज्यू, जु स्त्रीनिवा चतुर्थमुत्सृजेत, अद्वौ पराइष्ट्वा तृतीयमुत्सृजेत, ये थे प्रेयः सश्यत्स- रास्तपार पनि शत् पूर्णमासा, यो द्वौ तोचतुर्विशति, स्तश्वेऽमी पंशिय॑धि तानस्याँ चतुर्विशत्यामुपसंपादय, त्येप बाय से त्रयोदशी मात, स्तमयतत् संपादयति, तमभियुजते, वैश्वदेवेन यजेत पशुकामो, ने बरुणप्रासने साकमेधः, सर्वो ये पुरुषः साहस्रो जायते, यावचरर्स ३त्वेवैति, पूजनुन ५ वा एतद्धर्वियद्वैश्वदेवर यद्वैश्वदेवेन यजते प्रजननाय या एतद्यजते, स्वा मात्र गहानीति, सं यदा सहसं पशून गछेदय वरुणप्रयासर्यजते, यंदेवादः सहस्रमगस्त- स्यैतद होऽयजति ॥८॥ यर्हिः प्रयाजेपु यजत्योपुधीस्तद्यजति, यमुहिरनुपाजेषु फलं , यहिचारितीनार यदु- वाद फैलाव प्रजायते तदेतद्यजति, यदुर उपस्थं तद्, यदुपासानका व्युष्टिं धैर्य निमुक्ति च, यजौष्ट्री यदेय जातं च जनिष्यमाणं च, यदीहुती यंदेवाति च, पियति चु, यदल्या हो- हारेम एवं, यत्तिस्रौ देवी, चौग्य तिस्रो देवी, चाँचर या एतयुनत्य, यो छन्दारसि वा- क्, छन्दासि यो एतद्यजति, "तनुनपा यशोऽप्रसुतो, नराशसः सूत, स्तस्मात् तनुनपातं प्रयाजेषु यज, त्यस्तो हि तर्हि यर्श, स्तस्मादु नराममनुपाजेपु पति, - प्रसूतो हि ताई यज्ञो, नस्पतिर यजति, सौमो ये नस्पतिः, सौमोरिमाः प्रजर्जाः, मास्न रसं दधाति, त्वष्टारर यजति, त्वष्टा हि रूपाणि विकरौति, वार्जिनो यजति, पर्शयो व वाजिन, स्वान् या , . [९]ठ. ३६,३-४। या १६.३।

·. [८]. मेनायी-संहितायाम् [काण्ड १, प्रपा० १०, अनु०९-११ - एतजन्य, यो छन्दास वै वार्जिन, छंदासि वा एतद्यजति, पशवो वै वार्जिन, स्तन सश्स्थाप्य’, यस स्थापयेत् तानव संस्थापये, दसशस्थिताःोते सुदि प्रजायन्ते, ने वो एप सुयज्ञ इव, सस्थिते हि प्रहृतेषु परिधिषु जुहोति, यदव्य॒वान श्यजति तेनु यहः कि- यत, ऽनुयजति समिष्टया एवं प्रतिष्ठित्यै, बाहिरैनुपिञ्चन् गृह्णात्य, पभेष्वेव रेतो दधात्यु, _जुरासीनो यजत्य, ध्यो हि पशवः पशुपु रेतो दधृत्य, थो ऊर्श्वनुहिँ प्रजापतिः प्र॒जा अ. सृजत, दिग्भ्यो जुहोती, मां एवं दिशो रसेन व्युनक्ति, प्राचीमुत्तमा जुहोति, प्राचीमेव दिशं पुनरुपावर्तन्ते, समुपहुयन्ते, सोमपीथ इवोप, ऋत्विजः प्राश्चन्ति। वार्जिनो मे यह बहान् ॥ इति समावशी भक्षयन्ति, समावश एवं चोज विभुजन्त, आत्मना पाश्चात्या, स्मन्नेव वाजं धत्ते ॥९॥ ३२-३४ तो वैश्वदेवेनु सृष्टोस्तस्मिरस्तरुणिमनि वरुणोऽगृहात, तदाहुर, ति वैताः प्रजापतिमचर, स्ता अतिचरन्तीवरुणेनाग्राहयत्, तस्मात् पिता नातिचरितया इति, वैश्वदेवेन वै प्रजापतिः प्रजा असृजत, तस्य मरुतो हव्य५ व्यमनत, ततोऽहोगृहीता असृज्यन्त, ताभ्यो भेज- मछत, तद्वा आत्मन्नेवैकृत, से एतद् पंय आत्मनोऽपि निमिमीत, तैनाभ्योऽहोचायजव, तद हुसो वा एपविष्टियवरुणप्रघासा, यदरुणप्रघासैर्यजेत सर्वस्यारोऽयेष्टथै, जग्धा ताः 'प्रजा वरुणोऽगृहात, तस्माद्वरुणप्रघासा, यावत् कुमाशेऽम्णो जात एनस्तावदस्मिन्नेनो भवति यो वरुणप्रयासर्यजते, सावित्रोटोकपालो भवति, गायत्रों वे देवांना सविता द्वादशकपाल ऐन्द्रामा देवया, यद्वै तद्वरुणगृहीता अवेलीयन्तेव तदास्चिन्द्रामी बलमधत्तार, शिथिरा वै तोः जर्जा वरुणोऽगृह्णात्, तास्चिन्द्राग्नी वलमधत्ता, मोजो वै वीर्यमिन्द्राग्नी, औजो वा एत- द्वीयं मध्यतः प्रजानां धीयते, न च ताः प्राण, स्ता अग्राणतीवरुणोऽगृहाद, प्राणापानौ वा इन्द्राग्नी, प्राणापानौ वा एतन्मुखतः प्रजानां धीयते, अथैतानि पञ्च हुची पि सैतत्यै, निरवत्य मारुती, निवरुणाय वारुणी, कन्वाय कायो, यदै तरुणगृहीताभ्यः कर्मभुवन तस्मात् कार्यः, प्रजापति के, प्रजापति ताः प्र॒जो वरुणेनाग्राहयद्, यत् कार्य आत्मन एवैना कुणान् मुश्चति ॥१०॥ ३५ ऋ५ वै सत्य र यज्ञो, ऽनृतरस्य, नृतरवा एषा करोति या पत्युः फ्री सत्यथान्यैच- रत्र्त्य, नृतमेव निवदायु ऋतर सत्यमुपैति यन्मिथुयो प्रतिव्यात, प्रियतमेन याजयेद, थ [१०] काठ. ३६,५ । ते. वा. १,६,५ । [११] काठ. ३६,६ । मा. श्री १,७,४ । ते. बा. १,६.५, १,४,४। - . . + ·८ पाण्डं १, प्रपा० १०, अनु० ११-१३] चातुर्मास्यानि • [८९] याचयुति मध्यामना करोत्या, मां भवान्ति सर्वस्याहौऽवेष्टय, यत्ययुरनवेष्टमरहः स्थाव, पात्रेभ्यो वै ताः प्रजो वरुणोऽग्रहाद्, यत् पात्राणि पात्म्य एवैना वरुणान् मुश्चति, प्र- तिपुरुपं भवन्ति, प्रतिपुरुषमेयो होऽवयजत्य, कमधि भति, गर्भम्यस्तैन निवदयते, ऽन्नाद ताः पूजा वरुणोऽगृहान् शेर्पणानं विभ्रति, तस्मान् शेर्पण जुहुतः, स्त्रीपुरसी जुहुवो, मिथुना एवं प्र॒जां यरुणान् मुञ्चतः, पुरस्तात् मृत्यश्चौ तिष्ठन्तौ जुहुतः, पुरस्तादेवा होऽयय- जतो, यत् पात्राणि, य एवं द्विपादः पयो मिथुनस्तिपातत् पुरस्ताद होऽपजतो, sy यन्मेषश्च मेपी च, य एवं चतुष्पादः पशवो मिथुनास्तपातदुपरिष्टाद होऽययजत, उभर्यत एरिहाऽवयजतः पुरस्तामोपरिष्टाच ॥ ११ ॥ यद प्रजो वरुणो गृह्णाति शम्यं च यवं चापि न गृहाति, हेमन्तौ हि बरुणो, यो एवा- वरुणगृहीती ताभ्यामेबैना वरुणान् मुश्चति, वरुणो वै यो वरुणदेवश्त्यः, स्यैनना भागधेयेन वरुणान् मुञ्चत्य, नृता ताः प्रजा बरुणोऽगृहाद्, यदेता अनृतपर्श अनुतावना बरुणान् मुञ्च- तो, मिथुनों भवतो, मिथुना एवं प्र॒जा वरुणान् मुचतो, लोमशी भवतो मेध्य॒त्याय, ये हिं पशवो लोम जगहुँस्ते में प्रापुः, शमीपर्णानि भवन्ति त्विाय, भूजी व नामप वृक्षः, कायर्या एवस्य संचः, प्रजापतिची अनाघमवरुन्धं नाशनोत्, ते शतधमेनोवरुन्द, परगनानि कार्याण्यन्नाद्यस्यावरुद्धय, महध्मो ३त्वेवारहसोऽवेष्टिर विव्याच, परःसहस्राणि कार्याणि सर्वस्या रहसोऽवष्टथै, या पात्राणि जुहयामि ५ समार्टि, यस्मिन्नेवारहोऽयाचस्तस्मिन् - सूते देवता पजा, तीन्द्रो वे यतीन्सालावृकेयैम्पः प्रापाटन, पारया एतानि पीपीणि यन सगिः, सोमपीथो यो ए३पोऽस्या उर्दषद्, यत् करीराणि, सौम्यानि करीराणि, मा. मी ३त्वेाहुतिरतो वृष्टिं व्यापयति, यत् करीराणि भवन्ति घृष्टया अर्माद्यस्पायुदय ।।१२।।. प्रजापतेवी एतज्ज्येष्ठ तोक र यत्परता, स्व पधिण आस, से पुरापातमागन या योग- मपन्ता, -ऽय पोय तर्हि शिपिरासीत्, पामिन्द्रः पानछिन्त, रिमामुन, ये पधा आ- सस्तै जीता अभवर, स्तस्मादेत सददि पर्वतर्मुपलान्त, योनिप्पामे, संतो यः प्रयो रमः प्राथुरत् वानि करीगण्यभार, तदेतदुत् प्रापि जीमनाः सुबन्ते, यन्ते यग्णप्रयामः, [१२] पाठ ३८,६-७ मा १३,५५ । [१५] १६,७ का ३८.४।

·[१०] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड १,प्रपा० १०,अनु. १३-१४ . करीराणि भवान्त, वृष्टिं तैः संतनोति, तस्मात् तर्हि भूयिष्ठ५ वर्षति, वृष्टि हि संतुनौति, में वै वैश्वदेव उत्तरयेदिमुपवपन्त्यु, पात्र वपन्ति, प्रजाताः प्र॒जाः प्रतिगृभ्णादिति, ययमुत्तरा वैदियों अत्रीः प्रास्तासामेपो यौनि, स्तां एतामनुप्रजायन्ते, यैर्य दक्षिणा वैदियो आधाः पूजा- स्तासामेपा योनि, स्ता एतामनुजायन्त, उभयोरेव प्रजाः प्रजनयत्यत्रीवाद्याश्वा,-ऽयश्यार्व हस्ता आमीनाय, तयेय दक्षिणा वैदिस्तयममपिन्दर, स्तस्मादेष एतस्य परिवेष्टो, कनीयान् हिं, तस्मात् कनीयान् ज्यायासं परिवेवेष्टि, सुमै प्राची भवतः, समौ३हीमो प्रात्रौ हस्ता असंगिन्ने भवतः सर्पस्याहसोऽयेष्टये, यत्संभियुरनवेष्टमरः स्यादै, कस्यां पश्चात् सैभिनत्य- नुमैतत्या,' उपेमार पति, नैमामुन्यम्यारोहयत्, अत्र वा इन्द्रो, विमरुतो, नाना यजतः पापवसीयमस्य व्यावृत्य, यदेवाचर्युः करोति तत् प्रतिप्रस्थाता कुरोति, तस्माद्राजा करोति तट्किरोति, नवे वैश्वदेवै त्रिशदाहुतयः सन्ति न साकमेधेपु, वरुणप्रघासेषु वाव त्रिशदाहुतयो, वैग़ौ च पुरुषो, देश ईस्त्या अडेंलयो देश पाद्या देश प्राणो, यत्तविभृ- मम्पायन्ति यजमानस्य निवरुणाय, य यजस्य स्वगांकृति न प्रामोहि तद्वरुणो गृह्णाति, यनिष्काणावभृधमन्यवयन्ति, यदेवोत्र वरुणस्य न्युक्तं वस्यपी निरवत्तिर, नपेक्षमाणा आयन्ति वरुणस्यानन्ययायाय, परौगोष्ट मार्जयन्ते, परोगोष्ठम वरुणं निरवदयन्ता, एधोऽस्येधिपी- महीति, निरुणा एवं भूत्वैधितुमपयन्ति, समिमि समधिपीमुही, ति समिद्धा एवं॥१३॥ ३८ पूजाः सृष्ट्वोर होऽव॒यन्य सोऽकामयत, रहन्यामिति, स एताभिर्देवताभिः सयुग्भूत्वा मरुहिर्विशानिनोनीकनोपायुत, संमत्य न दृष्ट्वोरुस्कम्भगृहीतोऽभिधृष्णुवन्नतिष्ठन्, तं मरुतोऽध्ययन्त, तऽत्यपर, स्तस्य या मागछन्नथाचेष्टत, सर या एनं दतपुर, तस्मात् मांतपना, अमिना वा अनीकेन्द्रो मुह, स्तद्वनीफ़त्वयियो, यो अभियदे- बाना मेनानी, स्तनोत्थापुनीयमेवैतदि, हो ये वृत्रीय जमुद्यम नाशनोद, मुरुम्यो भाग नियपत्, तर वीर्याय समतपर, स्तै तेन पी३र्योदयछन् सवा एनंद- तपर, स्तस्मात् सांतपना, मध्यदिने चरुनिरुप्य, स्तर्युमा अन्ता तपति, चः स्यात्, तर हिं सनिस्तपति, देवा य पुनस्य मर्म नाविन्दर, स्तं मनः क्षुरंपविना व्ययुः, मर या एनं द्वतपर, स्तम्मान सांतपुर्नाः ॥१४॥ [पयोऽस्यधिर्णय (मदि) समिदमि समेधिषीय (महि)। अयं ७,९४,३] [१४] रठ ३६01 मा, १६६३ । - - - " ·. . . काण्डं १,प्रपा १०,अनु. १५-१६] चातुर्मास्यानि। ते 4 थी भूते व इनिप्यन्ता उपायस,-स्तेऽब्रुवन्, कस्य पढदै श्वौ भविता कस्य या पति, एतमादर्नमपचर, स्तेनु पर्शनचिकयु, स्तेऽविदु, र्यतरीन वा इम उपाय- स्यन्ति त हुदै भविष्यन्तीति, तेभ्यो वा एतेन प्रतिष्ठ, स्ताननायछ५, स्तन पगार विपी यति, स्तं वै चोविजयिनोऽयसर, स्तेऽब्रुवन्, कस्य वाहेदे५ श्वौ भविता कस्य या पंचतेति, त एतमोदुनमपच१, स्तुऽब्रुवन्, माहुतमशिष्मति, . ते मुरुभ्यो गृहमेधैम्योऽजु- हः, पशवो वै मरुतो गृहमेधाः, पशुभ्यो व ते तमजुयु, स्ते व संश्युत्ता आमर, स्वैड सुरा देवेभ्यः धुंध प्राहिण्यर, स्तौ देवाः प्रतिश्रुत्यैतमोदनमपचन्, रसा दुवैषु लोकमवित्ता पुनरसुरान् प्रविशत, ततो देवा अमुवन्, परासुरा, स्तंय एवं विनितमोदन पंचति भय- त्यात्मना, परास्य भ्रातृव्यो भवत्य, पि प्रतिवेशं पचेातव्यायै क्षुधं प्रहिणोति, य?' चातु- स्यानां पाकय॒ज्ञस्यैय तदेषां पशव्यं, पशव्यो गृहमेघौ, न प्रयाजान् यजति नानुयाजान, ने सामिनीरन्याहा,-ऽऽज्यभागी यजति यजताया, अग्नये समवद्यत्य, मि समिष्टिर, मि: प्रतिष्ठितिः, समिष्टया एवं प्रतिष्ठित्या, इंडामुपह्वयन्ते, पर्शयो यो ईडा, पशव्यो गृहमेध,- स्तस्मादिडामुपद्वयन्ते, निष्कापै निधात्यनुसतत्य ॥१५॥ तपार या उभयेपामिन्द्रः प्रायसव, ने देवा एतमिन्द्राय भाग न्यदधुर, स्माश् श्वौ निहि- तभागो पृणता, इत्युपमान्ती,-न्द्र या एत नियन्तै, यो यपकारी, यो असुराणार वा हपभमत्याहयन्य, स्मान प्रंजनादिति, संवरसा गांवो यमन्नि माझमेधु- वाय, यत्स्यनीति साफमेधुत्वाय, यत्स्त्री नाश्नीयादमाफमेधाः स्युर, थ य३स्त्यश्नोति सा- कमेधुत्याय, नितिवी एतद्यनस्य गृह्णाति य३त्स्यनीति, नितिहि स्त्री, नितिगृहीता व देवि, स्तृप्तर वचरत्ये, मेलु वे स्त्रियां ईस्तो यदर्वि, या जुहानि नितिगृहीतर निति निरवदयते, संवा भूत पर हन्तुमुपप्लायुत, ते मरतः परिक्रीडन्त आम,-. स्तेऽस्याप्त्वा व्यनय५३, स्तेऽभ्यधर्षय, स्तस्मात् फ्रीटेय, स्तव मश्यना आम, नवा अमुराणां परमन्तं न पंगपश्य, स्नै महंतः क्रीन फ्रीताsपापयु, स्तमिनमनमो घोडा इति, तेम्पो या गुतं भाग निवपर, स्नतो यो अजयर, स्तन्नित्या एवं३पो, उमा यो प्रादि- त्य इन्द्रो, गर्मयः क्रीडयः, साकर म्मिभिः प्रचरन्ति विजित्य, दुया वृहत ने व्य- [१५]. ३६.९ प्रा. [१६] १६:-1012. १,631 ४० ·, - - [१] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड १, मपा०.१०, अनु०१६-१७ जान५,-स्तै मरुतः क्रीडयोऽध्यक्रीडर, स्तस्मात् क्रीडयो, इथैतानि पञ्च हवीशप संतत्या, अथप ऐन्द्रान, इन्द्राग्नी एवास्मै वजमविभूतामि, न्ानी अस्मै वज्रमभ्ययहताम, थै ऐन्द्र, उद्धार वा एतमिन्द्रा उदहरत, चुत्रर हत्वा तदुद्धार एवस्यैिप भाग एवं, तस्माद् राजा संग्राम जित्वौदार्जमुद्धजते, इथप वैश्वकर्मणो, विश्वानि मे कर्माणि कृतान्यासन्निति, विश्वकर्मा हिं, सौऽभवद् हुत्या, ऽथैर्ष आधार आहुतीना सतत्यै त्रिशवाय ॥१६॥ ४१ प्रजाः सृष्दारहोऽय॑ज्य पुत्र हत्या ते देवा अमृतृत्वमेवाकामयन्त, स्वर्गों व लोकोऽमृतत्त्वर, सुरवत्सरः स्वर्गों लोको, यद् द्वादशाहुतयोऽमृतत्वमेव तेन स्पृणोत्या, पढाएतत् सरवत्सरम, ति वा एतत् सवत्सरमक्रमीद्, यद् द्वादशाहुतयः सवत्सरमेव पुनरभिपयौवर्तता, आपा एतत् मुश्चत्सर ५, संश्वा एतत् सश्वत्सरमकृक्षद्, यत् पट् पट् संपादयति, पड्डा ऋतय, स्तान् यो तत् संपादयति, तानपिपादयति, तानपिपंद्यमानानन्वपिपद्यता, आपा एतत् सवत्सरं, पितरी या ऋतब, स्तान् वा एतत् जनयति, तान् प्रजायमानाननु प्रजायते, ततः प्रजायत, एतद्वा अस्य सवत्स३रो३ऽभीऽभुदु, भीष्टा ऋतो, ऽथ वो अस्य पितरोऽनुभीष्टा, य- देपं पितृयजस्तैनास्य पितरोऽभीष्टाः प्रीता भवन्ति, दक्षिणती निरुप्यं, दक्षिणा हि पितृणा- मै, थो आहु, उभयत एवं निरुप्यमि, त्युभये३होज्यन्ते, तन सूर्य, दक्षिणत एवं नि- रुप्यं, दक्षिणा हि पिता, पटकपालः पुरोडाशो भवति, पहा प्रतव, स्तं एवास्यतेना- भुष्टिाः प्रीता भवन्ति, न व धानाभन मन्थेनु यनो, यदेपं पुरोडाशस्तेनु युनो, धैता धानो:, स्वधा वा ए॒तो अमुभिल्लोके, sो अपरिमिता वै मुश्वत्सरस्य रात्रय, स्तो एषा- स्यैताभिरभीष्टाः प्रीता भवन्ति, न च धानाभिन पुरोडनि पितृयनों, यदेपं मन्यस्तैन पितृ- यज्ञो, ऽभियान्याया गौर्दुग्धै स्यात्, सा हि पितृणा, नैदिष्ठं दक्षिणांसीना उपमन्थति, दाक्षिणां हि पितृणामे, कोपमन्यत्यै, का हि पितृणा,-मिक्षुशलाकयोपुमन्थति, सा हि पुि- तृणां, न प्राच्युद्धत्या, पिठ्यतो हि, ने दक्षिणां, यज्ञोपा, में दिशा अन्तर्राईन्यु, भये३टीज्यन्त, उपमूल पहिौति, तेन पितृणार, यस्तैमूलं तेनु देवाना, मुभये ३ही- ज्पन्त, परिश्रयन्त्य, न्तहिना वा अमुप्मादादित्यात् पितरी, ऽयो अन्तहिता हि देवेभ्यश्च मनुष्यभ्यथ पिनर,स्तस्मात् परिश्रयन्ति, समन्तै, यहि परिस्तृणाति, समन्त ५३हीम ऋ- तर परिविष्टा, अथो समन्तान्मा पितरोऽमिसागहानि, त्यमुस्मिन् व पूर्वस्मिानितरा देवता [१७] पाठ ३२, १५-११ मा १६ ·. ४२' . - . का ,प्रपा० १०, अनु० १७-१..] चातुर्मास्यानि। [९३] इज्यन्ते, यत्तत्र जुहुया हुतीः ससृजेत, समदं कुर्याद्, गार्हपत्यै मृत कुर्वन्ति यज्ञताया, ओदनपचनादुनिमाहरन्ति, तत् स्विन्नान्यता आहरन्ति ॥१७॥ उशन्तस्त्वा हवामह उशन्तः समिधीमहि । उशन्नुशर्त आवह पितॄन् हरिपे अत्तये ॥ ४३ इत्यन्याहो, शन्तो हि पितरो, ऽनुष्टुंभमन्वाहा, ऽन्तो वा अनुष्टुवं, न्तः पितर, स्तस्मादनु- टुंभमन्वाहै, कामन्याहै, कुलोका हि पितरखि, रवाह, तृतीये हि लोके पितरो, यदेकाम- न्वाह तेन पितृणार, यत्रिस्तेन देवाना, मुभये ३हीज्यन्ते, न होतार वृणीत नाय, मृत्यौरवैना उत्सृजत्य, पृबर्हिपः प्रयाजान् यजति, पूजा व यहिः, पूजा एवं मृत्योरुत्सृजति, संव्ययते वै मनुष्येभ्यः करिप्यन्, दक्षिणतो देवैम्या उपव्ययते, यात्रप्राचीनावीतेन भ- व्य५ च्यावृत्त्यै, दक्षिणतोऽवदायौदतिक्रम्य दक्षिणां तिष्ठन् जुहोति, दक्षिणां हिं पितॄणार, सौममग्रे यजति, सौमो वे पितॄणी देवता, पितृदेवश्त्यः सौमो, यत् सौम पितृमन्त र यज- ति सोमपारस्तत् पितॄन् यजति, यदर्हिपदो यज्वनस्तद्, यदमिष्यत्तान् गृहमेधिनस्तद्, यदुर्मि कव्यवाहनं, वो अग्नेस्तन्वौ, हव्यवाहन्या देवेभ्यो हव्य५ वहति कव्याहुन्या पितृभ्यः, समिष्टया एवं प्रतिष्ठित्यै, है देवांना याज्यानुवा३क्ये, प्राण्या यछति, गर्मयत्यन्य- यो, यात्रु तिस्रः कार्याः, परे हि देवेभ्यः पितर, स्तंर्धेपा तृतीयात्यवतया प्रादात्, पञ्च कृत्वोऽद्यति, पङ्क्तिो यज्ञो, यावाने यजस्तमौलब्धः॥ स्वर्धा नमः॥ इति वषट्करोति, स्वधाकारः पितृणाः, नमस्कारो देवाना, मुभये३डीज्यन्ते, सूक्ति निदधाति, देवान् वे पि- तन मनुप्या अनुपिबन्ते, देवानेव पितृनयाट, त्रिनिदधाति, वीरन्हींद पूरुपानभिस्म, स्त्रीन् परानन्वाचष्टे, यो हि परे, पिता पुत्रः पौत्रोऽनुसतस्यै, सासु सक्तिषु निधाति, सर्वासु हिं दिक्षु पितरः, सर्वा एवैनं दिशो गमयति, सर्वा एवैनं दिशो गमयति, नामुष्यां निदधाति, यदुमुप्यां नि- ध्यान्मृत्युननाः परिवेशयेत्, तमिवानद्यन्त्य,-थ यस्यां निमार्टि तमिव तेन प्रीणाति ॥८॥ ४४-४६ अब पितरो मादयध्यमि,-त्युक्त्वा परायन्ति, ते आहवनीय पतिष्ठन्ते, सुसंदृशं त्या वमि, त्या तमितोस्तिष्ठन्त्य, निमेवोपदृष्टरिं कृत्वान्त प्राणस्य गछन्त्य, मीमदन्त पितरा, [१८] कठ. ३६, १२-१३ । ने. वा १,६,९ । वा १९,७०। काण्व. २१,७०। [ उशन्तस्त्वा..."अत्तये- ऋ. १०,१६,१२, अथर्व० १८.१,५६ १८,२,३४] [१९] मै १,१०,३ । काठ ३६,१३ । तै:मा १,६,९,८ । वा २,३१, ३,५२,१९,५८ । काप २,५६, ३,६०, २१,५९।

·• मैत्रायणी-संहितायाम् (गण्ड ,प्रपा० १०, अनु० १९-२० . - ४७ इत्युक्या प्रयन्ते, ते उर्णा दार वा न्युस्पन्ति, यदुवात्रु निगन्ति तस्यैषां निवतिः, परतन पितरः मोम्यांसा, इत्याहा, अनुपक्ता वा एतान् पितरः स्युयोवृत्त्य, समन्तमपंः परि- पिश्चन् पति, मार्जनमेवैपां, परिपिञ्चन् पुनः पर्ये, त्यमुर को एते लोक निगछन्ति ये पितृयनेन चन्ति, प्रजापति३स्त्येवैना रस्तता उन्नतुमर्हन्ति, यत् प्राजापत्यामृचमन्याह पूजा- पतिरेवनारस्तता उन्नयत्य, थ यदपरिपिञ्चन् पुनः पर्यंत्यमु५ या एतं लोके पुनरुपावर्तन्ते, पि- ठून या एतद्योऽगन्, पोतो यज्ञो, यत् पङ्क्तयो पुनराय॑न्ति सहैव यज्ञेनायन्ति, मन- सतीभिरोयन्ति, मन एवं पुनरुपह्वयन्ते ॥१९॥ तो अम्य सश्यन्सरो३ऽभीष्टोऽभीष्टा ऋतयो, ऽथ वो अस्य रुद्रो अनुभीण, ये- देत त्र्यम्बास्नास्य रुद्रो अभीष्टाः प्रीता भवन्त्य, ककपाला भवन्ति, नवे पूरुपः कपा- लेराप्य, एकधानमामोत्य, थो का या इय, मस्यामेव प्रतितिष्ठस्य, भिधा३ नाभिपापी३, इति मीमा मन्ते, यदभिधारयेद् रुद्रायास्य पशूनपिदध्यात, तक मर्य, मभिार्या एवं, न हि हविरेनभितमस्त्ये, कोल्मुकर हरन्त्ये, कोल्मुकर हि रुद्राणां, भूपार्यद्धरन्ति, धूपा- यदि रुद्राणामे, तो दिशुर हरन्ये, पो हिं रुद्राणां दिक्, पुराचीन ५ हरन्ति, पराश्चमेवे रुद्रेश हरन्त्या, पे ते रुद्र पर्श करोमी, त्यासुकिरी एकमुपवपति, पशुभ्यस्तैनु निरवदयते, तस्मात् तान् पशुपतिघौतुक, अतुप्पथै याजये, चतुप्पथं व रुद्राणां गृहां, गृहप्वे रुदै निर- वढयत, पं ते रुद्र भागे,स्तै जुपस्त सह संसोम्बिकया स्वाहिति, र रुद्रस्य यौनिः, साम्पुिर, तार को पोऽन्यम्युचरति, तस्मान् शरदि भूयिष्ठ५ हन्ति, संयनर सुई निवृदयते, मध्यमपर्णेन जुद्दोति, तरक्षो हतमारण्येन जुहो, यरप्य एवं रुदै निरयद- यते, यन् पत्रिण जुहुयांदुदै प्रास्यन्वयनयेत्, तस्मादारण्येन जुहोत्य, वाम्ब रुद्रमदिम- ही, त्यनृणा यामुन्, मेपले गी अश्वाय पुरुषाय भेजेमि, स्युनृणां एवं भूत्वा भेषजमक्र- स, यमार यजामहा, इति परियन्ति, तत्रापि पत्रिकामा पर्यंति, पतिवेदनमेवास्या, म्नानपीनुदस्य प्रतिलभन्ते, भगुमे प्रतिलभन्ते, वान् यजमानाय समापन्ति, भगुमे- वाम्म समावपन्ति, या पतिरामा स्यात् तस्य मारपेयु, भगुमेपास्य समायपन्ति, तान् भूते फूला वृध आमनति ॥ रुद्रूप ते भाग, स्नायमैनु परौ मजयतोऽतीहि पिनारहस्तः कृति- पागा अननपन्या ॥ इति गिरिव रुद्रस्य योनिरं, तो वो पोऽन्यम्यवचार प्रजाः शमायते, नयन मागधेपन सर यानि गमपत्प, नुपेक्षमाणा आंपन्ति रुद्रस्पानन्वयायाय, परोगोष्ट [0] 1.10.17 11:५७-६१ प २६५-७० । .

·[९५] काण्ड १, प्रपा० १०-११, अनु० २०,१-२] वाजपयः। १ मार्जयन्ते, परोगोष्टमेव रुद्र निर्रवदयन्ते, ऽम्बी वैस्त्री भगनानी, तस्मात् त्र्यम्बका, यस्य वै हविरप्रतिष्ठितमप्रतिष्ठितः सौ, प्रतिष्ठिता अस्य त्र्यम्बका, आदिन्यै घृत चर निपेत् पुनरैत्य गृहैप्ति, य५ वा अदितिरि, य प्रतिष्ठा, यदादिश्त्योऽस्याम प्रतितिष्ठति ॥२०॥ ४८-५०६५६] 11 इति प्रथमकाण्डे चातुर्मास्यानि नाम दशमः प्रपाठकः॥१०॥ अधैकादशाप्रपाठकः। वाजपेयः। देव सवितः प्रसुव यज प्रसुब यज्ञपति भगाय । दिव्यो गन्धर्वः केत: केतुं पुनातु वाचस्पतिर्वाचमद्य स्वदातु नः ॥ चाजस्य न प्रसर्वे मातरं महीमदिति नाम वचसा करामहे । विश्व हास्यां भुवनमाविषेश तस्यां देवः सविता धर्म साविपत् ।। अ३प्स्वन्तरम॑तमप्सु भेपर्जमामुत प्रशस्तिषु । अश्वा भरत पाजिनः ॥ ३ वायुर्वा त्वा मनुर्वा त्वा गन्धर्वाः सप्तविरशतिः। ते अंग्रेअश्वमयुत रस्तै अस्मिन् जवमादधुः।४ अपां नपादाशुहेमन् य कृमि: ग्रंतूर्तिः कमान् वाजसाः । तेन योज ५ सेपम् ।। देवस्य सवितुः प्रसवै सत्यसवसो वर्षिष्टं नाकर रुहेयम् ।। देवस्य वयंर सवितः सर्वे सुत्यसवनस्य हस्पतार्जिनो वाजनिती वाजं जेप्म ॥१॥ ७ वाज वाजिनो जयाध्वानर स्कार्यन्तो योजना मिमानाः ।। काठ गछत ॥ शं नो भवन्तु वार्जिनो हवेषु देवताता मिद्रयः स्वकी। जम्भयन्तोऽहिर कर रहारसि सनेम्यस्मयुयवनीयाः॥ १० [१] १,९१,६-७ । तं १,७७ । काठ १३,१४। वा ९,१, ११,७, ३०,१, ९,५, १८,३०, ९.६,७,१०, (९),१३ । काण १०,१, १२,७, ३४,१, १०,७,००,१, १०,९,१०,८, (१४), १० । मा. श्री १.७१-२॥ [याजस्य नु०.. ...सायिषत् । अथर्व ७,६४ा अप्स्यन्तर० . सेन् । ऋ. १,०३,१९. अप १४,४] [२] १,७८ गठ १३,१४ । वा. ९,१३ १६, २१,१०, ९,१८, २१,११, ९,१७,१४,१५। सभ १०,१९,२०, २३,१०,१२,१०,२४,२३, २३,११. १०,२०,२१६ मा धंी ७१। शिं नो भवन्तु०...... मीयाः । २ ७,३८,७] ·मैत्रायणी सहितायाम् [काण्ड 1, प्रा. ११, अनु. ०-३ W १४ यांजे बाजेऽनत वाजिनो नो धनेषु विप्रो अमृता ऋतज्ञाः । अस्य मधुः पिवत मादयधं तृप्ता यात पर्थिभिर्देवयानः ।। ११ ते नो अर्धन्तो हयनश्रुतो हेवर विश्वे भृण्वन्तु वाजिनो मितवः । सहस्रा मेघसाता सनिष्पयो महौ ये घना समिथेषु जधिरै ॥ एप स्य वाजी क्षिपणि तुरण्यति ग्रीवायां बद्धो अपिपक्ष आसन् । ऋतु दधिक्रामनु सरसनिष्यदत् पामकारस्यन्वापनीफणत् ॥ १३ उत स्माऽस्य दैवतस्तुरण्यतः पूर्ण न वैरनु चाति प्रगधिनः । श्येनस्पेय ट्रेवतो असं परि दधिक्राव्णः सहौजी तरिक्तः ॥२॥ ओ मा वाजस्य प्रसौ जगम्यादा मा द्यायपृथिवीं विश्वशंभूः । ओ मा गन्त पितरो विश्वरूपा ओ मा सौमो अमृतत्वन गम्यात् ।। १५ इन्द्राय वाच ५ वदुतै, न्द्राय योचर संयुदतै, न्द्रर वाजं जापयते, न्द्र वाजं जये, येर यः सा सत्या सध्यागुभूयामिन्द्रेण सम , मजीजपत वनस्पतया, इन्द्राय वाचर विमुच्यमर, याजिनी पार्जिती पोज जित्वा हसतेर्भागमवजिघ्रतर, चार्जिनौ चार्जिता पोज जित्वा ह- स्पतर्भाग निमृज्येथार, स्यो रोहाहि, स्वो रोहाहि, स्यो रोहायो, ऽऽयुर्यज्ञैन कल्पते, प्राणो यौन कल्पते, चक्षुर्यज्ञेन कन्पते, और यज्ञेन कल्पते, मनो यजैन कल्पते, योग्य- न कल्पते, ब्रह्मा यनेन कल्पते, पृष्ठुर यजैन कल्पते, स्युर्यनेन कल्पते, यज्ञो यज्ञेन कन्पढे, पाजाय स्वाहा, प्रमोय स्याहा, पिजाय स्वाहा, प्रमोय स्वाहा, पिजाय स्वाहा, तवे स्वाहा, हप्तये स्वाहा, यापतये स्वाहा, मुवे स्वाहा, स्वुर्मी वयसनी व्यश्यनान्त्योऽन्त्यो मौवनी, भुयनस्य पतयेऽधिपतये सोही, नाय ना, योजाय त्वा, वाजजित्याय त्वे, पै त्यो, जे त्या, ये त्या, पोपाय ना, स्वया अगामा, ऽमृता अभूम, प्रजापतेः प्रजो अभूम।।३।। - योज-पांजेऽयता ययान । ७,३८८ तना भरतो. अधेिरे । ऋ. १०६४६। एष पर याजी म्यादा । ४५०४। उत साय० तरिनत ।१४,४०,३,J ENJi १.११७८ १,७ ८-९पाठ १४.१॥ या ९१९११,१०,२.२१ १८०९, २२,३३ ९,९०, १८१८ ३०.९.१० १५० १०,०५-२६, १५-१७,१३,२९८, १९४०-४३,१४११ ०,१७, १९, ४२१४१५ १०३९९१५२ मा श्री ७.१.३।

·कार्ड १, प्रपा० ११, अनु. ४ ] पाजपेयः। [९७] अग्ने अछा वदेह नः प्रत्यङ् नः सुमना भव । प्र नो यछ विशस्पते धनदा असि नस्त्वम्।। 4 नो यछत्वर्यमा प्र भगः प्र बृहस्पतिः। प्र देवाः प्रौत सूता प्र वाग्देवी ददातु नः ।। अर्यमणं बृहस्पतिमिन्द्रं दानाय चोदय । बांच र विष्णु सरस्वती सवितार चार्जिनम्॥ सौम राजान ५ वरुणमनिमन्वारभामहे । आदित्यान् विष्णु र स्यं ब्रह्माणं च बृहस्पतिम् ॥ इन्द्रवायू सुसंदेशा सुहेवेह हवामहे । यथा नः सो इज्जनः संगमै सुमना असत्।।१७-२१ योजस्येम प्रसवः सुपुर्वेऽग्रे सौम राजानमोपधीप्सु । से विराज पर्यंत प्रजानन् प्र॒जां पुष्टि वर्धमानो अस्मै ।। २२ वोजस्येमा प्रसवः शिश्रिय दिवस औषधीः समुनक्तु घृतेन । तो अस्मभ्यं मधुमतीर्भवन्तु वयं राष्ट्र जागृयामा पुरोहिताः ॥ २३ चाजस्येदै प्रसर्व आबभूवेर्मा च विश्वा भग्नानि सर्वतः ।। २४ अदित्सन्तं दापयतु प्रजानन् रयिं च नः सर्ववीरं नियछतु ।। २५ देवस्य त्वा सवितुः प्रसश्वेऽश्विनोबा म्यां पुणौ हस्ताम्या र सरस्वत्या वार्ता यन्तुर्यन्त्रण - हस्पतिर साम्राज्यायाभिपिश्चामी, न्द्र साम्राज्यायाभिपिश्चाम्यु, पामगृहीतोऽसि, हुपद त्या नृपदमायुप्रदुर्मिन्द्राय जुट गृहाम्ये,-4 ते योनि,-रिन्द्राप त्यो, पामगृहीतोऽसि, पृथिवीपदं त्वान्तरिक्षसदं नाकुसमिन्द्राय जुष्टं गृझाम्ये, 4 ते योनि, रिन्द्वाप त्यो, पामगृ- होतोऽस्य, सुपदं त्वा घृतसद भूसंदर्मिन्दाय जुटं गृहाम्ये, 4 ते योनि, रिन्द्राय त्यो, पामगृहीतोऽसि, ग्रह विश्वजनीन नियन्तर्विोयाम ते ।। २६ यास्तिस्रः प्रथमा दिव्यः कौशः समुक्षितः । तासार विशिश्नानामिपमूर्जर समग्रमम्।।२७ ईन्द्राय त्वा जुष्टं गृहाम्ये, 4 ते योनि, रिन्द्राय त्यो, पामगृहीतोऽसि ॥ २८ अरिसमुद्वयसर पर्याश् शुर समाभृतम् । अपार सस्य यो मुस्तै ते गृम्गाम्युत्तमम्।। २९ [3] ते १,७,१०,११ठ १४,२-३ । य ९,२८, ९,७,२६, ३३,८६ ९,२३-२५,३०,०.१.३.१०,३०, १९.६, २३,३८,२,४ । याव १०,३५,३७,३८,३३,३०-३४.३९, २-५, ११,४५, ००,५,७५,४०,०.४ । मा. श्री ७.१, १.३,७,२,५-६ [ ममे मच्छा । १० १४१.१, भपर्व. १.२० नो यच्छ.१० १४१. अपर्व ३,०३शयमणं पृहस्पतिः। १०.१४१.५, अपां. ३,०, साम राजार १०.१४१,३, भवर्ष १,०,१. स. ९१ । न्याय प्रसंसा १०,१४१.४, अपां ०६ । मदि (उतादिरसन्त। ३,०८ पासस्य नु प्रसर ३,२०० देयस्य रया- भ०१९.५१, - ·३१ - - [२०] मंगायणी संहितायाम् [काण्डं , प्रपा ११, अनु० ४-६ ईन्द्राय त्वा जुष्टं गृहाम्य, प ने योनि, रिन्द्राय त्वा ।। ३० कुदिङ्ग यवमन्तो यवं चिया दान्त्यनुपूर्व वियूय । इहेहपां कृणुत भोजनानि य वहिपा नेम उक्ति ने जग्मुः ।। उपयामंगृहीतोऽसि, प्रजापतये त्या जुष्टं गृहाम्ये, 4 ते योनिः, प्रजापतये त्या ॥ अया विष्ठा, प्रजापतये त्या ॥४॥ ३२-३३ देवा – नाना यजानुपश्य, नथ वा एत५ सर्वेऽपश्य, स्तस्मिन् यो अयतन्त, तस्मिन् वाजिमय, स्तं वृहस्पतिरुदजयद्, वृहस्पति देवानां पुरोहितो, यद्वै पुरोहितो ब्राह्मण शृणोति, केंद्रोजे, तेन्दुमयाजयुत्, संस्वाराज्यमगछत, स एप स्वाराज्यो यजः, स्वा- राज्यं गछति य एतन यजुते, य बृहस्पतिरुदैजयत् तस्माद् ब्राह्मणो यजेत, यदिन्द्रमयाजयर स्तस्माद्राजन्यो, दुवा वै नाना यानाहरन्नि, महमिमै त्यमि, त्यय वा एतै प्रजापतिरा- हरन, तस्मिन् यो अपित्वम॑छन्तु, तेभ्यश्छन्दास्युज्जितीः प्रायछद, थ वा एतेन प्रजापतिरय- जत, सं स्वाराज्यमगत्, स एष स्वाराज्यो मुजः, स्वाराज्यं गछति य एतेन य॑जते, ऽन्य चोज, स्तय एवं विद्वानन्नमत्ति वार्जयति ह वा एनमन्त्रमयमान५, सोमो 4 वाजपै- य, स्तये एवं विद्वान् सौम पिबति योजह गछति, योयन्तो हि देवाः सौममपिय स्ते घोजमगछ५,-स्तस्मात् सर्वः सौम पिपासति, चीज ह गति, याग्यि योजस्य प्रसवः, गांव योर मुष्टी चतुर्थी च्पुभव, देपुं लोकेषु त्रीणि तुरीयाणि, पशुपु तुरीयर, या पृथियार गांनी सा रथन्तरै, यान्तरिक्षे सौ यात सा वामदेव्यै, यां दिवि सा वृहति सा स्तनयित्ना, अथु पशुपु, ततो यो बागृत्यरिच्यत तो ब्राह्मणे न्यदधु, स्तस्माद् ब्राह्मण उभयो५ वाचर वदति यंश्च दु यश्च न, या बृहद्रधन्तयोर्यदिन तयागछति, या पशुपु तय ऋतेया, त प्रवर बदाह यो एनमप्रतिक्शातं गर्छति, याबुती वातार हि बेदु, चाचा हिं दीयते, याचा प्रदीर्यते, यो गाधानागा सौम्यार सनौति न तस्य प्रतिगृह्य, मनृतेन हि सं तत् सनौति, ने मतस्य, यदा हि तस्य मदो व्यत्यय ते तद तपति ।।५।। ३४ सप्तदा वा गर्ने हया ग्रहाः प्राजापत्याः, सप्तदशः पुरुषः प्राजापत्य, चत्वार्यानि गिरी- ग्रीमात्मा. वाक् मममी, दंश प्रार्णा, अंगुऽङ्गे व पुरुषस्य पाप्मापश्लिष्टो, ययतिपजन् [मुषिदा ययमन्ती 17.०,३३१,०, अथर्व ७०,१२५,२॥ . . [६] १.१२.१४ाल १,६-१९९॥ ११,७, 30,१,९५-७। रव १०,१, १२७,३४,९. १०,७,९-१०॥

·.. + " शाई १, प्रपा० ११, अनु० ६-७] वाजपेयः। [९९] ग्रहान् गृहात्यङ्गादङ्गानं पाप्मनो मुञ्चति, श्रीव' सौमः, पाप्मा सुरोपामा, आंगते काले प्रश्चिः सौमेरुरक्रामुन्ति, प्रत्यञ्चः सुरोपयामः, पाप्मनन र विपुनन्ति, नस्मादाहु, - जपेयाज्येव पूत इति, पाप्मना लेन५ विपुनन्ति, देव सवितः प्रेसुध यह, प्रसुव यन- पति भगायेति, पपि परुपि जुहोत्यु, समयजौ यो एप, को हतद्वेद यदुतस्य क्रियते यन्न, सर्वत्यै प्रसर्वाय, योजस्य न सवै मातर महीमि, ति रथमुपावहरती, यर या अदितिर, , नयैवैनं प्रसूत५ सवित्रा चोपावहरति वाजस्यौज्जित्या, अ३प्स्वन्तरम॑तमप्मु भेषज- मि, त्यश्वान् नपयन्त्य, सुजा वा अश्वा, स्वविनान् यौनर्जनयन्ति, वायुर्या त्या मनुर्या त्यै, ति युनक्ति, न यो एतन्मनु३प्या योक्तुमर्हन्ति, देवताभिरेवनान् युनतर्थ,-पां नपा- दाशुहेम, निति र टानि प्रतिमाष्टि, पूर्वमेय यजुरुदितमनु यदति, दुन्दुभीनिहादयन्ति, चोग्या एकारण्यं प्रविशत्, तमेोज्जयत्य, यो या वनस्पति वाक्मेबुरुन्डे, मतदुर्गः सो भवति, प्रजापति' सप्तदशः, प्रजापतिामोत्यु, सयौ यो एप, मुश्चत्म- रांद्वी अध्युत्सन्नयज्ञोऽवरुध्यते, सवत्सविनमध्याप्त्यावरुद्धे ॥६॥ ३५ देवस्य सवितुः प्रसर्वे सत्यसवसो वर्षिष्ठं नाकर रुहेपर्मि, ति ब्रह्मा रथचक्र मुर्पति, स- विप्रसत एवं वैर सर्पति योजस्यौज्जित्या, अयो प्रजापति ब्रह्मा यनस्य, प्रजापति'- नर बजादंधि प्रसुवति वाजस्यौज्जित्य, साम गायते, मृत्यं वै सामु, सत्यनयोज्जयत्यु,- ज्जितिर्वाजयत्य, बांजो, नौद्यस्यौज्जित्दै, देवस्य वर मुवितुः प्रसवै सत्यगण- नस्य बृहस्पतेर्वाजिनो वाजितो बाजे जे म, ति रयमभ्यातिष्ठति, सवित्प्रसूत एवं रथमम्या- तिष्ठति वाजस्यौन्जित्य, गाजिनामचोऽन्याह वाजस्यौज्जित्या, आजि धापन्ति पाजस्योंजि- त्या, अनुदिष्टै रीयन्ति, दक्षिणयैवं स्वर्ग लोकमेति, यदनुदिष्ट रंधीवन्ति दक्षिणया यो एतयजमानः सह स्वर्ग लोकमे, त्यथैप नेवारः सप्तदशगगयो, देवा ऑपधीपु पका- जिमय, स्ता हस्पतिरुदजयत्, म एतान्निान् न्यवृणीत, निवाराणां निवारत्ये, पंह- स्पति तो उद्धजयन्, तमेव भानिन करोत्यहि माय, मावाल र हरन्ती, दया असा आदित्य आसीत्, तमितोऽध्यमु लोकमहर १, स्वयताsध्यम लोमहरन् यंगानालेऽत्र- दधति यजमानमेवं स्वर्ग लोकर हुरन्त्या, मा वाजस्य प्रमों जगम्यादि, ति रथेषु पुनर्गम- तेषु जुहोति, यमेव योजमुदैजैपुस्तमात्मन्यत्त, जीजपत बनम्पत्या, इन्द्राप यानर विग- [७] में १,११,१,३ । पाठ १४,८१ ९९.१०,१३१०. 1 कप १०.१२.१४,१७५ ·. [१०] मैत्रायणी-संहितायाम काण्ड १,प्रपा० ११, अनु०५-१ व्यध्यमि, ति रथविमोचनीयुं जुहोति, यजुपैव युज्यन्ते, यजुषा विमुच्यन्ते; वार्जिनौ वा- जर्जितौ वाजं जित्यो हस्पतेर्भार्गमयजितमि, ति भागिना एवैना अंक, जिनौं वाजर्जिती वाज जित्वा बृहस्पतर्भागे निमृज्यामि, ति संवनिवैनान् प्रीणात्य, र्धशा च, सुरोपामारच हरन्ति ये आजि धावन्ति, तेभ्यो यमेवं वाजमुदजैपुस्तै परिक्रीणीते, मधुष्ठाले बृह्मणे, ब्रह्मण एवं तेन परिक्रीणीते, कभी राजपुत्रः प्रामाति, वी३/५ वै ककुय्, · वीर्यमेवात्मन् धत्ते ॥७॥ ३६ स्वो रोहावैहि, स्वो रोहावेहि, स्वों रोहाति, ३स्वी एतद्रोपन पत्न्या सरवदुतै, ऽयो अन्वारम्भौ यो एप यज्ञस्य, पत्न्या सह स्वर्ग लोक भवता, आयुर्यज्ञेन कल्पते, प्राणी यझेन कल्पता, इत्येतावान् वै पुरुषो, यावानेव पुंरुपस्तमामोति, सं सर्वो भूत्वा स्वर्ग लोक- मेति, दर्भमयुर वाँसो भवति पवित्रत्याय, गोधूम चपालं, प्राजापत्या वे गोधूमा, अर्धे प्र- त्यासामोपधीनार सहयोनायनामें लोकमेति, बाजाय स्वाहा, प्रसवाय स्वहिति, योदश वा एता आहुतय, स्त्रयोदश मामाः सवत्सरः, सवत्सर५ वावास्मा एतद्पदधाति स्वर्ग लो- के, तस्मिन्य प्रतित्तिष्ठ, त्य॑नाय त्या, बाजाय त्वा, वाजजित्यांय त्वे, त्यूपपुटैरर्पय- न्ति, प्राजापत्या वा ऊपाः, श्वः श्वो भृयासो भवन्त्य, बायेने मर्पयन्त्यै, ति वा एषोऽस्मोलोकोक्योऽ९ लोकमेति, यदुप्पुटरपेयन्ति तैनास्माल्लोकानति, तेनास्मिोके धृतो हिरण्यमम्मेवरोइति, जो वै हिरण्यं, तेजस्येवं प्रतितिष्ठति, पस्ताजिनमुन्यवरोहति, पर्शयो बस्ताजिन, पशुप्पे प्रतितिष्ठ, त्पन्नस्यान्नस्य जुहोति वाजप्रसव्याभि, रनर ३ चाँजो, नांद्यावरुद्धघा, उभयं ग्राम्ग चारण्यं च जुहोत्युभयस्यानाद्यस्यावरुद्धया, औदु- म्परेण सुर्वण जुहो, त्यूची उदुम्बर, ऊोऽबरुद्धय, सप्तभिर्जुहोति, सस व छन्दारसि, छन्दोभिरेवास्मा अनाघमयुरुन्दै, ऽथ चोग्य छन्दासि, चाचास्मा अन्नाद्यं प्रयछति ॥८॥ अर्धतेऽतिग्रा३या, यदुवादः परमन्नाद्यमनुवरुद्धं तस्य॒तेऽयरुद्धथै गृह्यन्त, ऽर्धेत पया आ- लम्यन्ते यशऋतूनामवरुदय, यदाप्रेयोऽग्निष्टोम नावरुन्दै, यदन्द्राम उ३क्थ्यं तैन, यदै- न्द्र वृष्णिः पोरिन वैन, यत् सारस्य॒ती मेषी यंदेवादः सप्तदर्श स्तोत्रमनाममनुवरुद्ध [0]. १.११.३ । छठ.१४,८१ प ९.२९, १८,२९, २२,३३, १८.८२२.३० । कण्य. १०,२८, १९,४९, ४४६॥ १९,४०,२४,४५१ [९] मे. १,२,३९ ! ठ. १४,९-१० मा. श्री. ७०.५,६ ।

·. " , काण्ड १,प्रपा-११,अनु० ९-१०] वाजपेया। [१०१] चैतयामोति, तदगुरुन्दै, ऽपा वशा, देवाश्च वा असुरावास्पर्धन्त, नेमे देवा आसमऽ- सुरा,, स्तै देवा एतार वृशामपश्य५, स्तया लोकै द्वितीय॒मवृञ्जतासुरलोकर, यस्याति स देवलोकौर, · यस्य नांद्यति सोऽसुरलोक, स्तै लोकमेवैतया द्वितीय र यजमानो वृक्ते भ्रातृ- व्यलोकमेव;. सारस्व३त्यन्यैपामुत्तमा भवति, सारस्व३त्यन्यैपां प्रथा, वाग्वै सरस्वती, वाचा यज्ञ: संततो, वाचैव यज्ञ संतनोति, यद्वै यजस्य विद्वान्न करौति या विद्वानन्तरैति वैच्छिद्र, तद्वाचैव सरस्वत्या कल्पय, त्यनिरुक्तः प्रातःसर्वः, प्रजापतिमेवं तेनामोति, वियोनि वाजपेयः प्राजापत्यः, स निरुक्तसामा, यदनिरुक्तः प्रातःसर्वस्तैन संयोनि रथन्तर साम भवत्याशीया, उज्जित्या, अथो दुर्य वै रथन्तरम, स्यामेर्व सूयते, जिवतीमी- यन्दिने पवमाने भवन्त्य, न वै वाजो, ऽन्नायुस्यांवरुद्धथै, चित्रयुतीरां वे पैमाने भवन्ति स्वर्गस्य लोकस्य समष्टय, शिपिविष्टयतीषु स्तुवत, एषां वै प्रजापतेः पशुष्ठास्तुशिपि- विष्ट, तस्मान्शिपिविष्टवतीपु स्तुयत, आष्ट्रादुरमुत्तममुक्यानां भय, त्यूत्तरे एवं स्तोत्र - भिसंतनोति, यद्वै यज्ञस्यातिरिच्यतेऽ ते लोकमभ्यतिरिच्यते, बृहत्यो लोकमामुमर्हती, न्द्रियं वै वीर्य बृहद्, यद् युट्टा स्तुर्वते, इन्द्रिय वा एतद्वीपे ततौ यस्य यजमानः प्रति- ३८ अमिरेकाक्षरामदजयदु, चिनौ यक्षरार, विष्णुस्त्र्यक्षरा, सौमवतुरधरा, सविता पञ्चाक्षरां, पूर्ण पडक्षरां, मरुतः स॒प्ताक्षरां, वृहस्पतिरष्टाक्षरां, मित्रो याक्षरा, 4- रुणो दशाक्षरा, मिन्द्रा एकादशाक्षरा, विश्वे देवा द्वादशाक्षरार, यसबस्त्रयोदशाक्षरार, रुद्रांवतुर्दशाक्षरा, मादित्याः पञ्चदशाक्षरा, मंद्वितिः पौडशाक्षरां, प्रजापतिः सप्तदशो, अमिरेकाक्षरया वाचमुदजयद, विनी द्वथक्षरया प्राणापाना उदजयता, विष्णुस्त्र्यक्षरया त्री- णिमाल्लोकानुजयत्, सौमश्चतुरक्षरया चतुप्पदा पशूदजयत्, सविता पंचाक्षरया पञ्च दिशा उदजयत्, पूपा पडक्षरया पडतू दजय, मरुतः सप्ताक्षरया सप्तपदार शफीमुदजयन्, - हस्पतिरष्टाक्षरयाष्टौ दिशा उदजय,तम्रो दिशचतस्रोऽकुंगली, मित्रौ नगक्षरया नेय प्रार्णा- मुंदजयद्, वरुणो देशाक्षरया पिराजमुदजय, दिन्द्रा एकादशाक्षरया त्रिष्टुमदजय, विधे देवा द्वादशाक्षरया जगतीमंदजयन्, यस्त्रयोदशाक्षरया प्रयोदशै माममुदनयन्, रुद्राचतुर्द- शाक्षरया चतुर्दशै मासमुंदनप, मादित्याः पञ्चदशाक्षरया पञ्चदु मौसमुदजय, अदितिः पाह- [१०] १,७,१५ । काठ १४,४ वा ९११-३४ाम १०,४०-४॥ तिष्ठति ॥९॥ . .

·. [0] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड १, प्रपा० ११, अनु० १० शाक्षरया पोडशै मौसमुदजयत्, प्रजापतिः सप्तदशो, मिरेकाक्षरोदजयन्मामिमां पृथिवी, मश्विनौ द्वाक्षरया प्रमामुन्तरिक्षर, विष्णुस्त्र्यक्षरया प्रतिमा स्वर्ग लोक, सौमचतुर- रक्षरयाश्रीवी नक्षत्राणि, सविता पञ्चाक्षरयाक्षरपङ्क्तिमुदजयद्, या३ख़ुक्षरपङ्क्तिः सा पक्ति, चतुर्थी ३ह्येतस्याः पञ्च पञ्चाक्षग़ाणि, पूा पडक्षरया गायत्रीमुदजय, चतुर्थी ३खेतस्याः पट् पडक्षराणि, मरुतः सप्ताक्षरयोर्णिमुदजय, चतुधी ३द्येतस्याः सप्त सप्ताक्षराणि, बृहस्पति रष्टाक्षरयानुष्टुंभमुदजप, चतुर्थी ३ तस्या अष्टौ अष्टा अक्षराणि, मित्रो नवाक्षरया बृहतीमुदज- य, चतुर्थी तस्या नैव नवाक्षराणि, घरुणो दशाक्षरया विराजमुदजय, चतुर्थी ह्येतस्या देश दशाक्षराणी, न्द्रा एकादशाक्षरया त्रिष्टुंभमुंदजय, चतुर्थी ३ तस्या एकादशैकादशाक्षराणि, विश्वे देवां द्वादशाक्षरया जंगुतीमुदजय, चतुर्थी ३ तस्या द्वादश द्वादशाक्षराणि, सुवस्त्र- योदशाक्षरपा प्रयोदशै मौसमुदजयन्, रुद्रा_तुर्दशाक्षरया चतुर्दशै मौसमुदजय, बादित्याः पञ्चदशाक्षरया पञ्चदुर्श मासमुदजय, अदितिः पौडशाक्षरया पोडशै मौसमुद्जयत्, प्रजापतिः सप्तदशो, ऽनया एकाक्षराप छन्दसे स्वाहा, ऽश्विभ्यां द्वथुक्षराय छन्दुसे स्याहा, विष्णुवे व्युवराय छन्दुसे स्वाहा, सोमाय चतुरक्षराय छन्दसे स्वाहा, सवित्रे पश्चाक्षराय छन्दुसे स्वाहा, पूष्णे पडक्षराय छन्दुसे स्वाहा, मुरुदयः सप्ताक्षराय छन्दसे स्वाहा, हस्पतयेऽष्टाक्षराय छ- न्दसे स्वाहा, मित्राय नवाक्षराय छन्दसे स्वाहा, वरुणाय देशाक्षराय छन्दुसे स्वाह, न्द्रायै- कादशाक्षराय ऐन्दुसे स्वाहा, विश्वभ्यो देवैम्यो द्वादशाक्षराय छन्दसे स्वाहा, सुम्यस्त्रयो- दशाक्षराय छन्दसे साहा, रुद्रेभ्यश्चतुर्दशाक्षराय छन्दुसे स्वाहा, ऽदित्येभ्यः पञ्चदशाक्षराय ईन्दसे स्योहा-दिप पौडशाधराप छन्दसे स्वाहा, प्रजापतिः सप्तदशः ॥१०॥ ३९६६९५] इति प्रथमकाण्टे वाजपेयाभिधान एकादशः प्रपाठकः ॥१९॥ पनि प्रथमकाण्ड समाप्तम् ।

·कार्ड २, प्रपा १, अनु० १-३] काम्याएयः। [२०३] अथ द्वितीयं काण्डम् । अथ मधमः प्रपाठकः। . . काम्या इष्टयः ॥१॥ ऐन्द्रामकादशकपालं निवपेद्यस्य सजाता बीयाय, रोजो ३ वीर्यमिन्द्रामी, औजसैनान् वीर्येण पुनरुपास्यत, ऐन्द्राग्नमेकादशकपालं निर्धातव्या, नौजो वै वीर्यमिन्द्राग्री, औ- जसैवैनान् वीर्येणाभिभवत्यै, न्द्राग्नमेकादशकपालं निपेत् प्रजाकामो योऽलं प्राय सन् प्रजा न बिन्दैत, प्रजोपयो इन्द्रानी प्रजाम गृहतां, तो एतेन भागधैयुनौपाधावत्, तो अस्मै प्रजो नरदा, मिन्द्रानी संलु वो एतस्य प्र॒जामपगृहो योऽलं प्रजायै सन् प्रजा ने विन्दते, तो एवं भागधैयेनोपासरत्, तो अस्मै प्रजा पुनर्दत्तो, विन्दद्वती याज्यानुवाक्ये भवतो वित्या एवं,न्द्राममेकादशकपालं निपेत् संग्राममभिप्रया, नौजो वीर्यमिन्द्रामी, औजसैन । यी- येणाभिप्रेयात्यै,न्द्रामकादशकपालं निपेत् संग्राम सश्ययो, जो ये चीर्यमिन्द्रानी, औ- जसवैन५ वीर्येण जयति, सं या संग्राम जयेर्दथैन्द्राममेकादकपालं निपे, दोजसा वो एप वीर्येण व्युध्यते या संग्राम जयत्यो, जो वीर्यमिन्द्राग्नी, औजसवैनर वीर्येण समर्धयत, ऐ- न्द्राग्नमेकादशकपालं निपेत् पौण चुरे जनतामभिप्रयां, नौजो थे वीर्यमिन्द्राग्री, औजसवनार वीर्येणाभिप्रयाति, पो वीर्यस्यानुप्रदाता, सोऽस्मै वीर्यमनुप्रयछत्यै, न्द्राग्नम कादशकपालं निपेत् पौण च क्षेत्रस्य पतये चुरे क्षेत्रमध्ययस्य, जोजो वै वीर्यमिन्दानी, औजुसवास्म वीर्येण लोकर विन्दतः, पूर्ण वीर्यस्यानुप्रदाता, सोऽस्मै वीर्यमनुप्रयछती, य क्षेत्रस्य पन्य, स्यामेव प्रतितिष्ठति ॥१॥ अनये वैश्वानरीय द्वादशकपालं निपेत् कामाय, सवत्सरौ या अग्निश्वानरः, मध्यत्सरे काम आप्यते, सवत्सरेमापद, सोऽस्म काममामोति यत्कामो मत्प, ये वैश्वानुगयु द्वाद- शकपालं निपेत् समान्तमभिधोक्ष्यन्, सवत्सरो यो अविश्वानर, मुरवत्सराय समम्य- ते, सवत्सरमेाप्त्यावरुण कामुमभिद्रुतत्य, ये पैश्वानराय दादृशपालं निपेन् मनि प्यन्, त्मवत्सरौ यो अविश्वानरः, सध्यत्सराय प्रतिगृह्यते, सध्यत्मरमाप्त्यां मातार सुनिर वनुते, सं या बन्वीतायामये वैधानय द्वादशकपालं निन्, सवत्सरी यो अप्रिं- [१]. २,२,१ । काठ. ९.१७॥ [२] २,२,६१.१०,३-४। १ ·[ १०४] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड २, प्रपा.१, अनु० २-३ - वैश्वानरः, सवत्सरपं प्रयुक्त, सश्चत्सर एतस्मै चनुते, तमेवे भागिनमक, स्त५ व्यमांग, ये द्विप्यातस्मै दक्षिणां दद्यात, पाशेन वा एवं चरति, तमेवास्मिन् प्रतिमुश्चत्यै; कहायनो गौदक्षिणा, स हि सवत्सरस्य प्रतिमा, ऽग्नये वैश्वानराय द्वादशकपालं निपेद- नन्नमत्स्यन्, त्सवत्सरौ या अग्निश्वानर, सुश्वत्सरायैवैनदप्यधात्, स युदोन मुद्याद- थामेये वैश्वानराय द्वादशकपालं निपेद्, यदेवांदोऽनन्नमत्ति तदस्मै सवत्सरः स्युदयति, स्वदितमेवात्ति, सीस दक्षिणा कृष्ण र या पासो, ऽनन्नर व सीसम, नन्न कृष्णम, नन्ने- नवनिमुपहत्यानामात्मन् धत्ते, ऽनये वैश्वानराय द्वादशकपालं निपेत् संग्राममभियान्, त्सवत्सरो वा अनिवैश्वानरः, अश्वत्सरेणैवैनमभिप्रयात्य,ऽनये वैश्वानराय द्वादशकपालं नि- पेत् संग्राम सध्यत्य, यतरो वे संगृभाणयोरायतनवत्तरो भवति स जयती, पर वो अभिय- श्वानर, इमामेायतनमकृता, -ऽस्या पराक्ररस्त, जयति संग्राम५, स यदा संग्राम जयेद- थानये चैश्वानराय द्वादशकपालं निपेत्, सवत्सरौ वा अनिर्वैश्वानरः, सुश्वत्सरमपं प्रयुक्त, सवत्सर एतस्म जयति, तमेव भागिनमक, स्त५ व्यमोग,-नये वैश्वानराय द्वादशकपाल निपेयः कामयेता, उनन राजेमान्यवान् वीहीन बौदधीति, सवत्सरो वा अनिश्वानरः, सध्यत्सरोऽन्नोद्यस्य प्रदाता, तमेव भागधैयेनौपासरत्, सोऽस्मा अन्ना प्रेयछत्य, प्रये चश्वानराय द्वादशकपालं नियंपेद्, चारुण युवमयं चरुमामयाविनर याजयेद्, वरुणगृहीतो चौ एवं य आमपाधी, वरुणानं तेन मुश्चत्य, सौ चा आदिश्त्योऽनिश्वान३, मुना वो एनमेत निगृहीतर वरुणो गृहात, तंतु एनं मुक्त्वा यावानेवास्यात्मा त५ वरुणान् मुञ्चति, वारुणं च निपेयमयीयन्त, ममये वैश्वानराय द्वादशकपालं भूतिकाम याजयेद्, बरु- णगृहीतो यो एप यो भूतिकामो, बरुणादेवन न मुश्ती, यावरुभवत्ये, चावान् वा आ- रमा, योगानेवास्यात्मा तर वरुणान् मुक्त्वा,-ऽसौ यो आदिइत्योऽश्विानरो, मुमेन- मन्वारम्भयत्प, मुनमादित्यस्य मात्रा गमयति ॥२॥ अये जातवेदोऽष्टोकपालं निर्धपधिप्राणा एकादशकपालमप्रये वैश्वानराय द्वादशकपाल ए यः सर्ववेदी प्रथामिष्ठिमालभेता, ऽमियो एतस्य तद्वेदु यथास्यष्टयत्र सुकृतम, मिरास्मै तद्विन्दत्य, मेध्यौ यो एप या सर्व ददाति, तदधिक्रायन मध्यं करोति, सस्वरसरी यो मिश्वानरः, मुश्वत्सरौ यो एतस्य तद्वे यास्येष्टर यंत्र सुकृतर, सुश्वत्सरे एवास्म तहिन्दत्य, भये गुरभिमतऽष्टकपालं निपे, दभिशपमान याजयेद, रथोतर य दाम्मे- [३] २.२.३-५ । ३.३.१। [मानये जातवेदसे । ऋ०५,५,१] , ।

·काम्या या कार्ड २, प्रपा १, अनु० ३-४] [१०५] मभ्युशस,स्तै कौलकायुतौ अवतां, तथा त्वा याजयिष्यावो यया तेऽचमत्स्यन्ति, यंत्र - ग्राम्यस्य पशौ पशुणवस्तछ, यस्त्वा कश्योपायच तुप्णीमेवास्वति, तर ह स्म धैव्याघ्रा उप- घायं तूष्णीमेवोपक्रान्ति, तौ वै तत्रैव श्वौ भूते यज्ञायुधैरन्याग्नि मथित्वाग्नये सुरभिमतेऽष्टा- कपालं निवपता, तो बा एनं न पर्यजन्, यमुभिशरसेयुस्तमेतया याजयेद्, दुरभि वा एतमारयमभिश सुन्त्ये, पा या अर्भपजा तय॑त्सुरभि, अपमेयास्मा अकः, सुरभिमेन- मका, शमयत्येवा,-ऽग्नयेपमानायाष्टोकपालं निपेद्दधिकोणा एकादशकपालमये वैश्वानराय द्वादशकपालं पुनरेत्यु गृहेषु, पवमान एवैनं पुनात्य, मिर्नियुपत्य, पूतो वो एष यमुभि:- सन्ति, नैन दधिकोवा चन पायाँक्रियादि, ति सलु यो आहु, तद् दुधिविन पापयति, सवत्सरौ वा अनिवैश्वानरः, सवत्सरे एचैन । स्वदयत्या, मेर्यमष्टोकपालं नि पैदग्नीपीमीयमै- कादशकपालं द्यावापृथिवी दिकपाल५यः संग्राम जिंगीपेज्याय वा जिज्यासेद्, ऋद्धया एवा- मेश्यो, उनीपोमाभ्यार व पी३यणेन्द्रो महन्, वृत्र सलु वा एप हुन्ति या संग्राम जति नृज्यार्य वा जिनाति, तद्वानमेवैत, दिन्द्रो वै वृाय जमुदयछन्, तासापथिवी नान्वम- न्येतां, तमेतेन भागधेयेनान्वमन्येताय, यद् द्यावापृथिवीयो 4जस्यानुमत्या, अथो अनुमतवजो ऽसर्दिति, सं यदा संग्राम जयेन्ज्याय वा जिनीयोदयायमष्टोकपालं निपैदैन्द्राप्रमै कादशक- पालं द्यावापृथिवीयं द्विकपालं, ऋद्धया एग्निश्यो, ऽनीपोमाभ्यार वै वीर्येणेंन्द्रो पत्रमुहुन्, से औजसा वा वीर्येण व्यायत, स एतमैन्द्रानमुपश्यत्, नौजो वीर्यमात्मन्नुघर्ती, जमा पो ए वीर्येण व्युध्यते यः सुग्राम जयति नृज्यायर या जिात्यो, जो वीर्यमिन्दाग्नी, औज- सैबैनर वीर्येण समर्धगतो, ऽथ यद् द्यावापृथिवीयो, योय एवास्मै यजमन्वमसाता नाम्यामप भागः क्रियते ॥३॥ — अनीपोमीयमैकादशकपालं निपेद्रामणः कामाया,-ऽपीपोमीयो चे ग्रामणों देवतया, सा- मेवदेवता कामाय भागधेयेनोपासरत, तां अस्मै कामरमर्पयतो यत्कामो भवत्य, पीपोमीयुमें- कादशकपालं निपेद्राह्मणं भूतिकामर याजयेद्, देवों व समासत कुरुमेश्ऽर्मिः सौमा ईन्द्र,- स्तेऽत्रुवन्, यतम नः प्रथमर यश छत्ति नः सहेति, पार व सौम र यश आईन्, म- मिसमगछन्त, तस्मात्सौममभिसैगछन्ते, सं हि यशस्चितम स्तर सौमो न्युकामयत, सं गिरिमगहत, मर्मिरेन्वगछन्, तो गिरा अनीपोमो सममवतां, स्मात्मदि गिरी अग्निदहति गिरी सोमः, संवा इन्द्रः शिधिर हवामन्यत, मोऽमीपमा अन्गठन, वा अबीद, [४] है २,३,३,२,४,४,३ । ठ. १०,२। ३ .. .

·[१०] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड २, प्रपा० १, अनु. ४-५ "यायुतं मंति, तश्या एतयानीपोमा अयाजयतां, तस्मिस्तैोऽनिरंधादिन्द्रिय सीम, स्त- ता इन्द्रोऽभवृद्, यो भूतिकामः स्यात्ततया याजयत, तेज एवास्मिन्ननिदधातीन्द्रिय सौमो, भवत्येया,-ऽनीपोमीयमकादशकपालं निपेञ् श्यामाकरवसन्ता ब्रह्मवर्चसकामो, ऽग्नीपोमो व ब्रह्मवर्चसंस्य प्रदातारी, ता एवं भागधेयेनौपासरत्, तो अस्मै ब्रह्मवर्चसै प्रयछतो, वसन्ता यजेत, वसन्तौ च ब्राह्मणस्य ऋतुः, स्व एवास्मा ऋतौ ब्रह्मवर्चसै प्रयछतो, यत्पुरोडशस्तै- नायो, यञ् श्यामाकस्तेनु सौम्यः, सर्वमेवानीपोमाभ्या हव्यर सादात्, तो अस्मै सर्व ब्रह्मवर्चसे प्रयछतः, सोमानी सश्याज्ये स्याता, तेजो या अग्निरिन्द्रिय सौम, स्तैजसा च घोास्मा एतदिन्द्रियेण चोगयतो ब्रह्मवर्चसै परिगृह्णाति, सौमापौण चुरुं निपेपिष्टं पशु- कामा, सोमो व रेतीघाः, पूर्णा पुशूनौ प्र॒जनता, सौम एवास्मै रेतो दधाति, पूर्ण पर्शन अंजनयति, सौमेन्द्र च निपेत् पुरोधाकामः, सौम्यो वै ब्राह्मणो देवतयै, न्द्रौ राजन्यो, ऽनपदोप्य संलु वै सौमः प्रयछति, तमेवं भागधैोपासरत्, सोऽस्मा अनपदोय राष्ट्र प्रयछत्या, निवारण चरु नियुपेत् समान्तमभिर्द्धह्यामयावी वा,-ऽनृत ५ वा एष करोति यः समान्त- मभिद्रुह्यति, देवता वा एपं आरोऽनृतं करोत्य, नि सा देवता, अत्र व सापि देवता यांमारत एनं मुश्चति, यद्वारुणौ वरुणायैनं तेन मुश्चति, तत् काजव५ को एतत् क्रियते सस्यविष्टिः सर्वस्य प्रायश्चितिः ॥४॥ मौमारी, घृते च निर्वृपेच शुलनात्रीहीणां ब्रह्मवर्चसकामः, स्वर्भानुची आसुरैः संय तमसा- विध्यत्, तर सौमारुद्रो अभिपज्यता, तस्य वा एतेनैव शमलमपाहता, मेनास्मिरस्तेजोऽध- ताप, यो बृह्मवर्चमकामः स्यातया याजयेच्, शमलमेवास्यापहन्ति, तेजोऽस्मिन् दधाती,- याथर्मपत्ये, तावान् वा आत्मा, योवानेवास्यात्मा तावदस्मिस्तैजो दधाति, शुक्ला नीहयो भवन्ति, श्येता गो आज्याय दुहन्ति, वैजएवैतत्सभ्रियते, घृतं प्रोक्षणं गवति, घृतेन मार्जयन्ते, घृत भवति, भूय एषास्मिरस्तेजो दधाति, यस्या रात्र्याः प्रातर्यक्ष्यमाणः स्यान्नास्य तारा- श्रीमपौ गृहान् प्रेहरेपुरा, पो वै शान्तिः, शर्मयेयुरेय, परिश्रिते याजयन्ति तेजुसः परिगृहीत्यै, मामिभिः प्रचरन्ति, सामेास्य रश्मिभिः शमुलमपमन्ति, तिप्पापूर्णमास याजयेद, सौ- मोवै चन्द्रमा, रुद्रस्तिप्यः, संप्रश्त्वना उपासरत्, प्राचीन र य मामीरोषधयः, प्रतीचीन र गद्री, न हि प्राचीनर गुप्यन्ति, गुप्यन्ति प्रतीचीन, मनोचो भवन्ति, म यत्कि- गाउपमेयोवदन्, पजाब, ताः फरीभवन्ति शक्त्य, नाराशरसीमयन्ति [५] २.१.१०।कठ ११.५॥ ४ . " .

·काम्याइएयः। + याद , प्रपा० १, अनु०५-७] [१०७] शान्त्यै, फिलासत्याद्वा एतस्य, भयमति ह्युपहन्ति, सौमापाप्ण चरु निर्यपेन्नेमपिष्टं पशुकामः, सौम्यों वै ब्राह्मणो देवतया, पर्शयः पूषा, स्वार यो एतद्देवता पशुभिहयते, त्वचमे- वोकृत ॥५॥ सौमारी, चरु निपेत् कृष्णाना वीडीणामभिचरन्, त्सीमीवी औषधय, स्तत एनं निपी- च्यु रुद्रायास्य पर्शनपिदधाति, कृष्णा बीयो भयन्ति, तमो वै कृष्ण, मृत्युस्तमो, मृत्यु- नैवैनं ग्राहयति, शमयं यहि भवति, वैभीदक इमः, शृणादिति शरमय यहिभवति, विभिन्य वैभीदक इध्मः, सौमारौद्रं च निपेदुदश्चित्यविचिताना बीहीणार यः कामयत नि- तीयमस्य लोक जनेयमिति, सौमीवी इमाः प्रजा, द्वितीयुमेयास्य लोके जनयति, नेम शर्मयं पहिभवति नैममशरमयं, नेमो वैभीदक इध्मों नमोऽवैभीदको, द्वितीयमेवास्य लोके जनयति, सौमारोदीमार्मिक्षां निपेदामयाविन५ याजये, दाग़यों वै प्रेमीतः, सौम्यौ जीव, अ॒भयंत एनं निष्क्रीणाति, पयो वै पुरुषः, पय एतस्यामयति, पयसैपास्य पयो निष्क्री- णात्य, पिनद्धाक्षी होता स्यात्, तमरण्यं पराणीय विक्शापयेत्, तस्मा अनुवाहं दद्यात्, ते भीत, तस्याश्नीयात्, यत्तस्य नाश्नीयात् प्रेमीयेत ॥६॥ आमावैष्णवमैकादशकपालं निपेदभिचरन्नभिचर्यमाणो वा, सरस्वतीमप्याज्यस्य यजे, दु- मि' सर्वा देवता, देवताभिरेवास्य देवताः प्रतिचरति, विष्णुर्यज्ञो, यज्ञेनु यज्ञ५, वा- सरस्वती, चाचा याचं, तदुभिचर्याभिप्रायुक्ता,-ऽो प्रतिचर्यात्येवं प्रायुक्ता,ऽऽग्नावैष्णय घृत चर निर्वपेच्चक्षुष्कामो, ऽनिय मनुष्याणां चक्षुपः प्रदाता विष्णुदेवाना, मेवी व चक्षुषः प्रदातारी, वा एवं भागधैयेनोपासरत, ता अस्मै चक्षुः प्रयछतो, धेन्वा धै घृत पयोऽनईहस्तण्डुला, स्त- न्मुिथुन, मिथुन चक्षु, मिथुनै वास्मै मिथुन चक्षुर्जनयतः, पयो वै घृत, पंचक्षुः, पयसैवास्मै पश्चक्षुर्जनयत, स्तैजो वै घृत, तेजश्चक्षु, स्तैजसास्मै तेजचक्षुर्जनयतो, हिरण्यं ददात्या,- युथ हिरण्य, मायुश्चक्षु, रायुपैयास्मा आयुश्चक्षुर्दधाति, शतमानं भवति, शतायुध पुरुषः शर्तवीर्या, आयुरेवं वीर्यमामोत्या, मावमैकादशकपालं निपेदभिचर्यमाणो, निय' मर्या देवता, विष्णुर्यज्ञो, देवताश्चैव यह चास्तुत्यै मध्यतः प्रविशत्या, मावैष्णवमेकादशकपालं निर्धपेद संग्राम, सरस्वतीमप्याज्यस्य यजे, दुर्मि सर्वा देवता, देवताभिवास्य देवताः [६] ते. २,२,१० । काठ. ११५ । [७] ते. २,२,९ । काठ १०, * ·[१०८] मैत्रायणी-संदितायाम् [ काण्डं २, प्रपा० १, अनु० ७-८ प्रेणुदते, विष्णुर्यज्ञो, यज्ञेनु यनर, बासरस्वती, वार्चा वाच५, यदि मन्येत, । . प्रति पुरस्ताचरन्तीति, ई पुरोनुवाक्ये कुर्यादेकार याज्यार, सममेव द्वाभ्यां क्रियते, ऽत्य- फया प्रयुक्त, आमावैष्णवं प्रातरष्टोकपालं निपेत् सारस्वत चकै बार्हस्पत्य चरेमा, मावैष्णव- मैकादशकपालं मध्यदिन सारस्वतं च पार्हस्पत्य चरुमा, प्रविष्णु द्वादशकपालमपराहे सार- स्वतं च वाईस्पत्य चरं यस्य भ्रातृव्यः सोमेन यजेता, अग्निवे सर्वा देवता, देवताभिरेवास्य देवता आमोति, विष्णुयुनो, यज्ञेन यज्ञ५, वासरस्वती, वार्चा बांचं, ब्रह्म हस्प- ति, ब्रह्मणैवास्य ब्रह्मामाति, कपालश्छन्दारसि, पुरोडाशैः सवनानि, मैत्रावणमेक- कपालं निपेत् पयस्याया,ऽनुबन्ध्यामेवैतैनामोति, सैपाध्वरकल्पैटि, युतियामोति॥७॥ . आनिमारुतं च निवपद् वृष्टिकामः, समान्या मृदय च कुटुं: कुम्मै च, यस्मिन्नेवामी घर पचेयुस्तस्मिन् कुम्भ धूपयेयु, घुमौ वा अस्यामू गछति नार्चि, स्तस्मादेत धूपयन्ति, ने पुचन्ति, या हवीप्यामादयेयुर्रय दक्षिणाया श्रीण्या कुम्भमासाद्योदकेन पूरयेयु, यदि पुरी सरस्थानाद्वीर्यता,-ऽद्य वृर्पियती,-त घूयाद्, यदि संस्थिते, श्वौ बेटे, ति त्याद्, यदि चिरमिय वीर्यंत, नौद्धा विौ, ति ब्रूया, दुर्मिी इतौ श्रृष्टिमी , मरुतोऽमृतश्यावयन्त्ये, ते व वृष्टयाः प्रदातार, स्तनिव भागधेयौपासर, तुऽस्मै घृष्टि प्रयछन्ति, मारुत घर निर्व- पेत् पयमि प्रेयुङ्ग ग्रामकामो वा पशुकामो वा, पृश्नीनां गया दुग्धै पृश्नीनां गामाज्यु र स्यात्, प्रापि गोमुनस्यायोतयेयुः, पृश्नि यददुहत् स प्रियगुरमवदि, यर व पृश्नियोग्वा, तस्या या एतत् पयो यद प्रियवः, स्वनना पसछिति, प्रियवृती याज्यानुवाक्ये भवतः, प्रियमेनर संजातानां करोति, द्विपदा च चतुप्पदा च भवतो, द्विपदयास्मै चतुप्पदय पशूनबरुन्दे, पया यस ऊधरम्पायति वत्सर वा गौरपमेनर सजाता अभ्यायछन्ति, मारुतं प्रयोदशकपालं निपेयम्य यमौ पुत्रौ गांवौ वा जायेयातां, निवीरता व पुरुषो यो जात आशस्तेिऽपशूनां गो, यत् प्रादुर्श, मर्जापति प्रयोदश, प्रजापतिमा मोति, यद् द्वादशसवत्सरात् तेन, यंदापयनुवाक्या सचमुराद तैन, यसँगती याज्या पगुम्यस्तैन, यन्मारुतींष्ठिः पशुम्यस्तैन, मारुतर सप्तकंपालं निपात्र विंडोजान जिज्यासे, दुर्गस्त्यस्य कयाशुमीयर सामिनीव स्युयी- ज्यानुरापाथा, गस्त्यो च मुरुजय उष्णः प्रौखत्, तानियोलमत, ते यजमादायाभ्यु- [0]...११॥

·काम्याइएयः साई, पपा., अनु. ८-10] [१०९] पतर, स्तान् यो एतेनाशमयत्, तम् शर्मयत्ययतेन, सप्तकपालो भवति, सप्त हि मरुतो, विमरुतः, स्वैननान् मागधेयेन शमयति ॥८॥ ऐन्द्र कादशकपालं निपे, मारुत सप्तकाल ५ राज३न्यं भूतिकाम याजये, दैन्द्रों में राजन्यो देवत्या, मारुती वि, हिन्द्रियणास्मै विश{पयुनक्तय, नुकामस्मै पिशमविवादिनी करोत्य, न्द्रमकादशकपालं निपेन्मारुत५ सप्तकपाल ५ यः कामयेत, विशे च क्षत्राय च समंद कुर्यामि, त्यैन्द्रस्यैन्द्रीमच्य मारुत्या युजे, न्मातस्य मारुतीमनच्यन्या यजेन्, स्व एवम्यो मागये समंदं करोति, यदि कामयता, तुर्मयर स्पादिति, पूर्वाश्र्धेऽन्या जनताया गाँ नियज्जियना३र्धेऽन्यामपि, संगछेते, तावदतुर्मुख भवति, यदि कामयेत, कल्पेत- त्य, ते एवं हविधी निरुप्य यथायथ यजेत्, कल्पतेऽहै,न्द्रमकादशकपालं निपेन्मारुतर सप्तकपालमभिचर, नुपरिष्टादैन्द्रस्यावयेदुर्घस्तान्मातस्यो, भयंत एवनानादीपयति ज्येष्ठतश्च कनिष्ठतव, न्द्रमकादशकपालं निपे, मारुतीमार्मिक्षा राज३न्य ग्रामकाम याजये, मध्य आमिक्षायाः पुरोडोश निायोमय॒स्यावयेत्, क्षत्रं वा इन्द्रो, विमरुतो, विशुर वा एत- न्मध्यतः प्रविशति, पर्युमययति, विशवेन पर्युहति, मारुतमेकविश्शतिकपालं निपेद- भिचरन् , देवविशा च मरुतो, न विशा प्रत्तं प्रन्ति, देवपिश एयैनं नियोच्य स्तृणुते, ते बर्हिपदं कृत्वा समया स्पैन बिहन्यात् ॥ इदमहममुप्यामुप्यायणस्यन्द्रजेण शिरश्छिनमि ॥ ईतीन्द्रवजेणास्य शिरश्छिनत्य,-५ यरस्पयो, बजो व स्फ्यौ, जेणैवैन स्तृणुते ॥ ९-११ एना व्याम परिपस्वजानाः सिरह मृजन्ति महते धनाय । महिप नः सुम्बु तस्थिवार मर्मुज्यन्ते द्वीर्पिनम३प्स्वन्तः ॥ १२ इति जो या आपो, यदुतदप्मुमनुर्भवति बजेण/न५ स्तृणुते ॥९॥ १३ अग्नये पथितेऽष्टोकपालं निपेद्यस्य प्रजाष्टिरतिर्पयेत, बहिप्पथ यो एवं एति यस्य प्रजा. वैष्ठिरतिपद्यते, ऽग्नि देवानां पथिकृत्, तमेव भागधेपेनौपासरत, सं एनं पन्थामपिनयत्य, नवान् दक्षिणा, स हि पन्यामपिर्यहत्य, प्रये वृतपतयेऽष्टीकपालं निपेद्य आहितामिसन प्रय सुति प्रत्येद, बहु वा एवं तमतिपादयति य आहितामिः सन् प्रसुति, प्रेत्ये बंदनि स्त्रिय श्योपैति मारसवानात्य, निव"देवाना वृतपति, स्तमेव भागधैयेनोपासर, सं एनवृतमालम्भय- [९] ते. २,२,११ । [एना व्यानं..... स्वन्त । अथर्व ४,८.७] [१०] नै २,२,२१ काठ. १०,५-७। .

·- - [११०] मैत्रायणी-संहितायाम् काण्ड २,प्रपा. १, अनु० १०-११ त्य, नये ग्रभृतेऽष्टाकपालं निपे आहिताग्निः सन्ननु कुर्या, दानीतो वा एपं देवानाय आहितानि, स्तस्मादेतैनाथु नै कथे, न हि देवा अंशु कुर्वन्त्य, नि देवनार व्रत , दु- निमुतस्य व्रतमगर, स्तस्मादेवाधिवतमालभते, ऽनये यविष्ठायाष्टोकपालं निषेदभिचर्यमाणो, यांभिरेपनमितुरः प्रयुक्तिभिरभिप्रयुङ्क्ते ता अस्माद्यविष्ठो यायावा,ऽनये वाजस्तेऽटोकपालं नि- पेत् संग्राम, बाजर यो एप सिसीति यः संग्राम जिंगीपत्य, मि देवाना वाजत्, तमेव भागधेयनोपासरत्, सोऽस्मै वार्ज धावत्य, नयेऽनीकवतेऽष्टाकपालं निपेत् संग्रामै, ययग्वा अनेरनीकमैति ने तत् प्रति पे, ऽमिास्मा अनीकानि जयति, विष्णुमप्याज्यस्य यजे, दतो व विष्णुरिमाल्लोकादजयद्, विष्णोरेवोञ्जितिमन्तिमौल्लोकानुजयति, प्रेभ्यो लोकैम्यो भ्रातृव्यं नुदते, ऽनये रुद्रयतेऽष्टोकपालं निपेद्यः कामयेत, रुद्रायास्प पशूनपिदध्यामित्य, निरुद्रो, रुद्रावास्यु पशूनेपिदधाति, यदि कामयेत, शाम्यदित्य, नये सुरभिमतेऽष्टोकपालं निवपे, देपा वा अग्ने पूजा तय॑त् सुरभि, भैपर्जमेस्मा अकः, सुरभिमेनमका, शमयत्येवो, ऽनयेऽन्नवतेऽन्नादायान्नुपतयेऽष्टोकपालं निपेयः कामयेता, अन्नवाननादोऽन्नपतिः स्यामित्य, निये देवानामनवानन्नादोऽन्नपति, स्तमेव भागधैयेनोपासरत्, स एनमन्वन्तमन्नादमनपति करोति ॥१०॥ १४ अमये रक्षोऽटोकपालं निर्यपेयौ रक्षोभ्यो विभीयो, दिन्द्र रक्षारस्यसुचन्तु, ३सोऽ- मि प्रविशत्, तानि वा एनमभिसमशन्, त्स एता विर्षापोऽजनयत या इमाः स्कूर्यमानस्य वि- प्रेवन्ते, तानि वो अग्निवापाहता, निव' देवांना र रक्षोहा, तेन रक्षारस्यपहते, नक्तर याजये, नक्त व रक्षासि प्रेते, यवं प्रेरते तहनान्यपहते, वामदेवस्य पञ्चदुर्श सामि- धेनीच स्युयोज्यानुवाक्याथ, थामदेवश्च धै कुसितायी चाजीमयातामात्मनोः, सो कुसितायी चामदेवरर्धस्य कवरमठिन, सापुरं न्यावत, युग वा छेत्स्यामीपरिवति, ३सोऽप्रि- मुख्यमवेक्षत, से ए॒त मन्मपश्यत्, तामचिदोपत्, सार्चिपा दुर्झाना हुदै प्राविशत्, से चोर कौसित हुदौ, खारमि सं तैनापाइत, तद्रवारस्येयतेनापहत, आमेयमष्टोकपालं नियो राष्ट्र स्पर्धेत यो वा कामयेता, अन्नादः स्यादिति, देवाश्च वो असुराधास्पर्धन्तु, तान् गायत्री सर्चममं परिगूपान्तर्रातिष्ठत्, तेऽविदु,तरीन् यो यमुपायत्स्यति त इदै भविपन्तीति, तस्यार या उभय ऐछन्त, ताँ नामपरमम्।। दामि॥ इत्यसुरा आद्ययन्विश्वकर्मन्॥ इति देवाः, [१]. पाट १०५.७१ . ।

·पाण्डं२, प्रपा.१-२,अनु० १२-१1 काम्या इएया। [११] सो नान्यतश्विनौपावर्तत, तो देवा एतेन यजुपाजत ॥ औजोऽसि, सहोऽसि, यलमसि, भ्राजोऽसि, देवानां धाम नामासि, विश्वमसि विश्वायुः, सर्वमसि सर्वायुरभिः ॥ इति सश्यत्सरौ थे गायत्री, सुश्वत्सरौ वै तदतिष्ठव, सवत्सर ५ वा एपा तनाद्यमवृक्षत, तत् सुश्वत्सरमेवैतदुन्नाद्य यजमानो भ्रातृव्यस्य वृक्ते, सपा गायत्रीष्टिर, थो आहू, राष्ट्रस्य सुवर्ग इति ॥ ११ ॥ १५-२१ .. ऐन्द्राचार्हस्पत्य हुपिनियो राष्ट्रीयो नैव प्रस्तिड्नुया, ददितिय पूर्जाकामौदुनमुपचत्, सौशिष्टमाभात्, तर वा ईन्द्रमन्तरेव गर्भ सन्तमयस्मयेन दानापौम्भत्, सौऽपोधोऽजायत, तर वा एतेन बृहस्पतिरयाजयदैन्द्राबार्हस्पत्यैन, वस्य॒ दाम स्वयमेव व्यपद्यत, से इमां दिशो वजेणाभिपर्यावर्तत, यो राष्ट्रीयो नैव प्रस्तिड्नुयात् तमेतेन याजयेदैन्द्रापार्हस्पत्यैन, परिततो हि वो एप पाप्मनी,-ऽथैप ने प्रस्तुड्नौति, बृहस्पतये निरुप्यता, इन्द्राय क्रियत, सर्वत एचैनं मुञ्चति, बजेणेमा दिशोऽभिपर्यावर्तते ॥ १२ ॥ २२६७२७) ॥ इति मध्यमकापडे प्रथमः प्रपाठकः ॥१॥ X9082- अथ द्वितीयः प्रपाठकः। + आदित्या भार्गवः करिष्याम्यमुमामुप्यायणर्मवगमयत ॥ इति घूया विनिर्वस्यन्, स एतमादित्यै घृते च निपे, दांवित्या या हाः प्रजा, ता एवोपासरत्, तो एनमयगम- यन्ति, सप्ताश्वत्था मर्यसा अन्तर्वेदि शयीर, स्तान् संस्थते राहनस्य मध्यमुपायाम- तिहन्यात् ॥ इदमहमादित्यान् बभाम्यामप्यावर्गमः ॥ इत्यादित्यान् वा एतद्वभाति, ते एन मोक्षमाणा अवगमयन्ति, विशो वीर्यमपाक्रामत्, तदश्वत्थ प्राविशन, सं तेनु वीर्पण भर्भ- राभवत्, तद्विर्श एवैतेनु वीर्यमवरुद्ध, यदि सप्तसु नावगछेदिध्मै तानपि कृत्यैतदेवं विनि- पे, दादा वा हाः प्रजा, ता एवोपासरत्, तो एनर्मवगमयन्ति, यद्येय सप्तम, विव' सप्त सप्तादित्या, स्तानयोपासत्, तो एनमवगमयन्ति, ययेकवयीपु द्वयींपु चावगछेद- परोधुका एन५ स्यु, रय यत्सर्वास्ववर्गछति तथा हानपरोध्योऽवगछति, स यदावर्गछेदयादि- [१२] ते २,४,१३ । काठ ११,४६ मा श्री ५,१,७। [१] ते. २,३,१ । काठ ११.६। 3 ·w ८ मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्डं२, प्रपा० २,अनु०१-२ त्येभ्यो धारययौ घृतं च निपे, दादित्या वा अपरोद्धार, आदित्या अवगमयिार, स्त एनं दाधति ॥ १-४ अदितऽनुमन्यस्व मुत्यांशोरिई मनः ।। ५ इति निरुद्धस्य राजः पदमादीत, तद्यः पुरस्ताद् ग्राम्यवादीव स्यात् तस्य सभाया अभिवात परीत्य विचरसयेयुः ।। प्रेत मरुतः स्वतवस पुना विश्पत्या, रोजानमा ।। इति तस्य गृहाद् व्रीहीनाहरेयु, स्तोरस्त्रेधा विचिनुयाद, ये कृष्णास्तान् कृष्णाजिन उपना नियाद, ये शुक्लास्तमादित्य घृते च निपे, दादित्यायोडाः प्रजा, स्ता एवौपासरत्, तो एनर्मवगमयन्त्य, येभ्योऽधि विचिनुयात् तानुढङ् परैत्य वल्मीकवर्पामुट्ठज्य जुहुयात्॥ यद्य ते घोर आर्सन् जुहोम्येपो बन्धानां प्रमोचनाय । यौ त्या जनो भूमिरिति प्रमन्दते निर्मतिं त्याहै परिवेद विश्वतः ॥ इति निविगृहीतो वो मुष यो निरुद्धौ, नित्या एवैन चैन मुश्चत्ये, विशमेवाग,- नथ या अस्य गज्यमनवगत, तोऽमी कृष्णा वीयस्तर वारुणं घृतं च निर्बुपेद्, वरुणो वै देवानार राजा, सं राज्यस्यावगमाया, तमेव भागधेयेनोपास, स एनर राज्यमवगमय- ये, तव' नानाविदयु, मुभीमवैन विशवगछति दैवी च मानुपी च ॥१॥ साय घृतं च निवपेत्र शुक्लाना बीहीणां ब्रह्मवर्चसंकामः, शतमानो रुक्मो रजपूतोऽस्तात् स्यान्, तमानी रुक्मी हरित उपरिष्टा,-दिह वो असा आदित्य आसीत्, तेमान्यौ परियो- परिष्टादामा प्रजानां न्यदधु, रुपरिटाद्वा असा आदित्य इमाः प्रजा अधिपद्यात्ती, यथै रजता- मौ हेरण्या, भ्यमिन परियोपरिष्टादासां प्रजानां निंधात्यु, परिष्टादिमाः प्रजा अधिप- घाति, · पंच कृष्णलान्यपि प्रयाजेषु जुहुया, द्रुती असो आदित्य इन्,ि पंच अतूननु तेजस्वी, मां एवन पञ्च दिशोऽनु तेजस्विनं करोति, प्राजापत्य पुतै च निर्बुपेच, शत- कृष्णलायुष्कामो, देवा असुरान् हुत्या मृत्यौनिमयु, स्तै देः प्रजापतिमेयोपायावर, स्तान् यो एतया प्रजापतिरयाजयुत्, ततो देवा अमृतत्वमुगछ, अमृत व हिरण्य, ममत- मायु, रतनपंधनमायुरापाद्धाद्, .य आपुप्कामः स्यात् तमेतया याजये, देत मनुष्य- स्यामृतृत्व र यत् सर्पमापुरे, त्यभृतर व हिरप्प, ममृतमा, रतनास्मिन्नमृतापुराप्रया [0]ठ. १९४। - .

·काई २, प्रपा० २, अनु० २-४] काम्या इष्टयः। [१९३) , दधाति, तेन स सर्वमायुरेति, ने पुरायुपः प्रेमीयते, शतकृष्णलो भवति, शायु पूरुषः शतवीर्या, आयुरेवं वीर्युमामोति, चारि चत्वारि कृष्णलान्यवृद्यति समृद्धथै, सर्व झणे परिहर्ता आह, सर्व ब्रह्मणि यजै प्रतिष्ठापयति, सर्वमस्मिन् ब्रह्मा वीर्य दात्य,-थो ब्रह्म * ब्रह्मा, ब्रह्मणैास्मिन् ब्रह्मांयुर्दधाति ॥ २ ॥ ११ याईस्पत्यै च निपेत्, पुरोधाकाम,-स्तस्य पार्हस्पत्य ज्योतिष्मती याज्यानुवाक्ये स्याता, ब्रह्म वै बृहस्पति,चर्हिस्पत्यो ब्राह्मणों देवतया, स्वामेव देवतां पुरोधाया उपासरत् , स्वैन देवता पुरोधी गमयति, यद्वै लेलाय वीव भाति वज्योति, स्तस्माज्ज्योतिष्मती, यदि नेव पुरोधौ गछेदथैन्द्रापार्हस्पत्य हुविनिवपेन, ब्रह्म चैव क्षत्रं च सयुजाअक, स्ताजगेनं पुरोधते, चार्हस्पत्यै च निपेत् फ्युसि ग्रामकामो वा पशुकामो वा, तस्य पार्हस्पत्यै गणवृती याज्यानु- वाक्ये स्याता, यो बहुपुष्टस्तस्य गृहात् क्षीरमाहरेयुः, स्यात् स्वासां गवां दुग्धर, स्या- दुदुक, पुष्ठिरवैपो संभ्रियते, ब्रह्म वै वृहस्पति, बृहस्पतिश्छन्दास, छन्दोभिहस्पतिर्गणी, स्वार वा एतद्देवतां, भूयिष्ठेनर्पियति, संजतिरेनं गणिनं करोति, बामणस्पत्य च निपेत् संग्रामै, तस्य ब्राह्मणस्पत्यै वीरवती ययस्वती याज्यानुवाक्ये स्याता, छुदिर्दर्श याजये, दु- दहि प्रस्तुरः स्याद्, बाणवन्तः परिधयो, ययासि पर ममाविशन्ति, तथा विज्ञेयं, जेप्यामा इति, ब्रह्म वै ब्रह्मणस्पति, वोपासरद्, प्राह्मणस्पत्यै च निपेयंत्र कामयेत, ब्रह्मचल ५ स्यादिति, तस्य ब्राह्मणस्प॒त्यै मरुत्वती याज्यानुवाक्ये स्याता, ब्रह्म वै ब्रमणस्प- ति, धिण्मुरुतो, ब्रह्माणि वा एतद्विशमधि विनाशयति द्रविग्नेऽशिथिरत्वाय ॥३॥ पार्हस्पत्यै च निपेद्गार्मुत पशुकामः, प्रजापतिः पश्नसृजत, तेऽम्मात् सृष्टाः पराश्च आयु, स्तान् वृहस्पतिश्चान्वैतां, ते यत्रासश्स्ततः शक्रो गर्मुदजायत, तर यो अवी, दुनैन मा याजयति, तेन वा एनमयाजयत, तै पशुव उर्पावर्तन्त, यः पशुकामः स्या- व, ततेन याजये, दुष हैनं पश्वा आवर्तन्ते, यदा हि स तीतेनायाजयदय त पश्व उपावर्तन्त, सौमापौष्ण च निषेद्गार्मुत पशुकामः, प्रजापतिः पर्शनसृजत, तेऽस्मात् सृष्टाः पराञ्च आय, स्तेषां पूर्वणमधिपमिकरोत्, ते यत्रासश्स्ततः शक्नो गर्मुदजायत, तर वो आहर, दुनैन मे प्रतिष्ठेति, से सौमोऽत्रवी, मम वा अष्टपच्यमिति, तर सौमापौण निवपत्, तै पशव उपावर्तन्तु, यः पशुकामः स्यात्, मेतेन याजये, दुप हैन पशुमा आव- [३] ते. २,३,३६२.१,४। [४] ते. २,२,४ । काठ १०,११ । . १२ 4 ·[१४] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डर, प्रपा० २,अनु.५-६ " - . . , तेन्ते, यदा हि स ततैनायाजयदय तं पशव उपावतन्त, सौमो व रेतीघा, पुषो पशुनौ प्रजनयिता, सौम एचस्मैि रेतो दंघाति, पूा पशून्, प्रजनयति, प्राजापत्यै च निर्व- पेद्गार्मुत पशुकामः, पृश्नीनां गवां दुग्धे पृथ्वीनां गवामाज्य स्यात्, तत्रापि गोमूत्रस्यामो- तयेयुः, पनि यददुहस गर्मुदभव, दिर्य पृश्चिवांग्या, तस्या वा एतच, शिरो यद्- मुंत, स्तस्मादेवदाण्डमिव पीयप इव, तै प्राजापत्यै च निपेत् पशुकामः, प्राजापत्या व परांवः, प्रजापतिः पशूनां प्रजना, तमेव भागधैर्यनापासरत, सोऽस्मै पुर्शन प्र- जनयति, वास्त्वमयर रौद्रं च निपेद्यनु रुद्रः प्र॒जाः शुमायत, यास्त्वमयं खलु व रुद्रस्य, खेनैवैन भागधेयेन शमयति, तया निपादस्पति५ याजपेत्, सो हिं तस्येष्टिः, कूटं दक्षिणा की वा गर्दभः ॥४॥ परमेष्ठिने द्वादशकपालं निपेयः कामयेत, परमेष्ठी स्यामिति, परमेष्ठी वा एवं देवानार यः परमेष्ठी, परमेष्ठौ राजन्यो मनुष्याणां, तमर्व भागधैयेनोपासरत्, स एनं परमेष्ठेिनं करोति, तस्मै धनुश्च तिस्रव प्रयछेत् ।। अमिष्टे तेजः प्रविन्द्र इन्द्रिय पित्र्यां यन्धुताम् ॥ इत्यमिवास्म तेजः प्रयछती, न्द्र इन्द्रिय पित्र्यां बन्धुता, वैश्वदेव द्वादशकपालं निपेद्धातृव्यवार, स्तं हिपैदं कृत्वा समया स्पर्धेन व्यूहेत् ॥ इदमहे माँ चामुं च व्यूहामि ॥ इति य द्विष्यात्तर, योऽमृयत यच स्पर्य आश्लिप्येत् तद्विष्णव उरुफमायावुयेद्, विष्णुरेना अन्तरां विक्रमते, तं पुनः समूहेत् ॥ इह माँ चामुं च समूहामि ॥ इति योऽस्य॑ प्रियः स्योत्तर, वैश्वदेवीवी हमाः प्रो, स्ताभिरेवतुर ५ उपहुति, तामिग़त्मान समूहती, न्द्रायै च निपेत् सैनाया- मुत्तिष्ठन्त्या, सेना वा इन्द्राणी, ब्रह्मणैना पुरस्तान्मुसतौ जित्य संश्यति, बल्बजा अपामै स्युः, गौ वा एतेऽप्युत्थिता, न्यायेनेनामाभिनयति, यत्तस्यार सैनाया विन्दैव मा दक्षिणा, वाचस्पतये चुर निवपेच् श्रीकामो, यो वे वाचोऽध्यक्षः स वाचस्पति, स्तच् श्रीकरण पैवेत् ।। ५ ।। अये सुमते सतीनानामुष्टीकृपालं निपेत्, सौमाय रुदैवते श्यामाकं चरे, मिन्द्राय महे- त्यते नवारकादशकपाल १, वरुणायादित्यवते यमय चरु, यो अन्योऽन्यस्य भी, हे [५] पाठ १०,१०॥ [6] HE,२,४,81 ठ. १०,११॥ बा. २१,८२,१९,५८ । आय. ११,५९। . १४-२० ·काम्या ट्रया। काण्ड२, प्रपा० २, अनु० ६-७] [१५] तिष्ठमानाचतुर्थी व्युत्क्राम, नर्मिसुभिः सोमो रुटैरिन्द्रो मुनिवरुण आदित्यैस्तान् वा एतया हस्पतिरयाजयत् संज्ञान्या, d इन्द्वमेवाविसमावर्तन्ते, न्द्रमभिसमंजानत, त एत्या यजुते मेवामिसमावर्तन्ते, तमभिसजानते, तदाहु, रेन्द्र एकादशकपालः कार्या ईती,न्दूर हि तेऽभिसमावर्तन्ते, न्द्रमभिसमजानत ।। २१ संज्ञान नो दिवा पुशौः संज्ञान नक्तमतः । संज्ञानं नः स्वैभ्यः संज्ञानमरणेभ्यः संज्ञानमश्विना युमिहास्मभ्यं निपछतम् ।। २२ समिन्द्र राया समिपा रभेमहि सं५ वाजेः पुरुश्चन्ट्रैरभियुभिः । सै देव्या प्रमत्या वीरशुष्मया गौअग्रोवत्या रभेमहि ॥ २३ इन्द्रवायू सुसदृशा सुहवेह हुवामहे । यथा नः सर्वा इज्जनः संगमै सुमना असत् ॥ २४ से५ यो मनासि सं५ व्रता समाकृतीरन रसत । अभी ये विग्रताः स्थ तान्वः सनमयामसि ॥ २५. समाना वा आकृतानि समाना हृदयानि वः। समानमस्तु वो मनो यथा वः सहासति।।२६ समानौ मन्त्रः समितिः समानी समानर वृतर सह चितमेपाम् । समान तुमभिमन्त्रयध्वर समानेन वो हर्विपा जुहोमि ।। २७ संगछध्व सैजानीर्घ सं५ वो मनासि जानताम् । देवो मागर यथा पूर्व संजानाना उपासते ।। ६ ।। २८ आग्नेयमष्टोकपालं निपेत् सावित्रै चरुर वायव्या५ या प्रतिधुरा भौम कपाल यस्य हिरण्यं नश्यों वा हिरण्यरबिन्दै, दुर्तिी अग्रे हिरण्यमविन्दुत्, स सुविधामन्त्रयत, नसेलुये किं चन वायुनानुभिगतमस्त्य, स्योर वै संदविन्द्, विच्या एमेयः, सर्याय सावियो. अभिनीत्यै वायुया,--ऽथ यो३मो, ऽस्योर हि से दैन्द, दे व प्रदातार, स्ताने भागधैयेनोपासरत, तेऽस्मै प्रयछन्ति, सं यदा चिन्दैतम्य एवं निपेद्, ययाविन्दुर्मान [संज्ञानं नः स्येभ्यः नियच्छतम् । ऋ परि.३६,१, अथर्व ७,५२,१। समिन्द्र गया. महि। ऋ. १,५३,५, अधर्व २०,२१,५। इन्द्रयाय मुसंहशा असत्, १०,१४१.४, भयर. ३,००, सयो (यां) मनासि ....संनमयामसि । अपर्व ६,९४,१ समाना ( ...नी)या (य)..... मु. सहासति। ऋ १०,१९१,४, अर्व ६६४,३। समानो मन्त्र.. .(अभिसंयिसम्यम् ) शुदोमि । र १०,१९१,२१ अर्व ६,६४, । संगच्छायर उपासते। १. १०,१९१,२१ भय ६,६४,१] [७]ते. २,३,५। काठ ११,। ..

·. मैत्रायणी-सहिताया [पाण्डं २, पा० २, अनु० ७.५ भागिनः करोत्यहि साय, प्रजापति सोमाय राजे दुहित॒रददान्नक्षत्राणि, सं रोहिण्यामेवावु- सन्नेतरासु, ता अनुपेयमानाः पुनरगछ५, स्त५ राजयक्ष्मणाग्राहयत्, स निरस्रवद, तस्माद्राजयक्ष्मगृहीतो निःस्रवति, स वै प्रजापतिमेवोपाधावत्, तै प्रजापतिरत्रवीद्, ऋत हीति, सं ऋमित्रवीद्, यथा सर्वास्वेव समावसानीति, तस्मादेष संस्वेिव समावदसति, स्म वै प्रजापतिः प्रायधित्तिमैछन्, तस्मा अमावास्यायावैश्वदेवं च निरवपत, तेनास्मै प्रायश्चिनिमविन्दुश्व, सोऽमुमायायुमानमन्वाप्यायत, सीयानभवद्, यो राजयक्ष्मय- हीतः स्यात् तस्मा अमावास्याया५ वैश्वदेव च निर्वपे, देतेन वै स तस्मै प्रायश्चित्तिमपिन्त, तेनेवास्मै प्रायश्चित्ति विन्दत्य, मुंमेवाप्यायमानमयोप्यायते, वसीयान् भवति ॥७॥ २९ प्रजापति दुवैम्यो भागधेयानि व्युकल्पयत्, से इन्द्रोऽब्रवीद्, यदतिरिच्यते तन्मति, तद्वा इन्द्रियमेात्य॒रिच्यत, दिमौल्लोकानूधमदश्रयत, तनामो, न दाम्या, तत् तृतीयेनाप्त्वावारुन्द्ध, यत् यः पुरोडाशा भन्येभ्यो वा एत लोकैम्प इन्द्रिय वीर्यमाप्त्वा- बुरुन्द्धा, उत्तर उत्तरः पुरोडाशो ज्यायान् भवत्यु, तर उत्तरो हि लोको ज्याया, निन्द्राय राजे प्रथम, इन्द्राय स्वराज्ञे मध्यम, इन्द्रायाधिराजयोत्तम, एतानि व सर्वाणीन्द्रोऽभव- द्वाज्य५ साराज्यमाधिराज्य, मेतानि सर्वाणि भवति य एतयजते, सर्वमेतद्भवति य एवर वेद, प्रथमा मनूच्य मध्यर्मया यजे, मध्यमामनूच्योत्तमया यजे, दुत्तमामव्य प्रथमया य- जे, देवमस्य सर्ग अनुरा३क्या भवन्ति सर्वा याज्या एषा लोकांना प्रतिप्रजात्या अथो अनुसंत- त्या, इन्द्राय घर्मगुते सूर्ययता एकादशकपालं निपेत्तजस्काम, तेजो वै धर्म, स्तेजः सूर्य- स्तेज एवाररुन्दा, इन्द्रायेन्द्रियवता एकादशकपालं निपेत् पशुकाम, इन्द्रियं वै पशवा, ईन्द्र इन्द्रियस्य प्रदाता, मेव भागनोपासरत् , सोऽस्मा इन्द्रिय पशून् प्रयछति ॥८॥ ३० ईन्द्रायतेऽचमेवता एकादशकपालं निर्वपे, निरुद्ध याजये, दन्त र यो एपं गतो यो निरुद्ध, इन्तोऽर्को, इन्तोऽश्वमेघों, ऽन्तेनस्मिा अन्ते कल्पयति, वा दक्षिणा, वहीं मा नयादिती, दायावतेऽश्वमेधरता एकादशकपालं निपेयः कामयेत, जने म ऋध्येत- त्प,न्ती या एपा दीनार यजनों, इन्तो, डों, उन्तोऽश्वमेघों, उतनेयास्मा अन्ते कल्प- यति, या दक्षिणा, व मा नयादिती, न्द्रायावतेऽश्वमेघवता एकादशकपालं निपेट- 14] १,२,६॥ १०.१०। [९] २,९, १०,८।

·काम्या इष्टयः। माण्डं २, प्रपा० २, अनु०९-११] [११७] तश्री, यंदा वै श्रियोऽन्तुं गछत्यय पापीयान् भवत्य, न्तोऽौं, ऽन्तोऽश्वमेधौ, ऽन्तमेवोलब्ध ने पापीयान् भवती,न्द्रायार्कवतेऽश्वमेधवता एकादशकपालं निपेयः कामयेत, महायज्ञो मी. पनमे, दित्येते वा इन्द्रस्य यहिये त३न्त्री यदुवाश्वमेघश्व, ते एवालन्ध, ताभ्यां महाय- हमालभता, इन्द्राय धर्मगुते सूर्यवता एकादशकपालं निपे, दिन्द्राय मन्युमुते मनस्यता एका- दशकपाल, मिन्द्रायेन्द्रियंवता एकादशकपाल, मिन्द्रायावतेऽश्वमेघरता एकादशकपालं भूति- कामयाजये, दिया इन्द्रस्य धर्मच सूर्यश्थे, दमस्य मन्युश्च मनश्वे, दमस्येन्द्रक्षेन्द्रिय चे, दमस्यावाश्वमेधश्चै, तानि वै सर्वाणीन्द्रोऽभव, दूतानि सर्वाणि भवति य ए॒तय॑जते, सर्वमे- यति य एवं वेद ॥९॥ इन्द्रायारहोमचा एकादशकपालं निपे, दामयाविन५ याजये, देपो यो इन्द्रस्य भेषा तुयरहोमु, तमेव भागधैयौपासरत, से एनमहसो मुञ्चती, न्द्राय वात्र एकादशकपालं निपेद्यो ज्यान्या मारणादपरोधाद्वा विभीयो, दिन्द्रो वै वाते, न्द्रोऽपरोद्धा, तमे भागधेये- नोपासत्, स एनं त्रायता, इन्द्रार्यान्वृजवा एकादशकपालं निपेज्ज्येष्टबन्धु, रिन्द्रिय ज्येष्ठेचन्धु, रिन्द्रियेणैवैनानन्वृजून् कुरुता, इन्द्राय प्रवायैकादशकपालं निपेत् संग्राम, प्रवौ वा इन्द्रो वृत्राय वजं प्राहुरन्, प्रवर्ध एवम्यो यजं प्रहरी, न्द्राय वै मृायकादशक- पालं निपेत् संग्राम, मृधो वा एवं विहन्ति यः संग्राम जपति, मृध एवं बिहुता, इन्द्रा- याभिमातिन एकादशकपालं निपेत् संग्राश्मे, ऽभिमाती एप हन्ति यः संग्राम जयस्य - भिमातीचे हता, इन्द्रायाभिमातिपाडा एकादशकपालं निपेयः कामयेत, विपुढेया, भयं मे स्यादिता, न्द्रो वृत्रीय बजमुदयद, ते दानयां नान्यमन्यन्त, मतेन मांगपेना- न्युमन्यन्त, तो वैसोऽभिमावीरहन्, महन्, वृत्रै पलु वो एष हन्ति यः संग्राम जपति, तीर्घममेतत् ॥१०॥ ३२ ऐन्द्रमैककपालं निपे,-निरुद्ध याजये, दर्दा हि परम॑स्याः पराता, इति याज्यानुवा- क्ये स्यावा, परावतर यो एपं गतों यो निरुद्धः, परावत एवैनमध्याप्त्यावगमयत्यै,न्द्र प्रयोदशकपालं निपे, निरुद्ध याये, दतिरिक्तर व त्रयोदर्श, मतिरिक्तो निरुद्धौ, ति- रिक्तानि मतिरिक्तमाप्त्वावगमयती, न्द्राय यक्षिणा एकादशकपालं निपे,-दिन्टाप ा एकादशकपाल, मिन्द्राप वृत्रतरा एकादशकपाल यस्य भ्रातृव्यः सौमेन यजेत, जर वा एवं प्रातृव्यायोऽभ्रपति यः सौमेन यजते, यमिणे, योणास्य पर स्तृणुते, पदृयों, [१०] २,२,७-८॥ ग्रठ १०.९। . , ·. [१९८] मैत्रायणी-संहितायाम् [मण्डं २,प्रपा० २, अनु० ११-१३. भ्रातृव्यो वृत्री, हेन्त्यैवैन५, यवतरे, भातृव्यो वै वृत्र, स्तर त्यैवैन, मिन्द्राय क्षेत्र- जयायकादशकपालं निर्बुपेद्यः क्षेत्रे पशुषु वा विदेत, न्द्रो बैं देवानां क्षेत्रंजय, स्तमेव भागधे- येनोपासरत्, सोऽस्म क्षेत्रं पशून जयती, न्द्रायापिराजायकादशकपालं निर्वद्यत्र राजानः सदृशा इव स्प,-रिन्द्रो मैं देवानामधिराज, स्तमेवं भागधेयेनोपासत, स एनमाधिराज्यं गमपति ॥११॥ इन्द्राय मन्पुमते मनुस्वता एकादशकपालं निपेत् संग्रामै, मन्युना वै वीर्य क्रिपत, इन्द्रि- येण जयति, चीय बिन्द्रियं च जित्यै दधाति, मन्यवे च निपेत् संग्रामे, मन्ना व धीर्य क्रियते, वीर्यमेवपु जित्यै दधाति, ये जीवाहं गृहीयुस्तर विकृन्तेयु, मन्योः स्वि- देव सत्यमक, रिन्द्राय मनस्वता एकादशकपालं निपेयः कामयेत, पुण्यः स्यामनाधृष्य इति, मनो वै श्रीस्विपि, श्रियमेवास्मि स्विर्षि दधाति, सध्वत्सरं न पुरा मनसो ने कीर्तयेत्, सश्वत्सरेण वा अनाप्तमाप्यते, सवत्सरेणास्मा आप्त्वा तेजः श्रियं त्विर्षि दधाति ।।१२।। ३४ यस्य सान्नाय्यं चन्द्रमा अभ्युदियाय पुरोडा३श्याः स्युस्वारस्य॑ कुर्याद्, य मध्यमास्तम- मये दावेऽष्टीकृपालं निपेद्, ये स्थविष्ठास्तमिन्द्राय प्रदाने दुश्वरु५, ये क्षौदिष्ठास्त५ विचे शिपिविष्टायु मृत चर, मुनि' मध्यमस्य दाते, न्द्रो ज्येष्ठस्य प्रदाता,ऽथ यत् सौदिष्ठं तच शिपिविष्ट, दामोति, पर्शन, सौमो वो एतस्योतिरिच्यते॒ यस्य साभाय्य चन्द्रमा अम्युति, स वै पशुवाम्यतिरिच्यते, यः पशुकामः स्यात् सोऽमावास्यामिष्टा यत्सानपाकुर्याद, ये पुरोडा३श्याः स्युंस्तारस्त्रेधा कुर्याद, ये क्षौदिष्टास्तममये सनिर्मऽष्टॉक- पालं निपेद्, ये मध्यस्ति विष्णवे शिपिविष्टाय शुवै चरु५, ये स्थविष्ठास्तमिन्द्राय प्रदा- में दारु, मर्मिरेवास्म तद्विन्दति यदीई, विष्णुस्तदन्तरिक्षा, इन्दुस्तहिषि, संत्वानो गो इछन्ति, यदेते मुण्डुला विभाज्यन्ते, सत्यानो को एत एष्टारोऽभिरोद्धार एवा, -ऽऽयम- किपालं निपेद्तश्री, स्तस्य गौर्नुिदक्षिणा, से प्रोड् प्रयाय वैष्णुवै त्रिकपालं, तस्य वढना धनुदक्षिणा, सं प्राह प्रयोयु गिरि गत्वांनी या प्राजापत्यै घृत चरी, तस्य पुरुषी धेषिणा, यदामेर्य हुमा नाफमते, यहष्णवोऽन्तरिक्षं तेन, यत् प्राजापु३त्योऽमैं तेनु लोकर, यत् प्रोप्रात्यमि स्विदेवाफमीद, यद्विार गंडत्यपी योन्त र स्वियोगन्, यत् तिस्रो धेनवो [१२] १.१.८।पठ, १०,८। [१२.२.१,२,६.७१ प्रक- ११.१।

·काण्ड २, प्रपा० २-३, अनु० १३-11 काम्याइएयः। , . दक्षिणा, यो यो इमै लोको, इमानुस्मै लोकान् धेरक, रिमानस्मै लोकान् प्रदापति, प्रेतान्ह वा अस्मा इमौल्लोकान् दुहे ये एवं वैद, सोमेन्द्र चुर निवपेच् श्यामाकै र सोमवामि ना, इन्द्रो वै स्वप्टुः सौममपियदनुपहूयमान, स्तस्योधः सोमपीथोऽपनत्, ते श्यामाका अ- भवन, त्सोमपीथेन यो एपं युध्यते यः सौम मिति, यत् सौम्या, सोमपीनेवैन र समर्ध- यती, न्द्रियण वा एप वीर्येण व्युध्यते यः साम र चमिति, यदैन्द्र, इन्द्रियगन ५ वीर्यण समर्धयति, शिथि डव हि वा एतस्य सोमपीथो, ऽयै सौमुवमिति, यच् श्यामाकस्तण्डुल। श्रीणाति सोमपीथस्य धृत्यै ॥१३॥ ३५९७५२] .॥ इति मन्यमकाण्डे वितीयः प्रपाठक:२॥ , अथ मृतीया प्रपाठकः। आग्नेयमष्टकपालं निपन्मत्रावरुणी पुस्यामामयाविनर याजये, या एमियो, यो अस्थन्यन्तुमनं कृत्या प्रतिष्ठापयती, धुरी धै पुपस्या मते पशौरशान्ता निजः, पशुर- प्यालम्यः शान्त्या अनिर्मार्गाये, ते धै पश्यो यद् बीईयश्च यवाच, या मोहिमया रोडामो भवति ते पशुरोलम्यते शान्त्या अनिर्मार्गाय, मैत्रावरुणी बाह्मणस्य स्या, मैत्रावरुणो दि साह्मणो देवतयै, न्द्रयाणी राजन्यस्य स्या, दैन्द्रवारुणो हि राजन्यो देतृया, ऽमियारुणी वैश्यस्य स्या, दुधि' सर्वा देवता, अव वैश्यस्यापि देवता,ऽमयाबिन याजद, स्वमित्र देवतां प्रायश्चित्त्या उपासर, हणगृहीतो या ए ये आमयावी, यहणादेवन न मुञ्चति, पयो चे पुरुषः, पंय एतस्यामयति, पंयुसांस्य पयो निष्फ्रीणाति, यहुति, विकृत्य हि शुल्य मयतो निहन्ति, सक्षम र योस्यैितन्मयता निरन्स्य, य यत् पनः मचाये समवति यथा शल्प निहत्योणीपण वेष्यन्त्येवं तंतिकाम याजपे, स्वमि देवतां प्राय- विच्या उपासर, यरुणगृहीतो वा एपं यो भूतिकामो, बरुणादेवन न मुञ्चति, पयो पुरुषः, पयु एवं इछति यो भूतिमिति, पयसपास्म पंपोऽनुरुन्छे, यति यमस्य गोपी. योयो,-ज्य यद पूनः समृडति भूत्यन र संमृहति, मकाम १ याजपेत्, स्वमित्र देवता प्रायश्चित्या उपास, बरुणगृहीतो पो एप यो प्रामुकामो, यहणायैन तेनु मुमति, पयो पुरुषः, पंप एवं इति यो मिमिति, पंयुसैस्मि पोऽवरुन्दे, यदहति यास्य [१.१.२.१४ । पठ, १२,१७ ११.१॥

·. . [१९०१ मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्डं २, प्रपा० ३, अनु. १-२ गोपीथायो,-ऽथ यत् पुनः समूहति ग्रामणैबैन । समूहत्यै, कृपालान् जुहोत्य, पात्र व वरुणस्य पोशा, स्तंत एनं मुशति, यन्नान्ना जुहुर्याद्, विकः स यस्या, मौ सर्वे होत३व्याः स- मृधे ॥ यां यां मित्रावरुणा ओजस्या तनूस्तया वार विधेम, तयममा मुञ्चत हुसो, यो वा मित्रावरुणौ सहस्या तुनूस्तया वा विधेम, तमममुं मुञ्चतमरहसो, यो वा मित्रावरुणौ यातव्या तुनूस्तया या विधेम, तममम मुञ्चतमरहसो, या या मित्रावरुणौ रक्षस्या तस्तया वार विधेम, तममम मुञ्चतम हुसो, या वा मित्रावरुणा ओजस्या सहस्या यातव्या रक्षस्या तनूस्तया वामविधाम, तमममममौतमसो, यस्ते राजन् वरुण देवेषु पशिस्तै त एतेनायजे, तस्मै ते स्वाहा, यस्ते राजन् वर्णान्ने पाशस्तै तु एतेनायजे, तस्मै ते स्वाहा, यस्ते राजन् वरुण द्विपात्सु चतुष्पात्सु पशुपु पाशस्तं तु एतनावयजे, तस्मै ते स्वाहा, यस्ते राजन् घरुणौपधीपु बनस्पतिष्यप्र्मु पृथिव्या दिक्षु पाशस्तै त एतैनौययजे, तस्मै ते स्वाहा ।। एतं वै वरुणस्य पाशा, तत एनं मुञ्चति ॥ १ ॥ वैश्वदेव च निपेद्भातृव्यवान्, देांश्च या असुराश्चास्पर्धन्त, ते देवाः संग्रहणेनायजन्त, ते यकिचासुराणाय स्वमासीत् तत् समगृह,-न्मनासि वविषां तत् समगृह, स्तंऽमनसः पं- राभवृन्, भ्रातृव्यवान् यजेठ, मनोहण ५ वा एत, मनासि वा एताहच्पाणार संगृह्णाति, तेऽमनसः पराभवन्ति, ग्रामफामो यजेत, मनोहणर वा एत, मनासि वा एतत् सुजाता- नार संगृह्णाति, तेऽस्मान्मनोगृहीता नापयन्ति, सर्वेपार सजातानां गृहादाज्यमाहरेयु, पी- युठामेय कियतां च गृहादाज्यमाहरन्ति तपार सर्वेषां मनासि संगृहात, तेऽस्मान्मनोगृहीत नापुपन्या, मनेन जुहोत्या, मनस एनान् फरोति ॥ आमनस्प देव ये सुजाताः समनसस्ता- नह कामये हदो, त माँ कामयन्तार हुदा, तान्मा आमनसस्कृधि स्वाहा, ऽऽमनस्य देव ये पुः समुनमस्तान कामये हुदा, ते मा फामयन्तार हो, वोन्मा ओमनसस्कृधि स्वाहा, मनस्य देव याः स्त्रियः समनसस्ता अई कामये हुदा, तो मौ कामयन्ता हुदा, तन्मिा आमुनसस्कृधि स्वाहा,-ऽऽमनस्य देव यै पशुवः समनस॒स्तान कामये हुदा, ते मी कामपन्तार हुदो, तोन्मा ओमनसस्कृधि स्वाहा ॥ एते 4 सुजाता सुजाता इव पुर्वा व स्त्रिय इव पर्णव इव, तरात्मानमभिसरपुरते, तेवति, पृपती गौनुदक्षिणा, सो दि वैश्वदेव्यै, य [P]...२.९ प १९,२॥ .

·काण्ड २, प्रपा० ३, अनु० २-३] काम्या इथ्या। ४-८ यद्वैश्वदेव्यथ यद्वैश्वदेवीष्टि, वैश्वदेवींची इमाः प्रजा,-स्ता एयावारुन्द्ध, तो आधुा अकृत, पहिरात्मर वै प्रयाजानुयाजो, आत्मा देवता, यत् प्रयाजानुयाजानां पुरस्ताद्वोपरिष्टाद्वा जुहुर्या- दुहिरात्मर सुजातान् दधीता, ऽथ यन्मध्यतो जुहौति, मध्यत एवं सुजातानात्मन् धत्ते, यदि कामयेत, तार्जगैयुस्ताक् परेयुरिति, दारुमयेण जुहुया, चराचरी हिं वनस्पतयो, यदि कामयेत, ध्रुवाः स्युः कुछदियुरिति, मुन्मयेन जुहुयात् ॥ ध्रुा ३हीय, ध्रुवोऽसि, ध्रुवस्त्वं देवेष्वेधि, ध्रुवोऽह सुजातेषु भूयासं प्रियः सुजातानामुग्रंथैत्ता वसुर्वि, दुग्रोऽस्यु,- स्त्वं देवेष्वेध्यु, ३ग्रोऽहं५ सुजातपु भूयासं प्रियः सुजातानामुप॑श्वेत्ता वसुर्वि, दुभिभूरस्य, भिभूस्त्वं देवेष्वेध्य, भिभूरह सजातेपु भूयासं प्रियः सुजातानामुग्रुश्चत्ता वसुर्वित्, परिभूरसि, परिभूस्त्वं देवेष्वेधि, परिभृह सजातेषु भूयासं प्रियः सुजातानामुग्रुश्चत्ता वसुवित्, सुरिंसि, सुरिस्त्वं देवेष्वेधि, सरिरहे मजातेषु भूयासं प्रियः सुजातानामुग्रंश्चत्ता वसुवित् ॥ एते थे सजा- तोस्तानस्मिन् दधाति, तानस्मादनपक्रमिणः करोति ॥२॥ ji अथैोऽश्वः प्रतिगृह्यते, संवा उभयतोर्दन् प्रतिगृहीतो निभस्त्यस्येन्द्रिय च पशूथ, वरुणो वो अश्वो वरुणदेवश्त्यो, यो वा अश्वं प्रतिगृह्णाति वरुण से प्रसीदति, तदश्वविपा यष्टव्यं निवरुणत्वाय, चतुष्कपाला भवन्ति, चतुष्पाद्वा अश्वः, कपालेरेवैनमामोति, यां- वन्तोऽश्वास्तवन्तः पुरोडाशा भवन्ति, सर्वत एवैनं मुञ्चत्य, कोऽधिभवति, योपस्मरति तस्मा एवं सं, यः पुनः प्रतिग्रहीष्यन् त्स्यान्न स यजेत, यद्धि पुनः प्रतिगृह्णीयात् पुनर्वरुणं प्रसीदे, दध यः पूनः प्रविग्रहीयन् स्यात् तस्य वारुणा नैमाः स्युः सौर्यवारुणां नमा, यद्वा- णों, वरुणानं तेन मुश्चत्य, थ यत्सीयः, स्वयमेव देवतामुपप्रतिगृहात्यात्मनोऽहिसाया, एकविशतिः सामिधेनीर्मवन्त्य, आदित्य एफविदर्शः, प्रजापतिरा आदित्यः, मार्जा- पत्योऽश्वो, यावानेवाश्वस्तमामोति, सर्वे वा अन्य पशवो यौनिमन्तः पुरुपयोनयो, योनि- रश्वोऽप्सुजा,, यदेषोऽपोनीयश्वरुभवति योनिमन्तमेवैनमकः, स्व एयन५ योनौ प्रतिष्ठापयति । यस्ते राजन् वरुण गायत्रछन्दाः पाशो ब्रह्मन् प्रतिष्ठितस्तै त एतैनात्यजे, तस्मै ते स्वाहा, यस्ते राजन् वरुण त्रिष्टुप्छन्दाः पाशः क्षत्रै प्रतिष्ठितस्तै त एतेनायजे, तस्मै ते स्वाहा, यस्ते राजन् वरुण जगच्छन्दाः पाशो विशि प्रतिष्ठितस्तै त एतैनात्यजे, स्मै ते वाहा, यस्ते रा- जन् वरुणानुष्टुप्छन्दाः पोशो दिक्षु प्रतिष्ठितस्तं तु एतेनायजे, तस्मै ते साहा ॥ छन्दास व [३] ते २,३,१२ । काठ १२,६ । . " मै.१६ ·( १२२ मैत्रायणी संहितायाम् काण्ड २, प्रपा० ३, अनु. ३-४ , वरुणस्य पाशा,-स्तरेनं गृहाति, यरेनं गृहोति तरेनं मुञ्चत्य, पोनप्तीयाभ्यां द्वाभ्यां जुहोति, य एवाप्स३व्या वरुणस्त एनं मुञ्चति ॥ ३ ॥ ९-११ अनेरायुरसि, तेनासा अमुष्मा आयुर्देही,-न्द्रस्य प्राणोऽसि, आणे देशमुष्मै यस्य ते प्राणः, म्योहा, पितृणां प्राणोऽसि, प्राण दत्तामुष्मै यैपार वः प्राणः, स्वाहा, विश्वेषां देवानी प्राणोऽसि, प्राण इत्तामी यैपार वः प्राणः, स्वाही, बृहस्पतेः प्राणोऽसि, प्राण देह्यम- मै यस्य ते प्राणा, स्वाहा, प्रजापतेः प्राणोऽसि, प्राण देह्यमुष्मै यस्य ते प्राणः स्वाहा ।। १२ यन्न मनन् युनीतमभवद्यदर्पत् तत् सर्पिः । यदधियत तद् घृतम् ॥ घृतस्य पन्थामभृतस्य नामिमिन्द्रेण दुरी प्रयतं मुरुद्भिः। तचा विष्णुरेन्वपश्यत् तत्त्रडा गव्य॒रयत् ॥ १४ पावमानस्य त्या स्तोमेन गायत्रस्य वर्तन्यौपारशास्त्वा वीणोत्सृजे, यहता स्वा रथंतरण बेष्टुभ्या वर्तन्यो शुक्रस्य त्वा वीर्येणोद्धरे, अमेष्ट्वा मात्रुया जागत्या वर्तन्या देवस्त्वा सवितो- नयतु जीवात्वै जीवनस्याये ॥ १५ इंद५ वर्ची अमिना दत्तमोगान्महि रोधः सह औजो बल येत् । दीर्घायुवायु शतशारदाय प्रतिगृभ्णामि महत इन्द्रियाय ।। इममग्ना आयुपे वर्चसे कृधि तिर्ममोजो वरुण सोम राजन् । मातास्मा अदिते शर्म यछ विश्वे देवा जैरदष्टियथासत् ।। १७ अनियु, स्तस्य मनुष्या आयुष्कृत, स्तनायुपायुष्मानेधि, ब्रह्मायु, स्तस्य मानणा आ. युष्कृत, स्तनायुपायुप्मानेधि, युझं आयु, स्तस्य दक्षिणा आयुष्त, स्तनायुयुष्माने- य, मृतायु, स्तस्य देवो आयुष्कृत, स्तनायुर्पायुष्मानेभ्य, चिनो प्राणोऽसि, तो तु प्राण दत्ता, चैन जीन, मित्रावरुणयोः प्राणोऽसि, तौ ते प्राण दत्तां, तेन जीव, ग्रह- [४] २,३,१० । पाठ ११.७१ वा ३४,५२ वाद. ३३,४० [दयों सइओजीवयो यलम् । इन्द्रियाय त्या०... शतशारदाय । अथर्व० १९,३७,१-२ | इममम01 अथर्व० २,२८.५ । जरददिन- थासत् । ऋ० परि० ७.८) अथर्व ८.५,२१ । दीघांयुत्याय शतशारदाय । अथर्व० १,३५,१,८५,१५, :१६ ·काम्या दृष्टयः। 1 . काण्ड २; प्रपा-३, अनु०४-५] । १२३ 1 स्पतेः प्राणोऽसि, से ते प्राण ददातु, तेन जीव, प्रजापतेः परमेष्ठिनः प्राणोऽसि, संते प्राण ददातु, तेन जीव ॥१॥ आमावैष्णवमैकादशकपालं निपेत्, सारस्वत चरु बार्हस्पत्यै चरै पूर्वरामयाबिन५ याजये, दुनिर्व' सर्वा देवता, विष्णुर्यज्ञो, देवताभिश्चैवास्मिन् यज्ञेन चायुदधाति, वासरस्वती, प्रेम बृहस्पति, [चा चैयास्मिन् ब्रह्मणा चोयुर्दधात्य, थो प्राणां वे देवताः, प्राणान् वा एतत् पूर्वेणुगुडीत्वोपवसति, सयौ भूत आग्रेय॑मष्टोकपालं निपेत्, सौम्य पंसि चरुमादित्य घृत च वारुण चरुर युवममियन्तमये वैश्वानराय द्वादशकपालमामानियाजयेद्, यो वै प्र- मीयतेऽमि तस्य शरीरं गछति सौमर रसो, यदा यः, शरीरमेास्य वैन निष्क्रीणाति, - यत् सौम्यो, रस तैन, योवानेव ते निष्क्रीये, य या अदिति, स्यामधि प्रजाः प्रजाय- . न्ते, ऽस्यामेवैनमधिप्रजनयती, यावरु॑र्भवत्ये, तावान् यो आत्मा, यावानेवास्यात्मा तर वरुणान्मुक्त्वा, सवत्सरौ वा अर्वैिश्वानरः, सवत्सर एन प्रतिष्ठापयति, सव-. त्सरायुपमेनं करोत्य, मेरायुरसि, तैनास्मा अमुष्मा आयुर्देहीत्य, मि मनुष्याणार्मायुपः प्र- दावा, सोऽस्मा आयुः प्रयछति, पश्चभिर्जुहोति, पङ्क्तिः पुरुषो, यावानेव पुरुषस्त समीरयति, यावाने पुरुषस्तर समीरयित्वा,-ऽयं यावं यः पबुत एवं प्राण, आम्यो यी एवं दिग्भ्योऽधिपवत, एतद्देवश्त्या वा इा दिशो, यथादेवत र वानमेतदाभ्यो दिग्भ्योऽधि समीरयित्वो प्राणानस्मिन् दधाति ।। १९ यसंयुमैत्तन्नवनीतमभवद्यदसर्पत् तत् सर्पिः । यदपित तद् घृतम् ।। इति घृतस्य यो एतन्महिमानमुदाचष्टे, ऽयो महयस्पेनन्, पावमानस्य त्या स्तोमेन गाय- स्य वर्तन्योपा शौस्त्वा वी३येणोत्सृजा, इति यया वा इद५ वध्यमुत्सृजत्युद्धरत्युनयत्येवं तै, देतांबा अस्ति स्तोमा ग्रहाच्छन्दारसि, यौवुदेवास्ति तेनास्मा आयुर्दधाति, यज्ञेनास्मा आयुर्दधाति, सर्व ऋत्विजः पर्याहुः, सर्वे वा एतं एतस्मै चिकित्सन्ति, सर्व एस्मिा आ- युर्दधाति, ब्रह्मणो हस्तुमालभ्य पर्याहु, ब्रह्म व ब्रह्मा, ब्रह्मणैर्वास्मिन् ब्रह्मायुर्दधाति, हि- रण्यार्दधि घृतं निष्पायपन्य, मृत र ३ हिरण्य, मायुर्युत, ममृतावनमध्यायुनिष्पाययन्ति निरिच घयत्या, युरेात्मन् धत्ते, तदस्मा आयनात्या, गुपैन समर्धपत्या, प्रेय्या भात्य,- २० [५] नै २,३,११ । काठ ११,८।

·- . - " . - 1 १२४] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड१, प्रपा०५, अनु०५-७ मि' सर्या देवता, सर्वाभिरेस्मिन् देवताभिरायुर्दधात्य, नियु, स्तस्य मनुष्या आयुष्क- तु, स्तनायुपायुप्मानेधीति, यो व देवानायुष्मतवायुष्कृतश्च वेद सर्वायुरेति, न पुरायुषः प्रेमीयत, एते थे देवा आयुष्मन्तश्वायुष्कृतश्च यदि प्राणा,-स्तैऽस्मिन्नायुर्दधात्य, विनोः प्राणो- ऽसि, तौ ते प्राण दत्ता, तेनु जीवे, तीमै यो एते प्राणा,-स्तानस्मिन् दधाति, वान- स्मार्दनपक्रमिणः करोति, दश दैया, दशश्ह्यात्मन् प्राणाः, प्राणानुस्मिन् दधात्य, वो देयो, वासो देय, हिरण्यं देयं, गर्दियो, बरो यो, बहु देयम् ॥५॥ आग्रेसृष्टोकपालं निपेन्द्र पञ्चकपालं देधि मधु घृत घाना उदक, तत्सरसृष्टं भवत्ये, यम्णे च नत्यू, द्धया एवानेय, ऐन्द्रः पञ्चकपालः, पङ्क्तिो यनः, पङ्क्ती याज्यानु- वा३क्ये, पाताः पशवः, पोक्तः पुरुषो, योवाने पुरुषस्तमामोति, स सर्वो भूत्वा : पर्शनामोति, पशन इवोर्तत सं सृष्ट, मथो बिन्त एवं पशयस्तानस्मै संरसृजति, तदा- हु, रेन्द्र एकादशकपालः कार्या, हत्येन्द्रो हि पर्शयो, यो आहुः, प्राजापत्य कार्य-' मिति, प्राजापत्या हि पर्शवः, प्रजापतिः पशूनां प्र॒जया, तमे भागधेयेनोपासरत्,' मोऽस्मै पशून अंजनयत्य, पोऽय॒म्णे चरु, यो ददाति सोऽर्यमा, दानमर्यमा । दानकामा अस्मै प्रर्जा भन्स्य, ये भ्रोजस्यतेऽटोकपालं निपेत् सौर्य चरे, मये भ्राजस्वतेऽष्टोकपालं भुकाम र याजये, दुग्ने' मनुश्प्या नक्तं चक्षुपा पश्यन्ति सूर्पस्य दिवे, तौ 4 चक्षुषः प्रदा- तारी, तो एवं भाग]येनोपासरत्, तो अस्मै चक्षुः प्रयछता, ममान 4 चक्षुर्दधातु, 'यद समानी देयता चरुमभितो भवति नानानमेवास्मै चक्षुपी प्रतिदधाति, योवृदन्यतरैणाक्षणा पश्यु- ति तावदुर्भाभ्यां पश्येद्यचरन्तरां न स्या, दय यचुरन्तरां भवति, तस्मादिदमन्तरी चक्षुषो- विधृत्यै, शुल्हो वोहयो मन्ति, श्वेता गा आज्याय दुहन्त्ये, वमिव३ासा आदित्यः समू- दूथै, पसि भवति, पयो वै घृत, पंचक्षुः, फ्युसैवास्म पयचक्षुर्दधाति, ' सौरी मिरा- दधाति, चक्षुरस्मिन् दधाति ॥६॥ २२ देवा असुराणा र वेशत्वमुपाय, निन्द्रस्तु नाप्युपैत्, तपार वा इन्द्रियाणि वीर्यायपाक्रा- म, नने स्यंतर, भिन्द्रस्य बृहद्, विश्वेषां देवानार वैरुपैर, सुपितुराज, त्वष्टू रेयंती [६]ते २,३,८। काठ ११,४-५ । [७] १ ०.३.७ 1 बाट १२५ । -- .

·काण्ड२, प्रपा० ३, अनु० ७-८] काम्या इष्टया। [५] मरुतार शकरी, वानि यो ईन्द्रोऽन्यपानामुत्, तैरात्मानमभिसमयुक्त, तैरभवृद्, यो भूतिका- मा स्यात् तमतया याजये, देनरवन्द्रियैवीयरात्मानममिस युङ्क्ते, तवति, द्वादशकपालो भवति वैश्वदेवृत्यायो, तानानि कपालान्युपदधाति, तत्स्यिरुमुकनिहाया, ऽभिशस्य- मानर याजयेद्, यस्य वै देवा अनुमदन्त्यदन्ति तस्य मनु३च्या अन्न, सर्वा या एका देवताः, सर्वा वावास्यैतद्देवता अन्नमजीघस, दुर्दन्ति हास्य मनु३प्या अन्नम् ॥ ईन्द्राय राधंतरायानुहि इति रथंतरस्या ऋचमनूच्य बृहत मा यजेत् ।। इन्द्राय पार्हतायांनुहि ।। इति वृहत चमन्य रथंतरस्य ऋचा यजेत् ॥ इन्द्राय वैपायर्यानुवृहि ॥ इति बैरूपस्या चमच्य पैग़जस्य ऋषी जेत् ॥ इन्द्राय पैराजायांनुहि ॥ इति पैराजस्या चमच्य वैरूपस्य ऋचा यजेत् ।। इन्द्राय रैव- • तार्यानुभूहि ॥ इति रेवतीमनूच्य शकर्या यजेत् ॥ इन्द्राय शोकरायांनुहि ॥ इति शंकरीमन्च्यु रेचैत्या यजे, देतरेवेनमिन्द्रियरेताभिर्देवताभिव्यतिपजति, पर्यहमद्यत्ये, तरेयनमिन्द्रियरेता- भिवताभिः पहति, पशवो ८ बृह३त्य, श्री रुद्रौ, यद् पृहत्या वषटकुर्याद्रायास्य पशू- नपिदध्या, दयो बृहती यातयाम्नी पशवोऽनुजायन्ते, ऽनुगक्यायावत्यार्यराणि याज्या- मुभ्यंत्यूहत्य, नुटुंभं च संपादयति पङ्क्ति च, चाया अनुष्टुप्, प्रजापतिः पक्ति, चि वा एतत् प्रजापतिमप्य॒स्राट् प्रजननाय, तन्मिधुन, तस्मादेव मिथुनायजमानः प्रजया च पशु- मिश्च प्रजायते ॥७॥ २३-३५ स्वाही त्या साना तीनौ तीघेणु शुक्रार शुण । देवी देवनामृताम तन सृजामि सर सौमन ।। मोमोऽस्पश्चिभ्यां पन्यस्व, सरस्वत्यै पच्यस्मै, न्द्राय सुनाणे पन्यस्स ।। ३७ पुनातु ते परिदृतु र सौमर सूर्यस्य दुहिता । वरिण शश्वता तना ।। ३८ यायोः पूर्वः पवित्रेण प्रत्यड् सौमो अतिम्रतः । इन्द्रस्य पुंज्यः ससा ।। ३९ [८] १,८,१३,०८,३॥ ते प्रा १,४,३ २,६,१,३ । गाठ १९,९ । या १९,१,४,३,६ १०,११-३०, ८, ७,४,८-१२,१६,२०,९५,३० ४०, ८१७-९,११,३३-३५ १८-४१,४४-४७, ९.२-४, १038, १९...। २०,३३, २३,०४ २६.३-१०। १९,३५,७,१७। कभ २१,१,४.३.५ ११,४४-४५, ५,४० ७, ४,७,८,१०, ११,१५,२१,२४ २७,३०-४० ८,६-८,९,१४-१६,१९-९१०-११४५, ६,५७ ०,१८, ५,२,४, २८,४-११ २१३१२१,२,४९] [पुनातु (नि) ने • तना 17.१,१॥ पापो पूता ससा। भ६५१॥ इन्द्रस्य युटया माजा । २०१७.२९ ॥ Pr] ·[RE] मैत्रायणी-संहितायाम् (भाण्ड १,प्रपा ३, अनु. ८-1 - L कुर्विदुग्न यवमन्तो यवं चिया दन्त्यिनुपूर्वर वियूय । उहपां कृणुत भौजनानि यै चहिपा नमु उक्तिं न जग्मुः ।। उपयामगृहीतोऽस्य, छिद्रां त्वाछिद्रेणा, अश्विभ्यां जुष्टं गृहाम्ये,-4 ते योनि, विम्या त्यो, पामगृहीतोऽस्य, छिट्टा वाछिद्रेण, सरस्वत्यै जुष्टं गृहाम्पे, पते योनिः, सरस्व- त्यै त्यो, पयाभगृहीतोऽस्य, छिद्रो त्योछिद्रेणे, न्द्राय सुत्राणे जुएं गृहाम्ये, ते यौनि, रिन्दाप त्वा सुत्राणे ॥ ४१ यदेव शिष्ट रसिनः सुतस्य यमस्यैन्टो अपिपच् शचीभिः । अह मस्य मनसा धृतेन सौम रोजानमिदं भक्षयामि ॥ नोना हि यो देवहितर सेढस्कृतै मो सेसृक्षार्थी परमै व्योमन् । सुरा रमसि शुष्मिणी सौम एवं मा मा हिसिष्ट५ स्व५ योनिमाविशन्तौ ।। मुती अगुणवं पितॄणामहे देवानामुत मानाम् । योग्यामिद विश्वम॑जत्समति यदन्तरो पितरं मातरं च ॥ ये भक्षयन्तो न वमन्यानशुयीनमयो अन्वतृप्यन्त धिष्ण्याः । यो नेपामवयो दुरिष्टिः स्थिष्टिं नस्तार विश्वकर्मा कृणोतु ॥ अपनिान्युनियान्मन्यमानः प्राणस्य विद्वान्त्समरे ने धीर । ऐनो मह पुकवान् बुद्ध एवं तर विश्वकर्मन् प्रमुश्चा स्य॒स्तये ।। मंजुमानमुपया ऐनसाहुर्विहाय प्र॒जामनुतप्यमानाः। मधन्यो स्तोको अप तो रराध सं नस्ताम्यार सृजतु विश्वकर्मा ॥८॥ पुयलसक्तुभिराधिनश्रीणाति, पदरसक्तुभिरेन्द्र, फर्कन्धुसक्तुभिः सारस्तुत५, वाग्दै सरस्वती, वाचास्मिन्मादुमान दारय, ध यनमा अश्लीलर वाभिदत्य, त्यपविष्ट व्याधिति, सन पूनः कुण्ण र वदति, सिरहा अवयुर्यायति, • प्यानौ प्रतिप्रस्थावा, युरी यजमान, [पा मुंग भवति, सं पैर तद्विन्द्रियैवीपर्युष्यते वोन्यस्मिभाप्त्वा पत्तो, [विदागययमम्तोः . जग्मु १०.१३१.२ अपर्व० ००.१२५. । ये मागतोप..१५, । मदियायः (प्रदान्यासी०)-पस्तये। अपर्व १.३५,३॥ परमानगु (पापनिp.-)विधामा । अ०,३५.] "... ४५ ४७ ·काण्ड २, प्रपा० ३-४, अनु० ९-३] [१७] - IN भामणस्य मुर्धन्साद्या मेध्यायो, १५ वै मुरा, मध्यर या अन्नं, सैन मध्य, का पुरोरु- गै का याज्य, कास्मिन् वीर्य दधाति, ब्राह्मणः पाययित३व्य, स्तनु हविः क्रियत, आत्म- नापैया,-ऽऽत्मन्नेव पीयं धत्ते, ऽनौ सर्वा होत३व्याः समृद्धथै, मध्यौ यो एप पाप्मना गृहीतों यत् समया व्यति, मध्यत एवेनं पाप्मनो मुञ्चति, यहाहवनीये जुहुयान पाप्मना व्यावर्तेत, क्रियेत भेज, भय यदक्षिणे जुहोति वि पाप्मना वर्तते, क्रियते भेज, मय यद्विक्षारयत्ये, चमिव ३ोप विक्षरति शतक्षरो भवति, शायुबै पुरुषः शतवीर्या, आयुरे धीर्यमामोति, यद्वा एतस्य व्याधि यत्प्रामापि पितॄन् वा एतस्य तदगन्, यत् पितृमंतीभिरनुमन्त्रयन्ते पितृभ्य एवैन तैन समीरयन्ति, यत् तिर्स, स्तृतीये हि लोके पितरो, ऽथ यत्वारो, द्विग्भ्य एनं तेन समीरयन्ति ॥९॥ ४८[८०० ॥ इति मध्यमकाण्डे मृतीया प्रपाठय ॥३॥ अथ चतुर्थः प्रपाठकः। विश्वरूपो वै-राष्ट्र आसीत् त्रिशीपासुराणा स्वस्रीयः, सं सौमन शीणी पिचत् मुराम- केना,-उन्ममैकेनाययत् स इन्द्रोऽमन्यता,-ऽयं वविदै भविष्यती, ति न समलभत, तेन युगशरमपतृत, . स ताणं तिकृन्तमनवी, दापाव, मान्यस्य शीपीणि हिन्दी, ति तस्य तसोपस्कंध परशुना शीपीण्यछिन्त, स्मात्तपणे शिरो धृतं, तस्मादस्यानुमन्नाय, तस्य यत् सोमपर शिरा आसीत् स कपिञ्जलोऽभवद्, यत् सुराप से कुलविड्को, याममात्रु- यस तित्तिरिः, सं व स्वष्टा पुत्रै हुतै सीमाहरहत इन्द्र, तमधः शतशलेऽमुनो, दो आहुः सहस्रशला, इति तस्मिन् वा ईन्द्र उपहवमत, तत्रोपाहयत, त प्रासंहादाय नाश्या निर- पित, से सोमपीधन व्यापत, तस्मात् सौमो नानुपहतेन पेयः, सोमपीथुनु हु व्यधुको मवति, यदितोऽमुच्यत वौं सिरहां अभवता, यदितस्ता न्यानो, यदितस्तो वो, यत् प्रथम निरष्टीवतत्कुलमभवद्, यद् द्वितीयं तदुदर, यत्तृवीय तत् फर्कन्धु, यदधस्ताव सा सुरा, तर या एतयाश्चिना अयाजयतार सौत्रामण्या, संयरेय तद्विन्द्रियायत तान्यस्मिन्नात्याधुत्ता५, सोमनातिपुपूवान र याजपे, दिन्द्रियेण या एप वीर्यण व्पृष्यत यर सौमोऽतिपयवे, याबुवेन्द्रिय र वीर्य तदस्मिमाप्त्या दुधाति, राजम्येनामिपिपिचानेर ११] ते २,५,११ माठ १२,१०।

·मप्रायणी-सहितायाम् [काण्ड २, प्रपा० ४, अनु. १-३ याजये, दिन्द्रियण यो एप वीर्येण व्युध्यते यो राजमयेनाभिपिश्चते, याबुवेन्द्रियर वीयं तंद- स्मिन्नाप्त्या धाति, भूतिकामर याजये, दिन्द्रियेण वा एवं वीर्येण व्यध्यते योऽलं भूत्यै सन भयुति, याबदेचेन्द्रिय र वीर्य दृस्मिन्नाप्या धाति, ज्योगामयाविनर याजये, दिन्द्रि येण यो एप वीर्येण व्युध्यते॒ यस्य॒ ज्योगामयति, योवेन्द्रिय५ वीर्य तदस्मिन्नाप्त्वा धा- ति, नानार्तेन यष्ट३व्य, मित्याहु, रातयज इवोप, ताहु, यष्टव्यमेव, सो हि पुरुषा आर्तः, सी चुभूपति, यदाविन्य, विनी भिपज्यतार, यत् सारस्वती, वांग्य सरस्पती, वार्चा भिपज्यतार, यदैन्द्री, न्द्रे हि तो तानीन्द्रियाणि वीर्याण्याप्त्याधुत्ताम्॥१॥? सीसेन क्लीवात् कायौं,ऽनृतर सीस, मनृतं क्लीयो, ऽनुतर सुरी, अनुते नितान्त क्रीणाति, तदाहुः, कार्या बडया दक्षिणेति, सृत्वरी घडवायोपा, रौत्वरी बडवा, ऽविन प्रथममालभन्त, ऽथ सारस्मृती, मधेन्द्र, मेवमेव वाभिश्चरर्ती, -न्द्र एवंषु तदधिभ- वत्यै, नः पुनः प्रचरतां प्रथमो भवती,-न्दर या एतत् पुनरालभन्ते सैन्द्रियत्वाय, न्द्री व- पानामृत्तमा भवत्यै, न्द्रः पुरोडोशानां प्रधुमो, बीयर या ईन्द्रो, बीर्य एवैनमभिसंधत्तः, प्रसोय सानिनों, निरुणत्याय वारुणो, मध्यतौरोप वरणगृहीतः, पश्चाद्वा एषा सुष्टी प्रतीचीनशीष्म, यदुपरिष्टात् पुरोडाशो भवत्यपिहित्या अछिद्रत्याय, सह समवृत्तं भवति, सह- डापयन्ते सरहित्या, अथो ईडाया अविदोहाय, यह सौघामण्याच्युद्धं तदस्याः समृद्ध, यदन्यदेवृत्याः पुरोडोशा भन्त्यन्यदेवत्याः पर्शस्तदस्या व्युद्ध सत् समृद्ध, मधुर वैजोप- रात्मनो धर्यमांसी, दुध माल्ल्य५, यद्धयं तत् पुरस्तादबुरुत, यन्माल्व्यं तत् पश्चात् पयों- हत, .यर्यर, सोमो व स, तो ब्राह्मर्णमसृजत, तस्माद्रामणः सर्व एवं ब्रह्माभि धीरो, चन्माल्पर, सुरा 4 सा, तो राजन्यमसृजत, तस्माज्यायारच कनीयारथ स्तुपा च धंसुरश्च संरां पीत्वा पिलालपत आसते, माल्व्य हि तत्, पाप्मा व माल्ल्यं, तस्माद्राह्मणः सुरा न पियेत्, पाप्मनात्मानं नेत्स रसृजा ईति, तदुद्राष्ट्रीयाय प्राण ध्यात्, तब एवर पिन्सुिरां पियुति न हेनं गुणात्ये, पाय प्राप्तवीर्यवती तन, चीय प्रजापति, चाम- स्मिन् दधाति ॥२॥ तो यः सौमोऽत्यरिच्यत तमा उपप्राचर्तयत् । स्वहिन्दृशत्रुर्वर्घस्त्र ।। [१०,११-१॥ [३] ४,११ पाठ १३ का २,१०।क्य २१८ २ ३ ·काण्ड २, प्रपा० ४, अनु० ३] काम्याइप्रयः। . . इतीन्द्रस्याहैन५ शत्रुमचिकीर्ष, दिन्द्रमस्य शत्रुमकरोत्, तथा वाक् स्वयमेव ३व्यत्, से य५ सौम प्रावर्तयद्यस्मि श्वाना उपप्रागर्तयत् तो अग्नीपोमा देवते प्राणापाना अभिसमभवता, से योगदूर्घबाहुः पुराविध्यत् तावति व्युरमत, यदि या प्रवर्ण तावदासीद्, यदि वाग्नैरधि ताबदासीत्, सवा इपुमात्रमेवाहा तिर्यवर्धते, पुमात्रमन्वैड्डि, त्यो आहु, रहोरात्रै एवेषमात्र तिर्यवर्धते, पुमात्रमन्यड्डि, त्यथो आहुरर्धमार्स, मथी मांस, मथो सवत्स- मिति, स वा इमाः सर्वाः मोत्याः पर्यशयत्, तस्माद्वा इन्द्रोऽविभेत, तस्मादु त्वष्टावित्, तस्यैन्द्रः प्रत्तिमैछत्, तमस्मै प्रायछत्, तस्मै त्वष्टा वज़मसिञ्चत्, तपो 4 से बच आसीत्, तमुयमं नाशक्नो, दथु वै तर्हि विष्णुरन्या देवतासीत्, सोऽत्रवाद, विष्णा एंटी, दमाहरि- प्यावो येनामिदमिति, से वेधात्मानर विन्यधत्ता, मिपीवादविभे, दुस्याँ तृतीय, म- न्तरिक्षे नतीयं, दिवि तृतीय, स यदुस्पा तूतीयासीत्, तैन बजदयछद्, विप्नुष्ठितः से यजमद्यतं दृष्ट्वाचिभेत्, सोऽबी,-दस्ति या इदै त्यस्मिन्नन्वीश्य, तत् ते प्रदास्यामि, मा मा पीरिति, तो अस्मै प्रायछत्, तत् प्रत्यगृवात् ।। अंधा मा ॥ इति, टिप्णोऽ- तिप्रायछत्, तर्विष्णुः प्रत्यगृहात् ।। अस्माविन्दु इन्द्रिय धात्वस्मान् रायो मघवानः सचन्ताम् । अस्माकर सन्याशिपः ॥७ इति सोऽये, दस्ति बाचास्मिन्नन्तवीर्यमिति, स यदन्तरिक्षे तृतीयासीन्, तेन वनमुदय- द्, विष्ण्वनुष्ठितः स वैजयतं दृष्ट्वाविभेत्, सोऽननी, दस्ति वा इदै त्यस्मिन्नन्त श्य, तत् ते प्रदास्यामि, मो मा वधीरिति, ती अस्म यछत्, तत् प्रत्यगृहात्।। दिर्माधाः ॥ इति तद्विष्णुवेऽतिप्रायछत्, तर्द्विष्णुः प्रत्यगृहात् ।। अस्मास्चिन्द्व इन्द्रिय धात्तस्मान् रायो मघवानः सचन्ताम्। अस्माक५ सन्त्वाशिषः॥११ इति सोऽबे, दस्ति यावास्मिनन्तर्यमिति, से यदिवि तृतीयांमीद वैन यनुदय, विष्ण्वनुष्ठितः स वजमुचतं दृष्ट्वाविमेव, सोनी दस्ति पो हुदै त्यस्मिन्नन्तवीर्य, वेद ते प्रदास्यामि, मा मा वधीः ।। संधी नु सधापड या त्या प्रपिशानीति, सोऽमशीद, यन्मा प्रविशैः किं में ततः स्यादिति, सोऽब्रवीत, त्वोमबन्धीय, ते मोगाय त्वां प्रमिशेयमिति, तदा अस्मै प्रायछत्, तर प्रत्यगृहात् ॥ निर्माघाः ॥ इति तदा धातव्या, सहस्र या अस्मै तत् प्रायुचः सामानि यजुपि, या द किं च तद घात३च्या, दामोति पशू- ने ॥३॥ १२-१५ म.१७ - - ·[१३०] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड २, प्रपा. ४, अनु० ४-५ उदर५ वै वृत्रः, पाप्मा झुद्भातृव्यः पुरुषस्य, यव तप उपैति पाप्मान ५ वा एतत्, स्तृणुते श्रोतृव्यं आंधुमेष, तस्मिन् वा अदेतार, सैयमस्या अध्यूली योगदत् ॥ उभा जिग्यथुर्न पराजयेथे ने पराजिग्ये कतरश्चनैनोः । इन्द्रश्च विष्णो यदपस्पृधेयां | सहस्रवि द्वैरयेथाम् ॥ इति सत्यमाहेत्य, प्रवीद, द्वै एवं तृतीये आहढेरक प्रतिग्रहीतुरितितौ वै तत्रैवाति- शेता, तस्मादन्द्रायैष्णव, राित्रस्य वा उपेप्साय त्रैधातव्याहियते, यावद्वै विरात्रैणोपामोति तावत् त्रैधात ३व्ययांवरुन्द्धे, तस्मादाहुः, सहस्रदक्षिणेत्यु, ष्णिहाककुंभा अन्याह, गायत्री या उणिहो, ऽथ योन्येतानि चत्वार्यक्षराण्यय॑धि, चतुष्पादो वा एतै पशवो, यथा वा हुदै पुरोटाशे पुरोडाशोऽध्येय वा ए॒तय॑ट्टच्यध्यक्षराणि, प्राणों चै गायत्री, प्राणेन पावो यता, यदुष्णिहाका अन्याह पशूना यत्यै ॥ अग्ने घी ते चोजिना त्री पुर्घस्था तिस्रस्ते जिहां मृतजात पूर्वीः । ति॒िस्र ते तन्यो देववातास्ताभिर्नः पाहि गिरो अप्रयुछन् ।। इति परिदधाति वीरताया, अथो रूपताया एवं, यजगत्या परिध्यादन्तं गछे, देथ यत् त्रिष्टुंभा परिदधाति नान्तं गछत्यौ, जो वै वीयं त्रिष्टुं, वौजस्येव वीर्ये प्रतितिष्ठति॥४॥ २० सर्वाभ्यो देवताभ्यो यज्ञ आहत्या, इत्याहुः, सर्वो या एप यज्ञः, सर्वाम्यो हि देवता- म्यो यस आहियते, सर्वाणि छन्दारस्यन्वाह, सर्वाणि हिं छन्दासि यो प्रयुज्यन्ते, अभि- चन्नाहरेत्, सयों वा एष यज्ञः, सर्वन यज्ञेनाभिचरत्य, दक्षिणस्तु स्या, स्वस्विन्मे- निमक, मनिर्षदक्षिणो, ऽथ यो, यक्ष्य, इत्युक्या न यजेत मेतेन याजयेत्, सो वा एष यतः, सणवांस्म यतेन प्रायश्चितिर विन्दुत्यु, तर उत्तरः पुगेडाशोज्यायान् भवत्यु, तर उत्तरो हि लोको ज्यायान्, यया या दुर्यमेवमुसा, अर्थ वा अन्तरिक्ष, नास्या रूप नाम- प्या, स्तम्माधर्मयो मध्यतो, यो एवमिवश्वन्तरिक्षस्य रुपै, द्वादशकपालो भवति, य? बिस्विस्तत् त्रैघातव्यायाः समृद्धर, सर्वेषामतिपातमवद्यत्यम्बट्काराय, यावता हि ने [१] २,४,१०,६७,०,४,११०३,०,११ । काठ. १०,३-४। [उमा जिग्यधुन०...येथाम् । ०६,६९,८; अथर्व. ७,४४,१। अनेत्री ते याजिनाल...अप्रयुच्छन् । ऋ० ३,२०,२। [५] . २,४,११ । काठ. १०,३-४ .

·काम्या इष्टयः। , २२ काण्डं २, प्रपा० ४, अनु० ५-७] [११] यत्तिावता छम्बकुर्या, देतद्वै वद्यदाई, छम्यण्णांसा इति, वास इव वै य ऊयते, यत्ता- याणि विपीव्यन्ति यजुषां तद्रूपर, यद्धेनवो दीयन्त उक्थामदानां तद्, यद्धिरण्यं दीयते चन्द्र गीयता, इति वै सामाहुः, साम्नां तद्रूप, मेतेन चै सृञ्जया अयजन्त, ते श्रियोऽन्तमग, स्तस्मानातियई यष्टव्य, मीश्वरी हि पराईतिपत्तो, यो वा एतेन यजते वि स छिनत्ति, पुत्रो याजयितव्योऽनुसैतत्यै ॥५॥ २१ आग्नेयमष्टोकपालं निपे, दैन्द्रमकादशकपालं बार्हस्पत्य च भूतिकाम याजये, दिन्द्रो वे शिविर इवामन्यत, ३सोऽनि च बृहस्पति चायवी, याजयुत मैति, तश्या एतयामिश्च वृह- स्पतिवायाजयतां, तस्मिरस्तेजोऽमिरंधा, दिन्द्रियमिन्द्रो, प्रेम हस्पति, स्तता इन्द्रो- ऽभवृद्, यो भूतिकामः स्यात् ततया याजयेत्, तेज एम्मिन्नग्निर्दधाती, न्द्रियमिन्द्रो, ब्रह्म बृहस्पति, भवत्येवं, यदस्मिस्त्रीणि वीर्याण्यवत्ता तस्मात् त्रिधातु, रेन्द्र इतरा, अभिसंश्लेषयन्ति सेन्द्रियाय ॥६॥ पुरोवात जिन्य रावट् स्वाहा, वातवान् वर्पन भीम रावट् स्वाहा, स्तनयन् वर्पन रावट स्वाहा, तिरात्र वर्णान् गवट् स्वाहा, बडे ह वा अयमवर्षीदिति, श्रुतु रावट् स्वाहा, तपति वर्पन् विराड् राबट् स्वाहा, वस्फूर्जन विद्युदर्पस्त्वेषु रावट् स्वाहा, नशन्यवस्फ़र्जन वर्पन भतु रावट् स्वाहा ॥ २३ मन्दिा वंशा ज्योतिष्मतीरमस्वरीः शुन्धो अंजा उन्द्वतीः सुफेनाः। मित्रभृतः क्षेत्रभृतः संराष्ट्रा इह नोऽवत ।। घृष्णो अश्वस्य संदानमसि, वृष्टथै त्यो पुनयामि ।। देवा वसव्या अग्ने सौम सूर्यापो दत्तोधि भिन्त । दिवः पर्जन्यादन्तरिक्षात् पृथिव्यास्ततो नो वृष्टयारत ॥ देवाः शर्मण्या मित्रवरुणार्यमन्नपो दत्तोधि भिन्त । दिवः पर्जन्यादन्तरिक्षात् पृथिव्यास्ततो नो वृष्टयावत ।। देवाः सपीतयोऽपां नपानराश सापो दत्तोदधि भिन्त । दिवः पर्जन्यादन्तरिक्षात् पृथिव्यास्ततो नो वृष्टयावत ।। २८ दिवा चित्तमः कृण्वन्ति पर्जन्युनोदयाहेन । यत् पृथिवी व्युन्दन्ति । २५ २७ २९ [७] ते २,४,७-८ । काठ ११,९ का १८,५५ । कण्व. २०,२५। (दिवा चित्तम.....व्युन्दन्ति । ऋ० १,३८,९। * ·[ १३२] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड २,प्रपा० ४, अनु० ७-८ . ओ यार सुदानवो ददाशुपे दिवः कौशर्मचुच्यवुः । पर्जन्यः सृजता रौसी अनु धन्वना यन्तु वृष्टयः ।। ३० उंदीरयता मरुतः समुदतौ दिवो वृष्टिं५ वर्षयता पुरीपिणः । नं वो दसा उपदस्यन्ति धेनवः शुभै कमनु रया अवृत्सत ।। ३१ सृजा वृष्टि दिवं, आद्धिः समुद्र पृण, ये देवा दिविभागाः स्थ यै अन्तरिक्षमागा ये पृथिवीभागास्त इदै क्षेत्रमाविशत, त हुदै क्षेत्रमनुर्विविशत ॥७॥ ३२ वृष्टि, देवेभ्योऽनाधर्मपाक्रामत्, तु इद सर्वमशुष्यत्, ते देवाः प्रजापतिमेवोपाधावर, स्तान् यो तया प्रजापतिरयाजयत् कारीयो, तेभ्यो वृष्टिमन्नाद्यमवरुन्छे, यंत्र पर्जन्यो ने वत्तदेतया ज्येष्ठेर वा पुरोहितर वा याजयेद्, वृष्टिवी एतेभ्योऽन्नाद्यमपक्रामति यत्र पर्जन्यो ने वति, यत् कारीयों याजयन्ति धृष्टया अन्नाद्यस्यावरुद्धया, अष्टौ वातहोमा अष्टौ दिशा, इति दिगम्य एंवैतवृष्टिमावर्तयन्ति, मान्दा वंशा ज्योतिष्मतीरमस्वरी, रित्येतानि वा अपां नाम- धेयानि, यथा वा हुदै नामोह, मसा असा, इति हयत्ये,-वर या एतदुपो नामधेयैश्च्या- वयति, वृष्णो अवस्य संदानमसीति, वृपा घश्वो, वृपा पर्जन्यः, समृद्धथै वृष्टथै त्यौपु- नह्यामीति, वृष्टय छुपर्नयुति, देवा वसव्या अग्ने सौम संय, ति देवताभिरेवावह वृष्टिम- ऐति, यदि न तत्रैव वसेयु, रहोरात्राभ्यामे वृष्टिं च्याययन्ति, करीराणि भवन्ति वृष्टया अनायस्यावरुद्धय, म युवानि भान्त्य, पार यो एपं औपीनार रसो, अविना औषधी- नार रमेनाईति, रसेनेनाइच्यावयत्य, प्रये धामदेऽष्टाकपालं निपे, "न्मारुतसप्तकपाल सौर्यमकपाल र वृष्टिकामर याजये, दग्निवी इतौ वृष्टिमी?, मरुतोऽर्मुतश्च्यावयन्ति, तार गया रस्मिभिर्पिये, ते वै वृष्टयाः प्रदातार, स्वानेव भागधेयेनोपासरत, तेऽस्मै वृष्टिं प्रय- छन्ति, सृजा वृष्टि दि ओद्भिः समुद्र पृणे, तीमांचाच समस्रा, डाभिमूरईति, ये देवा द्विविभागाः स्य ये अन्तरिक्षमागा ये पृथिवीमागास्त हुदै क्षेत्रमा विगत, त हुदै क्षेत्रमनुर्यिवि- गते, तीर्माने लोकान् वृष्टय संमृशति ॥८॥ ॥ इति मध्यमपाण्डे चतुर्गाप्रपाटयः nen - ३३८३३] भायमरः पृटयः। २०५५३,६। उदीरगना ( था) मात ....मन 13०५,५५५] iJh९-२017 ११.१० ।

·काण्ड२, प्रपा० ५, अनु०१] काम्याः पशया अथ पञ्चमा प्रपाठकः। काम्याः पशवः । . सौम्य पढ लोमश पिङ्गलमालमेत पशुकामः, सौमीवी औषधया, औषधयः पशवो, यत्, सौम्यः, प्रत्यक्ष वास्मै पशुमालभते, लोमशौ भवत्ये, तद्वै पुष्टया रूपं, धिमे- वावरुन्द्वे, बभ्रुः पिङ्गलो भवति सोमस्य रूप समृद्धथै, यस्त्रैतानामुत्तमो जायेत तर सौमा- पौणमालभेत पशुकामः, सौमो वै रेतोधाः, पूा पशूनां प्र॒जनायो, सौम एवास्मै रेतो दधाति, पूर्ण पन्, प्रजनयति, स्तन, वो एतेषां द्वा अभिजायेते, ऊर्ज तृतीया, ॐग्य पाव, जस्मिा ऊज पाप्त्यावरुन्ढे, त्रिी एपा सश्वत्सरस्यान्यान् पशून् पुरिविजायत, ए॒तः पुष्टया रूप, पुष्टिमेवानुरुन्छे, भार्गिनीवा अन्याः प्रजा, अभागा अन्या, युदौदुम्परो यूपो भवत्युभयोरेवैना भागिनी: करोति, मासि मास वा एपोऽवान्तरम- न्यै यो वनस्पतिभ्यः पच्यत, एतद्वै पुंष्टया रूप, पुष्टिमेवावरुन्द्ध, प्राजापत्य तूपरमालभेत पशुकामः, प्राजापत्या वै पर्शवः, प्रजापतिः पशुनौ पूजनायो, तमेव भागधैयेनोपासरन्, सोऽस्मै पशून, प्रजनयंति, योनि प्रजापति, योनेरेव प्रजायते, सर्वेपार को एवं पशूनार रूपाणि प्रति, पुरुषस्येव श्मश्रुण्य, वस्येव शिरो, गर्दभस्येव कणों, शून इब लोमानि, गोरिव पूर्वी पादा, अवेरिर्वापरा, अजः खलु वै सर्वाण्येवं पशुनार रूपाण्याप्त्वावरुन्द्धे, सर्वाण्येनं पशूना रूपाण्युपतिष्ठन्ते, हिरण्यगर्भवत्यापारी, योः प्रजापतेः सामिधेनीस्ताः सामिधेनी,- योः प्रजापतेराप्रियस्ता आर्पियो, हिरण्यं य॒५ सशुक्रायु, ताप्य देय ५ सयोनित्वाया,- ऽधीवासी देयो, यज॑स्य तेनु रूपाण्याप्त्वायुरुन्छ, एतेन वा उपकेरू रराध, ऋभौति य एते- न यजते, द्वादशर्धा ह त्वै स प्राशि परिजहार, तंत्र द्वादश द्वादश वरान् ददौ, यद् द्वादश दीयन्ते तस्यैपा प्रतिमा, श्वेत५ वायवा आलभेत, भूतिकाम५ याजयेद्, वायुर्वे देवाना- मौजिष्ठः क्षेपिष्ठः, स एनं भूत्यै निनयति, तदाहु, रघृता देवतेश्वरी निज ईश्वरैनाति निनतोरिति, तदति सैवैनं भूत्यै निनयति, श्वेतर वार्यवे नियुत्वता आलमेत, प्रमिकामा याजयेद्, वायुर्वी इमाः प्र॒जा नस्योता इत्यै चेत्यै च नेनीयते, यहार्यवे, वायुरेवास्मै न- स्योर विशं निनयति, नियुत्वती याज्यानुवाक्ये भवतो, ग्राममस्मिन् दाधार, वेतो भवति, · ब्रह्मणो रूप र समृद्धथै, श्वेत५ वार्यये नियुत्वता आलभेता, ऽमयाबिन र याजयेन्, [१] २,१,१। काठ १२,१३, १३,१।

·[१४] . . मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड २, प्रपा० ५, अनु० १-२ प्राणों वै वायुः, प्राणौ हि वा एतस्योपक्रान्तो, ऽश्रुतस्यामयति, यद्वार्यवे, वायुरेवास्मै प्राण निनुपति, नियंत्वती याज्यानुवाक्पे भवतः, प्राणमस्मिन् दाधार, श्वेतो भवति, ब्रह्मणो रूप५ समृद्वथै, श्वेत५ वार्यवे नियुत्वता आलभेत, पशुकाम याजयेत्, प्राणों व पायु, प्राण वा एतत् पशवः प्रतिधावान्त यषैषु वात प्रतिजिति, यद्वार्यवे, चायुरेवा- स्मै पशन् निनयति, नियुत्वती याज्यानुवाक्ये भवतः, पशनस्मिन् दाधार, श्वेतो भवति, ब्रह्मणो रूपर समृद्धथै ॥१॥ १ स्वर्भानु आमुरः मयं तमसाविध्युत्, तस्य देवास्तमोऽपानन्, यत् प्रथम तमोऽ. पान्त्साविः कृष्णाभवद्, यद् द्वितीय सां लोहिनी, यत् तृतीय सा बुलक्षी, यद- ऽयस्वादाकृन्तत्सविशाभवत्, तेऽत्रुवन्, देवपशुमिमै कामायालभामहा, इत्यधु वा इयै तर्वृक्षासीदलौमिका, तेऽत्रुवर, स्तस्मै कौमार्यालभाम? यथास्यामौषधयश्च नस्पतयश्च जा- यन्ता ईति, ता वै तस्मै कामायालभन्त, ततोऽस्यामापधयश्च वनस्पतयवाजायन्त, यः प्रजाकामो पा पशुकामो वा स्यात् से एतामविर वृशामालभेत, प्रे प्रजया च पशुभिव जायते, ऽथो आहु,-य: प्रथमस्तमस्यपहते सूर्यस्य रश्मिपस्य चाले चातुनो- साविशाभुदिति, तंदुमयेनैव देवपशुरालभ्यते, यद्यस्यास्तजन्म यदि चतुरं तत् कामाय कामायाविर्वशोलभ्यते, आग्रेयमजमालभेत, चारुण पत्वं भूतिकाम याजये, दामेयानि व पुरुषस्यास्थानि, वाण मास, मानेनास्याग्नेय निष्क्रीणाति, वारणेन वारुण, भत्त्येवं, सारस्वती मेषीमालभेत यो बाचौ गृहीत, चाँग्य सरस्वती, यावास्य चाचं भिपज्पत्य, पुग्नदती भवति सर्वापा, ऋधिस्कना समृद्धथै, वेता मल्हा आलमेत मन- वर्चसकाम आनेयो बार्हस्पत्यार सारी१, बसन्ता आमयी, प्रापि चार्हस्पत्या, शिशिरे सारी५, यदायी, तेजस्तयाबरुन्द्धे, यद्धार्हस्पत्यो, ब्रह्मवर्चस तया, यत् सौरी, रु तया, प्रिवृद्वास्मिा एतत् समृदं ब्रह्मवर्चसं दधाति, सवत्सर पीलभ्यन्ते, सत्य- त्सरेण वा अनाप्तमाप्यते, सरवत्सरेणेवास्मा आप्त्या तेजो ब्रह्मवर्चसं दधाति, श्वेता भवति, मणो रूपर ममृद्धय, वायव्यामामालभेत, सारस्वती मेषीमदित्या अाममिशस्यमान याजयेद्, वायुवी एतस्यानीले गन्ध जनता अनुर्विहरति यमुभिसन्त्ये, ५३हीद५ सर्वम्- पनि, पावे, वापरास्य गन्धर सुरभिमकः, सोऽस्य मुभिर्गन्धी जनता अनुवि- तिष्ठते, वाचा पो एतमभिदा मन्ति यमभिसन्ति, याक्सरस्वती, यत् सारस्ती, [JRAP1१1 . - ·काण्ड २, प्रपा० ५, अनु० २-३] काम्याः पशवः -- वाचैवैपावाच शमपत्य, प्रतिष्ठितो वा एप यमभिशसन्ती, यरवा अदिति, रिय प्रतिष्ठा, यदादित्या, ऽस्यामेव प्रतितिष्ठती, न्द्रियण वा एप वीर्येण व्युध्यते यमुभिशसन्ती, न्द्रिय वीर्य गो, यद्गर्भिणीवन्तीन्द्रियेणैवैन । बीर्येण समर्धयन्ति ॥२॥ देवाश्च वा असुराश्चास्पर्धन्तु, तें वै समावुदे यज्ञे कुर्वाणां आयुन्, यदेव देवा अकुर्वत तदसुरा अकुर्वत, ते न व्यावतमगर,-स्तै देवा ए॒तश्वामन पशुमपश्य५,-स्तर वैष्णवमा- लभन्त, ततो वै विष्णुरिमाल्लोकादजयन्, तो देवा असुरानेभ्यो लोकम्यः प्राणुदन्त, ततो देवो अभुवन्, परासुरा, यो सपत्नवान् भ्रातृव्यवान् वा स्यात् स एत५ वामन वैष्णवमा- लभेता, तो वैविष्णुरिमॉल्लोकादजयद्, विष्णोरेयॉजिनिमन्विमाल्लोकानुज्जयति, प्रेभ्यो लो- केभ्यो भ्रातृव्यं नुदते, विपुम इवालभेत, विपमानिवदेहीमाल्लोकान् देवो उर्दजय, निमाने लोकानुज्जयती, न्द्रो वै वृत्रहन्, त्स प्रौपद्यत, स पद्यमाना इन्द्र सप्तभिर्भागः पर्यगृह्णात्, तस्माद्विष्वश्चः पशवो व्युदाय, न्र्धतो वैदेहोरदाय, स्तस्मात् तासां पुरी जन्म पुरं ऑक, स्तासां जघनत ऋषभो वैदेहोऽन्दैव, मचाय, दुर्य वार्य मास्मादहसो मुश्चेदिति, त- • मैन्द्रमालभेता,-ऽग्नेय तु पूर्वमजालभत, संवा अभिनव पुत्रस्य भोगानपिदयाथैन्द्रेणेन्द्रिय वीर्यमात्मन्नधत्त, यः पाप्मना तमसा गृहीतो मन्येत सं एतमैन्द्रमुपर्भमालभेता,ऽऽग्नेय तु पूर्व- मजमालभेता,-नियं पाप्मनो भोगानुपिदद्याथुन्द्रेणेन्द्रिय वीर्यमात्मन् धत्ता, इन्द्रो वैचलम- पावृणोद, ततः सहसमुंदैत्, तस्युसहस्रस्याग्रतः कुभ्र उंदैत्, तस्मादेत५, साहस्री लक्ष्मी, रि त्याहुयश्च वैद यश्च ना, ऽथो आहु, रिम वा एवं लोक पश्यन्नम्युत्, स समपत्, स एप समीषितः कुन, इति तमेन्द्रमालभेत पृथुकाम, ऐन्द्रो थे पर्शा, इन्द्रः पशुनौ अंजनपिता, तमे भागधेपेनोपासरत्, सोऽस्मै पशून् जनयति, स यदा सहस्रं पशून्गछेदत र वामन वै- प्णवालभेत, तस्मिन् तत्सहस्रं प्रत्यतिष्ठत्, सेतियङ् व्यपत्, तस्मादेष तिर्यड्ड्यि वीपित, एतेन व सं तत् सहस्रं पर्यगृहात्, तत् सहस्रस्प वो एपं परिगृहीत्या अविक्षोभाय, देवांच वै पितरथास्मिल्लोक आस५, स्तयत् किंच देवांना स्वमासीत् तद्यमोऽयुक्त, ते देवाः पूजा- पुतिमेवोपाधावन, स प्रजापतिरौ मिथुनौ पशु अपश्यदृषभ च वृशौ घ, ता आलभव, चै- प्णयवारुणी तुं पूर्वा वृशामालभत, तान् वै वरुणेनै ग्राहयित्वा विष्णुना यज्ञेन प्राणुता, [३] ते. २,१,३-५ । काठ १३,३-४।

·[१३६] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड, प्रा. अनु०३-४ ३ " - ऽयन्द्र देवालभत, तेनष्विन्द्रियाणि वीर्याण्याप्ाद्धाद्यः सपत्नवान् भ्रातृष्यवान् वा स्यात् स एती मिथुनौ पशू आलमेत ऋभ च वशां च, वैष्णववारुणी तु पूर्वावशामालभेत, बरुणे- नान् ग्राहयित्वा विष्णुना यज्ञेन प्रणुदत, ऽधैन्द्रेणेन्द्रियं वीर्यमात्मन् धत्ते ॥३॥ सावित्रै पुनरुत्सृष्टालभेत यः पुरा पुण्यः सन् पश्चात् पापृत्वै गछेत्, सविता व श्रियः प्रस- वितो, तमेव भागधैनौपासरत्, से एनर श्रिय प्रसुवति, पापो वा एवं पुरा सन् पश्चात् थियमनुते यः पुरानवांन्सन् पोतत्वं गछति, यथै श्रियमश्नुत एवमेधैन र प्रियं गमयत्यौ,- पधीम्यो वेर्हतमालभेत प्रजोकामा, औषधीनार यो एपा प्रिय, तो वो एतार सूतोः परिया- चन्ता, औपधयः खलु यो एतस्य प्रजामपगृहन्ति योऽलं प्रजायै सन् जो न विन्दते, ता (एवं भागधेयेनोपासरत, तो अस्मै प्रजा पुनर्ददया,-पो वा औपधया, आपो हस्त्वेवा- सत् सनन्ति, ता अस्मै प्रजा सनन्ति, द्यावापृथिवीय धन संमातरा लभेताभकामो, यश्यसौ वर्षति तदस्या प्रतितिष्ठति, द्यावापृथिवीं चौ अन्नस्येशाते, ते) एवं भागधैनौ- पास, ते अस्मा अन्नाद्यं प्रयुतः, संवत्सर वाया आलभेत, वायुर्वी अनयोर्वत्सो, वायुरिमै प्रदापयति, पत्ते ह या डुमै दुहे य एवं वेदै, न्द्री सुतशामालमेत, राजन्य भूतिकामर-याजये, देतस्या वा अघीन्द्रोऽजायत, सं जायमान एतर यौनिं निवर्तयत, सा सूविशामव, यो आहु, रेतदेव सकदिन्द्रिय र वीर्य तेजो जयित्वा नापुर संता आं- शुसत, सौ सवशाभव, दितीन्द्रियण यो एपं वीर्येण व्युध्यते योऽलं भूत्यै सन्न भवत्यै, न्ट्री भवती, न्द्रियमस्मिन् दधात्य, य यस्तर चिन्दैयर सूत्वा सूतशा भवति मैन्द्रमालमेत तेनुस्काम, स्तवन्द्रियर वीर्य तेज आमोति, सारस्वती धेनुटरीमोलभेत यः क्षेत्रे पशुपु वा विदेत, योग्य सरस्वती, वाचवपार पाच वृतर, धेनु! एपा सती ने दुहे, तर्यमेव- पार वाचं करोति, घावापृथिवीयां धेनुं पर्यारिणीमालमेत यो राजन्योऽय! विशश्चरेद्, धो- वापृथिवीभ्यार हि यो एप निर्मक्तो, पोऽम्यु? विशेश्वरति, द्यावापृथिवी एवैनर विशि प्रतिष्ठापयतः, पर्यारिणी मवति, पर्यारीवतद्राष्ट्र, यम्य! वियिति पावापृथिवी एन पिर्शि प्रतिष्ठाप्य, संवौ मूत वत्स र यायवा आलभेत, वायुवी अनयोर्वत्सा, या- मुरिमा यो विशु च प्रदापयति, प्रती हु वो इमो भयो विशं च दुहे ये एवं वेद ॥४॥४ [४] ते. २,१५१. १३,४-७॥ (Mती मग: पुरिए लियिनेषु पुरत ने पलभ्यते।) - ·काम्याः पशवः। - काण्ड २, प्रपा० ५, अनु. ५] [१९७१ आग्नेयमर्जालभेत, सौम्य बभ्रुपों पिङ्गले भूतिकाम' याजये, या एवाग्र्य, इन्द्रियेण वा एप वीर्येण व्युध्यते योऽलं भूत्यै सन्नं भवति, यत् सौम्यः, स्वयैर्वाम्मै देव- तयेन्द्रिय वीर्यमाप्त्यावरुन्द्वे, भवत्येय, पभ्रुः पिङ्गलो भवति, सौमस्य रूप समृद्धथै, गौमृग वाया आलभेता, -ऽभिशम्यमान याजये, दपूर्ती वा एष यमुभिश सन्ति, वायु।' देवानां पवित्र५, वायुनैवैनं पवित्रेण पुनात, नैव वा एप ग्रामे नारण्ये यमुभिर्श सन्ति, नैव खलु यो एपं ग्राम्यः पशु वारण्य, स्तस्मादस्यैप देवतया पशूना र समृद्ध ऐन्द्राग्नमनुसृष्टमा- लुभेत यस्य पिता पितामहः सौम न पिये, दिन्द्रियण पा एप वीर्येण व्युध्यते॒ यस्य पिता पि- तामहः सौम न पिंति, यदैन्द्र, हुन्द्रियेणैवैन वीर्येण समर्धयनि, देवताभिर्वी एवं ब्यू- ध्यते यस्य पिता पितामहः सौम ने पिबति, यहा३यो, ऽग्नि' सर्वा देवता, देवताभिरे- वैन५ समधर्यत्य, नुसृष्टौ भवत्यै, नुसृष्ट इव ३ तस्य सोमपीथों यस्य पिता पितामहः सौम न पियुति, तस्मादस्यैप देतया पशुनार संमृद्धस्त्वाष्ट्रमवलिप्तमालभेत पशुकाम, स्वाष्ट्रा व पशुव, स्त्वष्टा पशूनां प्रजनयिता, तमेवं भागधैयनोपासरत्, सोऽस्मै पुशून् प्रजनय- ति, सौमापौण नपु इसकमालभेत, पण्डकर याजयेद्, यत्र तू भूमीयत तत् प्रजिज्ञासेतो,- ऽत्र वा एतस्य जायमानस्यन्द्रियर वीर्यमपाक्रामत, तास्मा इन्द्रिय५ वीर्यमाप्त्वा दधाति, सौमश्च वा एतस्य पूर्ण च जायमानस्येन्द्रिय५ वीर्यमयुवेता, मिय५ चे पूौं, पधयः सोमो, यत् सौमापौणः, स्वास्मै देवतयेन्द्रिय५ वीर्यमाप्त्वावरुन्ढे, मत्येवं, यान्यनवदानी- यानि तैऋतः पूर्वः पॅचरन्ति, नितिगृहीता वा एप स्त्री या पुररूपा, नितिगृहीत एवं पुमान्यः स्त्रीरूपो, निर्ऋत्या एवैन तेन मुञ्चति, न धै नैर्ऋत्याहुतिरम्निमानशे, यदंडारेषु जुहोति तत् स्विनौ जुहोति तदु ने, यंत्र वो अदं इन्द्रो पणश्वस्य मैनामीव तनं नितिः पाप्मागृहात्, सं ये पाप्मानुपपाहुत से नपुसकोऽभवृद्, यः पाप्मना तमसा गृहीतों मन्येत स एतमैन्द्र नषु सकालभेत, यैनन्द्रः पाप्मानमाहुत तेनु पाप्मानमपट्टते, ऽयेन्द्रणेन्द्रिय वीर्यमात्मन् धत्ते, प्रजापतिः पशूनमृजत, संवा एतमेांग्रे नपुसकमसृजन, तैपर्योऽन्व- सृज्यन्तो, ऽथो आहु, रेतमे ग्रे सृष्टं त्वष्ट्रे च पत्नीम्यश्च नपुरसकमालभत, तेन प्रजा असृज- तेति, यः प्र॒जोकामो वा पशुकामौ वा स्यात् स एत त्यष्ट्रे च पत्नीभ्यश्च नपुसकर्मालभेत, [५] ते. २,१,५। काठ. १३,५।

·[१३८] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड २, प्रपा० ५, अनु० ५-७ मिथुन ५ व त्वष्टा च पत्नीच, मटार ५ वा ए॒तन्मिथुनेऽप्यसाट् प्रजननाय, तन्मिथुन, तस्मादे मिथुनायजमानः पूजया च पशुभिश्व प्रजायते ।।५।। प्रजापतिः प्रजा असृजत, तो एनरसृष्टी अत्यमन्यन्त, तो अतिमन्यमाना वरुणेनाग्राहयत, तो वरुणगृहीताः कृष्णः पैत्वोऽध्यस्कन्दर, तस्यानुहाय पामगृह्णात्, तस्य शर्फः प्रावृह्यत, सं एकशिनिपादभवत्, तमचाय, दुर्य५ चावासा प्रजानामवरुणगृहीतो, उनैनेमाः प्र॒जो वरुणान् मुञ्चानी, ति ते ५ यारुणमालभत, त हुर्माः प्र॒जां वरुणात् प्रामुच्यन्त, तरुणप्रमोचनीय एवैप, यो ज्योगामयावी स्यात् तमेतेन याजयेद्, वरुणेन हि वा एवं पाप्मना गृहीतो, इथै- तस्य ज्योगामयति, यद्वारुणो, वरुणादेन तेन मुञ्चत्य, कशितिपाद्भवत्ये, चमिव हि तम्य रुपमासीत् समृद्धथै, द्वीप याजये, देता व प्रत्यक्ष वारुणीदापः, स्वै वा एतद्योनी प्रत्यक्ष५ वरुणमययजति, समन्तापुः परिवहन्ति रक्षसामनन्ववायाय, वारुणे कृष्ण पैत्वा- लभेताभिचरन्, यद्वारुणों, वरुणेनं ग्राहयिन्या स्तृणुते, कृष्णो भवति, तमो वै कृष्ण, मृत्युस्तमो, मृत्युननं ग्राहयत्ये, तद्वै पाप्मनो रूप५ यत् कृष्ण, कृष्ण इव हि पाप्मा, पानमभिपुवति, ते नियुज्यात् ।। पशुं युभामि यरुणाय राजा इन्द्राय भागमपों कैपलो हि। गात्राणि देवा अभिर्स विशन्तु यमो गृहातु निमुतिः सपत्नान् ।। इत्यताम्य एचैनं देवताभ्यो निर्याच्यु, मृत्यु यमो, मृत्युने_नं ग्राहयत्य, नये वैश्वानराय कृष्ण पैत्वालभेत समान्तमभिध्रोक्ष्यन्, सवत्सरौ वा अग्निवैश्वानरः, सवत्सराय सम. म्यते, सचमरमेाप्त्यावरुण कामुमभिद्रुह्मत्या, विन कृष्णललामालभेता, ऽऽनुजावर या- जये, दुश्विनी ये देवानामानुजारा, अश्विना एतस्य देवते ये आनुजावर, "स्ता एवं भागधेये- नोकामन, पुनम परिणयतः, कृष्णो भवति, पाप्मानुपेोपहछे, लुलामो भवति, मुसतो ऽस्मि स्तेजो दधात्या, विन कृष्णललामुमालभेता, -ऽऽमयाविनर याजये, दुश्विनी व देवाना भिपंगा, अश्विना एतस्य देवत आमयाची, तो एवं भागधैनौपासरन्, ता एनं भिपज्यता, कृष्णो भवति, पाप्मानमेवोपहते, लुलामो भवति, मुसतोऽस्मिरस्तेजो दधाति ॥६॥ छन्दामि युनाय नातिष्ठन्त, से युपकारोऽभिहत्य गायत्र्याः शिरोऽछिन, तस्माच् [६] २.१,१.० ११ १३,२.७। [७] . ०१.७.८1 काठ. १२,। ७ . ८ ·काण्ड२, प्रपा,अनु. ७ काम्या पशवी - [१३९ शीष्णच्छिन्नाद्यों रसोऽक्षरत् तो वशा अभार, स्तद्वशाना यशात्व, मथो आहु, चश५ व तो अक्षरर,स्तो वृशा अभवर, स्तद्वशाना यशात्व, मित्यथा आहु, सा वै सासीत्, तसा वा एता इति, तो यो प्रथमो रसः प्रोक्षुरत् ते बृहस्पतिरुपागृहात्, सा रोहिणी बार्हस्पत्या, ततोक्योऽत्यक्षरत् तै मित्रारुणी, सां द्विरूपा मैत्रायणी, तोक्योऽत्यक्षुरत् तर विश्वे देवाः, सा बहुरूपा वैश्वदेवी, ततोक्योऽत्यक्षरत् तमग्निश्च मरुतश्च, सौ पृश्निराग्निमारुत्य,-थो आहुः, कृष्णशुबलीत्य, थ यो विग्रुपा आँस रस्तानीमान्यन्यानि रूपाणि, तो यः प्रधर्मो द्रुप्सः पुरा- पतत् ते बृहस्पतिरभिहायाभ्य॑गृह्णात्, सं उक्षाभुवत्, तदुक्ष्ण उक्षत्वं, मथो आहु,ययिता अनुव्यौक्षत से उक्षात्, तदुक्ष्ण उक्षत्वमिति, ते ब्राह्मणस्पत्यमालभेत, ब्राह्मण भूतिकामर याजयेद्, ब्रह्म वै ब्रह्मणस्पति, मणस्पत्यो ब्राह्मणों देवतुया स्वयॆवास्मै देवतयेन्द्रियर वीर्यु- माप्त्वावरुन्द्धे, मत्येव, रोहिणी चार्हस्पत्यामालभेत ब्रह्मार्चसकामो, प्रेम 4 बृहस्पति,- चर्हिस्पत्यो ब्राह्मणो देवतया, स्वयैवास्मै देवतयाप्न्या तेजो ब्रह्मवर्चसै दधाति, रोहिणी भाति, ब्रह्मणो रूप र समृद्धथै, मैनापरुणी विरूपामालभेत पशुकामो, ऽहोराने मित्रावरुणा, अहोराने अनुपशवः प्रजायन्ते, ता एवं भागधेपेनौपासरत्, तो अस्मै पशून् जनयत, छन्दसावा एप रंस, छन्दसामेपास्मै रसेन पशुन् धुत्तो, द्विरूपा भगति समृद्धथै, वैश्वदेवी बहुरूपामालभेत यस्मै कामाय कामयेत, संवा एता देवता, सर्वा वा एतद्देवताः कामाय भागनोपासरत, तो अस्मै कामर समर्धयन्ति यत् कामो भवति, छन्दसार वो एपरंस, छन्दसामेगास्म रसेन दधति, बहुरूपा भपति ममृद्ध्या, आग्निमाती पृश्निमालभेत वृष्टिकामो, ऽग्निी इतौ वृष्टिमीह, मरुतोऽमुतश्च्यावयन्त्ये, ते 4 वृष्टयाः प्रदातार, स्ताने भागधेयेनौपासरत्, तेऽस्मै वृष्टि प्रय. छन्ति, छन्दुसार वा एवं रसो, सो वृष्टि, छन्दसामेवास्मै रसेन सर वृष्टि निनयन्ति, पृश्निर्भवति, पृश्निमातरो हि मरुतो, भोमी कृष्णशयलीमालभेतान्नकाम, इयर वा अन्नस्य अदीत्रिका, तामेव भागधेयेनोपासरत, सास्मा अन्नाद्यं प्रयछति, ने चौप्योहरेयु, नन्नर धर्मा,-ऽनन्न कृष्ण, मुन्ने बानुनमपहत्यान्नामात्मन् धत्ते, यद तच् शीश्छिन्नाचेज़ इन्द्रियर वीर्य परपुनद सा यqशाभुत्, तदेपा वशा, मेनुरा, स्तो ब्राह्मणस्पत्यामाल- भेताभिचरन, ब्रह्म वै ब्रह्मणस्पति, ाह्मणस्पत्यो ब्राह्मणो देवतया, याउद्देवं ब्रह्म तेनैन र सर्वेणाभिचरति, तेजसैन प्रछिनत्ति, स्तृणुत एवं, व पति, ब्रह्मणो रूपर संमृद्धथै, सौरी र श्वेतीमालभेत ब्रह्मवर्चमकामो, उसो वा आदित्यो ब्रह्मवर्चसंस्य प्रदाता, तमे भागधै- येनोपास, सोऽस्मै ब्रह्मवर्चसै प्रयति, वेतां भवति, ब्रह्मणो रूपर समृद्धय, भैया- * ·९ 1 १४०] मैत्रायणी-संहितार्याम् वार्ड २, प्रपा० ५, अनु. ७-९ वणी कृष्णकीमालभेत वृष्टिकामो, होरात्रै वै मित्रावरुणा, अहोरात्र अनुवर्पत्ये, तद्वा अहो रूपं यच् शुक्लप, यत् कृष्ण तंद्रात्रे, हिरूषा भवति समृद्धधै १७॥ इन्द्राय मन्युमते मनुस्वते ललाममोलभेत संग्रामै, मन्यूना वै वीर्य क्रियत, इन्द्रियेण ज- यति, चीय वैपिन्द्रियं च जित्यै दधाति, ललामो भवति, पुरस्ताद्धधय मन्यु, थो ब्रह्मणयनान् पुरस्तान्मुखतौ जित्यै संश्यती, न्द्रायाभिमातिम ऋषभमालभेत भ्रातृव्यवा, न भिमार्ति' पाप्मा भ्रातृव्य, इन्द्रियणवाभिमाति पाप्मानं भ्रातृव्यमपहते, स इन्द्राय वृत्रतुरा आलभेता, भिमाति पाप्मा भ्रातृव्य, इन्द्रियणवाभिमातिं पाप्मानं भ्रातृव्यमपहत्य वृत्तवा- भूत्, स्वाराज्यमेव गछति, , रितिक्षेतमाहुयः स्वाराज्यं गछत्यै,न्द्रामारुतं पृश्नि- संक्धुमालभेत, राज३न्यं ग्रामकाम५ याजये, दैन्द्रों वै राजन्यो देवतया, मारुती चिडि न्द्रियगयास्मै विंशपयुनक्ति, पृश्निसक्यो भवति, पदेिवास्मै विशमुपदधात्य, नुकामस्मै शिपियादिनी करोती, द्वाय धर्मिण ऋषभमालभेत, राज३न्य भूतिकाम याजयेद्, यदा व राजन्यो वी भवत्यथ भूति गति, यद्वनिणे, बजारमा आधात्, तेन विजिति भूति गति, सं एनं भूत्यै श्रेण हुन्दै, यद्वत्रिणा, इति तस्याभिचरणीय५, य द्विष्यात ते तर्हि मनसा ध्यायेद्, यजुमेम्मि प्रहरति, स्तृणुतं एवं, सौम्य भ्रुमृपभै पिङ्गलमालभेत योऽल राज्याय सन् राज्य ने प्रामुयात, सोमो चै राजैतस्य देवता, सोमो हि राजा, स्वा- मेव देवता राज्यायोपासरत्, स्यैनं देवता राज्य गमयति, पर्धः पिङ्गलौ भवति, सौमस्य रुप५ समृद्धथै ॥८॥ १० यः प्रधर्म एकाष्टकाया जायेत यस्तमालप्स्यमानः स्यात् से आमेयमष्टाकपालं निपे, दुर्मि पुञ्जना योनिा, स्वदिनान् यौननिष्कोणात्या मध्यापितो, रमये वैश्वानराय द्वादशकपाल मासि मासि निपेत्, सध्यत्सरौ वा अग्निश्वानरः, सुश्वत्स देवैन निष्फ़ीणाति, से यदा मधु ग दैर्धन्द्वापाभिमातिम आलभेता, अभिमाति पाप्मा प्रोतृव्य, इन्द्रियणाभिमाति पाप्मा- नं भ्रातच्यमपूहते, ऽवोऽच्युप्तहो दक्षिण, 4 व व्यावृत्तः पाप्मना, पाप्मन५ व्याव- यत्प, योऽपरस्यामेकाष्टकाया जापत मेवमेवौत्सृज्यन्द्रिाय नरा आलभेता, ऽभिमा- ति पाप्मा भ्रातृव्य, इन्द्रियणवाभिमाति पाप्मान प्रोतव्यमहत्य वृत्राभूत, स्वाराज्य- [८] २,१,३, २५,३३ काठ १३,४३३ । [९].२,१,३,५,०५,३ । काठ. १३,३४। .

·काम्याः पशयः। - . - पाण्ट २, प्रपा० ५, अनु०९-१०] [१४१] मेवं गछति, तू, रितिवघेतमाहुर्यः स्वाराज्यं गति, शतमव्युप्तवा दक्षिणे, ते ये व्यावृत्ताः पाप्मना, पाप्मनन५ व्यावर्तयन्ति, शतं भवन्ति, शतायुर्वं पुरुषः शतवीर्या, आयुरेवं वीर्युमामोति, देवाश्च वा असुराचास्पधन्त, तेऽवन्, ब्रह्माणि नोऽस्मिन् विज- येथा, मित्यरुणस्तू गरेक्षेत्रेयो देवानामामीच् श्येतोऽयःशृङ्गः शैनेयोऽसुराणां, तेऽसुरा उ. कोदिनोऽचर, मुराडोऽस्माकं तूपश्रोऽमीपामिति, नौ वै समलभेतो, तस्य देवाः क्षुरपति शिरोऽकुर्व, स्तस्यान्तर शृङ्गे शिरो व्यवर्धाय विष्वञ्च व्यरुजद्, यांसुरी चांगवदत्समौ प्राविशद्, योदजयत, सां वनस्पती, स्तस्माद्राह्मणो मृन्मयेन न पि, सुर्या वाचा- त्मानं नेत्सरसृजा, इति तद्य एवं विद्वानमृत्पात्रपो भवत्युजितमेव वाचे उपैति, त नाम- णस्पत्यमालभेताभिचरन्, बेन | ब्रह्मणस्पति, ाह्मणस्पत्यो ब्राह्मणो देवतुया, यावदेव ब्रह्म तेन सर्वेणाभिचरति, तेजसैन प्रछिनत्ति, स्तृणुतं एवा, ऽणस्तूपरौ भवत्ये, चमिव हि तस्य रूपमासीत्, समृद्धय, देवा असुरान् हुत्वैभ्यो लोकेभ्यः प्राणुदन्त, ते रात्री पोलिश, स्तानविना अनुप्राविशता, तो तमः पर्यगृहात्, तो एतमाश्विनमाञ्जिमालभेता, तेन तमो ऽपामाता, मसा एना आदित्यः पुरस्ताज्ज्योतिपा प्रत्यागछत्, से आभ्यां तमोऽध्यपाइन्, यः पाप्मना तमसा गृहीतो मन्येत सं एतमाश्विनमञ्जिालभेत, याविनी तमोऽपामाता तेनु पाप्मानमपडते, ऽसौ एनमादित्यः पुरस्ताज्ज्योतिपा प्रत्यागछति, सोऽस्मात्तमोऽध्य- पहन्ति ॥ ९ ॥ असौ वा आदिपस्तेजोभायत, त हुद५ सर्व तमोऽभवत्, स प्रजापतिरेतान् देश ऋपानपश्य, दयो आहु, रिन्द्रोऽपश्यदिति, सानन्द्रानालभत, स्मिन्निन्द्रियाणि वीर्या- ण्याप्त्वावधान, यल्लामा आलभ्यन्त मुखतोऽस्मिस्तैस्तेजोऽधाद्, य शितिककुद उपरिष्टाच,- पैच् वेतानकाशाः पचान,-स्ततो वा असा आदित्यः सर्वतस्तेजस्व्यभवत्, यस्तेजस्कामः स्यात् से पुतानन्द्रानृपभानोलभेत, यहलामा आलम्यन्ते मुखतोऽस्मिस्तस्तैजो दधाति, यच् शिति- ककुद उपरिष्टान,-यच् श्वेतानुकाशाः पश्चाः, सूर्यत एधै तेजस्विन करोत्य, प्युनमादि- त्यस्य मात्रां गमयति, प्राजापत्य दशम द्वादशै मासा आलभेत, द्वादश मासाः सवत्सरः, सुश्वत्मरमेवाप्त्यावरुन्ढे, नालभ्यन्ते, नैव वै प्राणाः, प्राणाः खलु वै पुरुपे वीर्य, प्राणा- नास्मिन् वीर्य दधाति, देशालभ्यन्ते, देशाक्षरा विरोध, विराडेतान्यैवेन्द्रियाणि वीर्याण्यात्म- न्धित्वै, यर विरी, स्यामवं प्रतितिष्ठति ॥ [१०.२,१,४६३,३,९ काठ. १३,७,९ । वा १३,५,९,१८, २१,११ । काण्व. १४,५, १०,२४, २३,१२॥ w- १२ ·[१] मेत्रायणी-सहितायाम् [ काण्ड २, प्रपा०५, अनु० १०.११ नमो महिम्ने चक्षु मरुतां पितृस्तदह गृणे ते । हुतो पाहि पथिभिर्देवयानरौषधीपु प्रतितिष्ठा शरीरैः ।। देवानामेप उपनाई आसीदुपा पतिपम औषधीनाम् । सोमस्य द्रुप्समवृणीत पूपा युहन्नाद्विरभवृद् यत् तदासीत् ।। १४ द्रप्सचस्कन्द पृथिवीमनु मिमं च योनिमनु यश्च पूर्वः । समानर यौनिर्मनु संचरन्तं द्रुप्स जुहोम्यनु सप्त होत्राः ॥ पिता बुत्सानां पतिरन्यानामुताय पिता मुहतो गमुराणाम् । यत्सा जरायु प्रतिधुक् पीयूप आमिधामस्तु घृतमस्य योनिः ॥ १६ त्यो गांगोऽवृणत राज्याय स्वार वर्धन्ति मरुतः स्वकी। वर्मन मनस्य करभिः शिश्रियणस्ततो न उगो विभुजा वसूनि ॥१०॥ १७ यायव्यमर्जमालभेत, न्द्रर वृष्णि युपम५ वा यारुण पैत्वं भूतिकाम याजयेद्, यद्वार्य- वे, या भूत्यै निनयती, न्द्रियण वा एष वीर्येण व्युध्यते योऽलं भूत्यै सन भवति, यदैन्द्र, इन्द्रियणवेनर वीर्येण समर्पयति, धरुणगृहीतो वा एष योऽलं भूत्यै सन्न भवति, यद्वारुगो, घेरणादेवेन तेन मुञ्चत्ये, निवामिचरन्नोलभेत, यद्वायवे, वायुरेवास्मै बज्र संश्यत्यै, न्द्रौ च यज, इन्द्रियण संलु वै बजः पहियते, यंदैन्द्रो, बज्रमेयास्मै प्रेहरति, येद्वारगौ, बरुणेमन ग्राहयित्वा स्तृणुते, सौर्य बुर्लक्षं पैत्वमालमेत ब्रह्मवर्चसकामो, ऽसौ यो आदित्यो मार्चसंस्य प्रदाता, मेव भागधैनौपासरत, सोऽस्मै नमवर्चसे प्रयछति, यलमा समृद्धस्तन, यदलनः समृद्धस्तैन, यत् पीया समृद्धस्तैन, निवृद्धावस्मिा एतत् स- मृदं समपर्चस यात्पादित्यै पहरूपमालमेत यस्याम्चिने शस्पैमाने यो नौदिया, पराचीी एतस्म पुठन्ति यस्पाश्चिन शुस्यमाने ययों नदिति, यदादि३त्यो, मेयोस्मा उमपति, पहरूपी भयुति, पहनि – सुमीनार रूपाणि, रदमीनामेवास्म रूपाण्याप्त्वो नपत्य, मिथ' सृष्टी नव्युरोचत, ३सोऽमये तेजस्विनेऽज कृष्णग्रीवमालमत, तेन रोजस्व्यमवत्, सोऽकामयत, तो (वता) याहि (त) पधिमिययाने । १.७,३८८, अपई ९.४.१॥ देपानामेप (-ना माग) भातीवरहरीरम् )। मप १,४,५। इप्सयाकन्द होगा।• १०,१७.११, अपर्व १८,४,२८॥ पिता परमान योनिः (रेता) भवर्ष ९,४,४ायां गायोऽपत पनि । पप १,१,२१ [१५] १.१४ .

·काण्ड २, प्रपा० ५-६, अनु० ११-१] राजसूया। सर्वत्र विभवेयमिति, सोऽनये विभूतिमतेऽज कृष्णग्रीवालभत, तेन सर्वत्र व्यभवत्, सो- ऽकामयत, सुर्यापिभागः स्यामिति, सोऽये भागिनेऽजै कृष्णग्रीमालभत, तेनु सर्व- प्रापिमागोऽभवत्, सोऽकामयत, दोनकामा मे प्र॒जाः स्युरिति, सोऽमये दाश्त्रेऽज कृष्ण- ग्रीवमालमत, तेनास्मै दानकामा प्रजो अभवन्, यो कामयेत, तेजस्वी स्या; सर्वत्र विभवेयर, सर्वत्रापिभागः स्या, दानुकामा मे पूर्जाः स्युरिति, स एतानान् कृष्णग्रीवा- नोलभेत, तेजस्वी भवति, सर्वत्र विभवति, सर्वापिभागो भवति, दोनकामा अस्मै प्रजा भवन्ति, प्राजापुत्यै बुहुरूपमालुमेत पशुकामः, प्राजापत्या वै पर्शवः प्रजापतिः पशूनौ प्र- जनयिता, तमेव भागधैर्योपासरत्, सोऽस्मै पशून अंजनयति, बहुरूपौ भवति, यहनि वै पुशुनार रूपाणि, पशूनामेवोस्म रूपाण्याप्त्वावरुन्द्धे, याम शुकडरिमालभेत शुण्ठ५ वा यः कामयेत, यमलोक ऋभुयामित्ये, तेन वै य३मोऽभिल्लोकं आधोद्, य३मोऽर्मुप्य लोकस्या- धिपत्यमानशे, तमेव भागधेयेनोपासरत्, सं एनममुष्य लोकस्याधिपत्यं गमयत्ये, कधा वा एतेन यमलोक ऋनोति, परे वयसि यष्टव्यं, ताजग्यि प्रमीयते, शुण्ठौ वा भवति शुकहरि- मैं, पश्येतस्य देवया पशूना र समृद्धः ॥११॥ १८ [८५१] ॥ इति मध्यमकाण्डे पशुबन्ध नाम पञ्चमः प्रपाठकः ॥५॥ . अथ पठाप्रपाठक। राजसूया। अनुमत्या अष्टोकपाल निर्वपन्ति ये प्रत्यञ्चः शम्यामतिशीयन्ते, तमतमेककपाल, मुभी सहे शृतौ कुर्वन्ति, नैन पूर्वेण प्रचरन्ति, दक्षिणा परेत्य स्वकुना इरिण एकोल्मुकै निघायु विसं सिकायाः काण्डाभ्यां जुहोति ॥ जुपाणां नि:तिर्वेतु स्वाहा ॥ यांसः कृष्ण भिनन्ति दक्षुि- णा, पुनरेत्यानुमत्या अष्टोकपालेन प्रेचरन्ति, धेनुर्दक्षिणा, ऽय य उदश्चः म्यामतिशीयन्ते तानुदङ् परस्य यस्मीकार्पामुद्रुज्य जुहुयात् ॥ इदमहममुप्यामुष्यायुर्णस्य क्षेत्रियमययजे ॥ त् पुनरपिदधाति ॥ इदमहममुष्यामुष्याय॒णस्य क्षेत्रियमपिदधामि ।। वो भूत आदित्येभ्यो श्रृंबद्वद्भयो घृते घर, धरो दक्षिणा, श्वौं भूत आनावैष्णवं एकादशकपालो, इनान् वामनौ दक्षिणा, [१] १,८३१ । काठ १५,११ वा २९,६०, ३,१०, (९,३५)। काव ३१,४९, ३,११-१२। शत मा ५,२,३,६ मा श्रौ ९,१,१।

·[१४४ मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड१,प्रपा० ६,अनु०१-५ श्वौ भूतेऽग्रीोमीया एकादशकपालो, हिरण्यं दक्षिणा, श्वौ भूत ऐन्द्राग्न एकादशकपालो, ऽनानुपभो दक्षिणा, श्वौ भूत आने ३योऽष्टोकृपालो, माहेन्द्र दधि, वासः क्षौम दक्षिणा॥१॥ १-७ ऐन्द्राममेकादशकपाल निव॑पेदानेन्द्रर वा, वैश्वदेश्वरः, सौम्यः श्यामाचरु, चावा- पृथिवीया एककपालो, वत्सः प्रथमो दक्षिणा, सीर द्वादशायोगै दक्षिणोष्टारो वानवान्।।२।।८ आग्नेयोऽष्टोकपालो, यारुणौ युगमयथरू, रौद्रौ गावीधुकैथरु, रेन्द्र देधि, धेनुरनाही दक्षिणा, पाँ न्यय॒नादपामार्गानाहरन्ति, तान् सक्तून् कृत्वा दक्षिणा परैत्य स्वकृता ईरिण एको- मुक निधाय पर्णमयेन सुवैण जुहोति ॥ देवस्य॒ त्वा सवितुः प्लस३वेऽश्विनोबाहुभ्यां पूष्णों है- स्ताम्यामिन्द्रस्याजसा, रक्षोहासि, स्वाहा, तर रक्षो, ऽवधिष्म रक्षः ॥ रो दक्षिणा॥ थे देवाः पुरःसदो अम्रिनेत्रा रोहणस्तै नाऽपन्तु, ते नः पान्तु, तेभ्यः स्वाहा, ये देवा दक्षिणात्सदो यमनेत्रा रोहणस्ते नोऽवन्तु, ते नः पान्तु, तेभ्यः स्वाहा, ये देवाः पधा- सदो मरुन्नेत्रा रोहणस्तै नोऽवन्तु, ते नः पान्तु, तेभ्यः स्याहा, ये देवा उत्तरात्संटो मित्रावरुणनेना रोहणस्तै नोऽवन्तु, ते नः पान्तु, तेभ्यः स्वाहा, ये देवा उपरिपदोऽव- स्तद्वन्तः सौमनेगा रोहणस्तै नोऽवन्तु, ते नः पान्तु, तेभ्यः स्वाहे, दमुह र रक्षोऽभि- समूहाम्य, ग्रे संदृह रक्षः, संदग्धर रक्षो, ऽनये पुरःसदे स्याहा, याय दक्षिणात्संदे साहा, मुरुदयः पश्चात्सद्यः स्वाहा, मित्रावरुणाम्यानुत्तरात्सद्धार स्वाहा, सोमायोप- रिपैदऽवसद्वते रक्षोप्ने साहा, रथः पञ्चवाही दक्षिणा ॥३॥ ९-१२ अनुमत्यै चरू, राको चरुः, सिनीवाल्यै चरुः, कु चरे, र्धा द्वादशकपालः, पष्टीही दक्षिणा, पावैष्णन एकादशकपाल, ऐन्द्रायणश्चरे, वैष्णवस्प्रिंकृपालो, घामनों द- क्षिणा, सौमापीक एकादशकपाल, ऐन्द्रापाणवतैः पीणचरुः, श्यामौ दक्षिणा, प्रये बंधानराय द्वादशकपालो, वारुणौ युवर्मयश्चरे, हिरण्यं चाचश्य दक्षिणा ॥४॥ १३ वाईस्पत्यवरुणो गई, शितिपृष्ठौ दक्षिणे, न्द्र एकादशकपालो गेनो गृह, अपमा 1"] १८९६२.६१ । काठ १५१। [३] १८७। ठ १५ वा ९३५३६,३८१ का ११.१-४। शन मा ५,९,४,५ मा श्री ९,११॥ दियस्य त्या सयितु । अथर्व १९५१२] [४]ते १८८। पाठ १५३। गत मा ५,५१ मा श्री ९१.१। [५] १८९। पाठ १५४१ शत मा ५,३,११ मा धौ ९,११। .

·- . काण्डं २, प्रपा० ६, अनु० ५-५] राजसूयः। दक्षिणा,-ऽऽदित्पश्चरुमहिष्या गृहै, धनुदक्षिणा, नैर्ऋतश्चरुनखायपूतानां परिवृक्तयां गृहे,. श्येनी वण्डापुस्कुरा दक्षिणा, ३योऽष्टोकपालः सेनान्यो गृहे, हिरण्यं दक्षिणा, विनों द्विकृपालः संग्रहीतुंगृहे, सब३त्यो दक्षिणा, सावित्रोऽष्टाकपालः क्षत्तुहै, इयतो दक्षिणा, वारुणौ यमियो दशकपालः सुतस्य गृहै, यर्धमहानिरष्टो दक्षिणा, मारुतः सप्तकपाला वैश्य- स्य ग्रामण्यो गृहै, पृश्निः षष्ठोही दक्षिणा, पोष्णश्व गदुषस्य गृह, श्यामा दक्षिणा, वैष्णवस्त्रिकपालस्तक्षरथकारयोर्गृहे, सर्वायसानि दक्षिणा, रौद्रौ गावीधुकश्वररक्षावापस्य गृहे गोविकृतस्य चा, ऽसिर्वालापितस्थौ दक्षिणा शपलो वा त्रिवत्सोऽभिधानी वा कसरपाशा ॥५॥ १४ इन्द्राया होमुचा एकादशकपालं निषेदि,न्द्राय सुम्णिा एकादशकपाल, मृपभो दक्षि- गा, स्वयंरुग्णाया अश्वत्थशाखायाः पात्रं भवत्य, थ श्वेता श्वेतवत्सां दुहन्ति, तत् स्वयं मूर्छति, स्वयं मथ्यते, स्वयं विलीनमाज्यं भवत्य,थ मैत्राचार्हस्पत्य हविनिपन्ति, ये क्षौदिष्ठास्तण्डुलास्तै बार्हस्पत्यै च शृतं कुर्वन्ति, तत्र तत् पात्रमाियोज्यमासिच्य ये स्थवि- छास्तण्डुलोस्तानावपन्स्य, भी सह शृतौं कुर्वन्ति, मैत्रेण पूर्वेण पंचरन्त्य, वो मैत्रस्य दीक्ष- णा, शितिपृष्ठौ बार्हस्पत्यस्या,ऽनये गृहपतय आपतॄन्तानामष्टोकपालं निपेव, सोमाय 4- नस्पतये श्यामाकै चर५, सुवित्रै प्रसवित्रै सुतीनानामष्टाकपालं, घृहस्पतये वाचस्पतये नैवार चल, मिन्द्राय ज्येष्ठाय हायानामकादशकपालं, मित्रायु सत्य॑स्य पतये नाम्नां चरु५, वरुणाय धर्मस्य पतये यवमयं चरु५, रुद्राय पशुपतये गावीधुकै चरुम् ॥ सविता त्या प्रसा- नार सुवता, मर्मिगार्हपत्याना५, सोमो वनस्प॑तीनां बृहस्पतिर्वाचा, मिन्द्रो ज्येष्ठयानां, मित्रः सत्याना, वरुणो धर्मणार, रुद्रः पुशूनी, ते देवा असपत्नमिमर सुबध्यममुमामु- -प्यायममुप्याः पुर्वमप्या विशि मुहते क्षत्राय महते जानराज्याय, शुक्रज्योतिश्च चित्रज्यो- विश्व सत्यज्योतिष ज्योतिष्माश्च सत्यच ऋतुपाश्चात्य रहा ऋतर्जिच सत्यजिच सेनजिधु सुपेण- शान्तिमित्रश्च दुरेऽमित्रश्च गुण ऋतश्च सत्यश्च ध्रुवश्च धरुणश्च धर्ती च विधौ च विधार्यः ॥६ ।। १५-१६ देवीरापी अपां नपाद्राष्टाः स्थ, राष्ट्र इत्त, स्वाहा, देवीरापो अपां नपाद्राष्ट्रदाः स्थ, राष्ट्रममुष्मै दत्त, पोमिरसि, वृषसेनौऽस्य, पो पतिरस्य, प्रहावरीः स्थ, परिवाहिणी [६] ते. १,८.९-१० । काठ. १५,४-५ : वा. ९,३९-४०,१०१८,१७८०,८२,८३॥ काण्व ११,९-१०,२२:१८,८०, ८२.८३ । शत. दा. ५,३,२,४,५,३,३,२ । मा. श्री ९,१,१-२। [७] तै. १,८.११ । काठ, १५,६ । वा. १०,३-४ । प्य ११.६-७। शत मा. ५,३,४,४। मा. श्री. ९,१,२।

·मंत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं२,प्रपा० ६, अनु० ५-६ .. १८ स्था, जास्वनी: स्थ, मान्दाः स्थ, ब्रजक्षितः स्थ, सूर्यवर्चसः स्थ, सूर्यत्वचसः स्थ, मरुतामोजः स्थ, शाः स्थ, शेफरीः स्थ, विश्वभूतः स्थ जनभृतोऽपामोपधीनार रसः, अधिष्ठाः स्थ, राष्ट्रदाः स्थ, राष्ट्रममुमै दत्त ॥ ७ ॥ १७ देवीरापा मधुमतीः ससृज्यध्वं महि क्षत्रे क्षत्रियाय बन्यानोः । अनाधृष्टाः सीढतोजस्वतीमहि बर्ची क्षत्रियाय देतीः ।। अपो देवीमधुमतीरगृभ्णार्जस्वती राजसूयाचितानाः । यानिमित्रावरुणा अभ्यपिञ्च स्ताभिरिन्द्रमनयन्नत्यरातीः । अनिभृष्टममि बाचौ यन्धुस्तपोजोः सोमस्य दात्रम् ॥ शुक्रो वः शुक्रेण पुनामि चन्द्रो वश्चन्द्रेण पुनामि ।। देवो वः सविता पुनात्यछिद्रेण पुर्वित्रेण । वसोः सूर्यस्य रश्मिभिः । २१ माहा राजसूया।॥ २२ सधर्मादो युन्या ऊर्जा एका अनाधृष्टा अप३स्यो बसानाः । पस्त्यासु चक्रे घरुणः सधस्थुमपा शिशुर्मातास्वन्तः ॥ २३ रुद्र यत्ते गिरिपरं नाम तस्मिन् हुर्तमसि, यमैटमसि, स्वाहा, सौमा इन्द्रो वरुणो मित्रों अग्निस्तै देवो धर्मधृतो ध धारयन्तु ॥८॥ शत्रस्य योनिरसि, पुत्रस्यौल्यमसि, क्षत्रस्य नाभिस्या, पित्तो अग्निंगेंहपुति, वित्ता इन्द्रो वृद्धश्रुवा, आवित्ता मित्रावरुणौ तंबुता, आथित्ते द्यावापृथिवी ऋतावधा, आवित्तः पूषा विश्वयेदा, अपिता देव्यदिति, वित्तोऽयमसा आमुप्याय३णोऽप्याः पुश्मोऽमुप्यार विशि मुहते क्षाय महतै जानराज्याये, 4 ते जनते राजा, सौमोऽस्माकं ब्राह्मणांना रोज- न्दुस्य वैचोऽसि बोर्डम, स्वायर र वध्याच्, शत्रुयोधनाः स्थ, पात प्राचं, पात प्रत्यञ्च, पात नियंञ्च, पातान्यचं, पातोय, दिगम्य एवैनं पात, मित्रोऽसि, वरुणो- २५ हिरण्यवर्णमुपसी व्युष्टा अयःस्थूणमुद्विती सूर्यस्य । [८१.८१ । काट १५,६० वा १,१०३१,४,४,१०,४,१.६,७,१०,१,११ काण्व १,१६,४८,४,५,११,८,५,१३, २४.३०,१.१, । शत वा ५,३,४,३,७,२८,५,३,५,१६। मा. श्री ९,१,२-३। [९]। गठ १५.७ । बा १०,८९,२६,२०,२,९,४०,१०,१६,१८। काश्व ११,१५-१७,३६०९१,९३, ११.१०.०६.२४ान. मा ५,३,५२०॥ २४ ऽमि ॥

·काण्डं २, प्रपा० ६, अनु० ९-१२] राजसूग । [१४७] - n २७ आरोहयो वरुण मित्र गत ततश्चक्रांथे अद्विति दिति च ॥९॥ समिधमातिष्ठ, गायत्री त्या छन्दसामरतु, त्रिवृत्स्तोमो, रथन्तर सामा,-निर्देवता, प्रेम विण, मुग्रामातिष्ठ, त्रिष्टुप्त्वा छन्दसामवतु, पञ्चदशः स्तोमो, । बृहत् सामे, न्द्रो देवता, क्षत्रं द्रविणं, प्राचीमातिष्ठ, जगती त्या छन्दसामवतु, सप्तदशः स्तोमो, बै- रूप साम, विश्वे देवा देवता, विड् द्रविण, मुंदीचीमातिष्ठा, ऽनुष्टुप्त्या छन्दसामवत्वे, कविशः स्तोमो, बैराज सामु, मित्रावरुणो देवता, पुष्ट द्रवण, मृघीमातिष्ठ, प तिस्त्वा छन्दसामवतु, त्रिणवत्रयस्त्रिशौ स्तोमो, शाकररैवतै सामुनी, हस्पतिर्देव- ता, फलं द्रविण', सोमस्य विपिरसि, विपिमत्व में विपियात् ॥ प्रत्युस्त नमुचेः शिरोऽवेष्टा दन्दशंकाः । मृत्यौः पाहि दिदिवः पाहि ॥१०॥ अये स्वाहा, सोमाय स्वाहा, सवित्रै स्वाहा, सरस्वत्यै स्वाहा, पूणे साहा, - हस्पतये स्याह,-न्द्राय स्वाहा, घोपाय स्वाहा, लौकाय स्वाहा,-शाय स्वाहा, भंगाय स्वाहा, क्षेत्रस्य पतये स्वाहा, सौमुस्य त्या द्युमेनाग्नेस्तैजसैन्द्रस्येन्द्रियेण विश्वेषां त्वा देवानां ऋतुनाभिपिञ्चामी,-न्दुस्य योनिरसि, जनयाति बून् पाहि ॥ २९ समाववृत्रन्नधरा[दक्ता अहिं बु३न्यमन्वीयमानाः । ताः पर्वतस्प चूपभस्य पृष्ठान्नावो वियन्ति सुसिचो ने वाणीः ॥ ३० ईन्द्रस्य बजोऽसि वाजसनि, स्वायर योजर से ,मित्रावरुणयोस्त्या प्रशास्त्रोः प्रश्रिपा युनज्मि, विष्णोः मोऽमि, सपत्नहाँ मरुतां प्रसवै जया, -ऽऽ मनः, समिन्द्रियेणे,-4 वजो वाजसातम, स्तेन नौ पुत्रौ योज५ सेत् ॥११॥ ईयुदस्यो, युरस्या, युर्मे धेहि, युड्डसि, वर्णोऽसि, चर्चा मे धे, नस्यू, जे मयि [१०] ते १,८,१३-१४। कठ १५,७। वा १०,५,१०-१५ । फार ११,१८-२३। शन ब्रा ५,४,१,३-७१मा. श्री ९,१,३। [११] ते १,८,१३-१५ । काठ १५,७-८० वा १०,५,१९,२१,२३६९,५,२२,६,२०,२७,३९,१॥ कण्व ११,१२-१३, २८,३१,३३,२४,६,३७ ३९,१। शन वा ५,३,५,८-९,५,४,९,५। मा श्री. ९,१,३॥ [ अग्नये स्वाहा । अथर्व १९,४३,१। सोमाय स्वाहा । अपर्व १९,४३,५१ इन्द्राय स्वाहा । जयर्ष १९,४,३,६। समायवृत्र० (ता अधरादुदीचीरायपृ०) न पाणी: (पुराणी )। अधर्व १२,२४१॥ विष्णोः प्रमोमि सपन्नहीं । अथर्व. १०,५,२५-३५] [१२] ते १,८,१५-१६।१०,२,१४,२ । काठ १५,८ । वा १०,५,२५-२७,२३,२६-२८,२४,२०,२३,६५,२२,६,२०, २७,३९,१.१२,१४। काण्व ११,१२-१३,३३,३५-४० ३४ १३,१५,११,२९,२५,६७,२४,६,३७,३९१ । रय- दस्यायुगे घेहि (दा)। अर्थ २ १७,४] - * ·[१४८) मैत्रायणी सहितायाम् [काण्ड २, प्रपा०६, अनु. १२-१३ धेहि, मित्रोऽसि, वरुणोऽसि, संदसि, समहर विश्वैर्देवै, नमो मात्रै पृथिव्यै, मां मौ माता पृथिवी हि सीत् ॥ ३२ प्रति त्यनाम राज्यमघायि सौ त३न्य र वरुणोऽसुपोत् । शुचर्मिनस्य बत्या अभूमामन्महि महतस्य नाम । सर्वे नाता वरुणस्याभूम नि मित्रपुररतीनतारीत् । अशूशुभन्त यजिया ऋतैन नि तितो पुरिमाणं न आनट् ।। ३४ स्योनासि सुपदा, स्योनामासीद, सुदामासीद ।। ३५ निपसाद धृतवतो वरुणः प३स्त्यावा । साम्राज्याय सुक्रतुः ।। ३६ अप्रये साहा, मौमाय साह, न्द्रस्यौजसे स्वाहा, मुस्तां चलाय स्वाहा ।। हरसः शुचिपसुरन्तरितसाता दिपदनिधिटुरोगसत् । नृपसरसहतसंव्योमसदा गोजो कुर्जा अद्रिा ऋतम् ।। ३८ नमा३५स्त्वं ब्रह्मास, सनितामि सत्प॑सुवो, ब्रह्मा३५स्त्वं ब्रह्मासि, मित्रोऽसि सुशैवो, प्रेमा३८स्त्वं ब्रह्मासी, न्द्रोऽसि सत्यौजा, ब्रह्मा३५स्त्वं ब्रह्मास, वरुणोऽसि विश्वौजाः।।३९ पप बज, स्तन मे रध्य, दिशो अभ्युदयम् ।। ४० प्रजापते न त्वद्वान्यन्यो विश्वा जाानि परि तो बभूव । यस्म के जुडुमस्तन्नो अस्तु॥४१ अमो अमुप्य पुश्त्रो, मुंप्यासी पुनः ।। पूर्वर स्याम पतयो रयीणाम् ।।१२।। ४३ अपां नम साहो, जो नम स्वाहा, ऽनये गृहपतये स्वाहा ॥ साविश्वोऽष्टोकपालः, इयतो दक्षिणा, सारस्पनश्वर, धैर्नुदक्षिणा, पौणवरः, श्यामो दक्षिणा, चार्हस्पत्यथरः, शितिष्ठा दक्षिण,न्द्र एकादशरपाल, ऋषमा दक्षिणा, चारों युयर्मयो दशकपालो, प महानिरष्टौ दक्षिणा, त्या३ष्टोऽरिपालो, इसेपाच शुण्ठोऽघिरूढार्गो पा दक्षिणा, ऽऽमेश्योऽष्टारपालो, हिरण्यमष्टांपुढे दक्षिणा, सौम्यश्वर, ध्रुदक्षिणा, वैष्णवस्त्रिकपालो, [रिसाद धृतमतोर सुमतुः १,२५१० । भागये स्वादा। अयर १९४३१ । सोमाय स्याक्षा। अपर्व १९४३५। न्द्राय स्याहा । अपर्व १९४३६. इस शुचिपदसु. ऋतम् । ऋ ४,४०५। प्रजापते न त्यदता रयाणाम् । १. १० १९१ १० । अपयं ७७२,४८०३] [१३] १८६-१७१९००। पाठ १५८ ९। पा १०१ २९६० ॥ काल ११३३,३१४९ शत ॥ ५, ४२ .

·काण्डर, प्रपा० ६-७, अनु० १३-१] अग्निचितिः। [१४९ वामनौ दक्षिणा,-ऽऽग्नेयोऽष्टाकपालो, हिरण्यं दक्षिणा, चार्हस्पत्पवः, शितिपृष्ठो दक्षि- गै, न्द्र एकादशकपाल, ऋपभो दक्षिणा, पैश्वदेवः, पिशङ्गो दक्षिणा, मैत्रावरु३ण्या- मिक्षा, पशा दक्षिणा,-ऽऽश्योऽष्टाकपालः, सौम्यश्वरुः, सावित्रों द्वादशकपालो, पाई- स्मृत्यश्वर, नये वैश्वानराय द्वादशकपाल, स्त्वा३योऽएाकपालो, दक्षिणो रथवाहनबाहौ दक्षि- णा, सारस्वतश्चा, पौर्णशुरु, मैश्चरु,रुणच, द्वित्यै चरु, क्षेत्रुस्य पतये चरः, सयौ स्थवाहनवाही दक्षिणा, मारुती पृश्निा, पष्ठीही गर्भिण्यादित्या, जा मल्हा गर्भिणी सवित्रै प्रसवित्रे, सुतीनानामष्टोकपालोऽश्विभ्यो, पुर्ण एकादशकपालः, सरस्वत्यै सत्यवांचे चुरुर्दण्ड उपानही शुष्कद्दतिः सा दक्षिणा ॥१३॥ ४४-४५८९६ ॥ इति मध्यमकाण्डे राजसूयो नाम पठाप्रपाठकः ॥६॥ . अथ सप्तमामपाठकः। .. ३ अग्निचितिः। युञ्जानः प्रथमै मनस्तत्वाय सविता धियः । अग्नि ज्योतिर्लिाय्य पृथिव्या अध्याभरत् ।। १ युक्तेन मनसा वय देवस्य सवितुः सर्वे । स्वाय शक्तये ॥ २ युक्त्वाय सविता देवान्स्पर्यतो धिया दिवम् । वृहज्ज्योतिः करिष्यतः सविता प्रसुवाति तान् ॥ युञ्जते मनः ॥ युर्जे वां ब्रह्म पूम्यै नमोभिव श्लोक एतु पथ्येवं सरिः । घृण्वन्तु विश्वे अमृतस्य पुत्रा आ ये धामानि दिव्यानि तस्थुः ।। यस्य प्रयाणमन्यन्य इंद्ययुर्देवा देवस्य महिमानमर्चतः । या पार्थिवानि विममें से एतुशो रंजारसि देवः सविता महित्वना । देव सवितः॥ इमं मे देव सवितर्यज़ प्रणय देवायुवम् ! यसुर्विद सत्राजितं धर्जित र स्वर्विदम् । सुची स्तोमर समर्धय गायत्रैण स्थन्तरम् । बृहद्गायवर्तनि ।। [१] मैं ३,१.१-२ । वै ४,१,१ । काठ १५,११११६,१॥ वा ११,१-११,५,१४,३७,२,९१,३०,१ । कप १९,१- ११,५,१९,३७,९,१०,१३४,११ मा धौ ६,१,१। [युअते मनः परिघुतिः । रु ५,८१,१। युगे घा महास.. तस्थुः। ऋ १०,१३,१ । अथर्व १८,३,३९। यस्य प्रयाण० • मादित्वना। अ ९,८१.३॥ ८ ·। मेवायणी-संहितायाम् [काण्डं २, प्रपा० ७, अनु.१-२ देवस्य त्वा सपितुः प्रसश्वेऽचिनो हुभ्यां पुष्णौ हस्ताभ्यामौददे, नारिरसि, गायत्रण छन्दसा पृधिच्याः सधस्थानि पुरीष्यमनिस्वदोभरा, त्रैष्टुमेन छन्दसा, निरास, नारिरसि, त्वया वयमप्रिय शकैम खनितु सुधस्था ओ जागतेन छन्दसा ।। हस्तु आधाय सविता बिभ्रदमिर हिरण्यपाम् । अभि ज्योतिर्निचारय पृथिव्या अध्याभरत् ।। ओनुष्टुमेन छन्दसा ॥१॥ प्रतूर्त र वाजिनाद्वव वरिष्ठामनु सश्चतम् । दिवि ते जन्म परममन्तरिशे तेच नामिः पृथिव्यामधि यौनिरित् ।। १२ पुजापार समर युवमस्मिन् यामे वृषण्वसू । अग्नि भरन्ता अस्मपुम् ॥ १३ योगे योगे तयस्तर५ वाजे बाजे हवामहे । संसाया इन्द्रमूर्तये ।। १४ प्रसूनह्यचक्रामन्नशस्ती रुद्रस्य गाणपत्यान्मयोभूहि ॥ उन्तरिक्ष५ वीहि ॥ स्वस्तिगव्यू- तिरभयानि कृण्वन् पृष्णा सयुंज़ा सह ।। अमि पुरीप्यमङ्किरस्वाभुरा, ऽमि पुरीष्यमङ्गिरवर्दछेमो, मि पुरीप्युमानियद्धरिप्पामः ॥ अन्यतिः ।। १५-१९ आगत्यु वाज्यवानसर्या मृघो बिधूनुते । अग्नि५ सधस्ये महर्ति चक्षुषा निचिकीपति।। २० आफ्रेम्प पाजिन् प्रथिवीमनिमिछरुचा त्यम् । भूम्या कृत्याय नो यूहि यतः सनेम तर वर्षम्।। २१ चौस्ते पृष्ठ पृथिवी सघस्थमात्मान्तरिक्ष समुद्री योनि ।। विक्शाय चक्षुषा त्यममितिष्ठ पृतन्यतः ॥ उस्काम महते सौगायास्मादास्थानाद् द्रविणोदा वाजिन् । वर्ष श्याम मुमती पृधिा अनि खैनन्त उपस्थे अस्याः ।। २३ उदकमीत् द्रविणोदा बाज्याकः सु लोक र सुकृतं पृपिव्याः । तः सनेम सुप्रतीकरि ३स्वो कहाँणा अघि नोक उत्तम । २४ विम्य पार दस्ताभ्याम् । भई १९५१.११ ["] ३.१,३-४ । से.१,१.२-३ । पाठ १६.१.३० वा ११,१२,-२८ । कान्य १२,१२-२८1 मा.धो ६.१.१॥ [पोगे-योगे ..मृतये । १,३०,७, अपर्य १९,२४,७,२०,२६,१, मा १६१,७४३ ! (अग्यमि:) प्ररय. सिपमा. ४,१३,१, भाई ७,८९,५-५,१८,१,२७-२८) १२ ·काण्डं २, प्रपा, अनु० २-३] अमिचितिः। [१५१] आ त्या जिमि मनसा घृतेन प्रतिक्षियन्तं भुवनानि विश्वा । पृथु तिरी वयसा बृहन्त ५ व्यचिष्ठमन रमस ईशानम् ।। आ विश्वतः प्रत्यञ्च जिधर्म्यरक्षसा मनुसा तज्जुपस्व । मर्यश्रीः स्पृहयद्वर्णो अग्निनाभि पे त३न्ना जैर्हपाणः ॥ २६ परि वाजपतिः॥ २७ पार त्वाने पर ५ बयर पिपर सहस्य धीमहि । धूपवर्ण विवे हिवे हन्तार भट्टरावृताम् ।। २८ त्वमग्ने द्युभिस्त्वमाशुशुक्षणिस्त्वमुद्भयस्त्वमश्मनपरि । त्वं वनेभ्यस्त्वमौषधीभ्यस्त्वं नृणां नृपते जायसे शुचिः ।। २९ देवस्य त्वा सवितुः प्रसश्वेऽश्विनो हुभ्यां पुष्पो हस्ताभ्यां पृथिव्याः सधस्थे अग्नि पुरी, प्युमगिरस्वत् सनामि, ज्योतिष्मन्तं त्वाग्ने सुप्रतीकमजस्रेण भानुना दौतर शिवं प्रजाम्यो ऽहि सन्तं पृथिव्याः सधस्थे अग्नि पुरीष्युमगिरवत् सृनामः ॥ २ ॥ अपो पृष्ठमुसि योनिरः समुद्रमभितः पिन्व॒मानम् । वर्धमानो मह आ च पुष्करे दिवौ मात्रया वरिणां पृथस्त्र ।। ३१ शर्म च स्थो वर्म च स्थो अछिद्रे पहुलै उभै । व्यचस्वती संश्यसेथां भर्तमग्नि पुरीष्यम् ।। संवसेथार स्वर्विदा समीची उरसा त्मना । अर्षि भरिष्यन्ती अन्ता रोचमानमंजसर्मित् ॥ ३३ पुरीष्योऽसि विश्वभुरा, अथर्वा त्वा प्रथुमो निरमन्थदने ।। ३४ स्वामने पुष्करादध्ययं निरमन्यत । मौ विश्वस्य वार्यतः ।। तमु त्वा दुर्घ्यपिः पुत्र ईघे अथर्वणः । वृहणं पुरंदरम् ॥ [आ त्या जिमि० दृशानम् । * २,१०,४ । आ यिभ्यता जई (०k) पाण17. २,१०,५॥ परि याजपति ...दाशुषे । ऋ. ४,१५,३, सा ३गपरित्या भगुरायतम्। ऋ.१०,८७,७२, अपर ७७१,१,८,३,२२। देवस्य त्या । अथर्च १९५१,१] [२] मे ३.१,५१ ते १.१.३॥ काठ १६,३ । वा ११,२९-३७ १३,२०१५,००,३८,१७,३,१५,१५, ६,३,६,३,१४, १२,५२,१५,५६। न १२,२९-३७५१४,२०१६.४३,२८.१७७३, १११६,१३,१०,६,३,१०,११,५३,१६७० (त्यामग्ने पुकरा. याधत । ऋ ६,१६,११॥ सा । तमु त्या दप्यम. पुरन्दरम् । ६,१६.१४ ॥

·[१५९ मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्डं २,प्रपा०,अनु. ३-४ तमु त्वा पाध्यौ घृपा समीधे दस्युहन्तमम् । धनंजय रणे रणे ॥ ३७ सीद होतः स्व उ लोकै चिकित्वान्सादया यह सुकृतस्य योनौ । देवावीवान् हविषा यजास्यग्ने वृहद्यजमाने वयोधाः ।। ३८ नि होता होतृपद्धने विद्वानस्त्वषो दीदिवं असदत्सुदाः । अंदम्पनतप्रमतिसिष्ठः सहस्रभरा चिजिह्वो अग्निता सेरसीदस्य महं असि शौचस्व देवीतमः । वि धुममने अरुष मेध्प सृज प्रशस्त दर्शतम् ।। जनिष्व हि जन्यो अंग्रे अहार हितो हितेष्वरुषो वनेषु । दमे दमे सप्त रत्ना देधानोऽमिहोता निषसाद यजीयान् ।। ४१ अमिह ॥ हुमर स्तोममर्डवे जातवेदसे स्थमिव सैमहेमा मनीपया । भद्रा हि नः प्रेमविरस्य सरसयने मुख्य मा रिपामा पय तेव ।। अय ते ॥३॥ ४४ अपो देवीरुपसृजा मधुमतीरयक्ष्माय प्रजाम्यः । सोसामास्थानार्दुज्जिहतामोपधया सुपिप्पलोः ।। ४५ सै ते बापुंर्मातरिश्वा दधातूत्ता या हृदय यदिकस्तम् । यो देवानां चरसि प्रार्णधेन कस्मै देव पडस्तु तुम्यम् ।। ४६ मुजातो ज्यौतिपा सह शर्म यथासदत्स्यः । चाँसो अप्रे विश्वरूप संपयस्व विभावसो ।। ४७ उदु तिष्ठ स्वघर स्यानो देव्या कृपा । दृशो चु भासा गृहतो सुशिक्मनामे याहि सुशस्तिमिः ॥ ऊर्च ऊ ऊतये तिष्ठा देवो न सविता । (तमुस्या पाप्यो...रणे । ऋ. ६,१६.१५। सीद होतः स्य....पपो धाः । ऋ. ३,२९,८ । नि होता होद... अमि.०९,१। सरसीदस्य०...दशंतम्। र. १,३६,९। अयमिह...विशेषिशे। ३.४५, मस्तोम०. ....तयार. १,९४,१॥ अपर्व. २०,१२,३सा. ६६।१०६४ । अयं ते....... रयिम् । ३.१,११,१० अपां. ३,२०.१] [४] 4. १.१.५-६ । है.४,१.४ । काठ. १६,४ । दा. ११,३०-४७। सवा १९,३८-३७॥ मा. श्री. ६,१.१ [तिष्ठe...मुशास्तिमिः। 7.८,२१,५। अभ्यं पुण...महे। ऋ. १,३६,११ । सा. ५७] ४८ -- ·काण्ड २, प्रपा , अनु०४-५] अमिचितिः। ५४ ऊपी बाजुस्य संनिता यदुद्धिमिद्धिहियामहे ॥ सजातौ गर्भो आसि रौद्स्योरमे चार्षिभृता ऑपीपु । चिः शिशुष्परि तमारस्यक्तः प्र मातृभ्यो अघि कानक्रदद्गाः ॥ ५० स्थिरौ भन वीड्सङ्ग आधुन वाज्युर्वन् । पृथुर्भव सुप॑दस्त्वमग्नः पुरीप्योहनः ।। शिवो भव प्रजाम्यो मानुषीम्यस्त्वमुगिरः । मो द्यावापृथिवी हि सीमान्तरिक्ष मा वनस्पतीन् । प्रेतु वार्जी केनिफनानुदासभः पत्वा । भरनग्नि पुरी३प्यं मा पार्घायुषः पुरा ।। पापिर धूपर्ण भरनपा गर्भर समुद्रियम् । अम्मा आयाहि वीतये ।। ऋतर सत्यमृतर सत्य, भग्नि पुरीप्यमशिरस्वंद्वरामः ॥४॥ ओषधयः प्रतिगृणीतामिमतर शिवमार्यन्तमभ्यंत्र युष्मान् । व्यस्यन् विश्वा अनिरा अमीवा निपीढलो अप दुर्मति जहि ।। ओषधया प्रतिमोदधमेन पुष्पवतीः सुपिप्पाः । अब वो गर्भ सत्यियः प्रत्नर सधस्थमासदत् ।। वि पाजसा पृथुना शोशुचानो बोधस्व रिन् रईसो अमीयाः । सुशर्मणो वृहतः शेर्मणि स्पामगैरहेर सुहवस्य प्रणीता ।। आपो हि ष्ठा मयोवस्ता न ऊ घातन । महै रणाय चक्षमे ।। यो वः शिवतमो रसस्तस्य भाजयतेई नः । उशतीरिव मातरः ।। तेस्मा अरं गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्यथ । आपो जुनयथा च नः ।।. मित्रः समुज्या पृथिवी भूमि च ज्योतिपा स्वः । सुजातं जातवेदसमयाय त्या संसृजामि प्रजाम्पः ।। कुद्राः सध्या पृथिवी पहज्ज्योतिः समीघिरे । तपा मार्नुरजमा च पुत्रौ दुपु रोचते।। [सजातो गार दहा । ३.१०.११ अन्न भायादि पात। ६.१६.१०T 1501] [५] ३,१.६॥ १. ४,१,४-५१ १२४.५३१११७.५७ ३६,१४-१५-१,१४- १६ म... [पि पाजसार प्रीती । १.१५.१ । मापा दिया चासे 1-१०, ९.१, अर्धा १५१ स यो पाशियनमो . मार.१०.६ भप १....,r kela तस्मा गरंगमामा घम.। १ १०९,३ अपरं १, m] ·[२५४] मनायणी-संहिसायाम् [काण्ड २,प्रपा० ",अनु. ५-६ सरसृष्टा वसुभी रुंद्रधीरैः कर्म३ण्या मृदम् । हस्ताभ्यो मुवीकृत्वा सिनीवाली कृणोतु ताम् ।। सिनीवाली सुकपर्दा सुफरीरा स्वोपृशौ । सा तुभ्यमदिते मोखो ददातु हस्तयोः ॥ ६५ उखाँ कृणोतु शक्त्या बाहुभ्यामदितिर्धियां । माता पुत्र यथोपस्थे सानि बिभर्तु गर्भा ॥५॥ मनस्य शिरोऽसि, सवस्त्वा कृण्वन्तु गायत्रैण छन्दसानिवदुखे, , ध्रुवासि, पृथिव्यु- मि, धारया मयि प्र॒जार रायस्पोप गौपत्यः सुवीर्य५ सजातानुस्मै यजमानाय, : रुद्रास्त्वा कृण्वन्तु त्रैयुभेन छन्दसागिरबदुसे, ध्रुास्य, न्तरिक्षमसि, धारया मयि प्रजोर रायस्पो गापुरय५ सुवीर्य ५ सजातानस्मै यजमानाया, ऽदित्यास्त्वा कृण्वन्तु जागतेन छन्दसाङ्गिरस्वदुखे, ध्रुयामि, चौरसि, धारया मयि प्रजा रायस्पोप गौपयर सुवीर्य सजातानुस्मै :यजमानाय, विश्व त्वा देवां वैश्वानराः कृण्वन्त्यानुष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्यदुखे, ध्रुर्वासि, · दिशोऽसि, धारया मयुि प्र॒जार रायस्पोप गापुत्य सुवीर्य सजावा॑नस्मै यजमानाया,-ऽऽदित्या रास्नास्य, द्वितिष्टे बिलं गृम्णातु ।। कृत्याय सा महीमुगाँ मृन्मयी र योनिममये । ती पुत्रैम्पः प्रायुछदितिः श्रृपयानिति॥६८ गवस्त्या धूपयन्त्वगिरन, द्रुद्रास्त्वा धूपयन्त्यहिरव, डादित्यास्त्वा धूपयन्त्वगिरस्व, -दि- न्द्रस्त्वा धृपयत्वगिरद्, घरुणस्त्या धूपयत्वगिरवद्, विष्णुस्त्वा धूपयत्वगिरवद्, हस्पतिष्ठा धूपयनशिस्य, ददितिष्वा देवी विश्वदेव्ययती पृथिव्याः सधस्थे अहिरवत् खनत्त्ववट,' देवानां त्या पत्नीदेवी विश्वदे॒व्यवतीः पृथिव्याः सधस्थे अहिरवधतूरो, धिपणा त्या देवी विश्वेदेव्ययती पृधियाः सर्धस्ये अगिरवीन्दामसे, प्रोस्त्वा देवी विश्वदेव्यवतीः पृथिव्याः सुपस्थे अङ्गि- स्वच् अपयन्ती, वरुची त्वा देवी विश्वदेव्ययती पृथिव्याः मधस्थे अहिरवत् पचतामुसे, अनुपस्थाष्टिग्नपत्रा देवीदेव्यवतीः पृथिव्याः सधस्थे अगिरवत् पचन्तूमे ।। ६९ मिनस्य चर्पणीतः श्रेयो देवस्य सामि । घुम्न चित्रश्रवस्तमम् ।।. देवम्चा सरितोपतु सुपाणिः स्वरिः । सुयाद्दुत शक्त्या ।। - ६७ -- :] ३,२७८1.४५-६ । राट. १६५-६ । वा. १२.५७-६५:३७,८ । रथ. १२,५९-६६:३७,८ मा. at.६,९.२ . [ गिरस्य चर्षणी....स्लमम् ।. ३,५९,६ । देयत्या सपितो। ऋ. २,३२,७, अपर्व ·काण्ड २, प्रा. ७, अनु. ६-७] अग्निचिति । ७२ ७४ • उत्तिष्ठ वृहती भुवोधी तिष्ठ ध्रुर्या त्यम् । अव्यथमाना पृथिव्यांशा दिशा आपण ।। मित्रैतो तु उखाँ परिददाम्यमित्त्या, एपो मा भेदि । ७३ यसुस्त्वामृन्दन्तु गायत्रेण छन्दसाङ्गिरस्वदुखे, रुद्रास्त्वामृन्दन्तु त्रैष्टुभेन छन्दसागिरवदु- ख, आदित्यास्त्वाड्रन्दन्तु जागतेन छन्दसाङ्गिरस्यदुसे, विश्वे त्वा देवां वैश्वानरा आंट्रन्दन्त्वा- नुष्टुभेन छन्दसाङ्गिरस्वदुखे ॥६॥ ऑक्तमग्नि प्रयुज़स्याहा, मनो मेामुनि प्रयुंजय स्वाहा, चितर विज्ञातमग्निं प्रयुजए स्याहा, बाचौ विधृतमग्नि प्रयुज ५ स्वाहा, प्रजापतये मनुवे स्वाहा, ऽनये पैश्वानरोप स्वाहा॥ ७५ विश्वो देवस्य नेतुमतो पुरीत सख्यम् । विश्वो राय डुपुष्यति द्युम्नं वृणीत पुष्य॑से । स्वाहा ॥ ७६ मा भित्या मा सु रिपो रहस्य वीरयस्थ सु । अम्म धृष्णु वीरयस्याग्निश्चेदै करिष्यथः ।। , ७७ ७८ हेहस्व देवि पृथिवि स्वस्तये आसुरीं माया स्वर्धया कृतासि । जुष्टं देवेभ्य इदमस्तु हव्यमरिष्टा त्वदिहि यजे अस्मिन् ।। चुन्नः सपिरांसुतिः प्रत्नों होता वरेण्यः । संहसस्पुत्रौ अद्भुतः ॥ परस्या अधि सवतोऽवरं अभ्या॑तर । यत्राहमस्मि त अब ॥ परमस्याः परावतो रोहिदश्व इहोगहि । पुरीष्यः पुरुप्रियो अग्ने सै तुरा मृधः ॥ यदग्ने योनि कानि चा ते दारुणि दुर्मसि । सर्व दस्तु ते घृत तज्नुपस्व यविष्ठय ॥८२ यदत्त्युपजिहिका यम्रो अतिसर्पति । सर्व तदस्तु ते घृत तज्जुषस्व यविष्टय ।। ८३ रात्री रात्रीमयावं भरन्तोऽश्वायेव तिढते घासमस्मै । रायस्पोपेण संमिषा मुदन्तोऽग्ने मा ते प्रतिवेशा रिपाम ॥ नाभा पृथिव्याः समिधानौ अनि रायस्पोपाय बहते हुयामहे । [७] मै ३,१,९ ते ४,१,९-१० । काठ १६,७ । वा ११.६६-८२,४,८२०,२१,२८,११३४,१५ । काय १२,६७- ८३, ४.९.२४,२९:३०,१,३३,९। मा श्री ६,१,३॥ [ विभ्यो देवस्या (स्वाहा)। ऋ, ५,५०,१ । वप्नः सक्तिक . .. अद्भतः । म २,७,६ । परस्या अधि० अव । ऋ ८,७२,१५ । यदग्ने या (का)नि कानि. ...यविष्ठय। ऋ ८,१०२,२०, अथर्व १९,६४,३ । यदत्युपर यविष्ठय। ऋ.८,१०२,२१, अथर्व १९,१४,३ w * ·मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं२, प्रा० ५, अनु० ४.८ ८८ : इरंमदै बृहंदुक्ययजत्रं जैतारमग्निं पृतनासु सासहिम् ।। योः सेना अभीत्वरीराव्याधिनीरुगणा उत । यै स्तुना य च तस्करास्तारस्ते अग्ने अपिदधाम्यास्ये ।। ये जनेषु मलिम्लवः स्तुनास॒स्तस्करा बने । ये कशेष्वधार्यवस्तारस्तु दधाम जम्भयोः ॥ दश्याम्यां मलिम्लूनग्ने जम्माभ्यां तस्करं उत । हेनुभ्यार स्तेनान् भगवस्तास्त्वं खाद सुखादितम् ॥ यो अस्मभ्यमरातीयायच नो द्वैपुते जनः । निन्दायों अस्मान् दिप्साच सर्वारस्तान् मृस्मृसो कुरु ।। उद्वेषां पाहून तिरसुद्व! अथो बलम् | क्षिणोमि ब्रह्मणामित्रानुनयामि स्यै अहम् ।। ९० सशितं में ब्रह्म से शित५ वीश्यं बलम् । संशितं क्षत्र मे जिष्णुं यस्याहमस्मि पुरोहितः ।। ९१ ब्रह्म क्षम्र सपुंजा ने पथे। माह क्षत्र जिन्वति क्षत्रियस्य । क्षत्रं ब्रह्म जिन्वति वाणिस्य यत् समीची कृणुतौ वीर्याणि ॥७॥ दृशानी रुक्म जुरुया विभाति दुर्घमायुः श्रियै रुचानः । अमिर्जरोऽभवत् सहोभिर्यदेनं चौरजनयत् सुरेताः ।। नक्तोपासा समनसा विरुपे धापयेते शिशुमैकर समीनी । गावाक्षामा रुक्मी अन्तविभाति दुयो अग्नि धारयन्द्रविणोदः ।। विश्वा रूपाणि प्रतिमुश्चत करिः प्रोमावी द्विपदे चतुष्पदे । वि नाकमक्सत् सविता परेयोऽनु प्राणमुमो विराजति ॥ ९५ मुपर्णोऽसि गरुत्मार, स्त्रिवृत्ते शिरो, गायत्रं चक्षु, वृहद्रयन्तरे पक्षी, स्तोम आत्मा, ऐन्दाम्यहानि, यजपि नाम साम ते तन, मदेव्य यज्ञाग्नियं पृएं, धिण्याः शो।। ९६ [सशिन मे० परादितः । भय ३,१०,१] [ck,त. ४,९,१०,१,२,३काठ. १६वा. १२.१-७,११-१७,२५:१७.७०,१५,११.३३:१०,२४ा काय. १३,१-८१९-१८,३,४१८,७०,११,३४ । मा. श्री.६,.. स्शिाना सपमा...रेताप.१०,४५, समतापामा:..जोदार १९६५। पिया कपाणिः...विगजमिा १५,८१, मयं.७,७१.६] .९२. ९४ ·काण्ड २, प्रपा० ५, अनु० ८-९] अग्निचितिः। [१५७ ] सुपर्णोऽसिगरुत्मान्, दिवं गछ, स्युः पत ॥ विष्णोः क्रमोऽसि सपना, गायत्रै छन्दा आरोह, पृथिवीपनुर्विक्रमस्व, विष्णोः मोऽस्यभिमातिहां, त्रैष्टुभं छन्दा आरोहा, अन्तरिक्ष- मनुर्विक्रमस्व, विष्णोः क्रमोऽस्यरातीयता हुन्ता, जागत छन्दा आरोह, दिवमनुविक्रमस्व, विष्णोः मोऽसि शत्रूयतो हन्ता, अनुष्टुभं छन्दा आरोह, दिशोऽनुर्विक्रमस्व ॥ ९७-९८ अक्रन्दग्निः स्तनयन्निव द्यौः क्षामा रेरिहद्वीरुधः समझन् । सयौ जज्ञानौ यि हीमिद्धौ अक्शदा रोदसी भानुना भात्यन्तः॥ अंग्रेऽम्यावर्ति, मे अङ्गिरः, पुनर्जी, सह रय्यो । १०० ओ त्वाहार्पमन्तभूर्भुवस्तिष्ठाविचाचलत् । विशस्त्वा सर्वा वान्छन्त्वस्मै राष्ट्राणि धारय ।। .. ९९ १०२ उदुत्तमर वरुण पाशुमस्म॑त् ॥ अग्ने वृहेनुर्पसामूक़ अस्थानिजगन्वान्तमसो ज्योतिपागात् । अनिर्भाना रेशता स्वशा आ जातो विश्वा समान्यप्राः ।। हुसः शुचिपत् ।। १०४ सीद त्वं मातरस्या उपस्थे विश्वान्यग्ने वनानि विद्वान् । मैनामचिपा मा तपसाभिशोचीरन्तरस्यार शुक्रज्योतिर्विभाहि ।। १०५ अन्तरग्ने चर्चा त्वमुखाया सद्धने स्वै। तस्य त्वर हरसा तपं जातवेदः शिवो भव ॥ १०६ शिवो भूत्वा महमने अथा सीद शिवस्त्वम् । शिवाः कृत्वा द्विशः सर्वाः स्वर योनिमिहासदः ॥८॥ १०७ दिवपरि प्रथम जज्ञे अरिस्म॑द् द्वितीयं परि जातवेदाः । तृतीयमप्सु नुमणा अजस्रमिन्धान एनं जनते स्वाधीः ।। १०८ विधा ते अग्ने त्रेधा याणि विद्या ते सव विभृतं पुरुषा । विद्या ते नाम परमै गुहा यद्विा तमुत्स५ यत आवभूथ ।। [विष्णो क्रमोऽसि सपत्नहा। अथर्व १०,५,२५-३५ । अक्रन्ददग्नि * १०,४५,४ । आ त्याहार्पमन्तः • भ्रशत् । ऋ १०,१७३,१, अथर्व ६,८७,१ । उदुत्तमं वरुण०... स्यामा ऋ १,२४,१५, अथर्व ७,८३,३,१८,४,६९; सा ५८९ । अग्ने (ग्रे) वृहनुषसा०:. न्यप्राःऋ १०, १,१ । हसा शुचिषत् । ऋ ४,४०,५ ,तै सं १८,१५,२,४,२,१,५, ते. आ १०,१०,१] [९] मै ३,२,२, । ते ४,२.२ । काठ १६,९ । वा १२,१८-२९ । काण्व १३,१९-३०। मा. श्री. ६,१,३। [दिव- स्परि०.. स्थाधी । १०,४५,१ । विना ते अग्ने । १०.४५.२, अथर्व १,१३,३,१३,३,२१ ...भात्यन्त.

·[१५८] मैत्रायणी-संहितायाम् [याण्ड २, नपा ५, अनु. ९-१० समुद्रं त्वा नुमणा अश्प्स्वन्तचक्षा इंघे दियौ अंग्ना ऊधन् । तृतीये त्या रजसि तस्थिवांसमृतस्य योनौ महिपा अगृभ्णन् ।। श्रीणामुदारौ धरुणो रयीणां मुनीपाणां प्रार्पणः सौमगोपाः । वसुः सूनुः महसो अप्सु राजा विभात्यग्नु उपसामिधानः ॥ शिक् पावको अरर्तिः सुमेधा मत्येप्वग्निरभृतो निधायि । हेयति धूममरुपी भरिभ्रदुच् शुण शोचिषा मिनक्षन् ।। अक्रन्ददुर्मिः॥ विश्वस्य ने भुवनस्य राजा रोदमी अपृणाआयमानः । बीई चिदंद्रिमभिनन् परार्यन् जना यदग्निमयजन्तु पञ्च ।। ११३ नक्तोपासा ॥ यस्ते अर्थ कर्णद्भद्रशोचेऽपूपै देव घृतवन्तमग्ने । प्रेत नय प्रतर वस्यो अंछामि द्युम्नै देहितर यविष्ठय ॥ ११४ आं ते भुज सौश्रवसघन उपथ उक्था आभुज शस्यमाने । प्रिया सूर्य प्रियो अग्लो भवात्युझातेन भिनंदुजनित्वैः ।। ११५ त्यामग्ने यजमाना अनु ग्रून् दूत कुष्माना अयजन्त हव्यः । त्वया सह ट्रेवणमिछमाना जे गोमन्तमुशिजो विवयुः ।। ११६ अस्ताव्युग्मिगार सुशैयो वैश्वानर पिभिः सौमगोपाः । अद्वेष्ये द्यावापृथिवीं हुवे देवा धत्तं रयिमस्मै सुवीरम् ॥९॥ ११७ उदु त्या विश्वे देवा अंग्ने मरन्तु चित्तिभिः। से नो भय शिवस्त्व५ सुप्रेतीको विभावसुः।। ११८ मैडमै ज्योतिष्मान् याहि मिमिरचिभिष्टम् । वृद्धिर्भानुमिमोसन मा हिमीस्तुन्वा प्रजाः ।। ११९ [समुढे त्या नृमणार.१०४५,३। श्रीणामुदारोश. १०,४५,५। उशिपायोग १०,४५७॥ अमन्दान ) प्रा. १०,४५,४। विश्वमा जजे (तु) भुवनम्य ऋ १०,४५,६ । ननोपामा०1% १, १६.५.गरी मघा १०,४९,९ । आन मजाक १०,४५,१० । स्याम यजमाना० । १०, ४.११ अम्नान्यगिनणा (नं. १०,१२,१५] 62.५३६.१०। नी ५,१।१०.३०-४३,:-१०.६.०१३,१॥

·.. पाण्ड२, प्रपा ७, अनु० १०-११] अमिचितिः। [१५९ अक्रन्दग्निः ॥ १२० समिधाग्नि दुवस्यत घृतैर्योधयातिथिम् । अस्मिन् हव्या जुहोतन ॥ १२१ प्रे प्रायमग्निर्भरतस्य शृणे वि यत् सूर्यो न रोचते बृहद्भाः । आर्भ यः पूर पृतनासु तस्थौ दीदाय दैव्यो अतिथिः शिवो नः ।। १२२ आपो देवीः प्रतिगृम्णीत भस्मतत् स्योने कृणुधर सुर्भा उ लोके । तस्मै नमन्तां जनुयः सनीडा मातेव पुत्र विभृता स्वेनत् ।। अप्स्युग्ने संधिष्टव सौपुधीरनुरुध्यसे । गर्भः संजायसे पुनः॥ १२४ गर्भो अस्यौपघीनां गो बनस्पतीनाम्। गंभों विश्वस्य भूतस्याग्ने गर्भो अामसि ॥ १२५ प्रसंघ मस्मना योनिमपश्च पृथिवीमने । संगत्यु मामिष्ट्वं ज्योतिष्मान् पुनरासदः ।। १२६ पुनरासद्य सदनमपश्च पृथिवीमने । शैपे मातुर्योपस्थे अन्तरस्या शिवतमः ।। १२७ पनरूजी, सह सय्यो । १२८ चौधा मे अस्यं यचसो यविष्ठ महिष्ठस्य प्रभृतस्य स्वधावः । निन्दति त्यो अनु त्यो ववन्द चन्दाहुं ते तन्यु र बन्दे अग्ने ।। १२९ से बोधि सूरिमवा वसुदावा वसुपतिः। युयो३च्यस्मद् पारसि यानि कानि च चकर्म ॥१०॥ १३० अपेत चीत वि च सप्तातो येऽत्र स्थं पुराणां ये च नेतनाः । अदादि यमोऽवसानं पृथिव्यां अकृन्निम पितरो लोकमुस्मै ॥ १३१ अस्मास्य, पुरीपमसि, संज्ञानमसि कामधेरणं, मयि ते कामधरणं भूयात्॥ १३२ अब सौ अर्मियस्मिन् सौमर्मिन्द्रः सुतं दुर्धे जठरे वावशानः । सहुलियर बाज़मत्यं न समि५ ससर्वान् संस्तूयसे जातवेदः॥ अग्ने दुिवो अमछाजिगास्पछा दुबै कुचिप धिण्या ये। १३३. . काण्व, १३,३१-४४,१०-११,७,२२,३,११ मा श्री ६,१,४ । । अझन्ददग्नि । १०४५,४ । समिधाग्नि दुवस्यता ऋ ८,४४, प्रायमनिर्भरण ऋ ७,८,४१ अप्खने सधिष्टपार ८,४३,९। गमों अायो पधीनां० अर्व ५,२५,७६,९५,३। योधा मे अस्या ऋ १,१४७,२।स योघिरिर्मघना २,६,४] [११] मै ३,२,३ ते ४,२४-५। काठ १६११ । कपि २५,२ । वा १०,४५-५३.५७-६१,३,१४, १५,५६,५,३ । काण्व १३,४६-५४,५८-६२३३,२०,१६,७८,५,३। मा श्री ६.१,५। अपेत पीत कि० । ऋ. १०,१४,९ अथर्व १८,१,५५ । अय रसोर. ३,२१,१। अग्ले दियो। १ ३,२९,३] 1 ·[१६] मैत्रायणी-संहितायाम् [ कार्ड २, प्रपा० ५, अनु. ११-१२ १४१ योः पुरस्ताद्रोचनाः पर्यस्य यावाचस्तादुपतिष्ठन्ता आपः ।। अग्ने यत्ते दिवि वर्चः पृथिव्या५ यत् पर्वतेष्वौषधीप्सु । यनान्तरिक्षमुर्वीततन्य त्वा स भानुरर्णवों नृचक्षः ॥ पुरीष्यासो अनयः प्रवर्णन सजोषसः । जुपन्तार हव्याहुतमनमीयो इंपो महीः ॥ १३६ ईडाममे पुरुर्दसर सनि गौः शश्वत्तम५ हेवमानाय साध । स्याना सुनुस्तनयो विजावाने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मै ॥ १३७ अय ते ॥ पिटुसि, तया देवतयाङ्गिरस्वंद् ध्रुवा सीद, परिचिदसि, तया देवतयाङ्गिर- स्वद् ध्रुवां सीद, चितः स्थ, परिचितः स्थी, श्रितः श्रयध्वम् ।। १३८-१३९ समित संकल्पेथा र सैप्रियो रोचिष्णू सुमनस्य॑मानौ । ईपर्जमभि सवसानौ ॥ १४० सेर वा मनासि सं५ व्रतो समु चित्तान्योकरम् । अंग्ने पुरीप्याधिपो भव त्वं ना इपमर्जर यजमानाय धेहि ॥ त्यमुझे पुरीप्यो रयिमान पुष्टिमै असि । शिवाः कृत्वा दिशः सर्वाः स्व५ यौनिमिहासुदः ।। १४२ भयतं नः॥ मतिय पुन पृथुिवी पुरीष्यमनि स्वै यौना अभाया । तार विभेचैमिः सविदानः प्रजापति विश्वकर्मा विमुश्चतु ॥११॥ १४४ असुन्वन्तमय॑ज़मानमिछ स्तनस्यामन्बुिद्धि तस्करस्य । अन्यमस्मंदिछ सौ तु इत्यो नमो देवि निते तुभ्यमस्तु ।। नमः ते निर्णते तिग्मतेजोऽयस्मयविचूता बन्धतम् । समैन वर यम्या सविदानौतमै नाके अधि रोहयैनम् ।। १४६ पदप ॥ ये ते देवी नितिरापूर्वन्ध पागु ग्रीवास्वविचस्यम् । ते ते विन्यायायुपो मध्येऽथा जीवः पितुमद्धि प्रेमुक्तः ।। १४८ १४३ १४५ १४७ मियतेदिविका र ३,२२,२॥ पुरिप्यासो अग्नयः . ३,२०,४ा रडाम पुरुस ऋ. ३,५,११, ६,१११९९.५; गा.७३ । अयं ते॥१.३,९९,१०, अपर्व. १,१०,११ सश्यां मनासिका अर्थ ६,९४) [१] मे. १.१.१ ते. ४.५। घट. १६.१९ । पि. २५,३ । वा. १२,६२-७१,७३ । काश्य. १३,६३-७२,७४। मा. श्री ६,१५। [नमांमुते निर्ममा भार्व. ६,६३,२२,०४,३-४॥ यं ते पत्तोयी। अपर्व.६,६१,१] 1 ·काण्ड १, प्रपा० ७, अनु० १२] . अग्निचितिः। यदस्य पार रजौ महश्चित्रं ज्योतिरजायत । तन्नः पर्षदेति द्विपोऽमे वैश्वानरे । १४९ स्वाहा, भूत्यै नमः ॥ निवेशनः संगमनो चार विश्वा रूपाण्यभिचष्टे शचीभिः । देवं इव सविता सत्यधर्मेन्द्रो ने तस्थौ समरे अधीनाम् ॥ १५१ येनु देवा ज्यौतिपोची उदायन्यनादित्या वसवो येन रुद्राः । येनाङ्गिरसो महिमानमानशुस्तेन यन्तु यजमानाः स्वस्ति ।। १५२ पूर्ण युनक्तु सविता युनक्तु वृहस्पतियों युनक्तु । अनेस्तैजुसा पर्युस्य वर्चमा । १५३ सौरा युञ्जन्ति कवयो युगा वि तन्वते पृथक् । धीरा देवेषु सुम्नयां ॥ १५४ युनक्त सीरा वि युगा तुनोत कृते योनी चपतह बीजम् । गिरां च श्रुष्टिः संभुरा असन्नो नेदीया ईत्सृण्यः पवमायत् ॥ १५५ लागलं पंवीरवर सुशेवर सोमपित्सत । उदिवपतु गामवि प्रयावद्रयवाहनं प्रफव्यं च पीयरीम् ॥ १५६ शुने र सुफाला वितुदन्तु भूमि शुनै कीनाशो अम्येतु वाहैः । शुनासीरा इविपा तोशमाना सुपिप्पलो ओषधीः कर्तनास्मै ।। १५७ शुनै नरो लाइलेनानईद्धिमंगः फाल: सौरपतिर्मरुद्धिः। पर्जन्यो पोजमीयानो घिनोतु गुनासीरा कृणुतं धान्यं नः ।। १५८ गुनासीरा प्रकृपतं कृणुत धान्य बहुँ । भूमिरियमृवियवती ती फाला उपजिमतु ॥ १५९ पून सीता मधुना समुज्यता विश्वैर्देवैरनुमता मरुद्भिः। ऊो भाग घुमत् पिन्चमानास्मान्त्सीते पयसाभ्यांवत्स्य ।। १६० उचोजनमन्तर्याममोपी सुगस्य एवम् । अष्ट्र नाडं प्रतीनाहाँ उमै मुण्डक्या युजे॥१६१ उस्सागोदिश्वजिदिगण्यजिद सुन्तया परीतः । [नियेशनः सहगमनो०... पर्यानाम् । पा. १०,१३९,३ अपर्व १०,८४२: - म ४,२,५,४। मीरा युआन्तः...सुमया (यो) १०.१०१,४६ अर्व ३१७,१, ते स ४,२.५५। पाक सारा दिल... पक्षमेयात् । ऋ १०,१०१,३, अपर्व ३,१७२. तसं ४,१,५.५: नि ५,९८ । सारंगलं पपी० । अपर ३.१७,१। शुनरसु, क्तनाल । ४ ४,५७,८ नपर्द३.१७,५६ ते मे ४.१,५,६॥ शुनं नरो(पुर्न पास गुन नरोला र. ४,५७४, अपर्व ११७६- भ.गुना सारा ४.५७ अपर १,१७.७ . ६,६... नि ९,११। पृतेन सीताः । अपर्व १.१७९] ·២) मैत्रायणी-संहितायाम् कापर्डर, प्रपा ७, अनु०१४-१५ . । १९० १९२ अग्ने तव श्रयो यो महि-भाजन्यचयो विभावसो हद्भानो शवसा योजमु३क्थ्यं दधासि दाशुषे कवे ॥. १८९ पावकवर्चाः शुचर्चा अनूनपर्चा उंद्वियर्षि भानुना । पुत्रौ मातरा विचरनुपावस्योभे पृणासि रोदसी ॥ इज्यन्नने प्रथयस्व जन्तुभिरस्मै रोयो अमर्त्य । से दुतस्य वपुपो विराजसि पूर्णक्षि सानसिप रयिम् ॥ १९१ ऊों नपाज्जातवेदः सुशस्तिभिमन्दस्व धीतिभिर्हितः । त्वं एषः सैध रिवर्पसश्चिातयो वार्मजाताः ॥ मतावानं महि१५ विश्वदर्शतमग्नि५ सुम्नाय दघिरे पुरौ जनाः । श्रुत्कर्णर सप्रेथस्तमं त्या गिरो दैव मानुपा युजा ।। १९३ दुष्कतीरमध्वरस्य प्रचेतसं क्षयन्त राधसो महः । रातिर वामस्य सुभगां महीमिपं दधासि सानसि ऋतुम् ॥ १९४ आप्यायस्य संमेतु ने विश्वतः सोम वृष्ण्यम् । मेवा योजस्य संगथै ।। सं ते पयासि समु यन्तु चोजाः संर वृष्ण्यान्यमिमातिपहिः । आप्यायमानो अमृताय सोम दिवि श्रवारस्युत्तमानि धिष्व ॥ १४ ॥ प्रेस जन्तान प्रथम पुरस्तादि सीमतः सुरुषो वेन तः । से युध्न्या उपमा अस्य विष्ठाः सतथ योनिमसृतश्च विवः ।। १९७ (अो तयथयोकये। रु. १०,१४०,१: गा. १८१६; २ सं ४,२,७,९॥ पायफयची. रोदसी(उमे) २.१०.१४०,२१ सा. १८५७ ते. सं. ४,२,७,३। हरज्यमग्ने०... रयिम् (फतुम्)। ऋ. १०,१४०,४मा.१८१९ ते. मं. ४,२,७,२। ऊजों नपाउजात०... यामजाता । ऋ १०,१४०,३, मा १८१८ ते रो.४,२,७२, मुसायानं मदिपर...युगा । र १०,१४०,६॥ गा. १८२२ ते मं. ४,२,७,३ । कतारमध्य. फतुम् (रयिम्). १०,१४०,५; गा. १८२० ते. मं. १,२,७,३। आन्यायस्य समेतु....सहगथे। १. १,९१,१६॥ ९,३१, ३. ग. ३.३.५,३१४,२,७,१, गप्पा मा. २.५,८। सं ते एयासिधिष्य ! ऋ. १,९१.१८१ रा.६०३.४.२,७.४].: १५.) 4. 3,21.४,२,८-९:१२.१४ । बाट. १६,१५-१६। प १३,३-६६२८-२१,९३,१,१५,१०.३२,३॥ १५,२१,०३,५,९३,०७,१०,५३३१३,२५,१३.१९,२४,२५:१४,६,१२,१४-१६,७,१५,५७-५८,६४१२७,४५० RE,१५, क. १४,३-१६,१८-२१,१५,१७,१४,२९,३३३१६४२५४१५.१८,३६,६,३,१३,५४,१४, .१६,७९,०४।२९.५०,३५,१७, मो. :श्री ६,१७। [ प्रा जहानं....वियः । ।

·काण्ड, प्रपा-७, अनु० निचितिः । [१६५] हिरण्यगर्भः समवर्ताने भूतस्य जातः पतिरेक आसीत् । दाधार पृथियों द्यामुमो कस्मै देवायु हविपा विधेम ॥ अद्भथः संभूतः पृथिव्या रताच विश्वकर्मणः समवर्तताधि । तस्य त्वष्टा विदधमेति तत् पुरुषस्य देवमाजानमः ।। १९९ तृप्तचस्कन्द ॥ २०० नमो अस्तु सभ्यो ये के च पृथिवीमनु । ये अन्तरिक्ष ये विवि तेभ्यः सपेभ्यो नमः॥ + य ईपयो यातुधानानार ये वनस्पतीनाम् । यऽवटैषु शैरते तेभ्यः संपेभ्यो नमः ॥ २०२ - ये अमी रोचन दिवो ये या सूर्यस्य रश्मिषु । यै अप्सु पदारसि चक्रिरें तेभ्य: सर्पेभ्यो नमः ॥ '.२०३ कृणुष्व पोजः प्रसुति न पृथ्वीर याहि राजेवाम ईभेन । तृष्वीमनु प्रेमिति द्रूणानोऽस्तासि विंध्य रक्षसस्तपिष्टः ।। -२०४ तव भ्रांस आशुर्या पुतन्यनुस्पृश धृपा शौशुचानः । तपोभिरग्ने जुड़ा पतुनिसंदितो विसृज विधुगुकाः ॥ २०५ प्रति स्पशो विसृजा तृणितमो भवा पायुविशा अस्या अंदन्धः । यौ नो दुरै अपशरसो यो अन्त्यये मांकिष्टे व्यथिराधीत् ॥ २०६ उदग्गे तिट प्रत्यतिनुष्प३न्यमिन ओपत्तात्तिग्महेते । यो नो अरातिर समिधान च नीचा त धक्ष्यतस ने शकम् ।। ऊनी भर प्रतिनिध्याध्यस्मदाविः कृणुप्न दैव्यान्यने । अब स्थिरी तनुहि यातुर्जनां जामिमजामि प्रेमृणीहि ठून् । २०८ [हिरण्यगर्भ समवर्तः । १०,१२१,१, अथर्व ४,२,७, ते स ४,१८३२,८,२ ताण्ड्य ९:१२.नि १०.२३. स्मै दवायत. म १०१२१ १-९ अर्व १,०१-८॥ द्रप्सश्च स्कन्द थिधी १०२७, ११, अथर्व १८.४,२८ ते स ३१,८,३४,२,८,२९५ ते आ.६६११ नमो अरंतु सभ्यो । परि १५ ११ । य (या) एवो यातु० नम । ऋ परि १५,१०। ये अमी ( येदो) रोचने पर. १५,९ ये वामी०य १३९ । शुप्प पाजा पि? । १४,४,१, ते स. १ ६१२१ तय भ्रमास गुल्का) १९५४.०, म ११४१) प्रति समय ४४,३ ते स १,२,१४.१॥ उदो तिप्टर गुप्वम् । र, ने म.१,२,१४ शत्रून् । ३४,४,५ अर्व १३.१,३७ ते म.१,२,१४, -२०७ - .1 ·मैत्रायणी-संहितायाम् [कार,प्रमा, अनु० १२-१३ एकचफ्रेण सविता रथेनोजी भाग पृथिव्या पात्यांपूर्णन् । १६२ हमिन्द्र हस्त॒च्युतिर संच्युति जयनच्युतिम् । संमृतिमिन्द्र सम्धिति र सपीतिमुत्कृषे।। १६३ उष्टारयोः पील्लयोरथो आवन्धनीययोः । सर्वेपार विन वो नाम वाहाः कीलालपेशसः ।। विमुच्यध्वमध्न्या देवयाना अतारिष्ट तमसपारमस्य । ज्योतिरापाम ॥१२॥१६४-१६५ यो औषधयः प्रथमा देवैम्पृस्त्रियुग पुरा । मन् नु पभ्रणामह शत धामानि सप्तं च ।। १६९ १७० शुतर यो अम्य धामानि सहमुत वो रहः। अथा शतक्रतो यूमिमै में अगदै कृत ॥ १६७ पुष्पवतीः प्रवरी: फलिनीरफला उत्त । अधा इव सुर्जित्वरीवीरुधः पारयिष्णवः।। १६८ औपुर्धारित मातरस्तहो देवीरुपत्रुचे । पारसि विलती रित पश्चातयमानाः।। अश्वत्थै वो निवेशनं पूर्ण वो वसतिः कृता । गोमाजा इकिलासथ यत्सुनवाथ पूरुपम् ॥ पौषधपः संगहन्ते राजानः समिता पूर्व । विप्रः स उच्यते की रक्षोहामीवातुनः॥१७१ निकुतिनीम यो माया त्वमसि संकृतिः । सुराः पुनर्पिणीः स्थन यदामयुति निष्कृत ।। अश्वापी सोमपामपन्ती दोजसम् । आयुति सर्या औषधीरस्मा अरिष्टतातये।। १७३, यदुिमा बाजपन्नहौषधीहस्तु आदुर्धे । आत्मा यमस्य नश्यति पुरा जीवणूमो यथा। १७४ उच् शुष्मा औषधीनां गांवो गोष्ठादिवरते। धनर सनिष्यन्तीनामात्मानं सब पुरुष।।१७५ अति विश्वाः परिष्ठाः स्तेन हय जमक्रमुः। औषधयः प्राचुच्ययुपत् फिंच तन्वी रपः ।। १७२ १७६ [१३] 6.1 23. १६.१३ । कपि. ६५.४ 1 27. १९.७२-८९.१११२५,४ । काच १३,७-९०,११,१५,३८१ मा. ६,१.६ था ओपधयः (मोरधी)....सप्त च । . १०,९७... सं.४.२.६.१. नि. ९,२८१ तर यो भया...फन । ऋ. १०,९७,२६१. . ४,२६, (पापी प्रतिमोदय) पुषयसी प्रय परी11 . १०,९७,३: भय ८७.४,२,६१ औपचारितिक.१०.९७,४; १. गं.४.२, ६.नि., सनेपमध्य.....पुर । भा. ४,९.91 या यो.......पूरुपम् । प्रा. १०,९७.५। 4.......। यदोरधरः (trylio...तन ! १. १०,९७,६; २. सं. ४.२ मिहिनाम०... निहत (निय ) . १०.९७.९: . ४,५,६,यायनी सोमा.......तये।. १०,९७, १८........। यदिमा पाRo...यया । १०.१७,२५. ग. ४,२,६. नि. १,१५॥ मा माप...पुरुष. १०.९७.८... ५.०६.३॥ अति पिया......पा. १०,१७,१०॥

·का ३, प्रा० ५, अनु० १३-१४] अमिबितिः। (१३) योस्तु आविविगत्मान५ या आतस्थुः परः परः । तास्तु यक्ष्म विगधन्तामुग्रौ मध्यमशीरिव ॥ साकर यक्ष्म प्रपत चार्पण किकिदीव्या । साकर यातस्य धांज्या साकै नुश्य निहाँकया ।। १७८ अन्या वो अन्योमबत्वन्यान्यस्या उपावत । वा: सर्वाः सविदाना औषधयः प्रचित वाचं मे ।। १७९ योः फलिनीया अफला अकोशा यांच कोशिनीः । बृहस्पतिप्रस्तास्ता नो मुञ्चन्त्वहसः।। १८५ • अवपतन्तीरवदन्दुि औषधयस्पार । ये जीवमश्नवामड़े न स रिष्याति परुषः ॥ दिवं बृमो नक्षत्राणि भूमि यक्षाणि पर्वतान् । समुद्रानद्यो पेशन्तारस्त नो मुञ्चन्त्वरहसः॥ १८२ ब्रूमौ राजानु र यरुणं धातारमुत पूर्पणम् । त्वष्टारमग्रीयं ब्रूमस्ते नो मुञ्चन्त्वरहसः ॥१३॥ १८३- मा नो हिश्मीअनिता यः पृथिव्या यो वर सत्यधर्मा यानट् । यश्चापश्चन्द्राः प्रधौ जजान कस्मै दे॒वायु हविषा विधेम ॥ अभ्यावर्तस्व पृथिवि यान पयसा सह । चपी ते अग्निरिपितो अरोहत् ।। अंग्रे यच् शुक्रर यचन्द्र यत् पूर्त५ यच यज्ञियम् । तदेवेभ्यो भरामसि ॥ ईपर्जमहमित आदि घृतस्य धारा महिपस्य यौनिम् । ओनो गोपु विशत्वोषधीपु जहामि सेदिमनिराममीवाम् ॥ १८७ काम कामदुधे धुत्व प्रजाभ्या औषधीभ्यः । इन्द्रायाग्नये पूष्णे मित्राय वरुणाय च ॥ १८८ [ यास्त: (यस्योपधी) रिव । ऋ १०,९७,१२। साकर यक्ष्मा कया। ऋ १०,९७,१३, नै सं ४,२,६,४ । अन्या योग चाचं मे (वच.)। १०,९७,१४, है स ४,०६,३ । 'या' फलिनीय हस । १०,९७,१५, अर्ब ६९६,१,७,११२,१८,७,२७१४,२,४५, ते रा ४,०६ ४। अयपतन्ती परुपा म १०,९७,१७, जर्व ६१०९,२, ते म ४,२,६,५। दिव मो०.. हस । अथर्य ११,६,१० । वमो राजान हस । अथर्व १.६.२-३। ते मो मुम्चन्त्य हसः। . १०, ९७,१५, अर्व ११,६१-८,१०-२१ } १४] मे. ३,२,५॥ ते ४,२७.काठ-१६१४। कपि २५,५३ वा १२,१०२-११३,७२,१३,४,२३,२,३,२५,१०.१३. -२७,२५-२६,३२,६-७१ व १३,१०१-११२,७३,१४४,२५,१,३,२७,१४-१७.२९,३३-३१ मा श्री ६,१,६॥ [मा नो(मा)दि५ सज्जिानना ... क्र. १०,१२१६९ ते म४ २७,श कामै देवाय० । अपर्य ४,२,१-1] ·. [१६६] मंत्रायणी-सहितायाम् ( काण्ड २, प्रपा० ७, अनु० ५-१६ अय:पिः सहस्रिणो वाजस्य शतिनरपतिः । मूधी की रयीणाम् ।। अमेष्ट्वा तेजसा सादयामि, तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवो सीद ॥ २१० भयो यस्य रजसश्च नेता यंत्रा नियुद्भिः संचसे शिवाभिः । दिवि मूर्धान दधिपे स्युषा जिहाँममै चपे हव्याहम् ।। इन्द्रुस्य वौजसा सादयामि, तया देवतयाङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद, ध्रुवासि धरुणांस्तृता बि- श्वकर्मणा धृता, मा त्या ममुद्र उवधीमा सुपर्णो,-व्यथमाना पृथिवी , तेजोऽसि, तेजो मे यछ, पृथिवीर यछ, पृथिवा हरह, पृथियों मा हिरसीः, पृथिव्यो मा पाहि, ज्योतिरस, ज्योति, यछा, अन्तरिक्ष यछा, अन्तरिक्षं रहा, ऽन्तरिक्ष मा हिरासी, र- न्तरिक्षान्मा पाहि, सुरसि, स्वर्मे यछु, दिवर यछ, दिव रहु, दिवं मा हि सी, - दिवो मा पाहि ॥ २१२ यास्त अम आद्री यौनयो याः कुलायिनी ते अग्ना इन्दयो यो उ नामयः । ताभिमुमयीमिः सपिदानः प्रजान रस्तुन्वेह निपीद ।। कोण्डात्काण्डात् प्ररोहन्ती परुपः परुपस्परि। एवा नो दुई प्रतुनु सहस्रेण शुतेन च॥ २१४ यो शनैन प्रतुनौषि सहस्रेण विरोहसि । तस्य ते देवीष्टके विधेमु हविषा ययम्॥१५॥२१५ यास्ते अमे संपे रुचो दिवमातन्वन्ति रश्मिभिः । ताभिनों अब सर्वामी कुचै जनाय नस्कृधि । २१६ यो वो देवाः सूर्ये रुचो गोर्वश्वेषु यो रुचः। इन्द्राग्नी नाभिः सर्वाभी रुचं नो धेहि बृहस्पते ।। २१७ पिरोड् ज्योतिरधारयत्, स्परोड् ज्योति॒िरधारयत्, सम्राड् ज्योतिरधारयत्, भूगसि भूवनस्य रता ईएका सुगी लोको, मनसा त्यान्यारोहाम्य, मिज्योतिज्योतिरनि, स्तया देवतयागिरवद् धुवा मीद, संरमि, सूचनस्य रेता ईटका स्वर्गों लोको, वाचा स्वान्वारोहामि, सूर्यो ज्यो- तिज्योतिः सूर्य, स्तया देवतयागिरस्यद् ध्रुवा सीद, वृहस्पतिष्वा सादयतु पृथिव्याः पृष्ठै ज्योति- मती विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठाय चरित्राय, विश्वं ज्योतिर्यछा, नि- [अयमप्तिः सहस्रिण... रयीणाम्। ८,७५४ ते २६११,१६.४,४,१॥ भुषो यस्य०...हव्य- पादम् । ३ १०८६. ते स ४,४,४,१, ते मा ३,५,७,१३ विधेम हविश ययम् । अथर्व १,३१,१] [१६] मैं. ३,२७१ नं ४,२,९ । काठ १६,१६,३९,संवा १३,२२-३९,५.१५(१५,६२),१२,१३१७७०,१०,२६- २७००.२ १८,४६.४७८,३९ । कप१४ २२.३४.५,२०(१६.८३,१३,२,१८,७०११ ३६-३७२१,९३१ ५०,१६-१७,३१शमा भौ ६,१७ ·का २, प्रपा० ७, मनु. १६) अग्निविति।। [१६७] ऐऽधिपति, स्तया देवतयाङ्गिरस्वद् धुर्वा सीद, विश्वकर्मा त्या सादयत्वन्तरिक्षस्य पृष्ठे ज्या- तिष्मतीर विश्वस्मै प्राणायापानायु व्या योदानाय प्रतिष्ठायै चरित्राय, विश्वं ज्योतिर्यछ, वायुटेऽधिपति, स्तया देवत्याङ्गिरस्वद् ध्रुवा सीद, परमेष्ठी वा सादयतु दिवः पृष्ठे ज्योति- ष्मती विश्वस्मै प्राणायापाना व्यानायोदानाय प्रतिष्ठाय चरित्राय, विश्वं ज्योतिर्यछ, सूर्य- स्तैऽधिपति, स्तया देवतयाशिस्वद् ध्रुवो सीद ॥ २१८ अपाढासि सहमाना सहस्वारातिर सहस्व पृतनायुतः। सहस्रवीर्यासि सा मा जिन्य ॥ २१९ मधु वाता ऋतायत मधु क्षरन्ति सिन्धयः । माध्वीनः सन्त्वोषधीः।। २२० मधु नक्तुमुतोषसो मधुमत् पार्थिवर रंजः । मधु चौरस्तु नः पिता ॥ २२१ मधुमानो वनस्पतिमधुमं अस्तु छ । माध्वीगावो भवन्तु नः ।। २२२ अपां त्वा गंमन्त्सादयामि समुद्रस्यौद्य यतश्छायांयां, नमः समुद्राय, नमः समुद्रस्य च क्षसे, नु त्वा दिया वृष्टिः सचतां, मां त्वा सूर्योऽभिताप्तीन्मानिवैश्वानरों, छिन्नपत्रः प्रजा अनुवीक्षस्व ।। २२३ त्रीन्समुद्रान्समस्पत् स्वोऽपां पतिपम इष्टकानाम् । तंत्र गेछ यत्र पूर्व परेताः पुंरीपर बसानः सुकृतस्य लोकम् ॥ २२४ • मही द्यौः पृथिवी च न इम५ यह मिमिक्षताम् । पिपुती नो भैरीमभिः ॥ २२५ २२६ अप स्मा ते वनस्पते वानो विगत्यमित् । उतौ चिन्द्राय पातवे सुर्नु सौममुलूखला।२२७ नक्तोपासा ।। स्यूता दुमिरमतेनांगादुखा स्वसारमधि मिस्थात् । सत्य पूर्वऋषिभिः सविदानी अप्रैिः प्रविद्ध हुई तत् कृणोतु ॥ २२९ पृथिवि पृथिव्याः सीद मातुर्मातरि माता । [मधु पाता...पधीः । ऋ. १,९०,६७ ते. सं ४,२.९.३, ते. आ. १०, १०,२, श ब्रा, १४,९३,११ । मधु नक्तमुतापसो.......पिता । ऋर १,९०.७, ते. सं ४,२,९,३, है. आ १०, १०,२६ श बा. १४९,३,१३३ . मधुमायो वनस्पती...मः । १.९०४४ . सं. ४,३,९.३३ ते. भा. १०,१०,२, पा. बा. १४,१,३,१३ । मही धौ....मरीमसि । ऋ. १.३२,१३, ते. सं. ३,३,१०,२, ५,११,३४,२,९,३।६ विष्णुः ।... ऋ. १,२०,२७.सा. २२२४१६६९ अथव. ७,२,४, ते में १,२,१३,१, नि. ११,१९ । भघ स्मा म) ते।. ६,२५,७७,३,२० मा. १२२० । नतोपासा. ५.९६,५:ते सं.६.१.१०,४,५,११.५,१२,३] हुदैर विष्णुः॥ २२८ .

·। १६८] मैत्रायणी-संहितायाम् [काई २, प्रपा०५, अनु. १६-१७ । .. स्योनासि सुर्पदा स्योनामासीद सुपदामासीद ।। २३० निपसाद धृतवतो वरुणः प३स्त्यास्यो । साम्राज्याय सुक्रतुः ।। २३१ ऋतुं देवानां महिमानमीमहे अग्निसधस्थे सद्धनेष्वद्भुतम् । वैश्वानरे ब्रह्मणा विश्वव्यचस स्तोमस्य धामनिदध पुरीष्यम् ।। २३२ न्यधुमीत्रायां यो वयोधसो अग्निर सुधस्थे सद्धनेष्वच्युतम् । वैश्वानर ब्रह्मणा विश्वव्यचस५ स्तोमस्य (मन्निहितं पुरीष्यम् ।। २३३ समिध्यमान५ समिधा समिन्धते अग्नि५ सधस्थे सदनेषु सुक्रतुम् । वैश्वानर ब्रह्मणा विश्वव्यचस ५ स्तोमस्य धामन् पवमानमाभृतम् ॥ १६ ।। २३४ अंग्ने युवा हि ये तांश्वासो देव साधवः । अर र वहन्त्याशवः ।। २३५ युक्ष्यां हिं देवहतमं अश्व॑ अग्ने रीरिव । नि होता पूर्यः सदः ॥ २३६ सामित् संवन्ति सरितो ने धेना अन्तर्हृदो मेनसा पूर्यमानाः । पुतस्य धारा अभिचाकशीमि हिरण्ययो वेतसौ मध्ये अनेः॥ २३७. ऋचै त्वा, रुचे त्वा, भासै त्वा, ज्योतिपे त्वा, भूदिदै विश्वस्य भुवनस्य घोजिन- मनैश्वानरस्य चा, ऽग्निस्तेजुसा तेजस्वान्, रुक्मौ वर्चसा वर्चस्वान्, त्सहस्रदो असि, सहस्राय त्वा॥ २३८ आदित्य गर्भ पयसा समन्धि सहस्रस्य प्रतिमा विश्वरूपम् । परिधि हरसा माभिशोचीः शतायुपं कृणुहि चीयमानः ।। २३९ यातस्य जूति५ वरुणस्य नाभिमश्वं जज्ञान ५ सुलिलस्य मध्ये । शिशुं नीनार हरिमंद्रियुधमग्ने मा हि सीः परमै व्योमन् ॥ -२४० अजमिन्दुमरुपै भुरण्युमनिमीडे पूर्वचित्ति नमोभिः । पर्वभितुशः कल्पमानो गौ मां हि सीरदितिर विराजम् ।। २४१ [निपसाद धृतमतो.ऋ. १,२५.१० ते. सं. १,८.१६,१० ते. वा. १,७,१०.२,२,६,५,१] १७ ] ते. ४,२.९-१०। काठ १६.१६-१७॥ कपि. २५,८। वा. १६,३६-४५,४७-५१:३३,४.१७,९४१ काण्य.१४ ३८- ४७,४९-५३,३२,४,१९७। मा. श्री. ६,१,७१ [अग्ने युक्ष्या हिक...शया इ. ६,१६४३, सा. २५,१३८३, त. सं ४,२.९.५युक्ष्या हि देवहूतमं (माँ)...सदः । क्र. ८.७५ १६ तसं. २,६,११,१। समिक्षयन्ति पम्यफ्न०)...अनेक १,५८,६, ते. सं. ४,२,९, अजो(१ घ)प्र०...मेध्यासः। भयर्व, ४,१४,१;

·पाण्डं २, प्रपा० ५, अनु० १७-१९] अप्तिचितिः। [१६९] स्पष्टुवै रुबीर वरुणस्य नाभिर्मवि जजाना रंजसः परस्मात् । महीर साहस्रीमसुरस्य मायामने मा हिश्सीः परमै व्योमन् ।। २४२ यो अमिरमैस्तपसोऽधि जातः शोकात् पृथिव्या उत या विस्परि । य इमाः प्रजा विश्वकर्मा जान तमन्ने हैडः परि ते वृणक्तु । २४३ डुमै मा हि सीर्द्विपादं पुY५ सहस्राक्षों मेधाय चीयमानो, मयुमारण्यमनु ते दिशामि, तेन चिन्वानस्तु३न्यं निपीद, मयु ते शुगृछतु, य द्विष्मस्त ते गुगृछवि, मैं मा हिसारकशर्फ पशु कुनिकद वाजिन योनिनेपु, गौरमारण्यमनु ते दिशामि, तेन चिन्वानस्त३न्यं निपीद, गौर ते शुगृछतु, ये द्विष्मस्तं ते शुगृछवि, मर साहस्रर शतघारमुत्स१ व्यच्यमान स- लिलस्य मध्ये घृत दुहानामदिति जनायाने मा हिरसीः परमै व्योमन् ॥ गंव्यमारण्यमनु ते दिशामि, तेन चिन्वानस्त३न्यं निपीद, गव्य ते शुगृथ्तु, ये द्विष्मस्त ते गृछवि,म- मूर्णायुर वरुणस्य नाभि त्वचं पशूनौ द्विपदां चतुष्पदां त्वयुर्देवानां प्रयुमै जनिमने मां हि रसीः परमै व्योमन् ॥ मेपमारण्यमनु वे दिशामि, तेन चिन्नस्तु३न्वं निपीद, मे ते शुगृछतु, ये द्विष्मस्त से शुगृछत्य, जो३ मेरजनिष्ट शौकात्, सौ अपश्यजनितारमग्रे, तेन देवा देव तामग्रमायु, स्तैन रोहमायमुप मध्यासः, शर्ममारण्यमनु वे दिशामि, तेन चिन्वानस्तु३- न्वं निपीद, शर# ते शुगृछतु, ये द्विष्मस्तं ते शुगृछतु ॥१७॥ २४४-२४६ अपां त्वैमुन्सादयाम्य, पा त्योमन्त्सादयाम्य, पो त्यायने सादयाम्य, "पा त्या ज्योतिषि सादयाम्य, पो त्या मस्मनि सादयामि, समुद्रं त्या संदने सादयाम्य, र्णवेत्वा सदने साद- यामि, सलिले त्या संदने सादयाम्य, पो त्या भये सादयाम्य, पो त्या संध्रिए सादयाम्य, पा त्या सदने सादयाम्य, पो त्या सधस्थे सादयाम्प, पो त्या योनी मादयाम्प, पाँचा पु- रोपे सादयाम्प, पा त्या थिमि सादयामि, गायत्रेण त्या छन्दसा सादयामि, अष्टुमन स्या छन्दुसा सादयामि, जागतेन त्या छन्दसा सादयाम्यो, तुष्टुभेन स्या छन्दसा सादयामि, पङ्क्तेिन त्वा छन्दसा सादयामि ॥१८॥ अयं पुरी , स्तस्य प्राणी भोगापनो, यमन्तः प्राणायनो, गायत्री वासन्ती, गायत्र्यो गायन, गायत्रोदुपाणु, पारशास्त्रिबृत, मितो रपन्त५, मिष्ठा ऋषिः, पूजा- [१८] मे. २,१८.४,३,१ . १६.१८ । कपि, १५,९: मा. १३.५१ । कम. १४.५५ म..६.१.। - W ·[१७] मैत्रायणी-संहितायाम् पाण्डं २, प्रपा० ५, अनु० १९-२० - - , २४८ पतिगृहीत्या त्या प्राण गृहामि, पूर्जाभ्योऽय दक्षिणा विश्वकर्मा, तस्य मनो वैश्वकर्मण, ग्रीष्मी मानस, स्त्रिष्टुम् ग्रेष्मी, त्रिष्टुभः स्वार र स्मारोदन्तर्यामो, अन्तर्यामात् पञ्चदर्शः, पञ्चदशाद् चुहद्, भरद्वाजा ऋषिः, प्रजापतिगृहीतया त्या मनो गृहामि, प्रजाभ्योऽयं पश्चा विश्वव्यचा, स्तस्य॒ चक्षुर्वैश्वव्यचर्स५, वीणि चाक्षुपाणि, जगती वापी, जंगल्या प्रक्स- म, मृक्समा शुक्र:, शुक्रांत सप्तदशः, सप्तदशाहरूपं, जमदग्निपिन, प्रजापतिगृही- तया त्वया चक्षुर्गुहामि, प्राम्य इदमुत्राश्स, स्तस्य श्रीवर सौर, शरच् श्रीव्य, नुष्टुप् शारय, नुष्टुभ ऐड, मैडान्मन्थी, मन्थिन एकविर्श, एकविरशाद्वराज५, विर्धा- मित्रा प्रापिः, प्रजापतिगृहीतया त्वया श्रोत्रं गृह्णामि, प्रोम्य इयमुपरि मुर्ति, स्तस्या बाइ मात्यो, हेमन्तौ वाच्यः, पङ्क्तिमन्ती, पडक्या निधनव, निधनवत आग्रायण, आग्रायुणात् विणवत्रयस्त्रिशी, त्रिणवत्रयस्त्रिाभ्यार शाकररैवते, विश्वकर्मा ऋषिः, प्रजापतिगृहीतया त्वया वाचं गृह्णामि प्रजाम्यः ॥१९॥ प्राची टिंग्, सन्त अतु, रमिता, प्रेम द्रविणं, गायत्री छन्दो, रथन्तर साम, त्रिवत् स्तोमः, से उ पञ्चदशवर्तनि:, सानुगा प्रापि, स्त्र्यवियः, कृतमयाना, पुरो- चातौ यातः, पितर : पितामहाः परेऽवरे ते नोऽवन्तु, ते नः पान्त्वस्मिन् ब्रह्मण्यस्यां पुरोधा- यामस्मिन् कर्मण्यस्यामाशिष्यस्यौ देवहूतौ ॥ दक्षिणा दिग्, ग्रीष्म ऋत, रिन्द्रो देता, क्षत्रै द्रतिणं, त्रिष्टुप्छन्दो, बृहत्साम, पश्चदर्शः स्तोमः, स उ सप्तदशवर्तनिः, सना- तैना पि, दित्सवाड् वय, स्यानां, दक्षिणाद्वातौ पाता, पितर : पितामहाः परैऽवरे ते नोऽवन्तु, ते नः पान्त्व॒स्मिन् ब्रह्मण्यस्यां पुरोधायामस्मिन् कर्मण्यस्यामाशिष्यस्या देवहूतौ ॥ प्रतीची दिग्, वर्षा ऋतु, विश्वे देवा देवता, विड् द्रविणं, जगुती छन्दो, वैरूपर साम, सप्तदर्शः स्तीमा, सं उ एकशिवर्तनि, रहभूना प्रापि, स्त्रिय॒त्सौ ययो, द्वापरी- याना, पश्चाद्वातौ वातः, पितरः पितामहाः परेऽवरे ते नोऽवन्तु, ते नः पान्त्व॒स्मिन् प्रेस- ण्य॒स्या पुरोधायामस्मिन् कर्मण्यस्यामाशिष्यस्यां देवहूतौ ।। उदीची दिक्, शहत, मित्रा- वरुणो देवता, पुष्टै द्रविण, मनुष्टुप्छन्दो, वैरा ५ सामकविशः स्तोमः, संड त्रिणव- वर्तनिः, पुराणा ऋषि, स्तुर्यवाड् यो, ऽभिवोऽयाना, मुत्तद्विातो वाता, पितरः [१९] ते ४,३,२ । काठ १६,१९ । कपि २५,१ वा. १३,५४-५८ । काण्व १४,५६-६५ । [२०] ते ४,३,३। वा १५,१०-१९,४,११,१६,६४-६६। कण्व १६,१६-१७,१९-२०,२२-२३,२५-२६,२८-२९, ४,१६,१७,६४ । आसिन्ग्रह... देवहूतौ (देवहूत्यां स्याहा) । अथर्व ५,२४,६-१७ ] .. , .

·काण्ड२, प्रपा० ७-८, अनु० २०१] अग्निचितिः। [१७] पितामहाः पुरैऽपरे ते नोऽवन्तु, ते नः पान्त्व॒स्मिन् ब्रह्मण्यस्यां पुरोधायामस्मिन् कर्मण्यस्यामार्शि- व्यस्या देहुतौ ।। ऊपी दि, प्रेमन्तशिशिर ऋतू, पृहस्पतिर्देवता, फल द्रविणं, पक्ति- इछन्दः, शाफरैयत सामनी, त्रिणवः स्तोमः, संयसिध्यवर्तनिः, सुपी ऋषिः, पठुवाड् वय, आस्कृन्दोऽयाना, मुपरिटाद्वाती यातः, पितरः पितामहः पुरै बुरे से नोऽच- न्तु, ते नः पान्त्व॒स्मिन् ब्रह्मण्यस्यों पुरोषायामस्मिन् कर्मण्यस्पांमाशिष्यस्याँ देयहूदौ ॥ २० ॥ २४९-२५३ [११४९) ॥ इति मध्यमकाण्डे सप्तमः प्रपाठकः ॥ ७ ॥ अथाष्टमः प्रपाठकः। ३ ४ लोक पृण छिट्टै पृणाथा सीद ध्रुवा त्यम् । इन्द्रासी त्वा गृहस्पतिरस्मिन् यौना अमीपदन्।।१ तो अस्य संददोहसः सौम श्रीणन्ति प्रश्नयः। जन्मन्देवांना रविशस्त्रियो रोचन दिः।।२ ध्रुवक्षिति(योनि(वासि धुर योनिमासीद माध्यो । उख्यस्य के प्रधमै जुपाणी अधिनापर्य मादयतामिई त्वा ।। कुलायिनी घृतपती पुरन्धिः स्योने मीद सटुने पृथिव्याः । अभि स्वा रुद्रो यसो गृणन्त्यिदै मै पिपृहि सौभगाप । अधिनाय सादयतामिह त्वा । बददिक्षपितेहे सीद देवांनार सुग्ने पुढत रंणाप । पितधि मूनये यः मुशैयः साया तश्या संमिशत । अधिनायू मादयतामिह त्या ॥ पुलिया पुगेपमाप्नो मामा को न्यायि अभिगमन्तु देवः । सोमपृष्टा पूर्ततीह सीद प्रोवस्मै इंगिणापजस्व । अधिनाभयं मादयतामिह त्या॥ ६ अद्वित्याप्त्वा पृष्ठं सादयाम्पन्तरिक्षस्य श्री र पिष्टम्मुनी दिशाम् । संयनस्याधिपत्नीमूमिणो अपमिमि । अधिनापूर्व मादयवामिदं रा ।। [1-४,३,४१८१७१।१५,११,४-४४.१४-५७,१५,१...। गम १३,५५-५६,१६,८०-८१.१५.१ मा. *. १.२.१ [ता भाप मोर ९ि.., १.०४.११, ......... ...... प्रा ..१...]

·" . . . " (१७) मैत्रायणी-संहिवायाम् [काण्डे २, प्रपा० ८, अनु० १-३ सजर्मतुभिः, सविधाभिः, सर्देवैः, सवैवयुनाफ, रमेये त्या वैश्वानरीया, ऽश्विनाधयू सादयतामिह त्वा, सतुभिः, सर्विामिः, सर्वसुभिः, “ समतुमिः, सर्विधीभिा, सजू रुद्रैः, समतुभिः, सर्विघाभिः, सनरादित्यः, समतुभिः, सर्विघोभिः, सर्विधैर्देवश्चानरैः, सर्देवैर्वयुनाफ, ये त्वा वैश्वानरीया,ऽश्विनाव मादयतामिह त्या ॥१॥ प्राण मे पास,पान मे पाहि, व्यान मे पाहि, चक्षुर्म उज्या विभाहि, श्रौत्र मे श्लो- कया, ः पिचों, पीर्जिन्य, द्विपादव, चतुष्पात् पाहि, दिवौ वा वृष्टिमस्य, क्षत्र, वयो, मयन्त छन्दो, विष्टम्भौ क्यो, ऽधिपतिश्छन्दो, मूर्धी वयः, प्रजापतिश्छन्दो, विश्वकर्मा चयः, परमेष्ठी छन्द, स्च्यविवंय, स्त्रिष्टुप्छन्दो, दित्यवोड् वयो, विराट् छन्दः, पञ्चावियो गायत्री छन्द, स्त्रियत्सौ वय, उष्णिता छन्द, स्तुयोड् यो, अनुष्टुप्छन्दः, पष्ठवाड् पंपो, वृहती छन्द, उक्षा चयः, कुकुप्छन्द, अपभी वयः, सतोही छन्दो, ऽनान्यः, पक्तिदछन्दो, धेनुयो, जगुती छन्दो, यस्तो यो, युवल छन्दो, वृष्णियो, विशाल छन्दः, पुरुषो वय, स्तन्द्र छन्दः, सिहो यय, दिवछन्दो, व्याघौ यो, ऽनाधृष्य छन्दः ॥२॥ इन्द्रामी अन्यथमानामिष्टका १५हतर युवम् । पुष्ठेन यावापृथिवी आपणान्तरिक्षं च विद्याधस्व ।। संन्यास प्राची दिग्, विरोडसि दक्षिणा दिक्, सोडसि प्रतीची दिक, स्यराइस्यूदीची दि, धिपत्न्यस्यूपी दि, गायुमें पाहि, ण मे पाय, पान मे पाहि; व्यान मे पाहि, धुर्मे पाहि, श्री मे पाहि, मनो मे पिन्य, चाचं मे जिन्या,ऽऽन्मान मे पाहि, ज्यो- तिम यह, मा छन्दः, प्रेमी छन्दः, प्रतिमा छन्दो, ऽस्रीवौदछन्दः, पक्तिश्रन्द, इणिहा छन्दो, गायत्री छन्द्र सिष्टुप्छन्दो, गती छन्दो, अनुष्टुप्छन्दो, पिरांट छन्दो, बृहती ईन्दा, पृथिवी एन्टो, अन्तरिक्ष छन्दो, चौदईन्दो, नक्षत्राणि छन्दा, समा छन्दः, कृषिश्छन्दो, योक्छन्दो, मनन्छन्दा, गोदछन्दो, छन्दो, जो छन्दो, हिरण्यं ईन्दो, शर्मियता, यांतो देवता, मयों देवता, चन्द्रमा देयता, - [0]: १.२,५-५.१७१-२ । कपि. २५,१०,११ वा. १४,०-१कान. १५,५-१३॥ [...:.१.२,६-७ गट १७३ । वि. ०६२ मा १४,११,१३,१५-२२। मध्य. १५,१४,१६॥ १७-४ म.म.६२,१।।

·१२ - याण्ड २, प्रपा० ८, अनु० ३-६] अग्निचितिः। [१७३ ] वैसयो देवता, रुद्रो देवता, उदित्या देवता, मरुतो देवते,-न्द्रो देवता, वरुणो देयता, बृहस्पतिर्देवता, विश्वे देवो देवता, मूासि रांड्, ध्रुवासि धरुणा, धर्यसि धरण्या, ऽऽयुपे त्वा, वर्चसे त्या, कृष्य त्वा, क्षमाय त्या, यन्त्री रोड्, यन्त्र्यसि यमनी, 'धय॑सि धरित्री, 4 वो, जे त्वा, रम्य त्वा, पोपाय त्वा ।। ३ ।। आशुखिव, द्धान्तः पश्चदुशो, व्योमा सप्तदशः, प्रतूर्तिरष्टादुर्श, स्तपो नवदुशो, ऽभीवतः सुशिौ, धरुण एकविशो, चर्चा द्वाविशः, संभरणत्रयोवि शौ, योनि- श्रतुर्विशो, गर्भाः पञ्चविश, औजत्रिणवो, विराट् शिः, ऋतुरेकत्रि शौ चि. धृतित्रिशः, प्रतिष्ठा त्यस्त्रियों, नस्य विष्टपं चतुविशो, नाकः पशिो, वीवोऽष्टाचत्वारि शो, धुत्र चतुष्टोमः ।। ४ ।। अग्नेर्भागोऽसि, दीक्षाया आधिपत्यं, ब्रह्म स्मृत, त्रिवृत्स्तोमा, ईन्द्रस्य भागोऽसि, विष्णोराधिपत्यं, नत्र स्पृत, पञ्चदशः स्तोमो, नृचक्षसां भागोऽसि, धातुराधिपत्यं, जनित्र स्पृत५, सप्तदर्शः स्तोमो, मित्रस्य भागोऽसि, वरुणस्याधिपत्यं, दिवा वृष्टिवीतः स्मृत, एकविशः स्तोमो, ऽदित्या भागोऽसि, पूष्ण आधिपत्य, मौजः स्पृत, त्रिणः स्तोमो, मनां भागोऽसि, रुद्राणामांधिपत्यं, चतुष्पात् स्मृतै, चतुर्विशः स्तोम, आदित्यानां भागोऽसि, मरुतामाधिपत्यं, गर्भाः स्पृाः, पञ्चविशः स्वामी, सवितुर्भागो ऽसि, वृहस्पतरोधिपत्य, समीचीदिशः स्मृता, चतुष्टोमः स्तोमो, यवानां भागोऽस्य,- यवानामाधिपत्यं, जोः स्मृता, चतुश्चत्वारिशः स्तोम, अभूणा मागोऽसि, . विश्वेषां देवानामाधिपत्यं, भूत निशान्त स्पृतं, यदिशः स्तोमः ॥ ५ ॥ एकयास्तुवत, गुर्जा अधीयन्त, प्रजानां पतिरधिपतिरासीत्, तिभिरस्तुवत, ब्रह्मासू- ज्यत, ब्रह्मणस्पतिरधिपतिरासीत, पञ्चभिरस्तुवत, मृतान्यसृज्यन्त, भूतानां पतिरधिपति- रासीत्, सप्तभिरस्तुवन, सप्तऋषयोऽसृज्यन्त, धातांधिपतिरासी, अभिरस्तुवत, पितरोऽ-- सृज्यन्ता, द्वितिरधिपतिरासी, देकादर्शभिरस्तुवता, ऽतवा असृज्यन्त, अतोऽधिपतय आ. स, स्त्रयोदशभिरस्तुचत, मासा असृज्यन्त, सध्यत्सरौऽधिपतिरासीत्, पञ्चदर्शभिरस्तुवत, [४] ४,३,८, काठ १७,४ । कपि २६,३ । वा १४,२३ । काण्व १५,२५-२६ । मा श्री ६,२,१। [अनस्य विष्टप । अथर्व ११,३,५०] [५] मे ३.२,१० ते ४,३,९। पाठ १७,४। कपि २६,३ । वा १४,२४-२६। काव १५,२७-३९ । मा. , + . . - [६] मैं. ३,९,१०॥ ते ४,३,१०१ बाट. १७,५। कपि, २६,४। था. १४.१८०३१ काण्व. १५,३२-३५५ मा, मी ६.२.१ ·- [१७४] मंत्रायणी-सहितायाम् { कार्ड , प्रपा. ८, अनु० ६-८ क्षमसज्यंते, न्द्रोऽधिपतिरासीत्, सप्तदशभिरस्तुयत, ग्राम्याः पशवोऽसृज्यन्त, ऍहस्पतिर- धिपतिरासी, नवदुर्शभिरस्तुवत, शूद्रायी असृज्येता, महोरात्रै अधिपत्नी आस्ता, मकविर- शत्त्यास्तुवतै, कशफमसृज्यत, वरुणोऽधिपतिरासीत्, योविशत्यास्तुवत, क्षुद्राः पशवो इसृज्पन्त, पूाधिपतिरासीत्, पञ्चविशत्यास्तुवता, -ऽऽरण्याः पशवोऽसृज्पन्त, वायु- रधिपतिरासीत्, सप्तविशत्यास्तुवत, वनस्पतयोऽसृज्यन्त, सौमोऽधिपतिरासी, नव- विश्शत्यास्तुवत, चावापृथिवीं व्यतार, संघो रुद्रा अनुव्यायर,-स्त उ एवधिपतय आ- स, नेकत्रिशतास्तुवत, प्रजा असृज्यन्त, यायवाश्चाधिपतय आसर, स्त्रयस्त्रिरशता- स्तुवत, भूतान्यशाम्पन्, प्रजापतिः परमेष्ठयधिपतिरासीत् ॥६॥ १४ अंग्रे जातान् प्रेणुदा नः सप॑नान् प्रत्यजावान् जातवेदो नुदस्व । अधि नो हि सुमना अहेडय् शर्मस्ते स्याम त्रिवस्था उद्भौ ।। १५ संहमा जातान् प्रेणुदा नः सपत्नान् प्रत्यजातान् जातवेदो नुदस्व । अधि नो बृद्वि सुमनस्यमानो वयं स्याम प्रणुदा नः सपत्नान् ।। चतुश्चत्वारिशी स्तोमो, वर्णो दैविण५, पोडशी स्तोमा, औजो द्रविणम् ।। १७ अनः पूरीपमस्य॑प्सो नाम तो त्या विश्वे अभिगृणन्तु देवाः । स्तोमपृष्ठा तयतीह सीद प्रजायुद्धस्मै विणायजस्व ॥ १८ तया दुर्घतुयागिरसद् ध्रुवां सीई, वश्छन्दो, चरिवश्छन्द, आईच्छन्दों, मनश्छन्दः, गंभू छन्दः, परिभूदछन्दः, सिन्धुश्छन्दो, व्यचश्छन्दः, समुद्र छन्दः, सलिल छन्दः, ककुद्वन्द स्त्रिकाप्छन्दा, फाव्य छन्दो, ऽकुपै छैन्दो, पङ्क्तिश्छन्दः, पदुप- तिरछन्दो, विटारपङ्क्तिदछन्दः, शुरौ भृजश्छन्दः, पक्षश्छन्दः, प्रच्छन्दा, सर- पच्छन्दो, बियच्छन्दो, वृहच्छेन्दो, रथन्तर छन्दो, निकाय छन्दो, वीवधै रन्दो, 'गिर्दछन्दो, भृनश्छन्दः, सरस्तुप्छन्दो, ऽनुष्टुप्छन्दा, ऐवश्छन्दो, चविश्छन्दो, यदछन्दो, ययस्कईन्दो, विशाल छन्दो, विपर्धाश्छन्द, दिदान्दो, दूरोहण छन्द, स्तन्दं छन्दो, मार छन्दः ॥७॥ मिना क्षयाय क्षयं जिन्य, प्रेत्या धर्मणे धर्म जिन्या, न्यित्या दिवें दिवं जिन्य, संधि- [७] ३,९,१०। ४.३.१० । काठ १७,६१ २६,५१ मा १५.१-५॥ काम १६९-८ मा श्री ६,१२॥ [ जातामणुदा० । भगर्य ७.३४.६ । सहसा जातामणुः । अपर्व ७,३५,१] 1632,३,१। ४४ापाठ १७,७। यपि २६,६१ का १५,६,७९१ पथ, १९,९-१९,१४-१५ मा छोरा . .

·. काई २, प्रपा-८, अनु. ८-९] अग्निचितिः। [१५] नान्तरिक्षायान्तरिक्षं जिन्व, प्रतिधिना पृथिव्यै पृथिवी ज़िन्व, विष्टम्झनु वृष्टय वृष्टि जिन्व, प्रायाऽहर्जिन्या,ऽनुवाय राज्यै रात्री जिन्यो, शिजा सुभ्यो वसन् जिन्व, प्रतेन रुद्रेम्यो रुद्रान जिन्व, सुदितिनादित्येभ्य आदित्यान् जिन्व, तन्तुना प्रोम्यः पूर्जा जिन्वौ, जसा पि- तृभ्यः पितॄन् जिन्व, पृतनापाडा पशुभ्यः पशून् जिन्व, रेचौधीम्पा औपीर्जिन्या, भि- जिता युक्तग्राणेन्द्रायेन्द्र जिन्वा, ऽधिपतिना प्राणाय प्राणं जिन्व, धरुणेनोपानीयापान जिन्व, सरसर्पण चक्षुपे चक्षुर्जिन्य, वयोर्धसाधीतायाधीतं जिन्य, त्रिवृता निवृते त्रिज्जिन्य, प्रवता प्रवृते प्रजिन्व, सत्ता सवृते सवृजिन्ना, ऽनुव॑तानवतेऽनुवृजिन्व, विरोहेण विरोहाय विरोह जिन्व, प्ररोहेण प्ररोहाय प्ररोह जिन्व, सरोहण सरोहाय सरोहै जिन्वा,ऽनूरोहणान- रोहायानोहें जिन्व, वसुफैन बसुकाय वसुकै जिन्व, श्रिया वैश्रिय पश्री जिन्य, 4- स्य॒ष्टया वस्य॒ष्टय वस्य॒ष्टिं जिन्वा,ऽऽक्रान्त्याकान्त्या उत्क्रान्ति जिन्वों, क्रान्त्योत्क्रान्त्या ओक्रान्ति जिन्व ॥८॥ राश्यसि, प्राची दिग्, सवस्ते देवा अधिपतयो, नितीनो प्रतिधती, त्रिवृत्त्या स्तोमः पृथिव्या श्रुयत्वा, ज्यमुक्यमव्यथायै स्तनोतु, रथन्तर साम प्रतिष्ठित्या अन्तरिक्षा, *- पयस्त्वा प्रथमा देवेषु दिवो माया परिणां प्रथन्तु, विपी चायमधिपतिच, ते त्या सर्व सचिदाना नाकस्य पृष्ठे स्वर्ग लोके यजमानं च सादयन्तु, विराटुस, दक्षिणा दिग्, रुद्रास्ते देवा अधिपतया, इन्द्रो हेतीनां प्रतिघर्ती, पञ्चदर्शस्त्वा स्तोमः पृथिव्याः श्रूयतु, प्रेडगमुक्थमव्यथायै स्तनोतु, बृहत्साम प्रतिष्ठित्या अन्तरिक्षा, पपस्त्वा प्रथमा देवेषु दियो माया परिणां धन्तु, विधुर्ती चायमधिपतिश्च, ते त्वा सर्वे सविदाना नोकस्य पृष्ठे स्वर्ग लोके यजमानं च सादयन्तु, सम्राडसि प्रतीची दि, गादित्यस्तेि देवा अधिपतयः, : मोमो हेतीनौ प्रतिपूर्ती, सप्तदर्शस्त्वा स्तोमः पृथिव्या श्रृयतु, मरुत्वीयुमुक्थमव्यथायें स्तनोतु, वैरूप साम प्रतिष्ठित्या अन्तरिक्षा, पयस्त्वा प्रथमा देवेषु दिवौ मात्रया चरिणां प्रथन्तु, विधुती चार्यमधिपविश्व, ते त्या सर्वे सविद्वानों नोकस्य पृष्ठे स्वर्ग लोके यजमानं च सादय- न्तु, स्वरहस्यूदीची दिङ्, मरुतस्ते देवा अधिपतयो, वरुणो हेतीनां प्रतित, कवि शस्त्वा स्तोमः पृथियार अयतु, निष्केवल्यमुक्यमव्यथायै स्तनोतु, वैराज साम प्रतिष्ठित्या अ- न्तरिक्षा, पयस्त्वा प्रथमा देवपु दिवौ माया परिणां प्रथन्तु, विधी चायमधिपतिश्व, ते त्वा सर्वे सविदाना नोकस्य पृष्ठै सगै लोफे यजमानं च सादयन्व, धिपत्न्यस्यूची [९] मे. ३,३,२॥ ते. ४,४,२। काठ. १७,८ पि. २६,७। वा १५,१०-१४। ग्व. १६.१६-३०मा श्री. ६.२,२॥ 4 ·[१७] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड२, प्रा० ८, अनु०९-११ - . . दिग्, विश्वे ते देवा अधिपतयो, बृहस्पतिहेतीनों प्रतिधती, विणवत्रयस्त्रिशी त्या स्तोमो पृथिव्या श्रयता, वैश्वदेवाग्निमारुते उक्थै अव्यथायै स्तभुतार, शाकररैवते सामनी प्रति- ष्ठित्या अन्तरिक्षा, ऋपृयस्त्वा प्रथमजा देवेषु दिवौ मात्रया वरिणा प्रथन्तु, विधी चार्यम- धिपतिश्च, ते त्या सर्वे सविदाना नाकस्य पृष्ठे स्वर्ग लोके यजमानं च सादयन्तु ॥९॥ २१ अथ पुरी हरिकेशः सूर्यरामि,-स्तस्य रथकुत्तश्च रोजाश्च सेनानीग्रामण्यौ, पुञ्जिकस्थलाच कृतस्थला चाप्सरसौ, यातुर्धाना हेती, रक्षासि प्रहेति, स्तम्यो नमो अस्तु, ते नो मृडन्तु, ते य द्विष्मौ यच नो द्वेष्टि तमेषां जम्भे दध्मो, ऽय दक्षिणा विश्वकर्मा, तस्य रथस्वनश्च स्यचित्रश्च सेनानीग्रामण्यो, मेनका च सहजन्या चाप्सरसो, दुड्क्ष्णवः पशवो हेतिः, पी- रुपेयो : प्रहेति,-स्तेभ्यो नमो अस्तु, ते नो मृडन्तु, ते ये द्विष्मौ यश्च नो द्वेष्टि तोता जम्भे दध्मो, ऽय पश्चा विद्वसु, स्तस्य॒ रथुप्रोतश्वासमरथश्च सेनानीग्रामण्या, आम्लौचन्ती च प्रेम्लौचन्ती चाप्सरसी, व्याघ्रा हेतिः, सपीः प्रहेति, स्तभ्यो नमो अस्तु, ते नो मृड- तै य द्विष्मौ यश्च नो द्वेष्टि तमेषां जम्भे दध्मो, ऽयमुत्तरोत्सत्यद्वसु, स्तस्य सेनजिनु सुपेणश्च सेनानीग्रामण्यो, विश्वाची च घृताची चाप्सरसा आपो हेति, चीतः प्रहेति, स्तेभ्यो ते य द्विष्मी यश्च नो द्वेष्टि तमेषां जम्भे दध्मो, ऽयमुपर्योग्य- सु, स्तस्य तार्क्ष्यारिष्टनेमिश्च सेनानीग्रामण्या, उपशी च पूर्वचित्तिवाप्सरसा, अवस्फूर्जद्धे- ति, विद्युत्प्रहेति, स्तेभ्यो नमो अस्तु, ते नो मृडन्तु, ते ये द्विष्मो यश्च नो द्वैष्टि तमेपजिम्भे दमः ॥१०॥ प्राच्या त्या दिशा सादयाम्य, मिना देवैन देवतया गायत्रैण छन्दसाः शिरा उपदधामि, गायत्रस्य छन्दसोऽनैः शीणग्निः शिरा उपदधामि, दक्षिणया त्या दिशा सादयामी, न्द्रेण देवेनु देवतुया त्रैष्टुभेन छन्दुसाने पक्षमुपदधाम, त्रैष्टुभस्य छन्दसोऽः पक्षणाने पक्षमुपदधा- मि, प्रतीच्या त्या दिशा सादयामि, विश्वेभिर्देवेभिर्देयतया जागतेन छन्दसानैः पुछपदधा- मि, जागतस्य छन्दुसोऽः युछैनामे पुछमुपदधायु, द्वीच्या त्वा दिशा सादयामि, मित्रा- वरुणाभ्यां दे॒वाम्यां देवतयानुष्टुभेन छन्दसाग्नः पक्षमुपदधाम्या, नुष्टुभस्य छन्दसोऽभः पक्षणाः पक्षमुपदधाम्य, ध्या त्या दिशा सादयामि, बृहस्पतिना देवेनु देवतया पातेन छन्दसानैः पृष्ठ पदधामि, पङ्क्तिस्य छन्दुसोऽः पृष्ठेनाः पृष्ठमुपदधामि ॥११॥ नमो अस्तु, ते नो मृडन्तु, २२ २३ [१०] मे. ३,३,१। ते. ४,४.३ । काठ. १७.९ । कपि, २६,८ । वा १५,१५-१९,१६,६४-६६ । काण्व १६, ३१-४०,१७,६४। मा. श्री. ६,२,३ ते नो मृडन्तु (डतु)...दध्मः। अथर्व ३,२६,१-६,२७,१-६] [११] मै ३,३,२ । मा श्री. ६,२,२।

·. काण्ड २, प्रपा० ८, अनु० १२-१४ ] अमिचितिः। [१७७] । मधुच माधवश्च वासन्तिका ऋतू, अनेरन्तः श्लेषोऽसि ।। २४ कल्पेतां द्यावापथिवीं कल्पन्तामापा औषधयः । कल्पन्तामग्नयः पृथल मम ज्येष्ठयाय संबृताः ।। ये अग्नयः समनसोऽन्तरां द्यावापृथिवीं । चासन्तिका ऋतू अभिकल्पमाना ईन्द्रमिव देवा अभिसरविशन्तु ।। शुक शुचिश्व ग्रैष्मा ऋतू, नभश्च नभस्यश्च वार्पिका ऋतू, हुपश्वोर्जश्च शारदां ऋतू, सहश्च सहस्यश्च हैमन्तिका ऋतू, तपश्च तपस्यश्च शैशिर ऋत, अनरन्तःश्लेषोऽसि ॥ २७ कल्पेतां द्यावापृथिवी कल्पन्तामापा ओषधयः । कल्पन्तामग्नयः पृथङ् मम ज्यैष्ठयाय संवताः ।। २८ ये अनयः समनसोऽन्तर्रा द्यावापृथिवीं । शैशिरा त अभिकल्पमाना ईन्द्वमिव देवा अभिसविशन्तु ॥१२॥ २९ पुरोवातसनिरस्य, भ्रसनिरसि, विद्युत्सनिरसि, स्तनयित्नुसंनिरसि, वृष्टिसानिरस्य, मैर्यान्यस्य, मैग्नेयोन्यसि, वार्यार्थीन्यसि, वायॊर्वाोयान्यसि, देवाना५ यान्यसि, देवानां देवयान्युसि, विश्वेषां देवाना५ यान्युसि, विश्वेषां देवानां देवान्यसि, सध्यान्यस्य, न्त- रिक्षसदस्यन्तरिक्षे सीदा, उम्बा च बुला च नितनी च स्तनयन्ती चायन्ती च मेययन्ती च चपुणीका, सलिलाय त्वा, सुंदीकाय त्वा, सतीकाय त्या, केताप त्वा, सुकेताय त्वा, संकेताय त्वा, विवस्वते त्वा, दिवं त्वा ज्योतिष, आदित्येभ्यस्त्वा ॥ १३ ॥ उद्पुरी नौमास्यनेन विष्टा, तो त्या प्रैम्यात्मना पुसपैगोभिरश्वैरोयुपा वर्चसा प्रजया धन सन्या मेधया या पोर्पण, मनुष्यास्ते गोप्तारो, निरधिपति, स्तया देयतयागिरद् ध्रुा सीदी,ऽपराजिता नामासि, ब्रह्मणा विष्टा, तो त्या प्रैम्यात्मना पुरुपेगोभिरैश्चैयुपा चर्चसा प्रजया घनेन सन्या मेधया रय्या पेपिण, मरुतस्ते गोप्तारी, वायुरधिपति, स्तया दे- तयाशिस्वद् धुर्वा सीदा, अधिद्योनीमास्य, मृतेन विष्टा, तो त्वा रैम्यात्मना पुरुपौभिर- [१२] मै. ३,३,३। ते. ४,४,११ । काठ. १७,१० । कपि. २६,९॥ वा १३,२५,१४,६,१५-१६,०७,२५,५७। काय, १४,२६,१५,५,१६,३१:१६.७९ । [१३] ते. ४,४.६ । मा. श्री ६.२,२। [१४] मै. ३,३,४ । ते ४,४,५,३,११,४,४,३,३ । काठ, १७,१० । कपि २६,९ का १५,६२-६५,२२,७,२०,२८, १३.१७-२९,२४,१४,१२,१४,१५,५८,६४,१७,२-३। काव १६,८३-८५,१३,८,२२,७,१४,१७-१९,२४-२५, १५,१५-१६:१८,३-४) मा. श्री. ६,६,२।

·(१७८] मैत्रायणी-संहितायाम् [पाण्ड २, प्रपा०८, अनु०१४ . वैरायुपा वर्चसा जया धनेन सन्या मेधया या पोपेण, विश्वे ते देवा गोप्तार!, सूर्योऽधि- पति, स्तया देवत्याङ्गिरस्वद् ध्रुवां सीद, प्राकृतिष्वा सादयतु पृथिव्याः पृष्ठे, भरसि, भूमिरसि, प्रथोऽसि, पृथि३व्यस्य, दितिरसि विश्वधाया विश्वस्य भुवनस्य धी, पृथि- वी५ यछ, पृथिवी हह, पृथिवी मा हिसीः, पृथिव्यां गा पाहि विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायोदानाय प्रतिष्ठायै चरित्राया, ऽग्निष्ट्वाभिपातु मया स्वस्त्या छर्दिषा शन्तमैन, विश्वकर्मा सादयत्वन्तरिक्षस्य पृष्ठे, अन्तरिक्ष यछा, अन्तरिक्षं रहा, उन्तरिक्ष मा हिर- सी, रन्तरिक्षान्मा पाहि विश्वस्मै प्राणायापानीय व्यानोयोदानायु प्रतिष्ठायै चरित्राय, वायुष्ट्वाभिपातु मह्या सरत्या छुदिपा शन्तमैन, परमेष्ठी त्या सादयतु दिवः पृष्ठे व्यंच- स्वती प्रथस्वती भास्मृतीय रश्मीवनीमा या दिव भास्या पृथिवीमोच॑न्तरिक्ष, दिवर य, दिवं दृह, दिवं माहिरसी, र्दिो मा पाहि विश्वस्मै प्राणायापानाय व्यानायो- दानाय प्रतिष्ठायै चरित्राय, सूर्यस्त्वाभिपातु मह्या स्सस्त्यां छुदिपा शन्तुमेन ॥ प्रौयदश्वो ने यबसेऽटिप्यन् यदा महः सवरणाव्यस्थात् । आढस्य वातो अनुवाति शोचिरंध स्मा ते बृजनं कृष्णमस्तु । ३२ आयौष्ट्ा सदने सादयामि समुद्रस्योमन्नतश्छायायां, नमः समुद्राय, नमः समुद्रस्य च- क्षसे, सहसस्य मासि, सहस्रस्य प्रमासि, सहस्रस्य प्रतिमासि, सहसूस्य संमासि, सुहस्रस्योन्मामि, साहसोऽसि, सहस्राय त्वे, मा में अग्ना इष्टका धेनवः सन्त्वे, का च शत छ, शतं च सहस्रं च, महस्रं चागुंतं चा, युंतं च प्रय॒तं च, प्रयुत चायुतं चो, चुदं च न्युर्युदं च, समुद्रश्च मध्यं चो, अन्तश्च परार्धथे, मा मे अना इष्टका धेरः सन्तु पृष्टिः सहस्र- मयुतमक्षीयमाणा, मतुष्ठाः स्थ माधो घृतश्रुतो मधुश्रुता ऊर्जम्वतीः पयस्वतीः स्पधार्थिनीः उलायिनी, स्तों में अन्ना ईष्टका धेनवः सन्तु विराजो नाम कामदघा अमुंत्रामुष्मिल्लोके ॥ १४ ॥ ३३ [ ११८२] ॥ इति मध्यमकाण्डेऽष्टम प्रपाठक. ॥८1) [वयंसा मजया (च) धनेन । ऋ १.२३,२३, अथर्व १४,१,४८,१९ ३१७। प्रोपदभ्यो न०...मस्तु । *७,३०, मा १२०० सहसं च नियुत बाद च । ऋ, परि, ३३,७ (द्वि पा) ।

·काण्डर, प्रपा० ९, अनु० १-२ अग्निवितिः। [७] अथ नवमः प्रपाठकः। १ ३ ८ ९ आ त्या वहन्तु हयः सुचेतसः श्वेतैरवैरिह केतुमद्भिः। वातजवैलवद्भिर्मनोजवरस्मिन् यज्ञे ममु हाय शर्व ॥ देवानां च पीणां चासुराणां च पूर्वजम् । महादेव महस्राक्ष शिवमायाम्यहम् ॥ २ तत् पुरुषाय विद्महे महादेवाय धीमहि । तन्नो रुद्रः प्रचोदयात् ॥ तहाडीच्याय विद्महे गिरिसुतीय धीमहि । तन्नो गौरी प्रचोदयात् ॥ तत् कुमारीय विद्महे कार्तिकेयाय धीमहि । तन्नः स्कन्दः प्रचोदयात् ॥ तत् कराटाय विद्महे हस्तिमुखाय धीमहि । तन्नो दन्ती प्रचोदयात् ।। तचतुर्मुखाय विद्महे पद्मासनाय धीमहि । तन्नो ब्रह्मा प्रचोदयात् ।। सत् केशवाय विद्महे नारायणाय धीमहि । तनो विष्णुः प्रचोदयात् ।। तद्भास्कराय विद्महे प्रभाकराय धीमहि । तन्नो भानुः प्रचोदयात् ॥ तत् सौमराजाय विद्महे महाराजाय धीमहि । तन्नश्चन्द्रः प्रचोदयात् ॥ १० तज्ज्वलनाय विद्महे वैश्वानराय धीमहि । तन्नो वह्निः प्रचोदयात् ॥ तस्य॑जपाय विद्महे महाजपाय धीमहि । तमो ध्यानः प्रचोदयात् ॥ १२ तत् परमात्माय विद्महे वैनतेयाय धीमहि । तवः सृष्टिः प्रचोदयात् ॥१॥ नमस्ते रुद्र मन्यव उतौ ता इंपुरे नमः । नमस्ते अस्तु धन्वने बाहुभ्यामुत ते नमः ॥१४ या ते रुद्र शिवा तरघोरापापकाशिनी । तया नस्त३न्वा शैतमया गिरिशन्ताभिचाकशीहि ॥ यामिपुं गिरिशन्त हो विभप्यस्तो । शिवा गिरिश तो कुरु मा हिश्सीः पुरुष जगत् ।। १६ शिन वचसा त्वा गिरिशाछा वदामसि । यथा नः सर्वा ईज्जनः सैगमै सुमना असत् ॥ अध्यवोचदाधिवक्ता अथो दैव्यो भिषक् । अहीरश्च सर्वान् जम्भयन्त्सर्वाश्च यातुधान्योऽधरांचीः परासुत्र ।। [१] काठ १७,११ 1 ते आ १०,१५१ मा श्री ११,५। [ आ त्या वहन्तु हरयो। १.१६.१] [२] ते ४,५,६ । काठ १७.११ । कपि २७,१ । वा १६,१-१४। काथ १७.१-२४ । मा श्री ६२,४। [यथा असत् । ऋ १०,१४१,४ अपर्व ३,२०,६। आदीश्च सर्या० ( मदृष्टान्स ) १,१९१, • "८, अधर्व ४,९,९] - १७ ८ ना.

·[१८०] मैत्रायणी-संहितायाम् [ फाण्डं२, प्रपा० ६,अनु.१-४ असौ यस्ताम्रौ अरुण उत बभ्रुः सुमङ्गलः । ये चे अभितो रुद्रा दिक्षु श्रिताः सहस्रशोऽवैपार हैड ईमहे ।। असौ योऽवसर्पति नीलग्रीधो विलोहितः । उतैन गोपा अश्रन्नुतैनमुदहार्यः ॥ २० उतन५ विश्वा भूतानि स दृष्टौ मृडयातु नः ।। २१ नमो नीलकपर्दाय सहस्राक्षाय मी?पे । अथो ये अस्य सत्वान इदै तेभ्योऽकर नमः॥ २२ नमस्ता आयुधायानातताय धृष्णवे | उभाभ्यामुत ते नमो बाहुम्यां तव धन्वने ॥ २३ प्रमुश्च धन्वनस्त्वमुभयो त्योज्योस् । याच ते हेस्ता ईपवः परा तो भगयो वप ।। २४ अवतत्य धनुष्टु५ सहस्राक्ष शेतेपुधे । प्रशीर्य शल्यानां मुखर शिवो नः सुमना भव।। २५ विज्यं धनुः कपर्दिनो विशल्यो घोणवं उत। अनेशन्नस्य या इपब आभूरस्य निपङ्गथिः॥२६ परि ते धन्वनो हेतिरस्मान् वृणक्तु विश्वतः। अथो य इपुस्तिवारे अस्मिन्निधेहि तम्।। २७ या ते हेतिमीढुष्टम शिव बभूव ते धनुः । तयास्मान् विश्वतस्त्वमुयर्मया परिभुज।।२।।२८ “नमो हिरण्यवाहये सेनान्ये दिशौ च पतये नमो, नमो वृक्षम्यो हरिकेशेभ्यः पशूनां पतये नमो, नमो हरिकेशायोपवीतिने पुष्टानां पतये नमो, नमः शपिञ्जराय विपीमते पीना पतये नमो, नमो बन्लुशाय व्याधिनेऽन्नस्य पतये नमो, नमो रुद्रायाततायिने क्षेत्रस्य पतये नमो, नमो भस्य हेत्यै जंगुतस्पतये नमो, नमः सूर्याहन्त्वाय बनानां पतये नमो, नमो रोहिताय स्थपतये वृक्षाणां पतये नमो, नमो मन्त्रिणे वाणिजाय, कक्षाणां पतये नमो, नमो भुवन्तये वारिवस्कृतायौ, पधीनां पतये नमो, नमः सहमानाय निव्याधिन, व्याधिनीनां पतये नमो, नम आक्रन्दयुत उच्चै|पाय सत्वानां पतये नमो, नमः कृत्सवीता- य धापते पत्तीना पतपे नमो, नमो निपङ्गिणे ककुमाय स्तेनानां पतये नमो, नमो चञ्चते परिचते स्तायूनां पतये नमो, नमो निचेसे परिचराया, उर्पानां पतये नमो, नमो निपनिण इपुधिर्म संस्कराणां पतये नमो, नमः सृगापियो जियारसद्भयो मुष्णतो पतये नमो, नमोऽसिमड्यो नक्तं चरथः प्रकृन्तानां पतये नमो, नम उप्णीपिणे गिरिचराय कुलुश्चान। पतये नमो नमः ॥ ३ ॥ २९ नम इपुकद्भयो धनुष्कृयश्च वो नमो, नमा इपुमंड्यो धन्यायिभ्यश्च वो नमो, नम आ- तन्वानभ्यः प्रतिधानम्यश्च वो नमो, नम आयंछद्भयो विसृजेद्भश्च वो नमो, नमोऽस्यद्रयो [३] ते ४,५,२-३ । काठ १७,१२ । कपि, २७,२ 1 या १६,१७-२२१ काण्व १७,१७-२२ ॥ [४] ते ४,५,३-४ । काठ. १७,१३ । कपि २७,३ । वा १६,२२-२६ । काण्व १७,२२-२६ । मा श्री ६,२,४ । , .

·चाण्ड २, प्रपा० ९, अनु० ४-६] भग्निचितिः। [१८१] विपद्यश्च वो नमो, नमः स्वपद्भयो जाग्रगथश्च वो नमो, नमः शयानेभ्या आसीनेभ्यश्च वो नमो, नमस्तिष्ठद्भयो धाउद्भयश्च वो नमो, नमः साम्यः सभापतिभ्यश्च यो नमो, नमोऽश्वेभ्योऽश्वपतिभ्यश्च यो नमो, नम आव्याधिनीभ्यो विविध्यन्तीम्यश्च वो नमो, नमा उंगणाभ्यस्तृतीभ्यश्च वो नमो, नमो गणेभ्यो गणपतिभ्यश्च वो नमो, नमो बातभ्यो ग्रांत- पतिभ्यथ यो नमो, नमः कुछभ्यः कृछूपतिभ्यश्च वो नमो, नमो विरूपेभ्यो विश्वरूपेभ्यश्च यो नमो, नमः सैनाम्या सैनानीभ्यश्च वो नमो, नमो रार्थिभ्यो रुधिभ्यश्च यो नमो, नमः तृम्या संग्रहीत॒भ्यश्च यो नमो, नमो बृहद्भयो म्युश्च यो नमो, नमो युभ्य आशीनेभ्यश्च यो नमो नमः ॥ ४ ॥ ३० नमो ब्राह्मणेभ्यो राजन्येभ्यश्च वो नमो, नमः सूतेभ्यो विश्येभ्यश्च वो नमो, नमस्तक्ष- म्यो रथकारेभ्यश्च वो नमो, नमः कुलालेम्पा करेिभ्यश्च वो नमो, नमो निदिभ्यः पुञ्जि- प्रेभ्यश्च वो नमो, नमः श्वनीम्यो मृगयुम्यश्च वो नमो, नमः श्वभ्यः श्वपतिभ्यश्च वो नमो, नमो भवाय च शर्वाय च, नमो रुद्राय च पशुपतये च, नमो व्युप्तकेशाय च कपर्दिने च, नमो नीलग्रीवाय च शितिकण्ठाय च, नमः सहस्राक्षाय च शुधन्वने च, नमो गिरिशाय च शिपिविष्टायु च, नमो मीढुष्टराय चैपुमते च, नमो हुस्वाय च वामनाय च, नमो बृहते च पीयसे च, नमो वृद्धाय च सुघने च, नमोऽग्रीयाय च प्रथाय च, नम आर्शवे चोजिरायु च, नमः शोभाय च शीघ्राय च, नमा ऊर्याय चावस्यन्याय च, नमो द्वीप्या- य च स्रोतस्याय च ॥ ५॥ नम आशुषेणाय चाशुरथाय च, नमो रिल्मिने च कचिने च, नमो वर्मिणे च वरूथिने च, नमः शूराय चावभिन्दुते च, नमः श्रुताप च श्रुतसेनायु च, नमो ज्यायसे च कनी- यसे च, नमः पूर्वजाय चापराय च, नमो मध्यमाय चापगल्भाय च, नमो जघन्याय च युध्न्याय च, नमः सौम्याय च प्रतिसराय च, नमो याम्याय च म्याप च, नमो विसान्याय च श्लोक्याय च, नम उर्याय च खल्याय च, नमो न्याय च कक्ष्याय च, नमः श्रृवाय च प्रतिश्रृवायु च, नमः पथ्याय च दे॒त्याय च, नमो नायाय च पैशन्तायु घ, नमो नीप्याय च भिंद्याय च, नमोऽवव्याय च कूप्याय च, नमः संद्याय च सरस्याय च ॥६॥ [५] ४,५,४-५ । काठ १७,१३-१४ । कपि २७,३-४ वा. १६,२७-३१ । काण्व. १७,२७-३१ । [६] तै. ४,५,६--७ । काठ १७,१४-१५ । कपि २७४-५ वा १६,३२-३५ । कण्व १७,३२-३५॥

·- . [१४२] मैत्रायणी-संहितायाम् [पाण्ई १, प्रपा० २, अनु. ७-५ • नमो दुन्दुभये चाहननीयाय च, नमो धृष्णवे च प्रमाय च, नमो निपणि चेषुधिर्म • च, नमस्तिग्मषे चायुधिने च, नमः स्वायुधाय च सुधन्वने च, नमो मध्याय च वि- द्युत्याय च, नमो चोय चापीय च, नमो वीधियाय चातप्याय च, नमो न्याय च रेमण्याय च, नमो वास्तव्याय च वास्तुपायु च, नमः सोमाय च रुद्राय च,' - 'नम- स्तानाप चारुणाय च नमः शृङ्गवे च पशुपतये च, नम उग्राय च भीमाय च, नमो ऽग्रेधाय च दूरेखायु च, नमो हुन् च हनीयसे च, नमो वृक्षम्यो हरिकेशेभ्यो, नमस्ता- रोप, नमः शंभवे च मयोमचे च, नमः शंकराय च मयस्कराय च, नमः शिवाय च शिवतराय च ॥ ७ ॥ नमः शिसण्डिने च पुलस्तिने च, नमः कि शिलोय च क्षेणाय च, नम ईरिण्याय च अपथ्याय च, नमो गृह्याय च गोष्ठयाय च, नमो गैह्याय च तल्प्याय च, नमः कूल्याण च तीर्थ्याय च, नमः पार्याय चायापीय च, नमः प्रणाय चोतरणाय च, नमः प्रवा- ह्याय च सिकत्याय च, नमः फैन्याय च शंष्प्याय च, नमो नीवेष्याय च द्याय च, नमः काटयाय च गहरेष्ठाय च नमः शुष्याय च हरित्याय च, नमः पासव्याय च रजस्याय च, नमो लोप्याप चोलपाय च, नमा ऊर्याय च साय च, नमः पूर्णीय च पर्णशादायु च, नमोऽपगुरमाणाय चाभिते च, नम आसिद्ते च प्रसिद्धते च, नम आसिदीय च प्रसिदाय च ॥ ८॥ नमो गिरिकम्यो देवानार हृदयम्यो, नमो विचिन्वकैम्यो, नम आक्षिणकैम्यो, नेम आन्हतैम्पः ।। द्रौप अन्धसस्पते दरिद्र नीललोहित । प्रपा पुरानामासा मजानां मा भैमी सङ् मौ च नः किं चनामुमत् ।। दुमा रुद्रायु तवसे कपर्दिने यद्वीराय प्रेमरामहे मतीः । यथा नः शर्मसद् द्विपदे चतुप्पदे विश्व पुष्ट ग्रामे अस्मिननातुर्रम् ।। ३७ यो ते रुद्र शिवा तनः शिवा विवाह पूर्जा । शिया कृतस्य भेषर्जा तया नो मृड जीवसे || ३८ [७].५,५,७-८ १७,१५ । छपे २७,४-५ । या १६,३५-४१॥ अव १७,३५-११। [८]. ४.५,८-५ ठ. १७.१५.११.२७,५। बा. १६,४२-१३ याण्य. १७,४१-४६। [९]. ४,५९-१०१ पाठ १७.१६ । पि. २७.६ या १६.१६-१६ व १७,४६-६४६ मा. श्री.६.१.४॥ {मा में (मे) मा......मए । अपपं. ६,५७,३ । एमा रुद्रापस......तुरम । ऋ. १,११४,१।।

·काण्डं २, प्रपा०९, अनु० ९] अग्निचितिः।- ज ४५ _' परि नो रुद्रस्य हेतर्पणक्तु परि त्वेषस्य दुर्मतिरायोः । अब स्थिरां मघवृद्भथस्तनुष्प मीट्व स्तोकाय तनयाय मृड ।। मीदुष्टम शिवतम शिवो न एधि सुमना भव । अवस्य धनुष्टमंक्रुद्धः सुमना भव । पिनाक बिभ्रदांगहि कृत्ति र वसाना उच्चर ॥ '४० व्यकड विलोहित नमस्ते अस्तु भगवः । यास्ते सहस्र हेयोऽन्या रस्तै अस्म॑निवपन्तु ताः ॥ सहस्राणि सहस्रशौ हेयस्तव बाह्वोः । तासामीशानो मघवन् परा॒चीना मुसा कृधि ।। ४२ असंख्याता सहस्राणि ये रुद्रो अधि भूम्याम् । तैपार सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ।। ४३ ये अस्मिन् महत्यर्णवै अन्तरिक्षे भा अधि। तेपार सहस्रयोजनेऽच धन्वानि तन्मसि॥४४ ये नीलग्रीवाः शितिकण्ठा दिव रुद्रा उपश्रिताः । तैपार सहस्रयोजनेऽव धन्यानि तन्मसि ।। ये नीलग्रीवा शितिकण्ठाः शर्वी अधः क्षमाचराः । तेपार सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ।। ये वृक्षेषु शपिञ्जरा नीलग्रीवा विलोहिताः । तैपार सहस्रयोजनेऽद्य धन्वानि तन्मसि ॥ ये भूतानामधिपतयो विशिखांसः कपर्दिनः। पार सहस्रयोजनेऽब धन्यानि तन्मसि ॥४८ यै पो पुथिरक्षय ऐलमृडॉ वो युधः । तेपार सहस्रयोजनेऽव धन्यानि तन्मसि ॥ ४९ यै तीर्थानि प्रचरन्ति सुगवन्तो निङ्गिणः। तपाइ सहस्रयोजनेऽव धन्वानि तन्मसि ।। ५० ये अनेषु विविध्यन्ति पत्रेिषु पितो जनान्। तेपार सहस्रपोजनेऽच धन्यानि तन्मसि॥५१ यं एतावन्तो वा भूयारसो वा दिशो रुद्रा वितस्थिरै । वैपार सहस्रयोजनेऽव धन्यानि तन्मसि ॥ नमो अस्तु रुद्रेभ्यो ये दिवि पा१ वर्षमिपुत्र, स्तभ्यो दश प्राचीर्देश दक्षिणा देश प्रतीचीदेशोंदीचीदेशोी, स्तेभ्यो नमो अस्तु ते नो मृडन्तु, ते ये द्विष्मौ यश्च नो द्वेष्टि मे- पां जम्भे दध्मो, नमो अस्तु रुद्रेभ्यो ये अन्तरिक्षे पार वाता ईपध, स्वैम्यो देश प्राचीदेश [परिनो रुद्रस्य० । २,३३,१४, अथर्व ४,२१,७ । ते नोऽवन्तः, दध्मः। अथर्व ३,०७,१-६.]

·[१४] मैत्रायणी-सहितायाम् [ काण्ड १, प्रपा० ९-१०, अनु. ९-१०, दक्षिणा देश प्रतीचीदशौदीचीदिशोली,-स्तैभ्यो नमो अस्तु, ते नो मृडन्तु, ते यै द्विष्मो यश्च नो द्वेष्टि तमेषां जम्भे दध्मो, नमो अस्तु रुदेभ्यो ये पुथियार यैपाममिपुत्र, स्तेभ्यो देश प्राचर्दिश दक्षिणा दंश प्रतीचीदेशोदीचीदंशोधी, स्तम्यो नमो अस्तु, ते नो मृडन्तु, है यै द्विष्मो यश्च नो द्वेष्टि तमेपां जम्भे दध्मः ॥९॥ अधोरेभ्यो अथ घोरेभ्यो अघोरघोरतरेभ्यश्च । सर्वतः शवशर्वेभ्यो नमस्ते रुद्र रूपैभ्यो नमः ।। ५४ यः पृथः समनुर्यात स्वगै लोक गामिव सुप्रैणीतौ । तेन त्वं भगवान् याहि पृथा ॥ ५५ इमै हिरण्यवर्णाः स्वर योनिमाविशन्ती ।। ग्छ त्वं भगवान् पुनरागमनाय पुनर्दर्शनाय सहदेव्याय सहपाय सहगणाय सहपार्षदीय यथाहुताय नमोनमाय नमः शिवाय नमस्ते अस्तु, मा मा हिसी ॥ आवाहितमावाहित, नमस्कृतं नमस्कृत, विसर्जित विसर्जित, पथं गठ्ठ पथं गर्छ, दिवं गछ दिवं गर्छ, स्वर्गछ स्वर्गछ, ज्योतिर्गछ ज्योतिर्गछ नमस्ते अस्तु, मा मा हि सीः ॥१०॥ ५७-५८ [१२४०] ॥ इति मध्यमकाण्डे नवमः प्रपाठकः ॥९॥ अथ दशमः प्रपाठकः। १ २ ३ अरमन्ज़ पर्वते शिश्रियाणांमद्भध औषधीम्यो वनस्पतिभ्योऽपि संभृताम् । तो ना इपमू धत्त मरुतः सराणा, अमस्ते क्षु, न्मायु ता ,न्य द्विष्मस्तं ते शुगृछतु ॥ समुद्रस्य त्वाकर्याने परिव्ययामसि । पार्को अ॒स्मभ्यर शिवो भव ॥ हिमस्य त्वा जरायुणाने परिव्ययामसि । पायको अस्मभ्युर शिवो भव ।। उप मन्नुप येतर्सेऽवृतर नदीया । अंग्रे पितमपामसि मण्डुकि ताभिरांगहि । सैमै नो यह पावकवर्ण शिवै कृधि । अामिद न्ययनर समुद्रस्य निर्देशनम् । अन्योरस्ते अस्मैत्तपन्तु हेयः पावको अस्मन्पर शिवो भव ॥ [१०] ते आ १०,१९ । [१] मैं. ३,३,५-६। ते ४,६,११ काठ १७,१७ । कपि. २८,१। वा. १७,१,४-१५:११.८३,३६,२० । काण्व. २८, १,५-१५.१२,८४,३६,००। मा. श्री. ६,२,४। [हिमस्य त्वा......परिव्ययामसि । र परि. ३०.१० अपर्व. ६,१०६,३ । अपामिदं न्ययन५०...भव । प्रा. १०,१४२,७, अथर्व. ६,१०२,२; तै. सं. ४,६,१.३ ।।

·काण्ड २, प्रपा० १०, अनु. 1-२] अनिचितिः। [१५] ६ ८ अने पावक रोचिपा, से नः पावक दीदिः॥ पावकया यश्चितपन्त्या कृपा क्षामन् रुरुच उपसो न केतुना । आ यो घृणै न ताणों अरस्तूर्वग्न यामतशस्य न रणे ।। नमस्ते हरसे शोचिप चायो ते अचिपे नमः। अन्योरस्ते अस्मत्तपन्तु हेयः पावको अम॑म्पर शिवो भव ।। दुषदे ण, नृपदे , हप्सुपदे घड्, यहिपदे येड्, बनपैदे वैट, स्वर्षिदे यद् ॥ ९ अअपते अन्नस्य नो देखनमीवस्यु शुष्मिणः । प्रेव दातारं तारिषा ज नो धेहि द्विपदे चतुष्पदे ॥ ये देवी दुर्वानार यर्शिया याहयाना सवत्सरीयमुप भागमासते । अहुादो हविपो यझै अस्मिन्त्स्वयं पिपन्तु मधुनो घृतस्य । ११ ये देवा देवेभ्यो अधि देवत्वायन् ये ग्रह्मणः पुरएतारो अस्य । यम्यो न ते पंढते धाम किं चने न ते दिवौ नं पृथिव्या अधि स्नुषु ॥ १२ प्राणदो अपानदा व्यानुदा वक़धा वरिवोधाः । अन्यारस्ते अस्मत्तपन्तु हेतयः पावको अस्मभ्य५ शिवो भव ॥१॥ अग्निस्तिरमैन शोचिषा यासद्विच ३न्यत्रिणम् । अमिनों बनते रयिम् ॥ य इमा विश्वा भुवनानि जुपिता न्यसीदत् पिता नः । # आशिपा द्रविणमिछमानः प्रथमछर्दवरं आविवेश ।। कि ५ स्विद्वन के ड से वृक्ष आसीतो द्यावापृथिवी निष्टतक्षुः । मनीषिणो मनसा पुछतेदं तद्ध्यतिष्ठद्भुवनानि धारयन् ॥ कि५ स्विदासीदधिष्ठानमारम्भणं कृतमस्वित्कथासीत् । यतो भूमिं जनयन् विश्वकर्मा वि चौमौर्णोन्महिना विश्वचक्षाः ॥ १६ - [अग्मे पायक रोचिषा | ऋ.५,२६,१. सा. १५९१, तै सं. १,३,१४,८,५,५,३,४,६,१.१ । स नः पायक दीदियः । ऋ. १,१२,१०, तै सं. १,३,१४,८५,५,३४,६,१,३। पावकया यश्चित... नू रणे (अजर)। ऋ.६,१५,५; तै. सं.४,६,१,१] [२] मै. ३,३७ । तै. सं. १,६,१-२ । काठ. १८,१-२। कपि. २८,२ । या ८,४५११७,१६-२३१ काण्व ८,२६- २८:१८.१६-२४ । मा श्री. ६,२,५॥ [ अग्निस्तिग्मेन०...रयिम्। ऋ ६,१६,२८, अथर्व. ८,३,२३, सा. २१, त. सं. ४,६,१५, । य इमा विभ्या०...विषेश । ऋ. १०,८१,१॥ ते. सं ४,६२,१३ कि स्विद्धनंग १०, ८१,४ ते. म. ५.६.२,५॥ तैमा. २,८९६ कि खिदासी०...यक्षा। ऋ. १०,८१,२॥ ते. सं. ४,६,२,४ ] + मै.२४ - ·मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं२, प्रपा० १०,अनु. २-३ यो निश्चचक्षुरुत विश्वतोमुखो विश्वनोहस्त उत नितुस्पात् । संचाईम्यामधुमत्से पद्यावामी जनयन् दे एकः ॥ यो ते धामानि पर्माणि यावमा यो मध्यमा विश्वकर्मन्नुतेमा ।। शिक्षा ससिम्यो हुर्विया स्वधावः स्वयं यजस्व तुन्, जुपाणः ।। विश्वकर्मन् हरिपा वर्धनेन वातारमिन्दुमकृणोरवय॑म् । तस्मै विंशः समनमन्तु दैवीरयमुनो विह३च्यो यथासव ।। २० विश्वकर्मन् हरिपा वावृधानः स्वयं यजस्म पृथिवीमुत द्याम् । मुंह्यन्त्यन्ये अमितो जनास इहासाकं मघवा सरिरस्तु ।। २१ वाचस्पतिर विश्वकर्माणमुतये मनोयुंजर वाजे अयोहुनेम । से नो नेदिष्ठा हेयना जुजोप विश्वशंभूरवसे साधुकर्मा ॥२॥ चक्षुषः पिता मनसा हि धीरो घृतमेने अजनननमाने । यदैदन्ता अदृहन्त पूर्ग आदि योगापूथिनी अप्रथेताम् ।। २३ विश्वकर्मा विमुमे यो विहाया धुर्ती विधी परमौत संदृक् । तेपामिष्टानि समिपा मुदन्ति या सप्तऋपीन पर एकमाहुः ।। तं आयजन्तु द्रविणा समुस्मिन्नूपयः पू जरितारों ने भूना । अर्ता गैर्ते रजसि निपता ये भूतानि समकृष्पनिमानि ।। २५ यौनः पिता जुनिता यो विधर्ती यौ नः सौ अभ्यो सज्जान । यो देवोनो नामर्धा एक एवं तर संप्रश्न सुनना यन्त्यन्यो । २६ परौ दिवः परं एना पृथिव्याः पुरी देवेभ्यो असुर यदस्ति । कर सिभ प्रथमै दधा आपो यत्रु देवाः समगछन्तु से । २४ २७ [योरिध्ययभुमन ( तनु.) एका १०.८१,३, अर्थ १३,२.२६ । । ४,१४१ ता.१०, १,३ । या ते घामानि जुगणा (पृधानः )। न १०,८१५, ते स ४,६२,५। विश्यमन् पि. पायावृधान र १०.८१,६ रा १५८९; त ग ४,६,२६.1 १०,९७। पाचस्पति...साधुकमा ". १०,०१, तस४,६,२५] [४६.२ । गाठ १८... । ८,२. या १७२५-३२ । काग १८.९५-३२ । [पशुप पिता. माम् । १. ४.६.२,४ । पिण्यामा यिममे (मना) पफमाहु।। र १०,०१,१ १.६.२.२.नि १०,२६। सायजन्त- निमानि । म १०,८२,४. ने, म १,६,२,०, नि. ६,१५ ॥ यो म पिताः यमपाया। ऋ. १०४०,३अय २,१३, ४,६... आ १०,१,४। परो दिया (दिया )२ सय (पू)। २०,८२१५४,३९..]

·धा, २, प्रमा० १०, अनु० ३-४] अग्निचितिः। [१८७) तमि में प्रथम मा आपो यंत्रु देवाः समपश्यन्त विछ । अस्प नाभा अध्येक्रमपितर यस्मिन् विश्वा अपनांधि तम् ।। विश्वकर्मा चैदजनिष्ट देव आदिहन्धर्वो अभवद् द्वितीयः । तृतीयः पिता जुनितापर्धानामुपा गर्म व्युदधुः पुरुत्रा ।। ने तर विदाथ य इमा जानान्ययुष्माकर्मन्तरं बभूव । नीहारेण वृिता जल्प्या चासुप उक्थशासश्चरन्ति ॥ ३॥ उदैनमुत्तर नग्नेि घृतेनाहुन । समन ५ वर्चसा सृज प्रजया च बहुँ कृधि । इन्द्रेम प्रतरै नय सजातानामसदृशीं । रायस्पोर्पण सरसृज देवेभ्यो भागदा असत् ॥ ३२ यस्य कुर्मी गृहै हविस्तमग्ने वर्धया त्वम् । तस्मै देवा अधिनुपनुयं च ब्रह्मणस्पतिः॥ ३३ आशुः शिशानो बृपभो न पध्मौ घनापनः क्षोभनश्चर्षणीनाम् । संक्रन्दनोऽनिमिर्प एक और शतर सेना अजयत्साकमिन्द्रः ।। संक्रन्दनेनानिमिर्पण जिष्णुना युत्कारेण दुश्पनेनु घृणुना । तदिन्द्रेण जयतु तत्सह र युधो नरा ईपुहस्तेन वृष्णा ।। सं पुहस्तः स निपहिभिर्वशी सरसृष्टासु युत्स्विन्द्रो गणेषु । सुस्सृष्टजिस्सोमा याहुश३ एबंधन्वा प्रतिहिताभिरस्ता ।। एहस्पते परिदीया रथेन रक्षोहामित्र अपूर्वाधमानः । प्रभञ्जन्सैनाः प्रमृणों युधो जयनस्माकमेध्यता स्थानाम् ।। अभि गोत्राणि सहसा गाहमान आदायो वीरः शतमन्युरिन्द्रः । दुथ्यवनः पृतनापडियोध्योऽस्माकर सेना तु प्र युटुं ॥ ३८ [तमिदर्भ . तस्थु । ग १० ८२,६, ने. म ४६,२,३। न त चरन्ति । १०,८०,७ ग ४,६,२,१, नि १४,१०॥ [४] मे २,३८१ ते ४६३-४ । काठ १८३,५१ कपि ८३,५१ पा १७,५०-५२,३३-४१,४३ । काण्व १८, ५०-५२,३३-४१४३ मा श्री ६,२,५। ( उदेनमुत्तर (सं) कृधेि। अथर्व ६.५,१ । इन्द्रम.. असत् । अर्थ ६,५,२। यस्य पुमांक । ऋ १०,१७३,३ अर्व ६५,३८७,३ । तस्मै देया (सोमो ब्रह्मणम्पतिः। म १०.१७३,३६ अर्व ६,८७,३,५,३, से व्रा २,४,२९, माशु: বিয়ানা 1 अ १०.१०३,१, रा १८४९, अथर्व १९१३,२० ते स ४६,५१, नि १,१५ । संवन्द नेता कृष्णा । *. १०,१०३,२, स' १८५०, अथर्व १९१३,३ ते स ४,६,४,१। सरपुस्त... रस्ता १०,१०३३, १८५१, अथर्व १९ १३,४, ते म.१६,४१ । वृहस्पते परि... रयानाम् । ऋ १०,१०३,७१ सा १८५२, अथर्व १९१३,८, नै स ४६,४१ । अभि गोमाणिक पुत्सु । र, १०, १०३,७, मा १८५५४ सर्व ११,१३,७, ते स ४,६१] ។ + ·३९ इम ४० .. ४२ [१८८] मैत्रायणी-संहितायाम् (काण्ड २,प्रपा० १०,अनु० ४-५ बलविज्ञायः स्थविरः प्रवीरः सहस्वान् याजी सहमान उग्रः । अभिवीरो अमिसत्या सहोजिज्जैनुमिन्द्र स्थातिष्ठ गोविद ॥ गोत्रभिदं गोविदुर बज्रबाहुं जयन्तमम प्रमुणन्तमोजसा । • सजाता अनुवीरयमिन्द्र५ सखायो अनु संशमध्वम् ॥ इन्द्र एषां नेता वृहस्पतिदक्षिणा यज्ञः पुरै एतु सौमः । देवसेनानाममिभन्जतीनौ जयन्तीनां मरुतो यन्तु मध्ये ॥ ४१ इन्द्रस्य वृष्णो वरुणस्य रोल आदित्यानां मरुतार शर्घ उग्रंम् । महामनसां भुवनन्यानां घोपो देवानां जयुतामुदस्थात् ।। अस्माकमिन्द्रः समृतेषु ध्वजेवस्माकर या ईपुस्ता जयन्तु । अस्माकर वीरी उत्तरे भवन्त्वस्मानु देवा अवता भरेवा ॥ ४ ॥ ४३ उद् त्वा ॥ पञ्च दिशो देवीर्यमवन्तु देवीरपामति दुर्मति योधमानाः । रायस्पोप यनपतिमामजन्ती रायस्पषि अधि यज्ञो अस्थात् ।। समिद्धे अना अधि मामहान उक्थपत्रा ईडयो गृभीतः। . तप्त धर्म परिहायजन्तोजी यद्यमशमन्त देवाः ।। दैव्याय धात्रे देष्ट्र देवश्रीः श्रीमुनाः शतपात् । परिगृह्य यजमापन् ॥ हरिकेशः सूर्यरश्मिः पुरस्तात् सविता ज्योतिद्वयं अजस्रम् । तस्य पूर्ण प्रसवै याति विद्वान्सपश्यन् विश्वा भुवनानि गोपाः ।। देवा दुवैषपर्यन्तो अस्वीर शुमिना शुमित र यजध्यै ।। तुरीयो यो यच हल्पमेति ततो वाको आर्शिपो नो जुपन्ताम्।। ४४ ४५ ४६ ४७ ४८ [परयिष्टाय. गोषित् (गोयिदन्)। ऋ. १०,१०३.५, मा १८५३, अथर्व ८.५,२. १९,१३,५॥ ४.६,४,२ गोत्रभिद. रमभ्यम् । १० १०३६. या १८५४, भर्य ६९७,३,१९,१३,६, ते १४,६,४,२ । एद्र एषां (मास) नेता... मन्ये । १०,१०३,८, सा १८५६॥ अपर्व १९,१३,९, मे. रा ४.६४,३। इन्द्रस्य पृष्णो०. मुदस्थात् । रु १०,१०३,९, सा १८५७, अथर्य १९,१३,१०१ म ४,६१,३ । भस्माकमिन्द्र. मरेप्या (हयेषु)] [५] १,३,८१४,६,३ । पाठ १८३ । कपि २८,३,५। वा १७,५३-६२,९,१५,१२,३१.५६,१३,५८,१४, १०.१५,६१,००,३१ । पान १८५३-६३,०,१०,१२,३०,५४,१६,८९, मा श्री. ६,१५। [हरिकेशा सूपरदिमा (परमिहरि०).. गोपा। ऋ १०,१३९१, ने स. ५,६३,३] ·माण्ड २, [१८] ५३ प्रपा. १०,अनु. ५-६] अनिचितिः। इन्दर विश्वा अवीवृधन्समुद्रव्यूचर्स गिरः । रीतुमर रर्थीनार वाजानार सत्पुति पतिम् ।। विमान एवं दिवो मध्य आस्त आपपृवान् रोदसी अन्तरिक्षम् । स विश्वाचीरभिचष्टे घृताचीरन्तर पूर्वमपरं च केतुम् ।। उक्षा समुद्र अरुणः सुपर्णः पूर्वस्य योनि पितुराविवेश । मध्ये दियो निहितः पृश्निरश्मा विचक्रमे रंजसस्पात्यन्तौ ॥ सुम्नहर्यज्ञ आं च वक्षद्यार्मिचौ दे ओ च वक्षन् । देवहर्यों आ च वक्षयक्षदग्निवों देवै आंच वक्षन् ।। वाजस्य मा प्रसवेनेति द्वै॥५॥ मध्वममिना नाकमुख्य५ हस्तेपु बिभ्रतः । दिनः पृष्ठ५ स्वर्गत्वा मिश्रा देवेभिराध्वम् । प्राचीमनु । अंग्मे हि प्रथमौ देवायतो चक्षुर्देवानामुत मानाम् । ईयक्षमाणा भृगुभिः सह स्वर्यन्तु यजमानाः स्वस्ति ।। ५८ पृथिव्या अहमदन्तरिक्षमाकृहमन्तरिक्षाविमारुहम् । दिवो नौकस्य पृष्ठांवत्स्वज्योतिरगामहम् ।। स्वर्यन्तो नापक्षन्ता ओ चार रोहन्ति रोदसी । यझर ये विश्वतोधार' सुविद्वारसो विवेनिरें ।। नक्तोर्पासो,-ऽग्रे सहस्राक्ष ॥ सुपर्णोऽसि गरमान् पृष्ठे पृथियाः सीद । मासान्तरिक्षमापण ज्योतिपा दिवऍनभान तेजमा दिशा उद् दृह ॥ इन्द्रं विभ्वा०... पतिम् । ॐ १,१५,१ सा ३४३,८२७, ते. मं. ४,६,३४. मा. २,७,१५५ । विमान (नृचक्षा) १५०...केतुम् । रू. १०,१३९,२; ते. मं ४,६,१,३। उक्षा ममुरे (समुमो)...स्यन्ती। .५,४७,३ ते. सं. ४,६,३.३] [६] मे. ३,३.९ । ते. ४.६,५। पाठ १८,४। पि २८४ वा. १७,६५-७९,१२,१ । म. १८.६५-सार। मा. श्री. ६,२,५। [ममध्यममिनार...राप्यमा मपर्व. ४,१४,१ । भने प्रेदिक...पस्ति । गर्ग. ४,१४,५॥ पूपिम्या महमदन्तः... महम् । पर्व ४.१४,३ । सर्यन्तो मापेक्षन्ता-पितेनिरे । अप ४,१४, मपर्व. ४,१४,५ । नकोषासा समनसाग १,९६,५ ते. सं ४,१.१०.४६.५,१७,११,१] ·(१९०]] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड २, प्रपा. १.-11, अनु० १,१-२ आह्वानः सुप्रतीकः पुरस्तादो स्व योनिमासीद साध्या । अस्मिन्सधस्थे अध्युत्तरस्मिन् विश्वे देवा यजमानश्च सीदत ॥ तार सुविरेण्यस्य चित्रामहि५ वृणे सुमति विश्वजन्याम् । यामस्य कण्वो अदुहुन् प्रपीना५ सहस्रधारां पयसा मही गाम् ॥ ६४ विधम ते परमै जन्मनो विधेम स्तोमरवरे सुधस्थे । यस्माद्यानेदारिया यजा ते 4 त्वं समिद्धे जुहुरे हुवी पि ॥ घेद्धो अग्ने दीदिहि पुरी नौऽजस्रया सूर्या यविष्ठ । तोर शश्चन्ता उपयन्ति बाजाः।।६६ अग्ने मद्य, सप्त ते अग्ने ॥ चिति जुहोमि मनसा यथा देवा इहागमन् । चीतिहोत्रा ऋताचघः ।। ६८ समुद्रस्य॒ वो बघुनस्य पत्मन जुहौमि विश्वकर्मणे । विश्वाहादाम्य हविः ॥६॥ ६९ [१३०९] ॥ इति मध्यमकाण्डे दशमः प्रपाठकः ॥१०॥ अधैकादशः प्रपाठकः। शुक्रेज्योतिश्च चित्रज्योतिश्च, सत्यज्योतिश्च ज्योतिष्माश्य, सत्यच ऋतुपाश्चात्य रहा, ऋताजच सत्यजिच, सेनजिंग सुपेणची,-ऽन्तिमित्रश्च रैऽमित्रश्च, गण ऋतच सत्यश्च, ध्रुवश्च धरुणश्च, धर्ता च विघृती च विधार्य, ईदै चैतादृ च, सदृङ् च प्रतिसद्दङ् च, मितश्च समितश्च संभरा, ईदृक्षास एतादृक्षास ऊ र्पु णः, सदृक्षासः प्रतिसहक्षासा एतुन, मितासश्च समितासो न ऊतये समरसो मरुतो यजै अस्मि, निन्द्रं देवी विशो मरुतोऽनुवांनो, ययेन्द्र देवीविंशो मरुतोऽनुयानोऽभवन्मम यजमान देवीश्च विशो मानुपीश्चानुवमानो . भवन्तु ॥१॥ १ , वोजश्च मे प्रसर्वश्च मे, प्रतिश्च मे प्रेसृतिश्च मे, धीतच मे ऋतुश्च मे, स्वरश्च मे [तार सवितुर्वरेण्यः... गाम् । अथर्व. ७,१५,१ । विधेम ते परमे०...हयोपि। ऋ. २.९.३० ते. सं४,६,५,४ | प्रखो अग्ने०. बाजाः । ऋ.७ १,३, सा. १३७५ ते. मं. ४,६५,४ । अग्ने तमध (०धावं) ...ओहै।४,१०,११ सा. ४३४,१७७१ तेसं. ४,४४,७] [१ते. ४.६.५। पाठ. १८,६ । कपि २८,६१ वा. १७,८०-८४,८६ । काण्व. १८.८०-८४.८६ । मा. श्री. ६,२,५। [२] म. ३,४,१३ से. ४,७,१-२ । काठ. १८,७ । पि. २८,७ । वा. १८.१-४ । काण्य. १९,१३-१६ । मा. श्री.

·[ १९१ याण्ड २, प्रपा० ११, अनु० २-५] अग्निचितिः। . इलौकश्च मे, श्रावश्च मे श्रुतिश मे, ज्योतिश्च मे स्युथ मे, प्राणश्च मेऽपानश्च मे, च्यानश्च मेऽसुश्च मे, चित्तं च मा आंघीवं च मे, वाक् च मे मनश्च मे, चक्षुश्च मे श्री च मे, देशश्च मे लुं च मा, औजश्च मे सहश्च मा, आयुश्च मे जरा च म, आत्मा च मे तुनच मे, शर्म च में बर्मु च मे, ऽङ्गानि च मेऽस्थानि च मे, परपि च मे शरीराणि च मे, ज्यैष्ठयं च मा आधिपत्यं च मे, मन्युश्च मे भीमश्च में, ऽमश्च मेऽम्भश्च मे, . जेमा च मे महिमा च मे, वरिमा च मे प्रथा च मे, मी च मे द्राध्मा च मे, वृद्ध च मे वृद्धिश्च . ૨ मे ॥२॥ " , . ३ सत्यं च मे श्रद्धा च मे, जंगच मे धनं च मे, वंशश्च मे स्विपिश्च मे, क्रीडो च मे मौदव मे, , सूक्तं च मे सुकृतं च मे, जातं च मे जनिष्यमाणं च मे, वित्तं च मे वैद्य च मे, भूतं च मे भव्यं च म, ऋद्ध च मा ऋद्धिश्च मे, सुगं च मे मुफ्यं च मे, कलप्त च मे क्लमिव मे, मतिश्च मे सुमतिश्च मे, शं च मे मयश्च मे, प्रिय च मेऽनुकामच मे, कामश्च मे सौमनसंच मे, मंगच मे द्रविणं च मे, भद्रं च मे श्रेयश्च मे, वसीयश्च मे यशश्थ म, ऋतं च मेऽमृतं च मे, ऽयक्ष्मं च मेऽनामयच मे, जीपातुश्च मे दीर्घायुर्वं च मे, निमि च मेऽमयं च मे, सुरां च मे शयनं च मे, सुपाश्च मे सुदिनं च मे ॥३॥ यन्ता च मे धुर्ती च मे, मिश्च मे धृतिश्च मे, विधं च मे मश्व मे, मुबिशु मे मात्र च मे, संश्च मे प्रसच मे, सीरं च मे लयुथ मा, ऊ च मे सूता च मे, पंथ मे सब मे,' पृतं च मे मधु च मे, सन्धिश्च मे संपीतिश्च मे, कृषिच मे वृष्टिश्व मे, जै च मा औद्रे च मे, .बिश्च मे रायश्च मे, पुष्टं च मे पुष्टिय मे, वि च मे प्रभु च मे, पूर्ण च मे पूर्णतरं च मे, कुपवं च मेऽक्षितिश्च मै, थुध मैऽग्नं च मे, ग्रोहयश्च मे यथाथ मे, मापाश्च मे तिलाश्च मै, अणूचश्च मे प्रियङ्गयथ मे, श्यामाकाश्च मे नीपाराश्च मे, गोमाथ मे मुस्राव मे, मद्गाध मे संश्चि मे ॥ ४ ॥ पर्वताश्च मे गिरयश्च मे, सिंकृताश्च मे वनस्पतयश्व में, ऽश्मा च मे मृत्तिका घमे, हिरण्यं च मेऽयथ मे, सीसं च मे पु ष मे, श्याम च मे लोहितायस च मे, · ऽपिंशु मा . . ४ . [३]. १७.२-३ । काठ १८,८-१। कपि २८,८-९१ प. १८.५-६,८,११ । सन १९.१७-१८०.." [५] १.७.३-४ । ठ १८९ ।धी १८८-९ का १८,७,९,१०,१११ १९.११.११.१-१३। [५] ४,७,५-८1 १८.१०-११। कपि २८,१०-१११,११-२१०. १९.२५-३१।

·. [१९] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं २, प्रपा० १, अनु० ५-६ आपश्च मा, औषधयश्च मे वीरुधश्च मे, कृष्टपच्याश्च मेऽकृष्टपच्याच मे, ग्राम्याश्च मे पशुव आरण्याच यज्ञेन कल्पन्ता, वित्तं च मे वित्तिश्च मे, भूतं च मे भूतिश्च में, ऽर्थव मा एम . च म, इत्या च मे गतिश्च मे, कर्म च मे शक्तिश्च मे, वसु च मे वसतिश्च मे, निश्च मा इन्दृश्य मे, सौमश्च मा ईन्द्रश्च मे, सविता च मा इन्द्रश्च मे, सरस्वती च मा ईन्द्रश्च मे, पुर्ण च मा इन्द्रश्च मै, दितिश्च मा इन्द्रश्च मे, धाता च मा इन्द्रव मे, त्वष्टा च मा इन्दुश्व मे, मित्रच मा इन्दुश्व मे, वरुणश्च मा ईन्द्रश्च मे, विष्णुश्व मा इन्दुश्च मे, बृहस्पतिव मा इन्द्रश्च मे, सवश्व मा ईन्द्रेश्च मे, रुद्राक्ष मा इन्द्रेश्च म, आदित्याच मा इन्द्रश्च मे, मरुतश्व मा ईन्दृश्य में, पृथिवी च मा इन्दृश्व मे, अन्तरिक्षं च मा इन्दृश्व मे; चौध मा इन्द्रश्च मे, नक्षत्राणि च मा ईन्दृश्व मे, समा च मा इन्दृश्य मे, कृषिच मा इन्द्रश्च मे, धिश्व मा ईन्द्रश्च मे, दिशश्च मा इन्द्रश्च मे, विश्व च मे देवा ईन्द्रश्च मे, शुश्च मे रश्मि- व मैं, ऽधिपतिश्च मेऽदाम्यश्च म, उपाशुश्च मेऽन्तर्यामश्च म, ऐन्द्रवायुवश्च मे मैत्रावरुण- श्रम, आश्विन॑श्च मे प्रतिप्रथानश्च मे, शुक्रैश्च मे मन्थी च म, आग्रायर्णश्व मे वैश्वदेवश्व म, ऐन्द्राग्नश्च मे क्षुल्लकवैश्वदेवा मे, धुर्वश्च मे वैश्वानरश्च मे, मरुत्वतीयाश्च मे निष्केव- स्यश्च मे, साश्च मे सारस्वतश्च मे, पारनीतश्च मे हारियोजनइच में, सुचश्च मे चमसाव मे, वायव्यानि च मे द्रोणकलशश्व मे, ऽधिपणे च मे प्रावाणश्च मे, पूतभृच मै ऽपूतभूध मे, बहिश्च मे वैदिश्च मे, ऽवमृर्थव मे स्वगाकारश्च मे ॥ ५॥ अग्निश्च धर्मश्चा, फैश्च सूर्पश्च, प्राणश्वाश्वमेघश्चा, ऽद्वितिश्च पृथिवीं च, दितिश्च द्यौत्र, शारीलियो दिशश्च मे यझेन कल्पन्ना, मृतुश्च घृतं च, सश्वत्सरश्च तपश्चा, होरात्रे कुर्वष्ट्रीय वृहद्रथन्तुरे च मे यौन कल्पेता, मैका च ति॒स्रथा युखिशत, चतस्रश्चाष्टौ चाष्टा- चत्वारि शत, स्यविश्व व्ययी च, दित्यवाट् च दित्यौहीं च, पञ्चाविश्व पश्चावी ग, त्रिव- सेच त्रिवत्सो च, तुर्यवोट् च तुर्योहो च, पष्ठवोट् च पष्ठीही चो, क्षा च वर्शाच, ऋषभच बेहेच, घेर्नुश्चानवाश्च, स्तौमश्च यजुश्चा, ऋक् च साम च, तपथ, बुईच रथन्तुरे चौ, पधयो वनस्पतयो दिशश्च मे यऊन कल्पन्ता, ममाय त्वा, वाजाय स्वा, वाजजियाय ते, खो, जे त्वा, स्यै त्वा, पौपाय त्या ॥६॥ [१३१५) ॥ इति मन्यमकाण्डे एकादशाप्रपाठकः ॥ ११॥ दीक्षा च + - [६] ते. २,४.२ । ते ४,७९-११ । काठ. १८.११-१२ । कपि. २८,११,२९.१ । वा. १८.२९-२९:१११४, २९ । काण्य. १९,३४-३९४१,४३,१५,२४,१.१॥ मा. श्री. ६,९५ । [वृहप रपन्तरं (घ) अपर्व.८,१०,१] ·काण्डं २, प्रपा० १२, अनु० १-३) अग्निचितिः। [१९३] अथ द्वादशः प्रपाठक। १ २ ३ ४ विश्वे नो अब मुरुतो विश्व ऊती विधे भवन्त्यमयः संमिद्धाः। विश्वे नो देवा अवसागमनिह विश्वमस्तु ट्रेषिण५ वाजो अस्मै । बाजो मे सप्त प्रर्दिशश्रुतस्रो वा परावतः । बाजो मा विश्वैर्देवैधनसाता हुहोवतु ॥ वाजः पुरस्तादुत मध्यतौ नो वांजो देवानृतभिः कल्पयाति । वोजस्य हि प्रसवै नभमीति विश्व आशा योजपतिर्भवेयम् ॥ चीजो मे अध प्रसुवाति दोन बोजो देवान् हयिषा वर्षयाति । पाजो हि मा सर्ववीर चकार सर्या आशा जिपतिर्जयेयम् ॥ सै मा सृजामि पयसा पृथिव्याः सै मा सृजाम्यद्भिपधीभिः । सोऽहं ५ वाज सनेयमग्ने ॥ फ्यः पृथिव्या पंया औषधीषु पयो दि३व्यन्तरिः पयो धाः । पयस्वती: प्रदिशः सन्तु मह्यम् ॥ १ ॥ अतापातधामाग्निर्गन्धर्व, स्तस्यौपधयोऽप्सरसो मुदा नाम, स न हुदै मुल क्षु पातु, ता न हुदै ब्रह्म सत्र पान्तु, . तस्मै स्वाहा बट्, ताभ्यः स्याहा बंद, सुरहिती विश्वसामा एयो गन्धर्व, सस्य मरीचयोऽप्सरस आयुचो नाम, सुपुम्णः सर्यरश्मिश्चन्द्रमा गन्ध, स्त- स्प नक्षत्राण्यप्सरसो चेकुरयो नामे, पिरो निश्वव्यचा योती गन्धर्व, स्तस्योपोऽप्सरसा जो नाम, भुजी सुपी यज्ञो गन्धर्व, स्वस्य दक्षिणा अप्सरसा एएयो नाम, घृहस्पतिषिश्वकर्म- न्द्रो गन्धरी,-स्तस्य मरतोऽप्सरसा औजो नाम, प्रजापतिः परमेष्टी मनी गन्धर्व, स्तस्य शक्सामाण्यप्सरसः स्तवा नामा,ऽमृडयो दुवैतिर्मृत्युर्गन्धर्व, स्तस्य प्रजा अप्सरसा भीरयो नाम, सनो भुवनस्य पते पस्थ त उहि महा शिराष्ट्रपले स्मै मेहणेऽस्मैं अमाप मडि म यछ, यस्य ते विधा आशा अप्सरसः प्लीया नाम से न इदै बस क्ष पातु, तो न हुदै सर्व सत्र पान्तु, तस्मै साहा वट, वाम्या स्वाहा यट् ॥ २ ॥ समुद्रोऽसि नभुस्वानादानुः, शंभूर्मयोभुमि मा बाहि साहा, अस्यासि दुवस्वाय, शंभ. योभूमि मा बाहि स्याहा, मारुतोऽसि मुवा गणः, भूमयोभृमि मा चाहि साहा, ७ [१] मे ३,४,३।त. ४,७१० काठ १८,१३ । करि २९,२० वा १८,२१.३६,३३,५२॥ कण ०,०७,३९,५० मा श्री. ६.२,५। [विश्ये (नौ) अद्य महतो. भस्मे । १०,३५,१३, ते. सं ४,७,१२,१] [२]से ३,४,५ । काठ १८,१४ । कपि २९,३ । बा १८,२८-४४। सन २००-१४ग श्री ६.०५।

·[ १९४] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड २,प्रपा० १२, अनु. ३-४ . सरन्दा आयवभिा, सर्जूरुपा आरुणीभिः, सजोषा अश्विना द सोमिः, स: पेरा एतशेन, सर्वैिश्वानर ईड्या घृतेन स्वाहा ।। अग्नि५ युनज्मि शवसा घृतेनु दिव्यं सुपर्ण यस बृहन्तम् । तेनु वय पतेम अभस्य विष्टपर ३स्वो रुहाणा अधि नाक उत्तम ।। इमा ते पक्षा अजरौ पत्रिणी योभ्या रक्षारस्यपह स्यग्ने । ताभ्यार वय पतेम सुकेतामु लोकर या ऋपयो जग्मुः प्रथा ये पुराणाः ।। इन्दुदैक्षः श्येने ऋर्तावा हिरण्यपक्षः शकुनौ भुरण्युः । महान्सधस्थे ध्रुवं आ निपत्तो नमस्ते अस्तु मा मा हिसीः ॥ दिवो मूधीस नाभिः पृथिव्या ऊर्गपामोपधीनाम् । विश्वायुः शर्म सप्रथा नमस्पृथै विश्वस्य मूर्धन्नधितिष्ठसि श्रितः ।। समुद्र ते हृदयमन्तरीयुरपो दत्तोधि भिन्त । दिवः पर्जन्यादन्तरिक्षात् पृथिव्यास्ततो नो वृष्टयावत ॥ वि ते मुश्चामि रशनार वि रश्मीन् वि योक्त्राणि परिचर्तनानि । धौदस्मभ्यं द्रगिणे भद्र प्र मा बेताद्भागदौ देवतासु ॥ १४ दृष्टौ यज्ञौ भृगुभिर्द्रविणोदा यत्तिभिराशीर्दी सुभिः । इष्टौ अनिरीहुतः पिपर्तु न इष्ट५ हविः स्वगेदं देवेभ्यो नमः ॥ ३ ।। १५ पैना पुस्तपसा सत्रैमासतेन्धाना अग्निर स्वराभरन्तः । यमा मनवः स्तीर्णवर्हि तस्मिन्नई निंदधे नाक अग्निम् ।। त पत्नीभिरनुगछेम देवाः पुत्रौतृभिरुत वा हिरण्यैः । नांक गृभ्णानाः सुकृतस्य लोक तृतीये पृष्ठे अधि रौनै दिवः ॥ ओ बाचौ मध्यमरुहद्भुरण्पुरयमग्निः सत्पतिथेकितानः । पृष्ठ पृथिग्या निहितो दंविद्युतदधस्पदै कृणुतार ये पुतन्यवः । अयमग्निपरितमो वयोर्धाः सहस्रीयो ज्योततामप्रयुछन् । १२ १३ ॥ r- [३] में ३,४,४-५ । ते ४,७१२-१३ । काठ १८१४,१५,१८ । कपि. २९.३-४। वा १८,४५,१२,७४,१८,५१- ५७ । मन्य २०,१५,१३,७५,२०,२१-२७ । मा श्री ६,२,५-६। [वि ते मुन्चामि.. देवताच । अथर्व. ७,७८.१-२] ·२९ २४ २, अपा० १२, बनु० -५ अमिचितिः। [१९५] विभ्राजमानः सलिलस्य मध्या उप प्रयाहि दिव्यानि धामन् ।। अग्ने व्यवस्व समनुप्रयाह्याविष्पों देवानान् कृणुष्प । हुदमिद सुकृतमारभस्य यंत्रा अपयो जग्मुः प्रथा य पुराणाः ॥ संघच्यवध्धा संप्रयाताविपथों दे॒वर्यानान् कृणुधम् । एभिः सुकृतैरनुगछेम देवा यंत्र नः पूर्वे पितरः परताः ॥ उद्युध्यस्वाग्ने प्रतिजागृयेनमिष्टापूर्त संसृजेधामय च । पूनः कृण्वन्तः पितरो युवानोऽन्याता सुस्तव तन्तुमेतम् ॥ २२ पैन बहुसि सहस्र र नाये सर्ववेदसम् । तेनेम या नो पर सुषु गन्त ॥ २३ अयं ते ॥ ४ ॥ समास्त्वाम ऋतवो वर्धयन्तु सध्यत्सुरां पयो योनि सत्या । सै दिव्येन दीदिहि रोचनेन विश्वा भाहि प्रर्दिशतसः ।। २५ से चेय॑स्वाने प्रच बोधयनमुच तिष्ठ महत सौभगाय । मां च रिपदुपसता ते अग्ने ब्रह्माणस्ते पर्शसः सन्तु मान्ये ।। २६ स्वाममे घृणते ब्राह्मणां इमै शिवौ अग्ने सश्वरणे भवा नः । सपत्नुहाग्ने अभिमानिर्जिव सर्वे गये जागृयप्रयुछन् । हुहैयाग्ने अधिधार्या र्यि मा त्वा निकन् पूचिनी निकारिणः । क्षत्रमुग्ने सुमिमस्तु तुभ्यमुपसत्ता वर्धतां ते अनिष्टतः ।। क्षणामे स्वेन संशभस्व मित्रैणाने मिधेये यतस्य । सजातानां मध्यमेष्याय राजामग्ने विहव्यो दीदिहीहं ॥ २९ अखि निहो अवि संधी चित्तिमति निमतिमा । विधा घुमे दुरिता तर त्वमथास्मस्पर सहरीर र पिदाः ॥ [४] ४,७.१३ । काठ १८.१८ की २९.९ । वा १५,४९-५६।१८.६१-६२,३,१५१०,५२ १९७१- ७८.२०,३१-३२,३,२०१३,५३ । मा यी ६.३। [येन यहसि... गन्तये। .... असं से ३,२९.१५, अपर्व. ३,२०,१. दै. स. १.५,५,२,४,२,४,३७.१३,५, ने १,११६,५६८) [५].३,४,६ । त. ४.१.७ । पाठ १८.१६ । कावे २९,४ । बा १-२००५,१४,३८,२४ । पास २९.१-१०।२२.६,३५,४७,३८,२४। [समात्यामा । अ.०६। संचया मान्य । अधर्व २,६.२ । त्यामने पृणतेः प्रयुच्छन् । भबई ६.३० ईयारे अधिक .... अनिएत । ७,८२.३ । भप्रेणाने स्वाय. दीदिवोद । अथर्व २.६४। अनि निहो...दा!! म ... २८ ·[१९६] मैत्रायणी-संहितायाम् काण्डं २,प्रपा. १२, अनु०५-६ अनाधृप्यो जातवेदा अनिष्टतो विरोडने क्षत्रभृहीदिडीह । व्यमीवाः प्रमुबमानुपाणार शिवभिर्य परिपाहि नो वृधै ॥ ३१ हस्पते सवितपियन र संशित चित्तर संशशाधि । वर्धयनं महते सौभगाय विश्वे चैनमनुमदन्तु देवाः ॥ ३२ अमुत्र यादध यद्यमस्य वृहस्पते अभिशस्तेमुञ्चः । प्रत्यूहतामश्विना मृत्युमस्माद्देवानाममे भिजा शचीभिः ।। ३३ उद्वयं तमसपरि ज्योतिः पश्यन्ता उत्तरम् । देवं देवना सूर्यमगन्म ज्योतिरुतमम् ॥ ५ ॥ ३४ ऊी अस्य समिधो भवन्त्यूर्वी शुक्रा शोचीरभ्युमैः । धुमत्तमा सुप्रतीकस्य सूनाः ॥ वनुनपादंसुरो विश्ववेदा देवों देवेभ्यो देवयानान् पर्यो अनक्तु मध्या धृतेन । मध्वा या नक्षति प्रीणानः ॥ नरासो अनि सुकदेवः सविता विश्ववारः । अछामेति शवसा घृतेन ॥ ३७ ईडानौ दिनमामि खुचो अधरैपु प्रयत्सु । स युधदस्य महिमानमः ॥ .. संई मन्द्रो मुप्रपसा स्तरीमन् । बर्हिो मित्रमहाः । यसुथैतिष्ठो वसुर्धातुमय ।। द्वारो देवीरेन्यस्य विश्वा बृा ददन्ते अने । उरुव्यचसो धाम्ना पत्यमानाः ॥ अस्य योपणे दिव्य ने यौना उपासानक्ता । हुमर यजमवतामपुर नः ।। ४१ या होतारा ऊधमिममधर नोऽमर्जिलाभिगृणीतम् । कृणुतं नः स्विष्टम् ।। ४२ - -- . ४० [ मनाप्यो जातवेदा. वृधे । अथर्व ७.८५,१ । शियेमिरच...पृधे । ऋ ६,७१३ । वृहस्पते स. यित.. देघा भयं ७,१६,१ : अमुप्रभूया....शचीमि । अर्व ७.५३,१ । अद्ययन्तमसस्परि०...। १.५० बर्ष ७,५३,७, ४.१,७,४, २ मा ५,१,९६,६४, ते आ. ६,३२) [६] ३,४,६॥ ४.१,८ पार, १८.२७ । परि ९.५० वा १७, ११- । अव २९,११-० [जयी भम्य. . गनीः । अयं ५.७ । तनूनपादसुरो... पुनम । अय ५,२७,१-२ मा यई...। भगं ५,७,नरारासो अग्नि-वृतेन । अभ७,३-४॥डानो चदिन-मग्नः। अथर्व ५.७४-५RE (सरी) मन्दार-यमुघातम(२) आर्य ५,९७,६वारो देवी-पस्यमा. ना(ग)। पगई ५,७,७-८ । मा मुप्ययन्ती यसते उपाय । ऋ १०,११,६, अपवं ५,७,८,१२,६, म १,२,३,३६ नि ८,१ने भय-मा। जयं. ५,७,८ देण्या ( देया) होतारास्थिटम् । भगत ५..]

·ਉਹ ४४ २, मपा० १२.१३, अनु० ६,१] अग्निचितिः । 1 १९७] तितो देवहिरद५ स्योनमिडा सरस्वती मही । भारती गृगाना । वस्तुरींपर्मद्भुतं पुरुक्षु त्वष्टः सुवीर्यम् । रायस्पोपर विध्य नाभिमस्मै ॥ बनस्पतेऽवसृजा रंगणस्त्मना दे॒वेभ्यः । अनिडव्य शमिता सूदयाति ॥ अंग्रे स्वाहा कृणुहि जातवेदा इन्द्राय दे॒वेभ्यः। विश्वे देवा हविरिदै जुपन्ताम् ॥ ६ ॥ ४६ [१३६१] ॥ इति मध्यमकाण्डे द्वोदशा प्रपाठकः ॥ १२ ॥ ४५ १ W ३ ४ अथ श्योदशः प्रपाठकः। समन्या यन्त्यूपयन्त्युन्याः समानमर्व नद्यः पृणन्ति । तमु शुचिर शुंचयो दीदिवारसमपा नपा परितस्थुरापः ।। हिरण्यवर्णः स हिरण्यसंगपो नपारसद हिरण्ययणः । हिरण्ययात्परि योनेतिपद्य हिरण्यदा ददत्यनमस्मै । हिरण्यवर्णाः शुचयः पावका यांसु जावः कश्यपो याबिन्द्रः । अर्पि यो गर्भ दधिरै विरूपास्ता ना आपः शर स्योना भवन्तु ॥ यांसार राजा वरुणो याति मध्ये सत्यानृते अवपश्यन् जनानाम् । । मधुश्रुतः चयो यो: पायकोस्तो ना आपः शर स्योनो भवन्तु ।। यांसा देवा विचिं कृण्वन्ति भक्षर यो अन्तरिक्षे बहुर्धा भवन्ति । या: पृथिवी पंयुसोन्दन्ति शुक्रांस्तो ना आपः शर स्योनो भवन्तु ।। शिन मा चक्षुषा पश्यतापः शिवया तन्वोपस्पृशत त्यचं मे । सर्व अपीरप्सुपटो हुबे मयि चर्चा चलमोजो निधत् ॥ यदुर्दः संप्रयुतीरहा अनुदता हु। [तिम्रो देवी-गृणाना। मपर्व ५,२७९ । तन्नस्तुरी-मस्मे । अपर्व ५,२७.१० घनापतेऽय.... सदयाति (स्यदयतु। अथर्व ५,२७,११ । अग्ने चाहाल-जुपन्ताम्। अथर्व ५,२७,१२ ] [१] ते ५,६,१ । काठ ३९२ । वा ११,५२०५२६३३१४-१६,४,१३,१७.५४३॥ कण १२,५१-५३.३६,१४-१६ ४,१८,२३०५,५४ । मा यी ६,१.६ । [समन्या यन्त्युषा तस्थुराप । २,३५,३, सा ६०७, ते स २५,१२,१ । हिरण्ययर्ण (RPI) स... मस्मै । १,३५,१०, नि ३,१६ । हिरण्यवर्णः शुचय. भवन्तु । अपर्य १,३३,१। यासा राजा वरुणो० ११ ७,४९.३ अवर १,३३,२.४ 167 ५,६. १.१ यासा देवा दियिः भवन्तु । अथर्व १३३,३। शिपेन मा चक्षुषार । १.३३,४ । मधुपुन (घृतात.) शश्यो। ऋ, ७,४९,३ अर्व १,३३ ४ । पदद संप्रयती. सिन्धय । अपर ३,१३,१] ·८ ९ [१९८] मेघायणी-साहतायाम् [ काण्ई २,प्रपा० १३, अनु० १-२ तस्मादा न३यो नाम स्थ तो वो नामानि सिन्धवः ॥ संप्रेच्युता वरुणेन यच् शीर समवल्गत । दामोदिन्द्रो वो युतीस्तस्मादापो अनुष्ठन ॥ अपकाम५ स्यन्दमाना अवीवरत वो हि कम् । इन्द्रो यः शक्तिभिर्देवीस्तस्माद्वानीम वो हितम् ॥ एको चौ देवो अप्युतिष्ठव स्पन्दुमाना यथावशम् । उदानिपुर्मुहारिति तस्मादुदकमुच्यते ॥ १० आदित्पश्याम्युन वा शृणोम्यो मा घोपो गछति वासाम् । तीवो सो मधुपंचामरंगम ओ मा प्राणेन सह वर्चसागन् ।। आपो देवीघृतमिन्यो ऊ आपो अग्नीपोमो विभृत्यांपा ईसाः । मन्ये भेजानौ अमृतस्य तर्हि हिरण्यपर्णा अतृपर या घः ॥ १२ आपो हि ऐति तिस्रः ॥ दिवि श्रेयस्वा, ऽन्तरिक्ष यतस्व, पृथिव्याः संभव, । प्राज गछ ॥ १ ॥ १३-१४ पो योनिरस, विश्वामिस्त्वा धीभिरछिद्रामुपदधाम्यु, त योनिः, सत्य योनि, प्रेश यौनिः, सर योनिः, पृथिवी योनि, रन्तरिक्ष योनि, चौर्यान, दिशो यौनिः ॥ २ ॥ प्राणानुपानर सैतन्य, पानोपानर संतुनु, व्यानाच्चक्षुः सतनु, चक्षुपः और संतुनु, तात् पृथिवीं संतनु, पृथिव्यां अन्तरिक्षर सतन्च, न्तरिक्षाविर सैतन, दिवो दिशः सतनु, दिग्म्यः स्वर्ग लोकमनुसंतनु ॥ ३ ॥ १६ (सप्रच्युता (यत्प्रेषिता). अनुष्ठन । अथर्व ३,१३,९ । अपामर स्यन्दमाना० हितम्। अथर्व. ३,१३,३ । एको पो देवो मुच्यते । अथर्व ३,१३,४ । आदित्पक्ष्याम्युत० ..साम् । अपर्च ३,१३,६ (प्रच) । तीमो रसो. सागन ( गमेस्) । अथर्व ३,१३,५ (द्विच ) । आपो देधी (भद्रा) घृत इताः । अथर्व ३,१३,५ (प्रच)। मन्ये भेजानो... यदा पः । अथर्व ३,१३.६ (द्वि च)। सापो दिप्ठा चक्षसे । ३. १०,९,१, स. १८३७, अथर्व १५.३० ते ४,१५,१,५,६.१,४,७,४,१९,४॥ से आ ४,४२,४ १०,१,१६, नि ९२७। योप शिया.. मावर। ऋ १०,९.०, सा १८३८, अथर्व १.५,९, से १४,१,५,१:७,४,१९,१, ते आ४,४२,९,१०,१,११ । तस्मा अरगमाम यथाचनः । १०,९,३, मा १८३९ अपर्व १,५,३, ते स ४,१५,११५.६.१.४,७४,१९,४, ते आ ४,४२,४.१०.१,१२] [२] ३,५,६ । पाठ ३९, । [३] ते मा १,५,७ । पाठ ३९.८ । .. .

·२० काण्ड २, प्रपा० १३, अनु. ४-६] अग्निचितिः। [१९९] ऋचा त्वा छन्दसा सादयामि, वपट्कारण त्वा छन्दसा सादयामि, हिंकारण त्या छन्दसा सादयामि, प्रस्तावेन त्वा छन्दसा सादयाम्यु, गीर्थन त्या छन्दसा सादयामि, प्रतिहारण त्या छन्दसा सादयामि, स्तुतेन त्या छन्दसा सादयामि, निधन त्या छन्दसा साद- यामि ॥४॥ दूतर वो विश्ववेदसर हव्योममर्त्यम् । यजिष्ठमृञ्जसे गिरां ॥ अगन्म महो नमुसा यविष्ठर यो दीर्दीय समिद्धः स्वे दुरोणे । चित्रभानु५ रोदसी अन्तर्वी स्वाहुत विश्वतः प्रत्यञ्चम् ।। अयमिई ।। दुधन्वै वा यदीर्मनु चोचद् ब्रह्माणि वेरु वन्। परि विश्वानि काव्या नेमिश्वमिवाभुवन्।।२१ ओम सुश्चन्द्र विश्पते : श्रीणीप आसनि । जुतों ना उत्पुपूर्या उक्थेषु शवसस्पता ईपर स्तोति॒भ्या अभिर ॥ ५ ॥ २२ इन्द्रो दधीचौ अस्थभित्रीण्यप्रतिप्कुतः। जान नवृती व ॥ २३ अाह गोमन्वत नाम त्वष्टुरपीच्यम् । इत्था चन्द्रमसो गृहे ।। २४ इछन्नश्वस्य यच शिरः पर्वतेष्वपश्रितम् । अविन्द शर्यणावृति ॥ इन्द्रमिद्गार्थिनो वृहदिन्द्रमभिणिः । इन्द्र वाणीरनूषत ।। इन्द्रो दीघीय चक्षसा आ सूर्य र रोहयहि । बि गोभिरद्विमैरयत् ।। इन्द्रा इद्धर्योः संचा संमिश्ला ओ चोयुजा । इन्द्रो वजी हिरण्ययः ।। इन्द्र बाजेषु नोऽत्र सहस्रप्रधनेषु च । उम्र उग्रोभिरुतिभिः॥ २५ २६ २७ २९ [५] मा ३,११,६,३, ते स ३,३,३.३.२,२,१२,७, ४,४,४,६,२,१३,७,८। काठ १०,१५,३९ १३० वा ११५, १५.२६,३३,६। काण्व ३,२१,१६,१७:३२,६। [दूतया विश्व गिरा। ऋ४,८,१, सा १२१ अगम्म महा नमसा प्रत्यञ्चम्। प्रा. ७,१०१, सा १३०४, ते मा ३,११.६, भयमिह । ४,७,१ ते स १,५,५१। दधन्ये चार भुपत् । १ २,५,३, मा ९४ । भोमे (मे) मुचन्द्र० भामर । न ५,६,९, सा १०२४] [६] पाठ ३९,१० । ते मा १,५,८.१-३॥ [ इन्द्रो दधीचो. नव । १,८०,१३. सा १७९.९१३ अर्य २०,४१,१ । अग्राहं गोरमम्वतः गृहे। - १,८४,१५, सा १४७,९१५, अथर्व ०४१,३, नि ४,१५ । इच्छानश्वस्य० वति । १.१,८३,१४ सा ९१४, अथर्व २०,२१,२ । इन्द्रमिदायिनो नूपन । १७.१, सा १९८,७९६ अथर्व २०,३८,४४७ ४,७०,७, है रा १६ १९,२. नि ७१। इन्द्रो दीयांय० रयत् । १,७,३, स ७१९, अपर्व २०,३८६१७,६७०.९ । इन्द्रा (इन्द्र) इलयों । प्रा. १,७,. मा ५९७,७९, अपर्व २०,३८५४७,५,७२,८दयामपुर रूतिमिः १,७,४, ५९८-१८, अपर्व २०,७०,१० ·. । ३४ [२०] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डर, प्रपा० १३,अनु०६-७ तमिन्दृ५ वाजयामसि महे वृत्राय हन्तवे । सं वृपा बृपभो भुयत् ।। इन्द्रः सं दामने कृतं औजिष्ठः स घले हितः । द्युम्नी श्लोकी से सोम्य ।। ३ गिरा वो ने संभृतः संबुलो अनुपच्युतः । ववक्ष उग्रौ अस्तृतः ॥ ६ ॥ अर्यमग्निः सुहृसिंगो, मिर्मी, मिन्ने पुष्करादधि ।। अंबोध्यग्निः समिधा जनानां प्रति धेनुमिपायुतीमुषासम् । यहाँ प प्रे वयोमुजिहानाः प्रेमानेया सिस्रते नोकर्मछ । अवोचाम कुर्वये मेध्याय बचो बन्दारु वपाय प्यो । गविष्ठिरो नमुसा स्तोमुमुग्नौ दिवीव रुक्ममुरुज्यश्चमश्रेत् ।। ३५ अबोध होता यजथाय देवानों अग्निः सुमनाः प्रातरस्थात् । समिद्धस्य पददर्शि पाजो महान् देवस्तमसो निरमोचि ।। जनस्य गोपा अजनिष्ट जोगविरग्निः सुदेक्षा सुविताय नेव्यसे । घृतप्रतीको बृहता द्विविस्पृशा द्युमंदिभावि भरतेभ्यः शुचिः ।। ३७ स्वामी अङ्गिरसो गुहा हितमन्नपिन्दव् शिश्रियाण वने वने । से जायसे मध्यमानः संहो महत्वामाहुः सहसस्पुत्रमनिरः ।। ३८ तुभ्येदमने मधुमत्तम र वचस्तुभ्यं मनीषा इयमस्तु शेर हुदै । त्वा गिरः सिन्धुमिवाचनीमहीरापुणन्ति शयसा वर्धयन्ति च ।। सर सर्मियुपसे वृपनो विश्वान्यय आ । इडस्पदै समिध्यसे स नो बसून्यामर ॥. ४० [तमिन्द पाजयामसि०... भुवत् । मा ८,९३,७: सा. ११९,१०२२, अधर्व २०.४७.१,१३७,१९, २. मा. २,४,१,३। न्द्रास दामने० ..सोम्यः । त्रा ८९३,८. मा ११२३, अरं, ७०,४७,२,१३७.५३ । गिरा पम्रो न०...अस्थनः । ८.९३,९. स. १३ अथर्व २०,४७,३६१३७,१४] ७] ४,४,४,१,८.२९,३ । काठ ३९.१८, (२,१५:११,१०), वा १५,२०-२०,२४-२५,२७-२८,३०-३१, ४१-४९,३,१२,१३,१४,११,३०,३६, काय ३,१८११४,१४,१९,३०,१६,४१-४३,४६,४८-४९.५१,५३,६३. ६४.३६,७॥ [ अयममि सदधिणो०... क्र.८,७५,४, से. सं २,६,११,१,४,४,४,१ । अग्निमुखा दिया। R८,४४,१६, सा २७,१५३२, ते मं १,५,५,१,४,१,१,१: १. मा. ३,५,७,१ । त्यामग्ने पुष्करादपिका. ३.१६.१३, गा ९ ते गं ३,५,११,१४,१,३,०४,४,१। अयायग्निः समिधा..मछ ( । ५, १,११ मा ७१,१७३३, अपर्व १३,२,४६० से. मं. ४,४,२१ । अपांचाम कययेर... ५,१.१२, ते. सं ४, ४.४, पयोधि होता...मोचि । पर. ५,१.२, मा १७१७, नि. ६,१३ । जनस्य गोपाल... शुचिः। ५,११,१, रा ९००, ते. सं ४,५,४। त्यामले अहिरसो.... महिः . ५,११,६: सा ९०० । सं. ४,४,३.२ । सुदमने... 1 . ५,११,५ । स समिघुषसः मर। र. १०,१९१,११ अपर्व. ६,२३.४ २,६,११,४,५,४,१] ·काण्डं २, प्रपा० १३, अनु. ७-८] अशिचितिः। [२०१] अमिय यः पूष्य गिरा देवमीड़े बसनाम् | सपर्यवः पुरुप्रिय मित्र ने क्षेत्रसाधसम् ॥ ४१ वो चित्रश्रवस्तम हवन्ते विक्षु जन्तवः । शोचिष्कशं पुरुप्रियांने हव्याय चोढवे ।। ४२ आ ते अन धीमहि घुमन्तं देवार्जरम् । यद्ध स्या ते पनीयसी समिहीदयुति द्यवीपर स्तोति॒भ्या आंभर ॥ अग्नि तै मन्ये यो सुरस्तु५ य५ यन्ति धेनवः । अस्तुमर्वन्त आशवोऽस्त नित्यासो वार्जिना ईप स्तोतम्या आभर ।। ४४ सौ अर्मियों सुर्गुणे सर यायन्ति धेनवः । समर्वन्तो र द्रुः सेर सुजातासः सूरया ईपृ५ स्तोभ्या आभर ॥७॥ एना यो अर्मि नमुसोजों नपातमाहुवे। प्रियं चेतिष्ठमरतिर स्वधर विश्वस्य दूतममृतम्।। ४६ त्वमुग्ने गृहपतिस्त्व होता नो अधुरै। त्वं पौता विश्ववार प्रचेता यक्षि चेपि च वार्यम्॥४७ देवों वो द्रविणोदः पूर्णी विवष्यासिंचम् । उद्वा सिञ्चध्वमुप या पृणध्यमादिद्वो देव ओहते। अग्ने चाजस्य गौमुता ईशानः सहसो यहो। अस्मै धेहि जातवेदो महि श्रेयः॥ ४९ स इधानी येसुः कविरमिरीडैन्यो गिरी। रेवदस्मभ्यं पुर्वणीक दीदिहि ॥ ५० क्षपो राजभुतं त्मनाने यस्तोरुतोषसः । स ति॒िग्मजम्भ रक्षसो दंड प्रति ।। ५१ अग्ने मर्याधं न स्तोमैः क्रतुं न भर्द्र हदिस्पृशम् । अध्यामा ता ओहः ॥ अंधा धम्ले तोर्भद्रस्य दक्षस्य साधोः । स्थीतस्य वृहतो बभूथ ॥ [अग्निव पूर्व्य गिरा० । ८,३१,१४, ते स १,८,१२,३। स्यां चित्रश्रवस्तम० चोदने। १,४५,६, तै स ४,४,४,३। आते अन्न आभर । ऋ ५.६.४, सा ४१९,१०२९, अथर्व १८,४,८८, ते ४,४,४,६ । अग्निं त मन्ये० आभर । रु ५,६,१, सा ४२५,१७३७। सो अग्निया ऋ ५,६.२, सा १७३९ । स्तोतृभ्या ( •भ्य ) आमर । ५,६,१,२,९,८,९३,१९: सा १५८६ ] [01.४,४,४। काठ ३९,१५ । वा ३५,३२-३३,३५-३७,४४-४५,४७,१०,२४,१२,१४१४,२५,३,२५,१५,४८. २५४७ । कान १६५४-५५,५७-५९,६६-६७,६९,११,३४,१३,१५४,३४,३,३३,१६,७०,२७,४५ । [पना यो अनि मृतम् । ऋ ७,१६,१, सा ४५,७४२, तै स ४,४,४,५, नि ३,९१ । त्यमो गृहपतिः धार्यम् । ऋ ७,१६,५ सा ६१ अरे वाजस्य गोमता (तः) । र १,७९४, सा ९९,१५६१ ते स ४,४,४.५ स धानो० दीदिहि । ऋ. १,७९,५, सा १५६२० ते स ४,४,४,५। क्षपो राजनुत.. प्रति ऋ १,७१,६, सा १५६३॥ तै स ४,४,४,५ । अग्ने तमद्यावं०...ओदैः । ऋ४,१०,१, सा. ४३४,१७७४, है. सं.४,४,५७ । अपा धमे...यभूथ । ४,१०,२, सा १७७८ ते स. ४,४,४,७] मै.२६ ४८ आभर।

·[२०] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं २, प्रपा० १३, अनु. .. आमिष्टे अर्थ गीर्भिणन्तोऽग्ने दाशेम । प्रते दियो न स्तनयन्त शुष्पैः ।। अनि५ होतारं मन्ये दास्वन्तर वसुर सुनु सहसो जातवेदस वि नं जातवेदसम् । य या स्वध्वरो देवौ देवाच्या कृपा । घृतस्य विभ्राष्टिमनु शुक्रशोचिषः ।। आजुबानस्य सपिपः ।। हुसः शुचिष, दुर्भि स्यं देवर सुतार, भमे त्यै नो अन्तमः ॥ अधा धर्म, एवा पुग्ने ॥ ८॥ ५६-५८ आयाहि सुपुा हि ता इन्द्र सौम पिया इमम् । एदै बहिः सुदो मम ।। ओ त्या ब्रह्मगुंजा हरी बहुतामिन्द्र केशिना । उप ब्रह्माणि नः शृणु ।। ६० वृक्षोणस्त्वा यंर युजा सोमपामिन्द्र सोमिनः । सुतावन्तो हवामहे ॥ अभि त्वा शूर नोनुमोऽदुग्धा इव धेनवः। ईशानमस्य जगतः स्वदृशमी शानमिन्द्र तस्थुपः ॥ ६२ ने त्वावं अन्य दिव्यौ न पार्थिवो न जातो न जनिष्यते । अश्वार्यन्तो मघवन्निन्द्र वार्जिनो गन्य॑न्तुस्त्वा हवामहे ।। ६३ त्वमिद्धि हवामहे साता वाजस्य कारवः । त्वा वृत्रबिन्द्र सत्पति नरस्त्या काष्ठास्ववतः॥ ६४ से त्वं नचित्र वजहस्त धृष्णुया मुहः स्तवानौ अद्रिवः । गामश्वर रथ्युमिन्द्र सकिर सत्रो योज ने जिग्युपे । कथा नवित्र आभुनी सदायुधः संसा । कया शंचिष्ठया वृतौ ॥ [भामिरे अध...गुप्म। ऋ. ४,१०,४, ते. सं. ४,४४,७ ममि होतारं मन्ये....सविपा. १,१२७, १; मा. ४६५ १८१३; अपर्व २०,६७,३० ते सं. ४,४,४,८; नि. ६.८॥ हसः विपदार.४,४०,५ ते. सं. १,८१५,२३४.२,१.५; ते. पा. १०,१०,२। धामि त्यं देव५० । अथर्व ७.१४,१ । अग्ने त्यं नो अन्तमः। प्रा. ५ २४,१, रा. ४४८,११०७, ने. सं. १.५.६,२,४,४,४,८ । अघाए । क्र.५,१६,४] [९] ४.१२,४-५,४.९,२७, ते. २,४,१४,२-३१.२,११,२,४,४,१२,५। ते. आ ४,४.२,३,। काठ. ३९.१२ । पा. १७३५.४२,४४.३६.४-६ । कण्व. २९.४०-४८.३६,४-६ । मा. श्री. ६,२.३ । [ मायादि गुपुमा०...। ऋ ८,१७,१सा १९१६६६, अथर्व. २०.३,१.३८,११४७.७। आत्या ग्रहयुजा...वृणु। ऋ. ८.१७,२१ स. १६७ अ २०.३,११३८,३,४७.८ । प्रामाणत्या यय०... महे। . ८.१७,३: सा.६६८, अथर्व. २०.३.३१३८,३,४७.९१ मि त्या शूर०...तस्युपः । ऋ,७,३२,३२, सा. २३३,६८०, अपर्व::२०,१२१,१७ त. गं. २,४.१४२। न स्याचं ( स्यायों) अन्यो...महे । ३.७,३२.२३; सा. ६८१; अपर्व. २०.१२१,२। स्यामिति हयामह... स्ययंतः। न. ६,४६,१; सा. २३४.८०९; अथर्व. २०.९८.१ . सं. २,४,१४,३। सत्यं मधिर...जिग्युपे। .६,४६. सा. ८१०, अपर्व. २०,९८.२ । फया मधिग्र०...वृता। ऋ. ४.३१३ग. १६९,६८२, भर्य. १०,१२४,१. सं.१,२,११.:. अ. ४,४२,२] ·. ९ ७० काण्डं २, प्रपा. १३, अनु० ९.१.] अनिचितिः। [२०] कैस्त्वा सस्यों मंदानां महिष्टो मत्सदैन्धसः । दृढो चिदाजे चंसु ॥ ២ अभी पुणः सखीनामपिता जरितॄणाम् । शुतं भवास्यूतिभिः ।। यज्ञो यज्ञा वो अग्नये गिरा गिरा च दक्षसे । में व वय॑ममृतं जातवेदसं प्रिय मित्र ने शसिपम् ।। ऊजी नेपातर से हिनायमस्मयुदोशेम हुन्पढातये । भुवाजेष्ववितां भुवदुध उत त्रातां तननाम् ।। ९ ॥ ऋतूनां पत्नी प्रथमैयमागदहा नेत्री जुनिश्च्युत प्रजानाम् । एका स्ती बहुधोपो ३च्युछोजीर्णा स्वै जरप समन्यत् ।। को विराजो मिधुनत्वं प्रवेद ऋतन को अस्याः के उबैद रूपम् । दौहान को वेद कतिधा विदुग्धाः कति धामानि कति ये विवााः ॥ इयमेय सा यो प्रथमा व्यौछन सा३प्स्वन्तथरति प्रविष्टा । वधूमिमाय नबुगज्जनित्री य एना महिमानः सचन्ते ॥ ७३ छन्दस्वती उपसौ पैपिशाने समान र यौनिमनुसंचरेते । सूर्यपत्नी विचरतः प्रजानती केतुमती अर्जरे भूरितिसौ ।। ऋतस्य पन्धामनु तिन आगुस्त्रयो धमीसो अनु रैतसागुः । प्रमिका जिन्वत्यूर्जमैका पुर्बमका रक्षति देवयूनाम् ।। चतुष्टोममदाद्या तुरीया यज्ञस्य पा ऋषयो मन्ती । गायत्री त्रिष्टुभं जंगती विराजमकै युझानाः ३स्वरोभरमिदम् ॥ पञ्चभिर्घात विधा इदै तासार स्वरजनन् पञ्च पञ्च । तासामु यन्ति प्रयण पंच नाना रूपाणि ऋतको बसानाः ॥ ऋतस्य धामन् प्रथमा व्युपुष्यमिका महिमानं रिति । एर्पस्यैका चरति निष्कृतानि धर्मस्यैका सतिका निगछते ।। किस्त्वा सत्यो मदानां...वस्तु । ४,३१,२, रा ६८३, अथर्व २०,११४,२, वे आ ४,४२३ । मभी 'एमा म्यूतिभिः (स्यूतये । ऋ.४३१,३, सा ६८४, अथर्ष २०,१२४.३, ते अ.४४२,३ । यशा यक्षा पो .ऋ६,४८१, सा ३५,७०३ । ऊर्जा नपात रु ६,४८० सा ७०४] <[१०] ते ४,३,११ । काठ ३९,१० । [को विगजोर विद्यासा (व्युटी.) । अपर्व ८६९१० । इपमेव सा या . सबसे । जनित्री ) । अथर्व ८,९,११॥ छन्दस्यतो (छन्दः पक्षे । उपसा (सा) रेतसो (सा) अथर्व ८,९१२ । मृतम्य पन्या यूनाम् अर्व ८९.१३ । चतुष्टोम अनीपोमा) ...भरसिदम् (नीम्।। अथर्व ८,१.१५ ] ७४ ७५ - ·७९ 1२०४] मैत्रायणा-संहितायाम् [कार, प्रपा १३, अनु० .. इदं श्रेयो मन्यमानो वा आगामहे वो अस्मि सख्याय शेवः । समानजन्मा ऋतुरस्त्यैकः सर्वः सर्वा विचरतु प्रजानन् ॥ भूयास्म ते सुमतौ विश्ववेदा आप्ठाः प्रतिष्ठामविदो हिँ गाघम् । सत्यं वदन्तीमहिमानमापान्या वो अन्यमिति मा प्रयुक्त ।। शद्विधाना समना पुरस्तात् प्रजानती यांमुमुर्पा अयासीत् । ब्रह्मपुिस्तमसा देवंशत्रूनभिहन्ती विश्ववारा व्यवाट् ।। पञ्च व्युष्टीरनु पञ्च दोहा गाँ पञ्चनानीमृतवोऽनु पञ्च । पञ्च दिशः पञ्चदर्शन क्लृप्ताः समानमूर्धारभि लोकमेकम् ।। ८२ विशत्स्यसारा उपयन्ति निष्कृत ५ समान के प्रतिमुञ्चमानाः । ऋतू स्तन्वते कवयः प्रजानतीमध्येछन्दसः परियन्ति भास्वतीः ।। ज्योतिष्मतीः प्रतिमुञ्चते नभो देवी रात्री सूर्यस्य वृतानि । विपश्यन्ति पशवो जायमाना नानारूपा मातुरस्यो उपस्थे । ८४ प्रथमो ह व्युवास सा धेनुर्भवद्यमै । सां नः पयस्वती दुहा उत्तरामुत्ता समाम् ॥ १० ॥ पृष्टौ दिवि पृष्टौ अग्निः पृथिव्यां पुष्टौ विश्वा औषधी विवेश । वैश्वानरः सहसा पृष्टौ अभिः स नो दिवा स रिपस्पातु नक्तम् ॥ त्वर यविष्ठ दाशुषो नृश्प्पाहि शृणुधी गिरः । रक्षा तोकमुत स्मना ॥ अग्ने घामानि तय जातवेदो देव स्वधायोऽमृतस्य नाम । यांश्च माया मायिना विश्वमिन्यु वै पूर्वी: संदधुः पूंएवन्धो ॥ ११ ॥ या अयया ऊमा एया अब्दुः संगरः सुमको, ऽने कहा,- किरशिला,- मे दुधौ,-अमे वन्यो, ऽने कक्ष्य, या ता इपुर्युचो नाम तया विधेम, तस्य ते नम, स्तस्यास्ता उप पत्सुतो जीयो भूयास्म, ते य द्विष्मौ येच नो द्वैष्टि तेमस्या जम्भे दध्मः ॥ १२ ॥ [श्वर (त्य) यो...प्रजानन् । अथर्ष. ८.९.२२ । पञ्च व्युष्टीरनु०... मेकम् । अथर्व, ८,९,१५ । प्रथमा ह प्युपास०... समाम् । अथर्व. २,१०,१] [१३] में, ३,१६,४। त. १.५,११,१ । ग्रठ. ४०,३७,१६ पा. १८.७३,७७,१३,५२ । कण्व. २०,४२,४६,१४,५४॥ [पृ दिवि पृपोल...नकम्। या. १,९८,२; ते सं. १,५,११,१६ तं. मा. ३,११,६,४। त्यपविष्ठ पाशुषो० रमना । ऋ.८९४,३:मा. १९४६॥ अग्ने धामानि(भूरीणि)तय०... यन्घो । ३. ३,२०,३ते. सं.३,१,११,१] [१९] ते. ४,४,७,२,५,५.९ । काठ ४२,३ । या. १५,१५-१९:१६.६४-६६ । काष्य. १६,३२,३४,३६,२८,४०१७, ६४ मा. श्री.६,२,३ । [पंदिप्मो०... दप्मा । अथर्व. ३,२७,१-६] ८५ ८७ ८८ ·पाण्ड २, प्रपा० ३, अनु०१३-१५] अग्निचिति ९० ११ . यौ अप्स्वन्तरनियों पुत्रं यः पुरुषे यो अश्मनि । य आविवेशीपुधीर्यों बनस्पतीरस्तेभ्यो अप्रिभ्यो हुमिस्त्वेतत् ॥ यः सौमे अन्तयों गोवन्तवयास य आविवेश यो मुर्गेषु । य आविवेश द्विपदो यश्चतुष्पदुस्तेभ्यो अमिभ्यो हुमिस्त्येतत् ॥ येनेन्द्रस्य रथ५ संबभूवुर्यो वैश्वानरं उत विश्वदाव्यः । धीरो यः शक्रः परिभरदाम्यस्तैभ्यो अनिम्यो हुतमस्त्वेतत् ॥ ९२ विश्वादमनि५ यमु काममा थ दातार प्रतिग्रहीतारमाहुः । यं जोडवीमि पृतनासु सासहि तेभ्यो अग्निभ्यो हुमिस्त्वेतत् ।। ९३ उक्षानाय वशानाय सोमपृष्ठाय वेधसे । स्तोमविधेमानये ।। ९४ वैश्वानरज्येष्ठेभ्यस्तेभ्यो अग्निम्यो हुमिस्त्वतंत् ॥ १३ ॥ मा छन्दु, तत्पृथि३व्य, मिता, तेन छन्दुसा तेन ब्रह्मणा तया देवतयाङ्गिरस्यद् ध्रुवा सीद ॥ प्रमा छन्द, स्तदन्तरिक्ष, वायुदेयता, प्रतिमा छन्दु, स्तद् द्यौः स्यों देवता, ऽस्त्रीवाश्छन्द, स्तद्दिशः, सौमो देवता, गायत्री छन्द, स्तंदर्जा, बृहस्पतिर्देवता, त्रि- टुप्छन्द, स्तद्धिरण्य, मिन्द्रो देवता, जंगुती छन्द, स्तद्गौः, प्रजापतिर्देवता,ऽनुष्टुप्छन्द, -स्तायु, मित्रो देवतो, -णिक्छन्द, स्तचक्षुः, पूर्णा देवता, बिरोट् छन्द, स्तदश्वो, वरुणो देवता, वृहती छन्द, स्तकृषिः, पर्जन्यो देवता, पक्तिश्छन्द, तत्पुरुषः, परमेष्ठी देवता, तेन छन्दसा तेन ब्रह्मणा तया देवतयाहिरस्व॑द् ध्रुवा सीद ॥ १४ ॥ ९६-९७ पृथिव्यसि जन्मना वां, सानि गर्भमधत्थाः, सो मया संभुवा, ऽन्तरिक्षमास जन्मना वा, सा वायु गर्भमधत्थाः, सा मया संभव, द्यौरसि जन्मना वर्मा, सादित्य गर्भम- धत्थाः, सा मया सैभव, नक्षत्राण्यसि जन्मना वा, सां चन्द्रमसं गर्भमधत्याः, सो मया सभुव, ऋगुसि जन्मना दर्शा, सां साम गर्भमघन्थाः, सां मया संभव, बिसि १३] ते. १,३,१४,७1 काठ ४०,३,५ । [ यो अप्स्विन्त० (ये अग्नयो०) तन् । अथर्व ३,२१,१॥ यः सोमें अन्तयो०.. । अथर्व ३.२१,२। येनेन्द्रस्य रथाय इन्द्रेण सरथं)...। अथर्व ३,२१,३। धीरोया शका (यो धीर:०)। अथर्व ३,२१.४ ( द्वि च ) विश्वादमग्नि यमु (यो देयो विश्वाधमु )। अधर्ष ३,२१४ (प्रच)। यं जोहवीमिः...तत् । अथर्व ३,२१,३ (द्वि च), उक्षान्नाय वशानाय०...मामये। ऋ. ८,४३,११, अथर्व ३,२१,६,२०,१,३, ते. सं १,३,१४,७१ वैश्वानरज्येष्ठ०...तत् । अथर्व, ३,२१,६] [१४] मै. २,८,३ । ते. ४,३,७,१। काठ. ३९,४। पा. १४,२८-२०:१२,५३,१३,१९,२४,१४,६,१२,१४,१५,५८, ६४ । काण्व. १५,१८-२२,१३,५४:१४,१९,२५,१५,५,१५,१६:१६,७९,८४] [१५] काठ, ३९,८।वा ११,५८॥ काण्व. १२,५९ मा श्री ६,२,३] ·। २०६ मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्डं २, प्रपा० १३, भनु० १५-२० जन्मना वर्मा, सा राजानं गर्भमवत्याः, सा मया संभुव वागसि जन्मना घशा, सा प्राण गर्भमवत्याः, सो मया सैभवा,-ऽऽपोऽसि जन्मना वर्शा, सां यझै गर्भमघत्या, सो मया समव ॥ १५ ॥ ९८ या देव्यसीष्टके कुमार्युपशीबुरी सां मौपशेष्व जाये संदर्मित्पति५, या देव्यसीप्टके प्रफ- युपशीवरी सां मौपशेष जायेव समित्युति, या देव्यसीष्टके युवतिपशीवरी सो मापशेष्य जायैव समित्पतिर, या देव्यसीष्टक आयुर्दाः प्राणदो अपाना व्यान्दश्चिक्षुदीः श्रोत्रदाः पृपियामन्तरिक्षे दिवः पृष्ठं जपणीवरी सां मौपशेष्य जायैव संदर्मित्पुति५, यो देवीः स्थैप्टकाः सुशैया उपशीयुरीस्ता मौपशेचं जायां इव संदर्मित्पतिम् ॥ १६ ॥ ९९ सवयसे त्या, भिवयसे त्यो, वयसे त्वा, वृहद्वयसे त्वा, सहीयसे त्वा, सहमा- नाय त्वा, सांसहये त्वा, सहस्वते त्वा, भीषांहे त्या, भिम्वे त्वा,ऽभिमातिपहेि त्वा, -ऽभिमातिने त्वा ।। १७॥ भूयक्तदास, वरिवस्कवसि, प्राच्यस्यू, चास्य, न्तरिक्षमस्यो, जोदौ त्वौजप्ति साद- यामि, पयोदौ त्वा पयसि सादयामि, तेजोदौ त्वा तेजसि सादयामि, यशोदी त्या यशसि मादयामि, चर्चादौ त्वा वसि सादयामि, पृथिव्यास्त्वा द्रविणे सादयाम्य, न्तरिक्षस्य त्वा द्रविणे सादयामि, दिवस्त्या ट्रेविणे सादयामि, दिशा त्वा द्रविणे सादगामि, द्रवि- णोदो, त्या द्रविणे सादयाम्य, सुपदसि, गृध्रसदसि, श्येसंदसि, सुपर्णसदसि, नाफर्सदसि ॥ १८ ॥ ज्योतिप्मती त्वा सादयामि, ज्योतिष्कृतं त्वा सादयामि, ज्योतिर्विदं त्या सादयाम्य, ज्योतिष वा सादयामि, बृहज्योतिषं त्वा सादयामि, विश्वज्योतिपं त्या सादयाम्य; जुलां त्वा सादयामि, मास्वती त्या सादयामि, दीप्यमानां त्वा सादयामि, रोचमाना त्वा सादयामि, ज्वलन्ती त्या सादयामि, मल्मलाभवन्ती त्या सादयामि, जागृती त्या सादयामि, योधयन्नी त्या सादयामि ॥ १९ ।। १०२ कृतिका नक्षत्र, मर्मियता, ऽमै रुचः स्य, प्रजापतेः सौमुस्प घात, मचे त्या, रुचे स्वा, माम त्वा, ज्योतिपे त्वा, तेन ईन्दसा नेन प्रेक्षणा या देत्याशिस्वद् ध्रुओं मीद, रोहिणी नक्षत्रं, प्रजापतिर्देवते, न्युगा नक्षत्र, मरुतो देवता, पानक्षत्र, रुद्री [१] पाठ. ३९.: 1 मा. 2.६,२३ । [७] मा. .६...। [१८.४,४५.६ पाठ. १९९.पा. १३५३ । सम. १४,५५ । मा. श्री. ६.२.३॥ [१९] १,४,३९ । ने. मा १,१९ । प.१०,४। पा. १७५३ । पन. १४,५५१ मा. धो. ६,१,३। . m १०१. - ·काण्ड २, प्रपा० १३, अनु० २०-२१] अग्मिचितिः। [२०७] देवता, पुनर्वसुनक्षत्र, मदितिर्देवता, तिष्यौ नक्षत्रं, बृहस्पतिर्देवता, -ऽऽश्लेषा नक्षत्र, सपी देवता, मघा नक्षत्रं, पितरो देवता, फैल्गुनी नक्षत्र, भगो देवता, फल्गुनी क्षत्र, -मर्यमा देवता, हस्तो नक्षत्र, सविता देवता, चित्रा नक्षत्रं, त्वष्टा देवता, निष्टय नक्षत्र, वायुदेवता, विशाखं नक्षत्र, मिन्दानी देवता, राधा नक्षत्र, मित्रों देवता, ज्येष्ठा नक्षत्र, वरुणो देवता, मूलं नक्षत्रं, नितिर्देवता, -ऽऽषाढा नक्षत्र, मापो देवता, -ऽऽपाढा नक्षत्र, विश्वे देवा देवता, भिजिन्नक्षत्रं, ब्रह्मा देवता, श्रोणी नक्षत्र, वि- प्णुर्देवता, श्रविष्ठा नक्षत्र, वसवो देवता, मिष नक्षत्र, मिन्द्रो देवता, प्रोष्ठपदा नक्षत्र, महियुन्यो देवता, प्रोष्ठपदा नक्षत्र, मज एकपाद्देवता, रेवती नक्षत्रं, पुर्पा देव- ता,ऽश्वयुंजी नक्षत्र, मधिनी देवता, भरणीनक्षत्र, यमो देवता, ब्राह्मणों नक्षत्र, सौमो देवता, उनै रुचः स्य, प्रजापतेः सोमस्य धातु, मँचे त्वा, रुचे त्वा, भासे त्वा, ज्योतिपे त्या, तेन छन्दसा तेन ब्रह्मणा तया देवतयाङ्गिरवद् ध्रुवा सीद ॥ २० ॥ १०३ समीची नामासि, प्रांची दिक्, तस्यास्तेऽनिधिपति, रासतौ रक्षिता, यश्च तेऽधिपति- यश्च रक्षिा ताभ्यां नमो अस्तु, तौ नो मृडतां, ते य द्विष्मी यश्च नो द्वेष्टि तमेनयोर्जम्मे दध्म, ओज३स्या नामासि, दक्षिणा दिक, तस्यास्ता इन्द्रोऽधिपति, स्तिरधीनराजी रक्षिा, यश्च तेऽधिपतिर्यश्च रक्षिता तोम्यां नमो अस्तु, तौ नो मृडतां, ते य द्विष्मौ यश्च ना द्वेष्टि मेनयोर्जम्भे दध्मः, प्राची नामासि, प्रतीची दिक्, तस्यास्ते सौमोऽधिपतिः, सुजी रक्षिता, यश्च तेऽधिपतियश्च रक्षिता ताम्यां नमो अस्तु, तौ नो मृडतां, ते ये द्विष्मी यश्च नो द्वेष्टि मेनयोर्जम्भे दध्मः, सुपदा नामापु,-दीची दिक्, तस्यास्ते बरुणोऽधिपतिः, सूदागू रक्षिा, यश्च तेऽधिपतिश्च रक्षिा ताम्यां नमो अस्तु, ती नो मृडता, है ये द्विष्मी यश्च नो द्वैष्टि मेनयोर्जम्भे दध्मो, अस्था नामास्य, चाची दिक, तस्यास्ते विष्णु- रधिपतिः, कल्मायग्रीवो रक्षिता, यश्च तेऽधिपतिर्यश्व रक्षिता ताम्यां नमो अस्तु, नो मृडतां, ते ये द्विष्मो यश्च नो द्वेष्टि तमेनयोर्जम्भे दध्मौ, ऽधिपत्नी नामास्य, जी दिक, स्यास्ते पृहस्पतिरधिपति, चित्रो रक्षिता, यश्च तेऽधिपतियश्च रक्षिता ताम्यां नमो अस्तु, तो नो मृडतां, ते य द्विष्मौ यशु नो दृष्टि मेनयोर्जम्भे दध्मः ॥ २१ ॥ १०४ [२०] ते. ४,४,१०। काठ ३९१३ । बा १३,३९,१२,५३,१३,१९०४.१४,६,१२,१४,१५,५७-५८,४ाग १४,४१,१३,५४३१४,१९,२५,१५,५,१५-१६:१६,७९,८४१ मा श्री १०.३। [२१] ते. ५,५.१०। [यं दिम....जम्मे दमा भर्ष १,९७१-६) ·[१०८] मैत्रायणी-सहितायाम् [ काण्डं २, प्रपा १३, अनु. २२-२३ १०५ १०६ १०७ स्वयं कृण्वानः सुगम यावं तिग्मशृङ्गो वृषभ शौशुचानः । प्रत्नर सुधस्थमनुपश्यमाना आ तन्तुममिर्दिव्य तृतान ।। स्वै तन्तुरुतं सैतुर। स्व पन्था भवसि देवयानः । त्वयाने पृष्ठ ५ वयमारुहेम यत्रु देवः सुधाई मदेम || अतिसगै दढतो मानवायोध्यै पन्थामनुपश्यमानाः । अजुपन्त महतो यर्समेत वृष्टियावानम तर स्वर्विदम् ।। आवर्तमानी भुवनस्य मध्ये प्रजाः कृण्वन् जनयन् विरूपाः । सवत्सरः परमेष्ठी धृतवतो यह नः पातु रजसः परस्मात् ॥ पूजा ददातु परिवत्सरी नो धाता दुधातु सुमनस्पमानः । वहीं साकै मुहुर्धा निश्वरूपा एकत्रता मामुमिस विशन्तु ।। २२ ।। हिरण्यगर्भः समवर्तताने भूतस्य जातः पुतिरेक आसीत् । से दाधार पृथिवी चामुतेमा कस्म देवाय हर्षिपा विधेम ॥ यः प्राणतो निमितश्च रोजा पतिर्विश्वस्य जगतो बभूव । शे यो अस्य द्विपदचतुष्पदः कस्मै देवाय इविपा विधेम ।। यं ओजोदा मूलदा यस्य विश्व उपासचे प्रशिपुर यस्य देवाः । यस्य छायामृतर यस्य मृत्युः कस्मै देवाय हर्षिता विधेम ॥ यस्यमै विश्वे गिरयो महित्वा समुश् यस्य रसया सहाहुः । दिशो यस्य प्रर्दिशः पंच देवी कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ ११० ११३ [२२] पाठ ४०.१२। स. मा २,४,१,५ ६। गा ६,२.६। [ धाता दधातु सुमनस्यमानः। अपर्व. ७,१९,१७१३,१,३५] [२३ मे १७.१५॥३.१२,१६-१७।। १.१.८,३। कार- ४०,१,। बा १२:१०२.११ ४.२३.१-३,१५,१०-१५॥ २७,२५-२६.२९.५४२२,१,६-७ 1 कप १३.१०१:१४,४,१५,१,३,२७.१४-१७.२९.३३-३५,२१,१६ । मा.धी ६.२.३। [हिरण्यगर्भ समयत...... विधमार. १०,१२१,१, अपर्य ४.२,७,११,५,१ . से ४,१,८.२.२.८.०. ताप प्रा. ९९.१२॥ नि १०,२३यः प्राणतो०... विधेमा . १०,१२१,३:मपर्व, १,१.२॥ गं ४,१,८.१७५.१६.१ । य मोजोदा (मारमा .. पिधेमा १०,१९१.९७ अपर। २.१९३,१.९४, . स ४,१८,४,७,५,१७,१ । यस्यमे पिद गिरयो (दिमयस्तो )... विमा. १०,१२१,१, मपर्व ४,२,५१ प.४.१,८,४] ·काई , प्रा. १३, अनु २३] अग्निचितिः। [२०९) ११४ येन योरुना पृथिवीं चुदृद्धा येन स्युः स्तमित र पैन नाकः । यौ अन्तरिक्ष विममै चरीयः कस्मै देवाय हुम्पिा विधेम ॥ हुमै द्यावापृथिवी तस्तभाने अधाग्यद्रोदसी रेंजमाने । यस्मिन्नधि वितुतः सूरा एति कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥ आपो ह यन्मुहुती विथुर्मायन् गर्भ देवाना जुनयन्तीरामम् । ततो देवानां निरवर्ततांमुः कस्मै देवाप हुर्विपा विधेम ॥ आ नः प्रजा जनयत प्रजापतिर्धाता धातु सुमनुस्यमानः । सवत्सर ऋतुभिः सरंविदानों मुयि पुष्टिं पुष्टिपतिर्दधातु ॥ २३ ॥ ११५ ११७ [१५७८] ॥ इति मध्यमकाण्डे प्रयोदशा पाठकः ॥ १३ ॥ ॥ इति मध्यकाण्ड समासम् ॥ यिन चारुमा०.. विधेम।। १०,१२२,५, अथर्य ४,०४ ते. म ४,१,८५७ य इमे पाया धिनी। पर १०,२०,९, अपर्व ५,१२,१, ते मा ३,६,३,४, नि ८,१४॥ (यं ऋन्दपी मयसा) तातभामः... विधेम । . १०,१२१,६१ अर्य. १,२,१३. सं. ४.१.८५ भाप ह यन्महः ( पत्युद०) . पिम । . १०,१०१,७, अर्धा ४,२.६. स २,२ १२.१.४,१,८०. ० १,२३८ करम देशय विधमा र १०,११-, १८ मा नाप्रसा: 1 ०.८२.१४.४०1 मे. १५ ·[१०] मैत्रायणी-संहितायाम् काण्ड ३, प्रपा १, अनु०१ अथ तृतीयं काण्डम् । थथ प्रथमा प्रपाठकः। - अग्निचितिब्राह्मणम् । जुडूमग्रे समार्टि, जुहूर्व यज्ञमुख, मुखतौ वा एतद्यमालब्ध, जु३हा 4. देवा विराजम- हुयन्तु, तज्जुह्वा जुडुवं, मन्यै बिर्रा, उन्नं जुई, रोऽग्नि, यज्जुह्वा जुहोत्यंनस्य चाकस्य चोबरुद्धया, अष्टौ कृत्वो जुही गृहात्य, क्षिरा गायत्री, गायत्री यज्ञमुर्ख५, युनमुसंमेघौलब्ध, यत्सावित्राणि यन्ते प्रसूत्या, अथो यजुपाभेव नानावीर्यत्वाया, मि यत्र यत्रागछत् तर सवितान्वपश्यत्सावित्राणि हुयन्तेऽमेरेवानुक्शात्या, अग्नि ज्योतिर्निचाय्य पृथिव्या अध्याभुर्दिति, सविता वा एतर्दछै ज्योतिः पृथिव्याः समभरत, तस्मादेवमाह, युक्तिमन्ति च जुहोति मनस्वती च, युक्तैन हिं मनसा यस्तायते, पड़ेग्माणि भवन्ति, पहा ऋतय, ऋतुष्वेव प्रतितिष्ठत्य, ति वा एष यज्ञमुखादयोऽन्यामाग्नेय्या अंग्रे देवतामुपैति, यत्मावित्राणि न स्पुरिया॑त्सावित्राव प्रसो, दुष्टौ यो एतानि यजुष्य, चिरा गायत्री, गायत्री यनमुस, तेन यनमुखांन्नति, यदु सावित्राणि तेन सावित्रा समिति, छन्दोभिर्जुहोति, छन्दोभिवी एतदनये बर्लि५ हारयति, बहवो हास्य वलिहतो भवन्त्यू, ग्यै यज्ञस्य नैदीयो, यजुर्गजमानस्य, यदि कामयेत, यज्ञ यज्ञयशसैनार्पयेय, मित्यृगुत्तमानि कुर्याद्, यह यो एतजयशमनार्पयति, यदि कामयेत, यजमान५ यज्ञयशसैनाप्येयमिति, यजुरुत्तमानि कुर्याद, यजमान ५ वा एतद्यज्ञयशसैनार्पयत्या, हुवीनार यो अभिक्रान्त्या यजमान ऋभोति, य कामयेत, ऋभुयादिति, तस्य सर्कन्सोण्यनुद्वैत्य जुहुयाद्, क्रौत्य, थ य कामयेत, पापीयान्त्स्यादिति, तस्य नाना जुहुयात्, पापीयान् भवत्यू, चा स्तोमर समय, त्योह, मंमृदया एवं, गायत्रैण रथन्तर्मिती, य य गायत्री, 4 स्यन्तरं, मसौ वृह, दुनो! गपा लोकयोपिया अन्ततः क्रिपते, ऽष्टौ वा एतानि य॑जुष्प, पुरा गायत्र्य, धरौ ना एनहायत्री प्रोणात्य, य यदाहुविनवमी तेन निवृतो यतमुपान्न, त्यय यदेकााहुतिमष्टा- मियजुभिर्नुहोति तस्मादकस्मै सते पहयो पालि हरन्ति, बहनो हास्य बलिहतो भवन्ति, [१] ७१.५,१.१ । परि २९, का, ६,६,१.१ । .

·- . . . पाण्ई ३, प्रपा० १, अनु० १-३] अग्निचितिग्राह्मणम् । [१] यजुरुत्तमानि भवन्ति, ब्रह्म वै यजु, ब्रह्मणि वा एतदन्तौ यस्य यजमाना प्रतितिष्ठति ॥१॥१ सावित्रैरभ्रिमादत्ते प्रसूत्यै, चतुमिरादत्ते, चारि वै ईन्दासि, छन्दोभिरेवांदुत्ते, ऽथो बेन वै छन्दास, ब्रह्मणैवाढत्त, हुयं वै गाय३त्र्य, न्तरिक्षं त्रिष्टुंब, घर्जिगती, दिशोऽनुष्टुप्, सुवित्प्रसूतो वा एतदेभ्यो लोकेभ्यश्छन्दोभिर्दिरम्यश्वामिर संभरति, यंत्र या अ३दोऽग्निहोत्राद्वीपापोकामस सर्वेषु भूतेप्पवसद्, योर यनस्पति॒िष्वसत्तारणा अवसत्, से यत्र निरवहन तानि कापाण्यभवन्, यनु समचरत्नत्सुपिर, यंत्रावसत् तत् पर्व, यद्वणव्यं- 'भिभवति स्वैनन र यौनिना संभरति, यो वे बनस्पतीनां फलग्रहितमः म एपार वीर्यवतमी, वणुचे वनस्पतीनां फलहितमः, स एपार वीर्यवत्तमो, ऽन्न५ वै फेल, मनुमों, ३को ऽमि, रण वा एतदनमग्नि समरति, व्याममात्री काश्य, ताय_ पूरुपे वीर्य, वीर्य- संमिता क्रियते, यो एतावान् वै पुरुषे महिा, महिमोऽवरुद्धया, अरनिमानी कार्या . यज्ञपुरुषासमिता, प्रादेशमात्री कार्या विष्णुना यज्ञेन समितो, भयतः[स्कायोमयस्याना घुस्यावरुद्धया, अन्यतःणुत्कार्या, अन्यतःक्ष्णुद्धि फाल,-स्तावन्तमकं करोत्य, नयाँ अर्को, उन्नाद्यस्यांवरुद्धया, औदुम्बरी कार्यों, वी उदुम्बर, ऊोऽबरुद्धया, अपरिमिता कार्यापरिमितस्यावरुद्धय, य एवं कश्च वृक्षः फुलग्राहस्तस्य कार्यान्नाद्यस्यावरुद्धौ ॥२॥ अश्वेन वे देवा अग्रे विजिति म्युजयन्त, यदश्वेन यन्ति, विजित्या, अमिय यंत्र यया- गछन् तै प्रजापतिरन्वपश्यत्, प्राजापत्योऽश्वो, यदछन यन्त्यरेषानुक्शात्यै, प्रजापति अमिर समरिष्यन्स एम्यो लोकेम्योऽयं निमीय दिरम्यश्वातिर समुभद्, यदाड, दिवि ते जन्म परम॑मन्तरिसे तब नाभिः पृथिव्यामधि योनिरिदिति, यथादेत या एतदेभ्यो लोकन्या ऽवं निर्माय दिग्भ्यश्चाग्निर संभरति, युञ्जाथार समर युध, मित्याह, युक्त्या एवं, गर्दभैन संमरत्ये, पं हिं पुरानामनुपजीपनीयतुमो, उर्मिी एतस्यांने सृष्टस्य यौने तो निर- दहन, तस्मादेष समाउदन्यैः पशुभी रेतो धत्ते, उथ कनिष्ठो, ऽयं पूर्व नयन्ति गर्दभम पर पापवसीयसस्य व्याप, तस्माच् श्रेयास पूर्व पन्त पापीयान् पदिन्येति, यदि बाम- येत, पापवसीयस५ स्यादिति, गर्दमें पूर्व नयेयुरपुरम॑धु, मतेन वै पिजनः मांगतिः पापयसीयस चकार, वेद पापवसीयसमेवतेन करोति, योगे योगे तयस्तर, मित्यतिमत्या वाजवत्या यन्त्य, नर व योजो, गारूति, रमाय च संलु गानो चानिधीयते, [२] नै २७.११ कठ १९,१ । पि ०९,८17 मा.६.३,१.३० । [३]मे २,७।। ५.१.२ । ठ १९. श्री २९मा ६,३,१३,१-५। १२.१४- १४-१६ । [योगे-योगे तपस्न । १,३०.७, मा. १३.७४३, धम् .. ४...] , ·[२१] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्डं ३, प्रपा० १, अनु० ३-४ - . .. यत्तिमत्या वाजवत्या यन्त्यनस्य च गावौथावरुद्धथै, भयुति वा एप ३योऽग्नि चिनुते, सो वे भयत इरस्यति, वर्जी वो एप प्राजापत्यो यदश्वो, यदाह, प्रचन्नैयुवक्रामन्नशस्तीरिति, बजेण चौ एतदंशस्तीररातीयन्तमवक्रामति, रौद्राय परायो, ऽग्नी रुद्रौ, यदुद्रौद पशूननिर्याच्यामि चिन्वीत रुद्रोऽस्य पनुभिमानुकः स्याद्, यंदाह, रुद्रस्य गाणपत्यान्मयो रहीति, रुद्राद्वा एतत् पन्नियीच्याग्नि चिनुते, ऽघातुकोऽस्य पशुपतिः पशून् भवत्यु, र्धन्तरिक्ष वीहीत्यापा लोकानार विधृत्यै, रक्षाशसि वा एतौ जिया सन्त्यनिय संभारियन्ती, यदाह, स्वस्तिग-. न्यूतिरभयानि कृण्वन्निति, स्वस्तिमेवाभ्यामका, पुरीप वा अनेरायतुन, मङ्गिरस एमिग्रे समभरद्, यदोहा, ऽग्नि पुरीप्यमशिरस्वदभिरैति, सायतनमन देवताभिः संभरत, येन पुरुपेण संगळेत तमभिमन्त्रता, अग्नि पुरीप्युमगिरस्वछेमा ईति, योजमेयं तेन तस्माद् धृङ्क्ते, प्रजापतये प्रोन्यानिश्चेत ३च्या, इत्याहु, यतः सूर्यस्योदयुनं ततो वल्मीकासुपीन् घूया, दुर्मि पुरीप्युमगिरबद्धरिप्यामा ईती, यर व प्रजापति, स्तस्या एप को यगुल्मीक, स्तस्मा एवं प्रोच्याग्निं चिनुते, वन्ति हैनमनि चिक्यान, मुसा अमिचेष्टेति, तस्मात् पापीयान् श्रेयुसः कर्ण आह, कर्णः कर्णायाह ॥ ३ ॥ अन्य॒ग्निरुपैसामग्रमादित्या, हो,-ऽनुक्शात्या एो,-ऽऽगत्यु वाध्यध्वान सर्वा मृधो विधू- नुता इनि, मध एवं व्यास्थतछद्, यो एत प्रजापतिः पूर्वयची,-बिदत्तरय,पदेन पूर्वय- ची, विन्ददुत्तरया, द्यौस्ते पृष्टं पुथिवीं सधस्थमिति, चौ३तस्य पृष्ठं, पृथिवीं सुधस्थ, मात्मान्तरिक्षर, समुद्री योनिरित्या, त्मा ३येतस्यान्तरिक्ष ५, समुद्रो योनि, विशाय च- क्षुपा त्वमभितिष्ठ पृतन्यत इति, पृतन्यन्तुमेवामितिष्ठति, ये टिप्यात्त बुयात् ॥ अमुमभितिष्ठ।। इति तमेवामितिष्ठत्यु, कामत्या, हो, रकान्त्या एवं, यंत्र वै युजस्यानुरूपं क्रियते तंज- मान भोल्यु, रामोद्वक्रमी,-दित्यनुरूप र वो मुतत् क्रियते यजस्यावरुद्धये, कृष्णो ये भूत्वागिर पारिन्, सं एतदगठयंत्र मृगशफौ, यदश्वस्य पर्दै जुहोत्यप्तिमत्येवं जुहोत्यायंतनव- त्य, न्योऽर्युः स्याद्यदनायतने जुहुया, दुत वयाई, गाफमरैन्युति, मनस्वती- भ्यां जुहोति, मनुमा यौहुतीराप्यन्ते, त्रिष्टुभ्यां जुहोतीन्द्रियस्यांवरुद्धया, अन्नवीम्यां [५] म. २,७१ ५,१-३12.३६,३-४ायप, ३०१ मा ६,३,३,६।५. ३१,१७-001 पाय १२ १७. [अन्यग्निपसा अर्थ ७,२४,१८,१७-१८) ३ ·काण्ई ३, प्रपा० १, अनु० ४.५] आमिचितित्राहाणम्। [१३] जुहोत्यमाद्यस्यांवरुद्धौं, गायत्र्या परिलिसत्य, स्या एवैनं तेन परिगृहाति, त्रिष्टुंभा, ऽन्त. रिक्षात्तेना, अनुष्टुंभा परिलिखत्य, नुष्टुथै सर्वाणि छन्दास परिभू, स्तस्मादनुष्टुभा परिलि- खति, सावित्रैरभ्रिमादत्ते प्रेमूत्यै, द्वाभ्यां सनति, द्विपाद्यजमानः प्रतिष्ठित्यै, शुंग्या अत्रु प्रजो ऋछति यत्रानिः सार्यते चीयते वा, यंदाह, शिव प्रजाभ्योऽहिरमन्तमिति, प्रजाम्य एन शिवमकः ॥ ४॥ अपो पृष्ठमसी, त्योहा, परि ३ह्येतत् पृष्ठे, पृष्टैनैवैनत् पुष्टमुनिर रिति, योनियों ए३पोऽग्नैर्यत् पुष्करपूर्ण, नाभिवंधुका, संयोनिरे सनाभिः संघियते, दियो माया परिणा प्रथस्वै, त्यनयोरेवैनं मांत्र्या वरणां पृथयति, शेर्मु च स्थी वर्म च स्था, इति कृष्णाजिन च पुष्करपणे च संस्तृणाती, मै एवास्मा एतद् द्यावापृथिवी संस्तृणाति, व्यंचस्वती संश्य- सेथामिति, न वा एतन्मनु३प्या यन्तुमर्हन्त्या, न्यायिनं परिगृह्णाति, कृष्णाजिनन संभुरत्ये, - हिं पुसूनामनुपजीवनीयतमा, ऽथो आरण्याने पशुचर्पियति, लोमतः संभुरत्यं, तो कृष्णाजिनस्य संदेव, य.नैव यज संभरति, पुष्करपणन संभरति, योनिची ए३पोऽ- यत् पुष्करपूर्ण, स्वैनन योनिना संभरति, गायत्री भिमा॑ह्मणस्य समरति, गायत्रो हि बामण, स्त्रिष्टुंभा राजन्युस्य, त्रैष्टुभो हिं राज३न्यो, जगतीभिश्यस्य, जागतो हि वैश्यो ये कामयेत, ऋभुयादिति, तस्य गायत्रीभिश्च त्रिष्टुभिच संभरेद्, अभौति, पुरीप्योऽसि विश्वमुरा अर्वा त्या प्रथमौ नि मन्थदना इति, प्रजापुतिया अथर्वा, संतमग्रेऽमन्धव, मो ऽजनयत्, स्व एन मैन्युति, राजनयति, तिभिः संभरति, यो यो हम लोगा, एभ्य एयैनं लोकेभ्यः समरति, यजुस्तुरीयं, दिग्भ्य एवंन तैन संभरति, पुरोवात में चौतर वर्षमुनुप्रतितिष्ठति, वमन्नौपधया, औषधीरेनु पुनः, पशूननु मनुष्या, एना व प्रतिष्ठा,-स्ता यजमानोऽबुरुन्डे, पो देवीरुपसृजा मधुमती, रित्याहीपघीनां प्रतिष्ठित्य, तासामास्थानादुन्जितामोषधयः सुपिपलो ति, तस्मादेतासामास्थानाजिनामापधयः सुपिप्पलाः, मै ते वायूमीरिधा दधाविति, तस्मादेवस्या यत्कृप्यते यन् मायने तन् मधी- यते, यद् घृतेन जुहुयांच शुामर्पये, दय यदप उपसृजति धर्मपत्यैर्य, यो दुर्गानां चामि [५] में २,७.३ । २. ६,१,४-५। पाठ १९४-५ । कोष३०, ३६,४१६ । वा. ११.०९.1016- ४३ प १२,२९-३०,३८-४३ । . - . ..

·. . ७ [२४] मंत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ई ३, प्रपा० १, अनु० ५-६ प्राणधेन कस्म देव बडस्तु तुम्मिति, पट्या ऋतव, ऋतुपु वा एतद् वृष्टिं प्रतिष्ठापयति, तस्मात्सर्य, ऋयो वृष्टिमन्तः, सुजातो ज्योतिपति, स्वयमनमक, चीसो अग्ने विश्वरूप संश्व्ययस्त्र विभावसा इति, छन्दास वा अनवास, छन्दास्येपं वस्ते, छन्दोभिरेवैनं परिददात्यागामुकमेनमस्मिल्लोके बोसो भवत्य, नमोऽमुष्मिल्लोकै भुपति य एवं वेद, वरुणमे- नियो एप एतं, (दुनिष्ठ स्पधुरै,त्युमियं वरुणमेनिमुत्सृजतः द्वाभ्यामुत्सृजति, द्विपाद्यजमानः प्रतिष्ठित्यै, सं जातो गर्भो असि रोदस्योरित्य, नयाची एपं गर्म, आभ्या- मेषोऽधिजायत, आभ्यामनमधिजनयत्य, मे चोरुर्विभूताओपुर्धापित, तस्मात् सर्वास्वोषधी. पर्मिः, पू मातम्यो अधि कनिक्रदा इत्यो,-पृधयो वा एतस्य मातर,-स्ताभ्या एवनमधि- प्रेन्यावयते, छुद्धा एतै जापतिः पूर्वणार्धमचैना, उत्तरेणातिष्ठत, पीवन पूर्वणार्धचैनी, उनतरेणास्थित ॥ ५ ॥ स्थिरौ भव बीड्बङ्गा इति गर्दभ आधाति, वीर्यमस्मिन् दधाति, तस्मात् सर्वेषां पशूनों गर्दभी वीर्यवत्तमो, वीर्य ह्यस्मिन् दधाती,श्वरौ यो ए३पोऽन्तरिक्षसद्भया प्रजा हिरसि- तो, यदोड, शिवो भव प्रजाभ्या इति, प्रजाभ्य एवेन५ शिवमुक, मी पाायुषः पुरेत्या, युरेस्मिन् दधात संसृष्टथै, पाग्नि५ वृषणं भनित, पा३ प पुर्ण भर, भपा गर्भ५ समुद्रियमित्य, पाप ३ प गर्भः समुद्रियों, ऽमा आयाहि वीतया इत्य, मिना वै मुरोन देवा इमॉल्लोकोनभ्युजय, ग्निना चा एतन्मुसेन यजमान डुमल्लिोकानजियत्यू, तर सत्यमृत सत्य, मृतै चै सत्यै च प्रतितिष्ठती, य५ या ऋत, मसौं सत्यं, मनयोरे प्रतितिष्ठत्प, ही तर, रात्रिः सत्य, महोरात्रयोरेवं प्रतितिष्ठत्यो, पधयः प्रतिगृणीता- मितमित्यौ,-धीन र सम्यञ्चं दधाति, पुष्पवती: सुपिप्पला इत्यौ, धीरेच फलं ग्राहयति तस्मादौफ़्धयः शीपैन् फलं गृहन्ति, वरुणमेनिती एतापनदो, नि पाजसा पृथुना शोशुचाना इन्य पौर्य, वरुणमेनिस विज्युनि, होम्यार, विष्यति, द्विणहजिम्पल प्रतिष्ठिा, ओपी हि छ मयोभुवा इत्य, उपसृजत्या, पो वा अशान्तस्य शमपित्रिका, स्तस्मादप उप- [उदुनिष्टा ८०३,५, त म ४,१,३,१। सातो गमा० । १०,१,२, से रा ४,१.४.] [6] ०७१-५॥ ५,२५-६॥ पाट १९.५-६। यपि ३०४१ श मा ६.४,४,३० वा ११,४४-५०,५३-५४, २६.१४ा राम ३७,४४-१७४९-५१,५४-५५३६१४) [ मना (ग्न) आयादिवीतये। १६,१६१०, मा १,६००, म २.५,७,३.८.१० ते मा ३५,२.१ . यि पाजसा पृथुनामा ३,१५,१. से स ४,१.५ १ शापो दिप्ता । १०,१.१ ग २८७ अपर्य १५.११ ४,१५,१,५,६,१,४७,४,१९,४, भा १,१२,१,३०९,७) - .

·का ३, प्रपा १, अनु०६-८] अग्निचितिव्राह्मणम् । [१५] " सृजति शान्त्य, तिसृभिरुपसृजति, विश्द्धनि, वरुणमेनिया एष एतर्डि, मित्रः ससृ- ज्या पृथिवीमिति, मित्रेणैवं वरुणमेनिर संसृजति, रुद्राः ससृज्या पृथिवीमित्ये, तो यो एतामग्रे देवताः प्रजापतये समसृज', स्ताभिरेनार संसृजति, पञ्चभिः संसृजति, पोक्तो यनौ, योवानेव यस्तिमालब्ध ॥ ६ ॥ मुर्खस्य शिरोऽसी, त्याह, यज्ञौ वै मुखे, स्तस्य वो एतच् शिंगे यदुसो, मुखत्तो वा एतयज्ञमालुब्ध,. सवस्त्वा कृण्वन्तु गायत्रैण छैन्दुसैति, छन्दोभिश्च वो एपो देवतामिय क्रियते, छन्दोभिश्चैवैनां देवताभिश्च करोति, ध्रुवांसि पृथि३व्यसीति, छन्दसामेवैपाशी,--- द्वित्या रोस्ता, स्यदितिष्टे बिल गृभ्णात्विीत, यजुपा करोत्य, यजुषा हि मनुष्याः कुर्वन्ति व्यावृत्यै, तो पुत्रेभ्यः प्रापछ, ददितिः पयानित्या, दिया वो हुद स्मो यन्मनु३प्यार, स्तेभ्य एवैना सादात्, व्युद्धिः कार्या, यो वा हुमै लोका, एपार वा एपा लोकांना- मुखा प्रतिमा क्रियते, ऽटस्तुना कार्या, गायत्र्यो रूप, चतुस्तुना कार्यादित्या दोहाय, द्विस्तुना कार्या, अन्तरिक्ष वा उखै, मौ लोको स्तनौ, प्रत्तो हा हुमौ लोको दुहे य एवर चैद, व्याममात्री काश्य, ताव रुपे वीर्य, वीर्यसमिता क्रियते, ऽथो एतावान् । पुरुषे महिमा, महिम्नोऽवरुद्धथा, अरनिमात्री कार्या यज्ञपुरुषासमिता, प्रादेशमात्री कार्या विष्णुना यझेन समिता, यो प्रजापतेरेवानतियादाय सप्तभिधूपयति, सप्त वै शीपन प्राणा, शिर एतस्य यजुपा, शीर्षन् को एतत् प्राणान् दधाति, सप्तभिधूपयति, सप्त वै छन्दार- सि, छन्दोभिरेवैना धूपयत्य, यो ब्रा बैं छन्दास, ब्रह्मणैवैनां धूपयति, वैष्णवर या एतत् पात्रं, तस्वया देवतया व्युर्धयति यदुन्याभिर्यताभि फ्युति, पदाह, विष्णुस्त्या धूपयत्वाङ्गिरस्तदिति, स्वयैवैन देतया समर्धयत्य, श्वशकैन धूपयति, वृषा ह्यश्वो पाग्नि: समृद्धथा, अथो प्राजापत्यो वो अश्वः, प्राजापु३त्योऽमि, स्तस्मादश्वसन धूपयति सयो. नित्याय ॥ ७॥ प्रजापतियी अमन्यता यो वा अस्पा अंग्रे विखनिप्पत्यार्तुि से अरिष्यतीति, से एत- घेजुरपश्य, ददितिष्ट्वा देवी विश्वदेव्यवती पृथिव्याः सधस्थे अगिरस्वत्युनत्यबटेती, या अदितिर्देवी विश्वदेव्यपत्य, नया वै सं तदस्यांमखन्र्दहि रसाय, न हि स्वः स्वर हिनस्ति, [७] २,७,६ ते. ५,१,६-७ । काठ, १९,६ । कपि ३०,४॥ श.मा ६,५,२,२, या. ११,५७-६०,३७,८ ॥ काय, १५,५९-६१,३७,८] . . - - ·. ★ [१६] मैत्रायणी-संहितायाम् [ पाण्डं ३,प्रपा० १,अनु. ८-९ देवानां त्वा पर्दवौर्विश्व॑दे॒व्यवतीः पृथिव्याः मधस्थे अङ्गिरस्वधतृसा ई, त्यौपधयो वे देवा- नां पत्नीवीर्विश्व॑दे॒व्यवतीपिघीष्वेवैनां प्रतिष्ठापयति, धिपणा त्या देवी विश्वदेव्यवती पृथाः सधस्थे अगिरवीन्धातामुसा इति, वाग्य धिषणा देवी विश्वदेव्यवती, वाचैनामभीन्द्वे, 'मास्त्वा देवीर्विश्व॑दे॒व्यवतीः पृथिव्याः सधस्थे अगिरस्यच् श्रपयन्तखा इति, छन्दास वै शास्त्वा देवी विश्वदेव्यवती, छन्दोभिरेना अपयति, वत्री त्वा देवी विश्वदेव्यक्ती पृथिव्याः सधस्थे अगिरस्वत्पुचतामुसा है, त्यहोरात्रे व बरुत्री देवी विश्वदेव्यवती, अहोरात्राभ्यामेधैनां पचति, जनयस्वाछिन्नपत्रा देवी विश्वदेव्यवतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरस्वत्पचन्तूखा इति, नक्षत्राण वै जनयोऽछिन्नपना देवीर्विचदेव्यवती, नरेवैनां पचत्ये, तो वो एतमिग्रे देवताः प्रजापतयेऽपच १, स्तस्मादेवानि पंतिमन्ति यशपि, तवैनां पचति, द्वाभ्यां पचति, द्विपाद्यजमानः प्रतिष्ठित्य, वरुणमेनिी एप एतबभीद्धो, मित्रस्य चर्पणीधृता इति.. मिणवं बरुणमेनिमुपैति, देवस्त्वा सवितोपतु सुपाणिः स्वगुरिरिति, सवितप्रसूत एंचनामुद्वपत्या- स्मनोऽहि साया, उचिष्ट बृहती भय, त्याह धंत्या एवा,-ऽश्ययमाना पृथिव्यामाशा दिशा आपणैति, तस्मादग्निः सर्वा दिशा आभाति ॥ मित्रैतो त उसा परिददाम्यभित्या, एषा मा भेदि ॥ इति मित्रायवनां परिददात्यभित्य, यद्धि मित्रायोपरित्ता भयंत पुनः कार्या स्याद्, सुयुस्त्याछुन्दन्तु गायत्रैण छन्दसैति, छन्दोभिश्च या एपा देवताभिश्व क्रियते, छन्दोमिथै- वनां देवतामियाट्टणत्ति, स्वायतनेनाजीरणाणत्या, य५ वा एतत् पयो यदजीर, मा. मेयमेतत् पान र यदुखां, स्वेन वा एतत् पंयुसा स्व पात्रमाणत्ति, पर्म या एतत् पयो यदजधीरे, पुरMमेतत् पात्र यदुरा, पुरण वा एतत् पयसा परमै पात्रमाणत्ति ॥ ८ ॥ १०-१२ पढेतान्याधीतयशप जुहोति, पंड्या ऋतंय, भिवा एतत् पृथियां वीर्यमुंबछते, नाना जुद्दोति, नोनावीर्याहीमै प्राणोः, प्राणाना विधुत्य, य कामयेत, यघिरैः स्यादिति, तस्य सकृमीण्यनुर्द्वन्य जुहुयात्, प्राणानस्य सभिनत्ति, घिरौ भवति, - स्मादधिरौ याचा दुति, न गुणोत, वाचास्येन्द्रियमनुपाते, प्राणां या एतानीतराणि [4]१.५.१.७१ बाट. १९,७॥ १०.५1 मा.६,५,४। वा. ११,६१-६५ । क ग्य १२,६०-६६ । [मित्रस्य वर्गणी । प्रा. ३,५९,६॥ त. गं ३,४,११,५,४,६,६.३ २. आ. ४,३,२. ! मुपाणिः (सुबाहुः) स्यगुरिः..२,३०७, अयं ७४ाते. नं ३,१,११,१] [९] मे २,७७ । त. ५,१९-२० । १९.९-२० । पी. ३०,७-८ ! २. मा. ६,६.१,१५ । या. ११,३८-८१ TA १७.६९-८1 ·- A . का ३, प्रम. 1, अनु.९] अग्निचितिम्राह्मणम् । छन्दास, वागुनटुप्, यदनुटुंभा सप्तमै जुहोति वाच ५ वा एतत् प्राणपुपसैद्धाति, तस्मा- दियर वापसप्तमी प्राणाना, मा सु भित्था मा से रिपा, इति प्रवृणक्त्य, मुरायां या एपा- सीत, तो देवो एतेन यजुषावृजता,ऽऽसुरी माया स्वधया कृर्तासीति, तन्मायोमवतन यजमानो श्रोतृव्यस्य वृङ्क्ते, द्वाभ्यां प्रवृणक्ति, द्विपायजमाना प्रतिष्ठित्यै, प्रवृज्या तिकामस्य, भविष्यद्वा इदमुपजीवामो, भविष्यदेवोपति, श्वः श्वः श्रेयान् भवति, जातमयदध्याद्गतश्री,- र्जातो वा एर यो गतश्री, तिनवैन जनयति, भ्रष्ट्रादाहरे कामयेता, उनादः स्यादित्ये, 4 या अमीनोमन्नादो, ऽनकरणं भ्रा, मुन्नायमस्मा अवरुन्ढे, प्रदायादाहयै कामयेत, प्रसेनास्य राष्ट्र जायुक' स्यादिति, प्रसेनेनास्य राष्ट्र जायुकं भवति, यतः कुतवाहत्यावद- ध्याचे कामयेता, ऽस्य पाप्मा भ्रातृव्यो द्वितीयो जातत्ये, तद्वै यजमानस्यायतन, स्वै वाचास्मा एतदायतने पाप्मानं भ्रातृव्यं द्वितीयं जनयति, युन्नः सर्पिसुतिरिति, अमुक घृतान्यक्तमादधात्ये, पा व अप्रैः मियां तत्क्रुमुक, स्तेजो घृत, प्रियव त३न्या तेजसा च समर्धयति, परस्या अधि सश्चता, इत्यौदुम्बरी, देवा यत्रो ५ व्यंजन्त तत उदुम्बरा उचिठद्, यदौम्युं, मेघाबरुन्छे, परम॑स्याः पवता, इति वैकड़ती, मग सृष्टस्य भी अपाक्रामत्, तङ्कित प्राविशद्, यद्वैकुङ्कती, भा एवावरुन्छ, यदग्ने यानि कानि चे,- ति शमीमयी शान्त्या, अग्नये वैन किंचापरशुवृक्णमस्वदन्त, तस्मै वा एतथा सङ्गः अयोगिः सर्वमस्वयुद्, यदने यानि कानि चैति, तदुग्नय एवतया सर्व स्वदयति, सर्वमस्मै स्वदितं भवति, रात्री रात्रीमयावं मरन्ता इत्या, शिंपुमेधाशास्ते, नाभा पृथिव्याः समि- धानो अग्निमिति, पृतनाजितमेवैनमक, नि१ धै सृष्ट ५ रक्षारस्यजिघास, स्तानि वा एताभिरेयोपाहतु, याः सेना अभीत्वरीरिति, तदुग्नैराभी रक्षारस्यपहन्त्ये, एवं समि- धा आध्यायंत्र रक्षोभ्यो विभीयाद्, रक्षसामपहत्या, अथो ग्राहुका हुतार समा५ स्तेनान भवन्ति, तैल्बकी मभिचरन्नाध्या, देष के वनस्पतीना यज, ताजग्य प्रमीयते, ये द्वि- प्यास तहि मनसा ध्याये, मनो वा आशी, यौँ वाचे आहुतिमेन भूतमग्नयेऽपिदधाति, [वमा सर्पिरासुतिःo 1ऋ २,७.६, ते स ४,१,९,२। परस्या अधि० । ऋ ८,७५,१५,ते रा २,६,११,३, ४.१,९,२ । यदग्ने यानि (कानि ) कानि० । ऋ८,१०२,२०, अर्व १९,६४,३, तै सं ४,१.१०,१ । सर्व तदस्तु ते । ८,१०२,२१, अथर्व १९,६४,३, ते स ४,१,१०,१० नि ३,२०] मै.२८ - - - ·. [काण्ड ३, प्रपा 1, अनु०९-१. . . [dial मैत्रायणी सहितायाम् यो अस्मभ्यमरातीयांद्यश्च नो द्वैप जना इति, तस्मादमिचितोऽश्लील ने कीर्तयित३व्यं, नौ अग्रिपिंदुः, संशितं मे ब्रह्म संशित र चीयं बलमिति, ब्रह्मणा वा एतत् क्षत्रर संर श्यति, अत्रेण ब्रह्मा,ऽथो ब्रह्म चैत्र त्रै चु सगुंजा अक, रेतद्वो एपाभ्यनूता ॥ ब्रह्म क्षत्रर सगुंजा में व्यथेते ईति, ब्रह्माह क्षत्र जिन्यति क्षत्रियस्य । धनं ब्रह्म जिन्वति ब्राह्मणस्य यत्समीची कृणुतौ वीर्याणि ॥ ९ ॥ १३-१४ अर्मिभ्यः ॥ इति कामायालुभ्यन्ते, यत्कामो भवति मर हास्मै स कामा नमत्या,-श्री- गान्नि, यज्ञियाने नान्मध्यान् कुर्वन्ति, पर्यग्निकृतार्नुत्सृजन्त्ययातयामत्वाय, केन संस्थाप- पन्ति यज्ञस्य संतृत्या अविछेदाय, पुफरी भवन्ति सेन्द्रियत्वाय, त्रिष्टुभो याज्यानुवाक्या भवन्तीन्द्रियस्यांवरुद्ध्या, अर्थ३पोऽनये वैश्वानराय द्वादशकपालः, सवत्सरौं वो अमि- वैश्वानर, प्पा या अग्नेः प्रिया द्वैश्वानरः, प्रिययैवैन त३न्या समर्धयत्य, यो अपातया- मत्वाया, यातयामा हि वैश्वानरः, श्वेतर यायो नियुत्वता आलभेत तेजस्कामो, वायुवी अमेस्तेज, तस्माद्वायुमग्निरन्वेति, यद्वार्यवेऽौः सतेजस्वाय, यद्वायंत्र एका स्यादुन्मा- दुको यजमानः स्याद्, यनियुत्ते द्वितीयत्तायो, ऽथो धृत्या अनुन्मादाय, संघपार यो एवं पशूना सुपाणि प्रेत, यायव एका स्यादुन्मादुको यजमानः स्याद्,' यदेपं प्राजापत्यौ द्वादशकपालो द्वितीयत्वाया,-ऽयो धृत्या अनुन्मादायां, ऽयैप आनापैष्णुच एकादशकपालो, ऽनि सर्ग देवता, विष्णुर्यज्ञो, देवताश्चैव यज्ञ चालब्धा,-ऽथैप आदित्यो घृत चरु, गदित्या गोइत उत्तमः सर्ग लोकमाय, स्तम्य एवं प्राच्य स्वर्ग लोकमेत्या, दित्या यो असिल्लोक मद्धा, आदित्या अमुष्मिन्, पुरोडाशेन वै देया अमिल्लोक आर्युवर, वरणामुमि, अस्मि- मेष लोके पुरोडानि अभौति, चणामुष्मि, अy३पोऽनये पैश्वानराय द्वादशकपालो, देवायतन र यो अविश्वास, देवायलन एवं प्रतिष्ठाप्यारिस विभयो कामो व वैवान, यत्यामो गति मर हाम्मै म कामो नमति ॥ १० ॥ १५-१६ [१४९५] ॥ न्युपरिवाण्डे जुहमग्रीय. प्रथमः प्रपाठर. ॥१॥ - --- [सरशिन मे० अर्व ३,१९,१] [10] ने ५,१.८.२ । काठ १९,८1 कपि ३०,।

·काण्ड ३, प्रा०२, अनु०१] अग्निवितिमालपम्। [२१९] . w अथ द्वितीयः प्रपाठकः। दृशानौ रुक्म उठ्यो विमाती, ति रुक्म प्रतिमुश्चते, . ऽमृत५ ३ हिरण्यं, मुत्यौरत- द्रुप ५ यदग्नि, येत् पाशोऽमृतेनैव मृत्युमन्तर्धने, ऽथते निर्वाधा, देवांश्च वो असुराश्चास्पर्धन्त, ते देवा ए॒तानि धानपश्य,-स्तैरसुरानेभ्यो लोकेम्पो निगाधन्त, तनिधिानां निर्याधत्व, दतै नियोधैर्यजमानो भ्रातृव्यमे॒म्यों लोकम्यो निर्याधता, एकविशतिनिर्वाधो भवति प्रति- हित्या, उपरिष्टान्निधिं बिभर्त्य, यस्तानिर्वाधर सादयति भ्रातृव्यस्य विनुत्यै, नक्तोपासा समुनमा विरूपा इत्य, होरात्रीभ्यामेवाग्निमांधत्ते, धापयेते शिशुभेकर समीची, इत्येत५ ३होते धापयेते शिशुमैकर समीची, द्यावक्षामा रुक्मो अन्तविभातीत्ये, ५ ३त्यो रु३क्यो ऽन्तर्षिभाति, देवा अनि धारयन्द्रविणोदी इति, प्राणां वै देवा द्रविणोदः, प्राणोनि- मुंद्यछते, विश्वा रूपाणि प्रतिमुञ्चते कविरिति, विश्वा हि रूपाण्य॒ग्निः, प्रासावीदै द्विपदे चतुप्पदा, इत्याह प्रमत्या एवं, वि नाकमक्शत्सविता वरेण्या ईति, मयतमसत एवोनि विभत्य, तु प्रयाणुमुपसो विराजतीति, तस्मादुपसो व्युष्टिमन्य॒ग्निराधीपते, . सुपर्णोऽसि गरु- रमार, स्त्रिवृत्ते शिरो, गायत्र चक्षुरित्य, यो एपा संभृति, निमेतत्संभरति, तस्मात् सभरति, तस्मात्सरः पूर्जायते, पशु३नि, दिवं गछ स्वः पुते, त्याह स्वर्गस्यु लोकस्य समृष्ट्या, अकुत क्रमा, देवांच वा असुराधास्पर्धन्त, ते देवा एतान् अमान- पश्य,-स्तैरसुरानेभ्यो लोपः प्राणुदन्तु, निनप यमजय, स्तदुतरेय मयजमानो भ्रातृव्यमेभ्यो लोफेन्य: प्रेणुदते, ऽनपजव्य रह जयति, पडद्यावर शिक्यं भवति, पहा फतव, ऋभियाग्नि परिगृह्णात्यु, परिनाभि विभयु, परिनाभि ३ह्यात्मनः सदेव, संदेव एवं देवता आत्मन् विभर्ति, यधोनाभि विभृयायौनि निर्दहे, दोऽधनं धातुकर स्यात्, प्रकामत्ति, तस्माद् ग्राम्याः पयः प्रेग्ने, अधु यत् पुनरम्यावर्तते तस्मात् पुनः समावर्तन्त, ऊर्जा वा एवं पशुभिरक्रामन्त्सोकामति, पुनरूजी निवर्तस्वति, संदर्जमेव पशून् पुनर्रव- रुन्छे, पुनर्वतीर्भवन्ति समृद्धर, चतसृभिरम्यावर्तते, चतुष्पादो वै पशुवः, पर्शनेपा- (१४१५,१,१०,९। काठ १९.११॥ कपि ३२,११ मा ६,६,४,७,२ । वा १२.१-४,९-~१५,९५,४०-४१,१७,७२, १०,२४ । काण्व १३,१६,१०-१,२६,४१-४२११८७०,११,३२० दशानो रयम. मा १०,४५,८१ ने से १,३,१४,५,४,१,१०,४.२,२,४ानतोपासा समनमा यर्णमा)। ऋ१,९६,५, ।। ४,१,१०,४,६, ५,२,७,१०,६॥ विश्वा गाणि । ५८१० भ७३६ ने गं ४,१.१०४. नि १२.१३ . - - .

·[20] मेवायणी-सहितायाम् [ काई ३, प्रपा , अनु० १-२ वृरुन्दु, इत्य पर्यावर्तत, एवं हिं यहः पर्यावर्तते, थो अमुष्य वा एतदादित्यस्या- तमनुपर्यावर्तता, आ त्वाहामुन्तरभूरित्यन्त ३ प एतयु, दुत्तम वरुण पाशुममंदिति, यरुणपार्शमेयोन्मुश्चत आत्मनोऽहिसाया, अंग्रे बृहन्नुपसामू? अस्थादिति, ज्योतिपैवैन समर्धयति, हुसः शुचिपसुरन्तरिक्षस, दिति सादयति, सप्त एवैनर होतासु प्रतिष्ठाप- यत्य, थो सप्त वा एतेन सामान्यनेोत्या,ऽऽसप्तमात्पुरुपादनादों भवति, रेतो वो अमि, अन्तरिक्ष र धे रैतोऽनुपिच्यते, य? निष्पादधृताः पशूनां गर्भाः पादुकाः स्य, रथ यदुपरि सादयत्यन्तरिक्षसदमनमर्गर्भाणां धृत्य, सूर्यते वा एषोऽमीनार यश्चीयते, त- रमादेष आमन्दीसत, मी व मातुरस्यो उपस्था इती, यर वा अप्रैयोनि:, स्व एवैन। योनी से रवेशयति, तिम॒भिरुपतिष्ठते, तिवृ३ग्निः ॥ १ ॥ अथेतद्वात्सप्रे, मेतेन व वत्सतीर्भालन्दु३नोऽनैः प्रिय धौमाराभोत्, तद्वग्नतेन प्रिय धाम रामोत्या, गौमुकमेनं प्रिय भवति, वत्सपियर वै भालन्दनपयोऽध्यवदु, रस्तैना इति, एतत् सूक्तमुपश्यत्, तेनाधिवादमपालयत, तेनापचितिमगछन्, तदधिबाद तनापुज- यत्यं, पचितिम गति, द्वादशभिरुपतिष्ठते, द्वादश मासाः सश्वत्सरः, सश्वरसरमे. वाचावरुन्दे, त्रिष्टुमो भवन्तीन्द्रियस्यावरुद्वथा, अन्येद्यः प्रामुयत्य, न्येद्यरुपतिष्ठते, योगसमर यो एतत् प्रजानां दाधार, तस्माद्यायापरी अन्याः प्रजाः, म्या अन्या, अथ यत् प्रक्रम्पोतिष्ठते तस्माद्यायानरः सम्यमुभिप्रयात, तस्माद्यायावरस्य क्षेभ्योऽन्नं बभूव, यदहशेष्यमाणः स्यादिहरुमयर समस्येत्, पंच क्रोमेदप च तिष्ठेत, योगक्षेमर वो एतद्- नावर यजमानो तव्यस्य पृटना, उंदु त्वा विश्वे देवा इति, विश्वे ३हीदै देवाः स्मो यन्मनुश्या, अग्ने भरन्त चितिमिरिति, यस्मा एवं चित्तायामिराधीयते तेमनं चित्तैन सं- मर्धयति, प्रेग्ने ज्योतिष्मान् याहीत, ज्योतिपान र समर्धयित्वा प्रापयत्य, फन्ददुर्मिः स्तनपनि धारिप, नुयाद्, यद्वय उपदेदीश्वरौ यो एप उत्त्वदन् यजमानस्य प्रजा [भा स्यादा। बा १०,१७३,१ अर्व ६,८७,१. ते स ४,२१.४, ते मा २,४,२,८। उदुत्तमं धरण 1 २४१५ अर्व ७८३,३११८०४,६९ ग ५८९: ग १५,११,३४,२,१,२,नि २,१३॥ अग्ने(भमे) पृदनुपमा । . १०.१.६, नेम ४,९,१११। इश्मा गुचिषद् । म ४,४०,५८,१५,२१, ०३.",१०.१०.२] [-]."२१- १९,१० कपि ३०श वा ६,७४६६४। वा. १,६,९,१,३०-३३,४०-४२, १७,५३ । म १३७१०,००,३१-३३.४-१८५३। प्रिन्ददति . 1- १०,४५४॥ . ।

·+ काण्ड ३, प्रपा० २, अनु. २-३] अग्निचितिव्राह्मणम् । [२२१ पशुनिविद, स्तस्क्रुदितमेवास्याक, रथो शमयित्वैर्वाशिषमाशास्ते, समिधाथि दुवस्यते, ति गायत्र्या ब्राह्मणस्याध्याद्, गायत्रो हिं ब्राह्मण, स्त्रिष्टुभा राजन्यस्य, त्रैष्टुभो हिँ राज३- न्यो, द्वाभ्यां गायत्रीम्या वैश्यस्य, ये हि द्वै गाय३च्यौ सो जगत्य,-थो ब्रह्मणे वा एतदिशमन्नं करोति, यदि भस्म प्रतिपूर्यताप्सु प्रवेशये, दापो चौ अमोनिः, स्व एवैन- योनौ दधाति, पुरीपं कुर्यात् पशुकामस्य, पशवो वै पुरीपं, पशुमान् भुवर्ती, एका वा संयुयात्,' तैनास्य सर्वा आग्नेयारिट्रका भवन्त्यू, जी यो एप पशुभिरुत्सीदन्त्सहोत्सीदति, पुनर्जा निवर्तस्वैति, तमेव पशून पुनरवरुन्द्धे, चौधा मे अस्य वचसो यविष्ठे, ति चौधर- तीभ्यामपतिष्ठते, तस्मात् प्रजाः सुप्या पुनः प्रयुध्यन्ते, दाभ्यापतिष्ठते, द्विपायजमानः प्रतिष्ठित्यै ॥२॥ अपेत वीत विच सर्पाता, इत्याह, यमदेव३त्यो वो अब लोको, य३मोऽमुप्यु लोकस्याधिपत्यमानश, यद्यमादेवय॑जनमनिर्याच्याग्नि चिन्वीताय॒मदेव॒त्योऽस्यानिः स्यादस्बग्र्यो, यंदाहा,-ऽऽदादिद५ यमोऽवसान पृथिव्या अन्निमं पितरो लोकमस्मा इंति, यमांद्वा एतैना- स्यो देवयंजनं नियाचिष्ट, स्मृतै देय॑जुनेऽग्नि चिन्तै, यमदेवत्योऽस्याग्निवति स्वर्ग, उद्घन्ति, यदेवास्या अपजियमुमेध्यै तान्ति, व्याममात्रमुग्रन्त्ये, पुरुपे वीर्य, वीर्यसम्मिते चीयते, ऽथो एतावान् वै पुरुष महिमा महिम्नोऽवरुद्धया, अवो- यदेवास्या उद्भन्तः कुमारस्तदक्रूरमक, स्तच शमयत्य, थो आपो वा अग्नयों- निः, स्व एवं योनौ चीयते, ऽभस्मास्यग्नेः पुरीपमसी, ति सिकुता निवपत्य, एतद्वैश्वानरस्य भस्म यत्सिंकुता, स्व एवं भस्म वीयते, योनि सिकता, रेता ऊपा, यसिकता न्युयोपान्नियपति योनौ यो एतद्रतो दधाति, तस्माद्योनी रेतो हित, तस्माद्योने रेतः प्रजायते, प्रजापतिः प्रजा असृजत, तो या ऊपेभ्य एवं यौनरसृजत, प्रजनन र यो ऊपाः, प्रजनने वा एतदग्निवीयत, इमें वै सुहास्तां, ते वियती अबूता, मस्तु नौ प्रिय धाम सहे, त्यापो यो अस्या यर्जिया मध्या, स्ता अम, रूपा अमुष्या यज्ञिया मध्या, स्त ते में १,३,१४,२,४,२,१,२,२, । समिधाग्नि । ऋ ८,४४,१, ते ग४,२,३,१, त बा १.०,१९ । चोधा मे अस्य । ११, १४७,२, ते स ४,२,३,४, नि. ३,२०] [३] ते स ५,२,३। काठ २०,१ । कपि ३२,३ । वा १२,४५,६०-६१,५,३ । काय १३,४६,६१-६२,५,३॥ [ अपेत वीत वि० रु १०३४.९ अधर्य १८,१५५, न ग ४२४,१ वा १,२,१,१६, ने आ, . 6 - क्षति ·. . . [२] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ३, प्रा० २, अनु० ३-४ इमै, यदापत्रौपाश्च भवन्ति यंदेवेनयोर्युतिय मध्यं तदेवरुन्तै, ऽथो अनयोरेवैन प्रिय धाम- निधने, संज्ञान या ऊपा, उभये चा एतान् पशवोऽभिसजानते, ये ग्राम्याः पशवो ये चारण्या, उभये हैनं पशयोऽभिसैजानते, चतस्रः प्राचीः सादयति, चत्वारि वै छन्दार- सि, छन्दोमिव देवाः स्वगै लोकमाय५,-स्तै दिशा आक्रमन्त, तो अन्लीयन्त, तो एताभिरहरहुन्, यदेता उपधीयन्ते दिशा धृत्यै, पशवो वा ईष्टका, गार्हपत्य५ वै पशवो ऽपतिष्ठन्ते, द्वै समीची पुरस्तादुपदधाति, है समीची पर्वा, दुभयंत एस्मैि समाचः पशुपदधाति पशूनां परिगृहीत्या, अष्टौपदधात्य, क्षिरा गायत्री, गायत्रोऽमि,- योपानेयाग्निस्तं चिनुता, एकविशतिः कार्या प्रतिष्ठित्यै, एकविशतिः कार्या प्रतिष्ठित्यै, प्रतिष्ठा होकविरशो, ऽथो एकविशतिविधो हि गार्डपत्य, स्त्रिचितिकः कार्य, स्त्रयो पो हुमै लोको, इमाने लोकानामोति, पञ्चचितिकः कार्यः, पातो यज्ञौ, यावानेव यज्ञस्तमालन्ध, चतुमिः संनिवपति, चत्वारि बैं छन्दारस, छन्दोभिरेव संनियुपत्य, थो नम वै छन्दास, ब्रह्मणे सनिपति, क्षत्र यो एपोऽग्नीनार यश्चीयते, क्षत्रर ये उंख्यो, अझ यजु, -यजुपा सनिपुति ग्रह्मणा वा एतत् क्षत्र र संनयनि, तस्माद्रमणा पत्र से चैति वि च, द्वौ या एती व्याघौ मपोते, तो ईश्वरा अशान्ती यजमान५ हि सितो, यंदाह, भक्तं नः समनसौ समीकमी संचेतसा अरेसा इति, शर्मयत्येवं, शान्त एवं न्युप्यते यजमानस्या- हिमाया, ऋतुवि पुथिव्यां वीर्यमुद्यतं, तर्तुमिः पुनर्षिमुच्यते, यंदाह, पूजा- पतिर्विश्वकर्मा विमुञ्चत्विति, प्रजापतिवना विश्वकर्मा विमुञ्चति ॥ ३ ॥ अतां नर्मती, स्तिस्रेस्तु पक्का भवन्त्ये, तद्व नतमनस्य ये पार, कृष्णा भवन्त्ये, -तद्धि नित्या रूप, मृतां दिशार हरन्ये, पा हि नित्या दिफ्, ताः स्वकता इरिणे परा- चीनिधारये, न नितिगृहीतं पृधिच्या, नितिगृहीत एवं नि:ति निवदयते, प्राण- मेवांस्य प्रयमया मुश्चत्यु, पाने द्वितीया, ध्यान तृतीययो,-ऽयो यक्षरो वे पुरुषो, गोगाने पुरुषस्न नित्याः पाप्मनो मुञ्चति, निति कर्मण उपष्टिका, तार वा एत- सैन मागधेयेन शमयित्वाथ सप्रियोऽग्नि चिनुते, य ते देवी नि:तिरापूषन्धेति, . - [४] १५...४.--५ । पाठ २०, ३०४-५ । १२.६५-६६ । काम १३,६६-६७ ॥ (गने देगी। अर्मा ६१] ·४ ५ का ३, २० २, अनु. ४..] अग्निचितिम्राह्मणम्। [२३] जालमिष्टकार्सध्यस्यति, निर्प्रतिपार्शमेयोन्मुञ्चत आत्मनोऽहिसाये ॥ यंदुस्य पारे रजसो महवि ज्योतिरजायत । तनः परिपदति द्विषोऽने वैश्वानमः ।। स्वहित्यपः परिपञ्चन पर्येति नित्या अनन्यवायाय, भूत्यै नमा, इत्युक्त्वावर्तते, भतिरेव भुवायुर्तत आत्मनोऽहि साया, अनपेक्षमाणा आयन्ति निर्मत्या अनन्यवापाय, परोगोष्ट मार्जयन्ते, परोगोष्ठमेवे निति निरवदयन्त, इन्द्रियेण यो एप वीर्येण व्युध्यते यो नतीरुपपत्ते, निवेशनः संगमनो बसना, मित्यन्द्रयां गार्हपत्यमुपतिष्ठत, इन्द्रियण- वात्मानर समर्धयति, त्रिष्टुंभौषतिष्ठता, औजो वे वीर्य त्रिष्टुंगो,जस्यैवं वी३र्थे प्रतिति- ति, गार्हपत्योऽग्रे चीयते प्रतिष्ठित्य, गार्हपत्ये चैं देाः प्रतिष्ठाय प्रानः स्वर्ग लोकम- मिजयन्त आयन्, यावान् पुरुष ऊष्यवाहुस्तायुता वेणुना पिमिमीत, एताद्वै पुरुष वीर्य, वीर्यणैव सिमिमीत, ऽथो एतावान् वै पुरुषे महिमा, महिनौऽबरुद्धथै, यो वै नुम्पतीना फलग्रहितमः स एपार वीर्यवत्तमौ, वेणुवै वनस्पतीना फलहितमः, स एषार वीर्यपत्तमो, इनर 2 फेल, मनमर्को, s३कोऽमि, रण या एतदनममुनि विमिमीते, सप्त पुरुषान् प्रेमिमीते, सप्तम्य एवं पुरुषेभ्यो लोकर निन्दुत्या,-ऽऽ सप्तात्पुरपादनार्दो भवत्य, रनिमात्र पक्षयोरत्युपदधाति, पक्ष पृद्धि पयः, पड्मिः कृपति, पंा अन्तर, ऋतु- भिरेष कृपती, त्यमभ्यापर्तन्त, कृपत्ये, प हि देनामा, दो अप्य वा एतदादित्य- स्यातमनुपर्यावर्तन्ते, तिसंस्तिमः सीताः संपादयति, निश्चणि, दिश सीता भवन्ति, द्वादश मासाः सवत्सरः, सवत्सरस्प यो एप विधामुनुविधीयत, इयर यो अपिमे, दु- निमोतिषस्यतीति, यत्कृपत्यस्यां वा एतद् द्विगुण कियतेऽनुतिदाहायो, यो पृथिया का एतद् द्विगुणेनार्पियछन्त, एवो दिशमुत्सृजन्त्ये, पाहि दाना दि, गयो स्वर्गम- बैना लोकमत्सृजन्ति ॥ ४॥ कृष्ट पति, कृष्ट पिधयः ईपिठ प्रतितिष्ठन्त्य, अस्यान्नस्य पपरोपीनामाभि, प्रन यो *ग, मणास्मा अाधर्मयुरुन्दे, चतुर्दशभिर्वपति, दुश मासाः मध्यमार्ग, sy य एते चतुर्दश अहोरात्र एवैते, तत् मपत्सरेण न यास्मिा एतदहोगाम्या पानाप- मेवरुन्दै, उम्र बैं फेल, मनुमो, ३कोऽपि, पण या एतदयुमपावर यूपति, (निवेशन सगमनो (रापो पुन )17 १०,१३९,३ अर्व १०,८४२. से म ४.५४३ - ६ ·[२४] मैत्रायणी-संहितायाम् [वाण्डं ३, प्रपा० २, अनु० ५-६ यस्यानस्य निपुति यत्तस्यानीयाद्यान्यवरुदानि तैय॒ध्येते, मै सस्यापिकुर्या, दो तन्मनसा ध्यायेत्, तेनैवं तद्वन्द्वे, यदि सर्व नै सविन्दैवान्मधूद्युतान् धपेद्, यद्यवा ग्राम्य तेनान्नाद्यमवरुन्द्रे, यन्मध्वारण्य तैन, तेनैव तदुर्भयमवरुन्दै, ऽधत संभारी, दिग्भ्यो चा एतत् पृथिव्यां ऊर्जर सैभरत्यू, निश्चीयते, यो जनतां कामयेत, क्षोधुका स्यादि- ती, पमर्जमहमित आदीति, तस्या अर्धादादीत, क्षोधुका है मा जनता भवति, काम कामदुधे धुवैत्य, भिमृशति, तेनास्य सर्वा ईएकाः कामघा भवन्त्यु, तरवेदि निवपन्यु- त्तरयेदिमित्ये, चास्यामिश्चीयते, ऽथो यज्ञपुरुषोऽनन्तर्हित्या, 'अग्निवी एवं न्युप्यते यदुत्त- रयेदि, यदुत्तरवेदि न्युयाग्नि चिनौत्यनौ या एतदनिधीयते, sो तव श्रो वैया, इति मिकता नियपत्ये, तो वे वैश्वानरीरिष्टका अपरिमिता, एतद्गैरपरिमितं चीयते, . ऽनैवी एतद्वैश्वानरस्य सुक्त,-मेपा वा अनैः प्रिया तयवैश्वानरः, प्रियाया वा एतत्तन्वामग्निवीयते, सतनूरको निधीयते, लोमश या एतच्छन्दः पशव्यमनातिरिक्त प्रजननायाशीत्युक्षर, मेतेन वे देवाः स्वर्ग लोकमाय५, स्तदस्याशीत्यक्षरत्न५, समुद्र५ वा एतच्छन्दो, ' 'यौनिः समुद्रः, सौमो रेतोर्धा, यत्सौमीभ्या५ व्यूहति यौनौ वा एतद्रेतो दधाति । तस्माद्योनी रतो हित, भाप्यानुवती भवत, स्तस्माद्यौनी रेता आप्यायते, छन्दोभिवा अनिरुत्तरवेदिम- मिहियते, या अग्नौ प्रहियमाणेऽन्वाईस्तो तहि मनसा ध्याये, च्छन्दोभिरेवैनमुत्तरदिममि- प्रहरति, मनुसान्याहा,-ऽनिरुक्तमिय घेतदव्यावृत्त५, व्यावृतं पाप्मना प्रातृव्येण गछुत्य, -श्वं पुरस्तात्रयन्ति रक्षसामपहत्या, आक्रमयन्ति, य एनेन प्रोतव्यः सदृङ् तर यजेणाव- चाधन्ते, प्राञ्चं प्रक्रमयन्ति, य ए॒वैनं भ्रातृव्योऽति तर बजेण प्रणुदते, प्रत्यञ्चमन्याव- तयन्ति, य एवैनं भ्रातृव्योऽनु नर वज्रेण प्रतिनुदते, तद् भ्रातृव्यस्य वा एवं विनोदः, कृष्णो धै भूत्वाग्निश्च प्रविशत्, से एतद्गचत्र मृगशफौ, यदश्वमाक्रमयन्ति, यदेवा- वामपक्तं तस्यावरुद्धयै ॥ ५ ॥ तपो योनिरसीति, पुष्करर्णमुपदधात, यौनिवर्वी ए३पोऽग्नेयत्पुष्करपूर्ण, नामिका, सपोनि सनाभिधीयत, इयं५ यो अपिभे, दुनिमोतिषक्ष्यतीति, यत्पुष्करपणेऽपदधात्यस्यो - . - [५] मे. २,७,१३ । २.५,२,५--६ । काठ १९,३-१ कपि. ३२,५-७ वा. १२,७२,१०६ । काव. १३,७३, १०५ 1 [ अग्ने तय भयो.... । ऋ १०,१४०,१; सा.१८१६॥ ते सं. ४,२,७,२] ·. पापई ३ प्रा. २, अनु ] अग्निचिनिभायणम् । [२०५] अनुतिदाहाया, स्वानामि गादयत्यापधीनां प्रतिष्ठित्या, · अथो ३ ३ यस्तनिवा- बुरुन्छे, प्रजापतिः प्रजा असृजत, योः पुरां ग्रह्मणोऽगुजत ताभिनीराध्नो, दधु या बेदमुया असृजत ताभिरराध्नोद्, यद् ब्रह्मा, जनान प्रथम पुरस्ता, दिति रुममुपधात्यु, व्या, अनात्या, ऽथो मिथुनृत्याय, न धिमिग्निश्वेत३च्यो नान्तरिक्षे ने दिवी,- त्याह, रमूंत ५३ हिरण्य, ममते वा एतदभिश्वीयते, मगानुचितो वो एते चीयन्ते, चित्यां चित्यार हिरण्यशफलमुपास्पति, तेन को पोऽश्मशानचिन, तेन स्वगी, थप पुरुषो हिरण्ययो, यजमानलोकमप दाधार, ३ यजमानोऽमिनामुमिठोंक सम्पड् यस्य उपधीयते, ऽधो मध्ये ज्योनिय चीयने, प्रायस्कन्द पृथिवीमनु धार्मि, त्यभि- मृशति, होपास्ययन प्रतिष्ठापयत्य, तानि गर्पनामाति, मृत्यु' सर्पनामानि, यदुपद- ध्यान प्रमायुकः स्यात्, तस्मादनदिति, मॉम या गका यिपि, या एस, गप ता एपावरुन्द, वामदेवस्य राक्षोमन व्यापारय, तन में वामदेवः वृमिनाया: शिरा आदीपयुद्, रक्षसामपहत्य, पर्भभिव्यापारयति, पाको यो, यावाने गात. मालब्धा, यो योगाने यास्तस्मादक्षारस्यपहन्त्य, सुनीकामयमा दशितः सादयति रक्षसामपहत्य, दक्षिणों व देवांना र यत सारस्यविधास, स्तानि काम- गयोपामत, यह कामयी दक्षिणतः गादयति, विसामपहन्य, पृतस्य पूर्ण भरल्ये, पावा अनः प्रिया तयद् पूर्व, मिययन त३वा समर्धयनि, गायन्यो गादयानि, तेजो व गायत्री ब्रह्मपर्चरी, संजय ब्रह्मपगमगुरुन्दा, औदुम्बरीमुनातः मादपनि दुनः पुगी,मग्यी उम्परो, न दम्यू३, बोम्मान दधाति, निएमा गादयन्यो, जो चीयं गिए, पोज एवं वीर्यमगुरुन्दै, पूर्ण गादयर, हिने यजमानदोरम्पनिहेगे, मर्ध- न्वतीम्पा मादयति, मर्धन्योऽमानीति गिज्यनिभाया, ईसाहा, मुंगा घिरीजी, यमुना उपधानि पिज़ि पो गर्नशियन, पा रापमान,-14 प्रपा स्ययमातृणा, ऽन्तरिध द्विनौगा, उमा तीये, मान लोयापपर्ने, मुगु सादगति, प्रजापनिनित पास मान्य, यो पापानान्मृष्टय, भंगी, निरोप- [9.१५॥ ५-८................. ५,१८.१२॥ [म समापद पिनी• ..I-100 २१८,४,५८३.................!!

·मैत्रायणी-संहितायाम् [ कार्ड, प्रपा० २, अनु० ६-७ मन्यन वृक्त, घेनं भ्रातृव्योऽतीय स्याद्, भूमिरी, ति॒ि प्रतीचीर यद्यन्व, दितिरसि भूमिरी, ति तिर- श्री५ यदि सद, हिप वा अदिति, रनया वा एवंद्यजमानो भ्रातृव्यं प्रभृतं प्रणुदते, ऽनया प्रतिनुदते, ऽनया विनुद।, तद्भातृव्यस्य यो एप विनोदः, कोण्डात्काण्डात्प्ररोहन्ती,- नि दुर्वेष्टकामुपदधात्यो, अधीनां प्रतिष्ठित्यै, काण्डात्काण्डा३द्धोपी प्रतितिकृतीति, पर्शयो यो इटुका, न वै पर्शवा यवसे रमन्ते, यदुइँटकांमुपदधात्यापतनमिव वा एतत् क्रियते, पशूना५ यत्या, अथपा वामद् द्विर्य, यजमानोकमन्यनु दाधार, भ्रातृव्यलोक- एतया — देवा असुराणार वाम पशूनवृञ्जत, तद्वामभृतो वामभुत्व, छन्दास वै देवाना वाम पुशव, छन्दारस्यतया वाम पशुन् यजमानो भ्रातृव्यस्य चुङ्क्ते, ऽथत रेतःसिंचा, दुर्य विरी, हसौ स्वरां, डा एवं रेतः सिञ्चती,-यै प्रजनयत्य, मि- रत्यनादी भवति यस्यैते उपधीयते, यदि पुत्री चिन्वीत प्रथमायां चित्यामन्यांमुपदृध्या, दुत्तमायामन्यार, रेतसः सिक्तस्य परिगृहीत्यै, यद्यपुत्रः प्रथमायां चित्यामु उपर्धेये, मभ्यञ्चौ हि भूत्वा तः सिञ्चतः ॥ ६ ॥ अर्थता विश्वज्योतिप, एए वो एतल्लोपु ज्योतिष्मन्तमर्मि नित्तै, ऽथो प्राणाना विधृत्या, अकुपो यालिखिते, म चै लोकास्यालिखिते, माने लोकानुपाधत्त, उभये यो एतामुपादधत देवांश्च या असुराची, परिष्टालक्ष्माणं देवा उपाधता, अर्घस्तालक्ष्माणमसुरा, -स्ततो देवा अभुवन्, परांसुरा, उपरिष्टालक्ष्माणमुपदधीत भ्रातृव्यान्यो वास्य प्रिया स्यात, संस्य भवत्यात्मना, परास्य भ्रातृव्यो भवत्ये, 4 वा असपत्नैटका, सपत्नौ भवति य एतामुपपत्त, यो देवलक्ष्मर वा एपा, देवलक्ष्ममेवोपधत्ते, या सौपाया अधि मृदुच शिर्यते तस्या एतौ कुर्यात, तेनास्य सर्या आग्नेयोरिटका भवन्त्ये,-थैप कर्मः, मुशानचिती वा एते चीयन्ते, जीवः कूर्म उपधैय, स्तैन यो एपोऽश्मशानचित्, । तेनोपाती, पशू- ना वा एपं मैधु, एत५ 4 मैथं पश्यन्त एनं पशवोऽमुष्मिलोक उपतिष्ठन्ते, प्रत्यचर सादयति, प्रत्यञ्चो हि पश्यो मधुमुपतिद्वन्ते, द्यावापृथिवीयया सादयति, यावापृथिवी ड्डि पोऽनूपतिष्ठन्ते, पशुभिरेवैन५ सम्पञ्चं दधाति, विष्णोनीभ्यामनिशेत३च्या, इत्याहुः, प्रादेशमात्रमुलूसलं कार्य, मेतावान् वै विष्णु, विष्णोवा एतन्नाभ्यामनिश्चीयत, . [७] ते. ५,२,८-९ । काठ. २०,६-७ । कपि. ३९,८-९।

·" . काण्ड ३, प्रपा २, अनु० ७- अग्निचितिब्राह्मणम् । १२७] यनिश्वेत३च्या, इत्याहु, रुग्यौ उदुम्बरो, यदौतुम्बरमुलखलं भवत्यूजि वा एतदग्निश्ची- यते, वैष्णुव्या सादयति, वैष्णवर ३ॉलखलर, स्वयैव देवतया,-sोपी, पृथिव्या चौ एतदोजो वीर्य सभ्रियता, औजो वा एतदीयं मध्य३तोऽने(यते, ऽयो मध्ये ज्योति- रेवं चीयते, यद्विक्तामवेक्षेत क्षौधुको यजमानः स्या, दथ यत् पूर्णीमक्ष तथा हासोधुको भवति, सिंकताभिः पूरयित३च्या, ऽग्नेवी एतद्वैश्वानरस्य भस्म यत् सिंकृताः, स्वैनना भस्मना प्रीणाति, दुर्भः पूरयितव्यो,- ध्यू, र्जुमेयरुन्छे, घृतस्य पुरयित३व्य,- पो वा अप्रैः प्रिया तनयद् घृत, प्रिययैवैनं त३च्या समर्धयति, मधोः पूरयितव्या,-55 हास्य प्र॒जायां मधव्यो जायते व्युध्यै, न्द्रियाणि वै पशुशीपोण्ययनियान्युमेध्यान, यच्छि- ट्रेपु हिरण्यशकुलान्यप्यस्यतीन्द्रियेणैवैनानि वीर्येण समर्धयति, मध्यान्यनानि यज्ञियानि करो- त्य, १३ पुरुषः सहस्रस्य, यहन्त्यतिरे पर्शव, स्तस्मादेतन्मध्यत उपदधात्य,-भिता ईतराणि, पोः सवीर्यत्वायो,ऽथो सायतनत्याय, य कामयेत, पशुमान्त्स्यादिति, तस्य समीचीनानि पशुशीपाण्युपदध्याव, समीच एवास्मै पर्नुपदधाति, पशुमान् भवत्य, थ ये कामयता, पशुः स्यादिति, तस्य विपूचीनानि पशुशीपाण्युपदध्याद्, विच एवा- स्मै पशु पदधात्य, पशुवत्ये, ता वै साहसीरिष्टकाः पश्विष्टको, स्तः सोमदर्भः कौश्रेयो विदांचकार, ताः श्यापर्णायोपदधी, से सहस्रं पर्णन प्राप, प्र सहसं पर्शनामोति यस्य- तो उपधीयन्ते, यविष्ठो के नाम३पोऽधि, स्तस्माचिन्तान्तरी न येतये, यद्वीयांत आणानस्य युवेतो, सुगैरुपतिष्ठत, आरण्याने पशू शुचमत्सृजति ॥ ७ ॥ पुरुपशीपमुपदधात्ये,-4 हि पुराना वीर्यवत्तुमो, वीर्यमस्मिन् दधात्य, कर्मपदधारये,- कास्मिन् वीर्य दधाति, सोयी पुरुषशीर्षभिजुहोति स्वर्गस्य लोकस्य समष्टय, सारी पा एपो सती मैत्रावरुण्य, ह मित्रो, रविरुणो, होरायोरे प्रतितिष्ठत्प,-र्धाभ्यां जुहोती, य५ वा अर्धश्चो, ऽसा अर्धऋ३चो, ऽनयोरेव प्रतितिष्ठत्य, ५ यदेकय चा द्विर्जुहोति तस्मादकः सन् पुरुषो द्विपाद, यद्वा एतरिकचाकुर्योनि यो एतताक, यदेता अपस्याः सादयति तस्मिन्नेव योनी रेतो दधाती,-५ वा अविभे, दुर्णिमातिधक्ष्यतीति, सैतो इष्टका अपश्य, दयो आहुः, प्रजापतिरपश्यदिति, ता उपाधते, या उपधीपन्ते- [८] मे. २,८१ । ते.५,२,९-१० । ठ २०,४-९१ की ३२,१०-११ । पा. १०,५१-५५४१५.५:-०। कस.१३,५५-५६,१६,८०-८१। ९ + ·[२०८] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ३, प्रपा० २, अनु० ८-९ ऽस्या अनुतिदाहाय, यदिदन्न, मिति होवाचेय५, य एता उपदधाता इत्य, नादौ भवति यस्यता उपधीयन्ते, तस्माद्वैतसः सिक्तद्विप पशुः संभाति, यदेताश्छन्दस्याः, पशवो वै छन्दास, दक्षिणत उपध्यादभीतः प्र॒जा वरुणो गृहीया,-दय यदुत्तरत उपर्दधा- त्यपयाहत एवा,ऽथैताः प्राणभृत, स्तस्मिन् पशी संभूते प्राण चक्षुः श्रौत्र५ बाचं तानि दधा- त्य, णयां सादयति, पशु५ वा एतदकिमयति, तस्मात् पशयोऽष्णयाङ्गानि प्रहरन्तो यन्ति, दुर्शभिर्दशभिर्वी अता ईष्टकाभिषय आढुंवर,स्ता ऋद्धीभोति॒ि यस्यैता उपधीयन्ते, धैाः सश्यतो, रेतो वा एतत् सिच्यते यदुग्निश्चीयते, यदेता उपधीयन्ते रेतसः सिक्तस्य संध्यत्यै, लोक पृण छिद्र पुणेत्ये,पा यो अछिद्रेष्टका, अछिद्रा वो एतया चिंतयश्रीयन्त, इन्द्राप्ती त्या बृहस्पतिरित्यो, जो वै वीर्यमिन्द्रामी, औजुसा वा एतद्वीर्येणानिधीयते, तो अस्य संददोहसा, इति परुषि परुष्येवं रेसं दधाति, सौम श्रीणन्ति प्रश्नया ईत्य, नर वै पृश्न्य, चमेर्वायुरुन्छे, जन्मन्देवाना ५ विशा, इत्याह, प्रजात्या एवं, त्रिी रोचन द्विव इति, सवनानि त्रीणि रोचनानि, सनचितवनमकरनुष्टुम् वा एपा, प्राणों वै वाग्, यदेपा सर्वा ईष्टका अनुसैचरति तस्मात् प्राणः सर्वाण्य- ङ्गान्यनुसैचरत्या, ग्रेयी यो एपा वर्णेन स्पैन या एतन्छन्दुसानिधीयते, नायुः सन्नानि- माईति य एवं वेद ॥ ८॥ १० उत्सन्नयनो वा एप यग्निचित्यः, को हु तद्वेदु यदेतस्य क्रियते ये, नाश्विनी व देवानां भिपंजा अक्ल सस्य कल्पयितारी, यदेता आश्विनीरुपधीयन्तेऽक्लप्सस्य क्लप्त्य, पश्चौपदधाति, पाडतो यहो, योवानेव यज्ञस्तमालब्धा, ऽथो योवानेव यनस्तमचीक्लप, दथैना आविनी- मनच्या अपंधीयन्ते, रेतसे वो तत्सित्तायु अनुपाधात्, तस्मात् सर्वत्पु रैतो हितं, तस्मात् सर्वानन रेतोऽनुप्रजायत, ऽथैतो कृतव्या वायच्या अनुपीयन्ते, तस्मात् सर्वा- नृतून् घायरन्योयुरीयत्य, चैता वायव्या अपस्या अषधीयन्ते, तस्मात् पर्शवो नोनोवताः सन्तोऽप एवाभि संवता, तसः पुरस्ताद॑पदधाति, चतुर्विध हि शिरः, प्राणश्चक्षुः श्रोवर यो, मूर्धन्यतीभिः मादयति, मूर्धन्योऽसानीति, पञ्च पश्चाभिता उपदधाति, पशौः मवीर्यवायो, यो सायतनवाय, तस्मात् पशुः पश्चाद्वरीयाच् श्रौणिमुत्तर, स्तस्मादु प्राङ् संहाना, इन्टाग्री अव्यथमानामिष्टका रहतर युवमित्य, न्तरिक्ष यो एपो चिति- [ना अस्प गुददो० .. ८,६९,२, ते नं ४,२,४,४, ने प्रा ३,११,६,२] वाग्या अनुष्टंप्, . - ·कोण्डं ३, प्रपा , अनु० ९.१०] अशिचितिव्राह्मणम् । [ २२९] - - - सन्तरिक्षमिमाः प्रजा, इन्द्राग्नी व देवानामोजीभृता, ओजो वीर्यमिन्द्रानी, औजो यो एतद्वीयं मध्यतः प्रजानां धीयते, ऽर्थता दिया, देवा व सगै लोकमाय५, स्तै दिशा आक्रमन्त, ता अप्लीयन्त, तो एताभिरहन्, यदेता उपधीयन्ते दिशा धृत्ये, पचा- पदधाति, पाइतो यज्ञो, यावाने यनस्तमालम्ध, देशैताः पुरस्ताव सादयति, देशाक्षरा विरोड्, वर्राट् सलु वै चक्षुतिश्छन्दसां, चक्षुर्वी एतज्ज्योतिः पुरस्तात् पशो- धाति, तस्मादिदै पुरस्ताचक्षु, रथो अनुवै विरां, उन्न५ या एतन्मुसतो दधाति, मा छन्दः, ममा छन्दः, प्रतिमा छन्दा इती, यर व मां, अन्तरिक्षं प्रमा, ऽसौ प्रतिमे, -माने लोकार्नुपधः, ऽथो देवछन्दसानि वा एतानि, देवछन्दसान्येोपधने, द्वादश द्वादशामिता उपदधाति, तंत् पश्शित्, पश्शिदक्षरा वृहती, युट्टी संलु व छन्दसार स्वाराज्यमानशे, गत स्वाराज्यर यस्यैता उपधीर्यन्ते, पर्शयो व वृहती, पर्शयो मध्यमा चिति, स्तस्मादेतस्यां चित्यामेता उपधीयन्त, आदित्यघामानो यो उत्तरे प्राणा, अजिरोधामानोऽधरे, मूर्धासि राडिति, य उत्तरे प्राणोस्तानामिदीधार, यन्त्री राडिति, यऽधर प्राणास्तनिताभिर्दाधार, तदेपा यौवनाः प्राणानार विधुत्यै, समावद्धांजः सादयति, समाजिो हमें प्राणाः, नार विधृत्यै, ये टिप्यात तस्याक्ष्णयो सादयेत्, प्राणानस्य मोद्दयति, प्रमायुको गाति, मर्धन्यतीगिः सादयति, मुर्धन्योऽसानौति ॥ ९॥ १२ विद्वतीं पुरस्ताव सादयति, वृिद्ध यामुस, मुगुतो या पद्यशमुग्यं दधाति, सप्तदशेती दक्षिणतो, ऽन्नर 4 सप्तदमे, ऽन्न५ या एतदक्षिणती दुधात तम्माक्षि. णेन हस्तान्नमयते, तस्मादक्षिणोऽधैं आत्मनो वीर्यवना, स्तस्माक्षिणमर्घ ५ या रस्यनु- पर्यावर्तन्ते, पञ्चदर्शयतीमुत्तगत, आजओ 4 पुत्रदर्श, औजो या तदुत्तला दुधान्ये, फशिवतीं पात् प्रतिष्ठित्य, द्वितीं पुरस्तात् मादयति, निवृष्ट यममुग, मुरतो यो एतद्यशमुख याति, पञ्चदर्शयती दक्षितः मादयति, सप्तदर्शतीमुनानः, पयोः सीर्घत्सायो-यो सायनुत्याय, तस्मादुभाग्या हस्ताम्यामसमद्यने, या यता व पत्र. [:] मैं. ०८.१-३॥ ५,३१-२ ०,१०-21 ३७,१२-१३ । १४...८1- 01 १५,१४,१८,३-४ [ १८६-७ ५,२,३-१-३॥ ३.१४--1941 1५1-11-३॥ . . - ·{२३०] मैत्रायणी-संहितायाम् [का ३,प्रपा० २-३, अनु. १०-१ दुशौ, वज्रेण वा ए॒तय॑जमानो भ्रातृव्यमुभयतो निर्भजत्ये, कवि शवृती पात् प्रतिष्ठित्यै, प्रतिष्ठा ह्येकवि५३शो, कस्य वा ए विधामनुविधीयते, जमर्को, उन्नादौ भवति यस्य- तो उपधीयन्ते, ऽर्भागोऽसि, दीक्षाया आधिपत्यं, ब्रह्म स्मृतं त्रिवृत्स्तोमा ईति, स्पृतो व नामता ईष्टका, एताभिव प्रजापुतिर्यपदकामयत वचदस्पृणोद्, ययुदेवताभिर्यज- मानः कामयते तत्तत्स्पृणोत्त्यै, कयास्तुवत, प्रजा अधीयन्तेति, संष्टयो चै नमिता ईएका, एताभिव प्रजापतियद्यदकामयत तत्तदसृजत, यादवैताभिर्यजमानः कामयते तत्सृजते, अग्ने जातान् प्रणुदा नः सपत्नानिति, पुरस्तात् सादयति, य एवं जाताः सपत्नास्ताने- या प्रणुदते, प्रत्यजातान् जातवेदो नुदस्वं, ति पवाद, य एवं जातः सपत्नास्तानतया प्रतिनुदते, तद्भातृव्यस्य या एष विनोद, चतुश्चत्वारि शी स्तोमो, चर्चा विमिति दक्षिणतः सादयति, पोडशी स्तोमा, औजो द्रविण,-मित्युत्तरते,-श्वतयत्वारिश्शदक्षरा वै त्रिष्टुंब्, जस्त्रिष्टुय्, बचः पोडशी, सव्या ग्रहणो वै बजो दक्षिणामहरणः, सपा- पुग्रहण५ या एतद्वज दक्षिणाग्रहरण यजमानो प्रातृव्याय प्रहरति, पूरीपवतीं मध्यतः साद- यति, पुरीषमिव ३हीदै गध्यतः पशौः, पुरीपं मध्यमात्मनः, सात्मानमेवानि चिनुते, ऽथैता विराजो, योग्य विरोट्, पायो वा एता ईष्टकाः, पशुपु वा एतदुनमार वाचं दधाति, तस्मात् पशुानुत्तमा वाच५ वदति ॥ १० ॥ [१५०६] ॥ इत्युपरिकाण्डे दाशना नाम द्वितीयः प्रपाठकः ॥ २ ॥ . १२ - ८ अथ तृतीयः प्रपाटकः। अर्थताः स्तोमभागा, एतार वृहस्पतिरसुरेभ्योऽधि यतस्य प्रतिष्ठामाकुरद्, यदेता उप- धीयन्ते यज्ञस्य प्रतिष्ठित्यै, यज्ञो वै देवानामपद्यत, ते देवाः स्तोमभागामिः प्रत्युदस्तभयन् , पदेता उपधीयन्ते यज्ञस्योत्तष्प, प्रजापति एतत् पृथिव्यां अप्रैस्तेजः समभरत, दो- तत्तेजः संधियते, इयता नाकसदो, नौकर ह वा अस्मा अग्नि चिक्यानाय भवति, पाण्व. १५,२५–२८,१६,१-३॥ [अग्ने जातामणुदा० । अथर्व ७,३४,१ । सहसा जाताअनुदा। अधर्य.७,३५,१] [F] २.८८-१० ते ५,३,५-७1 पाठ २१,१-३ । कपि ३२,१७ ।

·- . - का ,प्रपा० ३, अनु० १-२] अग्निचितिमाह्मणम् । [२३१३ ने व सत्र किचन जगमपे कं, तस्मानाकसदो, नासत्सु पंञ्चचूडा अध्युपदधाति स्वर्गस्यु लोकस्य समष्टया, एप ह ३त्येवं यजमानः परनीभिनिनाममिल्ला सम्मेङ् यस्यैतो उपधी- यन्तै, ऽथो मध्ये ज्योतिरेव चीयत, एता वा अमुग्मिल्लोके यजमानस्य पत्नी, स्तस्माद- निचिता स्त्री नपित्ये, या हि सा, पाद प्राचीमुत्तमापदधाति, पश्चाद्धधेत प्राची फ्ल्यन्वस्तेि, ऽथताः क्लयः, प्रजापतिः प्रजा असृजत, ता एनर सृष्टी अत्युमन्यन्त, से प्रजापतिरेको ईष्टका अपश्यत्, तो उपाधत्त, ततो वो अकल्पत, यदेनो उपधीयन्ते प्रजानां क्लप्त्या, अर्थता वृष्टिर्सनुयो, वृष्टिय देवेभ्योऽनाधर्मपाक्रामुत्, तंत हुदै सर्वमशु- प्यत, ते देवाः प्रजापतिमेवोपाधायन्, रस प्रजापतिरेता इटका अपश्यत्, तो उपाधत्त, तेभ्यो वृष्टिमनोधर्मयारुन्द, यदेतो उपधीयन्ते चष्टया अन्नाद्यस्याचुरुक्ष्मा, आचपन या उत्त- मा चिति, रन्या अन्या इष्टका उपदधात्य, न्यानन्यानेवास्मै पशून् प्रजनयति, प्राणों व स्थयमातॄणायु, वायव्या, समीची उपदधात्या, युधैव प्राण च सयुजा अक, रथो समीची. नाभ्या यायुपा च प्राणेन च भुञ्जते, प्राणों पै स्वयमातॄणां, तोमुत्तमामुपदधात्यु, तुम घायु, यदुन्यामुत्तरामुपदयात् प्राणमुस्यापिदध्यात, प्रमायुकः स्यात, तस्मात्तामुत्तमामुपद- धात्यु, तुमर वायुः ।। १ ।। अकुपो छन्दचिति, छन्दास वै देवानार वाम पुर्शव,-छन्दास्यतया यामै पशून् यजमानोऽवरुन्छ, एता वै य सेनचैत्र उपदधे, स आनर्ष, भौति य एतामुपधुरो, गायत्रीभिः पुरस्तात् सादयति, तेजो 4 गायत्री ब्रह्मवर्चसै, तेज एवं ग्रामवर्चसमवरुन्द्र, तिवं उपदधाति, विपश्वग्नि, मूर्धन्यतीभिः सादयति, मूर्धन्योऽसानीति, त्रिष्टुभि- दक्षिणत, औजो चीयं त्रिष्टु, योज़ एवं वीर्यमवरुन्दै, जंगुतीभिः पथा, जागुवाः पशेवा, पर्शनेवावरुन्छे, नुभिरतरतो, अनुष्य सर्वाणि छन्दारसि, संण्येिवास्य छन्दार!पहितानि भवन्त्य, पती, रथ वृहती, थोणिही, व कमी, यु विराज, एवमस्य यथावं ऐन्दारस्युपहितानि भवन्ति, विपदा उत्तमाः सादयति, द्विपार्यजमान। प्रतिष्ठित्य, छन्दासि 4 देवानार वामं पश्यो, यजमानायतन र वा आहवनीयो, भोप्यायतन धिण्या, पत्पश्वीपाद भालच्यायतन याम पन् दुष्पा, -दय यत्पुर उपदधाति यजमानायतन या एतनाम पुन दुधात्य, पदयात्य, धरा गायी, गायनोऽमि, यांचानेानिस्त चिनुते, ऽष्टी गायुप्रीमिः पुरस्तादहिःपरमान- [२] मे, २,८,११ । २. ५,३,८ । काठ २१,४। पि. १०,१९॥ १ ·[२३] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड, पा, मनु० २-३ २ स्यौपदध्याययेनं भातृयोऽतीव स्या, दैकादश त्रिष्टुभिः पुरस्तान्माध्यंदिनस्य पवमानस्य, द्वादश जगतीभिः पुरस्तादावस्य पवमानस्य, तो एवं पश्चात् पवमानानामुपदध्याद्ययेनं भ्रातृव्योऽतीय स्यात्, प्राणौ च पवमानो, ऽनस्तेजः पवमान, स्तेजसा वा एतयजमानो भ्रातृव्यं प्रभुत प्रणुदते, तेजसा प्रतिनुदते, तेजसा विनुदते, तद् भ्रातृव्यस्य वा एप विनोदी, जानुदमै प्रथम चिन्वानथिन्वीत गायत्रीति, नाभिदुघ्न द्वितीय चिन्यानभिन्धीत त्रिष्टुप् चित, चुयुकदृध्न तृतीयं चिन्वानचिन्वीत जगचित, याारसं चित्यो केनी- यासं चिन्वीत कनीयारसर यज्ञऋतुमुपेयात्, कनीयसी प्रजा, कनीयसः पर्शन, कनी- योऽन्नाद्यं, पापीयान्त्स्या, थु यत्कनीयासं चित्वा ज्यायासं चिनुतै ज्यायारसमेव यश- ऋतुर्मुपैति, भूयसी प्रजा, भूयसः पशून् भूयोऽनायर, सीयान् भवत्ये, पो वो अमे- रुत्तरवती नाम चिति, रुत्तरमुत्तर५ श्वः श्व: श्रेयान् भवति य एवं पैद.॥ २ ॥ पञ्चचितिका कार्यः, पातो यज्ञः, पाताः पशव, स्तस्मात् पञ्चचितिका, पञ्च चिनयः, पंच पुरीपाणि, तद्विराज संपद्यते, तद्विराज५ संपाते तदुग्नेः स्तोत्रं कार्य, यत् पञ्चचितिकः स्यादियाद्विराजो, यद्देशचितिक इयांद्यज्ञांचं पशुभ्यश्च, यत्पञ्चचितिक- स्तैन यज्ञाच पशुभ्यश्च नैत्य, थ यत्पञ्च चितुयः पञ्च पुरीपाणि तेन विराजो नैति, तदुभा- भ्या५ यावास्मा एतद्वर्णाम्यां पनयरुन्छे, यदेपा पात यच वैराज, दूधक्षरं लोम, इथुक्षरा त्वंग, द्ववक्षरं मासे, द्वयक्षरमस्थि, ' द्वथुक्षरो मज्जा, तद्देश, ' 'दशाक्षरा वरड्, वैराजाः पशवः, पर्शनेाबरुन्छे, पञ्चचितिकः कार्य, हुमै वै लोकोस्तिस्र- चितुयो, यजमानो है, यजमान ५ या एतदेष लोकेषु प्रतिष्ठापयामुकः, को प्रथा चितिः, कि पुरीमि, त्याहु, रियर वाय लयमा चिति, रौषधयः पुरीपं, को द्वितीया चिंतिः, कि पुरीपनि, त्याहु, रन्तरिक्ष यावं द्वितीया चिति, यास पुरीपं,' का तृतीया चितिः, कि. पूरीप, मियाह, गौ वाव नती या चिति, श्वाणि पुरोग, का बुलु चितिः, क. पुरीप, मित्याहु, यज्ञो पार्य चतुर्थी चिति, दक्षिणा पुरीष, ' को पञ्चमी चितिः, पुरीप, मित्याहु, यजमानो यावं पञ्चमी चितिः, प्रजी पुरीप, मेद्धिा अस्ति, योवुदे- चास्ति तत् स्पृणोति, तैदेचुरुन्दै, ऽतो ऋर्तव्याः, , सवत्सरो वो अविश्वानर, एपो पो अप्रैः प्रिया द्वैश्वानर, स्वस्य वा अहोरात्रायवैष्टका उपधीयन्ते, २ उपदधाति प्रति- [३] २,८,१२ । ते. ५,४,२ । काठ २१.५ । कपि. ३२,२० । - - -- 4 .

·काण्ड ३, प्रपा० ३, अनु. ३-४] अग्निचितिनाहाणम् । [२३३] .. . ३ ष्ठित्या, अवकामुपास्य सादयति शान्त्या अनिर्दाहाय, चतस्रो मध्यमायां चित्यामुपदधात्य, "प्रतिष्ठितमिव ३ह्यन्तरिक्षं, प्रतिष्ठित्यै, द्वादशीपदधाति, द्वादश मांसाः सवत्सरः, सश्वत्सरौ वा अनिर्वैश्वानर, एपा वा अनः ग्रियां तुर्यद्वैश्वानरी, प्रियाया वा एतत्तन्याम- निश्चीयते, संतनुरर्को निधीयते, संतनो निधीयते, मेरन्तःश्ले३पोऽसीत्ये, तस्य हु ३त्येवानिः संश्लिष्टो यस्यैता उपधीयन्तै, सरश्लिष्टो या एतस्याग्निर्यस्यैता उपधीयन्ते, कल्पता द्यावापृथियी इति, कल्पते हु वा अस्मा आम चिक्यानाय, प्र समानांना ज्येष्ठद्यमामोति य एवं वेद, संवा एतदुनिमिन्दे यश्चिनौति, ते दीपयत्यय ऋतव्याभिः ॥ ३ ॥ तमो वै स्वर्ग लोकमन्तरी तिष्ठत्ये, ता य ज्योतिष्मतीरिएका यदुिरण्यशफल: प्रोक्षति, विवासयति यो एतद्यजमानायु, ज्योतिरस्मिन् दधाति, सहस्रं भवन्ति, साहस्रों व पूजा- पतिः, प्रजापतिमेमोति, याबदै सहस्रं तावृदितोऽसौ लोकः, स्वर्गस्य लोकस्य समष्टया, हुमा मे अग्ना इष्टका धेनवः सन्त्यिति धेनयो चै नामता ईटका, एताभि प्रजापतियपदका- मयत तत्तद्दुह, यादेचताभिर्यजमानः कामयते तत्तदुई, ऋतुष्ठाः स्थ ऋताधा इत्यू, तुष्ठा एवैना अकृत ऋताधो, घृतश्युतो मधुश्च्युता इति, घृतयुत एवंना अकृत मधुश्युता, ऊर्ज. स्वतीः ययस्वीरित्यू, जस्क्तीरेना अकृत पयस्वतीः, स्वधायिनी: कुलायिनीरिति, कुला- यिनी३\ता विराजो नाम, कामधा इति, यत्र वा अदौ देवभ्यः काम९याः काममंदुहू तदेता अपि दुदुहे, तत् पुष्टिमयताभिर्रयरुन्द्रे, ऽत्राममिलोक इत्य, मुष्मै हि लोकायाग्निश्चीयते, रुद्र व देया यज्ञादन्तरायर, स्तानाय॒तयाभिपर्यावर्तत, तस्माहा अभियु, स्तै देवाः प्रजापतिमेवोपाधाय, न्सं प्रजापतिरेतच शतरुद्रियमपश्यत्, ते नमशमयत्, तयं एयर वैद दाह या एनं प्रजापति, नैनुमेपं देवों हिनस्ति, यंत्र रुद्रः प्र॒जाः शमार्यत् तदद परत्ये,- देव तरक्षमाम्परेत स्वमा वा एतहिनि मौन भमान उदय झामयति जानुदा प्रधी जुहोत्य, स्या एंधनं तेन शमयति, नाभिदौ द्वितीय, मन्तरिक्षात्तैन, छुयुकद तृतीयं, दिस्तैिन, बिर्जुहोति, यो वा हुमै लौका, एभ्यो वा एतै लोकैम्यो रुद्र शमयति, घिरमतः पुनः प्रत्यवहार जुहोति, यनितो रुद्रान् यजति वानमुतोऽययजति, प्रिंरिता जुहोति, विरमुन, स्वत् पट्, पौ फतव, ऋतम्यो वा एतद्रमययजति, समाच शौ विभाजं जुहोति, समाबुद्भांजो हि रुद्राणां भागा, द्वासांहानि जुहोति, द्वाहिय' से मश- - . - [४] मै.२,८,१४। ते. ५,४,२-३ २४ २१,६ । कपि. ३०,२१ वा १७,०-३1 कर. १८-४।

·- " , , [२३] मैत्रायणी-संहितायाम् [का, प्रा० ३, अनु. ४-६ मपद्, द्वासारेवैनर शमयत्य, कपर्णन जुहोत्य, फैण या एतदुर्मयजति, यत् पत्रिण जुहुयानुदै मृास्यन्वनयेत, तस्मादारण्यैन जुहोति, पुर्वी अनिः, स वै तव जायते यहि चीयते, स भागधेयमिछति, यथा वन्सौ जातः स्तनुमिछति सोऽध्धुं च यजमानं च प्रेक्षते, यच् शतरुद्रियं जुहोति स्वनैवेन भागधेयेन शमयति, यासा उत्तरार्ध जपना श्रोणिस्तस्यार होत३व्य, स्वार वा एतदिशि स्पेन भागधेयेन प्रतिहत्य रुद्र शमयत्य, शिरसो वै स्वय॑न्तो जाया प्रासिंञ्च, न्सां शौचन्ती पूर्ण परामृशक्त, सोकोऽभवृद्, यदपणेनु जुहोत्यण चौ एतदकमव्यजति, ये द्विष्यत्तिस्य पशुनार संचरै न्यस्येद्, यः प्रथम आक्रमति से आतिमार्छति ॥ ४ ॥ अइमन्नज पर्वते शिश्रियाणा,-मित्युपः परिपिश्चन् पर्येति, प्रजापती एवं रसः, पूजा- पतरेव रसैन परिपिञ्चयं, इमरस्ते झुदित्ये, मानमेव क्षुर्पयति, मयि ता गित्या, त्म- नेवो धत्ते, यं द्विष्मस्तं ते (विति, यमय द्वेष्टि तमनः शुचर्पियत, बिः परिपञ्छन् पर्येति, यो या इमै लोका, एभ्यो वा एत लोकम्योऽनैः शुचर शमयति, त्रिः परिषिश्चन् पति, विपरिपिञ्च-स्तत् पैट, पहा ऋतव, अतुम्यो वा एतदुनैः शुचर शमयति, यद्यभिचरेदेतदेवं यजुर्वदुन्नपरिपिञ्चन् पुनः परीयाद्, यैनिः शुक्तयैनमर्पयति॒ि यद्यभिचरेत् ।। हुर्दमुहममुष्यामुप्यायणममुप्मात् पुत्रममुष्यार दिर्शि प्रक्षिणामि ।। इति कुम्भ जघन्याया। श्रोण्या प्रक्षिणीयाद्, यत् प्रविणाति तस्यैवातिमातिमा त्य,-र्थ यन्नाम गृहात्यायतनमेयास्य छिन- क्या, यपायमान्यां गायत्रं गायते, प्राणों व पवमानः, शिरो गायत्री, यहाग्नेयपायमान्याँ गायत्र गायवे शीपन्या एतत् प्राणान् दुधाती, "यर 4 रथन्तर, मन्तरिक्ष वामदेव्य, मसी बृहत्, विधातु एतदर्को निधीयत, आत्मा वामदेव्यै, प्रतिष्ठा यज्ञायज्ञिय, वृहद्रथन्त पक्षी, यद्गृहद्रधन्तरै अभितो गायत आत्मन्नेव पक्षौ धुत्ते, यश व देवाना रक्षारसजिपा- म५, स्तानि वृहद्रथन्तर्राभ्यामवापानत, यवृहद्रथन्तरै अभितो गायत् रक्षसामपहत्य, पूजा- पतेर्हदयमापिपक्ष गायते, तस्मादिदमपिपक्ष आत्मनो हृदयमनचे गायते, तस्मादुनस्थकर हृदय, मश्क्यः सामभिरकै परिष्टुवन्ति, संतुनरी निधीयते ।। ५ ।। वरुणमेनिया एप एत भीद्धस्तिष्ठति, संऐन तहाँधीयांत, तस्य प्राणेन चीयान्, मण्डू- केनाध्येति, तस्यैवं प्राणेन व्येति, ने ग्राम्यान् पशून हिनस्ति नारण्या, नवका विकपत्य, -पार वा एषा योनिर्यदेवका, पार वा एतद्यौनिनानैः शुचर शमयत्य, पारवा एतद्रुपए [५] मै. २,१०,१ ते ५,४,४ । काठ. २१,७ । वा. १७.१ । काण्व. १८१। .

·-- - - काण्ड ३.प्ररा ३, अनु ६-७॥ अग्निचितिघ्राह्मणम् । [२३५] यदेवका, पाश्या एतद्रूपेणाग्नेः शुचशमयति, वेतसैनाध्येत्य, पश्चिाएतत् पुष्प५ यद्वैत ३सी, ऽपार वा एतत् पुप्पेणानेः शुचर शमयति, सप्तभिर्विकर्षति, सप्त वै छन्दास, छन्दो- भिवी एतदुग्नेः शुचर शमयत्य, यो ब्रह्म छन्दासि, ब्रह्मणा को एतद्नैः शुच५ शमयत्य, निय सृष्टी भागधैयमैछन्, सं प्रजापतिमेयोपाधावत्, तस्मा अन्नं प्रायछत् कत्याय, तदस्म कमभव, दन्न वै के, मन्नेन वा एतदुर्मिमुपचरति कंत्वाय, कर हास्मा अग्निं चिक्यानाय भवति, पराश्चमध्येति, पराङ् हि पशुः शान्तरथो, पराइ हि पशुः पशौ रेतो दधात्य, न्यारस्ते अस्म॑त्तपन्तु हेतयः, पावको अस्मभ्य५ शियो भवेत्य, नर 4 पावक, गन्नेन को एतप्रैः शुचमन्तधुने, हिरण्यशफलैव्यापारयत्य, मृत५ वै हिरण्यं, तेजोऽपि, रमतेन या एतजो व्यापारयति, पञ्चभिव्यापारयति, पातो यज्ञो, यावानेव यजस्तमालब्ध, द्वर्या व देवा यजमानस्य गृहमांगछन्ति, या मधुसरनिष्टैन व्ययोक्षति ताने प्रीणाति, सर्वमनु व्यवोक्षति, सर्वानान् प्रीणाति, तिसभियोक्षति, त्रिश्यग्नि, त्रिष्टुंभिव्य- घोक्षवीन्द्रियस्यांवरुद्धया, अन्नातीभिययोक्षत्यन्नाद्यस्यावरुद्ध्यै, दर्भगुरुमुष्टिना व्ययोति, संरहिं प्राजापत्यः, प्रागी एष व्युध्यते ३योऽनिमध्यति, यदाह, प्राणदा अपानदा ईति, प्राणानेवात्मन् धने, प्रजया च वां एवं पशुभिश्व युध्यते ३योऽग्निमध्येति, प्रजा 4 वर्चः, पर्शको वरिवो, यंदाह, चर्चाधा वरिवोधा इति, प्रजो चैर्य पर स्यात्मन्धित्वा- वरोहति ॥ ६ ॥ इन्द्रो वृत्रमुह, न्स प्रोडपद्यत, समाना ईन्द्र र पोडशभिभोगः पर्यगृहात, मां अर्पिन वृत्रस्य भोगानुपिर्दा वैश्वकर्मणाभ्यां पाप्मनस्तमुसो निर मुच्यता,ऽमिस्तिरमैनु शोचिष,- -ति यज्जुहोत्यनिना या पुतत् पाप्मनो भोगानुपिदा वैश्वकर्मणाभ्यां पाप्मनस्तमुसो निर्मुच्यते, नांना जुहोति सूक्तयोनीनावार्यत्वाय, पोडशगृहतिन जुहोति, पोडशभिहि स ते मार्गः पर्य- गृहा, देतेन चे से त्रस्य भोगेभ्यो नमुच्यत, वेत् पाप्मन एवैतेनु भोगभ्यो निर्मुच्यते, ऽथैतदप्रतिरथ, मेतेन व देवा असुरान् प्रत्युजय, स्तप्रतिरथस्याप्रतिरभृत्य, तदअत्य- [६] मैं. २,१०,१ ते ५,४,४-५। काठ २१,७ । । १७,४-५,७,११,१५,३६,००। प. १८५६,८, १२.१५,३६,२०॥ [७] मै. २.१०,२-३ ते १५ । कठ २१,८।चा १७.१६ । काय १८१६।। भग्निस्तिग्मेन शोचिषा । ऋ६,१६,२८, साम० ०. में ४,६१५] . ८ ·- [२३६] मैत्रायणी संदितायाम् काण्ड ३, प्रा० ३, अनु० ७-2 वैतेन यजमानो भ्रातृव्य जयत्ये, नव याजयेत्, संग्राम जयति संग्राम, मेन याजयेद् भ्रातृव्ययन्त यो यास्य प्रियः स्यान, भत्त्यात्मना, परास्य भ्रातृव्यो भवत्ये, तेन ५ भरद्वाजः प्रतर्दनं देवोदास समनबत्, से राष्ट्रमभवद्, य कामयेत, राष्ट्रियमय राष्ट्र स्यादिति, मेतेन सैनाद्, राष्ट्र ह भवत्ये, तेन वै देवो विराजमभ्युजयन्, दशा- न्याहू, देशाधरा वरांड्, घिराजवर्तनामिजयति, पिराजयतनामिजयति, दक्षिणतो व देवांना यह चार- स्यजिवाश्म, स्तानि यो अतिरथेनोपाप्तत, यद् ब्रह्माप्रतिरथं दक्षिणतो पति रक्षुसामपहत्यै ॥ ७॥ ९ उद्देनमुत्तरै नय, ति समिधा आधाति, पहिर्यमाणास्मि भागमक, स्तिस्र आंदधाति, त्रिवश्यान, रुद्ध त्या विश्वे देवो इति, विश्वे ३हीदं देवाः स्मो यन्मनु३च्या, अग्ने भरन्त चितिभिरिति, यस्मा एवं चित्तयामिराधीयते तेनेनं चित्तन समर्धयति, पञ्च दिशो देवीर्य- मवन्तु देवीरिती, मा एवैनं पञ्च दिशोऽनु तेजस्विनं करोत्यु, थपत्रा ईडयो गृभीत इत्यु, स्थपत्रो ३ प परिगृह्य यजमापन्निति, परिगृह्य होत५ यन्ति, हरिफैशः सूर्यरश्मिः पुर- म्तादित्य, सौ वा आदित्यौ हरिकेशः सूर्यरश्मिः पुरस्तात्, सता ज्योतिरुदयर अजस्र - मित्याह प्रेसत्या एवं, तस्य पूर्ण प्रसवै याति विौनिीत, पशवो वे पूर्णा, पर्शनेयांवरुन्छे, ततो वाको आशिपो नो जुपन्तामित्या, शिपार वा एप दोह, आशिष एवं दुहा, ईन्द्र निश्वा अवीवृध, निति बंधद्वत्या यन्ति, वृद्धिमेवोपयन्त्य, नुष्टंभा यन्ति, चोग्या अनुष्टुन्, वैश्वद्वेची वांग्, वैश्वदेश्योऽग्नि, स्तस्मादनुटमा यन्ति, पंभिरामीधाद्यन्ति, पहा ऋतच, ऋतुभिरेव यन्ति, विमान एवं दियो मध्य आस्ता, इत्यइमान५ सादयति, विमानो ३ह्या आदित्यः सर्गस्य लोकस्य, मुम्नहर्यह आं च यक्षद्, यक्षुग्गियों देव ओ च वादित्या, शीपा देवहूर्य आ च वक्षद्, यक्षदर्मियों देर आँच पक्षदित्या,-शिष ऍप परिग्रहो, योजस्य मा प्रसौनोगाभणाढजिग्रदित्य, सौ वो आदित्य उद्दाम, एवं निग्राभ, उद्यन्वा एतद्यजमानमुद्हाति, निम्रौचन्नस्य भ्रातृव्यं निगृह्मात्यु, द्वाभश्च निग्राभ- [८] २,१०,४-५१ ते ५,४,६ । काठ २१,८१ वा १२,३१,१७,५०,५३-५९,६१-६४,१२,५६,१५.६॥ प्य १३,३२,१८,५०,५३--५९,६६-६४,१३.५७:१६,८२ । [ उदेनमुत्तरं (सं). अर्थ ६.५,१ । हरिकेशः सूर्यरश्मिा (सूर्यरश्मिहरिकेशः) । ऋ १०,१३९,११ ते स ४,६,३,३॥ इन्द्र विश्वा.. पतिम् । + १,११,१, गा. ३४३,८०७ ते मं४,६,३,४, नै प्रा २,७,१५,५ । विमान (नृचक्षा) पर | १०,१३०... म १,६३,३] 1 ·याई ३, प्रपा० ३, अनु ८-९). अग्निचितित्राह्मणम् । [२३७] श्शेति, ब्रह्म यो उद्घाभी, ब्रह्म निग्राभी, ब्रह्मणा वा एतद्यजमानमुद्हाति, . ब्रह्मणास्य भ्रातृव्यं निगृहास्य, था. सपत्नानिन्द्रानी मे विपूच नान्च्युस्यतामियों, जो 0 वीर्यमिन्द्रानी, औजसा वा एतवीर्येण यजमानो भ्राठव्यय विष्वञ्च५ विनुदते, चतुर्भिराहुनीयाद्यन्ति, चत्वारि थै छन्दारसि, छन्दोभिरे यन्त्य, यो ब्रह्म वै छन्दारसि, ब्रह्मणेच यन्ति ॥ ८॥ १० मध्वनिना नौकमित्या, ह स्वर्गस्य लोकस्य समुष्टये, दिवः पृष्ट स्वर्गवैति, पृष्ठेन हि यन्त्यू,-ज नो धेहि द्विपदे चतुष्पदा इति, द्विपात्सु चैवं चतुप्पात्सु च पशुजं दधाती,- यक्षमाणा भृगुभिः सहेति, भृगयो ह्यग्रे यज्ञेना वन्नृद्धय, पृथिव्या अहेमुदन्तरिक्षमारुह, -मन्तरिक्षाविमारुहमित्ये, पा५ यो एप लोकांना समारोह:, पञ्चभिराक्रमते, पाती यनो, यज्ञेन वा एतद्यमभ्यारोहत्यतिनोदाय, कृष्णायाः श्वेतपत्सायाः पयसा जुहोत्य, व वत्सो, रात्रिर्माता, पुढे वा एतंद्रात्री प्रेदापयति, प्रेते है वो अहोरात्रे दुहे य एवं चैदु, सर्व वै पर्शवो नानारूपाः सन्तः पय एवं प्रत्येकरूपा, यदेव प्रत्यकरूपास्तदेनान प्रत्यवरुन्द्वे, नेतोपासो, मे सहस्राक्ष, सुपर्णोऽसि गरुत्मान्, पृष्ठै पृथिव्याः सीद, त्येषु वा एतं लोकेषु ज्योतिष्मन्तमग्निं निधत्ते, ऽथो प्राणाना विधृत्यै, द्वाम्याप सादयति, द्विपाद्यजमानः प्रतिष्ठित्या, आह्वानः सुप्रेतीकः पुरस्तादित्या, ह स्पर्गस्य लोकस्य समष्टथै, सुपितुरेण्यस्य चित्रामि३त्ये, त५ वै कण्वः श्रावय३सोऽदोह विदोचकारा,-ऽयैवी एवं दोहो, मि५ वा ए॒तेनाग्निचिहुहे, सर्वान् ह वो अ॒स्मा अग्निदोहान्त्सर्वान् कामान दुहे य एवं वेद, विधम ते परमै जन्मनमा, इत्या, ऋद्या एवं, प्रेडो अमे दीदिहि पुरी ना इत्ये,-पा थै कर्णकवती सम्य॑जयं ज्योति, जन१ वास्मिा एतज्ज्योतिरप्यधा, देता यै सिर्छः सात्यहव्यः सस्त्रिणा आसीनान् पाछ, बिदं कर्णकवती सीमिति, विद्मति होतुर्या बने तार विति, पर्शयों वा एतस्याः कर्णाः, पशुमान्भवत्ये, ता य यज १ शतृप्ती विनी देवा असुरेभ्य उपुत्रावर्तय१, स्या५ शतहमदृ५४५, स्तदेतामेव वज५ शतनी ५ दिौ ५ [९] २,१०,६। ते ५,४,७ । काठ २१,१। वा १७,६५-६७.७०-७१ १२,२,१५,४४ । २ व १८,६५-- ६७.७०-७९,१३,२,१६,६६ । [मध्यमग्निना० । अर्व ४,१४,२४ पृथिव्या अहमुदन्तरिक्ष० अर्व ४,१४,३। ननोपासा समनसा (वर्णमा० )1 र १,९६,५; ते स. ४,१,१०,४,६,५,२,७,१०,३ । ता सवितुर्वरेण्यस्य । अथर्व ७,१५,१। विधेम ते परमे ! २२,९३ ते स ४,६५,४ । प्रेखो मे०1७,१३, माम० १३७५, न म ४,६५४] ·ते [२३८] मैत्रायणी-संहितायाम् इकाई ३, प्रपा. ३, अनु. ९-१० यजमानो भ्रातृव्यापोपावर्तयति, शततई ५ ह दृरहत्य, मे तमये, ति पङ्क्तया जुहोति, यजमानो बैं पक्तिं, यजमान ५ वा एतद्विराजि प्रतिष्ठापयांमुफ, रथो पङ्क्तथ याहुत्या यनमा- लभते, सप्त ते अग्ने समिधः सप्त जिह्वा इत्ये, तोवतीवी अप्रैस्तन्यः पोढा सप्त सप्त, यो वा अस्यता अग्नि चिक्यानो वितपयति वि ह तृप्यति, ता एवास्य तर्पयति, चिति जुहोमि मनु- सैत्ये,पा वा अरदाभ्याहुतिश्वकर्मणी, नैनं भ्रातृव्यो दक्षोत्य, मिचिस्यान में समानानां ज्यैष्ठयमामोति॒ि य एवं वैदा, निवी अमन्यत, न वो अहमिदमभागधेयं, स्तेजो यरस्यामी- ति, संतेन भागधेयेनायछ,-देता अग्निरग्निहोत्र, मर्पियो एतेनानिचियछति, सर्वान् । चा अस्मा अनिदोहान्सर्वान् कामान् दुहे य एवं वेद, सं या एतदुनिमिन्द्धे यचिनोति, दीपयत्येवानिरनिहोत्रेण ॥ ९॥ ११ अर्थ३पोऽनये वैश्वानरीय द्वादशकपालः, सवत्सरो यो अविश्वानरः, सुश्वत्सरमेव प्रीणात्प, यो प्रातास्मैि भागमुक, राहुतीनार य प्रतिष्ठित्या यजमानः प्रतित्तिष्ठत्पा, हु- तीनामप्रतिष्ठित्या ने प्रतितिष्ठति, पैदेत जुहोत्याहुतीनां प्रतिष्ठिस्यै, ताः प्रतितिष्ठन्तीर्यज्ञोऽनु- प्रतिष्ठति, यह यजुमानो, ऽयो कामो वै वैश्वानरो, यत् कामो भयुति सं५ हास्मै स कामो नमति, यत्प्राङ् पर्यायत देवीविंशो मुद्दायु, यदक्षिणा यमदेव॒त्या स्याद्, पत्प्रत्य सौ३यो, यदुंदड्रोद्र, ऋजु होत३व्यः प्रतिष्ठित्य, सर्वहृतं करोति प्रतिष्ठित्यै, क्षत्र वैश्वानरौ, विमारुर्ता, यदेत५ हुत्या मारुतान् जुहोति विश५ वा एतत् क्षय नियुक्त्य,- -थो विशुमे क्षत्रायानुकां करोत्य, निमुखान् धै प्रजापतिः पश्नसृजत, पशवो मारुतो, यदेत र हुत्या मामृतान् जुहोत्यनिमुखानुपास्म प्रजापतिः पन् प्रजनयति, सप्तकपाला भवन्ति, सप्त सप्त माता गणो, स्तस्मात् सतपाला, गणैन गणेन जुहोति, गणेश एवं मरुतः प्रीणाति, योऽरण्येऽनुवाक्यो गणतन्मध्यतो जुहुयात, घर वा एष, मरुता विडितरे, विशो या एतत् वत्र मध्यमेढ़ करोति, यदि कामयेत, विद्या क्षत्र हुन्यामिति, योऽरण्ये नुवाक्यो गुणस्तमितरेर्गणमोहयेद्, विशा वा एतत् क्षत्रंश हुन्ति, यदि कामयेत, क्षेत्रण विशर हन्यामिति, योऽरण्येऽनुवाक्यो गुणस्तैनेवरान् गणान् मोहयेत, क्षत्रेण वा एतदिन हन्ति, तस्य त्रिष्टुंभी याज्यानुवाक्ये स्याता, मौजा वै वीर्य त्रिष्टुं, मोजो यो एतद्वीर्य विश [ अग्ने तमद्याश्य० । ऋ४,१०,१, साम ४३४,१७७७ ते स ४,४,४,७।] [१०] TIठ २१,१० । वा १७८६ । काम १८८६ । . - ' ·फाई ३, प्रपा० ३-४, मनु० १०.१] अग्निवितिम्राह्मणम् । [२३९] आदाय पुत्रायोपिदधाति, यदि कामयेत, क्षत्रेणास्य क्षत्र हुन्या, प्रस्थादायतनाच्स्यो- तेति, - योऽरण्येऽनुवाक्यो गुणस्तैनामिठ५ रथवाहुन ५ व्यङ्गयेत्, क्षुप्रै यो एप मरुताममिष्ठ स्थवाहनं, क्षत्रियस्य क्षेत्र निभर्ति, क्षत्रणेवास्य क्षेत्र हन्ति, प्र स्वादायतनाच्च्यवता, ईन्द्र दैवीधिशो मरुतोऽनुपर्माना इत्ये, तद्वै देवानामनुपर्मू, देवी च वावास्मा एतदिशं मानुषी चानुवर्मानौ करोति, सं५ या एतदग्निमिन्द्रे ययिनीति, ते दीपयत्येवं मारुतैः॥१०॥ १२ [१५१८] ॥ इत्युपरिकाण्टे स्तोमभागो नाम तृतीयः प्रपाठकः ॥ ३ ॥ . अथ चतुर्थः प्रपाठकः। सोधीरां जुहोत्यक्लप्सस्य क्लप्त्या अशान्तस्य शान्त्या अनभिजितस्याभिजित्या अनुवरुद्भुस्या- बरुद्धथै, संतृतं जुहोति प्राणानार संतृत्या एषा लोकांना सतत्या अन्नाद्यस्य सतत्या, अधि- छिन्नं जुहोत्यत्रोद्यस्याविछेदाय, यद्विछिन्योत प्राणान् विछिन्याद्, ये द्विष्योत्तस्य विछिन्या,- माद्यमस्य विछिनत्यक्षुचान्न चैत्ये, तानि वा अन्नस्य रूपाणि, सुपरवान्नमवन्द्वेऽर्मिचा- पश्वेत्ये, पो वा अन्नस्य योनिः, सोन्यवान्नमवरुद्ध, यसो धारास, दिति यसोधारा जुहोति, घृतस्य वा एपा धारा यजमानममुष्मिल्लोक उपतिष्टन्ते, द्वादश द्वादशाति जुहोति, द्वादश मासाः सवत्सरः, सुश्वत्सर वावरुन्दे, ऽर्धेन्द्राणि जुहोत्य, धेन्द्र देवा इन्द्रिय वीर्यमंसुराणामवृञ्जते, न्द्रियमेवीर्य यजमानो प्रातृव्यस्य वृक्ते, देवांश्च वा असुराधा- स्पर्धन्त, ते देवा इन्द्रमनु, स्त्वया मुखेनेमान् जामति, सोऽब्रवीद्, भागों मेs- विति , वरिष्र्व, न्यबा, सोऽनगे., यो वा अई देतानासमातीति , ततो पां. अज- य, स्तस्मादेपोऽर्धाग्देवताना, यदर्धन्द्राणि हुयन्ते विजित्या, इन्द्रोनमानि भवन्ती,- न्द्रियं वै वीर्यमिन्द्र, इन्द्रियै वा एतद्वीपे तृतौ यज्ञस्य यजमानः प्रतितिष्ठत्य, शुश्च मिश्चेति, यन्त्रमुर्ख ५ यो अशुच रश्मिच, यज्ञमुखमेवांवरुन्दैऽधिपतिश्चाम्पिश्चेति, मन भ्रातृव्पो दभोत्य॒ग्नि चिक्यान, 4 समानानां ज्यैष्ठयमामोति य एवं वे?, ते हा भवन्त्ये,- -तानि धै यज्ञस्य रूपाणि, रूपै यज्ञमवरुद्धे, चव चमसाथै, ति॒ि यज्ञायुधानि संभरति, [१] मै. २,११,५। है, ५४,८। काठ २१,११। दा. १८,१९ २१॥ काण्व. १९.३१.३३ ।

·[२४०] मैत्रायणी-संहितायाम् [काई ३, प्रपा० ४, अनु. १-३ यज्ञायुधान्येवं संभृत्यु युझं प्रयुक्ते, पात्राणि जुहोति, पत्रिी अन्नमद्यते, ऽनुरूपेणैवान्ना- द्यमवरुन्छे, बहिश्च वैदिौं, त्याशीपा, ऽवभृथश्च स्वगाकारंथे, ति प्रतिष्ठित्यै ॥ १॥ १ अनिश्च धर्मश्चेत्ये, तद्वा अर्ब्रह्मवर्चस्य५, रुचं चयतेन ब्रह्मवर्चसै चोवरुद्धे, तेजस्वी ब्रह्मावर्ची भवत्यू, व व्रत चैत्य, होरात्र वा ऋत्य व्रत चा,-ऽहोरात्रै एवास्यतैनाभाटे प्रीत भवता, एका च तिस्रथेति, देवछन्दसर या एका च तिलेश्व, देवछन्दुसमेवावरुन् , चतस्रश्वाष्टौ चंति, मनुष्यछन्दुसर व चतुस्राष्टौ च, मनुष्यछन्दुसमेवावरुन्द्धे, देवलोक एवं देवछन्दसेन अनौति, • मनुष्यलोके मनुष्यछन्दुसैनै, का च तिश्च चतस्रवाष्टौ चेति, रोहो यो एप एपो लोकाना५, संक्रान्तिः स्वर्गस्य लोकस्य, द्वयुत्तरेण वै स्तोमनादित्याः स्वर्ग लोकमाय, चतुरुत्तरेणागिरी, यदेतौ स्तोमो जुहोति स्वर्गस्य लोकस्प समष्टये, युग्मदयुजी या एतौ स्तौमौ मिथुनौ प्रजननाय, रेत एवं द्वयुत्तरेण दधाति; रेतो हित चतुरु- तरेण ग्रंजनयत्यै, का च तिच, त्यो यस्त्रिशतस्त्रयस्त्रि शर्यता, स्ता एवास्यैतनाभीष्टाः प्रीता भान्ति, चतस्त्रश्वाष्टौ चैत्य, चत्वारिशतो, इष्टचित्वारिशदक्षरा जगती, जागताः पशवा, पर्शनेवांवरुन्ढे, व्यविश्व व्यवीं चैत्ये, तानि च वयासि पशूनां, - पाय एवं पर्शनवरुन्दा, आयुर्यशैन कल्पते, प्राणों यज्ञैन कल्पता इति, यज्ञस्य यो एपा क्लमि, यमिवतदचीक्लपद्, वाजाय स्वाहा, प्रसवाय स्वाहेति, योदश या एता आहुतय, स्त्रयोदश मासाः सश्यत्सरः, सवत्सरं वावास्मा एतदुपदधाति स्वर्ग लोके, तस्मिन्नेव प्रतितिष्ठति, स्तोमुश्च यजुश्चे, त्यन५ वै स्तोमश्च यजुवा,-ऽन्न यो एतदात्मन्धित्वोबादी भूत्वा देवक्षेत्रमन्ततः प्रोत्सत्य, निर्व युसु, स्तस्य वा एपो धारा, सर्वान् ह वा अस्मा अनिदोहान्सर्वान् कामान् दुहे य एवं वैद्, सं५ चौ एतदग्निनाधर्मिन्द्धे यचिनौति, ते दीपयत्येवं वसीधीरया ॥ २॥ वाजप्रसव्यं जुहोति, वांजर वा एतैनामिन्नायुमुदजयद्वाजमवतन्नापुर यजमाना उञ्जयत्य, चस्यानस्य जुहोति वाजप्रसच्यामि, न वै बाज़ोऽन्नाद्यस्यावरुद्धया, उभयं ग्राम्य चारण्यं च जुहोत्युभयस्यानाद्यस्यावरुद्धया, औदुम्परेण सुषेण जुहोर', या उदुम्बर, - २ [२] मैं २,११,६ ते ५,४,८। काठ २१,१११ वा. १८,२२-२९, १९,३४-४३ । [३] मै २,१२,१-३ | ते. ५,४,९। पाठ २१,१२। वा १८,३०,३७,३८-४३,४५ । काष ०,१, ·, माई ३, पप..., अनु० ३-४] अग्निचितिब्राह्मणम् । [२४१] ऊोऽबरुद्धयै, देवस्य त्वा सः प्रस३ऽचिनो हुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्या५ सरस्वत्यो वाचा यन्तुर्यन्त्रण बृहस्पति५ साम्राज्यायामिपिञ्चाीत्य, भिपिश्चेद्, यदि वाह्मणों यजेत, बृहस्पतिसयौ ३ोप, इन्द्र साम्राज्यायाभिपिश्चामीत्य, भिपिश्चेद, यदि राज३न्यो यजेते, न्द्रसयौ ३ह्यप, कृष्णाजिने ब्रह्मवर्चसकाममुर्भिपिञ्चेद्, ब्रह्मणो वो एतहक्मामयो रूप, मुक्सामें ब्रह्मवर्चस, ब्रह्मवर्चसमेघावरुन्?, यस्ताजिनै पशुकामं, पशवो वै यस्ताजिन, पशुनेवावरुन्दे, सूर्यते वा एपोऽग्नीनार यश्चीयते, स्पैनन ५ सवैन ममर्धयति, देवा औषधीषु पकांस्वाजीमयु, स्ता अग्निरुदजय, दुग्नेवी एपोऽभिपेको, नस्य या एतत् स्यते, सांना या एप एको, बृहस्पतिसयौ यो एप बार्हस्पत्यो ब्राह्मणों देवतया, स्वनय सर्वेन सूयते, तदाहु, होतव्यमेव, न हि सुपुवाणः के चन प्रत्यवरोहतीति, सुपुवाणो वा एवं देवतया योऽग्निर्चि, दृतवो 4 सुपुत्राणस्य राष्ट्रमनुविभति, यड्या ऋव, ऋतो. राष्ट्रभृतो, यत् पड्भिजुहोत्युतप्वेवास्य राष्ट्र प्रतिष्ठापयति, तेऽस्मै राष्ट्रमनुविभ्रति, द्वादशगृहीतेन जुहोति, द्वादश मासाः सवत्सरः, सवत्सरमेाप्त्यावरुन्द्धे, मिथुना या एता आहुतय, स्तस्मै स्याहा बट्, ताभ्यः स्वाहा वडिति, तस्मिन्नेव मिथुन रेतो दधाति, रथशीर्ष सप्तमै जुहोति दिशामभिजित्यै, दिश एवाभिजिता रथेन जीयन्तै, ऽथैते धातहोमा, अग्निचितो या अम- वाहोराने, अग्नि चितेऽय५ वायुः पवते, प्राणों वै वायुः, प्राणमेवावरुन्ढे, ऽञ्जालना जुहोति, न ह्येतस्यावदानमस्त्य, थो परिगृहीत्या एवं, प्राणों वै वायु, हस्तः प्राणायोपुक्लप्ततम, स्तस्मादजलिना जुहोति, बिर्जुहोति, यो वा इमै लोक, इम एवास्मै 'लोको वात धुन्वन्ति, . समुद्रोऽसि नभुस्वानादानुरित्ये, तानि चै वायो रूपाणि, स्पैरे वायुमरुन्छे, मारुतोऽसि, मरुतां गर्ण इति, मारुतो हि वायुः, सं५ या एतदुनिमिन्द्धे यचिनौति, ते दीपयत्येवं वातहोमैः ॥ ३ ॥ ३ प्राणों के गायत्री, गायत्र५ इविधीन, मानो जगुती, जागत सदो, ग्यानसिष्टुप्, त्रैष्टुभमानीध्र, मंसुः पृश्नि, मध्ये दिव्यों निहितः पृश्निरइमै, यमुर वाचास्यैतन्मध्यतः प्राणापानांना ५ व्यवृदधाति प्राणानां धृत्या, अश्मनवमा आनी सादयति, ना प्राणाः, प्राणान् वास्तियुजमानलोके दुधात्यैकषिश्शति होत्रिये प्रतिष्ठित्यै, प्रतिष्ठा होकरिश, [ देवस्य त्या सवितु । अथर्व १९,५१,२] [४] मैं २,१२,३ । ते ५,४,१० राठ २१,१२,२२,१॥ वा १७,६० (तृ पा ), १८,५१॥ कण्व १८,६० (तृ पा), २०,२१ । [ पृश्निमध्ये दिवो ( मध्ये दियो निहितः पृश्निरदमा )। ऋ ५,४७,३, ते सं ४,६,३,३] , ·[४] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्डं ३, प्रपा० ४, अनु० ४-५ . . . एंगादश प्रामणाशस्या, एकादशाक्षरा त्रिष्टुप्, वीर्य त्रिष्टुम्, चीर्य एवं प्रतितिष्ठत्य, टाटा इतरेप, क्षरा गायत्री, ब्रह्म गायत्री, ब्रह्मण्येय प्रतितिष्ठति, मार्जालीये, पंडा मतेन, ऋतगो वा एतं दक्षिणतः पर्यहरन्त, पितरो यो ऋतयो, ऽथो पढ्दै छन्दास, छैन्दास बोगस्यतद्यज्ञमुरौ युनकि, सब्दो आयवोभिरिये, तो वो अप्रैवताः पुरस्ता- ड्रागा,स्ता एवं प्रीणात्य, थो अत्र वै देवानां प्रियोस्त३न्व, स्ता एवाचुरुन्द्ध, सब्दो आयुगोभिरिति, सवत्सरी वो अब्द, ऋता आयुवानः, सश्यत्सर एवास्यतैना ऋतयो- ऽभीष्टाः प्रीता भवन्ति, सरुपा आरुणीभिरित्यु, पसुमे ग्रीणाति, सजोषा अधिना द५- गोभिरित्य, होरात्रै वो अधिना, होरात्रै एवास्यैतैनाभीष्टे प्रीत भवतः, सर्जूः संरा एतगेनैति, सूर्यमे मीणाति, सबैश्वानर इंडया घृतेन स्वाहेति, सश्चत्सरौ वै वैश्वानरः, पर्शवा डा, पयो घृत, मुश्वत्सरी एवास्यैतेनु पर्शनोऽभीष्टाः प्रीता भवन्ति, दर्भस्तम्यै जुहो- त्ये, पो वा अस्यांमृतचित्तन, रमते वा एतनिधीयते, हिरण्यं निर्धाय जुहोत्य, निमत्येवं जुहोत्यायतनमत्य, न्योऽधयुः स्याद्यदनायतनै जुहुयात्, स्वगीय व लोकाय देवरथो युज्यते, कामाय मनुष्पाययो, अमिर युनज्मि शवसा घृते त्य, निर वा ए॒तानक्ति, तेन युक्तैन सुमै लोक गति, यत् सर्वाभिर्युज्योयुक्तोऽस्य यः स्यादप्रतिष्ठिता आहुतयो, द्वाभ्यो नापिन पत्याहुतीनां प्रतिष्ठित्यै, ताः प्रतितिकृन्तीर्घमाऽनुप्रतितिष्ठति, यजर यज़मानस्तिसृ. भिर्युनक्ति, निश्यग्नि, योनानेामिंस्तर युनक्ति, तस्मिन् युक्त सुवै हुन्य साधी- यते, ' पञ्चभियुनक्ति, पादतो युनो, योगाने यतस्तमालब्ध, सर वा एतमेतो तपतो यश्रीयंत या वैश्वान, यदप्मुमतीभ्यां पुरस्ताद्यज्ञाययिस्य संमृशति शान्त्या, एषा व युगस्य माता यदुनिष्टोमो, भूम ३त्तेपास्यातु ऊध क्रियते ॥ ४ ॥ यो यो अमिर योगा आंगते ने युक्तै नं युञ्जानेषु युक्ते, इमे युक्ष्या हि येतचैत्य, पिए वो नयोगा ऑगते युक्त, युक्त युञ्जानेषु, यो वा अधि र विमोकं आंगते नै सिमचते ने नियमानेषु विमुञ्चते, विते मुञ्चामि रशनार रीनित्य, मिरवा एनद्विमोफ आंगते विमु- गते, वि मुनमानेषु मुन्चने, यया वै पुनगधेयमै पुनचिति, यो यो आधेयेन भोनि पुन: [५]", 18 २२ ३२१ ४ ·- . काण्ड ३ प्रा. ४, अनु, ५-६] अग्निचितिम्राह्मणम् । [२४३j से आपत्ते, ३योऽमि चिक्यानों मन्येत, वि स्यां ऋध्यता इति, सं एता पुनश्चिति पदधीता, -अपि प्रथम चिन्मानचिन्वीता ऋद्धया, अधोत्येवो, यो मिधुनत्वाय, या वा अग्निचिद- निष्टको आहुति जुहोति संयुति सौ, तर संवन्ती योऽनुम्रपति, यजर यजमानो, यदेतो पुनचितिमुपदधात्याहुतीनां प्रतिष्ठित्यै, तो प्रतितिष्ठन्तीर्यज्ञोऽनु प्रतितिष्ठति, यह यजमानो, ऽष्टौपदधात्य, टोक्षरा गायत्री, गायोऽमि, यीवानेवानिस्त चिनुते, ऽप्टौ लोकपा उपाय पुरीपेणाभ्युहत्य, दिरा गायत्री, ब्रह्म गायत्री, गायत्र्यैनं छन्दमा ग्रह्मणा चिनुता, एकादश लोकंपा उपाय पूरीपेणा-गृहत्य, फादशाक्षरा बिहुँच वीर्य, पहुंभवन छन्दमा वीर्येण चिनुते, द्वादश लोकंपृणा उपाय पूरीपेणाभ्यूहति, बादशाक्षरा जंगुती, जागताः पुश्वो, गत्यवैन छन्दसा पशुभिश्चिनुत, एषा वा अमेत्तरवेदि, रेन- दुनिरुत्तरदिारधीयते, योऽस्यामिः पुरा चितः स्यात्मन्वयसाय यजेत, यथा वा इदै दीप्यमाने भूयोऽम्यादधात्येवर चाचास्मिन्नेवभिपूर्व भूयस्तेजो दधाति, तदाहः, कः श्रेया- स५ विपुलं बोधयिष्यतीति, यजुता आहुत्यैवैन५ व्युर्धयति, गृहान्यो एपं कुरुते ३योऽमि चिनुते, या अन्यतो विन्दते गृहस्तिदाहरति, य ईष्टया वा पशुना वा सोमेन वा यजेत योऽस्यानिः पुरा चितः स्यातमन्वयसाय यजेत, यथा वा इदंगन्यतो विवा गृहांनाहरत्येवं तत्त- दाहुः, पुनर्वा सुर्वा एतद्या क्रियते, यत्रय कु च यजेत देता एकविरातिमुपाय यजेत प्रतिष्ठित्यै, प्रतिष्ठा होकविश इति ॥ ५ ॥ समास्त्वामा यो वर्धयन्त्यिति, समाभिश्चयनमतभिन्न समिन्डे, समाभिनुमभिश्च समिन्द्धे, सै दिव्येन दीदिहि रोचनैनति, ज्योतिष्मन्वमेवैन चिनुते, विश्वा आभाहि प्रदिशतसा इति, : तस्मादक्षिः सर्वा दिशा आभात्य, मुत्रभूयादध यद्यर्मस्य घृहस्पते अभिगस्तरमुञ्चा, इत्यामयादिनः कुर्या,- न्मृत्युव एमो, ब्रह्म बृहस्पति, यायुदेव प्रेम नैनं भिपज्यति, प्रत्यूहतामश्विना मृत्यु- मुस्मादित्य, श्विनौ वै दे॒वाना भिपजौ, तो अस्मान्मृत्यु प्रत्यूहता, उद्वय तममस्परीति, पाप्मानमेव तमोऽपहत्य स्वर्ग लोकमभ्योरोहत्या, हुतो वै तनामनः सर्वतरापाठेग्नेश्चित्यस्य [६} मैं २,१२,५-६ । काठ २२,१ १ वा २७,१.९-१०,००२१,३५,१४,३८,२४ । काघ २९,१,९-१०,२२, ६:३५,४७,३८,२४। सिमास्त्वामा ( OF )। अथर्व २,६,१ । अमुत्रभूयादधः । अथर्व ७,५३.१ । जयन्तमसस्परि स्व: । ऋ १,५०,१०, अथर्व ७,५३,७, नै म ४,१,७,४, वे बा २,४,४,९६,६,७, ते आ६,३,२ .

·[Fre] मैत्रायणी-संहितायाम काण्ई ३, प्रपा० ४, अनु०६-५ होतासीन्, तमबुन्, या अप्सुमंतीस्ता छति, तस्मै या ए॒तो गन्धर्वाप्सरसः प्रात्रुवन्, यदप्सुमतीः सामिधेनीर्भवन्ति शान्त्य, चतुर्विशतिमन्याह, चतुर्विशत्यक्षरा वै गायत्री, गायत्री यज्ञमुसं५, यज्ञमुर्खमेवालव्धा, ऽथो चतुर्विशतिवी अर्धमासाः सवत्सर, एषा वा अस्थिता श्रीयन्स श्वत्सरी, न वा एपं श्रियलयति, न हास्य श्रीरिलयति, गायत्रीरन्याह, जो वे गायत्री ब्रह्मवर्चसे, तेज एवं ब्रह्मवर्चसमेवरुन्द्ध, त्रिष्टुभोऽन्याहौ, जो वै वीर्य त्रिएं, चोज एवं वीर्यमवरुन्द्वे, यद्गायत्र्यश्च त्रिष्टुंभश्च भवन्ति तेनैव तदुर्भयमयरुन्छे, यां आने- योनिरुक्तास्ताः कार्या, अनिरुक्तमिव ३ह्येतदव्यावृत्त५, व्यावृतं पाप्मना भ्रातृव्येण गछति, तो अनीपोमीयस्य पौः कुर्यात, को हिं दे॒वक्षेत्रं द्विरभ्यारोक्ष्यतीति, तिम्रो रात्री त्यार्मि- श्रेत३च्या, इत्याहु, स्त्रिंपदा बिराड्, विराजमेवामोति पत्रिी स्वामिश्वेत३व्या, इत्याहुः, पहा ऋतवः सवत्सरः, सुश्वत्सरमनु पिरांडाय॒त्ता, विराजमेवाप्नोति, दंश रात्री त्या- मिथेत३८पा, इत्याहु, दशाक्षरा पिरोड्, विराजमेवाप्नोति, द्वादश रात्री त्वाग्निश्चेत३- व्या, इत्याहु, डीडश मासाः सत्वत्सरः, सवत्सरमनु रािंडायुत्ता, विजिमेवाप्नोति, चतुर्विशति रात्री त्यानिश्चेत३८पा, इत्याहु, चतुर्विशतिवी अर्धमासाः सवत्सरः, नवसरमनु घिरांडायुत्ता, विजिमेवाप्नोति, मांसं भृत्वानिश्चेत३च्या, इत्याहु, मासी एवं मध्वत्सरमाप्नोत्य, वो पुतन्मासौ सवोऽपिनु, र मै लोकमजयन् गायत्री छन्दा, एकादश रुद्रा३, स्तेऽन्तरिक्षं लोकमाजय त्रिष्टुं छन्दो, द्वादशादित्या३, स्ऽणु लोकमाजयन जंगुनी छन्द, स्तं आर्भुव, भौति य एवं विद्वान्त्सवत्सरमग्निं निभर्ति, तस्मादाहुः, मस्यरसरंभृत एवाग्निरित्यु, तो आप्रियः प्रजापतिः प्र॒जाः सृष्टवा रिरिचानोऽम- न्यत, सं एता आमीरपश्यन तामिरामानातीणीता, ऽग्नि' प्रजापति, यदेता आप्रियो भवन्त्यगिता भिर्यजमाना आमीणोते, लोमन या एतच्छन्दः पशव्यमूनातिरिक्त प्रजननाय, पिराजी भवन्ति, विरो में सर्वाणि छन्दास, सर्वाण्येयास्य छन्दारस्युप- हितानि मान्ति, ना विचितः पुर्यान, प्राणां यो एतो ज्यायसीरिय च केनीयसीरिव च भान्ति, ज्योपास इस च ३हीम केनीयाम ब च प्राणाः, प्राणानात्मन् धने ॥ ६॥ ६ यम्याग्निरुग्योऽनुगति यथा पुत्रो जातः प्रमीयतु एवं वेद, यद्यनुगर्छन् तमियोपा पुनः [७] . ५,१११॥ ३...३७,७२९.८.५३,२३,...१३ । १. ३.५,४०.९.",३७,२४,९.३६,३ । ..

·कण्ड ३, प्रप० ४, अनु०७] अग्निचितिब्राह्मणम् । [ २४५) पन्धिीत, पी वो अमोनिः, स्वोदेवनार यौनः प्रेजनयती,-धरौ मा एपो प्रजनितोक्योऽग्नि चिनुते ॥ यास्ते अग्न आद्री यौनयो या कुलायिनी ते अग्ना इन्दयो यो उ नाभयः । तामिष्टमुभयीभिः सचिदानः प्रजान स्तन्वेह निपीद ॥ इति यदुपद्रिी योनिमति शान्त्यै, प्रजा व कुलायं, पुर्शवः कुलाय५, यत्कुलार्थिनी: प्रजात्य, हुर्विभूतो वा एप ३योऽग्नि चिनुते, ३योऽग्नि चित्यान्यस्य स्त्रियमुपैति यथा हविः स्कन्नमेवर स्याद्, यथा हरिपे स्काय प्रायश्चित्तिमिछन्त्येवमस्मै प्रायश्चितिमिछेयु, यापेयां- मेवारुण्यामिक्षया यजेत, मैत्रावरुणतामेनोपैत्यात्मनोऽस्कृन्नत्याय, पशुयी अमि, या पशु पुरस्तादुपचरति हिनस्ति वा एनर से, तस्मात् पुरस्तात् प्रत्यश्च नाकामति, तस्माद पधात प्राश्चमुपचरत्यात्मनोऽहि रसाय, यो वै यथावृत्तमग्नि चिनुत्तै यथारूप मजाच अवश्च कल्पन्ते, यो दक्षिणावृतस्ता दक्षिणत उपदधाति, याः सव्यावृतस्ता उत्तरत, च्यालिसिताः पश्चात् प्राची- रुपदधाति, यथावृत्तर वा एतदग्नि चिनुते यथारूप प्रजाच ऋविश्व कल्पन्ते, ससत्योऽमिश्वेत३- व्या, इत्याहुः।। भूर्भुवः स्युः।। इति पुरस्तात् स्वयमातॄणा, यावदेतद्वं याचः सत्य र ससत्यमेवानि चिनुते, प्राणो ये सयमातॄणा, ऽमृत हिरण्यर, यद्धिरण्येष्टकांमुपाय स्वयमातॄणांमुप- दधात्य, मृतु एनास्य प्राणान् दधाति, तेजोऽसि जो मे यछ, ति हिरण्येष्टको उपदधात्ये,- तामिनी हमें लोको पिंधुता, अथो एताभिरेवाग्निं चिनुत, डुमै लोकाः प्रभान्ति, देवा असु- रान् हुत्वा मृत्योरविभयु, स्तै छन्दारस्यपश्य, स्तानि प्रोविश५,-स्तेभ्यो यद्यदछदयत्तेना- स्मानमछादयन्त, तच्छन्दुसां छन्दुस्त्वे, चितिं चितिमुपायानग्या धाम छन्दोऽभिमशति, स्वमिव देवतामुपप्रविशत्यात्मनोऽहि साथै ॥ श्येनचिंति चिन्वीत स्वर्गकामः, श्येनों वे भूत्वा गाय३न्य लोकर्मपतत् स्वर्गस्यु लोकस्य समष्टपै, रथचकचितिं चिन्वीत भ्रातृव्ययान, रथचकर वे बजे कृत्या देवा असुरेभ्य उषापुर्तयर, स्तेपार शहर , तदेवा चनं कृत्वा यनमानो भ्रातृव्यायोपवर्तयति, शतई र ह रहति, प्रोगचितिं चिन्तीत भ्रातृव्यमा, नुभयंतो वे देवानसुराः परीपत्ता आसन्, पुरस्तादन्यै, पश्चादन्ये, तान्या एतेन व्यनुदन्त, सद्भातृव्यस्य वा एपं गिनोदो, द्रोणचिति चिन्धीतांचकामो, ट्रोणेन वा अनमद्यते, ऽनुरूपेणैानाधर्मगुरुन्डे, पश्चचिरुर्भवत्यनस्पत्वाय, श्मशानिित निन्धीत यः . क ·. [२४] मैत्रायणी-संहितोयाम् [काण्डं ३, प्रपा० ४, अनु०५-८ कामयेतो, जसा पितृलोकमुपेयामित्य, जसा पितृलोकमुत्यु, प चान्य चिन्चीत ग्रामकामो, यवतमुपचिनौत्येवमस्मै ग्राममुपचिनोति, समूह्यं चिन्वीत पशुकामो, यथैवैतर समूहत्येवं- मुस्मै दिग्भ्यः पशून्समूहति ॥ ७ ॥ ९-१२ प्रजापतिवी एमिग्रेऽग्निमचिनुत ऋतुभिः सवत्सरं५, वसन्तेन पुरस्तादचिनुत, ग्रीष्मण दक्षिणं पक्षप, वर्षाभिरुचर१, शरदा पुंछ५, हेमन्तैन मध्यं, लणैव पुरस्तादचिनुत, क्षत्रण दक्षिणं पक्ष, विशौचरं, पशुभिः पुंछ,-माया मध्य, मेताद्वा अस्ति, योबुदे- पास्ति तत् स्पृणोति, तदरुन्द्धे, स्वर्गीय व लोकायाग्निंथीयते, बज एकादर्शिनी, यदे- फादर्शिनी मिनुयाद्वजः पुरस्तादेवगृहीया, दस्वर्ग्यः स्याद्, यन्न मिनुद्धिपशुः स्यादेकयूप, एकादश पयो नियुंज्या, स्वेन पश्च्या, स्तेन स्वर्गों, यत्पृक्षसंमितां मिनुयात् कनीयार- स यज्ञर्तुमुपेयात् कनीयसी प्रजा कनीयसः पशून् कनीयोऽनाय, पापीयान्त्स्या, दर्यद्व- दिसंमितां मनौति याया सं चिनुत ज्यायासमेव यज्ञऋतुमुपैति भृयसी प्रजो भूयसः पशून भूयोऽनायर, सीयान् भवत्ये, पा चा अनरुत्तरवती नाम चिति, रुत्तरमुत्तर श्वः वः अयान् भवति य एवं वेद, द्वेधो यो अग्नि चिक्यानस्य यश इन्द्रिय गछत्य, मिथ या गेह- त्यात्मान५ वा ॥ १३ रुचं नो धेहि ब्राह्मणपु रुचर राजसु धारय । रुचर पिश्येषु भुपु मयि धेहि रुचा रुचम् ॥ १४ इति यज्जुहोत्यात्मानर वा एतद्नयशसार्पयती, वरी वा एप दुचर्मा भवितो३र्योऽपिमध्यति।। तत्यायामि ब्रह्मणा बन्दमानस्तदागास्ते यजमानो हविभिः । अहेटमानो वरुणेई यो पुरासमा ना आयुः प्र मोपीः ।। इति प्रज्जुक्ति शान्ति पापुलसमोयो के अधि, स्तस्मादमिति पक्षियो नाशित३च्यं नो अग्निविदा, यदनीतिमेवानीयात्, से एनमाति निनयेत्, प्रजापतिची एमिग्रेऽमिचिनुत ज्पष्ठपकामः, सं ज्यष्ठयं महिमानमगह, ज्येष्ठयं महिमानें गति एयर पिनि चिनुत, प्रजापतिः प्रजाः मृष्टी ता अनुप्राविशन्, सोऽप्रवीद्, यो मृतः [८] ५७१ काठ २२.४।। ३५,९-01 पा. १०,४८-४९२१ । पाय २०,१८-१९,०३," [श यामि ब्रह्मणा 18 १,२४,११. न. २.१.११.३] १५

·पाण्ड, प्रा. ४, ०८-१०]
अशिचितिम्राह्मणम् ।
[२४७]
~
संचिन यत्स इति, ते देवाः समचिन्व, स्तं पा(वर, स्तचित्यस्य चित्यत्वं, तो
एवंर विद्वानग्नि चिनौति प्रजापतिमे सचिनोत्य, भोति, तस्मादाहुः, प्रजापत्तिचित एषा-
मिरिति ॥ ८ ॥
देभ्यो चा अग्नि चिक्यानेभ्यो ने व्यौळ३, तेऽना आहुतिमजुहा, स्तुभ्यमग्रे च्युट,
तास्मभ्यरगिस्तीति, तयानये व्याछ३द्, व्यगया औछ, माहुत्यै न्योछत, तस्या
आहुत्यै युझेन व्यौछद्, व्याहुत्या ओछ, न यज्ञाय व्यौछत्, तस्मै यज्ञाय दक्षिणया व्यौहद्,
वि यज्ञायौछन्न दक्षिणायै व्यौछत्, तस्यै दक्षिणायै ब्राह्मणेन न्यौछद्, वि दक्षिणाया औछन्न
बाह्मणाय न्यौछत, तस्मै ब्राह्मणाय ब्रह्मणा व्यौछद्, विधामणायौछ, ब्रह्मणे व्यौछत,
तस्मै ग्रह्मणे तपसा व्यौछ, देता थें तपःपरार्धा व्युष्टयः, श्वोवसीयस्यस्मै व्युछति य एवर
विद्वान् व्युष्टीरुपपत्ते, यो धै यथापूर्वर ब्युष्टीद यथापूर्वमस्मै व्युछत्यौ, पुसी चार्व प्रथा
व्युष्टिव्यवा, डिति वा आँहु, यदीपस्युति, यद् व्युति, यदुनिराधीयते, यत्सूर्य उदेति,
यस्ता अवननिक्ते, यदुनौति, यत् पियत्ये, ता य यथापूर्वर व्युष्टयो, यथापूर्वमस्मै
युछति य एवर विद्वान् व्युटीरुपयुत्ते ।। ९ ।।
१८
यो यो अप्रिमुयोनिमनायतन चिनुतेऽयोनिनायतों भुवया, पो वा अर्यानि, यत् कुम्भेष्टका
उपदेधाति योनिमन्तवायतनयन्तममि चिनुतै, योनिमानायतनवान् भवत्य, धरसपत्नोऽभिवेत-
३व्या, इत्याहु, रांपो वो अौः सपन्नो, यत् कुम्भेष्टको उपधात्यंधरसपत्नमेगानि चिनुते,
ऽधगेऽस्मात् पाप्मा भवत्य, धरः सपत्नः, मुंग्या अप्रिं, पर शान्ति, यत् कुम्भेष्ठको उपदधाति
शान्त्य, यत्कुम्भाधु कुम्भ्यश्च तन्मिथुनेर, यद् द्वन्दै प्रजात्यै, द्वादशीपदधाति, द्वादश
मामाः सत्वत्सरः, सवत्सर्रमेाप्त्यावरुन्छे, नगारवरुस्यो भत्र्य, स्ति मासस्त्रया-
दर्श, स्तमेवैतैनाप्त्यावरुन्द्धे, पयसि भवति, यर्पयो, ग्राम्य तेनानाधर्मपरुन् , यन्नीपा-
रा, आरण्य तेन, तेनैव तदुर्भयमवरुन्छे ॥ १० ॥
१९
[१५३७ ]
॥ इत्युपरिफाण्डे घसोर्धारीय चतुर्थ प्रपाठक ॥४॥

·[...] मैत्रायणी-संहितायाम् [काई ३, प्रपा ६, अनु २१ मेधितिः, से ईश्वरोऽशान्तो यजमान ५ हिरसितो,यणमन्तर्दधाति यजमानस्याहिस्साय, देवश्रुद्धिमान् प्रवृपा इति, देवधं३द्धयेतान् प्रवपते, स्वस्त्युत्तरं अशीयेति, स्वस्त्यिस्य॑ यज्ञ- स्योचमशीय, ति वा एतदाहो,ऽऽपो मा मातरः सूदयन्वित्या, पो हि यज्ञो, घृतेन मा घृतपः पुनन्विति, देवताभिवात्मानं पावयते, विश्व हि रिप्रे प्रहन्तु देवी रिति, यदेवास्यु रिममेयमात्मनि शमुलं तदस्मादधि प्रवहन्त्यु, दिवाभ्यः शुचिरा पूत एमति, शुचिरेयाभ्यो यात्रियों मध्यः पूतं उदेति, हविय दीक्षितों, यदा व हवियजुषा प्रोक्षत्पथ हविर्भवति, यद्यजुपा स्नपति हरिवनमक, नाति, प्राणा या अशनं, प्राणानात्मन्धित्वा दीक्षते, सुपि वै परुषः, संच तय सर्वो यहोशितो, यदोशितो भवति मध्य एवं मैधति, यया वा इई दीक्षित एवंर वो ए३पोऽमुस्मिल्लोक एव वा अत्याशितस्य तिष्ठति, तस्मान्नात्या- शितेन भवितव्यं, तन सय, माशितेनैव भवितव्य५, यथैव कनीयः कनीयोऽश्नीया- देमनायाद्, यद्धि दीक्षितः सन् कनीयोऽश्नोति॒ तेन दीक्षित आङ्क्ते, ऽभ्युक्ते, बांसः परिधन, एता व पुरुषस्य तन्वः, संतनुरेव मध्यमुपैति, नवनीतेनाभ्युङ्क्ते, घृत देवाना, मायुतं मनुष्याणां, निष्पकं गन्धर्वाणा५, स्वयरविलीन पितॄणार, सर्वदेवस्त्यवा एतत, तम्मान्न नीताम्युङ्क्ते, दर्भपिलोभ्या समायोति, तखिदुभ्य॑ञ्जनमक, रथो अ३भ्येतद् धारयति मेध्यत्याप, महीना पोऽसीया, ह, महीना५ ३तत्पयो, ऽपामौषधीनार रसा इत्य, परिवोपं औषधीनार रसो, पर्योधा अमि, यों मे धेहीत्याशिपमेयाशास्ते ॥२॥ २ स्वाइते प्रजात्या, ईपीकाङ्क्ते, शल३न्या हि मनुष्या आजते, संतूलयातै, ऽपतूलया हि मनुष्या आञ्जते, दक्षिण पूर्वमाते, सव्यं हि पूर्व मनुष्या आश्रत, त्रिन्यप्रियदाक्त, अपरिमित हि मनुष्या आञ्जते, न पुननियति, पुनरावर्त हिं मनुष्या आता, इन्द्रा वै पुत्रमुहर, स्तस्य कनौनिका परापतत्, सो त्रुिककुममगठन्, तद्वा- अनं ककुममाङ्क्ते, सत्य ५३ चहु, नैव याचे श्रद्दधाति, सत्यमेवालभ्यु दीक्षापत्य, तरह तया डेपो अन्तरारातीर्दधे महता पीतेनैति, पर्वतेन वो एतद् पोऽरातीरन्तधुत्ने, चनःपा अमि, चक्षुर्मे पाहीत्या, शिपुमांशास्त, अप चावाशं च पावयत्यू, व यम- पार न प्राणी, ये द्विपात्तमायो पापयेत्, प्राणानस्य मोहयति, प्रमायुको भवति, - [3] १.२.१1ने ६,१.१ । काठ. २३,१ । कपे १५,७। वा. २,१६,१४,१७,१,१०,३१,३,४,१०,६। काण. ', ३३,१५,१७,१,१६,१८१५.५,११,१३ । [चन पा असि० (चार) अ...१७१] ·काण्ड ३, प्रपा ६, अनु ३-४] अध्वरादीनां श्याणां विधिः । [२५१] चित्पतिस्त्वा पुनाविति, यज्ञों वे चित्पति, चिस्पतिस्त्वा पुनाविति, वाचस्पतिरेवैन ५ यज्ञाय पावयति, देवस्त्वा सबिता पुनाविति, सवितप्रसूत एवैताभिदेवताभिधागात्मान पावयते, छिद्रेण पविणेत्ये, तद्वा अछिद्रं पवित्र यत्सूर्यस्य रश्मयो, छिद्रेणेवैन पवित्रेण पुनाति, तस्य ते पवित्रपते पवित्रेणेति, यौं वै पपित्रपति, यज्ञाय पैलु वा एप कमा- स्मान पाययते ॥ यज्ञ शकेयम्।। ईतीन्द्रो वै मप्रवंध्युह, स्तासार यद्यज्ञियं मध्यमांसीन- दुदकामत, ता इमा औषधयोऽभवर, स्तासार या एतत्तजो यही, एता शुष्का ओपो, यंदेवासारस्तैजस्तदरुन्द्रे, यौवा आपो, दिव्याः पार्थिवाः समुद्रिया, स्तः सर्वा दुर्मी विस्थैत्, तस्माभिः पवित्र, द्वाभ्यां पावयति, द्वै पुचित्रे, द्विपायजमानो, योगना स्यात्मा तूं पावयति, निपाययति, पित्या हि देवा, अंधो यो वा इमै प्राणाः, प्राणोऽपानी व्यानौ, योवानेवास्यामा त पावयति, सप्तभिः पावयति, सप्त धै छन्दा सि, छन्दोभियन पोपपत्य, यो ब्रह्म चै छन्दास, ब्रह्मणैवैनं पावयत्य, कवि शत्या पाययति, दश हस्त्या अद्भुलयो देश पाया, आत्मविशो, यावानेवास्यात्मा तं पाप- यति, या 4 नैर्ऋता, अक्षाः स्त्रियः स्वप्नो, यहीक्षते नाव स्वीमिश्च न्यावर्तते, याँ प्लथमा दीक्षितो रात्री जागर्ति तया स्वमेन व्यावर्तते, यो प्रथमा दीक्षितो वसति यज्ञे तया- चरुन्ढे, यार सौमे क्री प्रजा तया, यार वासुत्यया पशूस्तया ॥ ३ ॥ आकृत्यै प्रयुजे अमये स्याहत्या, कूत्या वा आंकृतिर्यक्ष्यते स्य इति, प्रयुजः मैलु वा एन यज्ञाय प्रयुञ्जने, मेाय मनसे अमये स्वाति, मेधा हि मनसा यज्ञमश्नुते, दीक्षायै पुगे अये स्वहिति, दीक्षया हि तपसा यजमश्नुते, सरस्वत्यै पूष्णे अमेय स्वाहेति, योग सर - स्पती, वार्चा व्याहरति, पक्ष्यते स्य॑ ईति, पूा संलु वा एनर यज प्रापिच एनमपूपुष,- -दापो देवीधुंहवीविश्वशंभुया इत्या,-पो हि यज्ञो, योगपृथिवी उगे अन्तरिक्षति, योगा- पृथिवी वा अन्वन्तरिक्ष यज्ञ उपथित, संत एवं यजमालब्ध, बृहस्पतिनो हुपिपा वृधातु सहित, ब्रह्मा वृहस्पति, प्रगुणा वा एतत् पुरस्ताव सर्वान् कामानाप्त्या दीक्षामालभते,- यत्र यो अग्य यतः धितो यत्र यत्रोपथितस्ततस्ततो वो एतत् स ब्रह्मणा यझर संभृत्यालम, न या एकाहुतिदीक्षित करोति, यदेतानि जुहोति द्वितीयत्वाय, प्रजापनि यत्किंच मनमा. . [४] भै १२,२ ।। ६.१,1413 २३, ११ ३५,८।। ६७ । कम ४,८।

·[२८] भत्रायणी संहिनायाम् [काण्ड ३, प्रपा २, भJ०१-५,१ अथ पञ्चम प्रपाटा १ ८ ओवा एपं जापतये वृश्चते यः शिर उपदधाति नैतराण्यशान्य, स्थिचिदस्य श्मशानचिय- ति, यदेतां पुरुषचितिमुपदधाति न प्रजापतया आवृश्चत, ऽनस्थिचिदस्यांश्मशानचिद्भवति, पट्टि दातदे॒ता उपदधाति, पशिदक्षरा वृहती, बार्हताः पयो, बोर्डतः पुरुषः, पुरुषस्य प्रतिमौषधीयते, से ३ोप धीयत, एप हु ३त्येवं यजमानोऽमुं लोकै नाति प्रमीयते यस्यता उपघीयन्ते ॥ १॥ अर्थताः पश्चापञ्चीनाः, शिधर इय वा अग्निचित्यो, यत्पश्चापश्चीना उपदधात्य, मैं- धृत्या अशिथिरत्वाय, पञ्चपदधाति, पादतो यज्ञों, यावानेव यज्ञस्तमालब्ध, भूय- प्ति, परिवस्तीत्य, मां एवं भूमानं दधाति, भूयान गुर्जया पशुभिर्भवत्य, सुपदास, गृसदीति, यो यो अग्निः, समिक्ष्यमनर युः करोति, यो भूत्या स्मग लोकमेति पस्या उपधीयन्ते ॥ २॥ चितः स्थ परिचितः स्थैति, शर्कराः परिश्रयति, यच् शर्करा अपरिश्रित्य सिंकृता निर्व देतः सिक्तं परामिन्येता,-ऽय यच् शर्करा अपरिनित्य सिंकृता नियति रेतमः सिक्तस्य परि- गृहीत्य ॥ ३ ॥ वि यो एपं याछियते यदमुरस्थितं पशुमुत्रान्ति, सं५ ह स्म या तमाशोफेयः स्था- पयत्या, ज्येन सराप्य यजस्य संतत्या अपिछेदाय ।। ४ ।। स्वर्ग र यो एप लोकमन्यारोहति ३योऽग्नि चिनुते, यदन्यारोहान् जुहोति सर्गमयैनं लोक गमपित्याय काम चरति ॥ ५ ॥ ॥ इत्युपरियाण्ड पन्चमा प्रपाटमः ॥ ५ ॥ २ ३ ४ ५ [१५४० अधष्ठाप्रपाठकः। अध्वरादीनां प्रयाणां विधिः। आप्रावण शदशकपालं निपे, दुनिय मर्ग देवता, विष्णुपशो, देवताय या गालन्या, प्रिय पुस्यान्तोऽप्रस्ताव, विष्णुः पुरस्ता, दुभर्यतु एवं यस्यान्ता आलुम्ध, हा, नमन ईन्द्रापसोऽस्विति, यदुष्टोकपालस्तनाप्रेयो, यत् पिकपालस्तैन बैगयो, ·काई ३, प्रपा०६, अनु. १-२] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः। [२४९] - . , यदेकादशकपालः संपाते ते ३न्द्रो, ऽनि यज्ञस्य पत्रि, विष्णुर्यज्ञः, पर्षिपूतमे यज्ञमालब्ध, मेधस्य वा एतद्यज्ञस्य रूप यत्पुरोडाश, स्तस्मात् पुरोडाशु एवं कार्य, शुरू कुर्वन्ति, धेन्वा वै घृतं पयो, नटुंहस्तण्डुलो, स्तन्मिथुन, मिथुनमेवास्य यज्ञमुर्खे धाति, तेजो वै घृत, तेजस एवं प्रजायते, पुरुषो वा एप मेधार्यालभ्यते, पुरुपस्येव होषां प्रतिमा, यत इव हि रूपै तस्माचरे कार्यो, वैदिमति दीक्षते, विन्दा, इति वै वैदिमति दीक्षते, विन्दते ह वै यो वैदिमति दीक्षते, ऽथो यज्ञपृथं एवादीक्षिष्ट, द्या , देवा हुममसुराणामविन्दते, मामे विन्दते यो वैदिमत दीक्षते, ऽथो यज्ञपोलब्ध, प्राचीनव शं कुर्वन्ति दिशो, यदिार व्यकल्पयन्निामेव देवेभ्योऽकल्पय, निमा पितभ्य, हुमिसुरेभ्य, इमाँ मनुष्येभ्यो, देवतामेप उपैति यो दीक्षते, देवानामे दिशमुपावर्तते, प्राचीनामे दिशमुपावर्तते, थो देवक्षेत्रमेव प्रावस्यति परिश्रयन्त्य, न्तर्हितो वे दैवात्क्षया- न्मानुपः क्षयो, मानुपादेवन यादन्तई त्य, थो रक्षसामनन्यवायाय, ति वो ए३पोऽस्मा. ल्लोकाचो दीक्षते, जैन होति, देवलोकमभ्यारोहति, परिश्रयन्तोऽतिरोकोन्कुर्वन्ति, तेना- स्माल्लोकानति, तेनास्मिल्लोके धृतः पुरस्तात् प्रायणं कुर्यात् स्वर्गकामस्या,ऽसौ वो आदित्यः स्वी लो३को, मुप्यनमादित्यस्य सौमक्षं गमयति, दक्षिणतः प्रायणं कुर्याय कामयेत, पिलोक ऋध्नुयादिस्ये, पा वै पितॄणां दिक्, पितृलोक एवं ऋभोति, पुर्वात प्रायणं कुर्यात् प्रजाफामस्य, पश्चाद्वै रेतो धीयते, तो दीक्षितो, रेतोऽस्मिन्दधात्यु, चरतः प्रायणं कुर्याय कामयेत, मनुष्यलोक ऋभुयादित्ये,पां वै मनुष्याणां दिङ्, मनुष्यलोक एवं अनोत्यु, त्ततः पुरस्तात् प्रायणं कुर्याय कामयेतो, भयोलोकयोभुयादित्यु, भयोची एतल्लोकयो, फुभयोरेव लोकयोभोति, सर्वतः प्रायणं कुर्यायं कामयेत, सर्वासु दिवित्युध्नुयादिति, सर्वासु दिश्वित्युध्नोति ॥ १ ॥ केशश्मधु उपते, दुतो धावते, नानिकृन्तते, स्नोति, मृतां या एषा त्व, गमेयर वा अस्यैतदात्मनि शमुलं तदेवापहते, मेध्य एवं मधुर्मुपैत्य, मुदीक्षा प्रवेशायित्वा देवाः स्वर्ग लोक- मायन्, यदप्सु स्नोति तमिव दीक्षामालभते, ऽथ योऽवभृथंमुम्यति तार या एतदीक्षा पुन- रप्सु प्रवेशयत्यौ, युधे त्रायस्वैन, मित्याह ात्या एवं, स्बंधिते मैनर हिसीरिति, चो में [१] मैं. १,२,१ । ते. ६,१,११ काठ २२,१३, २३,१॥ वपि. ३५,७ 1 वा. ४,१-२, ५,४२१६,१५ । काण्व ४,२-४; ५,५४,६,२०। + १ 1 ·। ६ [२५० मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ३, प्रपा. ६, अनु. ४-५ दीधेदाधीतय भिरेवाप्नोत्, तदाधीत्य पामाधीतयजुट्दै, तब एवं विद्वानाधीतयपि जुहोति यदेव किंच मनसा दोध्यज्जुहोति द्वाप्नोत्ये, ते च यज्ञस्य संभारी, एपं हु ३त्वेव संभृवसंभारेण यज्ञेन यजते यस्यैतानि हुयन्त, एतद्ध स्म वा आहारुण औपयोशः, किमुस यजेन यजेत यौ य॒ज्ञस्य संभानि विद्यादिति, पञ्चभिर्जुहोति, पातो यज्ञो, यावाने यजस्तमालब्ध, पड्भिर्जुहोति, पहा ऋतच, ऋतुष्वेव प्रतितिष्ठति, यज्ञो व सृष्टः, म सामाब्लिनात्, प्र यजु, स्तर वां गायछ, देका वा एनमृगयछद्, द्वादश यजुशपि, व सामानि, तस्मानयंभिर्वहिप्पवमान स्तुवते, नव ह्येन५ सामान्ययछ,-स्तस्माद्वात्संप- विदो द्वादर्शभिरौद्रमण जुह्वति, द्वादश ट्रेनर यजुयायछ, तर्हि खलु यो एप सृज्यते यहि दीक्षते, यदृचौभणै जुहोति यजर वा एतत् सृष्टंमुचायछति, तस्मादारुणिविद् ऋचौ- दुभी जुत्ये, का नोमृगयछत् ॥ ४ ॥ यन्नौ व प्रजापतिः, प्राजापत्य॑मृतच्छेन्दो यद्धनुष्टुय्, यदुनुटुंभा जुहोति स्ने छन्दसा- घरुन्द्धा, एकया जुहोत्यै, को हि प्रजापति, निरुक्तया जुहोत्य, निरुक्तो हि प्रजापतिः, पूर्णया जुहोति, पूर्ण हि प्रजापति, यदुनया जुहुर्याद्भातच्याय लोकच्च् शिपे, दय यत्पूर्णया जुहोति न भ्रातृव्याय लोकमुच् शिपत्यू, जी या एतद्रूपयत् पूर्ण र, यत् पूर्णया जुहोति यो यो एतद् दधाति, विश्वो देवस्य नेत, रिति सावित्र, मतों चुरीत मुख्य, मिति पितृदेय३त्य, विश्वो राय पुध्यती, ति वैश्वदे, द्युम्न५ वृणीते, ति बार्हस्पत्य, पुप्पसा, इति पौण५, सारस्वतः स्वाहाकारः, सर्पदेव३त्या वो एा ऋक्, स्मादेपैका सत्यौद्रभूणं परिवभूव, सर्वाभ्यो देवताभ्यो यस आलभ्या, इत्याहुः, सर्वदेव३न्या वा प्रषां ऋग्, यदेतया ऋचौद्धभुणे जुहोति सर्यान्यो वा एतदेवताम्यो यजमालभते, अनुष्टंभो यो तस्याः सत्यासीण्यष्टोक्षराणि पदन्यिक५ सप्तापर, यत्सप्ताक्षरं तस्य चत्वार्यक्षराण्यैकस्मिन् पद उपर्यन्ति, प्रीण्यकस्मिन्, पत्रु चयापयन्ति सा जगुती, यंत्र प्रीणि सा त्रिष्टु, यदृष्टाक्षर तेन गायत्री, यदनुष्टुंतनानुष्टुप्, संचास्य छन्दोमिते भवति, छन्दाप्रतिष्ठानो ययन, छन्दःसु याचास्यतन प्रतिष्ठापयामकः, स्वाहाकारण रोलु यो एपो पङ्क्तिः, पाट्नो यसः पतिप्रापणः पतयुदयनः, पङ्क्तिमायणमेयास्य या पङ्कयुदयनमक, थो [५] १,२, । तं ६,१०१ पट २३, 1 पि ३५,८ । या. ४०,११,६७,२०,२१ । १३. ४.९:१२,६८,२४, २९. श्यो देवगा म्यादा.५,५०,... मं...]

·काण्ड , ७ . प्रपा ६,अनु ५-६] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः। [२५३] वांग्यै छन्दासि, वाच५ वा एतन्मध्यत आप्त्वावरुन्द्र, तस्मादिर्य वाङ् मध्यतो वदति, मध्यतो ३हीय वाक्, प्रजापति स्वां दुहितरमध्येदुपस, तस्य रेतः परापतृत, ते देवा अभिसमगछन्त, तस्माद्दीक्षितौ न ददाति, न पचत्य, चैनमभिसंगछन्ते, तदुदगृभ्ण ५,- -स्तंदौर्णस्यौदभणत्वं, तेनु यज्ञमतन्वन्त, यज्ञौ यदंग्रे व्यंभुवव से धो व्यभवत्, स वा ३क्ष्ये तीयेनाश्रयत, सामसु तृतीयेन, यजुःपु तीयेन, यो वा अस्य नियो तुरासीत् तया यजुरश्रयनो, चर्ऋचा कितु, उच्चैः साम्रो, पाशु यजुपा, यज्ञस्य॒ यत्र प्रिया ,- -पेयजुपोथैः कुर्यास्प मियाँ तन्युमुद्धृतौ कुर्या, दह्मवर्चसी स्यामग्नंभावुकः ॥ ५ ॥ हिताग्निवी एवं सन्नाग्निहोत्रै जुहोति ने दर्शपूर्णमासौ य॒जते, तो आहुतिभाजो देवतास्ता अनुयायिनीः करोति, कयित आत्मानं, तेनास्य तद्भुतं भवति, देवा असुरान् हत्येभ्यो लोकेभ्यः प्राणुदन्त, तामसवो मनु३प्यान् प्राविश, तदिदं रिप्रे पुरुपेऽन्त, रथो कृष्णमिव चक्षुप्यन्त, स्तंत्रानीया, दसुर्यमेयापहते, या य पुरुषे ने किंचनान्तर्भवति, यास्य कृष्ण चक्षुपोर्नश्यत्य,- भैध्यो, यदि कुर्यात्नक्तं कुर्या, दसुर्यो 4 रात्रि, रसूर्यमेव सूर्य क्रियते, चांचयो एवंदीक्षयन्ती, ति ह स्माहारुर्ण औपवेशि, 4 उताजानोऽन्यानोऽथ दीक्षितवाद वति स चार्य दीक्षित इति, साय प्रतिमनुष्याणां देवहितमंशनमतिनीय सायमशनमतिनीय प्रातरशनर तर तपति, मानुपस्य व्यापत्त्या, अदन्ती, ति वै गो आहु, नन्ती, ति मनुप्यान्, जुहुधी, ति दुवेभ्यो, ऽया एतमाहुः।। तपेहि व्रत्य ।। इति, तर ३ तस्य, व्रतेनु यहः संततो, तेन यज्ञ ५ संतुनोत्य, भ्यधों को अक्सामै यज्ञादास्तां, तोय? महिमाना आस्तां तो अपिनिधाय यमुपावर्तेतां, तौ मुहिमाना अहोरा अभवतां, तयोर्वी एतद्रूपं५ यत् कृष्णाजिनस्य, यच् शुक्वं तद वो रूपर, यत् कृष्ण तंद्राये, स्वौ वा एतन्म- हिमांना अवारभते संपारणाय, स मा पारयता इत्य, होरात्रै मिथुनेर समभवता, तयोस्तै- जोऽपाक्रामत्, तत् कृष्ण प्रविशत्, तो एतदन्यारभते, यावापृथिवी मिथुन र समभवता, वयोमपाक्रामत्, तत् कृष्ण प्रविशत्, तो एतदन्यारभते, या या इदै ना पार तुरिष्यमा हत्येवर या एतटक्साम आरुक्षत्, ते एनमा यज्ञस्योरचः संपारयतो, यतो । लोमानि कृष्णाजिनस्य ततो यज्ञो, यतो यनस्ततो देवता, यहिलोम पणुवीतान्तहितो [६] मे १,२,३ । ते ६,१,३ । बाट २३,३ । कपि ३५.८ । वा ४,९-१०,३,६३.१८,५३:१९,७,२०,३६, २१,३७,००,३८,१६। प. ४.१०.१३ २०,२३,२१,६,९३३३६,०१,३७,३९,३८,१६ । .

·- १२५४] मैत्रायणी-सहितायाम् [ का ३, प्रपा० ६, अनु. ६-७ दीक्षितो यज्ञास्याद्, यदन्तर्लोममन्तर्हितो यज्ञो देवताभ्यो, दैविपूची प्रतिमुच्ये, अनन्त- हितो दीक्षितो यज्ञाद्भवत्य, नन्तर्हितो यज्ञौ देवताभ्यो, यद्येक स्यादन्तं प्रतिभुजेत्, तेन तंदुर्भय॒मामोति, हविच दीक्षितो, यदन्यत्र कृष्णाजिनादासीत यथा हविः स्कनमेवर स्याद्, यथा हपि स्कृन्नाय प्रायश्चित्तिमिछत्येवमस्मै प्रायश्चित्तिमिछेयु, छन्दासि च वा एपं देवताचाभ्यारोहति, तान्येनमीश्वराणि प्रतिद्रो, यदाह, नमस्ते अस्तु, मा मा दिए- सीरिति, नमस्कारौ वा एषोऽमृतिनोदाय, देवता 4 यजस्य शेर्मु, यजौ यजमानस्य, यदोह, विष्णोः शामि, शर्म मे यछति, देवता या एतद्यज्ञस्य शौक, Z५ यजमानस्य, प्रौर्णते, प्रावृत इय हि दीक्षितो, ऽथो एतद्विव हिं दीक्षितस्यु रूप५ यत् प्रावृतं, तस्मात गौणुते, . यासः परिधत्ते, सर्वदेव३त्य५ वै वासः, सर्वाभिवी एतद्देवताभिरात्मानं परि- श्रयन्ति ॥ ६ ॥ ८-१० युनस्य वै सृष्टस्योल्मन्युलम्बत द्वासः धौममभवत्, तस्मात् धौमण दीक्षयन्ति यस्य सयोनित्याय, प्राचीनमात्रा पत्नी दीक्षयन्ती,न्द्रस्य वै प्राचीनमाने, न्द्रिय स्त्रियोः प्रजा, यत् प्राचीनमात्रा पत्नी दीक्षपन्तीन्द्रियमस्यां दधाति, योनि दीक्षितस्य दीक्षितविमित, जरायु कृष्णाजिन, मुल्यं दीक्षितयासो, नाभिमखला, गर्भो दीक्षितः, स्व५ वा एतयोनि दीक्षित आशयेत्, तस्माद्दीक्षितेन दीक्षितविमितानान्तभिः कम्यु, मेष ३होतस्य योनि,- रती होपोऽधि प्रजायते गर्भो दीक्षितो, यहत आविश्कुर्वीत दुत्वन्तो गंभी जायेरन्, यदनुत स्मयेत तेजोऽस्य परापातुकर स्यात्, तस्मानान्तु स्मेत३व्यं तेजोऽपरापाताया-जातो वे पुरुपा, सधै यौनव जायने, संयत जायते यदः सौम फ्रीते प्रोणुता, इतोऽग्ने प्रोप्ते, ऽथो दांग्रे पुरुषो जायते, म तवं सो जायते यी३दोऽपोऽयभूधमुम्यवैति, dहि स तस्मात् सर्यो निर्मुच्यते, त्रिता – स्तोमेन प्रजापतिः प्र॒जा असृजत, यन् विवृन्म- पला भवति प्रजननाय, विवृद्ध वच उदर ५ वृत्रः पाप्मा क्षुद् भ्रातृव्यः पुरुषस्य, यन्मगला पर्यम्युते यंत्रमय सपनाय नातृव्याय प्रहरति, ये द्विष्यत्ति तहि मनसा ध्यायेद, जमेपास्म प्रहरति, स्तृणुत एवा,--ऽगिरसो व स्वय॑न्तो प मैसलाः संन्यास्यरस्तुतः शरोऽजायत, नम्मा गर्मग्य -मी औषधया, ऊर्जर को एतन्मध्यत आत्मनो धने प्रजानां च, योपण [नमम्ने अम्नु । अ. १,१३,१६१,४,.1 [७]..।' २३,२-४ १६.१ । , ·काण्डं ३, प्रपा. ६, अनु. ७-८] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः - - पत्नी सनपते, मसलया दीक्षिता, ऽथो मिथुनवायो,- वै पुरुषस्य नामध्य, मया- चीनममेयर, यन्मसला पर्यस्यते मेंध्यस्य चामध्यस्य च विधृत्यै, देवताभ्यो यो एप मेधा- यात्मानमालभते यो दीक्षते, बनीत को एतदात्मान५ यन्मेखला पर्यस्यते, तस्माद्वी एतस्याचमन्नार्य, मार्ट इयु ३ह्येष पद्ध, स्तस्मादु बर्द्धस्यान्नमन्नाद्य५, यथा वो इह गरगौरव यो ए३पोऽमुस्मिलोके यो दीक्षितस्यानमत्ति, यज्ञेन ३त्येस्यि ता उन्मुक्ति, हर्षिय दीक्षितो, यदस्य जुहुयात्तमे जुहुयात्, प्रमायुकः स्यात्, सभ्यो वा एवं देवताम्या आप्यायते यो दीक्षने, यदस्य जुहुयाद्यमस्य विदुद्या, दुपधीतोऽस्य यज्ञः स्यात्, त५ या एतदांगते काले सर्व संस्फीत५ यज्ञ देवताभ्यो दुहेत, त्रेधा वा एतस्य पाप्मान५ विभजन्ते यो दीक्षने, ३योऽस्यान्नमति स तृतीय, योऽस्याश्लील कीर्तयति स तृतीयर, या एनं पपी- लिका दशन्ति तास्ततीयं, तस्माद्वा एतस्याबमनाये, तस्मादस्याश्लील न कीर्तयित३व्यं, तस्मादीक्षितवासोऽभर्तव्यं,-मंत्र हि वा पिपीलिका या एनं दशन्ति ॥ ७ ॥ दक्षिणा 4 देवेष्वासीद्, यज्ञोऽसुरेषु, ताँ दक्षिणा५ यज्ञोऽभ्युकामयत, तामभिपर्या- वर्तत, तार समभवत्, से इन्द्रोऽवेद, यो वा अस्मायोनेः समप्यति स हुदै भविष्यतीति तामिन्तः प्रविशत्, ता इन्द्रः समभवत्, तता ईन्द्रोऽजायत, सं जायमानोऽवेद, यो या अस्माोनेरन्यो मत्संभविष्यति माक्सभविष्यतीति, तया सहौपयेष्यभजायत, यन्यवेष्ट्य- सम्मानियेष्टिता, यक्षिवेष्टमाना श्यार्याभवत् तस्मात् कृष्ण, न्दं च वा एप प्रेप्सुति दक्षिणा चैन्द्रस्य च संलु वा एतद्यौनिमालुब्ध दक्षिणायाथात्मान, मथो संयोनिमेय यजमालभते, कृषि सुसस्यांमुत्कृपा इति, विषाणुया भूम्यामुपहन्ति, कृषिमेास्य सुस्पैन समर्धयति, यजुपा कण्डूयते, यजुषा हिं मनुष्याः कण्डूयन्ते व्यावृत्यै, यजुपा कण्डूयते, तस्मात् प्रजा अपामभविष्णवः, पामभविष्र्णवः प्र॒जाः स्युर्यदय पा कण्डूयत, सुपिप्पला ऑपधीस्कृधी,- ति, शिर: कण्डूयता, औपधीरेबै फलं ग्राहपति, तस्मादौषधयः शीपन फलं गृहन्ति, योग्य सृष्टी चतुधी व्यभवत्, तो यो अत्यरिच्यत सौ वनस्पतीन् प्राविशत्, सपा यक्षि यो दुन्दुभौ यो तूंणवे या वाणायां दुण्डं प्रयुछति तामास्मै याचं प्रयछत्य, यो वजमेवास्मै प्रयछति गोपीर्थाया, ऽस्यदुनं प्रयुछये, तावती ३हीय५ वाग्दत्य, यो - [८] मैं. १,२,२ । ते. ६,१,३-४ । काठ २३,४-५ । कपि ३६,१-२१ वा २१,२९-४७,२३,६४,२८,१-११, २४-३४,४,६ । काण्व. २३,३०-४६.२५,६६,३०,१-११,२४,३४,४,७ ।

·[२५६] मैत्रायणी संहितायाम् [काण्डं ३, प्रपा०६, अनु०८-५ " एतावती हि वाचा वीयं क्रियते, यद्वपीयारसं प्रयछेत् स्वार वाचं मैत्रावरुणो विभुजेव, तर श्वःसुत्यायां मैत्रावरुणाय प्रेयछति, तो श्वौ भूतै मैत्रावरुण ऋत्विग्म्यो विभुजति ।। हौतर्यज़ पौतर्यज़ नेष्टर्यज़ ॥ इति सा सह वपदकारणानीयं गछति, तो पुरोऽध्वर्यु- विभजति ।। होर्यंज पोज नेष्टर्यंज ॥ इत्यध्वर्युः पुरौ वाचर विभजति, मैत्रावरुणः पथात् ॥ स्वाहा यज्ञ मनसा ॥ इति मनसा यज्ञमुभिगछन्ति, तत एवं यज्ञमालब्ध, स्वाहा दिवः स्वाहा पृथिव्या इति, यावापृथिवी वा अन्वन्तरिक्ष यज्ञ उपश्रित, स्तुत एवं यहमालब्ध, स्वाहोरोरन्तरिक्षादित्य, न्तरिक्ष वै यों, यदि वातो यदि या पर्शवस्तत एवं यमीलब्ध, स्वाहा वातात्परिगृह्णाभि स्वहित्य,यश्वा यः पयत एपं यजस्तोलब्ध, वाच५ यछति, यज५ वा एतद्यछति, याच ५ विसृजेई विसृजेत, तदाहुः, पुनःक्षयित्वां योग्यन्तव्युति, यत् पुनःक्षयेदाहुतीरतिरेचयेद्, वैष्णवीमनूच्य योग्यन्त३च्या विष्णुवै यमी, यजमेवालुब्धा, -ऽऽग्नावैष्णवीमनच्य योग्यन्त३च्या, ऽनिय सर्या देवता, विष्णुर्यनी, देवताच युज चालव्ध, सारस्वतीमय वाग्यन्त३च्या, वाग्वै सरस्वती, चाचा यज्ञः संततो, वाचैव यज्ञ संतुनोति, बार्हस्पत्यामुच्य वाग्यन्त३व्या,, ब्रह्म वै बृहस्पति, ब्रह्मणा यज्ञः संहितो, ब्रह्मणवं यज्ञ र सदधाति ॥ ८ ॥ दीक्षि३तोऽयमुसा आमुप्याय॒णः । इत्युदिति यो आइ, प्रियो वै देवानां दीक्षिती, दुवेभ्य एंधनं प्रोह, निराह, त्रिपुत्या हि देवा, अयो ग्रयो पो डुमै लोको, एभ्य एवेनं लोकम्या आवेदयति, तस्माद्दीक्षित दुरांच शृण्वन्त्ये, भ्यौ होनं लोकभ्या आवेदयति, नक्षत्रं दृष्ना धार सृिजते, हा या प्रत, अहव रविवा, ऽन्यमेवं ऋतु संप्राप्य घोचर विमृजते, घृत चरते, ति यानुर विसृजत, व्रत५ ३त्स्य, तेनु यज्ञः संततो, ते- नै यस संतुनोनि, वीं धियं मनामहा, ईति॒ि यजुपा हस्ता अवनेनिक्ते, यजुषा हि मनुप्या अनेनिजते व्यावृत्य भ्रमणः सदेवत्यायो, यो आँपो मे दीक्षा नत्प्रमुष्णानित्य,- पर व मनुष्येभ्या उदीभुत्सत, हेवो मनुष्यैदिधीपर, स्तदापोऽनुवन्, वर्ष५ व एतार सुन्धामा,-ऽयोपावर्तस्वति, तोऽन्नं मनुष्यानपावर्तन्त, हुदमनं मनुष्येषु घृत, - स्माद् मार्ण आहार्या, आडते ईस्ता अपने निजीता, उन्नाद्यस्यांवरुद्धया, अथो अन्नाय वा एत- - । [९] में. १,२,३।। ६.१,४ाव.२३,५-६ पा. ४.११,१६,३,२७ । पान. ४,१५-१६,२१-२२६, ·पाई १, प्रपा.., मनु० ९-१०] अध्वरादीनां श्याणां विधि [२५७] 4 - दात्मानं पाययते, ये देवा मनुजाता मनोयुजा, इति बत५ बृतयत्ये, ते वै देवो मनुजाता मनोयुजो यदिमै प्राणा, एपी वा अस्मिन्नेतर्हि, देवता, तो प्रीणाति, तस्याप हुर्त५ बृत्यति, यदेतोऽन्यथा वृतयेत् प्राणरेनर व्यर्धयेत्, प्रमायुकः स्यात्, त्वमग्ने बतुपा अी,ति वदेत्स्वप्स्यन्त्सुप्त्या का प्रय, यदि यो दीक्षितवादुः५ वदे, दुर्मिर्व देवांना उतपति- स्तस्मादेवाधि वर्तमालमते, नोत्तानः शयीत, यदुत्तानः शयीतेमै लोको ययेयु, ननिरधि पराङ् पर्यावर्तेत, यत् पर्यापतेत यज्ञात् पर्यावर्तेत, नान्यदीक्षित दीक्षितविमितान्त्सोऽभिनि- औचे, नाम्युदियान, दीक्षिततमेव तद्, यज्ञो वै देवानां न समभवत्, त भृत्यां समभाव- यन्, यद्भुति चनुते यज्ञस्य संभूत्यै, रास्यत्सोमें, ति यहूयां, दुतावदस्य॒ स्यो, न भूयो, यदाहा,-ऽऽभूयो भेरैत्य, परिमितस्यावरुद्धथै, देवः सविता बसोर्वसुदोये, ति सवित- प्रसूत एवै,ताभिर्देवताभिरुप प्रतिगृह्णात्यात्मनोऽहिसाय, वायुगोपास्त्वष्टाधिपतिः, पूर्ण प्रतिग्रहीते,-ति 'चायुमेवासां गौमारमक, स्त्वष्टारमधिपति, पर्पणं प्रतिग्रहीतार, मापा 4 यज्ञो, यदुपा दीक्षितोऽवगाहेत युजर्मवकृश्नीयाद्, यदाह, देवीरापो अपां नपा, दिति यदु- चौसार यहियं मेध्यं तन्नाकामति, यदुपा दीक्षितोऽयहित विदिनीः स्यु, स्तस्मान्नाव- गहित, यावर्गाहेत लोटू ५ चिमुर्णस्तरेन्, मेर्व सैतुमनुसतरति, न धै दीक्षित तन्तं देवता अनुतरन्त्य, रणिभ्यार सहे तरति, सहैव देवताभिस्तरति, न वै दीक्षित तरन्तर यज्ञोऽनु- तरति, रथान सहतरति, महैवं यज्ञैन तरति ।। ९ ।। १९-२० अर्मुर यो आदित्य सर्या वाचो गछन्ति, तो उद्यति सर्वाः सृज्यन्ते, यदाह, यो: पशू- नामृपमै वाचा इति, सुज्यमानार वा एतद्वांचं पुनरालभते, वायवे बै, नि नष्टमिनुदिशति, वरुणाय स्वै, त्यप् मनोर, रुद्राय त्यै, ति महादेवोहता, नित्यै पे, त्ययसन्ना,- मिन्द्राय स्वे, ति व्लप्कहुतार यो वा सशीर्यत, मुरुद्वथस्त्यै, ति हानिहता, मेत देवा भृत्या स्कर्मभागा, स्तानव प्रीणाति, देवेभ्यो वा अन्या दक्षिणा दीयन्ते, मनुष्येभ्योऽ न्यो, एका व देवेभ्यः प्रत्यक्षं दक्षिणा दीयन्तु, एताभिध भूयोऽयरुन्दे, यदु चैतराभि,- देवाश्च वो असुराधास्पर्धन्तै, यान्य तईि यई आसी, दग्निहोत्रै दर्शपौर्णमासौ चातुर्मास्यानि, [त्वमग्ने प्रतपा असि०1८,११,१, अथर्व १९,५१,१, ने. गं. १,१,१४,४,२,३,१] [१०] में.१,२,३ । काठ २३,७ । कपि, ३६,४। .

·[२८] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं ३, प्रपा० ६-५, अनु०१०-१ ते देवा यजमपश्य, स्तैनादीक्षन्त, तपा५ यदृग्निहोत्रमामीत्तद्वतर्मुपाय, स्तस्माहितेन भवितव्यं, द्विर्युनिहोत्र हुयते, यदुनीपोमीयं पूर्णमासे हुरािसीत् तमनीपोमीय पूर्वद्युः पशु- मालभन्त, यद॑न्द्राममावास्यायां तमाग्नेयं श्वो भूत पशुमालभन्त, वैश्वदेव प्रातःसनम- कुर्वत, वस्णप्रयासान्माध्यंदिन संवन, साकमेधान् पितृयज्ञ, त्र्यम्बकारतत्तृतीयसवन, तस्मात् तृतीयसयनै विश्वर पर शस्यते, विश्व५३ तद्रूप, तपार यज्ञमसुरा गान्वाय, -स्तेन या एनानेपानुदन्त, ततो देवा अभवन् , परासुरा, स्तद्य एवं भवत्यात्मना, पंगस्य भ्रातृव्यो भवति, त, ध्वृतोऽर्यमुभूदित्य, पाकाम, स्तदम्वरस्याध्वरत्व, तस्मादयतेन भवितव्यु, सद्यग्निहोत्र हुयते ॥ १० ॥ २१ ॥ इत्युपरिफाण्डे आग्नावैष्णय नाम पष्ठः प्रपाठकः ॥६॥ U . [१५६३ ] अथ सप्तमः प्रपाठकः। अंकलसर वा इदमासीद, दिशो पा इमान जान५-स्तदेवा अन्योऽन्यस्मिनछ५, सनाविन्दर, स्तं देवा अदितिमनुवंर, स्त्वया मुंखेनेमो दिशा प्रजानामति, सावीद्, भागो मेऽस्त्यिति, वृणीप्यत्य, व, सौऽवी, न्मदेव॒त्यमेय प्रायणीयमस, न्मदेवत्युमुद- यनीयं, मामेवानुप्रायाध, मामदयाथैति, स एप आदित्यचर, द्वितिर वा एतदनुप्रयन्त्य, द्वितिमद्यन्ति, ततो वा इमा दिशः प्राजानन् पंथ्यार यजती, मिव तेन दिशः प्राजानन्, दुर्मिमिमा तेन, यत्सौमुमिमा तेन, यत्सुवितारमिमा तेन, यदिति, मिर्य५ वा अदिति,- यी वो अस्यो दि, गोमेव तेन दिशं प्रांजान, स्ततो वो अकल्पता,-ऽक्लुप्तस्य व क्लुप्त्यै प्रायणीय, स्तये एवर विद्वान् ायणीयेन चरति कन्पते, कल्पन्ते हास्मा ऋतव, स्ततो वो हमा दिौऽन्नुपश्यन्, यत् पथ्यार यजतीमा तेन दिशमन्युपश्यन्, यदी- पामी, चक्षुषी या अमीपीमा, अनु नाम्पा समुपश्पन्, यत्सुचितार, सप्रसूता एमा दिशोऽन्यपश्यन्, यददिति, मियर वो अदिति, रस्यार व प्रतिष्ठाय देवा यन- मतन्यत, यत् पथ्यार यजुति, वाग्न पंच्या, पाचावरुन्द्वे, पदग्नि देवतास्तैन, यन् सोम या तेन, यत् गवितार प्रयत्यै, यदिति, मादित्या वो इमाः पूजा,स्ता [ ...13.३,८-१.३६,५-६।

·* , १ केण्डं ३, प्रपा० ७, अनु० १-२] अध्यरादीनां त्रयाणां विधि । [२९] एवावरुद्ध, तो आया अकृत, यह यज्ञस्यान्तयन्ति तैच्छिद्रे, तेनु यज्ञः स्रगति, तेन यजमानोऽनये समवद्यत्य, निर्ष समिष्टि, रग्निः प्रतिष्ठितः, समिष्टया एवं प्रतिष्ठित्या अग्नि प्रथम र यजत्यनिमुत्तम, समानी वा एपा देवता पाक्तत्वायु, पातो यज्ञो, योगाने यज्ञस्तमालब्ध, स्वस्तिर यजति यज्ञस्य स्पस्त्य, पंथ्या५ यजति, योग्मै प.या, पाच- मेषानुप्रयन्ति, तोमुत्तमामुदयनीये यजति, वा पथ्या, चमेवान्यन्ति, मरुत्वतीः पध्यायाचो भवन्ति, देवावा वे मरुतो, दवशिमिनाचीक्लपत्, तर शान्ती क्लता मनुष्यविशा अनुकल्पन्तै, स्तेनीवाणुईविर्भवति ॥ १ ॥ जुपाणेान्य आंज्यभागा हुज्यन्ते, ऽात्र ऋचोंभयतो यजति ढिम्नेऽशिथिरत्वाय, सप्तदश सामिधेनीः कायाः, पञ्च ऋतवो, द्वादश मासा, एवं संवत्सरः, सवत्सरी- देवाधि यज्ञमुस प्रतनुते, तदाहुः, पंचदश सामिनीः कार्या, न सप्तदश, सवत्सरी- यस्यैवायनस्य, सप्तदश कार्याः सवत्सरस्या ऋद्धया इति, तन्न सूर्यप, सप्तदशै कार्याः, प्रथाजवत् स्यात् प्रायणीयमननुयाज, मनुयाजयुत् स्यादुदयनीयमप्रयाज, सुभय॑तो य एतत् प्रयाजानुयाजा यमुभिसंधीयते, समानौ ३पि यज्ञो, निष्फाप च मेक्षण च निदधाति, तैनु यज्ञः मैतृत, आत्मा वै प्रयाः, प्रयाजानुयाजा देवक्षेत्र, जौ देवक्षेत्रमाक्रममाणः प्रर्जामन्तरियाद, यदनुयाजानन्तरियात् अयाजवत् स्यात् प्रायणीयमनुयार्जन, दनुयावत् स्यादुदयनीयं प्रयाजयत्, पयसि प्रायणीयः स्यात्, पयस्युदयनीयो, ऽपार वा एतच शुक्रिय, मुपामेवं शुक्रियमवरुन्द्ध, पशवो वै शुक्रियं, पुशुनेवोवन्द्वै, sो प्रायणे च पावास्मा एतदुदयने च पशून दुधात्या, दित्यः प्रायणीयः स्या, दादित्य उदयनीय, हुयर चा अदिति, स्यार वा एतद्यामुसैन प्रतितिष्ठत्य, स्यामुपरिष्टाद्, यत्र यस्याऽग्र समृद्ध क्रियते क्रियमाणं क्रियमाणर यो अस्य समृध्यते, संस्थाप्यं प्रायणीय यज्ञस्य संमृदय, योः प्रायणीयेऽनुवा३क्यास्ता उदयनीये याज्याः स्यु, - उदयनीयेऽनुया३च्यास्ताः प्रायणीये याज्याः स्युः, पर्थः प्रतिज्ञात्या, अथो अनुसतत्यै, यदतोऽन्यथा कुर्युश्छम्बटकुर्युः ।।२।। इयर वै कुद्र,वाक् सुपणी, छन्दा सि सौपर्णानि गायत्री निर्बुजंगुती, मा पै कद्रः सुपणीमात्मानमयजत्, सांबुवीत, सौममोहर, तैनात्मान नितीणीति, सौछन्दामि [0] ते ६१.५१ कठ २३,९ । प ३६६। [३] ते ६,१.६ । काठ २३,२० । पगि ३७१।

·[२६] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ३, प्रपा०५, अनु० ३-४ प्यु, दमुतः सौममोहरत, तेनु मा निष्क्रीणीति, ततो गत्युदपतत्, सो पशुभि- श्रोगछीक्षया च, तस्मात् पशया इति जगतीमाहु, स्तस्माद्या पशून विन्दतेऽथ दीक्षते, तमिदपत, सो दक्षिणया चांगत् तपसा च, तस्मात् त्रिष्टुभो लोके दक्षिणा दीयन्ते तस्मादु मध्यदिने तपस्तपनीयमिति, ततो गायञ्युदपत, सौ सौममोहरत, तमाहियमाण सामिगन्धर्वो विश्वावसुरांमुष्णात्, सं तिस्रौ रात्रीरुपहतोऽवसत्, तस्मात्तिस्रौ राबी: क्रीतो वसति, तेऽत्रुवन्, पुनर्याचामहा ईति, ते देवा अत्रुव, न्खीकामा वै गन्धर्वा, चोचमेय संभृत्य यथा योपिढनपक्षेयतमेव तया निप्फीणामति, तर वै निरकीण, स्तस्मादाहु, चाव सोमक्रयणी, वाच५ वा एतद्या निष्क्रीणानीति, तेऽनुव, नन्वृतीयामहा इति, ताम- न्यातीयन्त, तदनृतस्य जन्म, तद्य एवं विद्वान्सत्यानृता वाच५ चंद्वति छैनं गुणाति, तुऽयुगन्, बियामा इति, तार व्यहृयन्त, गाथां देवो अंगायन, ब्रह्म गन्धी अवद, सा देवानुपावर्तत, तस्माद्विाह गाथा गीयते, तस्माद्गायन्सियाः प्रिय, स्तये एवं विद्वान् गाधी गायन् हस्तं गुहाति, सरहिं जीयतः, सर्वमायुरितो, नाति नीत, स्त- दाहु, राय सा पुनरगछ, नैव किं चन सोमक्रयणीति ॥ ३ ॥ या द्विरूपा सो वार्चमी, यत्तया क्रीणीयोज्जायुकमस्य राष्ट्र स्या, दय यस्य तादृश्यनुस्तंरणी भवति ताजगेपामपुरः प्रमीयते, या रोहिणी कृष्णाक्षी कृष्णवाला कृष्णशफा सा पितृदेव३. त्या, यतया क्रीणीयात् प्रमायुको यजमानः स्था, दय यस्य तादृश्युनुस्तंरणी भवत्यूतुमदेणा- मपुरः प्रमीयते, यौहणां वर्धलोग्नी श्वेतोपकाशा शुन्यदक्षी तत्सोमय॒ण्या रूप१, स्वेनैव रूपेण क्रीयतै, काणा स्यादी श्रोणी सप्तशफा, तथा सर्वया क्रीयता, एकहायन्याफल्या; चोगे सोमयणी, तस्मात् प्रजाः सुश्वत्सरै वाचर चदन्त्य, फयो, 'औषधयो , सोमा, आया औषधीना रस, स्तथा से रसः क्रियते, कयै वो अह' सौमस्य तृतीयर संगुनमगरुन्द्वे, वेद, ति ह स्माहारुण औपवेशिः, पयो वै तृतीयर संगनं, पशूनां चम, यंगमणि निपुति तेन तृतीयुर संचूनमयरुन्दे, रोहिते निवपति, तस्मात् पशूना रोहित- रूप, मानसरे नपत्य, नान्य सर्याणि ययासि पशूनार, सर्वाण्यय ययासि पशूनामा- प्यारन्द्र, ऽधो बहेव यज्ञस्याबरुन्छे, मौमर विचिन्वन्ति पापयसीयस्य व्यावृत्या, अयो - ३ [ ५,५६१.१.१४ १,१-बाप ३७,२-३1 वा ४,५। ५४,२४ ।

·. काण्ड ३ प्रपा, ५, अनु. ४-५] अध्वरादीनां त्रयाणां विधि। [२६१] देवेभ्य एवैनर शुन्धन्ति, नाध्व॒र्युः सौम५ विचिनुया, न यजमानो, ने यजमानस्य पुरुषा नौपष्टौरो विचीयमानस्य स्यु, यदुपदृष्टांगे विचीयमानस्य स्युः क्षुधं प्र॒जा नीयु, रतियज- मानं गृहीयांव, क्षोधुकोऽध्ययुः स्यात् ।। शुन्ध सौममापन्न निरस्य ॥ इति ब्रूयाद्, ग्रसितर वो एवं सोमस्य यदापन, ग्रसितमेत सोमस्य निप्सिदन्ति ये सौम५ विचिन्वन्ति, तस्मात् सोमविपिणो बहुं क्रीणन्तो बहुं विन्दमानाः क्षाधुका, अमित५ ३ ते सोमस्य निप्पिदन्त्या, स्मा३कोऽसीत्य, भित्सार एवास्य, पं शुक्रस्ते ग्रेहा, इति शुक्रमेास्य गृह्णात्य, भि त्य देवर सुचितार, मिति सवित्प्रसूत एवं गृह्मात्य, तिछन्दसा गृह्णाति, सर्वाणि वै छन्दास्य- विद्धन्दा, सर्वेरेवैन छन्दोमिर्गृहात, चर्म वो एपो छन्दसार, वमन समानानां गमयति, पञ्चभिगुहाति, पाङ्क्तो यज्ञो, याबाने यज्ञस्तमालब्धे, कैकामुत्सजें मिमीते, यातयाम्न्यायातयाम्न्यैवं मिमीत, एतावती वा आसमिककस्या वीर्यमाप्यते, तस्मादिमाः काम प्रसारयुति, काम प्रत्यञ्चति, देश कृत्वो मिमीते, दशाक्षरा घिरान, विराजमेवाप्नोत्य,- थो वैग़जाः पशवः, पुर्शनेवांवरुन्ढे, द्विगुहाति, द्वै र्हि संवने, यावान् सौमो गृहीतः सं यजमानस्य, यमभ्यूहुति स सदस्यानां, 'पूर्जाभ्यस्त्वत्य, भ्यूहति, गोत्रोद्गोत्राद्धि सर्प- न्त्यो, पधयो वै सौमों, अपरिमित जीवन, यत्परिमितं गृहीयात् परिमित जीवन र स्या,- -दथु यद हत्यपरिमितस्यांवरुद्धथै, यजमानो धै प्रजापतिः, जो अशयो, यत्सौममु- . पनाति प्रजाना या एतत् प्राणमुपनाति, यदाह, प्रजास्त्वानुणिन्त्यिति, प्राणमासु दाधार, क्षामपनात्या,पर्ध वै क्षोम, मौषधयः सोमस्य योनिा, स्व एवैन यांनी दधाति, यज्ञो यदने देवानामगळुत्तर रक्षारस्यजिघास, न्स देचंता व्यवासप्त्, सर्वदेव- ३त्य वै वामो, यत्क्षौममुपर्नयुति सर्वाभिवी एतद्देवताभिर्यादृक्षारस्यपहन्त्य, यो सर्वाभिवं ताभिर्य समर्धयति ॥ ४ ॥ ४-६ चेहीताज्यं भवनि, चतुप्पादो वै पुशवः, पर्शनेवावरुन्द्रे, हिरण्यमयुधाय जुहोत्या,; -नेयं पुतं, मनिज हिरण्यर, सतवं सतेजा हूयत, एषा या अनैः प्रिया तथद् पूर्त, वैजो हिरव्य, यदि यमर्धायु जुहोत्याची पूर्वत् प्रिया तु३ तेजसा समर्धयत्य, थो रूपाण्येवं ग्राहयति, पर्शयो वै धुर्त५, रेतो हिरण्य, यद्धिरण्यमघायु जुहोति पशुषु वा [ अभि त्यं देव५ । अर्व ७,१४,१, श्री ५ अ ४, स ६.] [५] मैं १,२,४ । ते ६,१.७ १ वाट ४,३ । पि ३७४१ वा ४,१५-१९१ का ४,२१-२५) - ·मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्डं ३, प्रपा.५, अनु. ५-६ एतद्रेतों दधाति, तस्मादनस्थकाद्वैतसोऽस्यन्वन्तः पशवः प्रजायन्ते, बुद्धेन जुहोति, तस्मात् पशूनां गर्भा अप्रपादुकाः, प्रपादुकाः पशूनां गर्भाः स्युर्यदबद्धन जुहुया, ज्जूरीति, . यद्वाय जवत, इत्थमुसा३दित्य सा३दिति, तदस्या जुत्वै, धृता मनसैति, · मनसा हिं वाचं दाधार, जुष्टा विष्णुवा ईति, युनायनां जुष्टार विष्णवेऽक, स्तस्यास्ते सत्यसवसः प्रसव ईति, चाचा हि प्रसूतं क्रियते, तन्नो यन्त्रमशीय स्वाहेत्या, शिपुमेवाशास्ते, शुक्रमसि, चन्द्रमसीत्यु, द्धरति स्वर्गस्य लोकस्य समष्टये, वाग्य सोमक्रयणी, शास्ति चरिनामेत, तस्मात् प्र॒जाः सृष्वा प्रजायन्ते, वत्सो जातः स्तनमिछति, स्तन कुमार इछति, चिसौति, या चिकित्सत, इर्थमुसा३दित्यमादिति, तदस्याश्चिच, मनासीति, यद्धि मनुसा मन्यते यन्मनसाभिगति तद्वाचा बदति, धीरीति, यद्वविध्यायती, मसा. दित्थमसा३दिति, तदस्या धीत्वे, दक्षिणासीति, यस्विद्वाचा दीयते तदस्या दक्षि- णात्व५, यतियासीति, वाग्धि यजिया, क्षत्रियासीति, यर हि वाग्जुफ्ते से क्षत्रियो, अदितिरस्युभयतःशीणीति, यत्स्यिदादित्यः प्रायणीय आदित्य उदयनीयस्तदस्या उभयत:- शीर्तृत्व५, सा नः सुप्राची सुंप्रतीची भवति, . प्राची ३पा प्रायणीये सुप्रतीच्युदयनीये।।५॥ ७ - यत्कर्णगृहीतया क्रीणीयौहामी स्याद्, यच् शृङ्गाभिहितया मनुष्यदेवश्त्या, यत् पदि युद्धया पितृदेव३न्या, यदबुद्धायता स्याद्, यह, मिस्त्या पदि युध्नावित, मित्र- स्पयनां पगिन यछति, पूपांधुनः पाविती, यवै पुपै, यमेास्या अध्यानर संभरती, Zायाध्यक्षायती,-न्द्रो व देोनामोजिष्ट, स्तमेास्या अध्यक्षमक, नु त्वा माता मन्यतामनु पितत्य, , नुमत एयनं मात्रा पियो भ्रात्रा संख्या क्रीणाति, सो देवि देवमछेहीति, देवी हां, देवः सोमा, इन्द्राय सौमिती, न्द्राय ह्येपी सौमुमछति, रुद्रस्त्यावर्तयविति, कुद्रमेयास्याः पुरस्तादधाति, स्वस्ति सौममसा पुनरीति, प्रत्यक्षमेयोलब्ध, रुद्राय वा पुतत् पशूनपिदधाति, यद, रुद्रस्त्यावर्तयतु, यंदाह, स्वस्ति सौमससा पुनरेहाति, स्वस्तिमेास्य पुनरावृत्तायै दधाति, पाय सोयणी, सा देवरूपाणि प्रविशति, यदाह, स्व्यसि, रुद्रासीती, दममीदमसीति, वाग्वनामृतदाह यद्यद्भयुति, यद्वा एतत् किंच बंद- येतार यो एतदाप्यावरुन्दै, पंद् पदान्यनु निकामन, पहा अहानि वाग्विभज्यते, ने [].४६.७-८18 २१,३-४ की ३७,४-५ या.४,१९-२० गम, ४,९६-९।

·- . + " ८ अण्डं ३, प्रपा ५, मनु० ६- सध्यरादीनां श्याणां विधिः। (२६३] पृष्ठमयोगतिवदति, सर्बा | पृष्ठेऽहन्नागाप्यते, यावत्येय वोक्तामामोत, दक्षिणेनार्धन दक्षिणमर्धमनु निष्कामति, तस्मादक्षिणेन हस्तेनाममद्यते, तस्माईक्षिणोऽर्ध आत्मनो वीर्यवत्त- र, स्तस्माइक्षिणमधुर यारस्यन् पर्यावर्तन्ते, सप्तमें पदै जुहोति, सप्त छन्दारसि, छन्नारस वाग्, योयत्येवं पक्किामाहुत्याप्त्यावरुन्द्वे, सप्त छन्दारसि, मप्त होवाः, सप्त ग्राम्याः पुशवः, पस्तिनिवावरुन्ढे, वृहस्पतिवा सुन्ने रणानिति, ब्रह्म व हस्पति, भैगुण'नार यछति, रुद्रो वसुभिरांचक इति, मेवास्या वसुभिराकारमकः, पृथियस्ता मूर्धन्नौजिये, ५ वै पृथिया मूर्धा यहेवयंजन, मिडायास्पदं इति, गौवी हेडा, तस्या या एतत् पदै, धृतवति स्वहिति, स्वाहाकारणैनार यछति ।। ६ ।। हिरण्यं निघाय जुहोत्य, मिमत्येवं जुहोत्यायतनवत्य, न्धोऽध्वर्युः स्यादनायतनै जुहुयात्, पशवो थै घृत, पशेयः पर्द, बज्र५ स्फ्यो, यत्स्फ्पनु पदै परिलिपति बजेण वा एतद्य- जमानाय पर्शन परिगृह्णाति, विषाणयानुपरिलिपति, संयोनीनेवास्मै पशून परिगृह्णाति, स्थाल्यो पद संश्वपत्य, स्यां वा एपाधिक्रियत, इय५ हि पुशुनो यौनिः, स्व एवैनान् यौनौ दधाति, शौचन्नि वो एतत् पश्यो यौनश्छिा, यदप उपसृजति शर्मयत्येवं, यजमानाय पर्दै प्रयछति, घपुर पशुपति, यजमानाय हि पन्संप्रादाद, यदाह, तव राया इति, तदध्ययु पशुपाभजति, तैनापुर्युः पशुमान् गृहेषु पदै निधाति, गृहे - वास्यु पशून धाति, स्वर्गों 3 लोक आहवनीयो, यदाहनीय उपपेदन्यलोकेऽस्य पान दृध्याद्, गार्हपत्या उपवपति, गार्हपत्य हि पर्शयोऽनुपतिकृन्ते, पाभिरेचैन ५ सम्पच दधाति, पुशवो वे पर्द, मनीं रुद्रों, यदुनिमृत्युपर्यपेद्रायास्य पर्शन दध्याद्, यत्रु शान्त तदुपाध्यं पशूनार्मदाहाप, यत्सौमुनयण्या पत्नी र सैक्शापयन्ति मिथुनसाय, त्वष्ट्रिमन्तस्त्वैति, स्वष्टा हि रूपाणि विकरोति, समतिसंपादि प्रजाः प्रजायन्ते, सूर्यस्य चक्षुरासुमित्ये, -पं.यो अपरिपरः पन्था अरक्षस्यो यनासा आदित्य एत्य, मुप्पो एतदादित्यस्य पर्थ इति, चूर्णक्ति विन्दते बस्विति, वसो३ प विन्दते यः सौम क्रीणाति।। सौमविक्रयित्सोम ते क्रीणानि महान्तं यह बहु शोभमान, कलया ते क्रीणानि, कुष्टया ते कोणानि, शफैन ते क्रीणानि, पर्दा ते क्रीणानि ॥ इति, गोवा एतन्मुहिमानमुदाचष्टे, ऽथो महंयत्ययेना, मथो अक्षर- शौ वा एता मिमीते, मुंवानभ्रादगारे बम्भारा ईत्ये, ते 4 देवानार सोमरक्षय, , [७] मै १,२,४-- ६.९७८-१०१ काठ. २४,५-६। कपि ३७,५,७। वा ४.२७,२९,३ क्यच ४.३९,४१,४४।

·[२६४] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्इं ३, प्रपा , अनु. ७-८ . . . एतेभ्यो वा अघि छन्दामि सौममाहुर, स्तेभ्य एवैनाननुदिशृत्य, यो यदेवांच यज्ञस्यौपश्लिष्ट तत् परिक्रीणीते, दशभिः क्रीणाति, दशाक्षरा विरोट्, तथा वैराजः क्रियत, एकादशभिः फ्रीणाति, देश धै पुशौः प्राणा, आत्मैकादर्श, स्तया सर्वः क्रियते, धेन्वा क्रीणात्या, शिरमेयास्य क्रीणात्य, यो वाचमेवं गृह्णाति, हिरण्येन क्रीणाति, शुक्रमेास्य क्रीणात्य,- -थो तेज एवं गृह्णाति, योससा क्रीणाति, सर्वदेव॒त्यमेवांस्य क्रीणात्य, जेयो क्रीणाति, तप एवास्य क्रीणाति, यत्र वा अदश्छन्दासि सोमाहुस्तानि तमसा न प्राजान, स्त- सो गाय३ञ्जमादायोदपत, सां वो एभ्यः प्रारोचयत्, नो वै छन्दासि सौममोहर- स्तत् सौम ना आजा, मिति वाचाजान हा क्रीणाति, बहथेवास्य क्रीणात्य, पण क्रीणाति, सैन्द्रमेय क्रीणाति, यडपभैण क्रीणीयात् प्रजापतिना विक्रीणीते, वत्सरेण साण्डेन ऋय्यस्यै- न्द्रमः क्रीणाति, ने प्रजापतिना विक्रीणीते, मिथुनाम्यां गोभ्यां क्रीणाति, मिथुनमेवास्य कीणाति ॥ ७॥ ९-११ सोमो वा अमुंबासीत, ते देवा गायत्री प्राहिण्य, अमु समिहिरैति, सौ बिततर यज्ञ- मापश्यत्, सक्षत, यद्यजस्यान्तरप्योम्यात्मानमन्तरेप्यामीति, तस्यै वा एतर सौमो जीव- है प्रावीत्, स्वजा असि, स्वभूरीति, सौमस्य वा एपं जीवग्रहः, सौमुस्य वा एत- ज्जीवहे गृहीते, नाध्ययुः सन्नातिमार्छति य एवं वेद, वरुणो यो एप एतर्हि वरुणदेवश्त्यो यहुपनद्धो वरुण एनं भूत्वा विशेद्, यदोह, मित्रो ना एहि सुमित्रधा इति, मित्रमे- नुमका, समयत्येवे, न्द्रस्योरुमाबिश दक्षिणमित्यै, न्द्रौ च यज्ञ, इन्द्रः सोमस्य योनिः, सर्व प्रयन र योनी दाती,-न्द्रो यो एमिग्रा आगतमू न्यगृहीत, तर यो एतदनुकृतिमूरी आसा- दयतेऽपोर्णते, यथा श्रेयस्याय॒त्युपोर्णत एवं त, दुर्घन्तरिक्षर ३वीहोत्य, न्तरिक्षदेवश्त्यो वो एप एतहि, प्रच्युत हुतोऽप्राप्तोऽमत्रादित्याः सदा आसीदत्या, दित्यो वे यज्ञो, दितिः सोमस्य योनिः, व एचैन। यौनी दधाति, वरुणर वा एनमेवरसन्तुं मित्रमुक, स्तंटेनर स्या देवतया व्यर्धयति यहि ॥ अस्तुम्नाद् यामृपमो अन्तरिक्षममिमीत परिर्माण पृथिव्याः । आमीद्धिचा भुवनानि सम्राविश्वेत्तानि वरुणस्य व्रतानि ॥ १३ 14. १,०.६ । प्रठ, २४,७-८ अपि. ३७,७-८पा. ४,२७,३०-३१,३३-३४,३६ । काब. ४,३८,४२-४३, ४५-४६१८ । [ अस्तसारामृपयोग। ऋ ८,४२,१:३,३०,९. (प्र. पा.) ते. गं. १.२.८.१] - .

·काई ३, प्रमाअनु..] अलगदीनां नगाणां विधिः। [२५] इति वरुणमेचैनमक, स्वयेचैनं देवतया समर्धयति, पनेषु ३व्यन्तरिक्षं ततान, ति वोससा पर्याणहति, सर्वदेवश्त्य चै चासः, सर्वाभिी एतद्दयताभिर्यज क्रीत परिश्रयति, धृति, वर ध्वर न्त, मित्याह रक्षसां ध्वराय रक्षसामन्तरित्यै, वार्णमसि, वरुणस्त्वोत्त- भाविति, थारुण ३ोष एतर्हि वरुणदेव३त्य, मनुताछ यन्ति, महिमानमेवास्याछ युन्स्प, नसा वहन्ति, तस्मादनोवा३ह्यौपधयः फलं पच्यन्ते, शीपीहार्यमापृथयः फल पच्येन्यत्सम भीतर शीणां हरेयु, स्तस्माद्विरा ऑपधयः गोपीहार्य फलं पच्यन्ते, शीणां हिं सौम क्रीत५ हरन्ति, प्रच्यवस्व भुवनस्पता इति, भूताना ३ह्येपं पति, विश्वान्यभि धौमानीति, विश्वानि ३ प धौमान्यभि प्रच्ययते, मा त्या परिपरिणो मा परि- पन्थिनो मा त्या का अपार्यवो विनिति, यत्र या एनमदं आहिर्यमाण सामिगन्धर्वो विश्वा- यसुरमुप्णात्ताशेभ्यो वायस्मा पृतधोभ्यो भीपा स्वस्तिमुक, वरुणो वा एप क्रीतो यजमानस्य गृहमोद्यते, स ईश्वरोऽशान्तो यजमानु५ हि सितो, यंदाह, नमो मित्रस्य वरुणस्य चक्षमा इति शमयुत्येवं, शान्त एयोयुते यजमानस्याहि साथै, सर्वाभ्यो य एवं देवताभ्या उह्यते, यदेकोल्मुकेन प्रतितिष्ठत् पितृदेवत्योऽस्य यज्ञः स्या, दुग्निमहत्समायो, सर्या देयताः, सर्वाभिवी एतदेयताभिर्युमार्यन्त प्रतितिष्ठत्यू, पीपीमी यो एती सैभवतो, यजमान या एता अभिसंभवेतार यजमानस्य वा पशूप, स्तंर्घ एवं पशुर्यिते तमेव भागधेय- ममिसभयतो, देवता या एतं पशु धार्यमाणं नाभिप्राच्ययन्ता, स्मिन् यज्ञ आगमाना३द्यो- ऽयमितरस्तमग्नीपीमा उपप्राच्यवेतां, तस्मादेषोऽनीपासीयो, गीपोमाम्यार वा एप मंधाया- त्मानमालमते, या दीक्षते से वो एतेनैव पुर्शनात्मानं निष्क्रीणीते, स्थुलैः पौवा स्यादात्मनो निष्क्रीत्यै, तस्मादुरीपोमीयस्य पुशौनीशित३व्यं, पुरुषो वेतनात्मानं निष्कोणीत, तस्मा- दनीपोमीय संस्थिते यजमानस्य गृहेऽशित३व्यं, तर्हि निष्क्रीवोऽनृणो, बार्बम ५ या एतन, सोपो पुत्रः, पूर्वे[ी इन्द्रो वृत्रमहन्, पूर्वीयैनमेतत्सृत्वाथापरेपुरभिपुणोति, वरुण- पाशाभ्यार वा एश्योऽभिधीयते यो दीक्षते, होरात्रै बरुणाशौ, यदिया सस्स्यायेदैनुन्मुक्तो वरुणपाशाग्या५ स्या, बेक्त सस्थाप्यो, वरुणपाशाभ्यामेयोन्मुच्यत आमनोऽहिए- साथै ॥ ८॥ अनि . १४ [ बनेषु व्यन्तरिक्ष । ३५,८५,२, तै सं १,२,८,१] ·[काई ३, प्रपा०५, अनु. ५ . [२६] मैत्रायणी-संहितायाम् यु३क्तोऽन्योऽनवान् भवति, विमुक्तोऽन्यो, ऽथातिथ्य निर्वृपति यज्ञस्य संतृत्य, पन्या हस्तानि पति, पत्नी व परिणह्यस्येशे, पत्न्यैर्य रातमनुमतं क्रियते, यह पत्नी यते करत तन्मियुन, मिथुनत्वाय व पत्न्या हस्तानिपत्ये, व पल्या यज्ञस्यान्वारम्भी याने करौत्य, न्वाराय वै परल्या हस्तानियपत्य, प्रैस्तुसि, विष्णुवे त्वैति, गायत्री तेन छन्दसा गृह्णाति, सौमस्य तनरसि, विष्णवे त्वैति, त्रिष्टुभं तैना, तिथेरातिथ्यमुसि, विष्णवे त्वैति, जंगुती तैना, ऽनये त्वा रायस्पोपदै, विष्णवे त्वैत्य, नुष्टुं तैन, श्येनाय ला सोमभृते, विष्णवे त्वैति, गायत्री वै श्येनः सौमभृत्, तार वा एतत् पुनरीलभतेऽयात. यानी पाक्तत्वाय, पाको यौ, यावानेव यज्ञस्तमालब्ध, तद्वै छन्दारस्यग्रहीत, तैश्छन्दोभिहीतर्यझं गृहात, यावन्तो वा अतिथिमन्वायन्त्यपि तपा भार्ग, श्छन्दारसि यो निममुतोऽन्यायन्ति, तेभ्य एप भार्गः क्रीयते, वरुणो धै यज्ञः फ्रीतो, विष्णुः प्रतुतः, भंतुनो वा ए॒र्हि यन, स्तस्माद्वैष्णवो नवकपालो भवति, निवृत५ वा एतद्यज्ञमुस व्यायातयन्ति त्रिवृता प्रेयन्ति, ते वै यस्त्रिकपाला, स्त्रिकपालो वैष्णो देवतया, विष्णु वै देवा ऑनय- न्मामुन कृत्वा, योवृदय त्रिविक्रमते तदस्माकमिति, संवा इदमेवाग्ने घ्युक्रमा,-ऽथेदमयाद, -स्तम्मात् त्रिकपालो वैष्णयः, सोमस्य वा एतदातथ्य र गदातिथ्य, मुथुर्वा एतद रातिथ्य यो अनि मन्थन्त्य, थो यज्ञाय या एतत् क्रीताय देवतां जनयन्त्य, थो तेज एवास्मै जन- यन्त्य, यो उपसत्सु बाचास्मा एतद्वीर जनयन्त्या, ।ऽऽ हास्य वीरौ जायते, ये 4 देवाः साध्या यसंगत्यमन्यन्त पार या एतदतिरिक्त र यज्ञ क्रियते, ऽतिरिक्तर या एतर्ने क्रियते यदुना जमि जुहुति, यशपालादुपस्य तदुवैना स्पृशति, सराप्या३न्न संस्थाप्या३, मिति गीमा गन्ते, येत्सु स्थापयद्यज्ञमुसे यज्ञ संस्थापये, दातिथ्य वा उपसदा प्रयाजास्तान- नप्ननाशी,स्तस्मादिडान्तमेचे कार्य, मातिथ्य र यो उपसदा प्रयाजा, स्तस्मात्ता अप्रयाजा, उपमंदो या आतिथ्यस्यानुपाजा, स्तस्मानास्तिस्र, त्यो ह्यनुयाज, शिरो वा आतिथ्य, ग्री उपसदो, थप इतरो पुनः संहिता, प्रजापती एतानि पक्ष्माणि यंदश्ववारा, अस्य भ्रया र पाण्डे, यशमुस प्रजापति,-यनमुदेिवघि यजमुवै प्रेतुनु, श्वो 4 मैच्यो, योः प्रजापतिः, प्राजापत्योऽश्व, स्तस्मादविवारः प्रस्तरः, कार्यमया। परियो भवन्ति समापदन्यं ॥ ९॥ १५ [२६६०,१काठ २४,1की ३०.१ । वा. ५,१.५,१ ।

·. ने होग्यवे, काण्ड ३, प्रपा. ७, अनु० १.] • अघरादीनां त्रयाणां विधिः। [२३७) देवा अन्योन्यस्य वैष्ठये तिठमानाचतुर्थी व्युत्क्राम, निर्वसुभिः, सौमो रुदै, रिन्द्रो मुरुद्धि, वरुण आदित्यै,-स्तान्या एतेन वृहस्पतिरयाजयत, पामिन्द्रोऽभवत्, Aधु एतेन बजते भवति, ते यो :-...: प्रिपोस्त३न्या सस्तो समवायर, स्तोः सम : यादित एवं से निर्मछात्।। इति, ते यदा समयामा रस्ततो देवा अभयन् परामरा, स्तच एवं विद्वांसः समयमुदान्ति भवन्त्यात्मना, परेषां प्राण्या भवन्ति, ये कामयेत, ऋभुपादित, थममवमर्शयेद्, भौति, यदि कामयेत, सर्वे सदृशाः स्युरिति, सर्वान्सविमर्शयेत्, सर्व ह सदशा भवन्ति, ये व ते सयामुशभपि वा इदानी ३ऽन्योन्यस्मै द्रुह्यन्ति, तस्मात् संतान्नष्त्रिणे यद् द्रुखेत् प्रियाय नन्दै द्रुह्येत्, वा अमुस्मिन्नादित्य प्रियोस्तुन्युः सन्युदधत, तस्मादेष तैजिष्ठं तपति, तस्मात् सूर्यदेवइत्या हि सर्वे सौमा गन्ति, यो अब व देवानां प्रियस्तिन्व, स्ता एर्यावरुन्दा, आपतये त्वा गृहामीय, भये तैन बगुम्यो गृहात, परिपतये स्वैति, सोमाय तेनु रुद्रभ्य, स्तनवा ईती,-न्द्राय तेन मरुद्भया, शरमने शाफपति, वरुणाय नादित्येभ्य, एतेभ्यो व तवम्योऽने गृहते, तेभ्यु एवैनगृहाति, चतुहाति, चतुर्थी हि ते व्युदकाम, नापतये त्वा गृहामीत्या, त्मानमेव तेन गृहाति, परिपतये स्वैति, मजा न, तनुनपा तियाँ मने शाकण्यति, पशूस्तैन, यो व देवान्साध्यान् घेद मिष्यनि हु को अमे, यच कामयेत, हुई में सिध्यदिनी,-मै य लोका देवाः साध्या, आरमानमेव दीक्षया स्पृणोति, प्रजामवान्तरीक्षपा सनराम्मैपुलामायछते, कनीयो नमुपत्य- -न्तरा ३वारमान प्रजो, दियतेन भयित३पं, द्वौ यो ऋतू अडच संविध, यदकयतः स्यात्पनीमन्तरियाद्, यो ते अमे इंद्रिया तन, रिति व्रत वृतपत्ये, पो यो अमिलता देवता, ताँ प्रीणाति, तस्यार हुतर तयति, पद३तोऽन्यथा घृतयेद्र एनमभिमांनुकः स्याद्, देवताभियों एवं सायुज्यं गति, यो दीक्षते यच् सीता भिजियेत समयेयु, यो यदमुदिस्पिसृष्ट एवर स्या, दय यत्तप्ताभिजियते शान्त्या, अया तेजोमदन्ती,- -स्तंज एवापरुन् ॥ १० ॥ १६-१८ [१] इत्युपरिकाण्ड समाप्रपाठक: 1 [१०] १,२,1113 ४.१।१३८ र ५५.5 ।.॥ ५५.८ । .

·[20] मैत्रायणी-संहितायाम् . [काई ३, प्रपा० ८, अनु० १-२ अथाष्टमः प्रपाठकः। असुराणा वा एषु लोकेषु पुर आम, नयस्मय्यस्मिल्लोके, रजतान्तरिक्ष, हरिणी दिषि, ते दे॒वाः सस्तम्भर सस्तम्भं पराजयन्ता, ऽनायतना ह्यास ५,-स्त एताः प्रतिपुरोऽमिन्वत, हविधान दिव्या, ग्रीध्रमन्तरिक्षे, संदः पृथिव्या, तेऽधुव, पसीदामो, पुसदा महापुरै जयन्तीति, २ उपासीद, स्तदुपसदामुपसत्य, ताळेभ्यो लोकगः प्राणुदन्त, ने एम्यौ लोकैम्पः प्रेणुना अरश्रयन्त, यस्मातरुपसद्धमुपायनस एना स्तन प्राणुदन्त, है- हः प्रणुता राग्रीमश्रयन्त, यत्सार्यमुपसद्धमुपायन् राव्या एना रस्तन प्राणुदन्त, ततो देवा अमुयन् परांसुरा, स्तंय एवं विद्वांनुपसद्धमुपैत्यहोरात्राभ्यामेवं भ्रातृव्यमेन्यो लोकेम्पः प्रणुदते, भवृत्यात्मना, परास्य भ्रातृव्यो भवत्य, थ चै तर्हि नपुरासीत्, ते देवा एतामिपुर समस्कुर्व,- नर्मि भृङ्ग, सौम शल्य५, विष्णुं कुल्सलं, तेऽचुन्, के मामिपुमवस्रक्ष्यतीति, ते देवा अबुव, वयमेव रुद्र इति, सोऽब्रवीद्, भागो मेऽस्त्विति, घृणीष्वे, त्ययदुन् सोऽब्रवी, नमकचनपुमस्ताम्मीमा साता इति, तस्मादेतस्यैपुरस्ता न मीमारसितव्या ॥ सत्यरहम्।। इत्येवं भ्रूयात, तो रुद्रौ व्यसृज, देष हि देवानां क्रूरतम, स्तयेमाः पुरोऽमिन,- -दुर्मिना व सं तस्तैिजसाभिनव, तस्मादग्निः प्रथर इज्यते, यदन्या देवता पूर्वार यजेद- वीर्यवतीः स्यु, रप्टौ कत्लो जुह्वौ गृह्णाति, चतुरुप ति, पूर्वाधों होपोः समाहिततमः, संकेत परादतिक्रामति, सक३द्धधेपुः पराच्यपत, दतिक्रम्याश्रावयति, यूजयामिजित्यै, यद- नतिक्रम्याश्रायदनभिजितोऽस्य यजः स्यात्, सुवैणोपर्सदो जुहोति, पुरार यो एप जिता- नामन्बारोह, एकामेका है जुहोत्य, कामेकाई, मैका हित एकाईमजयन्नैकामेकाई, तिन उपसदो जुहोति, यो चा ईमें लोको, एपो लोकानामभिजित्या, अमिना मुखेन दुर्गा माटोकानन्यायन्नुपसद्धिरैमुरान पराणुंद्या,ऽग्निना या एतन्मुसेन यजमान हमलोकानन्व- बृत्युपर्मशिनातव्यं पराध, योः सार्यमुनुया३क्यास्ताः प्रातर्याज्याः स्यु, यी प्रातरनुवा३- पास्ताः मायर याज्याः स्पु, स्तोभयोवार्ययतीभवन्ति ॥ १ ॥ अय: प्रथमायामाप जुहोति, रजते मध्यमाया, हरितमुत्तमाया, मतदै हस्पति- [६...३ । पाठ २४,१०,२५,१ । कपि ३८,३-४ । [+] १.७। पाठ ५,६ गरि ३८,४ । बा ५.७१११,३५ । काम ५,९-१९६१५,३५ । - ·काण्ड ३, प्रपा० ८, अनु० २-३ अध्यरादीनां त्रयाणां विधिः। [२६९] वेभ्यः पूर्जयनमकरोद्, यत्र पुर५ युध्येयुस्तदेतांभिर्जुहुयात्, सरी यो एपा यज्ञस्य, तस्मा- यत्किच प्राचीनमग्नीपोमीयात्तदुपाशु चरन्त्य, थ बा एतदनीपोमी प्रति वाचर विसृजन्ते, यज्ञमाप्त्या वाचर बिसृजन्ते, घृतर देवा यजं कृत्वा सौममन्न, न्ह्युचौ बाई, तस्मात् खंचौ सौमीमाहुति नाशाते, अवधिपुर्वी एतत् सौम५ यदस्य मुचौ चाज्यं चान्तिकमभा',- यदाहा,- शुर शुष्टे देव सोमाप्यायामिति, यास्य मन्तः करमैऋरस्तदैकरमक, स्तदा- प्याययति, सर्व ऋत्विजा आप्याययन्ति, सर्वे हिं तान्त भिपज्यन्ति, यन्ति यो ए३ते ऽस्माल्लोकांचे सोममाप्याययितुमुदस्थुः, पराञ्चो हि यन्ती, श्वराः प्रमेतो, यदीहै,टा राया एंटा वामानि प्रेपे भगायेत, तेनास्माल्लोकानति, तेनास्मिल्लोके धृता, अनयोवी एवं गर्भ, आभ्यपि आश्चते यः सौमर हन्ति, यदाह, नमो दिवे नमः पृथिव्या इत्या, भ्यामेव नमोऽक, रातिथ्य५ वा उपसदा प्रयाजा, स्तानूनप्रमाशी, स्तस्मान्न होतार वृणीते नायम् ॥ सौंद होतः । इत्येवाह चतुर्वतस्तिस्र, श्रुत्वारिहीपोः पर्णानि, त्रिंमतस्तिस्र, स्त्रि- पन्धिहींपुर, भृङ्ग शल्यः कुलमुलं, हितस्तिस्रो, हिपन्धिहींपुः, शल्यश्च कुल्मुलं चै,- व्रतम्तिस्र, एका ३वैपु, रेपा वै परॊवरीयसी दीक्षा कनीयो तमुपैति, ज्यायासं लोकमभिजयत्यै, व्रतस्तिस्रो, द्वित्तस्तिस्र, स्विस्तिस्र, तस्तिस्र, एपो या उत्क्रामन्ती स्वर्गकामस्यो, तरमुत्तर वः श्वः श्रेयान्भवति य एवं वेद, यद् द्वादशाग्निष्टोम- स्योपसंदः म्युरैशान्ता निर्दहेयु, यति३म्रोऽहिनस्य, या गरीयान् भार उणिहां निधिणा- त्येचे तत्, तत्तिस्र एवामिष्टोमस्योपसंदः कार्या, द्वादशाहिनस्य सवीर्यत्वाय ॥ २ ॥ ४--६ अभ्यधी वै देवेभ्यो यज्ञे आसीत्, तनाविदु-रिई वा से इह चैत्य, स्तुि इति त्वर्विदु, स्तेन वै संसृष्टिमेछ,-स्तै प्रैपमैछ', स्तन्नाविन्दुर, स्तर वारस्युपर्युपरि नात्ययतर, स्तमिन्द्र उपर्युपय॑त्य॒क्रामत्, तमचायत्, सोऽये, चि. के मंति, सोऽब्रवी३०, कोऽसा इत्य, हे दुगै हुन्तैत्य, थ कस्त्वमुसीत्य, है दुर्गादाह- ति, सोऽब्रवीद्, दुर्ग व हन्नावोचथा, अर्थ वराई आमुस एकविशत्याः पुरा पारेऽ. ममयीनां, तस्मिन्नसुराणार वसु वाममन्त, स्तं जहीति, तस्यन्द्रो टुंभल्याम्यात्य पुरस्ता- द्विचा हेदुयं प्रावृथ, देतद्वा एपाभ्यनुक्ता ।। [सीद होता। ऋ ३,२९,८. ते म ३.५,१६,१११३,३] [३]ते ६.२५ । काठ २५,२ । कपि ३८.५॥ प, ७ ·. ८ [२७] मैत्रायणी-संहितायाम् [एण्ड ३, प्रपा. ८, अनु. ३-४ अतिनिद्धा विधुणा चिदस्तास्त्रि:सप्त सानु संहिता गिरीणाम् । ने या न मय॑स्तुतुर्यायानि प्रवृद्धो वृषभचकार ।। इति सोऽब्रवीद्, दुर्गादा आहेतोपोचथा, एतमाहेरैति, व५ वै विष्णुराहरद्, यौ , विष्णु, नों व जमसुरेम्पोऽध्याहरद्, यनेन च तज देवा असुराणामपिन्दन्तै, -नागपा-नुक्ता ॥ विश्वैत्ता विष्णुराभरदुरुङ्गमस्त्वैपितः । शत महिपान क्षीरपाकमोदुन ५ वराहमिन्द्र एमुर्पम् ॥ इति तद्व देवा यत्रमविन्दन्, यद्वै तद्यज्ञमविन्दुरस्त देवयजनस्य देवयजनवर, यहेवयंजन- मिरन्ति यामिछन्ति, यद्विन्दन्ति यर जिन्दन्ति, यद्वा यजमानो जोपयते तदेययंजनर, यज र ववितयजमानो जोपयतेऽसुराणा या हयमग्र आमीद, यान्निपा परपश्यस्तहेवाना, ते देवाः मुलायुफीमपन्, योवुद्धिय त्रिः सुमन्त पर्यति तदस्माकमिति, सा या इमा नि: मुमन्त पर्यंत देवा इमामयिन्दन्त, त_या पेदित्वर, विष्णु च देवा ऑनयन्नामनै कृत्वा, योदय बिक्रिमते तदस्माकर्मिति, संवा इदमेवांग्रे व्युक्रमता, ऽदमधाद, स्तव देवा इई मामविन्दन्त, या पेदित्वर, सर्ग या इय पृथिवीं यदि, रिप मैसल, मिति ३त्येयास्या यजमानः परिगृहीते, योरयाद्वै यजमानो वैद्याः कुरुते नाचानात्तापृथिव्या जयति, तस्मान्महती कार्या ज्यायमी ज्यायमी, देवांश्च या असुराधास्पर्धन्त, किंचामुराणार स्वामी नयाँ वैद्यारिन्दन्त, तघा वेदित्व, ताप यत् प्रिपर स्वासीत्तनापाघाव, न चिन्मुन्यामहा ईति, यो उत्तराधिन्दन्त, तदुत्तर ५ ५ यो पिदामहीति, दुगरपो उत्तरदिन्ये, ता एवं विद्वान्यदि पोचरयेदि च गुरुतेऽभिपूर्वमेय सपत्नस्य भाव- प्पम्य पंगु यदी याने प्रति ॥ ३ ॥ ११ पनि शत् प्रफुमाः प्राची, चतुर्विशतिरंग्रेण, विशेअर्धनेन, तथा दिरांना समिता, -यो ऐन्दामि व पिरांट, ऐन्दारमि यांपास्यैतद्यममु पुनरत्ये, तो एपोम्पनक्ता ।। १२ [तिपिमा पिता चकार। १८९६२। पिश्येता विष्णुगमरद । - ८,७७,१०, १४) ." . - ·- काई ३, प्रपा ६, मनु० ] मध्वरादीनां प्रयाणां विधिः। [२७] इन्द्राणी पत्या सुजितं जिगायौदोन पतिर्विद्ये विभेद । विशर्यस्या जपनर योजनान्युपंस्था ईन्दु५ स्थविरं निभर्ति ॥ इति, यद्वा प्राचीनप्रवणं तदेवयजनं, प्राच५ हि तर शयानमविद्, नथ यत् प्राचीन- प्रवणमुदीची नापनतं तद्यजेत, यः कामयेतो, भयो.क्योर्मभुयामित्यु, भयो एतल्लोकयो, भयोरेचे लोकयानभात्य, यस्य देव॒र्यजनस्योत्तरीदन्यदेवयजुनं तेवजेत, यः कामयेता, -ऽभि मौत्तरो यज्ञो नमेदित्ये, तद्वी उत्तरायन्नाम देवयजन, मभ्येनमुत्रो यौ नमत्य, यस्य देवयजनस्य मध्यती बहुला औषधयस्तत्पकामो यजेत, पशवो यो आँपधयः, पशुमान् भवति, यत्समै प्रतिष्ठित तद्वतश्रीर्यजेत, प्रतिष्ठित वा एतव, प्रतिष्ठित एप यो गतश्री, स्तवन प्रतिष्ठापयति, पापो हिंस, ततः प्रय॑वमानो, य यस्य देवयजन- स्यापः पुरस्तात्तद्यजेत, यः कामयेता,-भि मौत्तरो यज्ञो नमेदित्ये, पुरोऽपि म देवयं- जन, मभ्येनमुत्तरो यौ नमत्य, थ यस्य देवयंजनस्य पन्थाः पुरस्तादिरिण५ या कृतौ वा : श्रोतव्ययान् यजेते, तो आप्तं देवयज्जुनर सदेवर, यद्धि देवयंजनादेयंजनमुद्रिात- व्याय लोकमुशिये, थु यस्य देवयजनस्याहवनीयादन्या प्राचीरोपी धान्ति गार्हपत्यादुन्याः प्रतीचीस्तद्यजेत ये तल्पे वा पनि वा मीमासेर, ननुपक्तो हि वा एवं पाप्मना, ऽर्थतन्मीमार. सन्त, एतद्वै व्यावृत्तं पाप्मना, पाप्मनवैनर व्यावर्तयन्ति, यदै युनः संतिपुते प्राचीनमस्य समृद्धमेति प्रतीचीन युद्ध, पर्शयो ३ युद्धस्य समृद्ध, मापः संलु य पर्शयो, यत् प्रत्यहर- अर्थमभ्यास्य व्पृध्येनु व्युध्येतो,ऽथ यत् पहियर्थमम्यति यनस्य यां एनं समृध्येन समृध्यते, यत् युनत तद्धतिष्पवान् यजेत, यस्याहवनीयं च हरिधीन चान्तभित ५, यस्य हविधीनं च सदशान्तचिन, यस्य संदच गाईपत्यं चान्त चत, मनो वे विष्णुरिमा- छोकादजयद्, विष्णोरेयोजितमविमॉलीकार्नुज्जयति, म्यौ लोम्यो भ्रातृव्यं नुदुत, ५ यस्य देवर्यजनस्य दक्षिणा उसतं तद्भातृव्यवान् यजेत, तर दिशं दुर्गा अमुराग पृणुय सूर्ग लोकमाए, अभ्योऽमुमादित्य परिधि पर्यधुरंपुनराभाग, तर या एतदिशुर यजमानो भ्रायं प्रर्णय सर्ग लोर्कमेप, पास्मा अ#मादिरग परिधि परिदयात्यपुनरामापाय, पले यजेत यः कामयेतो, भयेषां देवमनुाणां प्रकाशे गठेयमिति, प्रग व मिरवर्पजन,- मुभयेपो देवमनुष्याणां प्रकाश गहत्य, मिास्यमानर पाजयेन्, परीधं गुंग ने परीक्षं ·. [७२] मैत्रायणी संद्वितायाम् [ काण्ड ३, प्रा० ८, अनु० ४-५ पृष्ठान्यपेयुः, परोक्ष या एष यमुभिश मन्ति, परोक्षमेयास्माद्हा पापीया५ याचं करोत्य,- थ यस्य होता प्रातरनुवाकमनुअग्निमर्पः सूर्य तानि पश्येत, तद् ब्रह्मवर्चसकामो यजेत, ब्रह्मवर्चस५ वा अग्नि, ब्रह्मवर्चसमापो, ब्रह्मार्चसमस्मा आदित्यौ ब्रह्मवर्चसमे सैद्धाति, ब्रह्मापर्ची भवत्य, यस्य देवयजनस्यान्या अन्या मध्यतो बहुला औषधयों, तो वो अंगिरसः पशूनसृजन्त, तत् पशुकामो यजेता,ऽथ यस्य देवयजनस्य मध्यत उन्न- त, मतो पो अङ्गिरसः स्वर्ग लोकमाय, स्तंत्स्वर्गकामो यजेत, निर्वस्केऽभिचरन् यजेत, यवैत निर्णयत्येवं ते निर्णयति यमभिचरति, यत् कार्यमिव स्यात् तद्यजेत, यः कार्य इ स्या, दात्मा के देवयजनं, करौत्येवैनर, यै युवान आर्पयो ऋत्विजो वैयस्तहेवयंजनं, तस्मादाहु, युात्विजीना इत्य, निवि देवयंजनं, तब एवं विद्वान् यय कचानिमाधाय यजते देयंजन एवं यजते ॥ ४ ॥ १४ यहां अस्या यज्ञियं मध्यर यदेिवं तदुत्क्रम्यातिष्ठदन्तरां देवासुन्सिस्यतान्त्सिहीरूपमिव भूत्या, तेऽविदु,यतरांन्या इयमुपास्यति त हुदै भविष्यन्तीति, तस्या वा उभय ऐछन्तु, सो नान्युतरांरचनोपानर्तत, तो देवो अपाशासु, रुप ना आग्र्तस्त्रे, ति सावीद, भागों मेऽ- स्विति, वृणीप्पे, त्याग, न्सब्रुवी, -न्मामे पूर्वाम व्यापारयात्, स यस्कामो मार व्यापारयात्र्तमेव से काममश्नुवर्दिति, तो देवाः पूर्वाग्नेच्या धारय, स्ततो देवा अभयन्, परासुरा, स्तंद्य एवं विनिता र्यामग्नेाधारयुति भवत्यास्मना, परास्य भ्रातृव्यो भवति, य तदुत्काम्यातिष्ठदन्तरां देवासुरान्सत्यतान्सिहीरूपमिव भूत्वा, सा या उत्तरयेदि, स्व- प्तानी मेऽसीति, तृप्ता हि ते तामविन्दन्त, वित्तायनी मेसीति, विना हि ते तामवि- न्दन्ता, ऽवृतान्मा नाथितमिति, नाथितार हि सा तानाबूद, वृताध्यथितमिति, व्यथिता हि सा तानाच, देतदेतद्वा एतया दे॒वा असुराणामविन्दन्तै, तदेतदैवतया यजमानो भातव्यस्त चुक्ते, ने अगिरो योऽस्या पृथिव्यामध्यसीति, य ए॒वेषु नि लोकपस्तानावरुन्छे, विदरग्ने नभो नाम यत्ता इति, नभो हि नाम ३ सोऽग्निरासीआनुदुम सैयु, मृतावती यां अस्याः पृथिव्या जीर्चर यर्जिय, देवाचरुन्द्ध, सिरहौरसि, महिपीरीति, सिरहीरूप. , पा [५] में १,२८ ते ६.२७-८। पाठ २५,६। यपि ३९,२-४। वा ५,९-१३,३३,३० । कण्व ५, १३-१८,३२,३०॥

·काण्ड ३ प्रपा० ८, अनु० ५-६] अभ्घरादीनां भयाणां विधि । [२७३] , , मिव हि तन्मुहिपीरूपमिव भूत्यातिष्ठद्, देवेभ्यः शुन्धस्त्र, देवेभ्यः शुम्भस्वैति, देवेभ्य एचैना शुन्धन्ति, देवेभ्यः शुम्भन्नि, निःसारयति, यदेवास्या उद्भन्तः क्रूरमकरस्तद- क्रूरमक, स्तनिःसारयती, न्द्रघोपस्त्विा पुरस्तासुभिः पान्वित्ये, तद्देव३त्या वा हुमा दिशो, यथादेवतमेवैना प्रौक्षी, दंतो 4 देवा असुरान्मनसा विनुद्य स्वर्ग लोकमायु, स्तं एता देवता अन्ततोऽधतासुराणामनन्यग्भावाया,ऽतो वा एतद्यजमानो भ्रातृव्य मनसा चिनंद्य स्वर्ग लोक- मेति, स एता देवता अन्ततो धत्ते भ्रातृव्यानन्यग्भावाय, तेऽकामयन्त, सपनं मातृव्यर सहेमहीति, सिहोरसि सपत्नसाही स्वाहेति, तमेव तेन काममाश्वत, सपत्नं श्रोतृय्यर मावा तुऽकामयन्त, पशुको नः स्युरिति, सिरहीरति रायस्पोनिः स्वहिति, तमेव तेन काममाश्यत, सपत्नं भ्रातृष्य साढ्वा पर्शन् भिवा तेऽकामयन्त, प्र॒जा नः स्यादिति, सिहोरासि सुप्रजावनिः स्वहिति, तमेव तेन काममानवत, सिहोरस्यादित्ययनिः सजावनिः स्वहित्या, दित्याहिं सां प्रजाभिः सह, नेऽकामयन्त, देवा नो यज्ञ विद्युरिति, सिहारस्या, वह देवान् देवायते यजमानाय स्वहिति, तमेव तेनु काममानवत, भतेभ्य- स्वे, त्युदिगति, दुवा ३ो भूता, यत्र या अ३दोऽग्निहोत्राद्विपापाक्रामसं सर्वेषु भूतेष्ववसद्, यो पशुष्यसत्तामनाछिन्नस्तुकस्यान्तरागृङ्गमवसद्, यो यनस्पतिषु तो पुतुद्री, यामौषधीषु तार सुगन्धितेजने, यत्संभान्सिंभरति यदे त्राग्यक्तं तत्समरति, योनि वा अ३दोऽनिर- स्थान्यधूनुत से पूर्तुद्रुरभवृद्, यन्मास तद्गुग्गुलु, यत् पुतिमुश्लिष्टर से सुगन्धितेजनो, यदेते संभारा भवन्ति र्यदेवोत्रागैर्युक्तं तस्यावरुद्धय, विधायुरसि, पृथिवी हरहत्ये, पार ३होते लोकांना विधृत्यै परिधीयन्ने, धुर्वक्षितिरस्य, तरिक्षं हुई हत्य, न्तरिक्षर हि युजो, ऽच्युतर्विदुसि, दिवं हति, दिपमेयनमजीगम, दुग्नेभस्मास्य, पूरीपमसीत्य, ३. होतस्मा,-s: पुरापं, देवपात्र यो उत्तरदि, देवेभ्यो देवपात्र प्राच्य५, वैभ्राजा देवा, यंदाह, विभाड् वृहस्पियतु सोम्य मंधित वन्यो वा एतदेवपात्र प्रह, प्रेयसीयमः पात्रमामोति, ब्राह्मणं तु पात्रे न मीमा सेतु यः पात्रिय इव स्यात् ॥ ५ ॥ १५ एतात्ती यो हुयै पृथिवी यावती वैदि, परिमिताा एतद्भातृव्यं निर्भज्य यजमानाय परि- गृहास्यु, ५ वा अमेध्य, मापो हुर्वि, यत्प्रोक्षति मध्यमेवैनत्करोत्यु, क्ष वा अमेध्यर, [विभ्राट् पृहस्पियतु । १०,१७०,१० सा ६२८.१४५३ ] [६] काठ २५,७ । वपि ३९,२,५१ वा २०,९,२०:१८.९८४२०३२ । वाथ २,३,१०,२७,१९,३०,०१४।

·. मैत्रायणी-संहिनायाम् [ काण्ड ३, प्रपा० ८, अनु० ६-५ यहिः स्तुणाति मध्यामेवैनां करोत्ये, तावती या हुयै पृथयी यावती वैदिः, पूर्जा बहि,- बहिः स्तृणात्य॒स्या वा एतत् प्र॒जाः प्रतिष्ठापयति, यजमानो प्रस्त, प्रजा बहि, येत् स्तरमुत्तरं वहिपः सादयुति यजमान५ चा एतदुपरिष्टादासौ प्रजानां दधात्य, थ यतॄणे अन्तर्दधात तेन यजमानो यजमानेन व्यायर्तते, बहुले यहिः स्तुणात्य, लोधुका अस्य पश्यो भवन्ति, प्राचीन यहि स्तृणाति, प्रोड् हि यज्ञो, यत्प्रतीचीन५ स्तृणीयात् प्रत्यााज्यास्य राष्ट्र५ घातक स्याद्, देयेपुर्व वैदि,-थैत्र ८ देवेषो सनतया कामयुत्ते तद्धन्ति, यदि कल्पयति देवेषु५ या एतत्सनमति, तया सैनतया यंत्र यजमानः कामयते तद्धन्ति, यो ३ पूर्वऽग्नयः प्राधन्यन् हव्य देवेभ्यो वहन्तो, वषट्कारः प्रावृश्च, दय ३योऽयमिदानी से भीषा- पाद्रवदीगु सं ओरिष्यतीति, ते देवा अपाशासु, रुप ना आवर्तस्वैति, सोऽब्रवीद्, मागो मेऽस्त्विति, वृणीष्वे, त्य, न्सोऽब्रवीत्, यो वै मे पूर्व भ्रांतरः प्राधन्वन् हन्यै देवेभ्यो चहृन्तो, वषट्कारः प्रावृश्चत्तपो भागोऽस्त्विति, वृणीष्वे, त्यमुव, न्त्सोऽब्रवीद्, यद्वेचं किंचाहुतं वहिप्परिधिं स्कन्देव तेषां भागधेयमसदिति, तैपार वा एतद्भागधेय, म- स्थन्वन्तो हि वैतं आंस, नथ ते प्राधन्य, नसोऽववी, दानि नु विष्य, ऽथोपाव- मीति, ते वा अन्याय, स्तै समन्तै पर्यविशन् यज्ञस्य गोपीाया,-५ चर्यि यशायो- पधीयते, ऽयं यजमानाया,-ऽयै भ्रातृव्याये, मौ तर करोती, ममपतर, यज्ञेन वा तद्यज़मानं प्रतरै करौति, यज्ञेनास्य भ्रातृव्यमपतरै करौति, संधि प्रतिजुहोति, न ३मि- माहुतिस्तरति, मुसृत एवैनान् प्रीणात्य, थो सुतीर्थेन वा एतदाहुतीस्तारयस्य, य५ चार्व भूपति, रय भुवनपति, रय भूतानां पति, रथ ३योऽयमिदानी से भूति, पदाहुत बहिष्प- रिधि सन्देत्तदुर्भिमन्त्रयेत॥ भूपतये स्वाहा, भुवनपतये स्वाहा, भूतानां पतये बाहर नि भागधेय परिपामेत, प्रीत्येिना, नथो हविषा वा एतत् स्कन्नैन द्वितीयामाशिपमव॒रुन्दु, तद्ध स्म यो आहारुणं औपवेशिः, किमु स यज्ञैन यजेत यो हुविपा स्कन द्वितीयामाशिपम- रुन्धं न विद्यादिति, तद् द्वितीयामेतेनाशिषमयरुन्ढे ॥ ६ ॥ १६-१८ ये पुरा ग्रन्थयो भवन्ति तान् विनश्यन्ति मानुषस्य व्यावृत्यै, प्रणेनिजत, यदुवैनयो- [७] १,२,९॥ नै ६,२,९। काठ २५,८। कपि. ४०, वा ५,१४१८-२१.११,४,३७,९,५,1 काण्व. ५,१९,२४-७ ·- काई ३, प्रपा० ८, अनु. अध्यरादीनां त्रयाणां विधिः । [2011 रभिनिपण ५ शमलममेध्यं तच शुन्धन्ति, युञ्जते मन उन युञ्जते पिया, इति जुहोति, युक्त्या एवं, सावित्र्या जुहोति, सवित्प्रसूते एवं प्रवर्तते, हवि हुवि/ने, यदुपानक्ति हविर्भूत एवं प्रवर्तेते, अधो अभिवृत्ते एवं परन्युपानक्ति, यद्वै पनी यनै कति तन्मिधुन, मिथुनुत्वाय वै परन्युपानक्त्ये, 4 वै परन्या यज्ञस्यान्वारम्भौ यद्युझै करोत्य, वारम्भीय 4 पत्न्युपानक्ति, प्राचीन पानकि, प्राङ् हि यज, रिन्यविन्यपानक्त्य, परिमित५ हि मनुष्या उपाञ्जन्ति, दक्षिणत उपानक्यु, दीची खेत मनुष्यलोकमुपार्वतेते, नितिगृहीतो वो एष अभयतः सदृष्टः शुश्को, यदुपानक्ति शर्मयत्येवं, शुष्को वो एपं दुर्वाग्यजमानस्य गृहमावदति, स ईश्वरोऽशान्तो यजमान ५ हिरसितो, स्तदनुगृहन्तो यन्ति, ययुरक्ष्यैदेत, सुवागावद देव र्यानिति वदेच्, शर्मयत्येवो, थोऽशमयित्वैवाशिषाशास्त, हवि व हुवि- धीने, स्तीत्वा वै बुहि विरामादयन्ति, तम्माद प्रस्तर स्तीत्वा प्रवर्तयन्ति, हविच हुधि- धीने, अनूच्यमानासु चै सामिनीपु हविसादयन्ति, तस्मात् प्रययमानयोहोतान्याहे, मै वो एते, इमे या एतत् प्रवर्तयन्ति यविधीने, तस्मात् पूर्वस्या जनताया अपुरा जनता क्षेत्रम- भ्यारोहुका, ते यहि अवतयेयुस्तहि होतानुब्रुवन्मनसा पुदो तां जनता प्रतिनुदे, दयुजन्यं भय नुदेति, विा एपो, विश५ वा एतत् प्रतिनुते, नभ्यवचारकास्य विट् क्षेत्रं भवति, नीयान ५ व रक्षासि यज्ञमवयन्ति, यद्वनि जुहोति रक्षसामपहत्यै, चैष्णव्या जुहोति, विष्णुवं यज्ञो, विष्णुनैव यज्ञेनु यज्ञाक्षास्यपहन्ति, यद्गायत्या जुहोतीमा तैनाक्रमते, यस्त्रिष्टुंभान्तरिक्षं तेना, -ऽथ यंदावनीय गछतः स्वर्ग तेनु लोक, त्रीन प्रक्रमान् प्रतिविमते, प्रयो वा इमे लोका , इमाने लोकान् यजमानायोशिपति, वैष्णवमुसि, विष्णुस्त्वनि- झाविति, वैष्णवर हि हविधीनं, दियो विष्ण उत वा पृथिव्या, इति दक्षिणस्य हनिधीनस्य मेथीनिहन्ति, मुखत एवं यस्याशिपमंवरुन्दै, यमध्वर्युः प्रथम ग्रन्धि ग्रनाति त प्रथम विश्सयति, यदन्यै पूर्व विखसयेदमेहेन प्रमीयेत्, विष्णोर्नु कर वीर्याणि प्रयोचमित्यु- तुरस्य विधीनस्य मेयीनिहन्ति वैष्णा, वैष्णय हिं इविधीन, स्वयैव देवतया, यौ अस्कभायदुत्तरर सधस्थमित्य, दौ यो उत्तर सुधस्थ, मसुष्मिन्ने विधीन ५ सैमिनोति। ञ्जिते मनं उत०...) र ५,८१,१, ते सं १,९,१३,१४,१,२,१, ने. आ ४,२,१। दियो (या) विष्ण उत. ...) अथर्व ७,२६८॥ विष्णोर्नु के वीर्याणिक 1 १.१५४,१, अथर्व ७,२६१, ते स १.०,१३,1] ·[२७६ मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्डं ३, प्रपा० ८, अनु. ७-८ ॥७॥ । . ओ चामुपस्थमद्रुहा देवाः सौदन्तु यज्ञियाः । इहाद्य सोमपीतये ॥ २० इति य एवं देवा यजियास्वान् हुविध/ना आसादयति, तार श्ची भूश्तेऽभिय॒जते, दुण्डो वा एतदोपरो वपट्कारेण निरहन्, यच्छदिभिनिर्दधात्यपिहित्या अछिद्रत्याय, विष्णोः पृष्ठमसीत्य, द एवं, विष्णो ररांटमसीत्य, द एवं, विष्णोः शिप्रे स्था, इतीम एवं, मुसतो वो एतत, स्वया देवता शिरो यज्ञस्य समरति, विष्णोः स्यूरीति, तस्मादिद शिरः पोटाविष्कृतं, प्रतष्णुिः स्तयते वीर्येणे, ति प्राडुत्क्रम्य वदत्य, तो धै विष्णुरिमा- ल्लोकानुजयद्, विष्णोरेवोज्जितिमन्यिमौल्लोकानुज्जयति, प्रैम्यो लोकेभ्यो भ्रातृष्यं नुदते ॥ २१ देवस्य त्या सवितुः प्रसर्व इति, सपितृप्रमूत एवैनामादत्ते, ऽश्विनोहुभ्यामित्य- श्विनी व देवानामध्युः, पूणो हस्ताभ्यामिति, देवताभिरेवा, ऽभिरसि, नारिरीति, रेमिव वा एतदभिः, शमयत्येवे, दमहर रक्षसो ग्रीयो अपिकृन्तामी, त्याह रक्षसां घरीय रक्षसामन्तरित्या, इदमहसौमे समानौ योऽसमानोऽरातीयति तस्य ग्रीवा अपिकृन्ता- मीति, समानौ वा सिमानो वारातीयति सर्वतया पर्यापन, प्राणां वो उपर्या:, शिरो हविधीन५, शीपन्या इमै प्राणा, स्तस्माद्धविधीने, ऽन्ती इमै शीपन प्राणा, स्तस्माद- न्त, श्रत्यारो या इमै शीपैन् प्राणा, स्तस्माचत्वारः संतृणाः परः, संतृणा हि परः प्राणा, विधृता उपरिष्टाद्, विधृता ३हीम उपरिष्टात् प्राणाः, पूर्वार्धे वो डुमै मुखस्य प्राणां, एतत् सुलु ये सुवि/नस्य पूर्वाध ५ यदक्षिण हविधीन, तस्मादक्षिणे हर्षीिने, बृहन्नासि बृहद्राया इति, देवा ३ह्येय वृहद्, वृहतीमिन्द्राय वाच ५ वदेत्यै, न्द्रो हि यज्ञो, रक्षोईण १ बलगृह- नमित्या, ह रक्षसां धय रक्षसामन्तरित्यै, वैष्णवीमिति, विष्णुहि यशो, ऽसुरा वां एतान् बलगान् देवेभ्यः प्राणेषु न्युसन, स्तान् बाहुमात्रैऽन्यविन्द, -स्तस्मादाहुमात्र सैयर, या कृत्या यंच् शफर यंदर्भिचरितं तदेतद्वपति, प्राणां या उपर्चा, यय- - [आ यामुपस्थमगुहा० पीतये। ऋ २,४१ २१, नि ९३७ । प्र तद्विष्णुः स्तवते. विभ्वा । १.१५४,२, अथर्व ७,२६,२-३, ते वा २,४,३,४, नि १,२०] [८] मे १.२,१०। ६,२,१०-११ । काठ २५.९ । पि ४०,२। वा ५,२२-२३,२५-२८,६१,३ । चाव ५.०८- २९३१-३६.६,३,४ । [देवस्य स्पा सवितु । भयर्व १९,५१,.]

·काण्डं ३, प्रपा ८, अनु. ८-९) अध्वरादीनां त्रयाणां चिधिः) [२७७१ २२ सिञ्चति तस्मादिम उदन्वन्तः प्राणाः, माणा वा उपरां, यवस्तृणाति तस्मादिम लोमशाः प्राणा, अर्थ यढयसिञ्चत्य च स्तृणाति मस्तिष्को वो एवं क्रियते, हेन अधिवणे, शिरो हविधीन५, शीपन्या इमें हनू, तस्माद्धविधीने, ऽन्तवी इमें शीपैन् हेन, तस्मादन्तरिम वो एते यत्संतृन्या, दिमै एवं संतृन्यात्, तत्संपाये एवं, यङ्गुलमन्तरी कार्य, बङ्गुलर ३हीद, मन्तरा व नकिच, शिरो हविधीनं, पृष्ठमांनीध्र, मुदर र संदः, प्रांड हि यज्ञः संरहितो, हेनू अधिपंचणे, निहाधिपंचणं, ग्रावाणो दन्ता, मुखतो वो एतत् प्रजापते: सौम पिन्ती,-न्द्रो वे मुह,-न्स इमा प्राविशत्, ते देवताः प्रैपमैछ, स्तनायि५,- स्तै भूतान्युपारवन्त, यो नोऽधिपतिरभूतन्न विन्दामा ईति, तदुपर्धाणामुपरवत्व, यत्त- दुपारवन्त चतुर्धावस्तादेवैछ, नेकधा पुगेऽन्वृविन्दु, स्तस्माचतुर्धास्ता, देकधा परी, यदुपराननुमती,न्द्रियस्यावरुद्धथै ॥ ८ ॥ पृथिव्य त्वा, ऽन्तरिक्षाय त्या, दिवे स्वे, ति प्रोक्षत्ये, पा३ ह्येपो लोकानार विधृत्यै मीयते, प्रिौद्धति, पित्पा हि देवा, अंधो पो पो इमै लोको, एम एचनां लोकेभ्यः प्रोक्षी, दन्न५ यै येवा, ऊर्गुदुम्बरो, ऊर्गुदुम्बरो, यद्ययमतीभिः प्रोक्षत्यूजी या एतदन सम- धपत्यु, १५ वा अमेध्य, मापा हुर्वि, यदयसिञ्चति मध्यमेवैनत् करोत्य, १५ वा अमे- ध्यर, यवस्तृणोति मध्यमवैनत् करोति, पितृदेव३त्य ५ वै निखातममेध्यमन्यदेवत्य, मस्या खलु पो हुा उनमा औषधयो, यवस्तृणात्य॒स्या एनामुत्तमार्धे मिनोत्य, निसातवा- भ, दन्५ वै यया, ऊर्गुदुम्रो, यद्येचुमवास्य॒त्य॑न्ने वा एतद दधाति, न यनुमृत ऊों धिनौति, नौ घगतेऽन्नादिनौति, निनानस्त्वा मारुतौ निहन्विति, मनो ये निताना, प्रणा मारुता, मित्रावरुणा धुर्येण धर्मति, मित्रमेयैनां दाोर, वरुणः कल्पयति, विधृत्यै च खलु वा एपो प्रजानां क्लप्त्यै च मीयते, मित्रावरुणो वै देवानां धर्मधारयो, देवर वा एतद्धर्ममदीधरता, यंदोदुम्बरी, ब्रह्मपनि त्वा क्षयानि पहामीत्या, शीरेपी, ब्रह्म ह भ रहैत्या, शिषु एवैष परिग्रहो, घृतेन पावापृथिवी आपुणेति, घृत यावा- पृथिवीं व्युनत्यु, दर वै संदा, ऊर्गुदुम्रो, ऊर्गुदुग्यरो,यदीदुम्बएँ, चा एतन्मध्यत आत्मनो धत्ते प्रजानां च, प्रजापतेवी एतदुदैर् ५ यत्संहः, प्राजापत्य उद्गातो, तस्मादृहातान्वारभते, [२] मैं १.२.११३ ते ६,२,१११ काठ २५.१०॥ कपि ४०,३ का ५२६,२८६,१,१६ । कप ५,३३,३६१,२ - ·-- . . . , . 1.७८] मैत्रायणी-संहितायाम् । [कण्ई ३, प्रपा० ८, अनु. ९-१० यजमानो वाँ, औदुम्बरी वर्षिष्ठा कार्या, मैंन५ समानानां गमयति, विश्वजुनस्य छाया- सी, ति छर्दिरभिनिधाति, गोत्राद्गोत्राद्धि प्रर्पत्न्यु, दुवै सदो, यदन्यैनान्येन संमि- नौति तस्मादुदैरमन्पैनान् येनामेन संतृत, उदर५ वै सदो, यदुनूचीन मिनुयात्पुराचीन जग्ध- मतीया, द यत्तिरीन मिनौति तस्माज्जग्धर, सोण्यङ्गान्यनुवैति, प्रजा या एतत् समी- चीन मिनोति, समीचीरेनं पूर्जा अभिमावर्तते, सध्यात इव से भवति, समान सांका- शिन कार्य५, समाना ३हीमें प्राणी, ये द्विष्यात्तस्याक्ष्णया मिनुयात्, प्राणानस्य मोहयति, प्रमायुको भवति, यदि कामयेत, वत् पर्जन्या इति, नीचैः सदो मिनुयाद्, वृष्टिमेयं निय- छति, यदि कामत, ने चपेत् पर्जन्या इत्यु, चैः सदो मिनुयाद्, पृष्टिमेवोपाग्रही, भवछ- दिरमिष्टोमै स्यात्, तेजसा त्रिवता समितं, पञ्चदशछदिरुक्थ्ये, पञ्चदर्शन बजेण समित, सुप्ठदृशछदिरतिरात्रे, सप्तदशौं – प्रजापतिः, शाजापत्या रात्रिरांनुष्टुभी, यज्ञकृतून मवैषा व्यावृत्तिः, प्राचीनवरश५ हविधीन मिनोत्यू, हि द्यौः, प्राचीनव शमांनीध्र, मध्यर ३ह्यन्तरिक्षं, तिरीनवशा संद, स्तिश्वी ३हीय५, यजुपा हविधीनं मिनोति, निरुक्ता हि द्यौ, यजुपा मदो, निरुक्ता ३हीय, मय पानीध्र, मनिरुक्तमिव ३ह्यन्तरिक्ष, मर्धा- सीधस्यान्तयेदि मिनौत्य, धै यहि३द्य, ध५ ३ह्यन्तरिक्षस्यास्मिल्लो३के, उधममिन् ॥९॥ २३ सुवाइनभ्राधारे बम्भारा इत्य, ते 4 देवानार सोमरक्षय, एतेभ्यो चा अधि छन्दारसि सौममाहुर १, स्तै सोमपीथेन व्याय॒त, त एतानि द्वितीयानि नामान्यधत्तमङ्गलेछोय, सोम- पीथी ना उपनमादिति, तस्मादेत दिनामान,स्तै वा अन्वायर, स्ते ने मुयर, स्तस्मा. देतेऽतिहाय पट् क्रियन्ते, ने हि मगर, स्तेपार यो एप लोकौ यायुर्भि न्युप्यते, तो ऽविद्वानाक्रामत्यातिमार्छत्य, थ य एवं विद्वानाक्रामति ने सदस्यामतिमार्छति, पार का एप भागौ यसापायन्ते, हे वास्म तैनाभीयाः प्रीता भवन्ति, यजमुखर व पंवमानो, यत्पवमाने स्तुश्ते ३ प्रयो पिहियन्ने यन्त्रमुदेिवाधिविष्ट्रियन्ते, जम्भो व नामासुर आसीत्, से युनमगिरत, से आग्मी, न प्रामोत्, तमाग्रीधात्पुनर्परुज, देहि जीवं, तस्मादाग्रीधाद्वि- ट्ठियन्ते, दक्षिणतो व देवानसुरा यज्ञमजय, स्त उद्धा आनीध्र समनिष्टर, स्तमाग्रीधाव पुनरभ्युजय, नेतद्वा अनभिजित, तस्मादाग्नीघ्रादिहियन्त, एतत् प्रति व देवानसुरा य - [१०] ६,३,१।३४ ६.१ । कपि ४०४ | वा. ५.३९ । का Ant ·[२८] मैत्रायणी-साहितायाम् [ कई ३, रा. ९, अनु । यथ नरमाप्रपाठकः। युवा वा एप संक्रामन्नति प्रायणीयाध्यातिथ्य, मातिथ्यदिध्युपमैदा, सं उपसद्भयोऽधि पा प्रणीयते, यदंगृहीत्ाज्यानि प्रणयेयुरपनीत यजमान, मथ यद्गीत्वाज्यानि प्रणयन्ति वनर वा एतद्यजमानोऽन्वारभते, प्राचः सौमेन प्रयन्ति, प्रांची पत्नी पूर्वमनिमम्युति, सौमिन वा एतद्रांज्ञान्तिो यन्ति, यस्य व मनुष्यराजौ गृहमागंछुति तस्य धै नहि दैश्वर्य, यदा व स ततः शार्यतेऽथ तैपा तत्पुनर्भवति, तस्मादाहु(पित्रता इत्य, पि येषां तस्मिन् तर, मोमो या एतंद्राजा गृह प्राप, तस्य वै तर्हि दैश्चर्ये, या वै स ततः च्यवतेऽय संततम्यो सृिजते, तसर्जनानार पैसर्जनत्वं, त्व५ सोम तनुद्भया इति, यदेव तकृत चान्य कुतुं नस्तनावयजति, द्वाम्यां गार्हपत्ये जुहोति, द्विपाद्यजमानः प्रतिष्ठित्या, आयामी, अन्तरिक्षमे प्राप्यान्यदेव रूपमुक, वैष्णव्या हुवि/ने, ऽदै एवं प्राप्य, विष्णुवं यत्रो, विष्णुमे यजमुरु, रसुरा वा एतं देवानामादित्सन्तु, ते देवां अनु कृत्वा लोकमहरन्, यंदमुमत्या जुहोत्यमेवनं कृत्वामुं लोकर हरन्ति, सर्वेभ्यो वा एप भुतेभ्या राहि- पते, यन्सौम्पा जुहोति॒ि मनुष्येभ्यस्तैनाडियते, यदप्नुमत्या पिति॒म्यस्तैन, यंदामेश्या यस्तैन, यद्वैष्णव्या यज्ञाय तेन, सर्वा वा एतत् प्र॒जो वरुणो गृह्णाति, यत् सौम्यो जुहोति मनु३प्यारस्तन वरुणान्मुञ्चति, यदनुभत्या पितृस्तन, यदा या देवोरस्तन, यद्वैष्णपा यौ तेन, संगी वा एतत् प्रजा ठणान्मुश्चत्मानना व मुंखेन देवा इमौल्लाकानभ्युजनयन, गाईपत्येना, लोक, मामीधेणान्तरिक्ष, माहवुनीयना, लोके, तस्मात् धौ अनया आधी- यन्त एषां लोकानामभिनित्या, इन्द्राग्नी वा अपुरा अग्नी, अमिरपुरा, इन्द्रः पूर्वः, प्रजापनिराहनीय, स्तस्मादेष उपोप्ते सायता, उत्तरो हि पिता पुत्रा, दुतरो भ्रातृव्याद्भवति यं एर दो,-ऽग्रेण प्रणयेतीः श्रिय एवं परिगृहीत्य, साम्यो ५ बाह्मणों देवतया, स्वर देवतया, प्रजा । पयोऽयो, रुद्र आहवनीयो, यदंग्रेण प्रणयेद्रायास्य पनपि- दध्यान, पदेिवं प्राङ् प्रणीयः पशूना गोपीायो, वन्तरिक्षर ३वीहीत्य, न्तरिक्षदेव- ३त्या वा पुर्य एतहि, प्रेच्युत होऽप्राप्तोऽमुंत्री, ऽऽदित्याः सदा आसीदैत्या, द्वित्यों व यो, अदितिः सोमस्य यौनिः, स्त्र एवन र योनी दधाति, देव सवितर्प ते मामा इति, पंप यो एप पुरांभूद, दुबैभ्य एपेनर संप्रादा, दुतच देव सोम देवांनुपाता इति, " [१] १.२.१३॥ ३.०६.२ मी४०। ५,३९,३९-४०१२, ५,४४,४८-५०,२,१०॥

·काण्ड ३, प्रपा ९, अनु, १-२ ] अबरादीनां त्रयाणां चिधिः । [२८२ १ . ३ह्येप देवानुपातत, इदमहै मनुष्यान्सह रायस्पोपेण जया चौपायर्तता, इत्याशिपमेवा- शास्ते, नमो देवेभ्यः," स्पर्धा पिर्तुभ्या इति, नमस्कारों देवाना, स्वधाकारः पितॄणौ, निरुणस्य पाशादमुक्षीति, वरुणपाशादेवं निर्मुच्यत आत्मनोऽहि सायै स्वरभियंक्शमिति, यज्ञो वै स्व, युज्ञमेवाभिषिपश्यति, ज्योतिषैश्वानरमित्य, सौ वो आदित्यो ज्योतिर्वैश्वानर,- -मुनिना वा एष तन्यु विपरिधत्ते यो दीक्षते, ऽग्नी रुद्रौ, यदुर्मिना पुनर्यथायथं तु३न्य न विपरिदधीत रुद्र एनमभिानुकः स्याद्, यदाहा,ऽमे व्रतपते या त तन्मय्यभूदेपा सा त्वय्य, ग्रे वतपने या मम तनूस्त्यव्य दिय५ सा मयीत्य, मिना वा एतत् पुनर्यथायथं तन्बु विपरिधत्त आत्मनोऽहिसाय ॥ १ ॥ • न पमप्यता होत३व्यं, न हि दीक्षितस्यानो जुह्वनि, वैष्णवीमुनूच्यात्यो, वैष्णवी हि प, स्तनाहु, होतृव्यमे, परुष्येवं जुहोत्यायतुना इति, तन्न संयर, पस्यैान्तेऽग्नि मधित्वाथ होत३व्यं, तत्स्विदुर्भय॒मक, र्जुहोत्याह, न दीक्षितस्याग्नौ जुहोत्य, त्यन्यानगां, नान्यानुपागामित्य, ती ३ह्यन्यानेनि, नान्यानुपत्य, चाक् त्वा परेभ्यः परोऽव॒रेभ्योऽविदुर्मि- स्य, वरिष्येनं परेभ्यः परोऽवरेभ्यो विन्दति, ते त्या जुपामहे देवयज्योया इत्ये, ते५ ३प जुर्पते, जुटर विष्णुया इति, यज्ञायचन जुटर विष्णवेऽक, विष्णवे त्वे, ति पर्यनक्ति, हुर्भूितमयन ५ वृश्चत्य, यो अभिमृतमेचे, य इत्थं वेत्याहु, णो मेधात्सोऽपावृत्तो, य अर्जुन शल्का से वार्य मेधुर्मुपस्थितो, य अर्जुपरिष्टादुविनतो, योऽधिशाख्यो योनिः स, यो वा अस्या अधिजायते स योनि, मानिय५ हि नस्पतीना योनिः, पलपि ३श्च्यो, यदपुरुपि वृधयथा पुरुष्यवछनमेवर स्या, दनक्षसंग स्थाणुरुशिष्यो, यदक्षमंगर स्थाणुमु- शिवद्वजो भूत्वा यजमानस्य पशुन् प्रतिहन्यात्, पश्चारनिः कार्या, पढ़या समितः, पडरत्मिः कार्या, अनुभिः समितः, सप्तरिलिः कार्य:, ससंपदया शकर्या समितो, ऽष्टारस्निः कार्यों, गायत्र्या समितो, नवारनिः कार्य, स्तंजसा त्रिवृता समिती, दंगा- रनिः कार्यो, विराजा समिता, एकादशारनिः कार्यः, विटुंभा समितो, दादृशारनिः काइयो, जगत्या समित, स्त्रयोदशारनिः कार्य, स्त्रयोदर्शन प्रजापतिना समितः, पञ्चदशारानिः कार्यः, पश्चदर्शन बजेण समितः, सप्तदशारनिः कार्यः, समदर्शन प्रजापतिना संमिला, एविश्- .. .. . [२] मैं. १,२,१४१ नं. २,३,३ । काठ २६,३-४ । कषि ४१.१-२। वा ५,४२ । कान ५,५२-५३ ॥ म.३६ ·[...] मैत्रायणी संहितायाम् [काण्ड ३, प्रपा. १, अनु. ३-३ " , : शत्यरलिः कार्य, एकविरशैन समित, स्त्रयोविशत्यरनिः कार्य, स्त्रयोविरशैन समितः, पवधियत्यररिनः कार्यः, पञ्चविरशैन समितः, सप्तविशत्यरनिः कार्य, स्त्रियन समिता, एकविशदरनिः कार्य, एकत्रिर्शन समित, स्त्रयस्त्रिशदरनिः कार्य, स्त्र- यविरशैन समितो, योगान् पुरुष ऊन गाहुस्तावान् कार्यो यदि वा यावान् रथे तिछन्, गावान् में पुरुष ऊपयाहुः सतस्यामा मात्रा, ऽथ तो चीयान्वयाने काश्यों, यौ हुशासौ बहुपूर्णः मु का भुम्न एवं, भुमान ५ ३ प एतस्य जोह, भुमानमस्य गृहाति, भुमानमस्य पशवोऽपतिष्ठन्ते ॥ २ ॥ २ जापधे नायस्पैनमित्या, हत्या एवं, संधिते मेनर हिसीरिति, जो 4 स्वधिति,- -धनाद्वानास्मा एतदन्तर्दधात्यहि रमायै, यो वा एतस्याभिहतस्यांग्रे शंकलः परापति तमस्य तेजोऽन्वपक्रामति, यत्त पुनराहरति सतेजस्वाय, पञ्च प्रहापयति, मधुवनमनुपर्यावर्त- यति, जो प-स्तस्मादा डुमै लोको नीर्यमाणाद्विम्पती,-वरी ३योऽशान्तो नीर्यमाण एमालाकान् हिरसितो, यदाह, दिवमग्रेण मा हि सीरन्तरिक्ष मध्येन पृथिव्याः संभव प्राज गति शमयत्येवं, शान्त एवं नीर्यत, एपो लोकानामहि साप, सर्वस्य वो एप मिर यो दीक्षितः, स एतमहिरसी, दीश्वरा नस्पतयोऽपिधिष्ण्य भविता, यदानवने जुहोति पुनरयन प्रंजनपति, तस्मादाचना या रसः प्रजायन्ते, पशुना समितः कार्यो, देश पशीः प्राणा, आत्मैकादशो, setथुपो ब्रह्मणी दशमै, आत्मकादर्श, स्तथा पशुना समितो, ऽष्टाधिः कार्या, गायत्या रूप, गायत्रो हि पो, गायच्या व पतन्त्या यंत्र पग परापतत्ततः पोऽजायत, तस्मात् पर्णमयु, एतत् संलु चै पूर्णस्य सारर यत्सुदिर,- स्तस्मात् सादिर, हुई यो जसा आदित्य आसीत्, तमितोऽध्यमु लोकमहार,-स्तताऽध्यम लोकमहर स्तस्माज्ज्योतिपो बित्योऽजायत, तस्माद्वैल्यौ, ब्रह्मवर्चसकामेन कार्या नलवर्चस्य समष्टया, अंधी ज्योतिष मस्ती, न्द्रो व यतीन्सालावृकयेभ्यः प्रायछत्, पार यो पंतप्मचारी मसाधर्युरासी३८, योऽयं हरिणस्तस्य॒ यः सोमपी आसीत् से स्वजोऽभवत्, तम्मारिणः मर्ज सादति, सोमपीयों वस्यैप से, चमस न्यौजन्ती रोहितकोऽजायत, तस्माद्रोहीतक, स्तस्माद्रोहीतके रोहितके स्वतः, पृधिव्य सान्तरिक्षाय त्या दिवं त्व, ति ग्रोवस्ये, पार प लोकानार विधृत्य मीयते, विप्रोति, पित्या हि देयां, अधी - [३] १,२,३,३ । २६.१ । या ४१.३। या ३३१.१७,५,२२-२७,४२-४३६.१-४,१५१ २३१११७-१८, ४,२,२३,५,३३,३५-३६,५४,३,१-५,३७,११११.०८-२९.१३,३३ ।

·भाई ३, प्रपा १, अनु. ३-४] अध्वरादीनां त्रयाणां विधि te त्रिपदयैवैनं गायन्यो प्रौक्षीद्, वो 4 यूयो, उन्नर येवो, यद्यमीभिः प्रोक्षति पण या एवंद जयति, तेजो 4 यूप, एवं खलु या औषधीनां तेजो यद्य, स्तस्मादतर शिशिरा औपधयोऽनुप्राणान्ति, यद्येवमास्यति तेजसि वा एतत्जो दधात्प, क्षर वो अमेध्य, मापा हुवि, यवसिञ्चति मध्यमेवैनत्करोत्य, ईर वा अमेध्यं १, यवस्तृणाति मध्यमेघनत्करोति, तक्षितो वा एप नो यर्शकमास्य॒र्त्य, नमवैनमकः, स्व एवैन ४ स्थाने दारय, वृक्ण एभूद्, घृतन द्यावापृथिवीं पुणेति, घृतेन यावापृथिवी आंपूरयति, - यजमानो चा अमिष्ठास्तेजो घृत, मान्तमविछिन्नमनक्ति, गंजमानमेव तेजसानक्ति, वस्त्या सविता मध्यानक्त्वित्ये, तद्वै देवानां मधु यद् घृत५, सवितग्रस्त एपैन मंधानुक्ती,न्द्रस्य चपालम- सीत्यै,न्द्र हि चाल ५ सुपिप्पलो औपधीस्कृधीत्पा, पधारेवं फेलं ग्राहयति, तस्मादीपु- पयः शीपैन् फलं गृह्णन्ति, दिवर्मग्रेणोत्तभाना, अन्तरिक्षु मध्यापण, पृथिवीं परेण दृरहत्ये,- -पार ३खेप लोकांना विधुत्यै मीर्यते, तो ते घामान्युइममि गंमध्या, इत्यवदधाति वैष्णव्या, वैष्णवो हिं यूपः, स्वयैव देयतया, विष्णोः कर्माणि पश्यते, ति संकुल्पयनि समितवाय, ब्रह्मवनि त्या धनि हामी, त्यादीया, ब्रह्म दृह क्षत्र हरहत्या,- शिष एवैप परिन३हो, पोऽनुपरिपिञ्चति धृत्यै ॥ ३ ॥ पंचो व युपो, यदन्तदि मिनुयानिदुईद्, यहिर्यनयरुद्धः स्या, दुर्धमुन्नदि मिनी- ' त्य, ध बहिर्वेद्य,वरुद्धौ हु भयुक्ति, न निति, नॉपरस्यापिः कन, यदुपरस्याविः कुर्याद्रथेष्ठः स्यात, प्रमायुको यजमानो, नातिस्थूलः कार्यः, (धं जो नी, ने अत्यणु, भयान्तरा, यौन 4 दुवाः स्वर्ग लोकमाय,-स्तेऽमन्यन्ता, नैन नोऽन्य लोकमन्नारोस्यन्तीति, तर यूनायोफ्य, तपम्प पर्व १, यईपः पुरस्तात्मीयत स्मर्गस्य लोकस्पानुक्मात्य, दिप्णोः परमं पद, मिति समुन्मार्टि सुगम्य लास्य समुष्टये, नाभिदौ परिव्ययस्य,मी औषधया, ऊर्जर या एतन्मध्युत आत्मनो धने प्रजानां च, यदि कामयेत, प्रजा नीयरित्य, रानान्पान्मिनुयान, ji al [ar (या) (4) धामान्यु (वास्तु) 18. १,१५४.६. . ५ १,३,३२, २७। विष्णोः कमाणि पश्यत १२१९ मा Fist, अE . मं, १.३६.] [४] मैं. १,२,१४॥ १. 1,३,४। स्ट. २२,६ मी ४६.४ । वा. ३.५६.३ [तरिना परमं पर। ४ १.२२,२०, मा १६७२, अब ७६. सं. १,२,३०४४.२.१.३ ] سه ·मैत्रायणी-संहितायाम् [मण्ई ३, प्रपा० १, ननु । नियन्ति, यदि कामयत, वर्पत पर्जन्य, ऊर्जा यजमान र समर्धयेयमिति, परिवीयोची- मुंडेद, घृष्टया एवैमा न्यूहत्यू, जी यजमान र समर्धपति, यदि कामयेत, न व पर्जन्य, ऊजी यजमान ५ व्यर्धयेयमिति, परिधीयावाचीमबोहे, · वृष्टयरमा न्यूहत्य, जी चजमान ५ ज्युर्धयति, सर्वदेव३त्यो वै यूपो, यनिखातं तत् पितार, यंदूध तन्मनुष्याणा, यंत्र राना दोषधीनार, यदध रसायास्तविश्वेषां देवाना,-मिन्द्रस्य चपाल, ये 4 देवाः साध्या यमित्यमन्यन्त पार वा एतदुपरिटायपालस्याङ्गुलिमात्र कार्य, मङ्गुलिमात्र दि वेदना आमीन, यतो पीपः कुर्यानो भूत्वा यजमानस्य पशूनतिष्ठ, दिन्द्रो चे वृत्राय मुद्यन्, मोऽब्लीयत, तस्य बा एतदनुनथै यचपालं पृथमात्र कार्य,- पृथुमात्र र हि नंदग्रा धामीद्, यदणिमुतोऽगृहात् तस्मादणिमनी, यदिन्द्र उदयटन स्मादन्द्र, यदि कामयता, ऽन्येऽस्प लोकमारोहयेयुरित्य, न्यस्य वृक्षस्य स्वतुं कुर्या, दन्येऽस्य लोकमन्या- गेदन्नि, यदि कामत, जामनुसैतनुया, दिति पस्य स्वहं कुर्यात्, जामेवानुसत- गोनि, यजमानो यो अमिष्टा, स्तजोऽमि, यदित्थर येत्थर या मिनुयायजमान जमा पर्धये, दाग्निना सणं मत३च्या यजमानस्य सतेजस्वाया,-sऽध ह स्म चे पुरो संस्थिते. यु- से यूपं प्रास्यति, मर्भज्प चुचस्तै देवां अमन्यन्त, यनवेशसमिदै कर्या इति, तेऽनुपन्, पगिनायो न: मुंगः सृगांकुताः सन्तु, वरुणा पः, प्रस्तरण सदा इनि, पार चौगाकारी, न ह समय पुरी पुरुष महादेवा हन्ति, तु दर रुश्द्रोऽन्वयातिन, घरगुनार मुद्रस्याष्टिमपश्यर, सिंः पुरस्तादुक्ति, बिबस्तान, तत्संट, पहा अत्य, म यो पो पुनमग्यजत्या, इनिभाजी या तपास्तामभान, एवापतनाभीयाः प्रीता भवन्ति, येताज्जुहोनि चनस्पनिम्बस्ननायपजानि, याना आधी यस्तैन, चंद्वात्मनो मनुष्पेभ्यस्तैन, यदाह दियं धूमौ गाठविति, इमिधानानना, ऽन्तरिक्ष योगिरियो, प्रीधान, पृधियी भस्म साहनि, समस्तन, मोती या एतदुमय- गो, हुन्या कोपनर बनस्पनिम्मः प्रच्या गुन्रय, पर्यज्य मनु३प्याः प्रयन्ति, स्याया नावा नापने, 'पास्प रिटमा बने,' यसपमुपस्पृस्य हिमान, मा नोपरयः, गुंगो एवं मीयत, मेरोमान्त महासाथ शुचौपुगिनी,-2- वर मात ॥ पुतिया ॥ नि नराद, यदि यः । एवं ने पाया ॥ पनि पान, निलयः, मी यो देतामंपिजस्येपा नोनामहिमाप, मायागु - ·पाण्डं ३, प्रपा० ९, अनु० ४-५ ] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः। [२८५] रज्जुभिर्युत्तमेवमिमें लोको यूप॒र्युत्ता, स्तं एनार्ति निनयन्ति, याह ।। नमः स्वरुभ्यः ॥ इति, तेभ्य एवं नमोऽक, स्तुऽस्मै विजिहते, नुऽस्मै लोकर विन्दन्त्ये, ते वे देवानामृड- याता अस्मिल्लाकै सन्नाः स्वरवोऽभिरोद्धारो, यांन्न पश्यति ते सन्ना, अथ योन्पश्यति । वृहन्त ऊजी, यंदाह ॥ नमः स्वरुभ्यो बृहद्भयो मारुतेभ्यः, सन्नान्मावगाम् ॥ इति तान परिवृणरत्ये, ते वा असुष्मिल्लोकेऽन्नस्य प्रदातार, स्तऽस्मा अन्नं प्रपछन्ति ॥ अपश्चाधान भूयासम् ॥ इत्यपश्चाट्यानं भवति ॥ ४ ॥ ४-१४ साध्या वै देवो आस, नथ व नहि नान्याहुतिरासीत्, ते देवा अनि मुथित्यांना अजुहयु,. -स्ते वै तयाहुत्या पशून्सृष्ट्वाथु पशुमालभन्त, यदग्नि मुथित्वाग्नी जुहौनि तया वा एतदाहुत्या पशून्त्गृष्ट्वाथु पशुमालभन्ते, ऽथो पर्शो या एतदोलब्धा यद्देवता जनयन्त्य, यो तेज एयास्म जनयन्त्य, नैनित्मसीत्या, यतनमिन एतत्क्रियते, पणौ स्था ईति, रेत एवैतद्दधाति, न हि तस्य तो धीयते यस्यैतौ न भवत, उवैश्यसीति, योग्या उपशी, पुरुवा असीति, प्राण एवं तन्मिधुन, मापुरी,-ति समनक्ति, तस्मिन्नेव मिथुन तो दधाति, गायत्रमसि, त्रिष्टुयसि, जगदीति, छन्दोभियनं जनयति, सावित्री प्रथमामन्वाह प्रमूत्यै, सवित- प्रसूता हि प्रजाः प्रजायन्तै, ऽथ द्यावापृथिवीया, मपि हि द्यागपृथिव्यो। पशुपु, यामा- पृथिवी हि पोऽनुप्रजायन्ते, गायत्रीरन्याह, गायत्रो३ ह्यग्नि, गायत्र छन्दा, अपरिमिता अन्याहा, परिमिता ३ गैस्त ३न्यो, ऽमिना वा अनीनेन्द्रो वृत्रगुह, स्तस्य समासृप्तम्य भीतस्य यंत्र व्याय॑त तो भूम्नोऽसृज्यत, तस्माद्धर्मयुती नानूच्या, व्युद्धा हि सा, रक्ष- सामनन्वयजयाय, परिधयः परिधीयन्ते, यत् समर्या परिधीन्ग्रहरे दनु रक्षासि युजमजये- यु, ग्रेण परियः प्रहत्या रक्षसामनन्यवजयाय, क्रूरमिव वा एतद्यन्न क्रियते यदुनो अनि जुहुति, यंदाह, भवतं नः समनसा समोकसौ संचेतसा अरेपसा इति, शमयत्येवं, शान्त एवं प्रहियते यजमानस्यहि साय, सुरणाभिजुहोति, संजन्मानाभ्यामेाभ्यां भागधेय- मपिदधाति, यः कुटौ वाको वा काणौ वा शुष्की बावर्तत तस्य यातयामा, सं योऽपन्नदु- न्मल तत्सना, मायः पृथु, प्रिटोम आलभ्यु, आयो यग्निष्टोम, ऐन्द्रायः पशुरुक्थ्य आलेभ्य, ऐन्द्रामानि ३ाक्थ्योन्यै, "न्द्रौ वृष्णिः पोडहिन्यालम्यु ऐन्द्रो व वृष्णि, रेन्द्रः [५] मे १.२,७ । ते ६,३५ । २४ २६७-८1 पि ४६.५ का ५,२-३,१०६० । काम ५,०-३,१३,६५।

·[२८] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं ३, प्रपा० ९; अनु० ५-६ - पोडशी, सारस्वती मेष्यु, तिरात्र आलम्या, वाग्य सरस्वती, वांगनुष्टुं, चानुष्टुभी रात्रि, -यज्ञक्रतूनमिपा व्यावृत्ति, यथा – मत्स्योऽविचितो जनमवधूनुत एवं५ वा एतै प्र॒जायमाना जैनमधून्यते, यस्त्वा एतानवर वेद मेतेनावृधून्वते, कुर्थ५ संवनानि पशुमन्ति छ, ति पूछेद्, यद्वपया प्रातःसवनै चरन्ति तेन प्रातःसयनै पुशुमद्, यत्पुरोडाशीध्यंदिने संयने तेन माध्यंदिनु ५ सघनं पशुमद्, यदद्वैस्तृतीयसवनै तेन तृतीयसयनै पुशुमन, कियता तत्पशोधर- न्ति यगुपया चरन्ति, किंयुता तात्पुरोडाशैः, किंयुता तयवदान, रूपेण तत् पशौचरन्ति यदृपया चरन्त्या, त्मना तत्पुरोडा ः, शरीरेण तवदानः, कस्मै पशुः प्रत्यङ् नियु- ज्यता, उढङ् प्रणीयते, दक्षिणत उपसाद्यते, प्राङ् हुयता, इति पृछेद, यत् प्रत्यङ् नियुज्यत इमी तैन दिशुमभिजपति, यहक्षिणत उपसाद्यतु इमो तैन, यत्प्राइ हयत इमां तैन, यदङ् प्रीयंते मनुष्यलोक तेनाभिजयति, यदृक्षिणत उपसाचते पितृलोक वैन, यत् प्रोङ् हुयते देवलोकं तेन, यदाहुत्या ऊों धूम उदयते मग तेन लोकर, यदिडो- पहत प्रत्यङ् हरन्तीम तनु लोक५, सर्वा वो इमो दिशः पश्या३ज्यभिजयति साल्लोको, न्सर्वा एवास्येमा दिशोऽभिजिता भवन्ति सर्वे लोकाः ॥ ५ ॥ १५ अर्थता आप्रियः, प्रजापतिः प्र॒जाः सृष्ट्वा रिरिचानोऽमन्यत, सं एता आपौरपश्यत्, ताभिरात्मानमात्रीणीत, यो वै प्रजापति, गदेता आप्रिया भवन्ति यजमवताभिर्यजमाना आंतीणीते, या चै पौवाः प्रातःसवनै स्वर्ग लोकमायन्, यद्वपेया प्रातःसवनै चन्ति चर्पया वा एतत् पशौर्यजमानः प्रातःसवने स्वर्ग लोकमैति, ते वै पर्यन्तोऽस्थानि शरीराण्य- भून्यत, यदजैस्तृतीयसबने चरन्त्य, नार शारीणां निकीत्य, पशु स्नुपयन्ति, यदेवा- स्याभिनिपुण शंमलममेध्य तच् शुन्धन्ति, पशुमुपाईत्यानि मन्धन्ति पशूनामवरुद्धथै, द्वौ प बनो, घोरोऽन्यः, शिवोऽन्यो, यः शुष्क सं घोरो, ये आद्रः स शिवो, मैत्रेण खलु वै वीर्य क्रियते, चनुर वा एतदादत्ते वीर्याये, पत्ती, एवेन, मुपाविर- सीत्यु, प ३ोपोऽवृत्यु,-पो देवान्दैवी विशः प्रागुरित्ये, ता व देवीपिशो यत् पश्यो, बहस उचिजा इत्ये, 14 बसय उशिजो यहविजय धिण्याच, हस्पते धारया सनीति, ब्रह्म व बृहस्पति, मैयुर्णनार यछनि, हुन्या ते सन्निति, स्वदितमनमालभते, देवत्यष्ट- चालु रणा इति, वा हि रूपाणि विकरौति, रेवतीरमेध्यमिति, पर्शयो व रेती, छत्ये- [६]. १,२,१५।। २,३,६,७,२-४॥ १.४.२६,३ । कमि ४१,६.७। या ६७-१०,४,२० कप ६, ८-१२४६। - ·, १, अपा० १, सनु०६-७] अवराधीनो त्रयाणां विधिः [२०७] वैना, देवस्य वा सवितुः सर्व इति, सविप्रसूत एवैनामादचे, विनोबा भ्यामित्य, चिनौ | देवानामध्वर्युः, पुणो हस्ताभ्या, मिति देवताभिरे, द्वौ वै पाशी, घोरोऽत्या, शिश्योऽन्यो, यो यज्ञियः सं घोरी, योऽयर्जियः सं शिवं, तस्य त्वा देवहति पशिनैति, य एवं युतिया पाशस्तैननमालभते, प्रतिमुञ्चामीत्य, मि हि मनुष्या दंपत्य, -मुष्मै त्या टर्मिति, यस्या एवं देवतायै पशुरालगते तस्या एनं जुटमक, धर्या मानुषा ईति, मनुष्या हि धारयन्ति, शुष्को वा एषोऽमेयो, यत्पर्श नियुनपस्युमा एवेनौ मध्यौ करोति, प्रत्यञ्च नियुनक्ति, प्रत्यशो हिं पशवो मेधमुपतिद्वन्ते, प्राणपु यो एतस्य देवना उपस्थिता यत्पुटु नियुक्ति, प्रतींचीरेवास्मै देवता नियुनत्य, यस्त्वौषधीभ्या इत्य, द्भयो ३प औषधीभ्यो जुष्टं प्रोक्षामांति यस्या एवं देवतायै पशुरालभ्यते वस्या एन जुष्टमक, रेनु वा माता मन्यतामनु पितस्यै, नुमत ऍपैन मात्रा पित्रा भ्राता संख्यालभते, ऽनुमान यह देान देवाय यजमानायति, देवताभ्य एंपनं निर्दिशत्य,-प पेरुसत्य, पा५ ३ो पेरु, स्वार्तर सद्धरिपो देवाः स्वदन्तियति, स्वदितवनमालभुते, 5 यदुप गृह्णात्युप च मिश्चति सर्वत एवैनं मधेन समर्धयति, स ते वायुतिन गउतामिति, वातास्य प्रार्णमन्त्रवाईति, संर यजानीति, यहियमनमकः, सं५ यज्ञपतिगृशिंपेति, यजमानमेव यज्ञस्याशिया संवर्धयति, शिरो वा आयार, आत्मा हुर्वि, यदायामाधार्य पशुना समुनस्यामन्या पुतंच शिरी यज्ञस्य प्रतिदधाति, बजो 4 स्वर, वैचः स्वधिति, यत्स्वधितिनानक्ति बजेणैवैन ५ स्तृणुते, योक्ता तया शुर्तस्याव्यति, हर्षिता या एपा, हुपिय हुषिो- ऽवद्यति ॥ ६॥ अभिना ये मुखेन देवा इमाल्लोकानन्युजयन, यपनि कुरौत्युमिना वा एतन्मसेन यजमान इमॉलोनिभिजयति, रक्षास या एतं जिया सन्ति, यत्पग्निं करोति रक्षसामपहत्य, वि पर्युनि करोति, यो यो इमै लोको, एभ्यो वा एतल्लोकम्यो यक्षिास्यपहन्ति, चात्यालमपि पर्यत्ये, पावा अधीनार योनिः, स्कन्दति वा एतद्वविद्विश्वौत्तति यदिलिप्यते, अनिय सर्वा देवता, अत्र व सापि देवता यस्या आलभ्यते, यत्पर्यग्निं करोति वामपनगम- पति, किंयाहतत्पुशौः, किया यंत् प्रयाला, एतईि खलु वै सर्वो यद्योगीत, स्तस्मादा- । [ देवस्य त्वा सचितु: । अथर्व १९,५१,२] [७] मैं. १,२,१५ ते ६.३८ वा ६,११ । शव ६,१३-१५ ।

·B [२८] मैनायी-संहितायाम् [ काण्डं ३, पा० ३, अनु. ५-८ श्राव्योऽपप्रेष्यति, देवताभ्यो वै पूर्वमाशुश्रय, दथु या अनु पुशौरीश्रावयति, । तस्मादावा- व्योऽपद्मप्यत्यु, भये या एतं वध्यमानम॑नुवध्यन्ते ये ग्राम्याः पशवो ये चारण्या, ' ये वध्यमा नमनु वध्यमाना अन्वक्षन्तु मनसे, ति यज्जुहोति तैपाय यो एपोन्मोक्षा; यन्न जुहुयदिनुन्मुक्ताः स्युरुर्वन्तरिक्ष५ ३वीहीत्य,न्तरिक्षदेव३त्यो वा एवं पुतहि, रक्षास वा एतं जिघासन्ति, प्रैच्युनमितोऽग्रोप्नुमसुत्रा,-ऽग्नि पुरस्तान्ति रक्षसां पराणुत्य रक्षसामपहत्या, अथो हन्याय था एतत् प्रणीयमानाय देवताः पुरस्ताद्वरन्त्य, नि पुरस्ताग्निदुधात्य॑स्कृन्नत्याय, पुशौ' मारणा- यानीयमानस्याहनीय मध्योऽम्पुपुक्रामति, यो य तर्हि पशुभन्धारभते त५ यज्ञस्याशीलति, यदोह, रति प्रेधी यज्ञपतिमविशति, यत्र वा एतत् कच यजमान सन्तर यज्ञस्याशीर्ग- छति, वाणीभ्यामन्यारभते, तस्बिदुर्भयमक, हरो अन्तरिक्ष सुवन तिनत्य, न्तरिक्ष वै पशवो, वांतः प्राणः, प्राणानस्मिन् दधाति, मनास्य हविपो यजेति, देवता एवं प्रीणाति, समस्य तन्वा भवन, पुनरेवैन र संभावयति, यो पयसा इति, तेन यजमानो वैसीयान् भवति, यद्यझै पशुमा यत्तमुभिमन्यन्ते ३ तेहि यज्ञौ भवतीति, यदाह, यज्ञ पूर्वपतौधा इति, यज्ञपुतौ वा एतद्यनं प्रतिष्ठायाधु पशुमालभन्ते, स्कन्दुक्ति चो गुद्धिधियद्विवौतुति यदिलिप्यंत येतॄणुमुपास्य॒त्यस्कनत्याय, प्रत्यञ्च५ संजपयन्ति, प्रत्यशो हि पशवो मधमुपतिष्ठन्त उदीचीनपाद श्च्यावृत्यै ॥ ७ ॥ विजो वृणीते, छन्दास या ऋत्यिज, छन्दासि या एतद्रुणीते, यद्धातार ५ घृतीत अंगुती तदृणोते, पदधयु पक्ति तद्, यदग्नीधर्मतिछन्दसं वेद, यन्मत्रावरुषों गायत्री तद्, यद् ब्राह्मणामसिन बिष्टुभं तद्, यत्पीतारमुगिह तद्, यन्नेटार ककुभं तद्, यदाह । अग्नि- "वीनार विशां पुरएता ।। इति, यजमान र वा एतद्गुणीते, सं तो पट्करोति, नाटा- याकर वृणीते, पात्र वा एपा, होवाः सुर्या, यदछावाक्या द्विवृत्याः सुसति, द्विपायजमानः प्रतिष्ठित्या, अ यदुनी, मध्यतो वृणीत तस्मादयग्निर्मभ्युत आपधीना, यदुत्तमः मध्यजता र सत्यति वस्मादुरिष्टान्मथ्यमानः प्रजायत, ए॒वा अस्प छैन्हा रसि वृतानि युक्तांन्यभूपन्, यदवृत्ता वपर्युभ्रोतृव्य र यस्याशी छे, दधु यदुतो उपकुर्वन्त्य- कधी का पूर्तर्यजमाने यस्पाशी प्रतितिष्ठनि, तस्मादकः पविषट्करोत्य, कर हि चूर्णते, [८]. ६:३७.५१ पठ. २६.९ । पि ४६,७ ·काण्ड ३ प्रपा०९-१०, अनु० ८-१] अध्वरादीनां प्रयाणां विधिः। [२८९] देश वै पौवता, दशास्मिन् प्राणां, यद्देश प्राजा, यां एवास्मिन् देवतास्ता एतयुनत्य, थ य एष एकादशौं, यस्या एवं देवतायै पशुग़लभ्यते तमिवताजत्य, थ यदेकादशानुयाजा, यो एचैतद्देवता अयाक्षीत् ता एतैरनुप्रीणाति, हुतौ वा एप मुश्तोऽमंच भूतो, दश वै पुशौ- देवता, दशास्मिन् प्राणाः, प्राणाः सलु चै पशौर्देवता, यद्देश प्रयाजोः प्राणानेवास्य प्रय॒ज- त्या, मां वै प्राणानामेकादर्श, आत्मा वा पशौ,-यदेप एकादर्शः परिश्य आत्मा यो एत- द्वात्मानं परिशये, ऽथ यदेकादशानुयाजोः ग्राणानुस्मिन् दधाति ॥ ८॥ १८-२० [१६७] इत्युपरिफाण्डे संक्रान्ता नाम नवमः प्रपाठकः ॥९॥ ॥ अथ दशम प्रपाठकः। पत्नी वै प्रयवमानामुष्यादित्यस्य लोकमुभिप्रच्यचेत, हिनस्ति एलु यो एप तर योऽस्य लोकमभिमच्यवते, यंदाह, नमस्त आता त्य,मुष्मा एवं नमोऽफ, रनवीर प्रेहीत्यनेनाः नही, ति वा ए॒तदाह यजमानाय, घृतस्य कुल्यामनु सह रायस्पोपणत्या, शिपमेाशास्तु, देवीरापः शुद्धा यूर्य देवान् युयुधमित्य, पो वा एतद्भपन्ति, पुताभिराभिः पूर्तावरन्ति, dस्मार्दा एतो बहु रिप्रमुमेध्ये चरन्तीापो ने हिस्सन्ति, हुतो वो एप मु३तोऽउ भु३तो,- ऽङ्गयों व प्रजाः प्रजायन्ते, पत्नी प्रजनयति, यद्भिरभिपिश्चति पुनरयन प्रजनयति, सन् प्राणान्समृशति सर्वाग्यशान्ये, गन् हि पर्वाः, पर्श' मार्यमाणस्य प्रणांग- छति, यदाह, चौचुमस्य मा हिस्सी, ग्रामस्य मां हिसीरित्य, ीिस्वित् प्राणाञ्शुचौ मुश्चति, यत्ने र यदास्थितं तदुतेन शुन्धरस, देभ्यः शुम्भति, यास्यु गर्मपन्तः कुरैमरस्तदक्रूरमा, स्तंच् गमयति, य वा ए॒त स्तोको अर्पद्यन्ते व इमाम- शान्ता ऋछन्नि, त इमाञ् गृति, यंदाह, शमद्भय इति, मयत्येवं, यान्ता ए. मामृछन्त्यहि साया, औषधे बायस्सैनमित्या, हात्या एवं, संधित मन ५ हि सीरिति, - [१] में १,२,१६१ ते ६.३,८-९। वा ६,१२-१३,१५-१६.५,१०,१,१,२०,७,३०,१४,२२,२,७,९.६.११ २२,२८,३९,१३॥मव ६,१४-१५,१९-२२,५,१४,१,१,३३,७,३०,१५,२१११,१२,४३, ४,३९:३९.१ ·{०१०] मैत्रायणी संहितायाम् [काण्ड ३, प्रपा० १०, अनु. १ . - चचा स्वधिति, चनादापास्मा एतदन्तर्दधात्यहि साय, सर्वाभ्यो वे देवताभ्यः पशुरोल- भ्यते, याह, रेखमा भागोऽसीत्ये, तेन वा एतद्भागयेन रक्षारसि पशौनि जती, द- मई सोमनाध, इदमुहेर रक्षोऽधुम तमो नयामीत्या, ह रक्षसां घरांप रक्षसाम- तरित्य, पर्शी व सर्पा, यदुपतृन्यात् पशून् हि स्याद्, योपुतन्यादयताः स्यु, यंत्र तनिष्ठं तदपन्यात् पशुनार येत्या, दुपै त्यो वैती, पं ३ह्येपोज ३ह्येपा, देवेभ्यः शुन्धरस, देवेभ्यः शुम्भति, देवैम्प एनार गुन्धति, देवेभ्यः शुम्भति, घृतेन द्यावापृथिवी पौटुंगातामिति, घृतेन यांगापृथिवी प्रोत्य, मुष्मै त्वा जुटमिति, यस्या एवं देवतायै पशुगलपते तस्या एन जुष्टमक, नमः सूर्यस्प संहगा इत्य,गुमा एवं नमोऽक, रित्य पर्यापूर्तत, एवं हि यः पर्यावर्तते, इथो अमुप्य वा एतदादित्यस्यातमनु पोपूर्तत, उन्तरिसर ३चीहीत्यु,न्तरिक्षदेवश्त्यो यो एप एतहि, रक्षारसि वा एतं जिघासन्ति, गच्युतमितोऽप्रामुमत, कार्यमयी वापृणी भवतो रक्षसामपहत्यै, यस्मा एनामुतोऽपि पुरस्तादन्ति तस्मा हुती देता वा एतद्रुष्पमनुपर्यावर्तमानमेति, चरमत उपप्रतिगृहात्यछम्म. दकाराय, यद्धतिहरे देतमेवातिहरेद्, विश्वतोमुसो ३द्यार्मिः, प्रत्युष्ट रक्षः, प्रत्युष्टौराति - -रित्या रतसा घरी! रक्षसामन्तरित्यै, वायोः स्तोकाना, मिति तणमुपास्यति स्तोगनार वित्प, वायुतानमनो पिसृजति प्रजानां क्लप्त्या, अंगुर वा एतद्ध- व्यस्या, मौषधीना, भग्रेणार समर्धयत्य,-धो अंग्राय वा एतव्यस्याग्रमौषधीनामिमै निनोनि, हापो यो एन स्तोकाः, स्कन्दुति या एतद्धपियद्विधातुति यदिलिप्यते, यंदोह ॥ जुषस्तु गम्तमर बना देरासरस्तमम् । हव्या जुहान आमनि ॥ इति नाम्य । हुता स्कृन्ना पटकना भान्ति, नानांदपुश्त्या या एकाद- शिन्या प्रसंगा मालम्पन्त, यातायो प्रधानन्यते, निव' सर्वा देवता, अ सापुि- देना याच्या मालुम्पने नामनिद्गमयनि, यहि लोहिनीव गुवातहि रोद्री यहि जुहुया- इनायास पुनपिदध्यात्, यहि श्यनीय गृता तामयी, तहि होत३च्या, वास रुद्रः पनभिमानुरी भाति, अपर पो पुताई पशुपक्षी गुतो, यदुपामभिया . [ गुस्स समथस्तगर भासनि । १,७५,१, 1. मा १,६७१] ·काडं ३, प्रपा. १०, अनु. १-२] अध्यरादीनां प्रयाणा विधिः। [२९१] पृपदाज्यमभिघायेद्रायास्य पशूनपदया, दय यत् पृपदाज्यमुभिधार्यु वामभिधारयति यथा- पूर्व वा एतत् पशुमुफ्त्य,-थो एवमस्य सुद्रः पशूनभिमानुको भाति, पुरस्तात् साहाकारा वा अन्य देवा, उपरिष्टात् स्वाहाकारा अन्ये, त उभयेऽश्ये मध्येऽवरुध्यन्ते ॥ स्वाहा देवेम्युः ॥ इति पुरस्ताद्वपाया जुहुयात् ॥ निश्वभ्यो देवेभ्यः स्वाहा ॥ इत्युपरिष्टात्, तथास्य उभयेऽवरुद्वा भवन्ति, पशो' मार्यमाणस्य प्राणाशुगृति, प्राणान्संगृा वा- मुपविसृजे, दात्मा वा पशौ, ग़मन्नेवास्य प्राणान् दधाति, दक्षिणस्य पूर्णपदम्याचुदय,- -मिति ह माहुर्दाक्षायणा, स्तथास्य सस्य पुगौरवच भीति, सोहोर्धनभमं मारत दे गछत, मिति पाश्रपणी अनुप्रास्यत्यू, धनुभो वा एन मारुतस्य भागधैग, मेनिन गमयती, मैं वा एतं विपूची अनुप्रास्यत्य, नयोविधुत्यै ॥ १ ॥ ३-७ पुरुष र वे देवा मेधार्यालभन्तु, तस्य मधोऽपाकामत, सौऽधं प्रविशत् ऽश्वमाल नन्तु, तस्य मेधौऽपाक्रामत्, से गौ प्राविशत्, ते गामालभन्त, तस्य मधोऽपानामत्, सोऽधिं प्राविशन, तेऽतिमालभन्त, तस्य मधोऽपाक्राम३२, सोऽ प्रविशन, तs. जमालभन्त, तस्य मोऽपाक्रामत्, र यो प्रविशत, ते यालभन्त, तस्य मधी- ऽपाक्रामत्, से व्रीहि प्रविशत, ते घीहिमालभन्त, तर जहाँ आमुवन्, यद्रीहिमयः पुरोडाशो भयुति मध्य॒तो या एतत् पौधो धीयते, मुपिरो यहि पशुपति वामुत्सिदन्ति, यद्रीहिमयः पुरोडाशो भवत्यपिहित्या असुपिरत्याय, द्वादशकपालो भानि, द्वादश मानाः स स्वत्सरः, सवत्सरमनु पर्शः प्रजायन्ते, प्रजनुनायकादशकपालः कार्या, एकादशाक्षरा त्रिष्टुं, चन्द्रमतच्छन्दो यत्रिष्टुं, चैन्द्रोः पशुमा, पशुपास्य पशून् दधाति, देवा अन्योऽन्यस्मै पशुमालभर सगै लोकमायर,-स्तेऽमन्यन्ता,-नन में नोऽन्य लोकन्या- रोक्ष्यन्तीति, स्प में, प्लीक्षारय, म झोऽभवत्, वेत् वस्य मत, हो । तर हृदयात प्लाक्षारयर, स्तस्मादेतत् सुपर५ यत् प्लवशायाया अयंति, मधादायद्यनि, पृपदाज्यस्योपहत्य पति ॥ तर हर्षिः शमिता ।। इति भृत्याय, राह पित्या दिया, धो यदै बामणेम्प ओदन पक्कै पहिौर या एतहोम्यो हरि कृतं पाहो, नरतः पुरी याभि- पारयति पानामरुद्धथै, प्राणापानौ ये पृपदाज्य, मात्मा इदुपर, यमुपदाज्यन ईद मिति मध्यता यो तत् पशः प्राणापानी याति, समस्य यो प्रदहियहि, irat [२] ६,३.९-१०।

·- . . [२९] मैत्रायणी-संहितायाम् [पाण्डे३, प्रपा० १०, अनु० २-३ पशायदुत्तरहिहिः, श्रद्धा एतद्धव्यमुफ, रस्कन्नमविक्षुब्धं मे हव्य देवता गर्दिति, देवाना व सपा मनारसि गछति पो आलभ्य॑माने, मनो वै मनौता, यन्मनौताया अन्वाह मना५- स्यपार संभाग्यति, हतौ वा एष मृतोऽत्रु भूतो, मनो वै मनौता, यन्मनौताया अन्याड पुनरेवन५ संभावयति ॥ २ ॥ ८-१० हृदयस्यावधति, मनुस ए नोवद्युत्य, यो योवाने पशुस्तस्यावृत्तं भवति, जिह्वाया अयति, चार्च एवं तैनात्य,-थो एतया ह्यग्रा औषधीनार रस प्राश्नीति, इनस्याय- धति, वक्षस एवं तनाद्यय, यो अत्र हि स रसः प्रतितिष्ठति दोप्णोऽदाय पायोवृद्यति यनस्य परिगृहीत्य, योऽधति, मध्यस्यैव तेनावधति, मतनयोरवयति, रूपस्यैव वनायद्यति, प्राण्या अदायु गुस्पाययति, तदुत्तमेस्पांद्यत्यु, तुम ह्यायु, यदन्यस्या- तुरस्यायेत् प्राणमुस्यापिदध्यात्, प्रमायुकः स्यात्, तस्मात्तस्योत्तमस्यौवद्यत्यु, तम५ वायु,- -हृदयस्थादायु जिहांया अंधति, यथापूर्वर वा एतत् पशुमुफ्त्य, थो पूर्वमस्य सर्वस्य पी- वृत्तं भरप, कादश कृत्वोऽधति, दश पुगौः प्राणा, आत्मैकादर्श, स्तथास्य सर्वस्य परिवत्वं भवत्यै, कादश वा एतान्यवदानानि, तानि द्विदिस्यद्यति, तद् द्वाविशति, स्त्रीणि व्यङ्गाणि, तत् पञ्चविशतिः, पञ्चपिशेन वै स्तमिन मनुः प्रजा असृजत, न्म- नुस्तामा यो एप प्रजननाय, तदे सस्य परिवत्त, मय व प्राणस्यापानस्य च्यानस्य तेपाम- नगतर, यत् व्याणामति नै प्राणस्यापानस्य व्यानस्य तेपाम भाति, विश्वरूपी वाट्री पशुनभ्युवमत, तस्माद पशवो विश्वरूपा, अभियान्तो वै पशुः पृयित, तस्मात् पृष्टीना मजा नायः, सं या अर्धस्तान प्राप्नो, देत जी, तस्मादतोऽद्यत्य, योङ्गानामधति, पर्युर वा दोश्रुमपति, तस्मात् पयोऽणियाङ्गानि प्रहरन्तो यन्त्या, मेयो 4 सर्वः पशु,- --y वा उतान्यस्य देवताया आलभ्यने, यहोणः पूषानुनऽद्यति गुर्दस्य मध्यतः श्राण्या जपानतस्तथास्प मस्य पोयमुनं भाति, धर्धा गुदै करोति, धौ ३ताई पशु,-३स्त्र्य- शणि सममुनमुनदानानि, योगाने पशुस्वस्मिन्नायुदधाति, धा मैदः करोति, मंदीरूपा हि पर, सर्माणि में पुद्युिती झानि मेयन्ति, योगगने पर्युस्तस्मिन् मंदो रुप धाति, पहुर्मयां यनगती, ति ह माह युवचा राजस्तम्यायनः प्र वा हुतो मनुष्याः पशु च्यावयन्ति, [३] ३,101 ·- काण्ड ३, प्रपा० ५०, अनुः ३-४] अध्वरादीनां प्रयाणां विधिः। [२९३]] नौमत्र गछन्तीति, यदिग्यमवर्धायु जुहोति हिरण्यज्योतिपवन र सगै लोकै गमयति ॥ ३ ॥ ११ वसाहोम प्रयोति, रस५ या एतत् प्रयोति, स्वधितिना प्रयोत्ये, तेन होतेरपामझानामवद्यति, तस्विदवदानमक, यो बजेणैवाहुतिमवन्द्ध, यूपं एतान्वित ५ शमयत्यू, ये रसो यूरू,- जी वा एतद्रसेन पशु५ समर्धयत्यं, थो योवानेव पशुस्तस्मिन्सदधाति, पार्श्वनापिदधात्यूर्जः परिगृहीत्यै, हो वा एवं मृ३तोऽमुत्रु भूतो, यत्पशु५ संमृति पुनरेवैन५ संभावयति, हुन्य पूर्व देवता गमयित्वाथ शरीरमन्यारोहयित३व्य, मित्याहुदाहुती त्या पशुर संमृति हुव्यर वा एतत् पूर्व देवता गमयित्वाथ शरीरमारोहयत्य, र्धमुर्च जुहोती, य५ वा अर्ध- ३चो, असा अर्धमचो, अन्तरमै अन्तरिक्ष, मन्तरिक्षमा प्रजाः, प्रजास्य रसं दधाति, वनस्पति यजति, सौमो वै यनस्पतिः, सौमीराः प्र॒जाः, प्रजास्व रसं दधाति, प्राणा- पानौ वै पृषदाज्य, मान्मा हुर्वि, यत्पृपदाज्य जुहोत्यात्मन्या एतत् पशः प्राणापानौ धाति, दिग्भ्यो जुहोती, मा एवं दिशा रसेन व्युनक्ति, प्राचीमुत्तमौ जुहोति, प्राचीमेव दिशं पुनरूपा- वर्तन्ते, ऽयुधीर हो। हरन्ति, वैश्वदेवों व होता, वैश्वदेवीरिमाः प्रजा, ऊधः खलुः वे प्रजा अनुपजीवन्ति, सर्या एवैनाः पयस्विनीः करोति, गुदैनौपृयजति, प्राणां ये गुर्दः, प्राणादधि प्रजाः प्रजायन्ते प्रजननाय, स्थविमत उपयजति, स्थपिमती हि प्रजाः प्रजायन्ते, यमित उपर्यजेत् प्रजननमपिहन्यात, तस्मात् स्थपिम उपयजत्य, संभिन्दुर्बुपयजति प्राणा- नामसभेदाय, यत्संभिन्याद प्राणान्सभिन्द्याद्, य द्विष्योत्तस्य सभिन्यात्, प्राणानस्य संभिनत्ति, नौपुर्यज्य, यदुपर्यजेत् प्राणानुपयजेत्, मायुकः स्यात्, तदाहु, रुपय॑ज्यु- मेव, प्रजनन५ वा उपर्यजौ, ऽपि ह स प्रजायते य उपय॑जतीत्याभारद्वाजे, नि ह माह शुचिपक्षौ गोपालायनः, कि तर्हि गुजा आसन्यहि यज्ञो नानोपर्यद्भिरासी, प्रजाः प्राजा- “यन्त, नौषधयः फलमगृह्णन्, यदा वा यज्ञं उपर्यद्भिः समभवध प्रजाः नाजायन्ता,-धी- पृषयः फलमगृह, कादश प्रयाजा, एकादशानुयाजो, एकादशोपर्यंज, तत्त्रयसिशत्, यस्त्रियशयिता, तो एवास्यैताभिरष्टाः प्रीता भवन्त्ये, वा अस्य पौरनर्वागिष्टोऽन- भीष्टोऽभूत्, यस्य माना तामेनं गमयति, सर्यो वै सः पर्श, यदन्यवाहवनीयात्रुहु- [४] १,२,१७॥ ते ६,३,११ ।

·. - [२९४] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ३. प्रा० १०, अनु. ४.५ यांदस्वर्यः स्यात्, पशुधेपणादुनिर्माहरन्ति तेन स्वयः सर्वः पशु, यत एवं पूर्वमोदात्ततोऽ- परमपद्यति, तस्मात् समानांद्यानेनानारूपाः पशवः प्रजायन्ते, यज्ञो देवानामत्यने, दत्त देवा उपयद्भिरप्यपन्ननतिनेदाय, यदेता उपय॑जो भवन्ति यज्ञमेवैताभिरपिचपन्त्यनतिनेदाय, यदाथा पुरुषा मृत्यइ छिद्र एवं यज्ञः प्रत्यङ् छिद्र, स्तं देवा उपयद्भिरप्यदधुछिद्रत्वाय, यता उपयजो भवन्ति यमेवैताभिरपिदधात्यछिद्रत्वाय ॥ ४ ॥ १२ यै कचार्याची मेकादशिन्याः पर्शनस्तानुत्तर ५ ग्रूपस्य नियुञ्ज्याद्, रौद्री व पर्शयो, ऽग्निविधुति, दक्षिणे हरिधीने सौममांसादयन्ति, तथास्य मुद्रः पशूननभिमानुको भवति, पत्रिपु यो अहम ान च विजानामी,-नि ह स्माहारुण ऑपवेशिः, कति पात्राणी,- -ति पूछेद्, द्वादश पात्राण्यु, पाशुसंवनस्त्रयोदर्श५, यतन्मीमासन्ते, पान- पात्रामिति, मीमारसन्ते हि योदशै मांस, मांसा३न्न मांसा इति, पञ्च प्रातःसवन पुरोडाशा, धृत्वारो माध्यंदिने ससने, चत्वारस्तृतीयसयने, हुतौ वा एतौ निमिमीत प्रजापति, ग़त्मन एवं, यतु एपेतो निमिमीत नैरपिधीयते, देवाच या असुराधास्पर्ध- न्ता, ऽऽयतनन्तोऽसुरा आँस, ननायतुना देवा, डुमै लोको असुराणामायतनमास१, स्त योः सुस्तम्भ र सस्तम्भं पराजयन्ता, नायतना बोस, से 4 मवनान्यायतनमचाय, -स्तान प्रापुिन, स्तानि नाधियन्त, ते पुरोाशाने संमुनानामायतनमचाय, स्त- निप, तान्यधियन्त, ततो देवो भुन्, ततो देवा अभुन्, परासुरास्त, एयर बेदापतनयान् भैयुति भत्त्यात्मना, परास्य भ्रातृव्यो भनि, तस्मादनुसयन पुरोडाशा निरूप्याः सरनानां धृत्यै, तस्मादनुसान पुरोडाशः प्रायः सोमपीर्थस्य धृत्य, घृत दुवा बच कृत्या सौममा, नर्भि रालु यो एतं पारयन्ति, यत् प्रानीयात् सामपीथर हन्याद्, यन्न प्रानीयात् सोमपीथेन व्यध्यैन, याभिघृतं वन् प्राइयः सोमपीर्थस्य धृत्ये, भ वक्ष्य, प्रायु , न्द्रो नमुहर, स्तन्न किं चनाधिनोन, ते पुरोडा एपाधुिनोत, स्मात् पुगेडामः प्रायः सोमपीधन्य धृत्य, पञ्च प्रातःसनै पुरोडोगाः, पुरोडाश: परियापी धानो: रम्भः पुयश्स्या, सो पुगेडागपति, दिनाराम साः प्रानःमयने, [५]ठ २९.९। वा १९.२३ । काम २१.२१ ।

·[२९५] कण्ड ३, प्रपा० १० अनु० ५-७] अध्वरादीनाप्रयाणा विवि । - द्विनाराशरसा माध्यदिन संगना, एकनाराशरसास्तृतीयसपने, सो नराशरसपक्ति, स्त्री संचनान्यरभूथो, ऽनु३न्ध्या संवनाना पञ्चमी, सो संयनपङ्क्ति, रेप व सा पुतियामा- हुर्ब्रह्मादिनी, वैत्य ता पङ्क्तिर यया न स्तुत्ते ने रा(सन्त्य, यह वहन्त्य, थु यहर सरस्थापयन्ता इति ॥ ५ ॥ १३ देवाश्च या असुराधास्पर्धन्त, तपार वा इन्द्रियाणि ची३ण्यिपाक्राम, नृक्सामै वा एभ्य- स्तंदपाक्रामतां, पशवो चोगिन्द्रिय प्राणापानौं, तो इन्द्रोऽकामयत, सायुज्य गछेयमिति॥ हरिवं इन्द्रो धाना अत्तु ॥ इत्युक्सामै वा इन्द्रस्य हरी, समामाभ्यामेव सायुज्यमगछत् ॥ पुपुण्यन्किरम्भः ॥ इति, पशयो वे पूपा, पशुभिरेव सायुज्यगछन् । सरस्वतीयान् भारती- वान् परिवाषः।। इति, वाम सरस्वती, याचे सायुज्यमगछन्। इन्द्रस्यापूर्पः।। इतीन्द्रियर या ईन्द्र, इन्द्रियणैर्व सायुज्यमगछत् ॥ मित्रावरुणयोः पयस्या ॥ इति प्राणापानों के मित्रावरुणौ, प्राणापानाम्यामेसायुज्यमगछन्, तो देवो अभवन्, परांसुरा, स्तच एकर देतेवेन्द्रि- यीयरहिमभिः सायुज्यं गछति, भत्त्यात्मना, परास्य भ्रातृव्यो भवति, दीर्घजिह्वी व देवानां प्रातःसगुनमगलेट्, तव्यमायुत्, सो पुस्याभवत्, तस्मात् पय३स्या विमुदित- रूपेन मैनावणी प्रातःसानै स्यात्, प्राणापानौ वे मित्राणी, प्राणापानो वा एतन्मुसतो यज्ञस्य धीयेते, ने गुर्दः पर्याकर्तवै, यद्दै पर्याकुर्यादातः मजा हुन्याद्रक्षमामनन्वजयाय, यूपः पुरस्तान्मीयते, यदंग्रेण यूपं पर्युर हरेयुस्तदनु रक्षारसि यज्ञमजयेयु, रन्तर्राग्निं च यूप च हत्यो रक्षसामनन्ववजयाय ।। ६ ॥ १४-२४ समुद्र गछ सहित्यु, पस्थर वा ए॒तद्यजत्य, न्तरिक्ष गछ सहित, रेत एवतधाति, देवर सुविर्तारं गछ स्वाईत्या, ह प्रसूत्या एवा, होरा गछ सहित्य, होरात्रै ानु प्रजाः प्रजायन्ते, मित्रावरुणौ गछ स्वहिति, प्राणापानौ वे मित्रापरणौ, प्राणापाना एवासु दधाति, यावापृथिवी गछ सहित्याभ्यांनाः सृष्टाः परिगृहात, छन्दाथस गछ सहिति, चार्म छन्दारसि, वाचासु दधान्ति, सौम गछ स्याहत्य, नर व सौमो, ऽनमेवासु दधाति, यज्ञ गछ हिति, यझिया एवेना अक, दिव्य नभी गड़ सहिति, . . [६] काठ २९१-२। [७] मे १२,१८ 1 ते ६,४१६ वा ६२२ । कण्व ६,२८-२९ ।

·[२९६] मैत्रायणी-सहितायाम् [काण्ड ३, पा. 10-11 अनु०७-१ वृष्टिमाभ्यो निनयन्त्य, नि५ वैश्वानरे गछ खोहत, सवत्सरो यो अनिवैश्वानरः सुश्चत्सरे एनाः प्रतिष्ठापयति, सध्यत्सरायुपमेनाः करोति, मनो हार्दि५ यछे, त्याह प्राणानां गोपीथायौ, धीभ्यस्त्वत्यो,-पधीप्येव रसं दधाति, यो वै विद्वान् पाविद्वान् वोप- यजो मिथुनोप यजति प्राणान् वा एतन्मिधुनयोकुरुते, याह, मनो हार्दिर युछेति, प्राणान् वा एतरतुः कल्पयते, पशुची आलब्धः शोचति, तस्य मध्यर शुंगुभिसमेति, सा हद्वयेप्पागछति, यत् पुरुषमुपस्पृशेन्मनु३प्यागृछेद्, यद्गामुपस्पृशेत् पशुशुंगृछेद्, यारूपस्पृशेद्वनस्पती गृछेद्, यर्तृणमुपस्पृशैदोपुधीः शुगृछेद्, यदुदुर्कमुपस्पृशेदपः शुगृष्ठेद्, यामन्दुक वच् शान्त, तत्रोपाप्यं, तवतार शुचयजति ॥ ७ ॥ [१६५२] ॥ इत्युपरिकाण्डे पानीवन्ता नाम दशमः प्रपाठकः ॥ १०॥ २५ . २ अधकादशः प्रपाठकः। सौत्रामणी। समिद्धा ईन्न उपसामनीके पुरोरुचा पूर्वकद्वावृधानः । विभिनिता जवाहर्जघान पत्र वि दुरो ववार ।। नैराशरमः प्रति शूरो मिमानस्तनूनपात्प्रति यनस्य धाम । गोभिपायान्मधुना समझन् हिरण्यचन्द्री यजति प्रचेताः ॥ ईडिता देवरियां अभिटिंगद्वानो हरिपा (मानः । पुरंदरी गोत्र दैववाहुरीपात पर्जप नो जुपाणः ॥ जपाणौ यहिहरियाना इन्द्रः प्राचीन र सीदाव प्रदिशा पृथियो । उत्प्रेथाः प्रथमान र स्योनमादिन्यरक्तं ५ यमुभिः सजोषाः ।। इन्हें दूरः कस्यो घामाना धूपाणर यन्ति जनयः मुपत्नीः । द्वारा देवी भितो श्रृिंपन्तार सुधीरा धीरे प्रथमाना महोभिः ।। ४ ११ पाठ. ३८६ । त. मा. २,१८१ वा. २०,३६-४६ । कन्न. २२,२१-३१॥

·६ ७ ८ ९ काण्ड ३, प्रपा ११, अनु० १-२] सौचामणी। [२९] 'उपासानता बृहती वृहन्त पयस्वती सुटुंघे शरमिन्द्रम् । पैशस्पती तन्तुना सुश्वयन्ती देवानां देव यजतः सुरुक्मै ॥ दैव्या मिमाना मनसा पुरुषो हौतारा इन्हें प्रथमा सुर्वाचा । मुर्धन्य॒ज्ञस्य मधुना दधाना ग्राचीन ज्योति दिपा वृधातः ॥ तिखो देवी विपा वर्धमाना इन्हें जुषाणां पुर्ण ने पत्नीः । अछिन्न तन्तुं पंयुसा सरस्वतीडा देवी भारती विश्वनूर्तिः ।। त्वष्टा दधदिन्द्राय शुष्ममपाकोऽचिष्टुयशसे पुरूणि । पा यजन्वपूर्ण भूरिरेता मुर्धन्यज्ञस्य समनक्तु देवान् ॥ वनस्पतिरवसृष्टो ने पाशैस्त्मन्या समजशुमिता ने देवः । इन्द्रस्य हुव्यै ठरं पृणानः स्वदातु हव्यै मधुना घृतेन ।। १० स्तोकानामिन्दु प्रति शेरा ईन्द्रो वृार्यमाणो वृपभस्तुरापाट् । घुर्तपुा मनसा हव्यमुन्दन्तस्वाहाकृतं जुपता हव्यमिन्द्रः ॥ १ ॥ होता यक्षसमिधानिमिडम्प३देऽश्विनेन्द्र ५ सरस्वतीमुजौ धूम्रो न गोधूमः कुवल पजे मधुश- पैन तेज इन्द्रिय पयः सोमः परिता घृतं मधु व्यन्त्याज्यस्य होतयंज, होता याननूनपात्सर- स्वतीमविमेषो न भेषज पृथा मधुमदाभरनविनन्द्राय वीर्य वरैरुपव/काभिर्भपज तोक्मुभिः यः सोमः परिघुता घृतं मधु वैत्याज्यस्य होतयंज, होता यक्षनराश रस न नहुं पति। सुराया भेज मेषा सरस्वती भिषग्रंथो ने चश्न्यचिनोर्वा ईन्द्रस्य वीर्य दुरैरुपोकाभि पर्ज सामुभिः पयः सौपा परिता घृतं मधु वैत्याज्यस्य होतयंज, होता यक्षदुिडेंडित आजुबानः सरस्वतीमिन्द्रं बलेन चयनृपभैण गवेन्द्रियमश्विनन्द्राय भेज५ यवैः कैन्धुभिर्मधु लाजन मासुर पयः सोमः परिचता घृत मधु व्यन्वाज्यस्य होतयज, होता यक्षीहरूप्रदा भिषणासत्या भिजाविनावा शिशुमती भिग्धेनुः सरस्वती भिगिन्द्राय दुह इन्द्रियं पयः सोमः परिगुंता पूर्व मधु व्यन्त्याज्यस्य होतयंज, होता यक्ष रो दिशः ३३ष्यो ने व्यचस्वतीश्विभ्यां न दुरो दिशा ईन्द्रो न रोदसी दुधै दुई धेनुः सरस्वती शुक्र ने ज्योतिरिन्द्रिय पयः सोमः परिचता पूर्त मधु व्यंन्त्वज्यस्य होतयज़, होता यक्षत्सुपैशंसाप नक्तं दिवाविना संज्ञानाने सुपेशसा सम- [२] ते. बा.२,६,११ वा २१,२९-३९ । काब २३,३०-४० । मे-३८ ·[२९८] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड ३, प्रपा० 11, अनु० २-३ आते सरस्वत्या विपिमिन्द्रेण भेपर्जर, श्येनों ने रजसा हुदा पयः सौमः परिता घृत मधु वीािज्यस्य होतयंज, होता यक्षद् दैव्या हौतारा भिपजाश्विनन्द्रं न जागृवि दिवा नक्तं ने भेजेः शपथ सरस्वती भिषक सीसेन दुह इन्द्रिय पयः सोमः परिता घृत मधु वीतामाज्यस्य होतयंज, होता यक्षतिम्रो देवीन भेजें यस्विधातवोऽपसो रूपमिन्द्रो हिरण्ययुमुश्विनडा ने भारती याचा सरस्वती महा ईन्द्राय दुह इन्द्रिय पयः सोमः परिस्रता पूर्व मधु पन्त्याज्यस्प होतयंज, होता याचटार रूपत५ सुपेशस५ वृषभ नर्यापसं त्वष्टारमिन्द्रमश्विना भिपन नः सरस्वतीमोजो ने जूतिरिन्द्रिय५ को न रभसो भिग्यशः संराया भेपर्जर श्रिया नै मासुर यः सोमः परिता घृत मधु वैत्याज्यस्य होतयंज, होता यक्षद्वनस्पति५ शमितार १ शतक्रतुं भीम ने मन्पुर रोजान५ व्या नमुसाविना भामर सरस्वती भुगिन्द्राय दुह इन्द्रियं पपः सोमः परिघुता घृत मधु वैवाज्यस्य होतयंज, होता यक्षदुनि५ स्वाहाज्यस्य स्तोकानाय स्वाहा भेटुसा पृथक् स्वाहा छोगुमश्विभ्या र स्वाहा मेपर सरस्वत्यै स्वाहा ऋषभमिन्द्राय सिहाय सहस इन्द्रिय र स्वाहानि न भेजेः स्वाहा सौममिन्द्रियः स्वहिन्दुर सुत्रोमाण र सवितार र वरुणं भिजा पति साहा वनस्पति प्रिय पाथो न भेजः स्वाहा देवा आज्यपो जुषाणो अग्नि पुों पयः सौमः परिगुंता घृतं मधु व्यन्त्याज्यस्य होतयंज ।। २ ।। १२ समिद्धो अग्निरश्विना तृप्तौ धौ विराट् सुतः । दुई धेनुः सरस्वती सौर शुमिहन्द्रियम् । तुना भिजा सुश्तेऽश्विनीमां सरस्वती । मध्वा रंजारसीन्द्रियमिन्द्राय पर्थिभिर्वह ॥ १३ इन्द्रायन्दुर सरस्वती नगरसेन नमहुम् । अंधातामधिना मधु भेज भिजा सुते ॥ १४ आजुद्वाना सरसतीन्द्रायेन्द्रियाणि वीर्यम् । दंडामिश्विना पर सेमू से पि देधुः ।। १५ अधिना नमुः सुतर सौमर शुकै परिघुता । सरस्वती ताभरदहिपेन्द्राय पातये ॥ १६ कंप्यो न व्यनुस्वतीरधिम्या ने दंगे दिया। इन्द्रो न रोदसी उभ दुई कोमान्सरस्वती ।। [३] पठ ३८४. वा. ०.६.१९. २०५५---१६ । २२,४१-१ [ समिदो मग्निराश्विना.... । अपवं. ०७३,२] ·काण्ड ३, प्रपा० ११, अनु. ३-४] सौत्रामणी।" [२९९] उर्पासा नक्तमश्विना दिवेन्दृ५ सायमिन्द्रियैः। संजानाने सुपैसा समजाते सरस्वत्या।। १८ पातं नो अश्विना दिवा पाहि नक्त र सरस्वति । दैव्या हौतारा भिजा पातमिन्द्र सचा सुते ॥ तिसंवेधा सरस्सत्य॒श्विना भारतीडा । ती परिघुता सौममिन्द्रायासुपुजुमदम् ॥ २० अश्विना भेषज मधु भेजे नः सरस्वती । इन्द्रे त्वष्टा यशः श्रिय रूप५ रूपमधुः सुते ॥ ऋतुर्थन्द्रो वनस्पतिः शशमानः परिघुता । कीलालमश्विभ्यां मधु दुई धेनुः सरस्वती ।। २२ गोभिने सौममश्चिना मासरेण परिसता । समधातार सरस्वत्या स्वहिंन्द्रे सुत मंधु ॥ ३ ॥ २३ अश्विना हविरिन्द्रिय नमुचेर्धियां सरस्वती । आं शुक्रमासुरांद्वसु मद्यमिन्द्राय जनिरे ॥ २४ यमुश्विना सरस्वती हुर्विपेन्द्रमव॒र्धयन् । से बिभेद बलै मयै नमुचा आसुरै संचा ।। २५ तमिन्द्रं पशवः संचाचिनोभी सरस्वती । दधाना अभ्युनूपत हुर्विषा यज़ इन्द्रियम् ॥ य इन्द्र इन्द्रिय धुः सुविता वरुणो भगः । से सुत्रामा दृष्पितिर्यजमानाय सचत ॥ २७ सविता वरुणो दधद्यजमानाय दाभुपे । आदत्त नमुचेमु सुत्रामा चलमिन्द्रियम् ॥ २८ वरुणः त्रमिन्द्रिय भंगेन सर्वितां श्रियम् । सुत्रामा यशुसा पलं दधाना यजमान।। २९ युवर सुरांमुमश्विना नमुचा आसुर संचा । पिपिपाना सरस्वतींन्द्रं कर्मस्वारत ।। ३० होता यक्षदश्विनौ सरस्वतीमिन्दुमिमै सोमाः सुरामाणश्छांगन मेपैपभः सुताः शप्पन तोक्म- भिजिमहस्वन्तो मंदा मामरेण परिसुंता शुक्राः पयस्सन्तोऽमृताः प्रस्थिता वो मधुश्युत, स्वा- नविना सरस्वतीन्द्रो जुषन्ता५ सोम्यं गंधु, पिबन्तु, मदन्ता, व्यंन्तु, होर्यज ॥३१ [४] काठ ३८,८-९ । वा २०,६७-७९ १०,३३-३४,२१,४३ । काष्य २२,५२-६४,११,४६-४७,२३, ४३ । तै बा २,६,१२ । [युवर सुरामा बता ऋ १०,१३१,४, अथर्व २०,१२५,४, ३ मा १,४,२,३॥ २६ ·[३] मैत्रायणी-सहितायाम् [काण्डं ३, प्रपा ११, अनु. ४-५ पुर्वमिव पिता अविनोभेन्द्रावथुः काव्यैर्दसनाभिः । यत्सुराम५ व्यपिवः शचीभिः सरस्वती त्या मघवन्नभिष्णक् ।। अविना गोभिरिन्द्रियमधेभिवीय बलम् । हुपिन्द्र सरस्वती यजमानमवर्धयन् ॥ ३३ तो नासत्या सुपेंशुसा हिरण्यवर्त्तनी नराः । मरस्वती हविष्मृतीन्द्र कर्मस्ववतु ॥ ३४ तो भिपजा सुकर्मणा सा सुदुघा सरस्वती । स वृहां शतक्रतुरिन्द्राय दधुरिन्द्रियम् ।। ३५ अहाव्यने हरिरास्ये ते सुचीव घृतं चम्बीय सौमः । चानसनि थिमस्मै सुर्वीर प्रशस्तै धेहि यशसं बृहन्तुम् ॥ यस्मिन्नश्वास कपास उक्षणो वश मेपो अवसृष्टांसा आहुनाः । कीलालप सौमपृष्ठाय वेधसे हुदा मनि जनये चारुमनये ॥ ४ ॥ ३७. दुर्थ पहिः सरस्वती सुवमिन्द्रायाविना तेजो न चक्षुरक्षौईिपा दधुरिन्द्रिय५, · वसुवने वसुधेयस्य वैतु, यजु देवीदारो, अश्विना भिषजेन्द्र सरस्वती प्राणान चीयं नर्सि द्वारा दधुरिन्द्रियर, सुचने यसुधेयस्य व्यन्तु, यजु देवी उपासा, 'अश्विना सुत्रमिन्द्र सर- स्पती चलं ने पांचमात्य उपायां दधुरिन्द्रिय, “युसुर्वने वसुधेयस्य वीता, यज देवी जीटी सरसत्यश्विनन्द्रमवर्धयन्, श्री न कर्णयोर्यशो जौष्ट्रीभ्यां दधुरिन्द्रिय१, सुवने उसुधेयस्य बीतार, यज़ देवी ऊर्जाहुती दूधे, सुदूंघेन्द्र सर सत्यश्विना भिजावतार शुक्र ने ज्योतिः स्तनयो गुती धत्त इन्द्रियर, सुर्वने वसुधेयस्य वीता, यज देवा देवाना भिजा होतारा ईन्द्वधिना पट्कारः सरस्वती विपि न ये मतिर होतभ्यां दधुरिन्द्रिय, बुगुने यमुधेयस्य वीता, गजु देवीस्तिय, स्तिो देवाधिनेडा सरस्वती शूर्प न मध्ये नाम्या इन्द्राय दधुरिन्द्रियर, चमुने वसुधेयस्य व्यन्तु, बज देव इन्द्रो नराशसस्त्रिवरूपः सरसत्याधियामीयते रथी, तो न रूपममृतं जनिभिन्द्राय त्वष्टा देदिन्द्रियाणि, , पस- [प्रमिय पिनरा. १०,१३१,५, अपर्व. २२,१५५. ते ना. १,४,२,१॥ प्रहाल्यो विरास्या १०.९३,१५, ने मा २४,२.१॥ यस्मिनभ्यासाव. १०,९१,१४ ते. प्रा. १,४,२,२] [१] . २१.४८-५८,२८,१५-६३.१८-२२,३८-३९,४१,४४-४५। पाप. २५,५७-५७,३२, १५-१६.९८-०८-३९४१,४४-४५. मा. २,६१४।

·J ३८ 1. ! ܕ काण्डे ३, प्रपा० ११, अनु० ५-६] सौत्रामणी । [२०] वने वसुधेयस्य वेतु, यजु देवौ वनस्पतिर्हिरण्यपर्णो आश्वभ्या५ सरस्वत्या सुपिप्पल इन्द्राय पच्यते मध्वोजो न जूति भी नु भामर, वनस्पतिर्नो दधदिन्द्रियाणि, वसुवने वसुधेयस्य येतु, पंजु देवै पहिचारितीनामधेरै स्तीर्णमश्विभ्यामूर्णप्रदाः सरस्वत्या योनमिन्द्र ते सद ईशाया मन्यु राजानं पहिपा दधुरिन्द्रिय, वसुवने वसुधेयस्य वेतु, यजु देवौ अनि स्विष्टकद्देवान्यपद्य- थायर होतारा इन्द्रमश्विना वार्चा वाचर सरस्वतीमनि५ सोम स्विष्टकृत्स्विष्टा इन्द्रः सुत्रामा सरिता वरुणो भिप, गिष्टो देवौ वनस्पतिः, मिष्टा देवो आज्यपाः, स्विष्टो अनिग्निना होता हो स्विष्टकत्सहो न दधदिन्द्रियमूर्जमपचिति५ स्वा५, युसुर्वने वसुधेयस्य वेतु, मेज़ ॥ ५॥ सोमो राजामृत सुत ऑपधीनामपार रसः । ऋतेनु सत्यमिन्द्रिय विपान५ शुक्रर्मन्धसः । ईन्द्रसन्द्रियमिदं पयोऽमृतं मधु ।। ३९ अद्भयः धीर५ व्यपिबत् कुट्टागिरी धिर्या । प्रतेनु सत्य॑मिन्द्रिय विपान र शुक्रर्मन्धसः । ईन्द्रस्येन्द्रियमिदं पयोऽमृत मधु ॥ ४० अद्भर्थः सोमर व्यपियच्छन्दोभिई सः शुचिर्पत् । --मृतेनु सत्यमिन्द्रिय विपान ५ शुक्रमन्धसः । इन्द्रस्येन्द्रियमिदै पोऽमृतं मधु ॥ ४१ अन्नात्परितो रस ब्रह्मणा वर व्यपिवत् । ऋतेनु सत्यमिन्द्रिय सिपान ५ शुक्रमन्धसः । इन्द्रस्येन्द्रियमिदै पयोऽमृत मधु ॥ ४२ तो मंत्र विजहाति योनि प्रविशदिन्द्रियम् । गर्भो जरायुणावृता उल्य जहाति जन्मना । मतेनु सत्यमिन्द्रियं विपान शुक्रमन्धसः। ईन्द्रस्येन्द्रियमिदै पोऽमृतं मधु ॥ ४४ दृष्टा रुप व्याकरोद सत्यानृते प्रजापतिः । अश्रद्धामनृतेऽधाच् श्रद्धार सत्यै प्रजापतिः ।। तेनु सत्यमिन्द्रिय विपान र शुक्रमन्धसः। ईन्द्रस्येन्द्रियमिदं पयोऽमृतं मधु ॥ ४६ -- [६] काठ ३८१।पा, १९,७२-७९ । वाद २१,७२-७६ । प्रा २६,२।

·मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्डं ३,प्रपा० ११, अनु. 1-0 ट्रेन रूपे व्यपिबत् मुतासुतौ जापतिः । ऋतनु सत्यमिन्द्रिय विपान५ शुक्रर्मन्धसः । ईन्द्रस्येन्द्रियमिदं पयोऽमृतं मधु ॥ ,४७ दृष्ट्वा परिस॒तो रस १ गुणु शुक्र व्यपिवत् पयः सौम प्रजापतिः । अवेनु सत्यमिन्द्रिय र पिपान५ शुक्रर्मन्धसः। ईन्द्रस्येन्द्रियमिदं योऽमृत मधु ॥६॥ ४८ परीती पिश्चता सुतर सौमो ये उत्तम हविः। धन्यान्यो नो अ३स्वन्तरा सुपाव सौममंद्विभिः ।। ४९ सौमोऽस्यश्विभ्यां पच्यस्व सरस्वत्यै पच्यरमैन्द्राय सुत्राणे पच्यस्व ॥ पुनातु ते परिसुंत५ सौमर सूर्यस्य दुहिता । वरिण शश्चता तना ॥ वायुः पूर्वः पवित्रेण प्राक् सोमो अतिनुतः । ईन्द्रस्य युज्यः संसा ।। ५२ बायोः पूतः पवित्रेण प्रत्यक् सोमो अतिसुवः । ईन्द्रस्य युंज्या सखा । ५३ ब्रह्म पुत्र पवते वैज इन्द्रियर सुरायाः सौमः सुवै आसुतो मदाय । गुण देव देवताः पिग्धि सेनानर यजमानाय धेहि ।। ५४ कुविदु, नाना हि थाम् ॥ या व्याघ्र विचिकोभी कं च रक्षति । श्येन पुत्रिण सिरहर सेम पात्व हसः॥ ५६ मुरावन्तं यहिपद सुधीर५ यर हिन्वन्ति महिपां नमोभिः । देयानाः सौनं दिवि देवतासु मंदनेन्द्र यजमानाः स्वकीः ॥ ५७ यस्ते रसः संभृता औषधीषु सोमस्य शुष्मः मुग़यार सुतस्य । तेनु जिन्व यजमान मदेन सरस्वतीमुश्विना इन्द्रमनिम् ॥ ५८ यमचिना नमुरासुरादधि सरस्वत्य॑सुनोदिन्द्रियाय । हुमै तर शुक्र मधुमन्तमिन्दु५ सौम राजानमिहे भक्षयामि ॥ [0] ग्रठ. ३८,५। वा. १९,२-७,१०,३२-३५,६,५११०,३६-३२.१३,३३.२३,३८ । काब. २१,१-६,९, १९-३५,९.५११६,४४-४५,१४,३५,२५,४०॥ है. मा. २,६.११ । परीतो पिम्चता ऋ.९,१०७.१, सा. ५१२,१३१३, ते. मा. २.१,२,१६ पुनातु (नाति) ते परिमृतं । . ९.१,६. ते. स. १.८,२१,१० ते मा. २,६.१.२ । वायुः (योः) पूतः पवित्रेण । अथर्व.६,५१,१ । इन्द्रस्य युज्या सखा ।. १, २२.१५. स. १६७१ पर्य, ६५१,१.७.२६ ते. सं. १३.नारा फुविदा यमन्तोस. १०.१३९.२० भपर्व. १०,११५.९. . स १,८,२१,११५.९,११,२१ ते वा २,६,१,३] - - ·३.प्रपा. १, अनु. ७-८ : ६२ - सौगामणी। [३०] यदेव शिष्टं५ रसिनः सुतस्य यमुस्येन्द्रो अपियच् शचीभिः । अहे मस्य मनसा शिवन सौम राजानमिहे भक्षयामि ॥ ७ ॥ ६० देवस्य वा सवितः प्रस३वेऽश्विनो_हुभ्यां पुष्णो हस्ताभ्यामादे ।। या देवो एकादश त्रयविशाः सुराधसः । बृहस्पनिपुरोहिता देवस्य सवितुः सर्वे देवा दुबैरवन्तु त्वा ।। प्रथमास्त्वा द्वितीयैरभिपिश्चन्तु, द्वितीयास्त्वा तृतीप, स्तृतीयास्त्या सत्यनु, सुत्यै स्वा ब्रह्मणा,. ब्रह्म स्वा यजुर्भि, यजूरपि त्वा सामुभिः, सामानि त्वा ऋग्भि, ऋचस्त्वा पुरोनुवाक्याभिः, पुरोनुवाक्यास्त्वा याज्याभि, ज्यास्त्वा वपट्कार, पट्कारांस्त्याहुतिभि- भिषिचन्ता, हुतयस्ते कामान्समर्धयन्त्व, सौ अश्विनोस्त्वा तेजसा ब्रह्मवर्चसायाभिषि- चाम, सरस्वत्यास्त्वा वीर्येण यशुसेऽनद्यायाभिषिञ्चामी,न्द्रस्य स्वेन्द्रियगोजसे बलायाभि- पिचामि, भूः स्वाहा ॥ शिरो मे श्रीयशो मुखं विपिः केशाय श्मश्रुणि । राजा मे प्राणो अमृत सम्राट् चक्षुधिरोट् श्रोत्रम् ॥ जिह्वा मे भद्र पोहो मनो मन्युः स्वरोड् भामः । मौदाः प्रमोर्दा अङ्गुलोरङ्गानि मित्रं मे सहः ।। चाई में चलमिन्द्रिपर हस्ती में कर्मु वीर्यम् । आत्मा क्षत्रमुरो मम ॥ पृष्टीम राष्ट्रमुद्रमसौ ग्रीवाश्च श्रोण्यौ । ऊरू अरनी जानुनी विशो मैऽङ्गानि सर्वतः ।। नाभिर्मे चित्त ५ विज्ञानं पार्युर्मे ऽपचिति संत् । आनन्दुनन्दा आण्डौं में भगः सौभाग्य पसः ॥ ६८ लौमानि प्रयुत्तिर्मम त्वङ् मा अनुतिरागतिः । मारसै मा उपनतिर्वस्वास्थि मज्जा मा आनतिः ॥ जधाभ्यां पद्भया धीरोऽस्मि विशि राजा प्रतिष्ठितः । प्रति ब्रह्मन् प्रतितिष्ठामि क्षत्रे प्रत्यश्वेषु प्रतितिष्ठामि गोषु ॥ ६४ [८] काठ. ३८,४ । वा २०,३,५---१३ । काव २१,९३-९४,९६-१०६ । ते मा. २,६,५१ [देवस्य त्या सवितुः । अथर्व. १९,५१,२] 4 ·७२ ७३ ७४ ७५ [३०] मैत्रायणी-सहितायाम् [काण्ड ३, अपा० ११, अनु० -१ प्रति मायां प्रतितिष्ठामि पृष्ठे, प्रति प्राणेषु प्रतितिष्ठाभ्यात्मे, द्यावापृथिव्योः प्रति- तिष्ठामि यन ॥ ८॥ सीसेन तन्वं मनसा मनीर्पिण ऊर्जासूत्रण कवयो वयन्ति । अश्विना यनर सुविता संरपतीन्द्रस्य रूपं वरुणो भिपज्यन् ।। तदस्य रूपममृतर शचीभिस्तिस्रो धुर्देवताः सराणाः । लौमानि शष्पहुधा न तोक्मुभिस्त्वगस्य मारसमभवन्न लाजाः ।। तदुश्चिना भिजा रुद्रवर्तनी सरस्वती वयति पैशो अन्तरम् । अस्थि मज्जान मासरं कारोतरेण दधतो गंवा त्वर्चि ।। सरस्वती मनसा पेशल ५ वसु नासत्याभ्यार वयति दतिर वपुः । रसं परिघुतो न रोहितं ननहु/रस्तसरं न म ॥ पंयुस: शुक्रममंत जनित्रप सुराया मूत्राजनयन्त रेतः । अपमिति दुर्मति चौघुमाना ऊवध्यार वातात्स३व्वं तदारात् ॥ .७६ ईन्दः सुत्रामा हृदयेन सत्य पुरोडांशेन सविता जजान । यकृत् क्लोमान ५ वरुणो मिपुज्यन्मतने वाय३च्यै मिनाति पित्तम् ।। आन्याणि स्थालीमधु पिवमाना गुंदा पात्राणि सुद्धा न धेनुः । श्येनस्य पत्रं न प्लीहाँ शचीभिरासन्दी नाभिरुदर न मावा ॥ कुम्भी बुनिष्ठुनिता शचीभियस्मिन्नग्रे योन्यां गर्भो अन्तः । प्लाशिय॑तः शतधारा उत्सो दुहे न कुम्भी स्यौ पितृभ्यः ॥ ७९ मुख र सदस्य शिरा इसतेन जिह्वां पवित्रमश्विनासन्सरस्वती । चप्यं ने पायुभिपंगस्य बोलो वृस्तिन सपो हरसा तरस्त्री ।। अविम्यां चक्षुरमत हाम्या छांगेन तेजो हुषिा धृन । पक्ष्माणि गोधूमः कुचलैतानि पेशो ने शुक्रमसित र बसाते । अनि मेपो नसि वीर्याय माणस्य पन्था अमृत ग्रहाम्याम् । सरस्वत्युपपकिान नस्यानि विदरर्जवान ।। ईन्द्रस्य रूपमपमो पलाय कर्णाम्या आत्ममृतं ग्रहाभ्याम् । यवन यदिषि कैमराणि कन्धु जने मधु सार मुंसे ।। [९] स. १८३ । वा. १९,८०-९५ । भव. २१,७७-९९ ते. आ. २,३,४। ৩৩ ८० ૮૨ ८३ ·काण्डं ३, प्रपा ११, अनु. 8-10] सौत्रामणी। [३०५] ८७ ८८ आत्मनुपस्थे न कस्य लोम मुखे श्मश्रुपि न व्याघलाम । कैशा ने शीपैन् यशसे श्रिय शिखा सिहस्य लोम विपिरिन्द्रियाणि ।। अझैरात्मानं भिपजा दिविनात्मानमङ्गैः समधात् सरस्वती । इन्द्रस्य रूपर शतमानमायुः शुक्र ने ज्योतिरमृतं दधाना ॥ सरस्वती योन्यां गर्भमन्तर्श्विभ्यां पत्नी सुकृतं विभर्ति । अपार सेन वरुणो ने सानेन्दृ५ श्रियै जनयन्नप्सु राजा ॥ तेजः पशूना हविरिन्द्रियांवत् परिघुता पयसा सारधैं मधु । अश्विभ्यां दुग्धं भिपजा सरस्वती सुतासुताभ्यामम॑तः सौमा इन्दुः ॥ ९ ॥ पुनन्तु मा पितरः सोम्यासः पुन॑न्तु मा पितामहाः । पवित्रेण शतायुपा विश्वमायुप॑श्नवै ॥ पुनन्तु मा पितामहाः पुनन्तु प्रपितामहाः । पवित्रेण शतायुपा सर्वमायुर्व्यश्नवै ॥ अग्ना आयुपि पवसे ॥ पवमानः ३स्वर्जनः पर्वित्रेण विचर्षणिः । यः पोता से पुनातु मा । पुनन्तु मा देवजनाः पुनन्तु मनवो धिया । पुनन्तु विश्वा भूता मा जातवेदः पुनाहि मा ।। पवमानः पुनातु मा त्वे दक्षाय जीवसे । ज्योक् च सूर्य दृशे ॥ उभाभ्यां देव सवितः पवित्रेण सवैन च । मौ पुनाहि विश्वतः ॥ पवित्रेण पुनाहि मा शुक्रेण देव दीयत् । अग्ने त्वा तुरनु ॥ ८९ ९४ ९५ [१०] पाठ. ३८,२,५। वा. ३,४५,५४,१९,३७-४८,२०,१४-२८,२०,२३,६,२२,१२,९०,३५,१६ । काम्ब, ३,५३,६२,२१,३८-५०१२२,१-५,८,६,३०,१३,९१७३५,४८॥ तै. बा. २,६,३७६ 1 [ अग्ना (न) आयू. पि० । ऋ. ९,६६,१९,सा. ६२७,१४६४,१५१८; तै. बा. २,६,३,४, ते. आ २,५,१७ ते सं. १,३,१४,७४, २९,१,५,५,१,६,६,२ । पवमानः सिर्जनः ( सो अद्य)...मा। क ९,६७,२२ । पुनन्तु गा( मां) देवजना: 1. ९,६७,२७, तै. बा. १,४,८,१२,६,३,४ । पवमानः पुनातु० ( आ त एतु )। [आन पतु। या, य. ३,५४] ऋ. १०,५७,४, अथव. १,६,३३. ते सं १,८.५,२ । क्रत्वे दक्षाय जीवसे । अथर्व. ६,१९,२ । उभाभ्यां देव सवितः। . ९,६७,२५, अथर्व. ६,१९,३ ।]

·१७ [३६] मेनायणी-सहितायाम् [काई ३, प्रपा ११, अनु.. यते पवित्रुचिप्यने वितृतमन्तरी । न तेन पुनीमहे ।। वश्वदेवी पुनती देव्यागाद्यस्था बृहयुस्तुन्वो चीतपृष्ठाः । तया मद॑न्तः सधर्माद्येषु वयं स्याम पंतयो रयीणाम् ॥ वैश्वानरौ रविमभिर्मा पुनातु बातः ग्राणेनेपिरो मुयोर्भूः । द्यावापृथिवी पयसा पंपोभित्तापरी यत्रिय मा पुनीताम् ।। वृहेदिः सपितविभिनर्पिोच मन्मभिः । अमे देवैः पुनीमहे ।। ये समानाः समनप्तः पितरो यमराज्ये । पार लोकः स्वर्धा नमो यनौ देवेषु कल्पताम् ॥ १०० ये समानाः समुनसो जीवो जीवेषु मामकाः । नपा श्रीमयि कल्पतामस्मैिलोके शत५ समाः ॥ १०१ है सुती ॥ इदै हर्षिः प्रजननं मे अस्तु देशवीर ५ सगण सस्तये । आत्ममंनि प्रजासनि क्षेत्रसनि पशुसनि लोकसन्यमयसानि ॥ १०३ अनिः प्रजा बहुला मे कृणोत्वन्नं पयो रेतो अस्मासु धेहि ।। यंदेवा देवहेडनं देशामवकुमा चर्यम् । अग्निर्मा तस्मादनसो पियान्मुञ्चत रहसः ॥ यदि सपन्यदि जाँदैनारसि चकमा वयम् । चार्युर्मा तस्मादनमो विवान्मुभव रहसः ।। यदि दिया यदि नतमनारसि चकमा वय॑म् । यो मा तस्मादनमो विधान्मुञ्चलहसः॥ १०७ धाम्नो धाम्नो । यद्रोमे ॥ १०८-१०९ पविममि यस्य परिचर यजमानस्य । वमा पुनातु मुर्वती विश्वस्मादेवफिलिपात्सस्मोविकिल्लिपात् ।। [ग परियमधिक। ९.६७,२३. त मा. १,४८२ । वैश्वदेवी पुनती। परि. १९.२ । यदया देयहरनका ११४.१ 1 यदि (जाप्र०) सप-यदि । अपर्व. ६,११५.२ । यदि दिया (-मिशांसो) यां६,११५.१ । धालो धानोः ।.५,०३,२,१९,४४,९ । पौ. पू. भ. ३, ६.६] . '१०५ - ·११२ चाण्ड ३, प्रपा. ११, अनु० १०-१२] सीतामणी। १३०७ द्रुपदायिन्मुमुचानः स्विनः स्नात्वी मलादिव । पूर्व पवित्रेणेवाज्य५ विश्वे मुञ्चन्तु मनसः ।। १११ समावृतत् पृथिवी समुपाः समु स्र्यः । वैश्वानरंज्योतिर्भूयासर पि कॉम व्युशीय भूः स्वाहा ॥ १० ॥ समिद्धो अनिः समिधा सुसमिद्धो वरेण्यः । गायत्री छन्द इन्द्रिय त्रियोगायो दधुः।। ११३ नूनपाच् शुचित्रतस्तनूपाश्च सरसती। उष्णिक छन्द इन्द्रिय दित्यपाड् गायो दधुः ॥ १२४ इडाभिरमिडियः सोमो देवो अमर्त्यः । अनुष्टुप् छन्द इन्द्रिय पञ्चाविधियो दधुः।। ११५ सुबहिरग्निः पुण्यन्स्तिीर्णबहिरमर्त्यः । बहुती छन्द इन्द्रियं प्रियत्सौ गपियो दधुः ।। दुरी देवीदियो महीनो देवो वृहस्पतिः । पक्ति छन्द इन्द्रिय तुर्पांड् गायो दधुः ।। ११७ उप यही सुप॑शुसा विश्वे देवा अमुर्त्याः । त्रिष्टुप् छन्द इन्द्रिय पृष्ठवाड् गायो दधुः ।। ११८ देव्या हौतारा भिजेन्द्रेण सुयुजा युजा । गुती छन्द इन्द्रियमन दान गयो दधुः । तिम्रो देवीरिडा मही भारती मरुतो विभा । विराट् छन्द इन्द्रिय धेनुंगीन यो दधुः। त्वष्टा तुरीपो अद्भुत इन्द्रानी पुष्टिवर्धना । द्विपदा छन्द इन्द्रियमुना गाने यो दधुः ।। शमिवा नो वनस्पतिः सतां अमुन् भंगम् । छन्द इन्द्रियमुपभी गायो दः ॥ स्वाहा वर वरुणः मुक्षत्र भेपजे सरत । प्रतिछन्दा इन्द्रियं वृहदशा चेहरयो दधुः ॥ ११ ॥ वमन्तनु स्तना देवी बसवस्मिता स्तुतम् । धन्तरण जमा हुरिन्द्र यगो दधुः ।। ग्रीष्मण ना दे मुद्राः पञ्चदुरी स्तुतम् । हो यसमा बल र पिरिन् यो दक्षः॥ पीभिर्मनादित्याः स्तमि सप्तदर्श स्तुनम् । रूपेण विशीजसा हुपिरिन् यो धुः ॥ १२४-१२६ [गुपदाविय मुमुन ( दिया ) । ६ १९५३) [१] मह. ३८.११ २११२-01 ६.२१,१३-१-511 [१२] २१,२३-१८१३ २३,२४- २६१। - ·। ३०८] मैत्रायणी-संहितायाम् कण्डं ३, प्रपा० १०-१२, अनु. १२,१-३ शारदैन ऋतुना देवा एकविरश अभवः स्तुतम् । राजन थियां श्रिय पिरिन्द्रे यो दधुः ।। १२७ हेमन्तेनु ऋतुना देवास्त्रिणवै मरुतः स्तुर्वम् । बलेन शंफरीः सहो हविरिन्द्रे वयो दधुः ।। शेशिरण मृतुना देवस्त्रयस्त्रि५३शेऽमृतु ५ स्तुतम् । सत्येन रेवतीः क्षत्र हुर्विरिन्द्रे यो दधुः ।। १२ ।। १२८-१२९ । १७८१] ॥ इत्युपरिकाण्डे सौत्रामणीयो नाम एकादश: प्रपाठकः ॥ ११ ॥ अथ द्वादशाप्रपाठकः। अश्वमेधः। इमामगृभ्णन् रशनामुतस्य पूर्ण आयुनि पिर्दधेपु कन्यो । सां नो अस्मिन्सुते ओबभूव ऋतस्य सोमन्सरपारंपन्ती ।। १ अभिधा अमि, भूपनमसि, यन्तासि धी, सं त्वममि वैश्वानर ५ संप्रधसं गछ स्वाहा- कृतः, स्वगो त्वा देवेभ्यः प्रजापतये ब्रह्मन्नश्वं भन्स्यामि, देवेभ्यः प्रजापतये, तेन राध्यास, ते यधान, देवेभ्यः प्रजापतये, तेन रानहि, प्रजापतये त्या जुष्टं पौधामि, वायवे त्या जुष्टं प्रोक्षामीन्द्रा, उर्मिभ्यां त्या जुष्टं प्रोक्षामि, विश्वेभ्यस्त्वा देवेभ्यो जुष्टं प्रोक्षामि, सर्वेभ्यस्त्वा देवेभ्यो जुष्टुं प्रोक्षामि ।। यो अन्त जिवारसति तमभ्युमीति वरुणः । पुरी मतः परः श्वा ॥ १ ॥ अग्नये स्वाहा, सोमाय स्वाहा, ऽपा मादाय स्वाहा, वायवे पाहा, सहि स्वाहा, स्वटै स्वाहा, हस्पतये स्वाद,-न्द्राय वाडा, मित्राय स्वाहा, वरुणाय स्वाहा ||२ हिंकाराय स्वाहा, हिंकताय स्वाहा, क्रन्दने स्वाहा,-चकन्दाय स्वाहा, प्रौथते स्वाहा, प्रपोधाय स्वाहा, गन्धाय स्वाहा, घाताय स्वाहा, निविष्टाय स्वाहो, पविष्टाय स्वाहा, [१] ते. ७,१,११ । काठ, . ५,१,२, ५,४,४ | था. २२,२-५ काण्व. २४,२-५ । [२] ते. ७.१,१४ । काठ. ५,१,५१ वा १०,५,२२,६,२७,३९,१ । पाण्य. ११,१२,२४,६,३७,३९,१ ।। अनये स्वाहा । अथर्व. १९,४३,१ । सोमाय स्वाहा । अथर्थ. १९,४३,५ । वायवे स्थाहा । अथर्व. १९,४३,३ ॥ इन्द्राय स्वाहा । अथर्व. १९,४३,६] [३] ते ७,१,१३,१९ । वाठ. ५,१,१०,४ । वा. २२,७-८ । काण्व, २४,७-१२ । - ·अश्वमेधेः। 1३६९] कण्ड ३, प्रपा १ अनु० ३-६]] सदिताय स्वाहा, बल्यते स्वाहा, ऽसीनाय स्वाहा, शयानाय स्वाहा, स्वपते स्वाहा, जागृते स्वाहा, कूजते स्वाहा, प्रबुद्धाय साहा, विवृत्ताय स्वाहा, विजृम्भमाणाय स्वाहा, जाय स्वाहा, बलाय स्वाहां, ऽयनाय स्वाहा, प्रायणाय स्वाहा, यतै साहा, धावते स्वाही, द्ााय स्वाहो, दुताय स्वाहा, शुकाराय स्याहा, शंकृताय स्वाही,-पस्थिताय स्वाहा, संहानाय स्वाहा, निपुण्णाय स्वाही, त्थिताय साहा, तिष्ठिताय स्वाहा, विवर्तमानाय स्वाहा, विवृत्ताय स्वाहा, विधुन्वानाय स्वाहा, विधूताय स्वाहा, शृण्वत स्वाहा, शुथूपमाणाय स्वाहे, क्षिताय स्वाहा, वीक्षिताय साहा, बीआमाणाय स्वाहा, निमेपाय स्वाहा, यदत्ति तस्मै स्वाहा, यत् पियुति तस्मै स्वाहा, यन्महुति तस्मै स्वाहा, कुर्वते स्वाहा, कृताय स्वाहा ॥ ३ ॥ विभूमात्रा, प्रभूः पित्रो,ऽश्वोऽसि, योऽस्य, त्योऽसि, मयोऽसि, नरोऽस्य, सि, सप्तिरसि, चाज्यसि, पासि, नुमणा असि, ययुनीमास्या, दित्यानां पत्यान्निहि, देवा आशापाला ए देवेभ्यो अचं मैधाय प्रोक्षित रक्षते, हे धृति, रिह संधृति, रिद गर्म, इई रमन्ताम् ॥ ४॥ काय स्वाहा, कस्मै स्वाहा, कतमस्म साहा, सपि स्वाहा, सवित्र प्रसपत्र स्वाहा, सवित्र आसवित्रे साही, ऽऽदित्यै स्वाहा, ऽऽदित्य मुह्ये स्वाहा, ऽऽदित्यै मुमृडीकाय स्वाहा, सरस्वत्यै स्वाहा, सरस्वत्यै वृहत्य स्वाहा, सरस्वत्यै पाकाय साहा, पुणे साहा, पूष्णे प्रपथ्याय साहा, पूर्ण नरधिपाय साहा, त्वष्टे स्वाहा, त्वष्टे तुरीपाय स्वाहा, त्यष्टू पुरुरूपाय स्वाहा, विष्णवे स्याहा, विष्णवे शिपिपिष्टीय सांस, विष्णुपे निभूयुपाय स्वाहा ॥५॥ ओ ब्रह्मन् ब्राह्मणस्तेजी ब्रह्मवर्ची जायता, मा राष्ट्र राजन्यः शेर इपन्यो महारधी जायतां, दोधी धेनु, चोदानवा, नाणुः सप्तिः, सभयो यंग, पुरधिोपा, जिष्णू रथेष्ठो अस्य यजमानस्य वीरो जायता, निकाम निकामे नः पर्जन्यो पर्पत, फलपती। औषधयः पच्यन्तार, योगःमो न: कल्पताम् ॥ ६ ॥ [४] .७.१.१२ । काठ.५,१,३ । वा २२,१९ । सघ २४.२४-१५॥ [५] 28 ५,३,५४ा २२,२०। यस २४,२२-२८ 1 मा धौ ९,२.२ । [६] ७.५.१८१ पाठ ५,५,१४१ २२,२२ । यम २४,३०-३॥

·। १ण्ड प्रपा० १२, अनु. १८-२१ F २७ [३१२ मैत्रायणी-संहितायाम् युद्धन्ति बृधमुरुप चरन्तं परि तस्थुपः । रौचन्ते रोचनो दिवि ॥ २२ यातोऽपों अगनीगन् मियामिन्द्रस्य तुन्धुम् । एतर स्तोतरनेन पो पुनरश्वमावर्तयासि नः ॥ १८ ॥ २३ वसमस्त्याजन्तु गायत्रैण छन्दसा, रुद्रास्त्वाञ्जन्तु श्रेष्टुभेन छन्दसा, ऽऽदित्यास्त्वाजन्तु जागतेन छन्दसा, भूर्भुवः ३१, लीजी३ शांची३ यव्ये गव्य, एतदनुमत्त- देवा, एतदनुमति प्रजापते ॥ २४ कः सिदेकाकी चरति के मिज्जायते पुनः। किर स्विद्धिर्मस्य भेषज किमवावपनं महत् ।। २५, सूर्य एकाकी चरति चन्द्रमा जायते पुनः । अनिमियू भेज भूमिरावपूनं महत् ।। २६, का स्मिदासीत् पूर्वचित्तिः किं सिदासीद् वृहद्वयः । को स्विदासीत् पिलिपिलो को मिदासीत् पिशङ्गिला ॥ द्यौरासीत् पचित्तिरश्व आसीद् वृदयः । अमिरासीन पिलिप्पिलो रात्रिरासीत् पिशङ्गिला ।। १९ ।। प्राणाय सोडा, ऽपानाय स्वाहा, व्यानाय स्वाहा ।। २९ अम्बम्भिके अम्बालिके न मा नयति कश्चन । संसंस्त्यश्वकः सुभद्रिका काम्पीलवासिनीम् ।। ३० गणानां त्वा गणपतिर हवामहे, प्रियाणां त्वा मियपति५ हवामहे, निधीनां त्वा निधि- पतिर हवामहे चुसौ ममा, ऽऽहंगजानि गर्भधा, त्वमजासि गर्भधम् ॥ तो सह चतुरः पुदः संप्रेसारयावः स्वर्ग लोके प्राणुवाता, बृपा वामश्वो रेतोधा तो दधातु ॥ २० ॥ गायत्री त्रिष्टुं जगत्यनुष्टुप्पडक्त्या सह । बृह३त्युणिहा कुकुच् दे॒वानां पत्नयो विशः सूचीभिः शमयन्तु न्वा ।। [१८] ते. ७,४,२० । वा २३,५,७ । काण्व २५,५,७ । मा श्री ९,२,४,३ 1 [ युञ्जन्ति ब्रनमरुपं०.. दिवि । ऋ १,६,१, साम १४६८, अथर्व २०,२६,४,४७,१०,६९,९, ते स ७,४,२०,१] [१९] ते.७,४,२०,१८ । पाठ ५,४,९७१ वा २३,८-१२ । काण्व २५,८–१३ [ का स्विदेकाकी... महत् । आ. सू १०,९ । सूर्य एकाकी० ...महत् । मा. सू १०,९,1 [२०] ते ७,४,१९ । काठ ५,४,८७ वा २३,१८-२० 1 काम्व २५,२०-२२ । मा श्री ९,२,४ । [,गणानां त्वा गणपति५ हवामहे । ऋ २,२३,१] [२१] ते ५,२,११ । काठ ५,१०,५। वा. २३,३३--३८,१०,३२,१९,६॥ काण्व. २५ ३५-४०.११ १५.२१५ ·३१३]. काण्ड १, प्रपा. १२-१३, अनु, ११,१-२] अश्वमेधः। द्विपुद्रा या चतुष्पदी.त्रिपुढा-यां च पट्पदा । विछन्दा यो च संछन्दाः सूचीभिः शमयन्तु त्वा ।। रजाः सीसा हरिणीपुँजो युजन्तु कर्मभिः । अश्वस्य वाजिनस्त्यचि स्माः कृण्वन्तु शाम्यन्तीः ।। महानाग्नी रेवंतयो दैव्या आमाः प्रवरी । मेध्या विद्युतो वाचः सूचीभिः शमयन्तु त्वा ।। यौपस्ति पत्नयो लोम विचिन्वन्तु यथायथम् । सुपत्नीः पत्नयो वाजिन् प्रजया भुक्षीमहि ।। कुर्विदुङ्ग ॥ २१ ॥ ३८ 1 २८१९] ॥ इत्युपरिकाण्डे छादशः प्रपाठकः ॥ १२ ॥ .. अथ प्रयोदशः प्रपाठक। ऊषामनामुच् श्रापय गिरी भारेर हेरनिय । अथास्या मधुमेधतार शीत यांत पुननिव ।। योसको शकुन्तिकाहलानति वञ्चति । आहतं पसो निचल्चलीति ।। माता च ते पिता चऽवृक्षस्य रोहतः । प्रतिलामीति ते पिता ॥ ३ यद्यरिणौ यवमत्ति ने पुष्ट पशु मन्यते । शूद्रां यदर्यजारा ने पापाय धनायति || 'दुधिकाव्णो अकारिपम् ।। १ ॥ अश्वस्तूप गोमगस्तै प्राजापत्याः, कृष्णग्रीव आनेयो ललाटे पुरस्ताद, सारस्वती मेय- धस्ताद्धन्वोः, यामः पाणौ नाभ्या, माविना अधौरामी बाह्वी, स्त्याट्री लोमसक्यो सुक्थ्यो, सौर्युयोमो श्वेतश्च कृष्णश्च पायो, यव्यः श्वेतः पुछा, इन्द्राय स्वपसाय हद्, वैष्णवी वामनः ॥ २॥ ६ [फुविदङ्ग यवमन्तो १०,१३१,२, अथर्व २०.१२५,२] [१] .७.४,१९ । वा. २३,२२-२७,३०-३२ । काण्व २५,२४-२९,३२-३४।।दधिधागो कारिलम्। ऋ. ४,३९,६, साम, ३५८, अथर्व २०१३७,३॥ स १.५,२१.४,३,४,११,४, साम्य प्रा. १,६,१७] [२]ते. ५,५,२२-२३ । काठ ५,८०१ वा २४,१ । काय २२,२-३ मा. श्री ९.२,४।

·[३१] मैत्रायणी-संहितायाम् . [ काण्ड ३, प्रपा १२ अनु०७-११ अपये सौदा, सौभाय स्वाह,-न्द्राय साहा, पृथिव्य स्वाहा, अन्तरिक्षाय स्वाहा, दिवे मोहा, दिग्भ्यः स्वाहो, ऽऽशाभ्यः सोहो, यं दिशै स्वाहा, प्राच्य दिशै स्वाहा, नक्षत्रेभ्य: साहा, नक्षत्रियेभ्यः स्वाहा, होरात्रेभ्यः स्वाहा, अर्धमासेभ्यः स्वाहा, मसिम्यः सोहा, ऋतुभ्यः साहा, ऽऽति॒वेभ्यः स्वाहा, सश्वत्सरांय साहा, द्यावापृथिवीभ्या र स्वाहा, चन्द्रमसे स्वाहा, सूर्याय स्वाहा, रश्मिम्पः स्वाहा, सुभ्यः साहा, रुद्रेभ्यः स्वाहा, ऽऽदित्यम्यः स्वाहा, मरुद्भयः साहा, विश्वेभ्यो देवेभ्यः स्वाहा, मुलेभ्यः साहा, शाखाम्पः स्वाहा, वनस्पतिभ्यः स्वाहा, पुप्पेभ्य: स्वाहा, फलेभ्यः स्वाही, पधीभ्यः स्वाहा ॥७॥ ९ प्राच्य दिश साहा, ऽर्वोच्य दिश साहा, दक्षिणायै दिर्श स्वाहा, ऽयांच्यै दिशै स्वाहा, प्रतींच्य दिशे स्वाहा, वाच्य दिशे स्वाहा, दीच्यै दिश साहा, ऽवीच्यै दिशे साहो, चाय दिशै स्वाहा, वाच्य दिशै स्वाहा ॥ ८ ॥ आयुपे स्वाहा, प्राणाय स्वाहा, ऽपानाय स्वाहा, व्यानायु साहा, समानाय स्वाहो, दानाय स्वाहा, चक्षुपे स्वाहा, श्रोत्राय स्वाहा, मनसे स्वाहा, याचे स्वाहा ॥ ९॥ ११ पृथिव्यै स्वाहा, अन्तरिक्षाय साहा, दुिवै साहा, सूर्याय स्वाहा, चन्द्रमसे स्वाहा, नक्षत्रेभ्यः साहा, ऽयः साही, पुधीभ्यः स्वाहा, वनस्पतिभ्यः स्वाहा, परिप्लयेभ्यः साहा, सरीसृपेभ्यः साहा, चराचुरेभ्यः साहा ।। १० ।। १२ अमरे साहा, सुचे स्वाहा, वि३ स्वाहा, विवस्वते स्वाहा, गाश्रिये स्वाहा, गण- पतये स्वाहा, ऽभिपाहे साहा, अभि३ स्याही, अधिपतये स्वाहा, शंपाय स्वाहा, ससपीय साहा, चन्द्राय स्वाहा, ज्योति स्वाहा, मलिम्लुाय स्वाहा ॥ ११ ॥ [७] न ७१,१५, ७,३,१९--२० । काठ ५,१,५-६,५,३,९-१०१ वा २२,६,२४,२७-२९,१०,५,३९,१-२, याय २४,६,३४,३७-४१,४३,११,१२,३९५ [ अग्नये स्वाहा । अधर्व १९,४३,९१ सोमाय स्वाहा । अथर्व. १९,४३,५ । इन्द्राय स्वाहा । अपर्व १९४३,६१ पृथिव्ये स्वाहा अथर्व ५,९,२६ । अन्तरिक्षाय स्वाहा । अथर्व ५९,३-४ । दिवे स्थाहा । अथर्व ५,९,१,५ । चन्द्रमसे (चन्द्राय) स्वाहा । अथर्व. १९४३,४ । सूर्याय स्वाहा । अथर्व. १९,४३,३] [८] ते ७,१.१५ । काठ ५,१,६१ वा २३,२४ । काण्व २४३४ । [९] ते ७,१,१९ । काठ ५,४,१० । वा २२,२३,२३,१८,३९,३ । २ व २४,३३१२५,२०,३९,२ । [१०] ७.१.१७ १ या २२,२९ । काप २४,४१ । [पृथिव्यै स्वाहा । अयं ५,९,२,६ । अन्तरिक्षाय स्वाहा, दिवे स्वाहा । अथर्ष ५,९,३-४ । सूर्याय स्वाहा । अथर्व १९४३,३ । चन्द्रमसे (चन्द्राय) स्वाहा । अथर्व १९,४३,४] [११] वा २२,२८.३०,३९,२ । ३ व २४,३९,४१,४३,३९,१ । [बन्द्राय स्वाहा । अथर्व. १९४३,३] - ·- " . काण्डे ३; प्रपा० १२, अनु. १२-१ अश्वमेधः। [३१] धर्णाय स्वाहा, द्रवणाय स्वाहा, नसाय स्वाहो, पयामाय स्वाहा, सिन्धवे स्वाहा, समुद्राय स्वाहा, कादाय स्वाहा, पुर्णवाय स्वाहा, सरस्वत्यै स्वाहा, विश्वव्यचसे स्वाहा, सुभाय स्वाहा, अन्तरिक्षाय स्वाहा ॥ १२ ॥ मधये स्वाहा, माधवाय स्वाहा, शुक्राय स्वाहा, शुचये स्वाहा, नभसे स्वाहा, नभस्याय स्वाह, पाय स्वाहो, जीय स्वाहा, सहसे साहा, सहस्पाय स्वाहा, तपसे स्वाहा, तपस्याय स्वाहा, सश्सपोऽस्य हस्पत्याय स्वाहा ॥ १३ ॥ संवयसे स्वाहा, ऽभिययसे स्वाहो,यसे स्वाहा, वृहद्वयसे स्वाहा, सहीयसे स्वाहा, सहमानाय स्वाहा, सासहये स्वाहा, सहस्वते साहा, ऽभीपाहे स्वाहा, अभि३चे स्वाहा, ऽभिमातिपाहे स्वाहा, ऽभिमातिने साहा ॥ १४ ॥ एकस्मै स्वाहा, द्वापार स्वाह, कानशताय स्वाहा, शुताय स्वाह, कशताय स्वाहा, व्युष्टयै साहा, स्वीय स्वाहा ॥ १५ ॥ हिरण्यगर्भः समवर्ततांग्रे भूतस्य जातः पतिरक आसीत् । से दाधार पृथिवी यामुतेमा कस्मै देवाय प्रिपा विधेम ॥ उपयामगृहीतोऽसि, प्रजापतये त्या जुष्टं गृह्णाम्ये, -4 ते योनिः, संयुस्ने महिमा । १९ यः प्राणतो निमिपुतश्च राजा पतिर्विश्वस्य जगतो वभूव । इथे यो अस्र्य द्विपंदुतुष्पदः कस्म दे॒वायु हरिपा विधेम । उपयामगृहीतोऽसि, प्रजापतये त्या जुष्टं गृहाम्ये, 4 ते योनि, चन्द्रमास्ते महिमा । . ॥ १७ ॥ [१२] ते ७,४,१३ । वा २२,२५ । कक्ष २४,३५, [१३] वा २२,३१ । वाख २४,४४। [१५] चा. १२,३३। काम. २४,१७ । [१२] त.७,५,१६ । कठ५,५,१११ वा २३,१-२, १३,४,२५,१० र २५,१२,१६,१७,१४१ मा. श्री. ९,२,३ ।। हिरण्यगर्भः समः विधेम । ऋ. १०,१२२,१: अथर ४,२,७, (११,५,१)। (१७] ७,५,१६ । पाठ ५,५,१३ । या २३,३-४,२५,२१ । कम २५,३-२,२७.१५॥ यः प्राणतो.... विधेम । ३.१०,१२१,३, अधर्व ४,२,१-२] ·. . [३१४] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ३, प्रपा ११, मनु. ३-1. य(रुणभ्रुः शुकचभ्रुस्तै वारुणा, रोहितो धूम्ररोहितः'. कन्धुरोहितस्तै सौम्याः, शितिवाईन्यतः शिविवाहुः समन्तशिविवाहुस्तै वार्हस्पत्याः, शितिरन्ध्रोऽन्यतः शितिरन्धः समुन्तशितिरन्धस्तै सावित्राः, पूंपती क्षुद्रपृपती स्थूलपुपती तो मैत्रावरुग्यः ॥ ३ ॥ शुद्धवालः सबैशुद्धयालो मणिवालत आश्विनाः, श्येतः श्येताक्षोऽरुणस्तै रुद्राय पशुपतये, कर्णी यामा, अलिप्सा रौद्रा, नभोरूपाः पार्जन्याः ॥ ४ ॥ निस्तिरधीनपृश्निरूनिस्तै मारुताः, फल्गूोहितोगी वुलक्षी ताः सारस्वत्युः, प्लीहाकर्णः शुण्ठाकोऽधिरूढाकर्णस्तै त्याष्ट्राः, कृष्णग्रीवः शितिकक्षोऽञ्जिक्यस्त ऐन्द्रानो, कृष्णाजिरल्पाजिमहाजिस्ट उपस्याः ॥ ५ ॥ शिल्पा वैश्वदेवी, रोहिणीस्पवयो बाचे, अविज्ञाता अदित्यै, सरूपा धात्र, वत्सतर्यो देवानां पत्नीभ्यः ॥६॥ कृष्णग्रीवा आनेयाः, शितिध्रुवो सुनार, रोहिता रुद्राणाय, श्वेता अवरोकिण आदित्यानां, नभोरूपाः पार्जन्याः ॥७॥ उन्नतः शितिबाई शितिपृष्ठस्त ऐन्द्रावार्हस्पत्या, उन्नत ऋषभौ वामनस्त ऐन्द्रायप्वाः, शुकरूपा वाजिनाः कल्मापा आग्निमारुताः, श्यामाः पौष्णाः ॥८॥ एता ऐन्द्रानो, द्विरूपां अनीपोमीया, वामना अनाह आगावैष्णवा, अन्यतएनीमैत्री, -वंशा मैत्रावरुण्यः ॥९॥ कृष्णग्रीवा आग्नेया, वभ्रवः सौम्याः, श्वेता वाय३च्या, अविज्ञाता अदित्यै,- सरूपा धात्र, त्सतों देवानां पत्नीभ्यः ॥१०॥ १४ कृष्णा भौमा, धूम्रो आन्तरिया, बृहन्तो दे॒वाः, चला वैद्युताः, सिमास्तारकोः ॥ - [३] ते ५,६,११-१३ । काठ ५,९,१-३ । वा. २४,२ । काण्व. २६,३-४ । मा. श्री. ९,२,४। [४] नै ५,६,१३,११,१५ । काठ. ५९,३ । वा. २४,३ । काण्व २६,५-६ । [५] ते ५,६,१२,१६ । काठ ५,९,२,६१ वा २४,४ । काण्व २६,६-८1 [६] ते ५,६,१३ । वा २४,५ । काण्व, २६,९। [७] या २४,६ । काग्य २६.२० । [८] ते ५,६,१४,३,१३,३ 1 वा २४,७ । काण्व. २६,११ । [९] तै ५,६,११-२३५ वा २४,८ । काण्व. २६,१२ । [१०] ते ५,६,१२-२३ । वा २४,९ । काण्व. २६,१३ । [११] ते ५,६,११-२३ । वा. २४,१० । काण्व. २६, १४ ।

·अश्वमेधः। [३९५] पाण्डं ३, प्रपा० १३, अनु० १२-२०] . कृष्णग्रीवा आग्नेया, वभ्रवः सौम्या, उपध्यस्ताः सावित्रा, उत्सतर्यः सारस्वत्युः, श्यामाः पौष्णाः, पृश्नयो मारुताः, पिशङ्गा वैश्वदेवा, वा द्यावापृथिवीयाः ॥१२॥ १६. कृष्णग्रीवा आनेयो, बुभ्रवः सौम्या, उपध्यस्ता सावित्रा, वत्सतर्यः सारस्वत्यः, श्यामाः पौणा, एता ऐन्द्रायाः, पृचयो मारुताः, कृष्णा वाणाः, कास्तृिपराः ।। F . : अनयेऽनीकवते प्रथमजानालभते, मरुद्धयः सांतपनभ्यः सात्यान्, मरुद्भयो गृहमेधेभ्यो चष्किहान, मुरुदयः क्रीडिभ्यः ससृष्टान्, मुरुङ्ग्यः स्वतवद्भयोऽनुसृष्टान् ॥ १४ ॥ १८ · कृष्णग्रीया आग्नेया, बभ्रवः सौम्या, उपास्ताः सावित्रा, वत्सनर्यः सारस्मृत्यः, यामा पौष्णा, एता ऐन्द्रानाः, प्राशृङ्गा ऐन्द्रा, बहुरूपां वैश्वकर्मणाः ॥ १५ ॥ १९ “कृष्ण ग्रीवा आनेया, भ्रवः सौम्या, उपध्वस्ताः सावित्रा, उत्सतयुः सारस्मृत्युः, श्यामाः पौर्णाः, श्वेता वायव्याः, प्राङ्गा ऐन्द्राः, सौयी: श्वेः ॥ १६ ॥ ज्यवयो गायत्र्य, पञ्चावयस्त्रिष्टुंभे, दित्यवाही जंगुत्यै, त्रिवत्सा अनुष्टुभे, तुर्यवाढ पिणहे ॥ १७॥ २१ पृष्ठवाही विराज, उक्षाणो वृहत्या, ऋषभाः कुकुंभे, धेनवो अगत्या, अनाह पक्त्यै ॥ १८॥ धुना सन्तायु, श्वेता ग्रीष्माय, कृष्णा वीभ्यः ॥ १९ ॥ अरुणाः शरदे, पूंपन्तो हेमन्ताय, पिङ्गाः शिशिराय ॥२०॥ . [१८४३] ॥ इत्युपरिकाण्डे प्रयोदशः प्रपाठकः ॥ १३ ॥ . २२ २३ २४ [१२] ते ५,६.११-२३ 1 वा. २४,१४ । कन्य. २६,१८। [१३] ते. ५,६,११-२३ 1 वा. २४,१५ । यन्य २२,१९ । [१४] . ५,१.११-२३ । वा, २४,१६ अन्व. २६,२०॥ [१५] ५,६,११-२३ । वा २४,१७ 1.कप्य २६,२१। [१६] 1.५,६,११-२३ । वा. २४,१४ । अन्य २६,१८ । [१७]ते. ५,६,११-२३ । वा. २४,१२ । भ. २२,१३ । [१८] वा. २४.१३ । कान. २१.१७। [१९] 1. २४,१५ । न. २३,१५ । [२०] पा. २४,११ । सभ २६.१५ ।

·१ २ ३ ४ - मैघायणी-संदितायाम् काण्ड ३, प्रमा० १४, अनु. १-६ अथ चतुर्दशः प्रपाठक। वसन्तायु कपिञ्जलानोलभते, ग्रीष्माय कवितान्, वीभ्यस्तित्तिराञ्, शरदे वर्तिका, हेमन्ताय ककुरान् ॥ १॥ समुद्राय शिशुमारानालभते, पर्जन्याय मण्ईका, नद्गयों मत्स्यान्, मित्राय पुलीकान्, वरुणाय नाक्रान् ॥ २॥ सोमाय हरसानालमत, वार्यवे चलोका, इन्द्राम्रियां कुञ्चान्, भित्रायु मन, वरुणाय चक्रवाकान् ॥ ३॥ अनये कुटसालभते, वनस्पतया उलूका, नमीपोमाम्यां चापा, नुविभ्यां मयूरान्, मित्रावरुणाम्यां कपोतान् ॥ ४ ॥ सोमाय लयानालुभते, त्यष्ट्र कोलीकान् गौपादी, देवानां पत्नीम्यः पुलीका, अर्मये गृहपृतयें पारुष्णान् ॥ ५॥ अद्वे पारायतानोलभते, राज्य सीचा',-रहः संधिम्या जतः, सुश्वत्सरोय महत्तः सुपु- गीन, मसिम्यो दात्यौहान् ॥ ६॥ भूम्या आसूनोलभते, अन्तरिक्षाय पाक्वान्, यि कशान्, दिग्भ्यो नुकुलान, झुकानवान्तरदिशाभ्यः ॥ ७॥ प्रजापतये पुरुषान् हस्तिना आलभते, वाचे प्लुपी५, चक्षुषे मशकाञ्, धोत्राय भृङ्गाः ॥८॥ वसुभ्यो ऋभ्यानालभते, रुद्रेभ्यो रुरु, नादित्येभ्यो न्यफून्, विश्वभ्यो दुवैम्यः पृषता,- न्साध्येभ्यः कुलङ्गान् ॥९॥ ६ ७ ९ [१] ते ५,५,११-२४ । काठ ५,१०,४ । वा. २४,२० । वाम्व २६,२४ । मा श्री ९,२,४ । [२] वा २४,२१ 1 10. २६,२५ । [३] वा २४,२२ । कास. २६,२६ । [४] वा २४,२३ । काण्व. २६,२७ । [५] वा २४,२४ । काव. २६,२८ । [६] चा २६,२५ । कास्य २६,२९ । [७] वा .२४,२६ । पाण्य. २२.३०। [८] वा. २४,२९ । काम्व २१.३३ । . [९] वा २४,२७ । काय २६,३९ ।

·काण्ड ३, प्रपा० १४, अनु० १० १०-१८ [३९७] अपरमेध । . ईशानाय परस्वता आलभते, मित्राय गौरीन्, वरुणाय महिपान, बृहस्पतये गार, -स्त्वष्टा उष्ट्रान् ॥ १० ॥ १० प्रजापतये च वार्यवे च गोमृगौ, . वरुणायारण्यो मेपो, यमाय कृष्णो, यमायु कैप्णो, मनुराजाय मुटः, शार्दूलाय रोहिंदू, युपभाप गयी, द्धिप्रश्नाय पर्तिका, नीलाये केमिः, समुद्राय शिशुमारो, हिमते हुस्ती ॥ ११ ॥ मयुः प्राजापत्य, उलौ हेलिक्ष्णो वृपःशस्त धान, दिशा कको, धुझानेयी, कुलविङ्कः पुष्करसादौ लोहिताहिस्ते त्याष्टी, बाचे क्रौञ्चः ॥ १२ ॥ १२ सोमाय कुलुङ्ग, आर३ण्योऽजो नकुलः शका ते पौष्णाः, कोप्टो मायो, रिन्दम्य गौरमृर्गः, पिद्वौ न्यः कफुटस्तेऽनुमत्य, प्रतिश्रुत्कायै चकाकः ॥ १३ ॥ सौरी मुलाका, शार्गः सुजयः शयाण्डकस्त मैाः, श्वाविधीमी, सरस्वत्यै शारिः पुरु- पाक्, शार्दूलो वृकः पदाकुस्तै मन्यवे, सरस्वते शुकः पुरुषवाक् ॥ १४ ॥ सुपर्णः पार्जन्य, आतिर्वाहसो दक्षिदा ते वायरे, काकु : सावित्री, हुसो पातस्य, प्लवौ ममत्स्यस्तै नदीपतये, द्यावापृथिवीयः कुर्मः ।। १५ ।। पुरुषमगचन्द्रमसो, गोधा कालका दार्थापोटस्तै वनस्पतीनां, बृहस्पतये वानस्पतये पैश- राजो, लज आन्तरिक्षौ, नाको मकर : पुलीकयस्तैऽपारस्य, हिय शल्यकः ॥१६॥ १६ एण्यहो, मण्डूको मूषिका तितिरस्ते सपीणां, लोपार्श आविनः, कृणा राज्या, मधो जतूः शुशुल्का त इतरजनानां, जहका वैष्णवी ।। १७ ।। अन्ययापोऽर्धमासाना, मृश्यो मयूर : सुपर्णस्तै गन्धर्वाणा, मामुद्रः, कश्पो मासार, रोहिस्कुण्डगांची गोलीनका वा जप्सरसा, मृत्यवेऽसिनः ॥ १८ ॥ १४ १५ - १७ . [१०] या २४,२८ । काम्ब २६.३२ । [११] ५,५,११ । ४ ५,७,१ वा २४,३० । मध्य २२,३४। [१२] ते ५,५,१२ । काठ ५,७२ । ॥ २४,३१ । कम्व २२५ । [१३] ते ५५,११ । पाठ ५,७,७ । प २४,३२० ग्रम २६,३६ । [१४] कठ ५,७,४-६। या २४.३३ । काप्य २६,३७ 1 [१५] पाठ ५७,३ । या २४.३४ । काम २,३८ । [१६] 1.3 ५,७,५ । वा २४,३६ व २१,३९ । [१७] पाठ ५,७,५। ३ का २६१०। [१८] यह ५,७३ । वा ४,३७,५१ ।

·[३१८] मैत्रायणी-सहितायाम् [ काण्डं ३, प्रपा० १४-१५, अनु० १९-२१,१-३ - वर्षाईझैतूना, माटुंः कशो मान्थालबस्ते पितॄणार, सुभ्यः कपिजुलो, बेलायाजगरः, कपोता उलूकः शशस्तै निर्मत्यै, राज्य कृष्णः ॥ १९ ॥ चित्र आदित्याना, मष्टो घृणावान् वार्धानसस्तै मुत्या, आरणाय सृमरो, रुक रौद्र, कुर्वयः कुरुर्दात्याहस्ते वाजिना, कामाय पिकः ॥ २० ॥ खड्गी वैश्वदेव, स्तरक्षुः श्वा कृष्णः को गभस्त रक्षसा, मिन्द्राय स्करः, सिही मारुतः, · कृकलासः पिप्पका शकुनिस्तै शव्याय, विश्वभ्यो देवेभ्यः पृतः ।। २१ ॥ २१ ॥ इत्युपरिकाण्डे चतुर्दशः प्रपाठकः ॥ १४ ॥ २० . [१८६४] अथ पञ्चदशः प्रपाठकः। १ गाद दुद्धि, ख़कान्दन्तमूल,-मूदं चस्व, स्तुगान् दंष्ट्राभ्या, “मवन्दैन तालु, पोज हेनुभ्या, सरस्वत्या अग्रजह, जिह्वाया उत्साद, मपं आस्येन, पणा आण्डौम्या, -मादित्याच् श्मश्रुभिः, पन्या भ्रूभ्यो, यावापृथिवीं चौम्या विद्युतकनीनिकाभ्यां, कर्णाभ्या अत्रे, श्रोत्राभ्यां कर्णा, अवार्याणि पक्ष्माणि पार्या इक्षवः, पार्याणि पक्ष्माण्यवार्या इवा ॥१॥ वातं प्राणना, पानन नासिका, मुपयाममधुरेणोष्ठेन, सर्दुत्तरेण, शुक्लाय स्वाहा, कृष्णाय स्वाहा, स्तनयित्न निवीधनु, मूधीन निवेष्यणा, शनि मस्तिष्केण, विद्युत कनीनिकाम्यां, प्रकाशनान्तर, मनुकाशैन बाय, तेदनीमधरकण्ठेनापः शुष्ककण्ठेन, चित्त मन्याभि, रदिति५ शीणी, निति निर्जल्येन शीणी, प्राणान्त्संक्रो, रेष्माण स्तूंपेन। ॥ २ ॥ २ मर्शकान् केश, रिन्द्र स्तुपसा, बढ़ेन बृहस्पति, शकुनिसानु कुमी, शुफैराक्रमण, स्थूराभ्यां बलं, कुंटाभ्यां जय, जंड्याभिरध्वानं, बाहुभ्यां जाम्बिलेनोरण्यमग्निमुतीरुग्म्यार, रुद्र५ रोराभ्यां, पूर्पणं दोभ्यो, मविना असाभ्याम् ॥ ३ ॥ ३ [१९] गठ. ५,७-८ वा २४,३८ । कण्व २६,४२ । [२०] वाठ ५,७,९ । वा. २४,३९ । कण्व ३६,४३ । [२१] काठ ५,७ । वा. २४,४० । काष २६,४४ । [१]ते. ५,७,११-१२ । पाठ ५,१३,१-२ 1 वा. २५,१ । कथ्व. २७,१-२ । सा श्री. ९,२,५। [२] ते. ५,७,१२-१४ । वाउ ५,१३,२ 1 वा. २५,२१ काश्य. २७.३-४। [३] . ५,७,११ । २०, ५,१३,३ । चा. २५,३ । काण्व, २७,५-६ ।

·अश्यमेधा। [१९] काण्ड ३, प्रपा० १५, अनु० ४-९] . , , ४ " - अप्रैः पक्षति,योनिपक्षतिः, सौमस्प तृतीण, sपौ चतुर्थ्य, द्वित्याः पञ्च३म्य, ग्री- पौमयोः पृष्ठी, मरुतासममी, बृहस्पते॒रष्टमी, पुणौ नवमी, त्वष्टुर्दशमी, न्द्रस्यैकादशी, वरुणस्य द्वादशी, यमस्य त्रयोदशी ॥४॥ इन्द्राग्न्यो। पक्षतिः, सरस्वत्या निपक्षति, रिन्दृस्य तृतीया, बृहस्पतेश्चतुर्थी, नित्याः पञ्चमी, न्द्रायाः पृष्ठी, सीणा५ सप्तमी, विष्णोरटम्य, य॒म्णो नवमी, धातुर्दशी, न्द्रस्यैकादशी, वरुणस्य द्वादशी, यम्यस्त्रियोदशी, द्यावापृथियोदक्षिणं पावर, विश्वेषां देवानामुत्तरम् ॥५॥ ... मरतार स्कन्धो, विश्वेषां देवानां प्रथा कीकसा, रुद्राणां द्वितीया, ऽऽदित्यानां तृतीया, वायोः पुछ, मनीपोमोभीसुदौ, कुञ्चौ श्रोणिभ्यां, मित्रावरुणा ऊरुभ्या,-मिन्द्रावरुणा अल्गाभ्या, माक्रमणं कुष्ठाभ्या, मत्सराभिः कपिजलान् ॥ ६ ॥ इन्द्रस्य क्रोडौं, ऽदित्याः पाजस्यं, दिशा जत्रा, ऽदित्या भस, जीभृतान् हृदया- पाभ्या, मन्तरिक्षं पुलीतता, न उदर्येण, पल्मीकान् क्लोग्नो, ग्लौभिर्गुल्मार, चक्र- वाको मत्स्नाभ्यां, दिव५ वृक्काभ्यार, हिराभिः वन्ती, गिरीन् ठाशिभ्या, मुंपलान् प्लीहा, हदान् कुक्षिभ्या, समुद्रमुदरेण, वैश्वानरे भस्मना ॥७॥ विधुतिं नाभ्या, घुतर सेना, ऽपौ युष्णा, मरीचीविग्रुपा, नीहारमूमगा, शीन वसुया, हानीपीकाभिः, प्रुष्वा अश्रुभि, रस्ता रक्षारसि, चित्रायडै, नक्षत्राणि रूपः, पृथिवी त्वचा, जुम्बाय स्वाहा ॥८॥ पुण५ वनिष्ठेनान्धाहीन्स्थूरगुर्दया, सीन् गुदाभि, हित आन्त्रे, पं आस्येन, यूपणा आण्डाभ्यार, शेपो वाजिनेन, प्रजार रैतुसा, चापान पिन, प्रदुर्रान् पाना, कुमा शकपिण्डै: ॥९॥ ८ [४] ते. ५,७,२१ । वा. २५,४ । काव. २७,७। [५] ते. ५,७,२२ । वा. २५,५ । कान्व. २७,८। [६] ते ५,७.१५ । मठ. ५,१३,५ । वा. २५.६ । काम २७,९ । [७] ते. ५,७,१६ । काठ. ५,१३,६ । वा. २५.८ । ऋच २७,११-१२। [८]ते. ५,७,२० । वा. २५,९ । काम्व. २७,१३ । [९]ते. ५,७,१७ । काठ.५,१३,७ । वा. २५, । सन २७,९०६ ·[ ३२० मैत्रायणी-सहितायाम् [ काण्ड.३, प्रा० १५-१६, अनु. १०-11, अप्रये गायाय त्रिवृते रायन्तराय वासन्तिकाय पुरोडोशुमष्टोकपाल निर्वपती,-न्द्राय त्रैष्टुभाय पञ्चाय बार्हताय ग्रॅमाय पुरोडाशमैकादशकपाल, विश्वभ्यो देवेभ्यो जागतेभ्यः सप्तदशेभ्यो वैरूपेभ्यो वार्षिकेभ्यः पुरोडशिं द्वादशकपालं, मित्रावरुणाभ्यामानुष्टुभाम्यामेकविशाम्या वैरा- जांभ्यार शारदाभ्यां पय३स्यां, बृहस्पतये पाताय त्रिणवायु शाकराय हैमन्तिकाय चरु, सवित्र आतिछन्दसाय त्रयस्त्रिशाय रैय॒ताय शैगिरीय पुरोशिं द्वादशकपाल, मनुमत्यै चहू, श्वानर द्वादशकपाल, मदित्य विष्णुपत्न्यै चरे, कार्यमैककपालम् ॥ १० ॥ अर्मयेऽहो चे पुरोशिमष्टोकपाल निवपी,-न्द्राया होमचे पुरोडशिफादशकपालं, मित्रा- वरुणाभ्यामागोमुग्भ्यां पयस्या५, वायुसवितभ्यामागोमुग्भ्यां पयो, अश्विभ्यामागोमुग्भ्यां धानो, मरुद्भच एनौमुग्भ्यः पुरोडोश५ सप्तकपाल, विश्वेभ्यो देवेभ्य एनोर्मुग्भ्यः पुरोडोशं द्वादशक- पाल, मनुमत्यै च५ वैश्वानुरे द्वादशकपालं, द्यावापृथिवीभ्यामरहोमुग्भ्यां पुराडाँश विक- पालम् ॥११॥ [१८७५] ॥ इत्युपरिकाण्डे पञ्चदश प्रपाठका ॥ १५ ॥ १ अथ पीडशा प्रपाठक मा नो मित्रो वरुणो अर्घमायुरिन्द्र ऋभुक्षा मरुतः परिक्शन् । यद्वाजिनो देवजातस्य सः प्रवक्ष्यामो विदथे वीर्याणि ॥ यनिर्णिजा रैक्शसा प्रावृतस्य गृति गुभीती मुसतो नयन्ति । सुप्रोडजी मभ्यद्विश्वरूपा इन्द्रापुष्णोः प्रियमप्येतु पाथः ।। एप छोगः पुरौ अश्वन बार्जिना पूणो भागौ नीयते विश्वदेव्यः । अभिप्रिंयुथ यत् पुरोडाशमव॒ता त्वरेटेनर सौश्राय जिन्वति ॥ ३ [१०] ते ७,५,१४ । वा २९,६०॥ कण्व ३१,४९ ॥ [११ ते ७.५,२२॥ [१] ते ४,६,८-९ । काठ ५,६,४-५ वा २५,२४-३९ । काण्व २७,२८-४३ । [मानो मित्रो....वीर्याणि । ऋ. १,९६२,१, ते स ४,६,८,१, नि. ९,३। यनिर्णिजा रेकणसा पाथः । न १,१६२,२, ते स ४,६,८,१। एप छाग. (च्छा०) . जिन्यति । ऋ १,१६२,३, ते स ४,६,८,१] ·काण्ड ३, प्रपा० १६, अनु०१] अश्वमेधः। [३१] ४ यद्धविष्यमृतुशौ देवयानं निमानुपाः पर्यवं नयन्ति । अवा पुणः प्रथमो भाग एति यज्ञ देवेभ्यः प्रतिवेदयन्ननः ।। उप प्रोगात् सुमन्मेऽधायि मन्म देवानामांशा उप. वीतपृष्ठः । अन्वेनर विमा ऋषयो मदन्ति देवानां पुष्टै चकमा सुबन्धुम् ॥ होताध्वयुराव्या अग्निमिन्धौ ग्रावनाभ उन शु रस्ता सुविनः । तेनु यज्ञैन स्वरकृतेन स्थुिष्टेन वक्षगा आपृणधम् ॥ युपत्रस्को उत ये यूपाचपाल५ ये अश्वयूपाय तक्षति । ये चाते पंचन५ संभान्त्युतो तेपामभिर्विन इन्वतु ॥ यद्वाजिनो दामु सदानमव॒तो या श्रीर्पण्या रशुना रज्जुरस्य । यद्वा घास्य प्रभृतमा३स्ये तृण५ सर्वा ता ते अपि देवैधस्तु ॥ यदेवध्यमुदरस्यापुर्वाति य आमस्य ऋविपो गन्धों अस्ति । सुकृता तच शुमितारः कृण्वन्तुत मेघ तपाइं पचन्तु ॥ यदश्वस्य ऋविपी मक्षिकांश यद्वा स्वरों स्वधितो रिप्तमस्ति । यद्धस्तयोः शमिन्नखैपु सर्वा ता ते अपि देवस्तु ॥ यत्ते गावाग्निना पच्यमानादुर्मि शुलं निहत्तस्यावाति । मी तम्यामाथुिपमा टेणेषु देवेभ्युस्तदुद्भयो रातमस्तु ।। ये वाजिनं परिपश्यन्ति पक्कर ये ईमाईः मुनिहरैति । ये चावतो मासभामुपासते उतो तेंपामभिगूतिर्न इन्स्तु । यत्रोक्षणं मारस्पचन्या उखाया या पात्राणि युर्ण आसेचनानि । ऊष्मण्यापिधाना चरूणामकाः सूना: परिभूपन्त्यश्चम् ]] .. १ १२ [पद्धविष्यमृतुशो। ऋ. १,१३२,४, ते. स ४,२,८२ । उप प्रागात् सुमन्मे० । म १,१६२,७, ते गं ४,६.८.३ नि ६.२२ । होतापरावया। ऋ १,१६२,५, ते स ४,६८,२। यूपवरमा उतये । ऋ. १,१६२,६, ते स ४,६,८,२ ! यद्वाजिनो दाम । ऋ १,१६२,८, त स ३,६.८.३ । यदूवध्यमुदर- स्या । ऋ, १,१६२,१०, ते स ४,६,८,४ । यदश्वस्य प्रवियो। क्र १,२६०,९ ते स ४,१८,३ । यत्ते गावादग्निना। ३,१२,११७ ते स ४,६,८,४। ये वाजिनं परि। ऋ १,१६२,१२, वे ग. ४.६.९.१ । यत्नाक्षणं मास्पचम्या । . १,१६०,१३. स ४,६,९,१] मै०४१ ·(३२१] मैत्रायणी-संहितायाम् [ का ३, प्रपा० १६, अनु. १-२ १४ १५ १७ १८ यदेवाय बास उपस्तृणन्त्यधिवास ५ या हिरण्यान्यसै । संदानम(न्तं पदीशं प्रिया देवैषायामयन्ति ॥ निक्रमणं निपदनं विवर्तन र यजु पढौशमयतः । यञ्च पुपौ यजु घासि जोस सर्या ता ते अपि देवेष्वस्तु ॥ मा त्वाग्निर्धनयीद्धमगन्धिसा भ्राजन्त्यभिवक्त जमिः । इष्ट ५ वीतमभिगूर्तर वपट्कृत ते देवासः प्रतिगृभ्णन्त्यश्वम् ॥ १ ॥ समिद्धो अझन्कूटरं मतीनों घृतमग्ने मधुमत् पिंन्चमानः । चार्जी बहन्याजिनं जातवेदो देवाना वक्षि प्रिंयमा सधस्थम् ।। तनूनपात् सै पृथौ देवयानान् प्रजानन्याज्यप्येतु दे॒वान् । अनु त्वा सप्ते प्रदिशः सचन्तार स्वधा देयजमानाय धेहि ॥ इंडघश्वास वन्द्यश्वासि वार्जिनाशुश्वासि मेध्यवासि सप्ते । अग्निष्ट्वा दुवैवसुभिः सजोषाः प्रीत५ वहिर वहतु जातवेदाः ॥ स्तीर्ण पर्हिः सुष्टरीमा जुषाणो पृथु प्रथमानं पृथिव्याम् । देवेभिरक्तमदितिः सजोषाः स्योने कृण्वाना सुवितं दधातु ॥ एता वः सुभगा विश्ववारा वि पक्षोभिः श्रयमाणा उदातैः । ऋप्याः सतीः कर्यपा शुम्भुमाना द्वारा देवीः सुप्रायणा भवन्तु ।। अन्तर्रा मित्रावरुणा चरन्ती मुसर य॒ज्ञानामभि सुविदाने । उपासा वा सुहिरण्य सुशिल्प ऋतस्य योना इह सादयामि ।। प्रधा वाथ सर्थिना सुवर्णा देवौ पश्यन्ती भुवनानि विश्वा । अपिप्रयं चौदना वां मिमाना हौतारा ज्योतिः प्रदिशा दिशन्ता ।। आदित्यनों भारती चष्टु यह सरस्वती सह हुँदैन आवीत् । इंडोपहता मुभिः सुजौपाः स्याने कुण्वाना सुविते धातु ।। १९ २० २१ २२ २३ [यदश्वाय वासका स १,१६२,१६; ते. सं ४,६,९,२ । निझमणं निषदनं। ऋ. १,१६२,१४, ते. सं ४,६, ९,११ मा त्यानिध(०) नयी० । ऋ. १,१६२,१५; ते. सं. ४,६,९,२] [२]५,१,११ । काठ ५,६,२ । वा. २९,१-११ । काव. ३१,१-११। मा. श्री. ९,२,५ ।

·काण्डं ३, प्रपा० १६, अनु० १-३] अश्वमेधः। -- २५ 없 २९ ३० त्वष्टा धीर देवकाम जजान त्वष्टुरैर्वा जायत आशुरश्चः । स्वप्टेमा विश्वा भुवना जजान वहौः कतारमिह यक्षि होतः ॥ अश्वो घृतेन मन्या समक्ता उप देव अतुशः पार्थ एतु । वनस्पतिर्देवलोक गजाननमिना हव्या स्वदितानि वक्षन् ।। प्रोपतेस्तपसा वावृधानः सयौ जातो दधिपे यज्ञमने । स्वाहाकृतेन हविपा पुरोगा याहि साध्या हरिदन्तु देवाः ॥२॥ युञ्जन्ति व मुरुप चरन्तं पछि तस्धुपः । रौचन्ते रोचना दिवि ।। युअन्त्यस्य काम्या हेरी विपक्षसा रथे । शोणा धृष्णू नुवाहसा ॥ केतु कुवनकेतवे पेशो मर्या अपेशसे । समुपद्भिजायथाः ॥ जीमूतस्यैव भवति प्रतीकर गर्मी यति समंदामुपस्थे । अनाविद्धया तन्वा जय ब५ स त्वा चर्मणो महिमा पिपर्तु ॥ धन्वना गा धन्वनाजि जयेम धन्वना तीवोः समदो जयेम । धेनुः शत्रोरपकाम कृणोतु धन्युना सर्वाः पृतना जयेम ॥ वक्ष्यन्तीवेदोगुनीगन्ति कर्ण प्रिय संग्याय परिषस्वजाना । योपेव शिङ्क्ते वितताधि धन्वञ् ज्यो हुय५ समने पारयन्ती ।। ते आचरन्ती समनेव यौपा मातेषु पुत्र विभृतामुपस्थे । अप शत्रून् विध्यतः सविदाने आनी इमै विस्फुरन्ती अमित्रान् । यहूनां पिता पहुंरस्य पुत्रः चिथा कृणोति समनागत्य । हुऍधिः सङ्काः पृतनाव सर्वाः पृष्ठै निनद्धो जयति प्रसूतः ॥ ११ ३४ .. ३५ [३] ७,४,२०,४,६६। काठ ५६१ १ या २३,५-२२९३७-४४,५२-५४,४६-४७,४९,४८,५१,५२, ५५-५७ । कप्व २५,५-६,३१,१२-१६,१८,२२,२०,१९.१७.२२-२३ : मा श्री ९,२,३-४ । [युअन्ति मनमरूपं० । रु. १,६,१, सा १४६८, अथर्व २०,२६,४,४७,१०,६९,९; ते सं ७,४,२०,१ । युञ्जन्त्यस्य काम्या । म १,६२, सा. १४६९, अथर्ष २०,२६,५,४७,११,६९,१०, ते म. ७,४,२०१। केतुं कृण्वन्नकेतवे । ऋ १,६,३, मा १४७२, अब, २०,२६,६१४७,१२,६९,११, ने में ७,४,२०,१, ते मा. ३,१४,३ । जीमूनस्येव भवति । ऋ ६,७५,१, २. सं, ४,६,६.१ । धन्वना गा धन्वनाजि। ऋ ६,७५,२, ते. सं. ४,६.६.१; नि ९,१७ । वक्ष्यन्तीवदागनी। क. ६,७५,३, से भ. ४,६,६,१, नि १,१८ ॥ ते आचल्ती६,७५,४ है स ४.६.६.२, नि १४ । बहूनां (दी) पिता ऋ६,७५,५ ते म. ४.६.६,२, नि ९,१४] * ·३, प्रपा० १६, अनु०३-४] अश्वमेधः। 4 . ४७ ४८ आजवन्ति सान्वेषां जधन उपजिन्नतु । अधाजनि प्रचेतसोऽवान्समत्सु नोदय ॥ ४६ उप्रश्वासय पृथिवीमुतं या पुरुत्रा ते मनुना विष्टितं जगत् । सै दुन्दुभे सुरिन्द्रेण देवैरारावीयो अपसेध शत्रून् ॥ आक्रन्दयू बलमोजो ना आधा निष्टनिहि दुरिता धिमानः । अपप्रोथ दुन्दुभै दुर्छना इत इन्दृस्य मुष्टिंसि बीडयस्व ॥ आज प्रत्यावर्तयेमाः केतुमदुन्दुर्भिवविदीति । समश्वपर्णाश्चरन्तु नो नरोऽस्माकमिन्द्र सर्धिनो जयन्तु ॥३॥ ४९ समिरिशामाशयानः स्वन्मिधु रैतो माधुवः पात्वस्मान् । अनिवौ दुऐरीतुरन्ध हुदै क्षुत्र रक्षतु पात्वस्मान् ।। रथन्तर५ सामभिः पात्वस्मान् गायत्री छन्दसा विश्वरूपा । त्रिी विष्ठया स्तोमो अहा समुद्रौ बात इदमौजः पिपतु ॥ ५१ उना दिशा मुभिभूतियोर्धाः शुचिः शुक्रे अन्नोसीने । ईन्द्राधिपत्यैः पितादतो नो महि पुत्र विश्वतो धारयेदैम् ।। बुर्हसाम क्षत्रभृगु वृष्णं त्रिष्टुंभौजा शुभितमुवीरम् । इन्द्रः स्तोमेन पञ्चदशेन मध्यमिदं यौन संगरेण रक्षतु ।। प्राची दिशा सहयशा यशस्वती विश्वे देवाः प्रावृपाहार स्वर्वती । चरूयै सामन्नधि तच शकेयं जगत्यन५ विक्ष्यावेशयामि ।। हुदै क्षत्र दुष्टरमस्त्वोजोऽनाधृष्ट ५ सह३स्य५ सहस्वत् । विश्वे देवाः सप्तदर्शन वर्च हुदै क्षत्र सलिलयातमुयम् ॥ धर्वी दिशौ क्षत्रमिदं दाधारोपस्था शानो मित्रबुदस्त्वौजः । मित्रावरुणा शरदाहा चिकित्तमस्मै राष्ट्रीय महि शर्म यछतम् ।। आजपन्ति सान्वेषांक १६,७५,१३, ३ से ४,६,६,५, नि १.२० । उपन्यासय पृथिवी० । . ६,४७, २९: अधर्म, ६,१२६,१ ते. सं ४,६,६,३, नि ९,१३ । आमन्य बलमोजो० । अ. ६,४७,३०, अधर्ष. ६,१२६,२; तै सं १,६,७,७। आमूरज प्रत्यावर्तये । ३. ६,४७,३१; अथर्व. ६.१२६,३, ते. सं. [४]. ४,४,१२ । काद. २२,१४ । वा ३४,८-९९१८,७२-७३,२६,१२७,३९:३२४ । काव. ३३,३,२०, ४१-४२,२८,८,२९,४४,३६,४।

·५७ ५८ मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं ३, प्रपा० १६, अनु० ४ वराजे सामुन्नधि मे मनीपानुष्टुंभा संभृत५ वीर्य सहः । इदै क्षध मित्रवदाद्रीन मित्रावरुणा रक्षतमाधिपत्यैः ।। सम्रांड दिशा सहसानी सहस्वत्युतुहेमन्तौ विष्टया नः पिपर्नु । अवस्युवाला वृहती न शंकरी दिशी तेव्युवतु नो घृताची ।। स्वर्वती सुदुघा नः पयस्वतीमय यजमवतु या घुताची । त्वं गोपाः पुरएतौत पवद्र्हस्पते याम्या५ युधि वाचम् ।। ऊर्धा दिशा रन्तीराशीपीना सवत्सरेण सविता नो अहा । रेवत्सामातिछन्दा उ छन्दोऽजातशत्रुः स्योना नो अस्तु । स्तोमस्त्रयस्त्रिशै भुवनस्य पत्नी विवस्वद्वाते अभि नो गृणीहि । घृतवती सवितुराधिपत्ये पयस्वती रातिशा नो अस्तु !! अन्यद्य नो अनुमतिर्यज्ञं देधेषु मन्यताम् । अनिच हव्याहुनो भवत्तं दाशुपे मयः ॥ ६२ अन्चिनुमते त्वं मन्यास शं च नस्कृधि । करवे दनाय नो हिनु 4 ना आंगुरपि वारिपत् ।। वैश्वानरों न ऊत्या प्रयातु परावतः । अनिरुक्थैन वाहसा ।। ६० ६४ पृष्टौ दिपि ॥ ६ 2 ६८ ध्रुया दिशार विष्णुपत्न्यपोरास्यशाना सहसो यो मनौता । वृहस्पतिमातरिश्वीत वायुः संधाना बाता अभि नो गृणन्तु ।। विष्टम्भौ दिवो धरुणा पृथिव्या अस्यगाना जगतो विष्णुपत्नी । व्यचस्पतीयन्ती मुभूतिः शिया नो अस्त्वंदितेरुपस्थे । कैया नः ॥ को अर्घ युङ्गे धुरि गां मृतस्य शिमीपतो भामिनो दुईणायून् । आसन्निप्न् हस्सो मयोभून् य एषां भृत्यामुणधत् में जीवात् ॥ ४ ॥ ६९. [अन्यद्य (भनु) नो भनु० ( अद्यानु०) । परि ३,३, अथवं. ७,२०.१ । अन्विदनुमते । पर परि ३,४ अर्व. ७.२०,२ । पेभ्वानरोन ऊन्याः । अय. ६,३५.१; ना. श्री. स .२.११ । पृष्ट दिपि पा. १,९८,२१ १,५,२६११ मा. ३,११,१४ा विष्टम्मो दियो पक्षणा(Om) म ९,०९,६ । फयान। . ४,३१,१६ मा १६९,६८०, अधर्व. २०,१२४,१॥ ते. सं. ४.२,११,२; त. भा. ४,४२,२॥ श्रा यस्ता १.८४,१६: या १४१अमर्म. १८,१,६, १. सं. ४,२,११,३, नि. १४,६५] ·काण्ड , प्रा. १६, अनु० ५) អធិជូរ } ६.३२७] ७० ७२ ७३ ७४ अनमन्ये प्रथमस्यामतानार ये पाश्चजन्यं यहवः समिन्धते । विश्वस्या विशि प्रविविशिवारसमीमहे से नो मुश्चत्वरहसः ।। यस्पेदै प्रालिमिपंर्यदेवति यस्य जात अनुमानं च केलम् । स्तौम्यग्नि नाधितो जोहवीमि से नौ मुञ्चत्वरहसः ।। इन्द्रस्य मन् प्रथमस्य प्रचेतसो वृथाः स्तोमा उप मामुपागुः । यो दाशुषः सुहतो हेवभुप गन्ता से नो मुञ्चत हमः ॥ यः संग्राम नयति संर वशी युधे यः पुष्टानि सरसृजति याणि । स्वामीन्द्रं नाधितो जोहवीमि से नो मुश्शत्व रहसः ॥ मन् वां मित्रावरुणा तस्य विन सत्योजसा दुईणा य नुदधे । यो रोजाना मरधर यात उग्रा वा नो मुश्चमागसः ॥ यो बार रथ रश्मिः सत्यधर्मा मिथुचरन्तमुपयाति दुष्यन् । स्वामि मित्रावरुणौ नायिती जोहवीमि तो नो मुञ्चतमोगसः ।। वायो: सवितुविदयानि मन्महे या आत्मन्वद्विभुतौ यो च रक्षता । या विश्वस्य परिभू युभवथुस्ता नो मुञ्चतागसः ॥ उप श्रेष्ठा न आशिरो देवयोधर्मा अस्थिरन् । स्तीमि वायु सुचितारं नाथिती जोहवीमि तो नो मुश्चमागसः ॥ रीतमा रीनामह ऊतये शुभं गमिष्ठौ सुयमेभिरथैः । युयोर्वा देवी देवैधानिपितमोजस्ता नो मुञ्चतमोगसः ।। यदयात बहुतु र सूर्यायास्त्रिचक्रेण सरसमिछमाना । स्वामि देवा अश्विनी नाधितो जोहवीमि तां नो मुञ्चतमागसः ।। मस्ता मन्वै अधि नो ब्रुवन्तु प्रेमार याच ५ विश्वामवन्तु विश्वे । आशून हुपे सुधभानुराध मो अश्वत्यः । ७६ ७७ ७९ । [५] ३, ४,७,१५॥ काठ २२,१५॥ या १२,२३,३४,८-९९८.७२,२६,८ । काण्व १३,२४,३३,८,२०,४१,२८,८० (अग्मन्ये प्रथमस्या०।४,२३,१ । यस्पदं प्राणन्निमि । अथर्व ४,२३,७। रुद्रस्य मन्त्र० । अथर्व ४, २४, या सग्रामं नयति । अथर्व ४,२४,७१ मन्वे वा मित्रावरुणा० । अथर्व ४,२९,१-२ । यो वाय (ययो) रथ ऋजु० (सत्य०) । अर्व ४,२९,७ : वायोः सचितुर्विदयानिः । अथर्व ४,२५,१ । उप थेठान । अथर्व ४,२५,७ । रातमौ (ध सुमति ) रथीना० । अथर्व ४,२५,६ । स्तौमि देवा (भवाशर्क) 0 अथर्व ४,२८,७ । मयतां ( देवानां ) मन्ये. अथर्व ४,२७.१ ] ।

·५७ ५९ ६० १ [३२] मैनायणी-संहितायाम [काण्डं ३, प्रपा० १६, अनु० ४ वैराज सामन्नधि मे मनीपानुष्टुंभा संभृत५ वीर्य५ सहः । हुदै धौ मित्रबुदाद्रीन मित्रावरुणा रक्षतमाधिपत्यैः ।। सम्राड् दिशा सहसानी सहस्वत्युतुहेमन्तौ विष्ठया नः पिपतु । अपस्युवाता वृहती न शकुरी दिशी तेव्युवतु नो घृताची ।। स्वर्वती सुदघा नः पयस्पतीम यहमवतु या पुतांची । व गोपाः पुरएतीत पोहस्पते याम्या५ युधि वाचम् ॥ ऊी दिशा न्ती शौपीना सवत्सरेण सविता नो असा । रेवत्सामातिछन्दा उ छन्दोऽजातशत्रुः स्योनो नो अस्तु । स्तोमस्त्रयस्त्रिी भुवनस्य पत्नी विवस्तद्वाते अभि नो गृणीहि । घृती सवितुराधिपत्ये प्रयत्सती रातिराशा नो अस्तु ।। ६१ अन्वय॑ नो अनुमतियॉ देवेषु मन्यताम् । अग्निश्च हव्याहुनो भयुतं दाशुषे मयः ॥ ६२ अन्विदनुमते त्यै मन्यास से च नस्कृधि । क्रत्वे दक्षाय नो हिनु प्रै ना आयुपि तारिपत् ।। चश्वानरी न ऊत्यो प्रयात परावतः । अनिरुक्धैन पोहसा ।। पुष्टौ दिवि ॥ धुया दिशार विष्णुपत्न्यंघोरास्यैशाना सटुसो यो मनौता । हस्पनिर्मातरिश्वोत वायुः संधाना ाता अभि नो गृणन्तु ।। विष्टम्भौ द्विवौ धरुणा पृधिव्या अस्यशाना जगतो विष्णुपत्नी । व्यचस्वतीपयन्ती मुभूतिः शिया नो अस्त्वदितेरुपस्थे ।। कंया नः ॥ को अर्घ युङ्क्ते धुरि गा मुनस्य शिमीपतो भामिनो दुहणायून् । आसविप्न् हस्सो मयोभून् य एषां भृत्यामुणधन में जीवात् ॥ ४॥ [अन्यय (धनु) नो अनु (यानु०)। ऋ. परि ३,३, अथवं. ७,२०,१। अन्यिदनुमते पार, अयान न न्या. आ. श्री. सू. २,११ । पृटो दिवि पृष्ठो। १. १,९८,२६ त स १,५,११,१. बा. ३,११,१४ाविष्टम्भी दियो धरणा(प.) स ९.४९,३ । फयान । म ५,३१.१, मा. १६९.६८२, अथव. २०.१२४, रा. सं. १,२,११,२, ३.. ५,४२, योग या गा ३४ अ... ४,२,११,३. नि. ६४,६५] ६६ ६७ - ·- काण्डं ३, प्रपा० १६, अनु० ५] अश्यमेधा [.३९७] ७० . ७१ ७२ ७३ ७४ अमेन्ये प्रथमस्यामृताना५ य पाञ्चजन्य बहवः समिन्धते । विश्वस्या विशि प्रविविशिवारसमीमहे स नो मुञ्चत्वहसः ।। यस्येदं प्राणनिमिपदेजति यस्य जात अनुमानं च कॅयलम् । स्तौम्यग्नि नायिती जोहामि स नो मुश्चत्वहसः ।। ईन्द्रस्य मन्ये प्रथमस्य प्रचेतसो वृनः स्तोमा उप मामुपागुः । यो दाशुषः सुक्रतो हवप गन्ता से नो मुञ्चत्वहसः ।। यः संग्राम नयति सं५ वशी युधे यः पुष्टानि सत्सर्जति याणि । स्तौौन्, नाथुतो जोहवीमि स नो मुञ्चत्वरहसः ।। मन्वै वा मित्रावरुणा तस्य वित सत्यौजसा दुर्हणा ये नुदेथे । यो रोजाना मरथ यात उग्रा तो नो मुञ्चत॒मागसः ।। यो वा रथ ऋजुरश्मिः सत्यधर्मा मिथुचरन्तमुपयाति दुपयन् । स्तौमि मित्रावरुणौ नाथितो जोहवीमि तो नो मुञ्चतागसः ॥ वार्योः सवितुविदथानि मन्महे या आत्मन्बुद्धिभुतौ यो च रखतः । यौ विश्वस्य परिभू बभूवथुस्ता नो मुश्चतमांगसः ।। उप श्रेष्ठा न आशिरो देवयोधर्मा अस्थिरन् । स्तौमि चायु सुवितारं नाधितो जोहवीमि ता नो मुश्चतुर्मागसः ।। रीतमौ रीनामह ऊतये शुभं गमिष्ठौ सुयमेभिरथैः । यौवा देवा देवेवनिपितोजस्ता नो मुञ्चतागसः ॥ यदयात वह सूर्यायास्त्रिचक्रेण सुसमिईमानी । स्तौमि देवा अश्विनी नाथिती जोहवीमि वा नो मुश्शतागसः ।। मरुतां मन्ये अधि नो ब्रुवन्तु प्रेमा वा विश्वामपन्तु विथे । आशून् हुवे सुयमानुतये ते नो मुञ्चन्नसः ।। ওও [५]. ४,७,१५१ काठ. २२,१५१ वा. १२,२३,३४,८-९९८,७२,२६,८ राम १३,२४,३३,८१२०,४१.२८,८। [अन्वे प्रथमस्या०1४,२३,१ । यस्येदं प्राणानिमिः । अथर्व. ४,२३,७। इन्द्रस्य मन्ये । अथर्व.४, २४॥ यः संप्रामं नयति । अथर्व. ४,२४,७ । मन्वे वा मित्रावरुणा असर्व. ४,२९,१-२ । यो याय (ययोः) रथ जु. ( सत्यः) । अर्व ४,२९,७ । वायोः सवितुर्विदथानि० । अथर्व. ३,३५,१ । उप श्रेष्ठा न । अपर्व ४,२५,७ । रथतिमौ (प्र सुमति ) रवीना० । अयवं, ४,२५,६ । स्तोमि देवा (भवाश ) । अर्व ४,२८,७ 1 मतां ( देवानां ) मन्ये. अथर्व ४,२७,१३ ।

·[३२९]. काण्ड ४, प्रपा. १, अनु. १] पुरोडाशनाह्मणम् । अथ चतुर्थ काण्डम् । अथ प्रथमः प्रपाठकः। . पुरोडाशब्राह्मणम्। वनस्पतीचा उग्रौ दुर्य उदोपत्, तर शम्या अध्यशमय, स्तंच् शम्याः शुमीत्त५, यच् शमीशाच्या वृत्सानुपाकरौति शान्त्य, पर्णवती कार्या, पशूना वा एतद्रूपं, पशुान् भवति, यद्धपी स्याण्डस्य तद्रु५५, जो दण्डौ, वज्रेण पुनभिप्रवर्तयेत्, तृतीयस्या 4 दिवि सौम आसीत, ते गायत्री श्येनो भूत्वाहरत, तस्य पर्णमछिद्यत, ततः पर्णोऽजायत, तत् पर्णस्य पर्णत्वं, तस्मात् सर्वेऽन्य वनस्पतयः पुर्णिौ, ऽथै पूर्ण उच्यते, यत् पूर्णशाया वृत्सानपाकरोति तमेव सोममवरुन्छे, देवां वै ब्रह्म समपदन्त, तत् पूर्ण उपाशृणोन, सुधैवा वै नामप, न बुधिरौ भवति य एवं वेद, ब्रह्म वै पर्णो, यत् पर्णशाच्या प्रार्पयति ब्रा- पौवनाः प्रापयती, यव,-तीपर्जर यज्ञ च यज्ञपतौ चाधाद्, वायवः स्थति, वायुवी अन्तरिक्षस्याध्यक्षो, अन्तरिक्षदेवत्याः पशवो, वायुनानन्तरिक्षाय परिददाति, वी एना- नेदांकरोति, यद्वायवः स्थैत्योहा, पुण्यस्येव हि वायु, वो वः सविता प्रर्पयस्थिति, सवितप्रसत एवैनाः प्रर्पयति, श्रेष्ठतमाय कर्मणा इति, युजो थे श्रेष्ठतमो, यज्ञायनाः प्रा- 'युत्या, प्यायध्वमध्न्या देवेभ्या इति, वृत्तभ्यश्च वा एता मनुष्येभ्यथ पुराप्यायन्तै, ऽथै- तहि देवस्य एवैना आप्याययति, मायः स्तेन ईशत माघशसा इत्या, शिपमेवांशास्ते, ध्रुवा अस्मिन् गौपतौ स्यात बहीरिति, अव जनयति ॥ शुद्धा अपः मुप्रपाणे पिंयन्तीः ॥ इति पुनात्यनाः ॥ रुद्रस्य हेतिः परि वो वृणक्तु ।। इति रुद्रादेवनास्त्रायन्ते ।। पू यः परस्पा अदितिः प्रेत्वरीया इन्द्रो वोऽध्योऽनष्टाः पुनरैत ।। इति यो वा इमै लोको, एभ्य एवंना लोकेन्यः पुनरावर्तयति, यजमानस्य पशून् पाहीं,- ति यजमानस्यैव पशूना गोपीायोहिसायै ॥ प्रतींची शासामुपगृहति तस्मादाम्याः पयः सायमरण्याद्राममायन्ति, प्रत्यञ्च एनं पशवो भवन्ति य एवं वेद ॥१॥ [१] मै. १,१.१, । तै. ब्रा ३,२,१ । काठ. ३०,१० । कपि ४६,८ । वा १,३,१६,५० । काग्य १,१-३,१७,५०। [मा का स्तेन ईशत०1४,२१,७] - १ ३ ४ - मै.४२.

·- - | ३३०] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डे ४, प्रपा० १, अनु. २ देवस्य त्या सवितुः प्रस३ऽऽचिनो हुभ्यां पूष्णों हस्ताभ्यामौददा इति, सवितम्रसूत एवैनां देवताभिरादत्ते, प्रजापतिवी औषधीः परशौ वेद, प्राजापत्योऽश्वो, यदश्वपुरश्वा यहिंदी- त्यौपधीनामहि साथै, गोपदी, ति र्यि५ यजमाने दधात, प्रत्युष्ट रक्षा, इति रक्षु- सामपहत्य, प्रेयसगाद्धिपणा यहिछैति, विद्या वै विपणा विधवेनछेति, मनुना कृता सुधया तिप्रीति, मनुनावोपा कृता स्पर्धा वितृष्टा तया वहन्ते कषयः पुरस्तादिति, ब्राह्मणाः काया, पयः कषयः ।। देवभ्यो जुएमिह हिरासदे ॥ इति देवेभ्य एवैन जुष्टं करोति, देवानां परिपूर्तमसौति, यद्वा हुदै किंच तहेवानां परिपूत, यथा श्रेयमे प्रोच्य कर्म करौत्येय५ या एतवेभ्यः प्रौच्य बहिदीति, योयत् परिदेशति तव स, दात, यत्तत्स ने दाति यज्ञस्य वदतिरेचयति, यद यज्ञस्यातिरिच्यते भ्रातृव्यं तेन वर्धयत्यै, कर स्तम परिदिशति, तर सव दाति युजस्यानतिरेचाय, विष्णोः स्तुप इति, विष्णव स्तुपोऽछिद्यत, सं पृथिवी प्राविशद्, यत् प्रथम नौत्सृजेदार्तिमार्छन्, देवस्य वा सवितुः प्रस३चेऽश्विनोन हुभ्यां पुष्णो हस्ताभ्यां अर्हिदेवसदनं दार्माति, सवितप्रसूत एवै- नयनाभिर्दाति ।। माधौ मोपरि पलस्त मध्यासम् ॥ इत्योपधीनामहि रसायै ॥ आछेत्ता ते मार्पम् ।। इति विद्यादेवमविद्वान हिदीति तानुदस्यात्मनो मीयते, नास्यात्मनो मीयते ये एवं दी, ऽतस्त्वं हिः शयलिश विरोहे, त्यौपघीपर्व भूमान दधाति, सहस्रवलिशा मि वय ५ रुहेम, त्याशिपमेव शास्त, ऽदित्या संस्नासीती, यर वा अदिति, रस्या एवैनद्रा- स्ना करोती, न्द्रायाः सनहनर्मिती, न्द्राणी वा अंग्रे देवताना समनाता ऋद्धिकामा, सांनीद्वया, सुनौति य एषर बैंड, बहिः सनयति, प्रजा वै ग्रहित, प्रजानार संतृत्यै ग्रजानामपरावापाय, तस्मात् नाना प्रजाः संतृताः, पुर्पा ते गृन्धि नाविति, पुष्टिय पुर्पा, पुष्टि५ यजमाने दधाति, सते मांस्था, दिति यजमानाहिसायै ।। ११-१५ आपस्त्वामुश्विनी पियः सप्त मामृजुः । पहिः सूर्यस्य रश्मिभिरुपैसा कमोरभे ॥ १६ इत्य॒चिनी व देवानां भिजौ, ता एनादिपज्यता, ईन्टस्य त्वा बाहुम्यायला इती, न्द्र- [0]में १.१.२ ते ना ३,२,२ । काठ ३१.१ । प ४७.१ । वा १,१०,२१,२४,२,११,५,२२,२६,६,१९,३०, ९,३०,३८,१७,९,२८,१८,३७,२०,३,३७.१,३८,६१,७,२९ । काण्व १,१३,३६,४०,२,२२॥५,२८,३३,६,१, १०,४३,१०,३९,११,४,१२,१,२८,२०,७,२१,९३,३७,१,३८,१,१,१०,४६ । देवस्य त्वा सवितुः । अर्य १९,५१,२] ·- " - काण्ड ४, प्रपा० १, अनु० २-३ ] पुरोडाशवाह्मणम् । [३३] स्यैवैनद्वाभ्यामद्यछते, वृहस्पभोहरामीति, ब्रह्म पै बृहस्पति, ब्रह्मणैवैनुद्धरत्यु, ३न्त- रिक्ष, मिति समिष्ट्या एवो, द्वित्यास्त्वा पृष्ठे सादयामीती, यर वा अदितिरामनदी- पदत् ॥ हिरसि देवंगमम् ॥ इत्यासन्नमभिमन्वयते, बहु वा एतस्य पूर्वयुग़ाहियमाणस्येह चेह च स्कन्दुस्य, स्कन्नमेनदेवताभ्यः संप्रादायजमानस्याहिसायै ॥२॥ १७-१९ पुद्युरिध्मा पहिः कुर्वन्ति, यजमेवारभ्योपुवसति, प्रजापतिः प्र॒जा असृजत, तस्योर अस्र सेता, स एताभ्यामुखाम्यां प्रत्युपत्त, यदेते उसे भवतः, प्रजापतेरेवौ प्रतिदधा- ति, शुन्धघ्यं दैव्याय कर्मणा, इति देवेभ्य एनानि शुन्धति, सूनां पश्चिमसीति, वसूना वा एतद्भागधैर्य, तेभ्य एवैनत् करोति, पत्रिमपिदधात्यो, पृधीनां च पशूना च पयः ससृजति, चिर यछति य॒ज्ञस्य भृत्य, धारयनास्ते, धारयन्त इव हि दुर्हन्ति, यौरासि पृथि३च्यीत्या, भ्यांना प्रवृणक्ति, मातरिश्वनो धर्म इत्य, न्तरिक्ष वै मारि- श्वनो घरमों, अन्तरिक्षस्य धृत्य, कामधुक्षः, सा विश्वायुः, सा विश्वभूः, सां विश्व- कमत्य, सौ बार्य विश्वायु, रन्तरिक्ष विश्वभू, रियर विश्वकर्मे, मोन्वा एतल्लोकान् यथार्पू प्रेदापयत, इमाल्लोकान् यधापूर्व घेतान् दुहे य एवं चैव, तिम्रो यजुपाभिमन्वयते, यो वा इमै लोको, ए' वा एत लोकेषु रस दधाति, तस्मादिमाल्लोकान् प्रजा उपजीवन्ति, हुतः स्तोको हुतो द्रुप्स, इत्यभिमन्यतेऽस्कन्दाय ॥ ईन्द्राय देवेभ्यो हविवई दुन्धि ॥ इति द्विदति, त्रिपल्या हि देवा, न दारुपात्रेण दुद्या, दग्निम दारुपात्र, यानयामेन इर्विपा यजेत, तर्द्ध स्माहुर्दात्रेयाः पुरोडांशमुखर हर्वि, न वा इतं हृतः पुरोडागु हर्षिपो यामोऽस्ति, दोग्धव्यमेवेति, ने शुद्रौ दुबा, दसुतो को एप संभूती, सन्त्स्याद्, यद्वै पवित्रुमुत्पति तर्वि, रग्निहोत्रमेयं शुद्रौ न दुह्यात्, वर्द्वि नात्पुनन्ति ॥ संपृच्यध्यमृतावरीसमिणा मधुमत्तमाः । पञ्चतीः पयुसा पयो मन्द्रा धनस्य सातये ॥ २३ इति प्रतिनयति तत्वायु, झुतकामा हिं देवा, इन्द्राय त्या भाग सौमनांतमति, सौयुनत् करोति, तस्य हु त्यै सोमपीर्थः सततो य एवं विद्वान्त्साहाय्य पियूनि ॥ अस्त- मामि विष्णवे त्वा ॥ इति, यज्ञौ च विष्णु, र्यज्ञायनददस्तं करोति, विष्णो हुन्य रक्षस्व- ति, योहप ते भार्गस्त५ रक्षस्यैत्य, वा एतद्विष्णुमाहै, तत्ते हव्यै, तद्र्वस्वेति, [३] मै. १,१,३ 1 ते. मा, ३,२,३ । कठ ३१,२ । वी ४७,२१ मा १,२,४ । क.न्य १,४,७ ॥ २०-२२ ·मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ४, प्रपा०५, अनु. ३-५ .. , - ने मृत्पात्रणापिदध्यात्, पितृदेवत्यु हुचिः स्याद्, दारुपात्रेणापिदध्या, निर्मदै दारुपात्रं, म. मिरेय हव्यं रक्षत्यु, दुवकार्य, मापो वै रक्षोनी, पो रक्षारसि न तरन्ति, रक्षसा- महत्यै ॥३॥ २४-२६ यो वै श्रृद्धामनालस्य यजते नास्य देवमनुष्या इष्टाय अंधत्य,-प: प्रणयत्या,-पो वै श्रद्धा, श्रद्धमिवालभ्य यजता, आपो यज्ञो, यज्ञे तत्वा प्रचुरत्या, पो देवानां प्रिय धाम, देवानां प्रिय धाम प्रणीय प्रचुरत्या,-प: सन्य५, सत्यमेवालभ्य यजता, ओपो रक्षोभी, रक्षसा- महत्या, आपो बनो, यजं भ्रातृव्यायु प्रहरति स्तुत्या, आपः श्रद्धा, श्रद्धास्य देवाः अन्मनुष्या इष्टाय दधते॒ यस्यैवं विदुप एवं विद्वानपः प्रणयुति, देवीरापोऽग्रेगुवा, इति यमेव प्रणयति, देवस्य त्वा सवितुः प्रस३वेऽश्विनो हुभ्यां पुष्णो इस्ताभ्यामावदा, इति समित एर्नदेवताभिदत्त उन्तरिक्ष, मिति समिष्टया एवं, प्रत्युष्ट रक्षा, इति रक्षु- सामपहत्य, धरसि, वर धरन्तमिति, धुर्यो वै नापोऽग्नियदनालन्यातीयाद्, यज- मान५ शुचर्पियेद्, द्वौ पात्र पुरुषस्य भ्रातृव्यौ, य द्वेष्टि यथेनं द्वेष्टि, ता एवं शुर्पयति ॥ ॥४॥ देवानामसि वह्नितम ५ संस्नित, परितम जुत्तमं देवहूतम, मिति देवेभ्य एचैनद्वितम५ सं- स्नितम पंप्रितमं जुटतमं देवहूतमं करोत्य, हुतमसि हविधान, रहस्य, मा हा, रिति रिहत्येनद्, विष्णोः मोऽस्यु, रु चातायति, यई किंच पातो नाभिवाति तद्वरुणस्या, वहण्य मेनुत् करोति, मित्रस्य वचक्षुपा प्रेक्षा, इति मित्रमेवनान् कुरुते ॥ ऊज गृहीत ॥ इत्यूर्जर यजमाने दधाति ॥ प्रभूत्यै वः ॥ इति यनान् भावयति, देवस्य वा सवितुः सश्ये ऽश्विनोाहुभ्यां पूष्णौ हस्ताभ्या, यछन्तु पञ्च, गोपीर्घायु वो नारातये, ऽनये यो जुदा- निपामी, ति सवितप्रसूत एवनान् देवताभिनिर्धपनि, यछन्तु पञ्चेति, पंच वा ऋतय, ऊतून वा एतत् प्रीणाति, तेऽस्मै प्रीताः कल्पन्ते, गोपीर्घायु वो नारातया, इति रक्षसा- महत्या, अनये वो दृष्टानित्य, प्रय एवैनान् जुमान् करोन्य, थो यस्य देवतायै निपुति तम्या एनान् जुटान् करोती, दै देवानामिदमु नः सहै,-ति व्यावृत्यै, हैरहन्तां दुर्गा, इति . २७ [४] में १,१४। ते, त्रा, ३,२,४,१। पाठ ३१,३ । पि ४७,३ । वा. १,७-८,१०,१२,२१,२४,२९,३१॥ काय. १,१०-११.१३,१७,३६,४०,४६,४९ । [५] मे १,१,५ । नै ना ३,२,४,४ । काट. ३१,३ । यपि. ४७,३ । वा १,७-११। काग १,१०,१२-१५ ।

·काण्ड ४, प्रपा० १, अनु. ५-६] पुरोडाशवाह्मणम् । [३३३] हुषिो गृहीतादिमै लोको उद्वेपन्त, तान्देवो एतेन यजुपान्, यदेतद्यजुर्वदत्येपो लोकानां धृत्यै, निवरुणस्य पाशादमुक्षी, ति वरुणयाशादेव निर्मुच्यत आत्मनोऽहिसाय, स्वरभि- युंक्श, मिति तम इव वा एवं प्रपद्यते परीणह, स्युरेाभिविपश्यति, ज्योतिर्वैश्वानराम- त्य, सौ वा आदित्यो ज्योतिर्वैश्वानरम् ।। श्व॑न्तरिक्षमन्वेमि ।। इति य३ट्टीहीत यायायुकोऽ- धुयुः स्यात् ।। उन्तरिक्षमन्वमि ।। इत्यव्यायुकोऽध्ययुवत्य, द्वित्या व उपस्थे सादयामी- ती, य५ वा अदिति, रस्यामवैनानसीपदत् ।। असे हव्यं ५ रक्षस्व ।। इति पुरै उपसादयत्यु, मिव हुन्य रक्षते ॥५॥ २८-३८ चिोमनसा पुतै स्थः ।। इनि, यज्ञौ – विष्णु, र्यायवैने पुनाति, देवो वः सवितो- त्पुनावि, ति सवितप्रसूत एवैना उत्पुनात्य, प्रये वो जुटा, नित्यनेय एकैनान् जुष्टान् करोत्य, -थो यस्य देवतायै प्रोक्षति तस्याएनान् जुटान् करोति, योऽशुद्ध आलेभै तच् शुन्धव, मिति शुन्धत्येचैनान्, यदित्यास्त्वगसीती,-५ वा अदिति, रस्या एवैनचचं करोत्य, धत रक्षा, इति रक्षसामपहत्यै, प्रतीचौनग्री कृष्णाजिनमुपस्तृणानि, तस्मात् प्रत्पञ्चः पर्शगो मेधपतिष्ठन्ते, पृथुनावासि वानस्पत्य, इति वाणवनत् करोत्य, जिल्हासि वाचो बिस- र्जनमित्य, श्येषी जिह्वां वाचो विसर्जन १, यर्दा हि पशवा औषधीनामनन्त्यथ वाच ५ वि- सुजन्ता, आयुपे या, इत्यायुर्यज़माने दधाति, वृहद्रायासि वानस्पत्य, इति वाणमेधै- न करोति, देवेभ्यो हच्य५ शुमीप्ये,ति देवेभ्य एवेनत् करोति ।। अपहन रक्षः ॥ इति रक्षसामपहत्यै ॥ हविष्फदेहि ॥ इति यो देवाना५ हष्कृत५ हयति, त्रि यति, पित्या हिं देवा, मनोय श्रद्धदेवस्य यजमानस्यासुरनी चाग्यज्ञायुधानि प्रविष्टासीत्, तस्या चंद्वन्त्या यावन्तोऽसुरा उपाशृण्व रस्तावन्तस्तदहीभव, ने विद्वान् ब्राह्मणों भ्रातल्याणां मध्येऽसाय यजेत, यावन्त एवास्य भ्रातृव्या यज्ञायुधानामुपशृण्वन्ति तेषां तेज इन्द्रिय वीर्य वृक्ते, कुर्टहरसि मधुजिह्वस्त्वया वयंर संघातर संघातं जेष्मति, संघात संघात५ वर्धितेन यजमानो भ्रातृव्यं जयतीप, मावदो, र्जुमावद, रायस्पोपमाचदैत्या, शिपमेाशास्ते ।।६।। ३९-४४ [६] मे १,१,६१ ते ब्रा ३,२,५१ १ पाठ. ३१,३,। यपि ४७,४) का १,१२-१६। याय १,१६,१८-२१, ·سا मैत्रायणी-संहितायाम् [याण्ड ,प्रपा० १, अनु. ९-१० . भस्मनाभिवासयेत् पलितभावुकोऽयुः स्या, ज्यालेभिवासयत्यपलितंभावुकोऽपर्युर्भवति, ते वे देवास्तै नाविन्दन् यस्मिन् य॒ज्ञस्य फरमायामहा इति, ३सोऽग्नित्रबी, दुहर वस्तै जन- यिष्यामि यस्मिन् यज्ञस्य फरमाया इति, ३सोऽपोऽङ्गारेणाभ्युपातयुत्, त एकतोऽजायत, द्वितीय, ततो द्वित, स्तृतीय, तस्वितो, यदुद्भयोऽधिनिर्रमिमीत तदापेयोनामापेयत्वर, यंदामनोऽधिनिमिमीत तदात्मेयोनामात्मयत्वं, मन्तर्दि जुहोति, तोवरुन्द, उपरिष्टाद- भिषारयति भृतृत्वायु, मृतकामा हि देवा,-स्ते देवा अतिमृजाना आय, साम्युदिते ते ऽसृजत, यर सुप्त र सूर्योऽभ्युदेति सूर्याभ्युदितः, सृभिनिमुक्ते सूर्याभिनिमुक्तः, श्याचदति श्याचदन्, कुनरिनि कुनस्य, ग्रे प्यग्रेधुः, परिवित्त परिवत्तः, परिपिवि- दान परिधिविदानौ, वीरहणि वीरहो, भ्रूणहनि भ्रूणर्हनमैनो नात्येति ॥ ९ ॥ ५५-५९ देस्य त्या सवितुः सश्वेऽचिनो हुभ्यां पुष्णो हस्ताभ्यामौददा इति, सतप्रसृत एवेनं देवताभिरादत्ते, सहस्रभृष्टिः शततेजा इति, वज्र वा एतत् संश्युति भ्रातृव्याय प्रहरिष्यन्, पृथिवि देवयजनि मा हिरसिपं ता औषधीनां मूल, मित्यौपधीनामहि सायै, न गछ गो- निर्मित, छन्दारसि वे जो गोस्थान, छन्दारस्येवास्मै जै गोस्थान करोति, चर्पतु ते पर्जन्या इति, पर्जन्यादेव वृष्टि५ वनुते, प्रधान देव सवितः शन पाशैः परमस्यां पराई- तीति, द्वो वाय पुरुषस्य भ्रातृव्यो य द्वेष्टि यचैनं द्वेष्टि, तो एवं बध्नाति परमस्यां परावति, यो अस्मान् द्वेष्टि य च वय द्विष्मस्तमनु वधान, सौऽतो मा मोची, त्याशिपुमेवाशास्ते, द्रप्सस्ते दिव मा स्कार्निति, यो वा अस्या रस: स द्रुप्स, स्तमिमै पूजा उपजीवन्ति, तम- स्यार यछत्यस्कन्दाय ।। अरुस्ते द्यौ मा पृप्तत् ।। इत्यररुपै नामासुर आसीत्, से पृथिवीमुप- मुच्याशयत्, तमिन्द्रोऽजायत्, तं, पारलं पृथियां अदेवयजन, मित्यपाह, न्स दिवस- पिपतिपत्, तम् ॥ अरुस्त द्यौ मा पृप्तत् ॥ इति दिवः प्रत्यनुदत, ये एवंर चिद्वारस्तम्बय है- रत्ये, भ्यो वा एतल्लोम्यो यजमानो भाष्य नि जति, निकृत्यो हरति, यो यो इम लोका, एभ्य एवं लोकेभ्यो भ्रातृव्यं नि जति, तुणी चतुर्थर हरति, यो लोको निरुक्तोऽ परिमितस्तस्माद् भातृव्यं निर्भुजत्य, सुराणार वा ड्य पृथिव्यासीत्, ते देवा अब्रुवन्, दुर्त नोऽस्याः पृथिव्या इति, ते वै सुर्यमे मिति, ततो वे वसवः प्राची दिशमुदजयन्, . . 1101 में १,१,१० 1 ते वा ३२९ काठ ३१.८ । कपि ४७८ वा १,२४-२६ । काण्व १,४०-४३॥

·. काण्डं ४, प्रपा० १, अनु०१०-१२] पुरोडाशबाह्मणम् । [३३७] रुद्रो दक्षिणा, मादित्याः प्रर्तीची, मरुता उदीची, ततो देवा इमामसुराणामविन्दन्त, ततो देवा असुरानेभ्यो लोकैम्यो निरभज५,-स्ततो देवा अभुवन्, परासुरा, यदेयमे॒ताभि- ताभिदि परिगृहांतीार वा एतद्यजमानो धातुव्यस्य वृक्ते, ऽस्या भ्रातृव्यं नि जति, भवत्यात्मना, परास्य भ्रातृव्यो भवति, पृधिया व मध्यं चामेध्य च व्युंदक्रामत्, प्राची- नमुदीचीन मध्यमुदकामद्, दक्षिणा प्रतीचीनममेध्ये, प्राचीमुदीची५ वैदि प्रवाँ कुर्या, न्मध्यानेनान् यज्ञियान् करो, त्यो यंदेवास्या उद्भन्तः रमतदक्रमक, स्तच् शमयत्य,- -थो मध्यस्य चैमिध्यस्य च व्यावृत्यै, प्राची वाहू नयत्या, हवनीय तैन परिगृह्णाति, प्रतीची थोणी, गार्हपत्यं परिगृह्णाति, मूल वै रक्षास्यत्पिबन्ति, यनखेन छिन्यात् कुनखी स्यात्, स्फ्यन छिनत्ति, बो वै स्फ्यो, बजेणैव रक्षारसि हन्ति ॥१०॥ ६०-६४ यो वै सुचार योगमविद्वानध्वर्या इति हुतः प्रतिशृणोत्या देवताभ्यो वृथते, ऽपशु यत्य,- -थ यः सुचा५ योग विद्वानध्वर्या इति हुतः प्रतिशृणोति नै देवताभ्या आवृश्चते, पशुमान् भवति, द्यौर्जुई, रन्तरिक्षमुपभृन्, पृथिवी ध्रुवा, दिश आज्यधान्य, सा आदित्यः सुर्वः, स यत् ॥ औं श्रावय ।। इत्याहु जु३हूं तेन युनक्ति ॥ अस्तु श्रौषट् ॥ इत्युपभृतम् ॥ यति धु- वाम् ॥ ये यजामहे ॥ इत्याज्यधानी, वषट्कारेण सुथ, जुहा अधि ध्रुर्वाभिघायति, ध्रुवाया अधि जुह, मसौं ३ह्यस्यै प्रय॑छती, यममुष्ये, संततमस्मा अन्नाद्यमव्यवछिन्नं प्रदी- यतेऽस्मि लो३केऽमुस्मिथ, पूर्वास्य जनतामायतः कीतिरागछति य एवं वेद ॥ ११ ॥ ६५-७२ घृतं च वै मधु च प्रजापतिरासीद्, यतो मध्यासीत् ततः प्रजा असृजत, तस्मान्मधोः - जनुनमस्ति, तस्मान्मधुना ने पंचरन्ति, यातयाम हि तदाज्येन प्रचरन्स्य, यातयाम र वा एतत् प्राजापत्यै घृत,-मयातयामा देवानां प्रजापतिगार्हपत्येऽधिश्रयति, परन्यवेक्षते, न्या- रम्भौ वा एप यज्ञस्य॒ यत् पत्न्या, यमेनाम॒न्वारम्भयत्य, थो यत् पत्नी यह करौति मिथुन वो एतत् क्रियते प्रजात्या, अमेय ५ वा एतदयजिय५ यत् पयर्वेक्षत, आहनीपऽधि- श्रयति, पुनात्यनान्, मेध्यमेनयज्ञियं करोति, स्फ्य॑स्य चर्म सादयति रक्षसामपहत्य, . [११] ते. बा. ३,२,१ । कपि ४७,९ । [१२] मै. १,१,११ । तै, ना ३,३,४ । काठ. ३२,९ । कपि. ४७,९ । वा ५,१५,१,२९ । कान्व ५,२०,२,४६ ।

·[३३४] मैनायणी सीहतायाम् काण्ई 1, प्रपा० १, अनु. ७-८ चपवृद्धमसि, प्रति त्या वयुद्ध यषि,-ति प्रतिष्ठित्या, जरना देवाः पगुम्यो रक्षारासि निरवादयन्तु तुपैरोषधीभ्यो, यदाह, परापूतर रक्षा, परापुताराति, रित्येतवित यज्ञस्य रक्षारमि निवृदयते ।। देवो चः सरिता विपिनक्तु ।। इति सचित्तप्रसूत एवेनान् विनक्ति ।। सु- पिचा विचिच्यधम् ॥ इत्याशिपमेयाशास्ते, सुंफलीकृतान् कुर्यान, मध्यानेनान् यहियान् करोति, नि: फलीकरोति, पित्या हि देवा, अदित्यास्त्वंगसीती, यर वा अदिति, रस्यो एनुचं करोत्य, तर रक्षा, इति रक्षसामपहत्य, प्रतीचीनग्री कृष्णाजिनमप- स्तृणाति, तस्मात् प्रत्य-३: पृर्शयो मधुपतिष्ठन्तै, ऽदित्याः स्३म्भोऽसी,-नि शम्यामुपद- धाती, मैं वे सहास्ता, ते शम्यामार शम्यामार व्युतार, यच् शम्यामुपदधात्यनयोरेव विधृत्यै, धान्युमसि, धिनुर्हि देयानित्ये, तस्य व यजुपो वीर्येण यावदेका देवता कामयुते, यायदेका तावदस्या आहुतिः प्रयते, प्रथुते प्रजया पशुभिर्य एवंद, प्राणाय त्वापानाय त्या व्यानाय त्वे, ति प्राणमुान ५ ब्यान तान् यज़माने दधाति, दीपोर्मनु प्रसुतिर संस्पृशे- या, मायुपे या, इत्यायुरस्मिन् दधाति, मित्रस्य चक्षुषापेक्षा, इति मिविनान् कुरुते, • देवो यः सविता हिरण्यपाणिरुपगृहात्वि, ति सविर्तृप्रसूत एवनानुपगृह्णाति ॥ ७॥ ४५-४९ निर्दग्धर रक्षा, इति रक्षसामपुहत्यै, यदुर्धस्तादगारमुपयत्यस्मिरस्तेनु लोके ज्योति- धत्ते, यदुपरिष्टाढतरिक्ष तेना, सां सुस्मा धादि३त्योऽमुष्मिलोक ज्योतिर्भवत्य, यो दिवैवा- स्मा अमिलो भवति सऽस्मा डुमै लोको ज्योतिष्मन्तो भवन्ति य एवंर यदु, नीणि समी- चीनान्युपदधाति, नयो वा इमै रोका, एपो लोकांना धृत्या, अपानेऽनिमामाद जही, ति यं जामात् यत्तिमुपहत्य देवयजने यनिया उपदधाति, ध्रुयमसि, पृथियों है, ति पृथिवीमे हुरहति, धरणमस्य, न्तरिक्ष रहै,-त्यन्तरिक्षमे ४५हति, धमसि, दिवं दृहे, ति दिवमेव दृहति, धर्मासि, विचा विश्वानि दृहे, ति दिश एवं दृ हति, प्रजापतिय यत् समभवत् से एतापच श एवं समभव, देकर या ग्रे शीर्णः कपाल र संभवत्यै, - द्वितीयमधु तृतीयमय चतुर्थ पञ्चममय षष्टमय सामथाटमर, यदुष्टा उपदधात्या- मान र यो एतयजमानः मस्ते, तर संस्कृतमममिलोकेऽनुपरति, यदुष्टो उपदधाति A " [७] मे १,२७ । । वा ३२,५१० । मठ ३१,४-५। कपि ४७ ४-५ वा १,१६,१९-२० । काण्व १, १५,३१-३४। [८] मैं ११८ मा ३,२६-७1 पाठ ३१,६। पि ४७६ | 4t १९७-१८ पाप १,२७--३० ।

·तपति॥ ५४ " काण्ड ४, प्रपा० १, अनु. ८-९] पुरोडाशवाह्मणम् । [३३५] गायत्री तेन छन्द आमोति, यदेकादश त्रिष्टुंभं तैन, यद् द्वादश जगतीं तैना, ऽथो सवाण्येवं छन्दःसंमितान्युपदधाति ।। चितः स्थ, परिचितः स्थ ॥ इति यजुष्मन्ति करोति, वसूना रुद्राणामादित्यानां भृगूणामशिरसां धर्मस्य तपसा तप्यध्वु, मित्येतासामेनानि देवतानां तपसा ५०-५२ योनि घर्म कपालान्युपचिन्वन्तुि वेधसः । पुर्णस्तान्यपि व्रत इन्द्रवायू विमुञ्चताम् ।। ५३ इति यजुर्व युज्यन्ते, यजुषा विमुच्यन्ते ॥ ८ ॥ दुस्य वः सवितुः गुस३वेऽविनो_हुँभ्यां पुष्णो हस्ताभ्याए संपामी, ति सविप्रसूत एवैना देवताभिः सवपति, पवित्रुवत्सवपति, हविः करोति, देवों वः सवितात्पुनाविं, -ति सतिप्रसूत एवैना उत्पुनात्य,-4 उपसृजत्यु, मृत५ चा आपो, ऽमृतमेवं हविः कुरोति, समापा औषधीभिर्गछन्ता, समापधयो सेन, सरस्वतीजंगतीरित्य,-न्या या एतासामन्या जिन्वन्त्या,-पा औषधीजिन्वन्त्यो,-धीरपः, शिवाः शिवाभिः समसक्षतापा इत्या, पो वै रेवती, रौधयो मधुमतीः, पुशयो जगती, रप औषधीः पशू रस्तानमै सरसज्यका मधुमतः करोति ॥ मूर्खस्य शिराऽसि ॥ इत्याह यज्ञौ व मुर्ख,-स्तस्य वा एतच्- शिरः क्रीयते, सीदन्तु विशो, जनयत्यै त्यै,-ति मिथुनमेवं करोति, पऽसि विश्वायु, -धर्म धर्मे श्रृयस्यो, रु पृथस्यो, रु ते यज्ञपतिः प्रथामिति, प्रथयत्यैवैन ॥ प्रति प्रथस्य पृथिवीमुत द्याम् ॥ इतीमै एवं प्रथयति, धर्मों वा एषोऽर्धमासेऽर्धमासे प्रवृज्यते, स ईश्वरीs शान्तस्तैजसा यजमानस्य पनिदेहो यत् पर्यग्निं करोतुि पशुमेयं करोत शान्त्या अनिर्दाहाय, त्रिः पर्यग्निं करोति, यो वा डुमै लोको, एभ्य एवैनं लोकभ्यः शमयति, पुरोग वा अधिश्रित रक्षारस्यजिघास, न्स नाको नाम दिपि रक्षोहानिः, सोऽस्माद्रधारस्यपाहरन्, यदाह, देवस्त्वा सविता श्रृपयतु वर्षिष्ठे अघि नाके पृथिव्या, इति रक्षसामपहत्यै, शिरो वा एतय॒ज्ञस्य॒ यत् पुरोडाशः, केशा वेदों, यथा शीर्णः कपोलान्येवं कालानि, यथा मस्तिष्क एवं पुरोडाशः, संसृतः कायों मेध्यत्वाय, यत् पुरोडाशं नोभिवासयेदापितिप्कः स्याद्, यदभि- वासयुति तस्माद्रुहा मस्तिष्कस्त्वचं ग्राहयत, तस्मान्मस्तिष्कः परिततो भस्मनाभ्युहति, तस्मान्मा सेनास्थि छिन्न ज्वालभिवासयति, तस्मात् कैशैः शिरश्छिन्न, यचचमग्राहयित्वा [९] मैं. १,१,९ । ते. बा. ३,२,३ । काठ ३१,७ । कपि ४७,७ । वा. १,२१-२२,११,५७,३७,८ । काव, २, ३६-३८,१२,५९,३७,८ । " . . .

·. [३३८] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ई ४, प्रपा० १, अनु० १२ देवस्त्वा सवितात्पुनाविति, सवितप्रसूत एवैनुद्दुत्पुनाति, हरिसि वैश्वानमिति, द्वादशा व्या- हतयो, द्वादश मासाः सरयस्सर, सवत्सरेण वा ए॒तत्तंज इन्द्रिय वीर्य यजमानो भ्रातृव्यस्य पृक्त, उभयतो वैश्वानर भवत्यु, भयंतो वैश्वानरे ५ ३,-निटेजा अस्य निवार्यो भ्रातृव्यो जायते, इथो मृर्धतर एवं भवति, देवाश्च या असुराश्च संश्युत्ता आंस, न्स, ईन्द्र एतमवका- शमपश्यत्, तेनासुरानभ्युभव, दुर्भि भ्रातृव्य५ यज्ञेन भवति य एवं विद्वान् यजुता, आ- ज्येनान्यानि हुयी व्यभिधारयन्ति केनौज्य, मिति ब्रह्मवादिनो वदन्ति सत्यैन वा आज्यमभि- घृतं, याहु, सत्येन त्वाभिधारयामीति, चक्षुवै सत्यै, चक्षुर्यजमानः प्रधाति, समी- ल्यतयजुर्वदति, न चक्षुः प्रदुधात्या, ज्य५ वै यज्ञो, यज्ञो विष्णुः ।। इदं विष्णुधिचक्रमे वेधा निधे पदौ । समूढमस्य पासुरै ।। इति यदोदनुपचनेऽधिचित्याच गार्हपत्यैऽथानीयेऽधियत्येतद्वा तत् विर्धिष्णुविक्रमते, प्रत्युष्ट रक्षा, इति रक्षसामपहत्य, स्रुचः समार्टि, पुनात्ये ना, मेध्या एना यहियाः करोति । अनिशिताः सपत्नक्षयणीः ॥ इत्यनिशिता ३ ताः सपत्नक्षयणी, सुवर समार्टि, घुमास५ वा आसां तदने संश्श्यत्य, थ जु३ख, मथोपभृत, मथ ध्रुवो, मसो आदित्यः खुवौ, योर्नुई, रन्तरिक्षमुपभृत्, पृथिवीं ध्रुवै, मन्विा एतल्लोकान् यथापूर्वर समाप्र्थे,- भ्यो लोकम्य आत्मानं परिदत्तऽहिसाय, जु३हमने साष्टा, मां वै जुहू, ग़त्मानमेवों- पैत्य, थोपभृतं, पूजा वा उपभृत, प्रजामेवोपति, परेव ३ह्यात्मनः प्रजा, ऽथ ध्रुवां, पशवो वै ध्रुवो, पशूनेयोपैति, पर इव हि प्रजायाः पशवो, यदुत्तानाः समृज्यादप्रतिष्ठायुकुर रैनः स्याद्, यनीची प्रतिष्ठायुक रेतः स्यात्, तिथीः समार्टि, तिर्यग्वै स्तः सिच्यते, प्रतिष्टायुकर तो भवति, यदंग्रेण मुखं दण्डै च संमृज्याद्रवोम्पश्चाभुवैम्यश्च समदं दध्या,-द- ग्रण मुसर समार्टि, जघनेन दण्ड, ने रक्षोभ्याभुवेभ्यश्च समदं दधात्य,न्तरौ जुहूं प्राचीर समाष्टिं यद्दिष्टात् प्रतीची, बहिष्टादुपभृतं प्राचीमन्तरर्तः प्रतीची, सर्वतः समाहाय ध्रुवां प्राणानेवास्य यथापूर्व कल्पयति, यजमानदेवश्त्या व जुभ्रातृव्यदेवत्योप, ई- जु३हां भूया आज्यं गृह्णात्य, धौ गृहपभृति कनीय, उपस्ति भ्रातृव्यमकृत ॥ १२ ॥ ৩৭-৩৩ [इदं विष्णुर्यि चक्रमे । . १,२२,१७, मा. २२२,१६६९, अथर्व.७,२६,४; तै. सं. १,२,१३,१; नि. १२,१९] .

·[३३९] *ण्ड, प्रपा. 1, अनु०१३] पुरोडाशबाह्मणम् । बहीरासादये, यावती प्रोक्षणीरासादयुति तात्तीरस्याममिल्लोक आप, स्तस्माद्रहींग- सांद्या, अप्रैमघोऽपाक्रामत, सं कृष्णो भूत्वा वनस्पतीन् पोलिशद्, यदोह, कणोऽस्या- खरेष्ठी, अनये घृत भुवैति, मेव मेधर्मवरुन्द्धे, वैदिरसि, हिपे त्या जुष्टं प्रौक्षामीति, पुर्जा वे यहिः, पृथिवी वैद्धि, रस्सार या एतत् प्रजा स्मृगाकरोति, यदुपरिष्टात् प्रोपाध- स्ताव प्रोक्षति तस्मादुरिष्टादृष्टाद्धस्तादोषधयो जायन्ते ॥ ऊर्जा पृयिवीर यछत । इत्यस्यामू- जमर्दधात्, तस्मादिमा प्रर्जा उपजीवन्ति, विष्णोः स्तु३पोऽसी, ति मुसतः प्रस्तुरे गृहात मुख्यमेन नैन शीर्पण्यं करोति, योद्धस्तेन पर्यामुयानावन्तं गृह्णीया, दक्षोधुको पंजमानो भवति, नौधैमुन्मृज्याद्, यदस्य वित्तर वैद्यं तत् प्रेमृज्या, नागाचीनममृज्याद्, यदे॒नमागमिष्यत् तत् प्रतिनुदेत, न बिधूनुयात्, प्रजा पशून विधुनुयाद्, यदुपति टुपस- गृहीयाद्, यथाशितायोपचिनोत्येवमेव तहक्षिणतः शुल्लर स्तृणाति, तस्मादक्षिणता नीवी, रुरु प्रथस्वर्णिमदमिति, पृथयत्येवनन्, खासN देवेभ्या इति, देवेभ्य एनत् करोति, प्रस्तरै धारयन् परिधीन परिदधाति, स्वयंर या एतयजमान आत्मानं परिधत हिसाय, ने पुरस्तात् परिदधात्यु, चन्या असा आदित्यो सारस्यपाहतो, चनेपास्मा जसा आदित्यो रक्षारस्यपहन्त्य, समिधा आधात्यु, परिष्टादस्मान रास्यपहन्ति, पाद्धाति. मिधुनवाय, विकृती स्था इति, विकृती ए'ने करोति । अदित्यास्त्वोपस्धे सादयामि ॥ इती, यर यो अदिति, रस्यामेवनुमसीपद्, चमनार रुद्राणामादित्यानार सदोऽसीत्ये,- यो एतमिग्रे देवतामभ्युजयर, स्ताभ्य एनत्सदः करोति, योरसि जन्मना जुनीम लिया देवाना प्रियण नामा धुर्व सदसि सीदत्ये, वो आसा प्रिय नाम यद् पृतवत्, पुवा- वरुद्धे, तो पिप्णो पाहि, पाहि यज्ञ, पाहि यज्ञपति, पाहि मार यान्यमिनि, या है ते भागस्तर रक्षखैत्ये, चर वा एतद्विष्णुमाई, तत्ता आज्यं, तंद्रावति, चदिवम्योऽपाकाम, तो देवा बुदैनापिन्दर, स्तद्वेदस्य बेदुत्वर, सी पदिः, मान् वेदो, यदैन चंदिर समाटि मिधुनत्याय, सतुतमाहवनीयात् स्तृणन्नेति यस्य सनत्य, तर सततर्मुनरेऽर्धमासेऽभियंते, नस्पतीनार यो एवं परिवेष्टा यदुपधेर्प, दास्य वेशा भनि य एवं वेद, पुरस्ताद प्रत्यश्च पहन्ति, स्मात् प्रवीचीनारमिता गोः, [१३] १,१.११-१२ 11 प्रा ३,३३ । १४ ३१,१०।२१ १७,१०१ पा २.१-३, रा. २२, .

·[३०] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ई १, प्रपा १, अनु. १३-१४ स्थुचित उपहन्त्य, नतिवादिन एन५ वेशा भवन्ति, संर्घस्मै वै यज्ञ क्रीयते, सी वो उपवेपो, वल्मीक उत्करौ, यदुपपमुत्कर उपहन्ति तस्मात् मपीणा५ वल्मीको गुहा ॥ ॥ १३ ॥ ७८-८२ भुवनमसि ॥ इति भूतिमाशास्ते ॥ विप्रथम ॥ इति धयत्येवैन, दित इन्द्रस्तिष्ठन् वीर्यमक- गोविताभिः समारभ्यैत्य, तो होन्द्रस्तिठन् वीर्यमकृणोदेवताभिः समारम्य ॥ जुहै, घनिष्ट्या ह्वयति, देवान् यक्ष्यावो देवयज्योया, उपभुदेवि, देवस्त्या सविता हुयति, देवान् यक्ष्यायो देवयज्यायै ॥ इति, न वो एत अपिदुपा स्वादाने इब वरुणपाशा३न ह्याक्रोमत्येता- भिरेने दुताभिरावृत्ते वरुणपाशानामनाक्रमाय, विष्णोः मोऽसीत्य,-तिक्रामति यजस्यान- वक्रामायो, थ्र्यो अधुरी दिविस्मृगढुवो यज्ञौ यज्ञपुते, रित्यूर्जुमूर्धमाघारमापारयति यजस्या- हुर्छाये, न्द्वान्तस्यैवा, निति सैन्द्रुप यकृता, ऽथो इन्द्रिय तैनावरुन्छे। वसुमतस्ते छाया- मुपस्थेपम् ।। इत्यनिव' वसुमा, नगैरेच छायामुपतिष्ठत, अर्जुमयमाघारमाधारयेत्, प्राणो वा आधारः, सर्वमायुयजमान एति, ये द्विष्यातस्यापि कुधु छिन्यात, प्रामस्य छिनत्ति, ताजक् प्रमीयते, शिरो वा ए॒तय॒ज्ञस्य॒ यदापार, आत्माज्य, यदापाराघार्योपभुता सम- ज्यादिौरो, यस्य प्रछिन्या, दाज्योन्या समुनक्ति ।। समुक्तमर्मिना हविः समुक्त५ हविपा घृतम् ॥ इत्यात्मन् यज्ञस्य शिरः प्रत्यधा, दयो मनु, एवं यज्ञे प्रतिदधाति, स्तन५ स्तुनिनी प्रजा उपजीवन्ति, किमस्तना, इति ब्रह्मवादिनी वदन्त्य, मुभी रिहाणा व्यन्तु या इत्ये, तद्वाव ता उपजीवन्ति, वशां निभूत्वा मुरुतो गछेति, मरुतो वे पृष्ट्या ईशते, तेऽस्मै वृष्टिं निनयन्ति, ततो नो वृष्टयोतति, मरुन्द्रय एवं वृष्टि५ वनुते, चक्षुप्पा अनेऽसि, चक्षुर्मे पाहीति, चक्षुरेवास्य पाति, श्रोपा अमे- ऽसि, श्रौत्र मे पाहीत, श्रौत्रुमेपास्य पाति. तनपा अमेऽसि, तन्वं मे पाहीति, तन्य- मेवास्य पात, यन्मे अग्न ऊन तन्वतन्मा ओपूर्णत्या, शिपमेवाशास्ते ।। ९१-९२ ये परिधि पर्यवस्था अंग्ने देव पणिभिर्वीयमानः । तै त एतमनु जाप भरामि नैदेष युष्मदपचेतयाते ।। - [१४] में १,२,१३ । ते, ना ३,३,७,५-~११ । काठ. ३१,११ । कपि ४७,११ । चा २२,३,५,४२११२,५,२,८, १६.२८.२१।१४,१७,३,१७ । काथ. २४,३,५,५३,१३,६,२,१२,३०-३५,३९,१५,१७,३,२३-२४ । [विष्णोः मोऽसि । अथर्व १०,५,२५-३५ ] ·काण्ड ४, प्रपा० १-२, अनु० १४-१] गोनामिका। [३४१] . इति यजुर्व युज्यन्ते, यजुषा विमुच्यन्ते, सरसावभागाः स्थेपा बृहन्ता, इति पारधीन् प्रहत्याभिजुहोत्य, यो वा एते तान् प्रीणाति, ताज्यमयति भागधेयेन, ब्रह्मवादिनी पदन्ति, सं त्या अवयुः स्याद्, यो यतो यज्ञं प्रयुक्त तत् प्रतिष्ठापयतीति, देवा गातुविदो गाउँ वित्वा गातमित, मनसस्पते सुधाविम र यी दिवि दुवैपु वात धाः स्वहित्य, तो वां अधयु- थी प्रेयुङ्क्ते, तवैन प्रतिष्ठापयति ।। १४ ।। [२०५७ ] ॥ इति खिलफाण्डे प्रथमः प्रपाठकः ॥ १॥ ९४ अथ द्वितीयः प्रपाठकः। गोनामिकः। प्रजापतिथी एक आसीन, सोऽकामयत, पहुः स्पा, प्रजायेयेति, समनुसारमानुमा ध्यायत, सोऽन्तर्वाणभवन, सं विजयमानी गर्भणाताम्यत्, स तान्तः कृष्णः इयागेऽभ- वत्, तस्मानान्तः कृष्णः या इव भवति, तस्य या असुरेबाजीवत्, न सुनासुरानसृजत, वर्दमुराणामपुरत्वं, स यस्तैर्दसुराणामसुरवंर वेर्दासुमान् ह भयुति, नर्मसु हानि, सौऽसुरान्त्सृष्ना पितेवामन्यत, तेनु पिर्तृनसृजत, तत् पितृणां पितृसं५, संयतत् पितृणां पितृत्व र वैदु पितेव ह समानानां भवति, पन्त्यस्य पितरी हवं, उस्म पिन्ससृजानाय दिया- भवन, तेनु देवानसृजत, तहेवानां देवत्वर, सं यस्तद्देवानां देवत्व र वैद दिवा ह यो अम देवा भयुति, यन्त्यस्य देवा देहुतिर, सं देवान्सुनामुनखतेयू, न मनुष्यानगृजन, सन्मनुष्याणां मनुष्यत्वर, सं यस्तन्मनुष्याणां मनुष्यवर वेद मनसान हु भयुति, न मनो जहात्यु, यदेतीव चंदुत्यति वा चरति तिन्वेऽस्य मनुष्या मर्नु नतो यो योनिरुदशिष्युत मा गरिभाद्, योनिय नाम, तद्वा अस्याः प्रत्यधं नामा, यो आहुः, पक्षिमिति, सहन पशूनामोति य एवं वेद, स्यार व पयः पर्युपश्य,स्तो देवा अदुहू इरिन पनिणात, दुहेऽमृन र य एवं वेदो, पितरोऽगुह रनतेन पत्रिण सुधा, दुई सुधार य एवं वैदो,sy मनुष्या अदुइ दारुपाणावर , दुहेऽन्नुर य य एवंर दी, वा- मुरा अदुइायस्पायेण संधुता मुंगं, तेऽसव, स्रवत्यस्य भ्रातृन्यो य गुवर बंद, स्माद संवता ने हस्ता अवननिजीत, न पिये, देत यो अस्या दोहाः, मरियास्या दो में -gܦ ·. [३४२) मैत्रायणी-संहितायाम् [ कादं प्रा. २, अनु.१-१ काम ङ्क्ते य एवं वैदु चत्वारि च नमासि, देवाः पितरो मनुश्या असुराः, . सर्वेषु हु चौ एतष्पभो न इव भवति य एवं वैट, तार या अकामयन्त, मयि स्यान्माय स्यादिति, तो देवाः काम्पे ॥ इत्याहुयन्सां या एनानभ्यकामयतो, भये ह वा एनं देवमनुप्या अभिकाम- यन्ते योरुका एनाविन्य भवन्ति य एयर बैद ॥ श्रव्ये ॥ इति मनु३प्या, सो या एनान. शुश्रूपतो, भये ह यो एनं देवमनुष्याः शुश्रूपन्ते पूर्वास जनतामायतः कीतिरागछति य एवर वेद ॥ ईलान्दे ।। इति पितर, स्तभ्यो या अतिष्ठत, तिष्ठन्त्यसिंग पश्यो य एवं पैदा,-ऽध यथासुरा आह्वय स्तभ्यो वा अत्रसद्, ये द्विप्यानस्य नया गोठं आहुये सन्त्यस्माद पाप, एतरेव जुहुयात् ॥ गौनामः सुरशृङ्गयां गोपन् पशुकामः ॥ काम्यायै स्वाहा श्रव्यायै स्वाह- लान्दायै स्वाहा ।। इति गोष्ठी व नामपा लक्ष्मी, स्यै वा एतंगोष्ठ यजमानो भ्रातृव्यस्य पशून् वृक्त, एतय है तो अवृञ्जत, नयना वृक्ते, सशृङ्गी भवति पशूनां परिगृहीत्यै, यो चक्षुपो विभक्ति ५ घेद चक्षुष्मान् हु भयुति, न चक्षुर्जहाति, यदिया पश्यामस्तदेयान नक्षुपा पश्यामो, ऽसौ यो आदित्यों देवानां चक्षुः, पश्यन् हु | देवा करौति, प्रदे- यान पन्धा जानाति य एवं वेद, यज्ज्योत्स्नायां पश्यामस्तत् पितृणां चक्षुषा पश्याम,- चन्द्रमा वै पितॄणां चक्षु, न ह वा एनम मिल्लोके चक्षुर्जहाति प्रं पितृयाणं पन्या जानाति र्य एवं वेद, यत्तमिस्रायां पश्यामस्तन्मनुष्याणां चक्षुपा पश्याम, ए॒तावा नः स्वै चक्षु, न हु या पूनमसिलोक चक्षुर्जहाति, सर्वमायुरेति य एवं वेद, योरेन्ते पंश्यामस्तदंसुराणां चक्षुपा पश्यामा, उप यो एप दीप्यते नि च रिष्यति, दीप्यमानं भ्रातृव्यस्य गुहादुरेद्, रयिमे- वास्य पुष्टि हर, त्यो तु सूर्यस्यौदेनोर्जागृयाद्, यत्सत्यौदार्तिगातजागरितव्यप, रयिमेव पुष्टिमनुजागति ॥ १॥ यो वा इडा धेर्नुए वेद सा ह वा अस्मै दिशो धेनवो भवन्ति, सर्वे प्रतिजना दान- कामा, स्तमिवाशनी मित्रशोचनिर्विाचकार, तस्मै सर्वा दिशो धेनयो भवन्ति सर्व प्रति- जना दानकामा, स्वस्मात् स सवः प्रतिनियवहतोपजनन्सन्सर्या ह्यस्मै दिशो धेनवो भवन्ति सर्वे प्रतिजना दानकामा,-स्ता एवं वेद सर्वा एवस्मि दिशो धेनो भवन्ति सर्वे , प्रतिजना दानकामा, स्तस्या या इयमेय पादो, ' अन्तरिक्ष पादो, यौः पादा, समा पादो, ऽथो आहुः, कृषिः पादा इति, तेन प्रति त्वदानी तिष्ठति न त्वदानी, युर्दा . - १-९ .. - ·माई ४, प्रपा० २, अनु० २-३ गोनामिका। [३४३J १० सुसस्य भवत्यथ प्रतितिष्ठति, यंदा ने सस्य भवत्यय न प्रतितिष्ठति, भवति हु वा अस्य सुस्य नास्य सस्य व्युध्यते य एवं वेद, तस्या या अर्द एवं पुष्ठ भन्तरिक्षमात्म, यमुरो, दिशा पाच, समुद्रौ कुक्षी, असा आदित्यः शिरो, मिरा ३स्य, वातः प्राणों, गायत्र्यभिधानी, सर्वमायुरेति य एवं वेदो, धरुत्तरवेदिः, पवमानो वत्स, एपं वा एनो प्रस्तौति, प्रान् ह वा इमॉल्लोकान् दुहे य एवं वेद, वृहद्रधन्तरे द्वौ स्तनो, वाम- देव्यै च यज्ञाय॒ज्ञियं च द्वा, औषधीरे देवेभ्यो स्थन्तरेणादुह, पन् बृहता,-ऽऽपो चामदे- पेन, यु ५ यज्ञायजियेन, तद्य एवं५ वेदोपुधीरेयास्मै स्थन्तरेण दुई, पशून् बृहतो,ऽऽपी वामदेव्यैन, युसर यज्ञायक्षियने, डा वा इदै सर्प, से सहवं पशून् प्रोप, सहस्रं पशनामोति य एवं वेद ॥२॥ यंत्र प्राचीनप्रवण संमूल भूम्या स्यात् तपोदये पर्यस्य हेस्ता अबुनिन्य दर्भस्तुर्य उदश- राव निनयेत, कामुकाम मा आवतय ।। इति कामे वास्मै काममावर्तयति यत्कामो भवति, यौ वै, काम साक्षाद्वैद ताजेग्य वा एन५ स कामा आगछति यत्कामो भवति, अस्माकं कामः, पशूनामौषधीप्यो, धीनामुपस्वी, धीरे कामेन समम्राट्, तो अस्मै कामर समर्धयन्ति यत्कामो भवत्यो, प एवा, ऽस्या वा एप बिरुत्सृष्टचरति लोमशो लोमशा- या, स्तस्मादेपा शाश्वसत्यैत्य, नि३ स्यां आइस्य, यातः प्राणो, यत्र गोभिः मंगछेत तनुयात् ॥ प्रशस्ताः स्थ कल्याण्यः ।। ईतीय वा एपे, मार यां एवंद सभागयत्, यंत्रामुका अस्मात् पर्शचो भवन्ति य एवं वेद, देवाश्च वा असुराधास्पर्धन्ता, दितिवेप्यासीत्कुस्तासु- रेषु, ते देश अमन्यन्त, यद्यभिजेष्यामः कुस्तायाःशिरा आहनिप्पामा ईति, यद्यभिजेप्पोमा, इत्यसुरा अमन्यन्ता, ऽदित्या शिरा आहनिप्यामा इति, तो दे॒वाँ अभिजित्याप्रत, यस्य 4 जित यस्य विजित तस्यैपा गुहै हन्यत, एपो थे क्षुद, क्षुध वा एतद्धने, तये एपर विहान काष्टकायां गार ते सवत्सरोथैर्य (घर हवे, प्रजापतिवी एक आसीत्, सोऽकामयत, यई मनु स्यां प्रजायेयति, से आत्मानमैड्स, से मनोऽसृजत, वन्मन एकासीत, बंदात्मानमट्ट, तद्वांचमसृजत, 'सां बांगेधासीव, सामानमट्ट, सां विराजमसृजत, सा गिरोहकधांसीव, पपुवा [३] मा. श्री. ९,५,१।

·[३४४] मैत्रायणी-सहितायाम् [ काण्ड , पपा० २, अनु० -५ - सात्मानमैट्ट, सां गामसृजत, सां गौरेकघासीद, सात्मानमैट्ट, सैडामसृजत, सडकधा- सीत्, सांत्मानमैट्ट, सैमान् भौगानसृजत, परस्या हुदै मनुष्या भुर्जत एते वो अस्या भोगाः, सवरेवास्था भौगः सर्वे काम त य एवं चैद, गौव' वाग्, गौविरोड्, गौरिडो, गोः संल्वेवं गौ, गौरिद सर्व१, सर्वा ह वा एनमेताः श्रूयन्ते य एवं वैद, यद्वै वेदा- स्मानमैट्ट सैडाभवत्, तदिडाया इडात्व५, स यस्तदिडाया इडात्वर देव ह वै समात्मानं भूत्यै ॥३॥ ११-१४ या रोहिणी तामुरुणां, तो गौरी, तो वः ॥ तदिन्द्रा उदाजत वसुनीम रूपै पुशूनाम् ॥ विन्दते वसु, न यसु रुणद्धि य एवं वेद, या शितिपृष्ठा तो मन्दि,-स्तो मैनी, वार शबली, तो शितिचाई, स्तार शुद्धवाला ॥ तहस्पतिरंदाजा नाम रूपं पशूनाम् ।। वीर्ह वो एनमिडाः अयन्ते य एवं वेद, यो पृपती तो पिशङ्गी, वार सारङ्गी, कल्माषी, तो पृश्नि, स्ता५ श्वेता ॥ तन्मता उदाजन्त ज्योतिनीम रूप पशूनाम् ॥ ज्योति- मान् भवति य एवं वेद, यो सुरूपा तार श्यामा, तार श्यैनी, तो कृष्णा ॥ तत् पूजा- पुतिरंदाजतायुनींमु रूपै पुशूनाम् ॥ आयुष्मान् भवति य एवं वेद, चतुस्रः प्रथा, चतस्त्र उत्तमा, द्विः पमध्यत,-स्ता द्विदेश, दशाक्षरा विरोड्, वैराजाः पशवः, पर्शनेविरुद्ध वस्यै हिंकुरु, तस्यै प्रस्तुहि, तस्यै मैऽबरुद्धथै ॥ इति पुरस्तादहिः पवमानस्य वदेत् ।। ईडायै हिंकुरु, तस्य प्रस्तुहि, तस्य मेऽवरुद्धथै ॥ इति पुरस्तादोज्याना५ यदेत् ।। ज्योति हिंकुरु, तस्यै प्रस्तुहि, तस्यै मैऽवरुद्धये ॥ इति पुरस्तान्माध्यंदिनस्य पवमानस्य वदेत् ॥ आयुपे हिंकुरु, तस्यै प्रस्तुहि, तस्यै मैऽवरुद्धथै ॥ इति पुरस्तादर्भिवस्य पवमानस्य वदेत् ॥ यो वै पुशुनामायतन५, स्वै वा एतदायतुने यजमानो व्यस्य पशून वृक्ते, '. ऽनप- कामुको अस्मात् पशवो भवन्ति ॥ ४ ॥ १५-३२ सीयस्यहि, श्रेयस्यहि, भूयस्यहि, चिचा एहि, दधृष्यही, डा एहि, सन्ता एहि, चिंदास, मनास, धौरसि वस्वी रन्तिः सुमनाः ॥ सुनरि विश्वा वा भूतानुप्राणन्तु, विश्वा स्व भूतानुाण, भूय॒स्यायुरी, ष्टिरसि, संरूपवर्षा एहि ।। एमांमुनु सर्पतमौ भद्री धुर्या अभि । नीव शीपीणि मृड्वम् ।। ३५ [५] वा ४,१९ । काण्व ४,२५ । मा. श्री ९.५,१।

·काण्ड मा २, अनु. ५-७ गोनामिका। [३४] - स नः सुतुतिः प्रिया नः सुहाणः प्रियवनिर्मनिरन्ता एंहि, जुवा एही, डा एवं, द्विता एयुं, पहूत उपहवं तेऽशीय, सुहवा ना एहि सह रायस्पोपेण, देवीदेवीभि मा निवर्तध्वम् ॥ स्योनी स्योनेनु घृतेन मा समुक्षत ॥ नमे तदुपदम्भिपपिझा यद्ददौ । समुद्रादुर्दनि यः खुचा ॥ ३८ वारग्रे विग्रस्य तिष्ठति शृङ्गेभिर्दशभिर्दिशम् ।। ५ ॥ • ३९ चमीयस्यैहीति, ब्रह्म वै वसीयो, ब्रह्म यो एतदत्याहृयति, श्रेयस्यहोति, और ये श्रेया, और चौ एतदत्योहयति, भूयस्येहीति, मिव भूयसी, निशर यो एतदत्योहयति, चित्ता एहीत, मनो वे चित्त, मनो वा एतदत्याढयति, दधृष्यहीति, चामे दधपि, चोच र वा एतदन्याह्वयुती, डा एहीति, पशवो वा ईडा, पान् वा एतदत्याहृयति, सन्ता एहीत्य, नये सूनृती, १५ वा एतदुत्याद्वयत्ये, ना ये सप्त देवग३च्य, स्वः क्रीतो चत्तहोत्री विदांचकार, ताभिरर्दः कुरूणां कान्त पनत्याहयत्, ताः कुरवो ब्राह्मणपन्छार, स्ताः कुमारवत्यावदक्षिणा अपिन्दु,न्सोऽयवी, मां सहयुत, वाभिवी अहमेतो प्रत्याहयिष्यामी,- तराभिरतरा, योनि खेलु वा एतासा फ्रियाणि धामानि तानि कीती न वेदेति, समस्यत्ते संग्राम छदिर्दी, एताभिरर्वता अत्यायिष्यामी, तराभिरतरा, यतुरंत मलु पां एता अत्यायन्ते तत् पशोऽभिसकामन्ति, यत्र पस्तिठेवा, तु देवास्तदिन्द्रो, यतरीन्यो एतेऽभिसामन्ति ते जयन्ति, जयति संग्रामम् ॥ ६॥ सां वे सप्टेभियान देवमनुष्यानन्यमन्यत, तां देवा दर्शपूर्णमासाम्यामुपास्तुणत, नार वो एतदामुमुन् यदिडा, तार वा एनदाप्यो हरन्तो मन्यन्ते यदिडामुपद्धयन्ते, यहि तूणी- मुपहयेत तीताः सप्त वृदेव, यस्तयुत्तराः सप्त, धाम धामासार पूर्ण र वर्णमुपगड, त्यो ह वा एनमप्रतिक्शातं गछति य एवं वेद, यत्र सं मूला औषधीरुपगटेव पशून् या dदेता एवं सप्त बद्, धोनु घामासार वर्ण र वर्णमुपगछ, त्यो हु यो एनमश्रतिक्या गति ये एकर वेद, सप्त स्थवीर्यण यायेद्, यस्य सप्त स्वनिराधामन्तमा स्यु, मीयस्यहि, अयस्यैही, त्यैतदेतदेवारमा अत्याव्यति, यो वैश्यः शूद्रौ या बहुपुष्टः स्यानस्य गंगार मांगुर , ४० [३) मा श्री. ९.५.१ । [७] ! ३३,१०,२,२२ १० २५ । कान्य ३७१२०४८.१२५ मा श्री ९५,१॥

·. [३४६ मैत्रायणी-संहितायाम् [पाण्ड,प्रपा० २, अनु०४८ में . वत्सतरमपमयेत ॥ ईलान्दाः स्थ ॥ इतीलान्दा हि पर्शवः पुणो नक्षत्रं पोपयिष्णु ॥ इति विश्येषु या एतच्चरति पुष्णौ नक्षत्रं पोपयिष्णु, वापधापयते, तमकुर्वीत ॥ आयुर्मे दा, . वर्षों मे दा, रपि मे दाः, पुष्पि मे दाः ॥ इति रयिमुपास्य पुष्टि५ हरति, · मितोऽभिसृज्याथ- ३तोऽत्याहयेद्, यसीयस्यहि, श्रेयस्यैही, त्येतदेतदेयास्या अत्याह्वयति, नास्य किंचनौ- दशिपद्, ग्रामकाम५ याजयेत् सारस्वत ऋग्भ्यार, सुश्वत्सरो वै सरस्था, न्सवत्सरेणैवास्मै ग्राम च्यावयति, सीयस्यहि, श्रेयस्यैही, त्येतदेतदेवास्या अाह्वयति, पशुकामर याज- येत् सारस्वत ऋग्न्यार, सुश्वत्सरो वै सरस्वा, सवत्सरेणेवास्मै पशूच्यावयति, सी. यस्यहि, श्रेयस्यैही, त्येतदेतदेयास्मा अत्याद्वयति, सर्यासां दुग्धं चतुःशरावमोदन पचेद् ब्राह्मणेभ्यः पशुकामो, यचतुःशरावो दिग्भ्य एवास्मै तेनु पशूनवरुन्ढे, यद् ब्राह्मणम्यो जस्तन, न छिनै देयं, पशुकाम इव ३होप, वासो हिरण्य५ वा देय, मीजानस्यास्य पशवो भृया सो भवन्ति ।। ७ ॥ ४१-४६ प्रजापति ने व्योहरत्, स आत्मन्येवं पुण्यमायछ, दात्मनः पुण्यं न निवद, देतद्वै तद्य- जुन्नान्यथा घूयात् ॥ पुण्यं प्रेशस्तम् ॥ इति ब्रूया, दात्मन्येवं पुण्य५ यकृत्या, त्मनः पुण्य ने निर्वदति, यामदानीयाय ददाति तामस्य पर्शवोऽन्वपक्रामन्ति, यदि मन्येता, दानीया- यादामित्येतदेव यजुर्वदे, नमे तदुपदम्भिपपिर्ब्रह्मा यहुदो इति, वतनापूरयति, तदाप्या- ययति, समुद्र इव ह वो अस्य व्य॒च्यमानो ने क्षीयते य एवं वेद । वीरवतीर्भूयास्त या नो परिवतोऽकृत ।। इति घुमारसं जातमभिमन्त्रयेत ॥ भूयसी यास्त या नो भूयसोऽकर्व ॥ इति स्त्रियं जाताम् ॥ अन्नादा भूयास्त ये नोऽन्नादौनकर्त ॥ इति बलिहृतोऽनिमन्त्रयेत ॥ भूयासो भूयास्त ये नो भूयोऽकर्त ।। इति सभासदः, पादौ प्रत्यवहरे, देते वै पर्शवा, उपोप ह वा एनं पशवो यन्ति नापयन्ति य एवं वेद ॥ पुण्या पुण्यमर्स, चित्रो चित्रमुस्, हैडों मे भगवोऽजनिष्ठा मैत्रावरुण, ऊजी मे भगवः सह निष्ठाः, सविद मे विन्द ।। इति पुमा सं आतमभिमन्त्रयेतो, वास्मै सह जायते, गछत्ति पशूना सर्विदम् ॥ पुण्या पुण्यामर्स, भित्रो चित्रामसे, डैडी मे भगवत्यजनिष्ठा मैत्रावरुणी, रायस्पोर्पण मे भगवती सह जनिष्ठा, ज्ञान में विन्द ।। इति स्त्रियं जाता५, रायस्पोपणैवास्मै सह जायते, · गछति पशूनां ज्ञान, , [भायुमै दा० । अथर्व. २,१७,४ ] [८] मा. श्री ९,५,२।

·- याई पा२, अनु०-९] गोनामिकः। [३४७] ये प्राचीनमेकाष्टकाया जायन्ते पूर्वस्य ते सस्यस्योत्तमा, ये प्रतीचीनमपरस्य ते सस्यस्य प्रध- मा, स्तानुभयान्त्साभिमुन्नयेतो, भयानेनान्सहायुरुन्द्रे ॥ ८॥ यो वे शक्ति वेद स वच् शक्नोति यच् शिवती, 1५ वै शक्ति, यो यो अस्या भूयिष्ट- भाग्भयुति स तच् शक्नोति यच् शिक्षति, भूयिष्ठभाग्य यो अस्या भवति य एवर वेद, पनी 'वै शक्ति, यो वै पशूनां भूयिष्ठभाग्भवति स तच् शक्नोति यच शिक्षति, भूयिष्ठभाग्य व पशुमान् भवति य एवं वेद, तस्या त ने हते, चूयात् ॥ कुरुत, इति ब्या, आन्तस्निी,- -ति घूया, द्विजन्या, इति यूयाद्, भुवनमसि सहमिन्द्राय या संमोऽददात् ॥ इनि सूमो चै नामासुर आसीत्, तस्येय पृथिवी पशुभिः पूर्णासीत्, तानिन्द्रोऽवृक्त, तस्मा- दाहु, रेन्द्राः पश्या इति, यावतीनामिदै करोमि भूयसीना तुरा र समा क्रियासम् ॥ इति गवां लक्ष्म कुर्याद्, भूयसीनामेोत्तरा समां करोति, पशयो वै सृष्टा एक नक्षत्रमपाति- छन्त, तेन प्रोजायन्त, न भूमानमगछ५,-स्तै रेवतीमुपातिष्ठन्त, रेवत्यां प्रजायन्न, रेवत्यां भूमानमगछ५,-स्तस्मास्किंच पशूनां कुर्वीत तंद्रेवत्या कुस्ती, प घुनं पशुस्तिष्ठन्ति, प्रास्य पश्यो भवन्ति य एवं वेद, यस्य दक्षिणतः प्रतिभिन्नं दक्षिणत उपावर चला देवलक्ष्मर यजियप यकामः कुर्वातो,-प येन यत्रो नमति, यस्योभयतः प्रतिभिन्न मुभयन उपाश्चात् तद्गायत्र लक्ष्म पशव्यं पशुकामः कुति, पशुमान् भवति, यस्योभगतः प्रतिनि- नमुभयंत उपायरत् वैद श्रेष्टु, लक्ष्म पूतस्य रूप प्रतिष्ठांकामः कुर्वीत, गति प्रतिष्ठा , वसिष्ठस्य स्थूणा३यो, सिष्टो य गर्यिमपश्यत्, तामात्मनधत्त, यस्थूणाकर्णीः कुनै पशुपर्व पि पचे, जमदग्रेः कर्करिण्यो, जमदर्शि पुष्मिपश्यत्, मामधन, यस्फरिकीः कुरुते पप्प पुष्टिं धने, ऽसुराणार सास्नाकृत्यः, क्षिप्रै यहाभानिधि पराभवन्त्य, मेध्याः कर्णाः, क्षिप्रं बहीन्ति, यतस्यैताननुपनमतीर, मियाः छिद्र३र्यो, यचिद्रकीः कुपीत निमातिरस्य पुशौनिलीया, न छिन्या कर्णः काश्या ने दावार्य, पराचीनमिम हि तनिवृत्त, मर्गस्त्यस्य पिष्टपण्यः, कम्पपस्य कम्युन्युट- स्ता, ईन्द्रस्योक्लस्ता, अधी आहुः, प्रजापत, रित्युमयं गेष्टलक्ष्म टरकामः न, प्र समानानां ज्येष्ठयमामोति, प्रजापतिः पनसृजत, म यो अमृग नामुना, राष्ट्र - i प्रतव, संदोऽसस्त्र, फर पुगुना की, इति व मोऽमृगजन, र यो पुराना पुरुते योऽगुतं, यदलितांस्तनाधितां, अं यदनधिता इति श्रूयन्ने नाशिना, नहा- [९] मो. ९.५,। + ·[३८] मेरायणी-संहितायाम् राण्ड 1, प्रपा० २, अनु. 5-10 . न वा एतमेता अमुत्रांगछन्ति यो अनक्षिता इति, तस्मादक्षित३च्या, न तेजनेनाणुयाद्, चजो वै तेजन५, यत्तेजननाक्ष्णुयाणि पश्नपये, न श्यामनाय॒सा कुरै, देशान्त, मि- क्षुकाण्डमप्सु वासयित्वा तेनाक्षित३व्या, स्तंद्धि शिवं, तच् शान्त, मेधो आहु, लोहितेना- यसैति, तदि शि, तच् शान्तम् ॥ ९ ॥ ६२-६५ इह प्रजा विश्वरूपा रमन्तामसिगन् गोष्टै विश्वभृतो जनित्रीः । अग्नि कुलायुमभि सरविशन्तीः समासृजन्तु पयसा पृतन ।। . इति गाः सार्यमायतीरभिमन्त्रयता, अग्निया एतासार योनि, निः कुलाय, स्य एयना यौनौ कुलाये संश्वेशयनि, नास्यु पशवो नक्तमातिमाईन्ति य एवं वेद ।। ६७ सं५ यः सृजत्वर्यमा सं पोपा से बृहस्पतिः । समिन्द्रो यो धनंजयः ।। संजम्मानो निहुता अर्सिन् गोष्ठे पुरीपिणीः । स्वावेशा ना आंगत ।। ६९, इति गाः समुद्या अस्य पुरा स्युर्याचान्यतो जिन्दैत, पायो वै घृत, मनी रुद्रो, यज्जुहुयाद्रायास्य पशूनपिदध्यात्, तत्स स॒ज्या एयो, भयोई, भूसीर्भवन्ति, सरपः सृजत्य॑मति, यज्ञो वा अर्यमा, यज्ञेनैवनाः संसृजति, से पुति, पुष्टिय पुा, पुष्टयनाः ससृजति, सं हस्पतिरिति, ब्रह्म चै बृहस्पति, ब्रह्मणैवनाः ससृजति, समिन्द्रो यो धनंजय ईनी, न्द्रिय५ वा इन्द्र, इन्द्रियणेनाः ससृजति, रेवती ठन्तिः पृथिवी माता, रेवतीरापा औषधयः ॥ तो नो हिन्वन्तु सातये धिये जुपै ।। इति तन्ति वितु- नुयात्, तामनु मृत्पात् ॥ रय्या त्या पुंयात्रुमामि ॥ इति यचैनां पुंटधानमार्टि, तस्या त न रिक्ता स्या, नौपर्युपरि संचरेयु, नाभिवपनाभितपे, दुदै यस्तो रामकायनो विदा- चुकार तन्त्या विनिन, से सहस्रं पशून् प्रॉप, 4 सहस्रं पशूनामोति य एवं वेद ।। '७०-७४ पिता वृत्तानां पतिरम्यानामुताय पिता मुहता गगराणाम् । रेतोधौ त्वा यशोधा रायस्पोपार्योत्सृजेत् ।। इत्यूपभस्य कर्ण उत्सृजमानो बदेद्, रेतानि५ यशोधा५ रायस्पोपायोत्सृजते, [१०] मा श्री ९५,३ । [सच. सृजत्यर्यमा अपर्व ३,१४,२ । संजन्माना अविद्वताः। अथर्व. ३,१४,३ । पिता बरसाना। आर्य ९४,२ (प्रपा ) ९,४,४ (पूर्वाधः)] ७५ ·काण्ड ,प्रपा० २, अनु. १०-१२] गोनामिका H [३०९] वैश्यः शुद्रौ वा बहुपुष्टः स्यात्तस्य गवां गोष्ठदिकवि शतिर शान्याहूत्यैकविशतिमाहुतीर्जुहुया,- दैकषिरशति मनुष्यलोको, मनुष्यलोकेभ्य एवास्म पशूनरुन्द, एतेर जुहुयागोनामरग्रे- त्यर्या गो सदि पशुकामो, मुसर या गुपं पुशूनी, मुन एस्मैि पशुनिनयति ॥ १० ॥ योसामिन्द्र उदोजत वसु नाम रूपै पुशूनामुपस धाम पश्यमानः ॥ तासामय र यौनिर्य गोष्ठे इह रविः पुष्टिः । स्वाहा ॥ इति जुहुयात् ॥ यांसां वृहस्पतिरुदाजतेडा नाम रूप पुशुनार संग धाम पश्यमानः ॥ तासामय र योनिस्र्य गोष्ठ इह Kि: पुष्टि।। स्वाहा ॥ इति जुहुयात्।। पासा मरुत उदाजन्त ज्योतिनीम रूप पुशुना मध्यदिनं धाम पश्यमानाः ॥ तासामयर योनि- सूर्य गोष्ट हुई रर्गिः पुष्टिः । साहा ॥ इति जुहुयात् ।। यासां प्रजापतिरुदौजवायुनी रूपं पुराना- मुपराई धाम पश्यमानः ।। तासामय यौनिय गोष्ठं हुई सर्यिः पुष्टिः । स्वाहा ।। इति जुहुया,- देतानि यो अहो रूपाण्ये, तेपु वो बो रूपैपु देवाः पशूनार रूपाण्यअत, तोवाहो रूपेषु यजमानो भ्रातृव्यस्य पशून् वृक्ते, घृतेन जुहोति, पशवो वे घृत, पशुभिरे पशून् वृक्ते, तन्न संदर्य, प्रातन्तिष्ठिासु गौपु होत३व्यर, सर्वा एनाः सहावरुन्द्र, प्रती जुहुयाद्गोप्वाकृतासु, योनितो वा एतत् पश्नग्रही,-दपिहीनाः परिपरिणस्कृप्यन्ये, तर जुहुयात्संग्राम, यावाभिमन्नयेत ।। मिनुभृतः निभृता औजोभृतो चलभृतो व्य जयेम वयर सुहेम, व्यै भनेम, चर्य पुपेम ॥ इति जयति संग्रामम् ॥ रोहिणीो पृञ्ज गायत्रंण छन्दसा, ऽरुणो यो वृधे नष्टुभेन छन्दसा, गोरी ले जागतेन छन्दमा, वर्धरो यो पृथा आनुष्टु- भेन छन्दसा गर्भान्यो वृझे पाक्तन छन्दसा, रूपाणि यो वृझे शाकरण छन्दमा, सान् यो योऽनाप्तन छन्दसा, तत् सप्त, सप्तपदा शंकरी, शकरोः पवः, पुनरिन्द्र, गायत्री मधमा; गायव्युतमा, तेजो ये गायत्री ब्रह्मपर्चसे, तेजमा य यास्मिा एतद् ब्रह्मवर्चसेन चोभयतः पर्शन परिगृहाति ॥ ११ ॥ प्रजापति कीन्महिमोऽसृजतानि वायुर सूर्य, चत्वारः पितापुनः सश्रमामन, त स्वदुर समगा, स्तंभवत्, तद्वा जम्यांनामाभूदिति, ममभुदिति, तदा स्यने नामनी र अशान्त, तस्माते में गृहीतव्ये, तुरे ३ति शान्ते, प्रजापति साँ दुहितरमभ्यामयनोपसर, मा गम्ति, तान्यो भत्तायन. नमा - ७७-९१ ·[३५०] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ४, प्रपा० २, अनु०१२-१३ है . ९२ AP व्रतमछदयत्, तमायतयाभिषयावर्तत, तस्माद्वा अविभेत, सोऽब्रवीत, पशूनां त्वा पति करोम्य, थु मे मा स्था इति, तद्वा अस्यैतन्नाम पशुपतिरिति, तमभ्यायत्यावि- ध्यत्, सोऽरोदीत, तद्वो अस्पतन्नाम रुद्र इति, ते वा अस्पते नामनी गिय शान्तै, तस्मादेत काम ग्रहीतव्ये, शिवे ३ ते शान्तै, तो यत् प्रथम रेतः परापुतत् तदग्निना पर्यन्द्र, तदासामन्यात्दै, तो यदुत्यवत्तद् बृहस्पतिरुपागृह्णात, तहासामुस्रियात्व, मशुकामति, तैदासार शकरीत्य, गात्मविदामति, तदासां गोत, मतानि वो आसां नामानि, सरोसा नामुभिः समः कामैर्भुङ्क्ते य एवं वैद्ध, पयो – सुष्टा एतानि नक्षत्राण्यन्यपाका- मन् पौर्णमासीमष्टकाममावास्यौ चित्रामश्वस्थ, तस्मानेषु गापाकृत्या, यामपाकुर्यातमुस्य पर्शवोऽन्यपुकामेयुः ॥ १२ ॥ देवा व से सहान्तवन्तोऽभवर,-स्ते सर्व सह व्यजायन्त, तदेकदेशयत् संवृत्तं, तद्देवा इत्य चेत्यै च व्यत्युचर स्तन्मिनापरुणा अचायता, स्या य एनद्विकुर्यादिति, नगी द्विपदीमररुतार, सां न प्रत्युतिष्ठत, तस्या अन्यत आहृत्यमा प्रत्युत्ता, तस्मादेता अद्धा अखें, न्सां चतुष्पदी भूत्वा प्रत्यतिष्ठत, प्रति प्रजया च पशुभिश्व तिष्ठति य एवं वेद, तस्यार व पयः पर्युपश्यर,-स्तो देवा अदुहु हरितेन पत्रिण यन्न चामत च, दुहे यज्ञ चामृतं च य एवं वेदो,-ऽधु पितरोऽदुह रजतेन पाणीज च स्वधा चु, दुई ऊंज च स्नधौ च य एवंर वैदी, ऽथ मनुष्या अदुहू दारुपाणानं च प्र॒जो च, दुहेऽन्नं च प्र॒जां च ये एवं चैदा, था पयोऽदुहू चमसैन छन्दासि च पशूच, दुहे छन्दारसि च पशुश्च मे एर वैदा, ऽथ गन्धर्वाप्सरसोऽदुहू पुष्करपणेन पुण्यं गन्ध, दुहे पुण्यं गन्ध५ य एवं वैदो,- -ऽथ सपी अदहालापुना मिष, दुहे प्रातव्याय विपर य एवं वेदी,-थासुरा अदुहायस्पानण संवतो भूतिं च पराभूति च, दुई भातृव्यायाभूतिं च पराभूतिं च य एवर वेद, तार वा इन्द्रोऽनयोपासीदुतै, दर सर्वमदुहृद्यदिदै किच, ता दुग्ध्या प्रत्यनुदन, सा प्रतिनुत्ता कुमना अतिष्ठद् ध्यायन्ती, तो प्र॒जापतिरचाय॒द्, ध्यायति वा इति, सोऽत्रवीत्, कि ध्यायसीति, सानुपीद, ये माधुक्षत ते मा प्रत्यनुदुन्तैति, सोऽब्रवी, मा सूक्ष, स्तधा व त्वा कर्ष्यामि यथोभयेषां देवमनुष्याणा प्रिया भविष्यसीति, संस्था घृतं पद्भयोऽक्षरत, तस्यु घृतम्यादाय मुसुर व्युमा । उभय॒पां त्वा देवमनुष्याणा प्रिया करोमि ॥इति तस्मादेपोभयेषां देवमनुष्याणां प्रियं, तनयं श्रोत्रियस्य मुखर विमृज्या, दुर्भये ३ ते देवमनुष्यो विद्, रेतैन ·काण्ड ४, प्रा० २,अनु० १३-१४ गौनामिक । . यः शितिपुष्ठः [३] कुमार्या, एतेन पतिकामाया, एनद्वै गोवर्चुम ने सर्वसा इव कुर्याद्, यस्मै तु कुर्यात् तेजी स्यात् ॥ १३ ॥ ९३-९५ यो लुलामः शितिपाञ् शितिककुब् शितिभसञ् शितवालः, सांशारिः सामुक्ताईयथा, प्रोष्टी युथान्यानोति यस्य ताईडपी भयुति, यस्य चालतुर्पः प्रतिष्ठितः सा प्रतिष्ठिता, प्रति प्रजया च पशुभिश्व तिष्ठति यस्य ताङ्गुषभौ भाति, यः समन्तः शितिगा। सा समन्ता, समन्तः प्रजया च पशुभिश्च भवति यस्य तापभी भति, सो तन्तिः, पुशुमान् भवति यस्य ताडपभो भनत्य, थ यस्यकरूपस्य सतो लक्ष्म भवति सादारसू, नास्पामिनो गा विधापति यस्य तादृङ्पो भवति, या लोम्नी ना * "पोपविष्णु, जो इव प्रजायन्ते यस्यु ताडपभो भयुति, यो श्यामा सा पोपयिष्णु:, क्षिप्रै बढीभनुन्त्यपनिपादुकास्तुं, यौहणां सां पोपायष्णुः, क्षिप्रै वहीनन्ति हिमेसन्तु, या श्वेता सा पोपयिष्णुः, सिप्रै युही मुन्ति दुचर्माणस्तु, नाजिक कार्यो ने पृश्नि, रमि- धुन त, यो व्यानरूपर ये पृश्नि, भ्युत्यस्मात् पशुवः, कनीया सोऽस्य पुरायो मान्ति यस्यु तापभी भयुति, तदाहु, बीजोत्सृज्यमित्ये, आसां बीजर यद्रोहित र रूप, पशुमान् भवति यस्य तादृड्डपभो भयुति, यो प्रस्ताम्रधुनः सं प्रजापतिः, प्रजया च पशुभिश्च जायते यस्यु तापी भवति, यस्प लोमशा बॉरस स्तम्मी, स्तम्बी प्रजया च पशुभिध भवति यस्य ताडपभो भवति, यस्योधी ना ऊधी आप्यायन्त ऊो अस्य पर्शा आप्यायन्ते॒ यस्य ताडपो भवति, यस्य दक्षिणतः पनर सा पापी सो संयन्त्य, यस्य सव्युत उत्तर सो पुण्या सोपाहरन्ती, यो उत्पृष्टिस्ता ऊधी आम्या- यन्त, ऊधी अस्य पया आप्यायन्ते॒ यस्य तापभी भयुनि, यस्य सम्पतः पनर सो पापी सो संग्रन्त्य, ५ यस्य दक्षिण उतर सा पुण्या सौपाहरन्ती, या सब्यसाचिनी मां पुण्या सोपाहरन्ती, या सगी सा गोप्ठ, स्तों ने छिन्यादनुसृष्टस्य गोपु स्याता, मेता थै पुसूनामफलर हुर्ति, स्कन्नमस्य दुर्भिवति यस्यानुसृष्टिगीपु भत्यु, धां चास्य च गोपु स्यावा, मेवा वे पशुनामज निभृती, योधुरा अस्प पायो भान्ति यस्योधा न रहंग गौषु भवतः ॥ १४ ॥ ॥ इति पिलफाई गोनामिको द्वितीय, प्रगाम. Ph - प ·[ ३५२] मनायणी सहितायाम् [Mण्ड , प्रा० ३, अनु । .. - अथ तृतीयः प्रपाठक । राजसूयत्राह्मणम् । अरातीयन्ति वा अन्य पुरुषाय नान्य, यऽरातीयन्ति सा निमुति, य नारानीयन्ति सानुमति,- -स्तभ्य उभयेभ्यः सह निपन्त्यु, भो सह शूतो कुर्वन्ति, नमतेन पूर्वण अंचरन्ति दक्षिणा परेत्य संकृता ईरिण, एतद्व नितिगृहीत पृथिव्या, निमतिगृहीत एवं निमति निरवदयत, एकोल्मुक निर्धायु नि सिकायाः काण्डाभ्या जुहोति, जुपाणां नि:तितु, साहा, यासः कृष्ण भिन्नन्ति देक्षिणेत्ये, तद्धि निमत्या रूप, मधेर वै पुरुषस्य नितिगृहीत, म- मनिमनिगृहीतर, यनितिगृहीत दास्मात्तनु निवृदयते, पुनरेत्यानुमत्या अष्टोकपालेन प्रेचरन्त नितिमेवं निरवदाये, यर यो जनुमतिवाग्यो, ऽनुमतमेनर सूर्यमांकमयत्य, था- कृपालो भाति, गायत्री ३हीय, गायत्री वाग्, धेर्नुदक्षिण, तद्धय॑नुमत्या रूप, मथ ये उदश्चः शम्यामतिशीयन्ते तानुदड़ परेत्य पल्मीकापामुद्रुप जुहुया, दिदमममुप्यामुष्यायणस्य क्षेत्रियमवयजा इति, वेत् पुनरपिदधाती, दमूहममुष्यामुष्यायुर्णस्य क्षेत्रियमपिदधामीति, क्षेत्रियर वा एतं गृहाति, ये चैनमन्विय क्षेत्रस्य पत्न्य, स्यामेव क्षेत्रियमवर्यज्योथैनर सर्वमाऊमयति, श्वा भूत आदित्येभ्यो भुयुद्वद्भयो घृत चरित्या,-दित्या वो इत उत्तमाः सगै लोकमायर, स्तंभ्य एवं प्राच्य स्वर्ग लोकमेत्या, दित्यां वा असिल्लोक मुद्धा, आदित्या अमुनि, नुभयोरे लोकयो मनोति, वरो दक्षिणा, चरेणैव स्वर्ग लोकमम्यारोहति, श्वा भूत आमावैष्णवं एकादशकपाला इत्य, नि' सर्वा देता, विष्णुर्यज्ञों, देवताश्चैव युज चालब्धा, निवं यज्ञस्यान्तोऽवस्ता, विष्णुः पुरस्ता, दुभयंत एवं यजस्यान्ता उग्र- ही, दुभयंत एवं यनस्यान्ता उद्य योत्सङ्ग आपते, चर वा एतद्यमविपते, तस्य यथा- काम निपमाण एत्य, नवान बामनौ दक्षिणा, यहीं तैनायो, यद्वामुनतेन वैष्णवों, रूपेणैवन र समर्धयति, श्वौ भूतेऽनीपोमीया एकादशकपाला इत्य, नीपोमाभ्या५ वे वीर्येणेन्द्रो महन्, उन संलु वा एप हन्ति यो राजयेनाभिपिञ्चते, ताममेतद्धिरण्य दक्षिणा, सत्यर व हिरण्यर, सत्यनै हुन्ति, श्वी भूत ऐन्द्राने एादशकपाला इत्य, नीपोमाभ्यार व वीर्यणेन्द्रो मुह, न्स जोजसा वीर्यण व्यार्थ्यत, स एमिन्द्रामपश्यत्, तैनोजो वीर्घमात्मन्नुधत्ता, जसा वा एष वीर्येण व्युध्यते यो राजसूयेनाभिषिञ्चता, औजो [१] मै २६१ । त बा १,६१,१-९॥

·काण्ड ४, प्रपा ३, अनु० १-३] राजसूय-ग्राह्मणम् । [३५३३ + १ वीर्यमिन्द्रानी, औजसेवन र वीर्यण समर्धयतो, ऽनवानपभो दक्षिणा, पढही तनायो, यन्मुफ़रस्तैनन्द्रो, रूपेणानर समर्धयति, श्वौ भूत आग्रेयोऽष्टाकपालो माहेन्द्र देवी,- त्यृद्धया एवोग्नेय, इन्द्रो वे मह३, सोऽन्यान् देवानन्यमन्यत, से महेन्द्रोऽभवत्, स एतमुद्वारमुंदहरद् र हुला, तद्वार एना, स्यैप भाग एवं, तस्माद्राजा संग्राम जित्यौदा मुदजयत, पैयुसा या एपं वीर्येण ब्युभ्यते यो राजययेनामिपिचते, यत् पयः, पंयुसौनु र समर्धयती, न्द्रियण वा एवं वीर्येण व्युष्यने यो राज्येनाभिपञ्चते, यदुन्द्र, मि- न्द्रियणैनर वीर्येण समर्धयति, देवतापुर्वा एपं व्युध्यते यो गजयेनाभिपिचते, सर्व- देव३त्य यासो, यासः क्षार्म दक्षिणा देवताभिरेवन र समर्धयति ॥ १ ॥ देवा औपीपु पक्कासाजिमयुः, से इन्द्रोऽचे, दुर्मिविमाः प्रथम उजेप्यतीति, सोऽसीद, यतरी नौ पूर्व उर्जयेत्तनी सहेति, ता अग्निरुदजयत्, तदिन्द्रोऽनंदजयत, तस्मादन्द्राग्ने, भयो आह, रामेन्द्र कार्यमित्य, निहिं ता अग्र उदजयत्, तदुञ्जित्या एचा,-ऽऽग्रायणो द्वादशक- पालो भवति, द्वादश मांसाः सवत्सरः, सुखसद्धि दध्यभवन, सप्तदश सामिधेनीः कार्याः, पञ्च तगो द्वादश मांसा एवं सुरवत्सरः, सवत्सराचि तदधि भवत्यै, का वह ययस्य मुष्टिरासी, दैका नाहै, रैका मापुस्यै, का विलस्य, दिवे देवा जनुन्, चर्य व एतत् प्रथयिष्यामो, भागौ नोऽस्थिति, तद्विधे देवां अप्रथय५, स्तन एवं वैश्वदेवो, यो प्रयत्यये, तेन पयसि स्याद्वैश्वदेवो, वैश्वदेवर हि पयो, ऽथ वो इयमत्रीन्मयि से एवंद- ध्यसी वृष्टया पचति, नेतद्वितोऽभ्युज्जप्पध, भागौ ना अस्पिनि, दाम्पार चाप भागः कियता उज्जित्या, अधो प्रतिष्ठित्या एवं, यद् द्यावापृथिवीया, सौमीयों औषधयः, सौमा औषधीनामधिराज, स्तस्य वा ए॒ष भागो यदृष्टपव्यं, तदुद्धार एवा,-ऽस्यप भाग गर्य, तस्माद्राजा संग्राम जिवौदामुदजते, ग्राम्या पो अन्यो औषधय जारण्यो अन्यो, स्वा एषा- स्यतेनोभयारवेष्टा भवन्ति, या फालकृष्टास्तासातनाग्रायण करैति, यो आरण्यांम्तामामु- तरेणी, नीतो वो एप देवानार ये आहितामि, यदकृत्वामायण नेवस्याश्नीयाद् देवानां भाग प्रतिक्लप्तमश्नीया, दातिमार्छन्, सभ्यो वा एपाऽन्येम्पोऽभिषिच्यते यो राजर, लागाय- ३णोऽनावस्यावरुद्धय, वृत्तः प्रवजी दक्षिणा, रतु इस ३ोपा प्रजातः, प्रजात्य ॥२॥ २ अवैतानि चातुर्मास्यानि, सरवत्सर में चातुर्मास्यानि परीज्यन्त, सवत्सदिनान्य- - [२] में २,१,२ ते प्रा. १,३.१,१०। [३]ते या १,७,११॥

·३ . ६:५४] मैत्रायणी-संहितायाम [ कादं ४, प्रपा० ३, अनु. ३-४ ध्याप्त्यावरुन्द्ध, उस्मन्नयज्ञौ वा एप, सुश्वत्सरांद्वा अध्युत्सन्नयोऽवरुध्यते, सवत्सरा- देवनमध्याप्त्वावरुन्छे, पशयो वा ए॒तं चातुर्मास्यम्योऽध्यतिरिच्यन्ते, यच् शुनासीय ताने- चौमोति, वर्ण्य उदकै युजेते, तद्धि पशूनां नैदिष्ट, मथुतानि पञ्च हुवी पि सैतृत्यै ग्रामकामो यजेत, वायुवा इाः प्रजा नस्योता इत्थं चेत् च नेनीयते, यद्वार्यवे, वायुरेवास्मै नस्यो- तोर विशं नियत्य, अकामो यजेत, सश्वत्सरो वा इन्द्रः शुनासोरे, सुश्वत्सरोऽन्ना- द्यस्य प्रदाता, तमेव भागधैयेनोपासरन्, सोऽस्मा अन्नायु प्रयछति, वर्ण्य उदकै यजेते - सं३द्वयन्नाद्यस्य नैदिष्ट५ वृष्टिकामो यजेत, वायुवी डुमै समीरयति, स आप्याययति, ततो वर्षति, सध्यत्सरौ वा इन्द्रः शुनासीरः, सवत्सरमनुवर्पति ॥३॥ देवाच वा असुराधास्पर्धन्त, सर्व इन्द्रमब्रवीत, त्वं देवाना श्रेष्ठो, ऽस्यहमसुराणा, संशफ्नयाय, मा ना अ३न्योऽन्य ५ ऽवधीदिति, तो वै समामेवामनभिद्रोहाय, ते देवा वृत्र- ममन्यन्ता,ऽयर विदै भविष्यतीति, त इन्द्र ऐछन्, हेनाममिति, सोऽब्रवीत्, संधी 4 मे संहितानभिद्रोहायति, तमग्निरववी, दहमेय त्वेतः पास्यामीति पृथिव्या, अहेमन्तरिक्षा- दिति वरुणो, ऽह दिव इति रुद्र, स्ततो वै दे॒वो वृन्मन्, चुत्र खलु चा एष हन्ति यो राज- येनाभिपञ्चते, ताममेवैतद्, देवांश्च वा असुराश्च समयतन्त, ताग्निस्त्रेात्मानं कृत्वा प्रत्ययतता, नियास्मिल्लोके भूत्या, वरुणोऽन्तरिक्षे रुद्रो दिवि, सं इन्द्रोऽमन्यता, -ऽयर वादि भविष्यतीति, सोऽवनी, दह विश्वाभ्या आशाभ्या इति, ततो वा अजय, स्वर्जि- त्या एवैत, देतेनैव याजयेत् संग्राम, जयति संग्राम, मेतेनैव याजयेद्, भ्रातव्यवन्त, यौ चास्य ग्रियः स्यात्तै, भवत्यात्मना, परास्य भ्रातृव्यो भवति, यद्वै तदिन्द्रस्तुरीय उप- समपद्यत तस्मादिन्द्रतरीय, धेनुरनड्वाही दक्षिणा, यहिनी तेनाग्नेयी, यदे : सती दान्तो तैन वारुणी, येद्गीस्तैन रौद्री, येत् पेयस्तैनन्द्री, रूपना समर्धयती, न्द्रो नमुचिं नालभत, स रश्मीन् कुलायं कृत्वान्वारोहदगुमादित्य, तवा अन्वमन्नयत, संसाया प्रविति, मोऽब्रवी, बाहर हुनिष्यामीति, सोऽत्रात्, संघो ते सदधे यथा त्वा ने दिवा हेनानि न नक्तं ने गुप्फेण नौद्रगति, तस्य वा उपोदये सूर्यस्य नीहार, संतत्यापों फैन . . [४] मैं ०.६.३ । ते ना. १,७,१,२ । वा. ९,३६,१९,७१,४,११ । काण्व ११,२१२१,७१,४,१६ । [ अपां फेनेन नमुचे ! ८,१४,१३, सा. २११, अथर्व २०,२९,३] ·काण्ड ४,प्रपा० राजसूय-ब्राह्मणम् । . - ४ अनु. ४-५] [३५५ ] शिरोऽछिन्त्, तद्वा एनमन्ववर्तत, मित्रद्रुगीति, पाप्मा वै नमुचेः शिरः, पाप्माया एन दन्ववर्तत, पाप्मान५ वै स तैनापाहत, वैन पाप्मानमेवैतेनापहते, ऽपा न्ययनादपामा- गौनाहरन्त्या, पो वै रक्षोनी, पो रक्षास न तरन्ति रक्षसामपहत्यै, बरो दक्षिणा, बरे- गैवं वर ५ स्पृणोत्या, त्मा हि वर, आत्मान५ हि तस्य तदन्यवर्तत, ये देवाः पुरासदी अम्रिनेत्रा रोहणस्तै नोऽवन्तु, ते नः पान्तु, तेभ्यः स्वाहत्ये, तदेवस्त्या वो इमो दिशा, यथादेवतर वा एतदाभ्यो दिग्भ्योऽधि रक्षारस्यपहन्त्य, नुपरिनाम जुहोति, सांभ्य एवं दिग्भ्योऽधि स्वारस्यपहन्ती, मह रक्षोभिः समूहाम्य, सैदह रक्षः, सैदग्ध रक्षा, इत्याह रक्षसां ध्वयै रक्षसामुन्तरित्या, अथ यत् पुनः समझ जुहोति योभ्य एवं दिग्भ्योऽधि रक्षास्युपावधीत्ता भागिनीः करोत्यहि साथै, स्यः पञ्चवाही दक्षिणा, पञ्च दिशः पञ्च देवताः समृद्ध्यै ॥ ४ ॥ . सौमेनेजान र याजयेत्, सवत्सरं५ वा एतस्य छन्दारसि यातयामानि भवन्ति यः सौमेन यजते, छन्दारसि च देविका, छन्दास वोपास्मा एतदयातयामानि पुनर्यामाणि करोति, राजसूयेनाभिपिपिचान र याजयेत्, पष्ठीही दक्षिणा, ऽऽशार वा एप उपाभिषिञ्चत, आशा पृष्ठौ३ह्या, शामेवास्मा अकः, पशुकाम याजये, छन्दा म चे देटिकाः, पर्शव- छन्दासि, गायत्र्य॑नुमति, त्रिष्टुंबाको, जगती सिनीनाली, कुहर नष्टुं, धाता युषटकारी, या पूर्वा पौर्णमासी सानुमति, योत्तरा सा राको, यो पूर्वामावा३स्या सा सिनीवाली, योत्तुरा सा कुहूं, चन्द्रमा एवं धाता, यद् द्वै अवरे द्वै परे तन्मिथुन५, यव पूर्यतेऽन्यो नान्या तन्मिथुन, यत् पश्यन्त्यन्यौ नान्यो उन्मिधर्न५, यदगारास्याया अधि चन्द्रमाः प्रजायते तन्मिथुन, तस्मादेवास्मै मिथुनात् पशुन् प्रजनयति, प्रजाकाम र याजयेद्, धातारमुत्तमं कुर्यात्, खियो 4 देविकाः, खियो । देविकाः, पुमान् धाता, पराची पूजा तो दधते, परानीवासु रेतो दधाति, तदाहु, न वै तेन पराधत्ते यदन्तरा प्रवीयता, इति पदध्या- द्धावार मध्यतः, सर्वा एवंना वृषमोदिनीः करोति, दाह, जीयत एवं, पधाचर डा भवति, वीभ्यो ह्येनं पश्चात् परिणयन्तीति, से पर्दा जायेाधु धा पुरस्तानिप, दार धाता, मयनं परिणयति ॥ ५ ॥ [५] मे. २,६,४ ॥ ते मा. १,७.२ ।

·, + [३५६] मैत्रायणी-सहितायाम् [ काण्ड ४, प्रपा० ३, अनु: ६-७ आमयाविनर याजयेद्, धातारं मध्यतः कुर्यात्, सवत्सरो वै धाता, सवत्सरों हि वा एतस्य मुग्धौ, ऽथैतस्यामयति, सवत्सरर बांपास्मा एतन्मध्यतोऽचीक्लप, थैनमेत- स्मान्मिथुनात् प्रजनयती, रोणि वा एतमानि छन्दारस्ते पुशौरशान्तानि निम॒जः, पशुरप्यालभ्यः शान्त्या अनिर्मार्गाय, ते वे पशवो यद्वीयश्च याश्च, यदीहिमयः पुरोडाशो भवति तेनैवं पशुरालभ्यते शान्त्या अनिर्मार्गाय, चीरस्था वा अन्य पर्शयोऽवीरस्था अन्ये, ये पुरस्तात् पुरोडाशास्तै वीरस्था, ये पश्चात् पुरोडाशास्तैऽवीरस्था, ये पुरस्तात् पुरोडाशा भु नुस्तं उपतिष्ठन्ते, प्रर्जापुतिर ३ ते प्रतिष्ठामभ्यसृज्यन्त, ये पश्चात् पुरोडाशाः परा त भवन्ति, यासु स्थालीपु सोमाः स्युस्तै चरवः स्युः, सौमो वे रेतोर्धाः प्रजननाय, सर्व- दुसैनेजान र याजयेत्, पशुभिपी एप व्युध्यते यः स दात्य, वा एप जुन्यं पर्शन पश्यति यनिान् विभजति, यौनान् विभजति तत एनान् पुनरयरुन्द्धे, य एवं कंध सोमेन यजेत तर याजयेत्, सवत्सर या एतस्य छन्दारसि यातयामानि भवन्ति यः समिन यजते, छन्दारसि व देविका, श्छन्दास वायास्मा एतदद्यातयामानि पुनर्यामाणि करोति ॥६॥ अर्धेतत् विपरयुक्तर, यत् पूर्व विपयुक्तमित एवास्मै तेनोवोनिमालोकान् दाधार, यदुत्तरं त्रिपश्युक्तमत एपास्मै तैनाबीच हुमाँलोकान् दाधार, तदेषार पावते लोकाना विश्त्यै, यत् पूर्व विपयुक्त र वीरजेनुनं तद्, यदुत्र पशुजेनुन तद्, यत् पूर्व विपयुक्तर चीरानेवास्म तन जनयति, यदुत्तरं पशू रस्तेन, यत् पूर्व त्रिपयुक्त र रेत एवं तेन दधाति, यदुत्तर प्र तेन जनयति, यत् पूर्व पिपरयुक्त तेनु यसकामो यजेता, नि सा देवता, विष्णुर्यशो, देचताश्चैय यज्ञं चालब्ध, न्द्रों वे यज्ञौ, विष्णुर्यज, स्तंजस्यप आरम्भौ, sy यद्वेष्णयो, विष्णु यौ, यन एवं प्रतितिष्ठति, यदुत्तर विपरयुक्त तेनु पशुकामों यजेत, सौमो व रेतोधाः, पूषो पुशूना प्रजनयिता, सौम एचास्मै तो दधाति, पूर्ण पशून् प्रेजन- यती, न्द्रियेण वै पशः प्रजायन्ते, पूपा प्रजनयती, न्द्रियणेवास्गै पूर्ण पशुन् प्रजनयत्य, ५ यत् पौणः, पशयो वे पूर्णा, पशुधे प्रतितिष्ठत्य, तद्वैश्वानरवाहणेर, सवत्सरों को अग्निवश्वानरे, स्तस्य वा एत स्वा यतव, स्तेपार या ए३पोऽभिषिक्तो राजा, ऽभिषिक्तो वे देवानार वरुण, एता 4 देवानार सूता, एता सर्वपती, एतौ सस्पेशाते, व एनर ६ . + ·कण्ड १, प्रपा० ३, अनु० ७-८] राजसूय-ब्राह्मणम्। [३५७ .. . सुवाते,. यान्तो वा एतस्य स्वा अनुका वै त एते, मनुका देवा वरुण, योवन्त एयास्य सांस्तानस्मा अनुका विवादिनः करोती, यावरुभवत्ये, तान्या आत्मा, यांधाना- स्यात्मा ५ वरुणान्मुक्त्या, सवत्सरौ वा अग्निवैश्वानरः, सवत्सर एचैनं प्रतिष्ठापयति, सवत्सरायुपमेनं करोति, तस्माद्राजुयाभिषिक्तस्य जरसा दन्ता अवशीयन्ते, सवत्सरे ह्येनं प्रतिष्ठापयति, सवत्सरायुपमेनं करोति, यो ज्योगामयावी यांनमेन याजयेद्, वरु- न हि वो एपं पाप्मना गृहीतो, ऽथैतस्य ज्योगामयति, यद्वारुणो, वरुणानं तैन मुञ्चती, याश्चर्भवत्य, नाचान्वा आत्मा, यावानेवास्यात्मा तर वरुणान्मुक्त्या, सवत्सरी वा अनिश्वानरः, सुश्वत्सर एवनं प्रतिष्ठापयति, सवत्सरायुपमेनं करोति ॥ ७ ॥ अर्थते रनिनः, क्षत्रस्य वा एतान्यगानि, यस्य वा एतान्योजस्वीनि भवन्ति तद्राष्ट्रमोजस्वी भवति, तान्येवोस्योजस्वीनि करोति, क्षत्रस्य वा एतान्यङ्गानि, यस्य वा एतानि तेजस्वीनि भवन्ति तद्राष्ट्र तेजस्वी भवति, तान्येवास्य ब्रह्मणा तेजस्वीन करोति, बार्हस्पत्यश्वरुझणो गृहे इति, ब्रह्म वै वृहस्पति, बृहस्पतिपुरोहित खलु वै राष्ट्रमनोति, ब्रह्म वा एतत् पुरस्तादा- ट्रस्पांत्यौही, दयो ब्रह्मण एवं राष्ट्रमनुकं करोत्यै, न्द्र एकादशकपालो रालो गृह इती, न्द्रिय५' वा ईन्द्र, इन्द्रिय एवं प्रतितिष्ठत्या, "दित्यश्वरमहिष्या गृह इत्ती,-५ वा अदिति, रस्या एचैनं मात्रां गमयती, मामेवैनं प्र॒जांभ्य उपजीवनीयं करोति, धेनुदक्षिणै, तदित्या रूप, नैर्ऋतच खावृपूतानां परियुक्त्या गृह इति, नितिगृहीता हि वा एपी, अकुत्तो परिजन्ति नितिमे निरवदाये, यर वा अनुमति, रस्या एवेनं मात्रां गमयती, ममिवैनं प्रजाभ्य उप- जीवनीयं करोति, श्यैनी बण्डापस्फुरी दक्षिणे, तद्धि नित्या रूप, मानेयोऽष्टोकपालः से- नान्यो गई इत्य, मि सर्वा देवता, देवताभिरेवास्य सेनामुस जित्य संश्यति, हिरण्य दक्षिणा, सत्य वै हिरण्यय, सत्यनय जयत्या, विनी दिकपालः संग्रहीतुंगुहे इति, रथरे- पमेवामान निरवदयते, सवस्त्यौ दक्षिणेति, सवत्या इय हि सव्यस्थसार्थी रथमभि, सावित्रोऽटोकपालः क्षत्तुंगुहे प्रसत्या, अधो सवितव ३ प प्रजाभ्यः प्रसुति, वारुणौ युवर्मयो दशकपालः सूतस्य गृहे, मारुतः सप्तकपालो वैश्यस्य ग्रामण्यो गृहं इंति, सूतमुखा वै विद चत्रमुपतिष्ठते, सूतमुखा५ यावास्मा एतद्विशं मुख३तोऽन्नोद्यायोपदधाति, पौणचांगदुर्घस्यु गृहे इति, पुष्टि पूर्णा, पुष्टिमेवांस्य मागे धाति, वैष्णवस्त्रिकपालस्तक्षरथकार्रयोगह इति, [८] मैं २,६,५ । तै प्रा. १,७,३,१-७॥

·[३५८] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ,प्रपा०३, अनु. ८-९ - -- विष्णुर्वे यज्ञो, यज्ञ एवं प्रतितिष्ठति, रौद्रौ गावीधुर्कश्वरुरक्षावाप॑स्य गृहे गोविकर्तस्य चैत्य, न्तत एवास्मात्नु रुद्र निर्रवद्यते, ऽथो रुद्र इब ३ह्येतो पशू अभिमन्येते, एकादश वा एतानि ही प्य, कादशाक्षरा त्रिष्टु, वीर्य त्रिष्टु, वीर्य एवं प्रतितिष्ठति, नाना वा एतं तिपा. माशिपोऽबरुन्धते, यत्सह निपेयुरत्निनः स्यु, रेन्द्र एकादशकपालो रातो गृह इती;-न्द्रि- र्य५ वा इन्द्र, एका वा एतद्यजमाने यज्ञस्याशी प्रतितिष्ठत्यै, न्द्रौ हि यजमानः ॥८॥ ८ इन्द्राया होमुचा एकादशकपालं निपेद्, यंदेव किंचार्वाचीन जनितोरेनः करोति तत एन- महोर्मुङ् मुञ्चती, न्द्राय सुनाम्गा एकादशकपाल१, य एपोपवादी योऽभिदासति त एन सुत्रामा त्रायते, ऽथैतन्मत्राचार्हस्पत्य५, सत्य५ वै मित्रो, ब्रह्म बृहस्पतिः, सत्यै चै ब्रह्म चालभ्य दीक्षते, अवै मित्रों, ब्रह्म वृहस्पतिः, क्षत्रं चैव ब्रह्म चालभ्य दीक्षत्रे, यस्य राष्ट्र शिथिरमिप स्यात्ततेन याजयेन्मैत्राचार्हस्पत्यन, पुत्र वै मित्रों, ब्रह्म बृहस्पति, 4- यणि या एतत् क्षत्रै प्रतिष्ठापयति ढिग्नेऽशिथिरत्वाया, ऽथैते देवस्व, एते 4 देवानार सूता, एत सर्वपतय, एते सर्वस्येशते, ते एन५ सुवते, तस्माद्वा एतमाहुः, पूर्वयुवी एवं सूर्यते- भितश्च सिच्यता इत्य, थैप मारुत एकविशतिकपाल, स्त्रिय सुप्त सप्त मरुतो, विमरुतो, विशौं वा एतन्मध्यतः सूयते, तस्माद्वा ए विशः ग्रियो, विशौ हि मध्यतः सूर्यते, वरुणस्य यो अभिपिच्यमानस्यन्द्रिय५ वीर्यमपाक्रामत्, तत् त्रेधाभवद्, भृगुस्तीयमभवच्, श्रायन्तीय तृतीय, सरस्वती तीयं प्राविशद्, यद्धार्गयों होता भयुति श्रायन्तीयं ब्रह्मसामर सारस्य॒ती- रापस्तदेवेन्द्रिय५ वीयं तेज आमोति, वाचा वा एतमभिपिश्चन्ति यमुभिषिञ्चन्ति, वाक् सरस्वती, सारस्वती पो, यत्सारस्वतीभिः सूर्यते यावत्येवं वाक् तया सूयते ॥९॥ अपार वा एतानि चित्राण्य, परि वा एतचित्राणि सभान्त्य, पामेनं चित्रभिपिश्चन्ति, चित्रमस्मिन् दधति, तस्माद्वा ए३पोऽभिषिक्तचित्र५ राति श्रूयते, ऽपार हनं चित्रैरभि- पिश्चन्ति, चिमुस्मिन् देवति, यथा वा हुदै मधुकृतो मधु संभरन्त्येव वा एतदमौषधीना५ सरसभरन्त्य, पमिनमोषधीनार रसेनाभिपिश्चन्ति, समस्मिन् दधति, तस्माद्वा एतमाहु- रसी राजा पुण्या इत्य, पार ोनमौषधीनार सेनाभिपिश्चन्ति, समस्मिन् दधति, वरुणसवा वो एप, वारुणीरापो, यदृद्भिभिषिञ्चति वरुणमेवनमक, र्विपुर्वान् सरस्वती, सारस्वती- [९] मे २,६६ ।त. या १,७,३,७ । [१०] ते वा १,७,५५,1 ·काण्ड , प्रपा० ३-1, अनु. १०,1-२] राजसूय-ब्राह्मणम् ।' [ ३५९1 रापो, यत्सारस्वतीभिः सूर्यते विपुर्वान् भवति, पोडुश हा गृह्यन्ते, पौडश होमा हृयन्ते, तद् द्वाविद्, द्वात्रिशदक्षरानुष्टुंब्, चांगनुष्टुंय, यावत्येवं वाक् तया सूयते ॥१०॥ १० [२१६३] ॥ इति खिलफाण्डे तृतीयः प्रपाठकः ॥ ३ ॥ अप चतुर्थः प्रपाठकः। प्रतीपमन्य अमियुध्यत्यन्वीपमन्यो मिथुनत्याप, यत्तस्य गृहोति यः प्रतीप युध्यत्योजसा वो एवं वीर्येण प्रतीपर युध्यत्यो, जसा वा एतद्वीपेण राष्ट्र औजो वीर्यं दधात्य, थ यत्तस्य गृति योऽन्वीपमोरयति माह तेन तोके प्रजनयत्य, थ यनदीपौरपरि या एतन्मिथुन, म. पार या एतन्मिथुनेनु राष्ट्रे मिथुनै दुधात्य,ध यदप्रहावरीणां मध्यमेष्ठेयं तेनावरुन्दै, ऽथ यत् परिवाहिणीनां पारेवस्यन्त्यास्तैन तोकै अंजनयत्य,धु यो आपोऽशेर, औजसा यो एता बी३र्येणापोऽन्शेरा, ओजसा वा एनद्वीपेण राष्ट्र औजो वीयं दधात्र, य यत् कूप्यानामुयीस्त- मापोऽवरुन्छे, याच समुद्रिया योश्चासमुद्रिया ईश्वरा वा एतमेता स्रोत३स्या आपोऽशान्ता निर्मू- जो, यत्स्थावराणां गृह्णाति, शान्त्या अनिर्मार्गाय, या आतपुति वर्पति याच परिददृशे तो आपो ब्रह्मवर्च३स्या, स्ताभी राष्ट्र ब्रह्मवर्चसे द्वधात्य, थ यद्धार्दनीना विशस्तेनु वीयर्मवरुन्द्र, ऽथ यत् पुष्पाणामारण्य तैनाथ यदुल्ल्याना, बजो वै पर्शवो, बज्रा उल्ब्या, · बजेण चो एतद्राष्ट्र यजं दधात्य, यत् पंयुसः, पंयुसा वा एतंद्राष्टै पयो दधात्य, थ यद् धृतस्यै, तो वो आपोऽनाधृष्या, तभी राष्ट्रमनाधृष्य करोत्य, थ यन्मयो, पार वा एवं ऑपधीना रसो, परि वा एतदोपधीना सेन राष्ट्र रसं दधाति, पौडश वा एते ग्रहाः प्राजापत्याः, समानीतः सप्तदशः, प्रजापतिः सप्तदशः, प्रजापतिमेवाप्नोति ॥१॥ देवीरापो मधुमतीः सं सृज्यध्वं महि क्षत्र क्षत्रियाय वन्वाना इत्ये, वो हि क्षत्रस्य वन्त्री, रनाधृष्टाः सीदतोर्जुस्वतीमहि वर्चः त्रियाय देतीरित्ये, ता हि क्षत्रस्य धात्री, रनिभृष्टमसीत्य,- “निभृष्ट५ ३ह्येव राष्ट्रमक, स्तपोजा इति, तपोजो हिं राष्ट्र५, सोमस्य दानमिति, सौमुस्य [१]मै २,६,७,१ ते बा. १,७,५ । [२] मै, २,६८ते, बा १,७,६,१-४ । वा १०,४,६-७,१,१०,३१,४,४ । काम्व ११.०१३-१४,१,१५, . or ४८४,५॥

·. [३०] मैत्रायणी-सहितायाम् [ काण्डं १, प्रपा० ४, अनु० २-३ , ३ह्येतहार, शुक्रा वा शुक्रेण पुनामि, चन्द्रो वश्चन्द्रेण पुनामीत्या, युव हिरण्य, मायुष्या एवैना अक, वैचा वै हिरण्यर, चर्चस्या एवैना अक, देवो वः सविर्ता पुनात्वछिद्रेण पवित्रे- त्ये, तो अछिद्रं पत्रिश्यत्सूर्यस्य रश्मयो, ऽछिद्रेणैवैनाः पवित्रेण पुनाति, स्वाहा राजसूया इति, राजसूया ३ह्येताः सुधमादो द्युम्न्या ऊर्जा एका, इति व्यानयति चारुण्यो, वाणी- ह्यौपा, स्वयैव देवतया, रुद्र यत्ते गिरिपर नमिति, रुद्र मेवास्मात्तेन निरवदयते, तस्मिन् हुर्तमसि, यमेष्टमस, स्वाहसि, मृत्यु यमा, मृत्युमेवास्मान निवदयते, सौमा इन्द्रो वरुणो मित्रो अनिस्तै देवा धर्मभृतो धर्मं धारयन्त्वित्ये, ते 4 देवा धर्मभृतो यदिमै प्राणा, यद्वेन तेभ्योऽौच्याभिपिञ्चैयुरप धुका एन५ स्यु, र यन तेभ्यः प्रौच्यामिपिञ्चन्ति तथा हैनमनपरोधुका भवन्ति, पर्णस्य वा अनेऽन्ते ब्रह्म समवदन्त, तद्वार्य सुधैवा यदशृणोत्, पर्णमयेनाभिषिञ्चति, ब्रह्माभिषिञ्चति, ब्रह्मवर्चसेनेनमभिपिञ्चय, यो ब्रह्म वै ब्रह्मा, ब्रह्मणैवेन ब्रह्माभिपिञ्चत्याश्वत्थेन वैश्यो, विशो वीर्यमपाक्रामत्, तदश्वत्थ प्राविशत, से तेनु वीर्येण भर्भराभवत्, तद्विर्श एवैतेन वीर्यमवरुन्दा, औदुम्बरेण भ्रातृव्या, ऊंची उदुम्बरा, ऊर्जर वा एतदन्नाद्यर यजमानो भ्रातृव्यस्य वृक्ते, यो जन्यो मित्र सम्पग्रो- धेन, मित्रेण वै क्षुत्र व्यवतत, मवरोधैर्यग्रोधो, मित्रेण वा एतत् क्षु५ व्ययतनोति द्राद्विग्नेऽशिधिरत्वाय ॥ २ ॥ क्षत्रस्य योनिरसि, क्षत्रस्योल्मसि, क्षत्रस्य नाभिरीती, न्द्रो वै यदजायत तस्य वा एष योनिरासीत्ताप्यमुल्चं पाण्डर, नाभिकृष्णीपः, सूवशाया अध्य॒जायत, सूनां चतु:- पधुरांसी, बीवारा: पीयूप, स्तस्मान्नैवारः पुरोडाशा, पञ्चाशतमन्यस्मिन्नर्वाण्यानक्त्यैकप- ञ्चाशतमन्यस्मिन्, शतायु पुरुषः शतवीर्या, आयुरेचे वीर्यमामोत्य+ उपस्पृशत्य, मृत५ वा आपा, ऽमृतेनैवैन५ संशम्भयत्या, वित्तो अग्निर्गृहपतिरिति, गार्हपत्यायै- चनमावेदयत्यो, बित्ता इन्द्रो वृद्धश्रवा ईती, न्द्रिय५ वा इन्द्र, इन्द्रियायवैनावेदयत्या,- वित्तौ मित्रावरुणो धृतवता इत्य, होरात्रे वै मित्रावरुणा, अहोरानाभ्यामेवैनुमावदयुत्या,- पित्ते द्यावापृथिवी ऋताधा इति, द्यावापृथिवीभ्यामेवनमावेदयत्यो, वित्तः पूर्ण विश्ववेदा पशेयो वै पूर्ण, पुत्रुम्य एनावेदयत्या, वित्ता देव्यदितिरित्या,-दित्या वा ाः प्रजा, स्ताम्य एवैनमावेदयत्या, वित्तोऽयमसा आमुष्याय३णोऽमुष्याः मु३त्रो- [३] मै २,६,९ । ते प्रा. १,७६,४ । वा १०,८-९ । काण्व ११,१५,१७ ! २ .

·२ কই ४, प्रपा० ४,अनु. ३-४] राजसूय-ब्राह्मणम् । *[३६१] नझौदूरति, " - ३ ऽमुष्यार विशीति, विश एर्धनमायेदयति, तस्माता एवं विशः प्रिया, विश होना- वेदयत्ये, ते. जनते राजेति, जनताया एवैनौवेदयति, सौमोऽस्माकं ब्राह्मणानार रजि, ति, प्रमोधरति, सर्वेभ्य एवैनमन्येभ्यो भूतम्य आवेदयति, तस्मादाहु, सौतमिति, ब्रह्म ३युद्धरी, न्द्रस्य चञोऽसि पार्वत, स्त्वयाय चुन युध्या, दिति धनुः प्रयछति, चजो वै धुनु,-4जो राज३न्यो, बनणर्य जप समर्धयति, शत्रुवाधनाः स्थै, ति वाणवतो, तो वै वाणुवन्ती, ऽन्तो राजन्यो, ऽन्तेनैवान्तु५ समर्धयति, त्रीन् प्रेयछति, तिम्रो वै शरव्या, दिव्या पार्थिवा समुद्रिया, तो अस्माद्योयाब, पात प्राचं, पात प्रत्यचं, पात तिर्यञ्च, पातान्वञ्च, पातोऽध, दिग्न्य एनं पातेति, दिगम्प एने पान्ति, मित्रोऽसी, तीममभिमन्त्रयते, मित्रस्य ३ह्येत- दूपं५, वरुणोऽसी, तीम५, वरुणस्य ३येतंद्रुप, हिरण्यवर्णमुपसो व्युष्टा, इत्युद्यता अभिमन्त्रयेतो, या स्तिष्ठन्तमभिषिञ्चति, बृहत्सम भवति, स्वर्गवैन लोकमुभिसैननोति ।। दिशु एन ५ व्यास्थापयति, बजेण वा एतदिमा दिशोऽभिजयति, तस्माद्वा एतस्य सर्वा दिशो- ऽभिजिता पश्यिामभिपर्यावर्तते, दिशो वै स्वर्गों लोक, एतद्देव३त्या वा इस दिशो, यथा- देवता एतदाभ्यो दिग्भ्योऽधि स्वर्ग लोकमेति, सौमस्य विपिरसि विपिमत्, तवेव में विधि- 'या,-दिति व्याघचमै विवेष्टयति, सौमे वा एका विपि, एका, सर्प एका, तो एवायुरुन्द्वे, प्रत्यस्त नमुचे शिंग, इति सीस पण्डगाय प्रेत्यस्यति, पाप्मा चै नमुचे शिर ।, पाप्मान ५ बायोस्मा एतत् प्रत्युस्पति स्वर्ग लोकमभ्यारोह, नवेष्टा दन्दुशका, इति लोहितायुस केशवापाय, दन्दर्शकानेवास्मात्तेनु निरवदयते, तस्माद्वा एतस्य नाभिचारोऽस्ति, यावन्तो हिं मृत्यवस्तानुस्मानिरवदयुते, मृत्यौः पाही, ति रजत रुक्ममधस्तादुपोहते, मुत्योवा एतद्रुप यद् व्या३म्रो, अमृत५ हिरण्य, ममृतेनेयं मृत्युमन्नर्धत्ते, दिदिवः पाही, ति हरित रुक्म- भुपरिष्टादध्युहते, दिव्याया पैनुमन्या योयावे, य य उजता, ऽसौ हरिण्या, भ्यामे- वैन परियो,ऽऽयुर्वं हिरण्य, मायुष्या एवैनुमम्पतिक्षरन्ति, बचों पैं हिरण्य, वर्चस्या एवनमभ्यतिक्षरन्ति, वरुणस्य वा अभिपिच्यमानस्याप इन्द्रियं ५ चीय निरनन्, यदुर्गमन्त- दधातीन्द्रियस्य वीर्यस्यानिर्घाताय, शतमानो भवति शतक्षरः, शतायु पुरुषः शर्तवीर्या, [४] मै.२,६,१० । तै. मा १७७,७,१-३,१,७८ । वा १०,१०,१४-१५ १ कात्र ११,१८,२२-२३ ॥ w . मै.४६ ·[३६२ ] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड ४, प्रपा ,अनु. ४-६ - , आयुरेय वीर्यमामोति ॥४॥ अघैतानि पानि, सवत्सरों वै पार्थानि, सवत्सर ५ वा एतन्मध्यतः प्रविशति, तस्माद्वा एप दुःपराणोदः, सवत्सर५ हि मध्यतः प्रविशति, गिरी वा एतौ राजसूयस्य, वाई- त्यमन्यैपामुत्तमै भवत्येन्द्रमुन्यैपां प्रथम५, वीर्य ५ वै वृहस्पति, वयमिन्द्रो, चीर्य एवैन- मभिसंधत्त, आदित्यनामानि वा एतान्या, दिया वो इमाः प्रजा, स्वाभ्य एवं सूर्यते, सौ- मृस्य त्वा घुम्नेनामेस्तैजसैन्द्रस्येन्द्रियण विश्वेषां त्वा देवानां ऋतुनाभिपिञ्चामीत्ये, तर मिन्द्रिय- रेताभिदेवताभिरभिपिञ्चती,-न्द्रस्य योनिरसि, जनयत्य, तो वो अधीन्द्रोऽजायत, स्वkि- पनर यौनेर्जनयत्य, ति न् पाहीत्या, ह स्वर्गस्य लोकस्य समष्टय, समाववृत्रन्नधुरागुदुक्ता, इति समुन्मार्टी,-न्द्रियं वा एतद्वीयुमभिपिय॑मानस्य व्यवैति, तदेव समुन्मादि, तैन। समर्धयत्यै, न्द्रया त्रिष्टुंभा ब्रह्मान्वत्यै,न्द्रों वै राजन्यस्त्रिष्टुप्छन्दाः, स्वेनैवैन छैन्दुसान्येत्य, -यो प्रजापति ला यनस्य, मर्जापुरधीन्द्रोऽसूयत, प्रजापतेरेवाधि सूयता, इन्द्रस्य चैोऽसि वाजतन, स्त्वयाययोज५ से,दिति रथमुपावहरति, स्वयैव देयतया, मित्रा- वरुणयोस्त्वा प्रशास्त्रोः प्रशिंपा युनज्मी, ति युनक्ति, स्वयैव देवतया, विष्णोः क्रमोऽसि सपत्नहै, ति रथुमभ्यातिष्ठत्य, तो वै विष्णुरिमाल्लोकादजयद्, विष्णो रेवोजितिमन्तिमौल्लो- कानुजयति, प्रेभ्यो लोकन्यो भ्रातृव्यं नुदते, मरुतां प्रसधै जगति, मारुत एवं गणो भूत्वा- जयति, राजन्यं जिनात्य, न्तुमेवामीत्, तदस्य ने कश्चनोज्येय उशिष्यते, तस्मै al- मिपुमस्यति, तदस्यामोधायास्तमभू, दाप्त मनः समिन्द्रियेणेत्यु, क्त्वा वर्तते, अन्तमेव गत्वावर्तत आत्मनोऽहि साया, एप वैजो वाजातुम, -स्तैन नौ पुत्रौ वाज५ से, दिति परन्यै धन्याति प्रयछत्ये, व पत्न्या यज्ञस्यान्चारम्भः, सह सँगै लोक भवतः ॥५॥ ईयदस्या, युरो,-युमैं हीत्या, युरेवास्मिन् दधाति, युसि, बर्थोऽसि, चर्चा मे धेही, ति वर्च एवास्मिन् दधात्यू, स्यूि, मयि घेहीती, यवै रजा, सौ हरिणी, -मै एचालभ्यौ, या उदुम्बरा, ऊर्जु५ वा एतन्मध्यत आत्मनो धत्ते, प्रजानां च मित्रो [५] मे २,६,११ । ने, बा १,७,७,४,२,७,८,९ । वा ९.५,१०,१७,१९-२१११२,५,(२३,६५), काण्व १,७,११, २५,२८-२९,३१,१३,६,(१५.६७)। [विष्णोः क्रमोऽसि सपनहा० । अथर्व १०,५,२५-३५ ] [६] में २.६.१२ । ते ना १,७,९.५-६,१,७.१०॥ वा ९,२२,१०,५.२३-२८,२२,६,२७,३९,१,२०,२,१२,१४॥ काण्व १०,३१,११,१२,३३-४०,१३,१५, २१,९३,२४,६,३७,३९, १। [आयुरस्यायुमयि (मे ) धेहि (दाः )। अथई. २,१७,४ । ] . - , ·काण्ड , प्रपा० ४, अनु०६] राजसूय-ब्राह्मणम् । {३६३] . w ७ , ऽसी, तीममुपाचहरति, मित्रस्य ३घेतद्रुप५ वरुणोऽसी, तीमर, वरुणस्य ३ह्येतद्रूप, सदसि, समुह विश्वेदेवे, रिति हस्ता आमिक्षामन्यवहर्ति, सद्रा आमिक्षा, संदेवांभ्यव- हरति, ते ते हिरण्ये ददाति, सा दक्षिणा, हिनस्ति संलु वा एवं पशून् पृथिवीमभ्यम- रोह, नमो मात्रै पृथिव्या इति, वाराही उपानहा अभ्य॑वरोहत्या, रयानय पर्शनभ्यबरोहनि, चराईवस्त्वेवैत ५ संग्धुमर्हति, तेदुराई एवैन५ समोति, प्रति त्वचामु राज्यमधायि स्वा त३न्य वरुणोऽसुपोदिति, वरुणसो यो एप, वरुणायन प्रह, नि वितो जरिर्माणं न आनर्डिति, जरिमाणमास्मिन् युनक्ति, स्योनासि सुपति, स्योना ३ोपा सुपदा, स्योनामांसद, सुपदार्मासीदेति, सुपनि५ सादयति । निपसाद धृतवतो वरुणः प३स्त्यास्था । साम्राज्याय सुक्रतुः ।। इति, वरुणसुयो यो एपं, वरुणमनमक, रमेय खोहा, सोमाय स्वाहे, न्द्रस्योजसे स्वोहा, मरुतां वलाय स्वाह, ति रथविमोचनीयं जुहोति, यजुर्व युज्यन्ते, यजुषा मुि- च्यन्ते, हुसः शुचिपसुरन्तरिक्षसदिति, स्थ५ वा एतत् परिवदति, सह सारथिना रथ- बाहुने रंधमादधति, सर्वत्वयि प्रसुवाय, ब्रह्मा३५स्त्वं ब्रह्मासीति, किंमभूमि, मिति वा एतदाह, सवितासि सत्यसवा इती, दमसीदमसी, ति विनमेवदाह यद्यस्रित्ये,-प वजस्तैन मे रध्यै, ति स्फ्यै प्रयछति, बनो व स्फ्यौ, बजेण वा एतद्राष्ट्र५ रन्धयते, मवरस्परै प्रयछति, तेनावरस्परं ५ राष्ट्र५ रन्धयमाण एति, तस्माद्वा एत एतस्मा अवरस्पर रो, पलि हरन्ति, तेन स्फ्यनाधिदेवनं कुर्वन्ति, तंत्र पष्ठीही विदीव्यन्त, आशा या एर्ष उपार्मिपिञ्चत, आशा पृष्ठौ३द्या, शामवास्मा अक, स्ततश्चतुःशतमक्षाणवायाह ॥ उद्भिन्न राजः ॥ इति, चत्वारो वै पुरुषा, बामणौ राज३न्यो वैश्यः शूद्र, स्तंपामधन मुं- छेदयति, ततः पञ्चाक्षान प्रयछन्नाह, दिशो अभ्यभूमिती, मा एस्म पंच दिशो- ऽ द्याय प्रयछति, क्षेत्रं ददाति, नैन क्षेत्रे घृतौ भवति, वर ५ वृणीते, सौऽस्म कामः समृध्यते यत् कामो भवति, मङ्गल्युनानो द्वयति, यत् पूर्व५ व्याहा वन्नेन्मार्घमुसदित्य,- - [निषसाद धृतवतो०। ६ १,२५,१०, ते स १,८,१६,१, ते ब्रा १,७ १०,२,२,६,५,१। अग्नये स्थादा । अथर्व १९,४३,१ । सोमाय स्थाहा । अथर्व १९,४३,५ । हे स शुचिरसुस ४,४०,५, तै स १,८,१५,२,४,२,१,५, ते. आ १०,१०,०] ·[३६४] मैत्रायणी-संहिताया पाण्डं ४, प्रपा०४ , अनु०६-८ -सा अमुष्य पु३त्रोऽमुष्यासौ पुत्र, इति नामनी व्यतिपजति स्वर्गस्य लोकस्य संमुष्टयै ॥ - वाग्वै सरस्वती, समानौ वा एवं यज्ञकर्तुः सुश्वत्सरं भवति, वि या पृतदृशपैयश्छिद्यते यदृवभुयमवयन्ति, यदुपा न स्याहोजो नत्रे स्वाहा ये गृहपतये स्वाहे, ति जुहृत आयन्ति यज्ञस्य संतृत्या अवि- छेदाय, यज्ञौ च देवेभ्यस्तिरोऽभवत्, ते देवाः सरसृप्स्वन्वैछन्, यत् सावित्रः, सुवित्प्रस्ता एवान्दैछन्, यत् सारस्वतो, वा३च्येवान्दैछन्, यत् पौणः, पुर्शयों च पूर्णा, पशुष्वेवान्दैछन्, यद्धार्हस्पत्यौ, ब्रह्म घंटस्पति, ब्रह्म- ण्येवान्छन्, यदैन्द्र, इन्द्रिय५ वा इन्द्र, इन्द्रिय एन्छिन्, यद्वारुणी, वरुण एवा- वैछन्, यचा, सुश्वत्सरो ये त्वष्टा, सश्वत्सरे एघान्दैछन्, यदामेश्यो, अनि सर्वा देवता, देवतास्वेचान्वैछन्, यत् सौम्पः, सौमीवी औषधया, औषधीष्वेवान्दैछन्, यद्वैष्णवी, विष्णुवै यज्ञो, यह एवान्दैछ५, स्त५ विष्णा अविन्दन् दशम, तस्मादेष दशौ, दुशमै विन्दुन्, देश चमुसा, देश घमसाधुर्यवो, दश दश चमसानुभिता औ दशमात् पुरुपादुन्याचष्टे संमृद्धथै, दशसमृद्धो ३ोष यज्ञ, एत५ वै ते तद्यज्ञमन्चैछ, स्त आर्भव, स्तंय एतेन यजत ऋनौति, सप्तदशः सर्वो भवति, सप्तदशः सर्वो भवति, प्रजापति सप्तदशः, प्रजापतिमेामोत्यु, सन्नयज्ञो वो एप, सवत्सरीद्वा अध्युत्सन्नयज्ञोऽबरुध्यते, सवत्सरीदे. चनमध्याप्त्वावरुन्दा, इन्द्रो वै वृत्रमुह, स्तस्य॒में रूपाण्युपैतां, चित्राणीय नक्षत्राण्यसौ, नक्षत्राणा५ या अवकाशे पुण्डरीकं जायते, क्षत्रस्य वा एतद्रुप, पुत्रस्यैवं रूप प्रतिमुश्चते, द्वादशपुण्डरीका भवन्ति, द्वादश मासाः सवत्सरः, मुश्वत्सरमेयाप्त्वावरुन्द्धे ॥ ७ ॥ ११ रुक्मी हौतु, रायो वै होता, न वा एतस्मै व्युछति, ३व्येयास्मै वासयति, संगु- द्वातुः, सौर्यो वा उद्गाता, ऽथो अमुमवास्मा आदित्यमाप्त्यौनयति, प्राधेपो अध्वर्योऽयमा इव ावयुः । अश्वः प्रस्तोर्तुः, प्राजापत्यो चा अश्वः, प्राजापत्यः प्रस्तोता, थो व ३धेप पोथति, प्रेय प्रस्तोतो, धेर्नुः प्रतिहतुः, प्रेतीव ३ह्येषां हरति, प्रतीव प्रतिहती, शो मत्रावरुणस्य, वशं मा नयादित्यू, पभो नामणासिनः सेन्द्रियत्वाय, वासः पौतुः पवि- त्वाया, इनड्वान्ना, रौधोऽन्यो, युक्त्या एवं, स्थूरि ययाचितमछावाकस्य, स्थू रिव . {७ 14. २,१,१६१ ते बा. १,७,१०,६,९,८,९ । वा. १०,२३,३० । काम. ११,३३,४३ । [८] न. पा. १,८,२।

·--- काण्ड ४, प्रपा. ४, अनु. ४-५ राजसूय-ब्राह्मणम् । [३६५] रोपो हौवा स्वया यदछावाक्यो, यो निर्वरुणत्वावं या, न वो अस्यै नहिं सदस्येभ्यो दक्षिणा दीयन्ते; ते एवास्य तैनाभीष्टाः प्रीता भवन्ति, द्वादश पष्ठीहरगर्भिणीह्मणो, वाग् वै धेनु, गर्भो मन्त्रो, वा३च्येास्य मन्त्रं दधात्या, मन्त्रणीयो ह भवति, धेनुभव्या भ- वन्ति, द्वादश वै प्रयास, तान्यस्मिन् दधाति, तस्माद्वा एतमाहुः, पयस्वी राजा पुण्या इति, योवृद्धि पयस्तदस्मिन् धीयते ॥८॥ १२-१३ श्रयन्तीयं ब्रह्मसाम भवत्य, नुष्टुप्सु यज्ञाययिौहन्ति, वारवन्तीयमग्निष्टोमसाम,-मिन्द्रो 4 चुमुह, न्स ऑजसा वीपेण व्यार्थ्यत, स एतत् सामापश्यन्, तैनात्मान५ सम॒श्रयतौ,- जसा वा एवं वीर्येण व्युध्यते यो राजयेनाभिपिचते, तेनैवात्मानुसयते, ब्रह्म वै यद। व्यंभुवढेक्साम यजु, स्तस्य वा एप रसो यद्यज्ञायज्ञिय, यज्ञायज्ञियं गायुते ब्रह्मण्येव सं दधाति, वाचा वा एप व्युध्यते यो राजयेनाभिपिचते, वांगनुर्पुय्, यद्धनुष्टुप्सु यज्ञाय॒यिं भवति वा३च्येास्य रसं दधाती, न्द्रियेण वा एप वीर्येण व्युध्यते यो राजस्येनाभिषिञ्चत, इन्द्रिय वीर्य५ चारवन्तीय५, यद्वारवन्तीयमनिष्टोमसामै भवतीन्दिर्यस्य वीर्यस्यावरुद्धया, अश्रयन्वार्थ श्रायन्तीना, वारयन्त चारवतीयेन, दिन्द्रियस्यैवते वीर्यस्य परिगृहीत्यै, यत्र वा एन- मुदौ दिशो व्यास्थापयति तत् स्वर्ग लोकमारोहति, यदिम लोके पुनीपावदितिजन ५ वा गछर्दुवा माघेद्, यदेता दिशामवेष्टय, इम वा एतं लोक पुनरुपावरोहत्य, कामो यजे- तै, तवस्त्या वो हुमा दिशो, यथादेवृत ५ वा एतदाभ्यो दिग्भ्योऽध्यन्नामबरुन्दे, यदि प्राह्मणों पजेत घाईस्पत्य मध्ये निधायाहुतिमाहुति५ हुत्याभिधारयेद्, यदि वैश्यो, वैश्वदेवर, यदि राजन्य ऐन्द्र, मेकधैवा स्पिन्नन्नायं प्रतिष्ठापयति, सपानों या एवं यज्ञक्रतुः सवत्सरं भ- वति, विवा एतद्यश्छिद्यते यत्स॒तिष्ठते, यदेतोः प्रयुज उपैति सायमन्यो प्रातरन्यो, द्वौ चा ऋा अहव रात्रिश्च, ता एवं प्रयुङ्क्ते, पडन्याः पंडन्याः, पड्या तय, अनेयं प्रयुक्ते, त उभयोःदुश, द्वादश मांसाः सश्वत्सरः, सवत्सरमय प्रयुङ्क्ते, ऽनहातौ दक्षिणा, युक्त्या एवं, मारुती पृश्निः पष्ठीही गर्भिणीति, वि मरुतो, विशो वा एनमेतद्गर्भ करोति, तस्माद्वा एपं विशः मियः, ग्रियो हि गर्भ, आदित्योजा मलिहा गर्भिणीनी, यर वा अदिति, रस्यो वा एनमेतद् करोति, तस्माद्वा एप दुःपराणोदो, ऽस्यां हिं गंभी, ऽथैते सत्यताः, [९१ ते. ना १,८,२५, १,८.३ ।

·[३६] मेघायणी-सहितायाम् [काण्ड ४, प्रपा० ४, अनु० ९-१० 10 प्राय सावित्री, दे॒वां सुरेजियमुपर्यन्तोऽश्विनोः पूणि सत्य न्यदधत, वाग्वै सरस्वती, वाचा सत्य प्रहिणोति ॥ अभ्युपिति राजाभूम् ॥ इति, श्रद्धास्मै सुपुवार्णाय दधति, स० वत्सरमग्निहोने जुहोत्यनुसैतत्यै ॥९॥ १४-१६ अग्निष्टोममग्रे ज्योतिष्टोमाहरति, यज्ञमुखर या अमिष्टोमो, यज्ञमुखमेवालभ्य समाक्रम- ते, इथुपं निष्टोम, स्तस्य त्रियुत् प्रातःसवन पञ्चदशै माध्यंदिनर संवन, तेजो चे निव, पुरै पञ्च, स्तज एपास्य क्षु धाति, नवा वापि सप्तदर्शस्तायते, प्रजापति सप्त- दशी, यज्ञः प्रजापति, यद्यजस्तायते तेनु सप्तदशोऽनन्तरिता, पञ्चदशै माध्यदिन र सवन, मेरविश तृतीयसमिनि, विवा एकविरशः, क्षु पञ्चदशी, विशि वास्यैितत् क्षर - तिष्ठापामुका, सं चतुस्तिशाः पवमाना अभिपेचनीयस्य, प्रयस्त्रियाडेवता,स्तो एवा- स्तनाभीष्टाः प्रीता भुवन्त्य, थ य एवं चतुस्तिशः, प्रजापतिय चतुस्तृिशः, प्रजापति- मेगामोति, सगरी वा एवं स्तोमानामयथापूर्व ५, यदिपमाः स्तोमा यत्समाः पवमानास्तेन- चासशरस्तेन यथापूर्व, मात्मना वा जमिष्टोमन भोत्या, त्मना पुण्यो भवति, प्रजा वा उक्थानि, पुर्णर उक्यानि, यदुक्थ्योऽनुसंतृत्ये, यो व सर्यादति नैनर सर्व उपनमति, यः सामन्या एति पापीयान्त्सुपुवाणी भवति, यानि देवग़जाना र सामानि यत्तभ्यो नेति ने सान्नस्ये, तानि वे सामानि यत् पृष्टानि, यत् पृष्टान्युपर्यन्त तेनैवं सामन्यो नैति, योनि देवराजाना र सामानि रसिलो भौति, योनि मनुष्यराजाना रस्तरमुनि, स्तदुर्भयोरवैत- लोक्योमभोत्यस्मिथामुनियो, द्वतीपु सुयता, उद्वाउनुष्टुभो रूप, मानुष्टुभो राजन्य,- -स्तस्माद्वतीपु सुपते, अनुप् प्रथमा भगृत्य, नुपयुत्ता, वांग्या अनुष्टु, चाचा यो एतत् ग्रन्ति, याचौद्यन्ति, सार्यनुष्टुत्ता भति स्वर्गस्य लोकस्य समुष्टया, एकविरशै शपनीयस्य वहिप्पवमानमेरपिसमनिपेचनीयस्योत्तममिति, चिो एफविशः, सर सप्त- दुशी, पिशो वो तमध्यत: स्यते, तस्माद्वा एवं विशः ग्रियो, पिशो हि मध्यतः सूयते यंत्र या एनमदो दिशा व्यास्थापंगति स्वर्ग लोकमारोहति, यदिम लोक पुनीपाप हेद- जिन र य गोहा मायेद्, यदु प्रतीचीनस्तोम, दुमर या प्रत लोके पुनरुपाचरोहति॥१०॥ १७ [२१८०] ॥ इति पिलकाण्डे चतुधः प्रपाठर ॥ ४ ॥ [016-८॥

·. काण्ड : प्रा० ५, अनु. 1-२] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः । [३६७] अथ'पञ्चमः प्रपाठकः। अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः। अपो वे ः पर्यशयत्, ततो यो अत्यमुच्यन्त ता जीवा यर्जिया, गिरिव पुत्रौ यो अतिमु- -मुचाना धावन्ति त जीवा यर्जिया, यहन्तीनां गृह्णाति या एवं जीवा यज्ञियास्तासामेव गृह्णाति, प्रतीपमुपमारय॒न्यम्बट्काराय, सूर्यस्यावकाश गृह्णाति, सन्द्रा एवं गृह्णाति, हुर्विमृतीरिमा आपा इति, हविष्मती गृह्मात्या, विःसूर्य गृह्या, उत्तरमेव यज्ञकम- भिंगृह्णात्य, नुष्टुभागृह्मात्य, ,नुष्टुं वै सर्वाणि छन्दास, वरनार्छन्दोभिहाति, धर्म वो एपा छन्दुसार, वमनर समानानां गमयति, चतुर्गृिहाति, त्रिभिः सादयति, वन सप्त, सप्तपदा शंकरी, शाकर्राः पर्शवः, पानेावरुन्छे, शाकरीः पशवः, पर्शनेवावरुन्द्रे, पो वै रात्रिदिवा भूने प्रविशति, वस्मादापो दिवा कृष्णा, अपोहनक्तं, तस्मादापो ना५ शुक्ला, यहिवा गृहत्युिभ एवोहोरात्रै गृह्णाति, दिवा य मनुष्या यझेन चरन्ति, नक्तं देवा, स्तस्माद्रातिभिः अवस्यते, सरस्थाप्य – मनुष्या यह नि:पद्यन्ता, आपः खलु वै विश्वे देवा, यदुपः परि- हरन्त्यद्भधों या एतद्य ५ संप्रादा, दन्यस्तेऽस्य यज्ञे क्रियते, यदै यज्ञस्यान्तर्यन्ति तच्छिद्र, तदनु रक्षासि यज्ञमयन्त्यापो वै रक्षोनी, रूपों रास न तुरन्त, यदुपः पुरिहरन्ति रच- सामनन्यवायाय, यो दिवा गृति या अत्रीः प्रास्तामामेवा योनि, स्वा एता अनुप्रजापते, या नक्तं गृह्णाति या आद्याः प्रास्तासामेता योनि, स्ता एता अनुप्रजायन्त, उभयोरेवं प्र॒जाः प्रजनयत्यत्रीवा३द्यार्था, ग्रीधे सादयत्ये, तद्वा अनुभिजित, मयो अत्र हि वार रात्रि देवता उपर्वसन्ति, देवा वै युजस्य श्वस्तुनं नापश्य५,-स्तै वा एतदेव यज्ञस्य श्वस्तुनर्मपश्यन् यद- सतीवरी,यद्वसतीवरीगृहीत्वोपर्वसन्ति वस्तुन५ वा एतद्यनस्यालम्योपवसन्त्य, थो आपो में विश्वे देवाः, सर्वा वो एतद्देवता आलभ्योपक्सन्ति यस्योगृहीताः सूर्योऽमिनिनोचेद्, ये आ- हिताग्निः सोमाजी तस्य कुम्भाया, स्तस्य हि गृहीता अग्निमुपरिष्टाद्धारयेय, रथ गृहीया,- ज्ज्योतिष्मतीरेवैना गृह्णाति, हिरण्य५ हस्ते भवत्य, ध गृलाति, सत्यं वै हिरण्यर, सत्यनेना गृहाति, वरो दक्षिणा, वरेणैवैना गृह्णाति, यत्र धनमदास्यन्नस्यात्यम्॥१॥१ प्रचर३ण्यामग्रे गृहात्ये, पा ह्यग्रे प्रचरत्य, पो वै सोमस्य रसः प्रपिष्टो, नि: सर्या देवता, वैश्वदेवारापो, यज्ञमुख ग्रावाणा, सचितप्रस्तो वा एतत् सर्वाभिवताभिरपार सौमस्य [१] मै. १,३,१ । ते. बा ६,४,२।। ना ३,९.२ । वा ६.२३ । कम्ब ६,३३ । [२] मै १,३,१ । ते स. ६.४,३ । शबा ३,९,३,१४ । वा २-२८ । काव, ३,३८-३९,४१ ।

·+ " मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं ४, प्रपा ५, अनु० २ सुमति, शृणोत्वग्निः समिधा हवं मा इति, यस्मिन्नेवाग्नौ जुहोति तदाह, शुण्यन्त्यापा ईति, यो एवापोऽछैति तो एतदाह, धिपणा च दे॒वीति, वाग्वै धिषणा देवी, वाचवा एतदाह, गृणीत ग्रावाणो बिटुपो नु यसमिति यज्ञमुखर हि नावाणा, गुणोतु देवः सविता हवं मा, इत्याह, प्रसूत्या एवं ॥ अप इष्य होतः ।। इति युग प्य, ति वा एतदाह। प्र. ब्रह्मणा इति, ब्रह्मणैव यनमछेति, मैत्रावरुणस्य चमसेनाछैत्ये, प होने प्रचरेत्य,-थो मित्रोव- रुगौ युपीमीशाते, यन्त्रमुर्सर मित्रावरुणो, यज्ञमुर्समापो, यज्ञमुसैनेव यज्ञमुखमछति, यंत्र होतुः प्रातरनुवाकमनुब्रुवत उपशृणुयातपोऽध्ययुगृहीयाद्, यौपशृणुद्धिधिरः स्याद्, वाचौ हि छिर्यते, ऽथ यज्जुहोति हर्भूिता एवैना गृह्णात्य,-थो अभिमृता एवं तृणं प्रास्य जुहोत्य,- -निमत्येवं जुहोत्या,यतनवत्यन्धोऽध्वर्युः स्याद्, यदनायतनै जुहुर्याद्, घुतर 4 देवा वनं कृत्वा सौममा, भि खलु वा एता पारयन्ति, तस्मादाहुतिमपप्लावय॒त्य, थो आहुति नै- राणीति, कार्यसीत्या, हुतिमपटापयति, समुद्रस्य चोऽह्नित्या उन्नुया, इत्युपमारयत्य,- -पामेवाक्षित्या, अपी व सौमस्य रसः प्रविष्टा, सौममपार रसो, पाच खेलु चै नपाचा- पार सोमस्य रसस्येशाते, तो वो एतदोहुत्या भागधैयेनापौर सौमस्य रस निरयाचिष्टो, मैं 'अहोरात्र वसतीवरीपु ग्रहीत३व्ये, इत्याहुः, पूर्वेयुन्या गृहौति, पुरान्याः पर्यस्यौदेतो,- स्तथास्योम अहोरात्र वसतीवरीपु गृहीतं भवतः, पूर्वेयुरन्या गृहाति, पुरान्याः सूर्यस्यौदेतो,- फुभयोरेनाः सद्योगृहीता अ-धातव्या वा एता गृह्यन्ते या मैत्रावरुणस्य चमुसे यांच निग्रा३- भ्या, स्ता उभयीरुपरिपाचावालस्य समनक्ति, संज्ञानमाम्यः करोति, मित्रमाभ्यो ददाति, चात्वालान्नियन्त, एवं पा अपार योनिः, सौदेव यौननिर्गृह्यन्तेऽस्कृन्नत्याय ॥ अवेरपोऽध्य- ३ श्रीम् ।। इत्ये, विदो यना३, मिति वा एतदाह ॥ उतमनग्नमु, रुतमै पुश्य ॥ अयं में रद्ध, इति वा ए॒तदाह, यद्यग्निष्टोमी जुहोति, न वो अनिमुनिष्टोमस्य स्तोत्रण न शुखेंगा- तियन्त्प, प्रिष्टोममे युगमनसंतुनोति, यद्युक्थ्यः, परिधिमुनक्ति, परे वा अप्रैः पुरि- धयः, पराणि परिधिम्य उक्ान्य, धान्येवं युवतमनुसतुनोति, यद्यतिरात्र, पुर्तदेव यसदिन हविषानं प्रेपर्यंत, पर५ वै पुरिधिभ्या हविधीन, परोक्धुम्यो रानी, राधीमेवे यात्मनुमतनोति, स्तेन मनो, ऽनृतवादिनी वो, गंध कैन सौमा गुन्तेि केन हूयन्ता, दंत पूछे, ईतर वै मुत्य र हिरण्य, मृतैन सत्यनु मन्ति, मन हुयन्ते ।।२।। .

·काण्ड ४, प्रपा०५, अनु० ३॥ अध्यरादीनां त्रयाणां विधिः । ( देवेभ्यो वै मनुष्येभ्यः स्सीयु लोकायु यज्ञे ओहियते, य<दै त्यैति, तेनु देवैभ्यो, य- न्मनुसे त्वैति, तेन मनुष्येभ्यो, यदा, दिवे त्वा र्याय त्वैति, तदनु यह स्वर्ग लोक ५ समारोहयति, वि वा एतद्यििश्छ्यते यस्मै कमाहियते, तद्धथेनमनु स्वर्ग लोकर समारोहयति, यंदाह, दिवि देवेंपु होत्रा यछेति, होत्राभिवं यज्ञः संततो, होनाभिर यर सैतनोति ॥ देवेभ्यः पातुर्यावभ्योऽनुहि ॥ इति, छन्दासि वे देवाः प्रातर्यावाण, छन्दोम्यो वा एतदनुवाच आह, पुरा वाचः प्रवदितोः प्रातरनुवाकमन्याह, यजमानाय चाचं गृह्णाति, न वा एतर्हि यजमानो हस्ता अवनेनिक्ते, यदप्सुमती प्रथामाह, प्रातरवनेगो वो एप य- जमानस्य, यस वो अश्दोऽपः परिहरन्त्य, भौ वा एतर संप्रादा, दप्सुमती प्रथमा- मुन्वाहाझो वा एतद्यझै पुनरालभते, सर्वेपार वै देवानां प्रातरनुवार्क, आपः संलु विश्व देवा, यदप्सुमती प्रधामन्याह सर्वा वा एतद्देवता आमोति, सर्वा ब्युश्नोति, यथा ये सा- मिधेनी पावरनुवाक, आसाद्य वै हविः सामिधेनीरवाहु, रतेई सेलु वा एतर्हि हविर्य सौ- मस्तस्मात् सौममुपाब त्यांन्याह, गायी च संपादयति जैगुती च, तद् द्वे छन्दुसी, एक छन्दोऽभिसंपादयति वृहती, त्रिष्टुंभं च कुकुंभं च, तद् द्वै छन्दुसी, एक छन्दोऽभि- संपादयति बृहती, मनुष्टुभं च पङ्क्ति च, तत् पट् छन्दारस्पै, के छन्दोऽभिसपादयति बृहती, मनुष्टुप्रतिपत्कानि छन्दारसि कुर्याद्यज्ञावकीर्णस्य, वाग्या अनुष्य, वार्चन भिपज्यति, समया विष्टुभं च जगतीं चानुभूयात् पशुकामस्य, पशवो वे जगती, पशुमान् भवति, सर्वाणि छन्दाश्स्यन्वाह, प्रजापतिय छन्दारसि, प्रजापतिमेमोति, प्रजापती एतदुक्थ यत् प्रातरनुवार्को, व्युष्टायां पुरी सूर्यस्योदतोरनुया, देष हि प्रजापतेर्लोकः, पवित्र व प्रातरनुवाको, यजमानमवेतन पुनाति, शतमनुयादायुःकामस्य, शायु पुरुषः शतवीर्या, आयुरेव वीर्यमामोति, सप्त च शतानि विशति चानुश्रूयात् पशुकामस्यै, यन्ति वे सर- वत्सरस्याहोरात्राणि, सवत्सरेणैवास्मै पशुनरुन्दे, सहसमनुन्यात् सर्गकामस्य, यावढे सहस्रं तावुदिक्तोऽसौ लोकः, स्वर्गस्य लोकस्य समृष्टया, अपरिमिता अन्याहा,-परिमितस्या- वरुद्धथै, पक्त्या परिदधात्यु, त्तरमे यज्ञमर्भिगृहाति ॥३॥ १०-१२ . . [३] मै १,३,१ । तै स ६,४,३,१-२॥ श वा ३,९,३,४ । वा ६,२५ 1 काण्व ६३६ ।

·[काण्ड , प्रा.५, अनु.४ . - . [३७० पणी-संहितायाम युनस्य चौ एताः पन्नैजनीः, पुरसामुग्नीत्, स्त्रीणां नेष्टा, यदुनीन्नेष्टुरुपस्थमासीदति, मिनर या एतत् संभवतो, यतप उपप्रतयुति तस्मिन्ने मिधुने रेतो दधाति, पत्ल्युप- पूर्तयति, पन्या हि प्रजोः प्रजायन्त, उरुगोपनवर्तयत्यू, रुर ोनु प्रजाः प्रजायन्ते, दक्षि- पोनौरुणोपप्रवर्तयति, दक्षिणर ३ रुमनु मोः गुर्जायन्ते, ऽन्तरर्व उपप्रवर्तयत्य, न्तरतौ हि प्रजाः प्रजायन्ते, यक्षिणा प्रतयेत् पितृलोक एना निधुवे, दथु यदुद्दीचीरुपप्रवर्तयति मनुष्प- लोकना उपप्रेजनयति, प्राजापत्यो यो उद्गाती, संक्शाप्यमानो यो उद्गाता पन्या रेता जादत्त, यदोड, वामी ते संदेशि विश्वर रेती पीयेति, तथा ह नादत्ते, द्वादश स्तोत्र उपवर्तयति, द्वादश मांसाः सवत्सरी, द्वादशामिष्टोम स्तोाण्या, पर शान्ति, यत्त- सर्प उपप्रतियुति, शमयत्येवं, देस्य त्या सवितुः प्रसव इति, सवित्प्रसूत एनर्मादत्ते, चिनोगीहुम्यामित्य, चिनी व देवानामध, पुष्णो हस्ताभ्यामिति, देवताभिरेवं, यां- पासीति, राते ३ प देवेभ्यः सौम, मध्वरकद्देम्पो इत्य, पुरैर ३प देवेभ्यः करौती, न्द्राय त्या सुपुत्तमं मधुमन्तं पयसन्तमित्यै, न्द्री हि यन, ईन्द्र संलु वा एतन्यिा देवता अनिन्द्राय त्वा सुमवे रुद्रवता इति, वेसनश्च ह्येनमेतहि रुद्रोधान्नि, न्हाय त्यादित्यवता इत्या, दित्या धेनमन्नि, नये त्वा रायस्पोपद इत्य, निर्व' सर्वा देवता, एता येनमेईि देता मैनु, विष्णरे त्वैति, विष्णुहि यज्ञो, व्यानो पा उपाशुसंवना, प्रजा अशवो, च्यानर वा एतत् प्रजाम दधाति, वाताः स्थ पुरा ईत्ये, वो अपार व सोमपीच, पतर व विश्वामित्रोऽपार सोमपीधर विदांचकार, तस्मै सिन्धवो धोधमनमन्ता, पारवा एप मोमपी३यो, यो वा एतत् सोमपीधन समर्धयति, यो वा जार सोमपीथर वैद ने हवा जामानिमाति, धरीत्यासु वीर्य५, यत्ते सोम विवि ज्योतिरिति, सौमो व वाज,- स्तस्य चन्द्रमास्नीय, पर य: पते से तीयर, येन यजन्ते से तीय, गभीनमुना दापोर, प्राणाननेन यठत्य, यर यः पवतेऽचमन दाधार, यन यजन्तु तस्य च पाजस्य मत्पर याजिन, मवर वाजिन, दक्षिणा चोजिन, तो वो जस्तचन्यः सभृत्य तर सर्वर मंतुनु भूताप्याययन्ति, जो 4 ग्रोवा, हनु अधिरणे, रमिव वा एतने क्रियते, यंदाह, धिपणे इंडित हंडेयामिति, शमयत्वं ॥४॥ - [४] २,१-३।। ६,४४ा ३,९,४ । या ६.३०,३२-२४ । कम्य ६४३,०५-४७ । [रेयस्य मा सयितु । ९.११.]

·. ४, प्रपा०५, अनु०५] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः। [३१] वसतीवरीभिः सौममाप्याययन्ति, न हि सौमेन सौम आप्यायते, ऽद्भिर्हि सोम आध्यायते, निग्राभ्याभिरुपाशु, मतो हीतरे सौमा गृह्यन्ते, प्राणों का उपाशु, रमानीतरे ग्रहा, यदुन्यत आप्यायेयुः प्राणेन यज्ञ विछिन्यु, रष्टौ कृत्वः प्रातभिपुणोत्य, क्षिरा गायत्री, गायत्री चा एतत् प्रातासवर्ने व्यायातयन्ति, देवांश्च वा असुराधास्पर्धन्त, ते देवा उपाशौ यज्ञ सरस्थाप्यमपश्य, स्तमुपाशौ समस्थापय५, स्तदुपाशा एवं यः सरस्थाप्यो, ser कत्वः प्रातभिपुणात्य, शाक्षरा गायत्री, गायत्री मामोति, यदेकादश, त्रिष्टुं तेन, यद् द्वादश, जंगुती तेन, विविगृह्णाति, त्रीणि वै सवनानि, संवनान्येामोत्ये, तंद्वी उपाशौ यज्ञ संमृतिष्ठिप-स्तैन संस्थितेनारिटेन भूतन पंचरन्ति, विधिगुहाति, यो ३हीमें प्राणाः, प्राणोऽपानो व्यानौ, sो यो वा इमें लोको, दुनिय लोकानामोत्य- सौ वा उपाशुरन्तरिक्षमन्तर्याम, दुर्यमुपयामा, यदुपामगृहीता गुयन्तेऽनया वो एवं- दुमन्ते, तदस्कना वा एश्ते, ऽनया हि गुह्यन्ते, यत्स्थाल्यो गुह्यन्ते, ऽनया वा एतद्- ह्यन्ते, ऽस्या वा एपाधिक्रियते, तदस्कन्ना वा एश्ते, नया हि गृह्यन्ते, यहासमयण गु- यन्तेऽनया वर्ष एतद्दन्त, इयं हि वनस्पतीनार योनि, स्वर्दस्कन्ना चा ए३ते, ऽनया हि गृपन्त, एवं ते योनि, रिति सादयती, यर व सोमस्य यौनि, रस्याः सौमोऽधि जायते, स्व एवैन । यौनौ दधानी, यवै देवपात्र, तय एवं वेद प्रै सीयसः पाचमामोति, ब्राह्मण तु पात्रे न मीमासेत यः पात्रिय र स्या, दनुपयामगृहीतो गृपते, अनुपयामगृहीत हि प्रजाः प्राणमुपजीवन्त्य, पवित्रपूतो गृह्यते, ऽपवित्रपूत हि प्रजाः प्राणमुपजीवन्त्य, सन्नी इयत, ऽसन्न हि प्रजाः प्राणमुपजीवन्ति, पचित्रपूता चौ अन्य सौमा, अथ यो एष वा- क्यूतो यंदुपाशु, स्वस्माद्वाचस्पतये पूर्वस्त्र, त्याह, वाक्पतो रहोपो, मुभिः पाययति, प्राणां वो अशवः, प्राणरेवेन पावयक्ति, द्वाभ्यां द्वाम्यां पावति, द्वौ द्वौ ३हीम प्राणा, देवा देवानां पुर्विचमसीति, स्पित्सौम समिन पुनाति, स्वांकुतोऽसीति, प्राणमे स्वम- कृत, मनस्त्वाष्विति, मनुसर्व प्रार्णमामोति, स्वाहा वा सुभव सूर्यायेति, सूर्यद३त्या हि [५] मै १,३,४। ते स ६,४,५ | श बा ४,१,१,४,१,२,२१ । कपि ४१,९.४२,१-२ वा.७,१,३,६॥ सर ७, A ·५-६ . + [३७] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड ४, प्रपा० ५, अनु. सर्व सौमा हुर्यन्तै, ऽथो अब वे देवानां प्रियोस्त३न्य, स्ता एवावरुन्द्रे, देवेभ्यस्त्वा मरीचि- पेभ्या इति, रश्मयो वे दुनो मरीचिपाः, परिधयो रेश्मयो, ऽसौ आदित्य आयुनीय, स्ताने प्रोणात्य, स्तिष्ठन् जुहोत्यू, घों हि तिर्छन् वीर्यवत्तरो, ये द्विष्याचस्य जिमस्तिष्ठन् जुहु- यात्, प्राणानस्य ब्लिनाति, तिहरुको भवति, यद्यभिचदा तमितोस्तिष्ठे, दग्निराहुति- मभित्रमाणस्ताजगनुगछति, यदि कामयेत, त् पर्जन्या, इति परिमृज्यो_मुन्मृज्या, दौषधीभ्यो यो ए३पोऽमुतो वर्पत्यो,-पधीरे नैदीयो वृष्टया अक, यदि कामयेत, चर्पत पर्जन्या, इति परिमृज्यावाचीनममृज्याद्, वैश्वानरेणैवं वृष्टिमपि हन्ति, नापियो, य. दपिदयात् प्राणमस्यापिदध्यात्, प्रमायुका स्याद्, यै द्वियात्तस्यापिदध्यात्, प्रार्णमेया- स्यापिदधाति, यद्यभिचरेत् ॥ इदमुहममुष्यामुष्यायणस्य प्राणमपिदधामि ॥ इत्यपिदध्यात, ग्रामवास्योपदधाति।। इदमहम€प्यामुष्यायणस्य प्राणे सादयामि॥ इत्यभिचरन्त्सादयेत्, प्रार्ण एपोस्य सादयति, प्रमायुको भवति, प्रार्णाय वैत्य, नभिचरन्त्सादयेत् ॥ ५॥ १४-१८ परि वितृन्तन्ति प्राणापानयोर्विधृत्या, उपामगृहीतो गृह्यते, ऽपानन व ग्राणों धुतः, प्राणस्य धृत्या, अन्तरिक्ष या अन्तर्यारमो, अन्तरिक्षमाः प्र॒जा, यदेतत् पात्र ५ संवत्सा- यति प्रजास्व सं दधाति, देवाच वो असुराधास्पर्धन्त, ते देवा उपाशुमुपश्य५,-स्त- मगृहत d पुरा स्तोत्रात् पुरी गुद्धिातुमुपोदतिष्ठर,-स्तेऽसुरा अचिकयु, जुह्वति या इति, उवचमादायाभ्युपतर,-स्तै देयो अन्तर्याममपश्य, स्तमगृह्णन, तेनासुरानेभ्यो लोम्यो ऽन्तरदधत, ततो देवा भुवन्, परामुरा, तय एवं विद्वानन्तर्याम गृहीते, ऽन्तर्यामनच धान्य, मेभ्यो लोकम्योऽन्तर्धत्ते, भवत्यात्मना, परास्य भ्रातृव्यो भाति, प्राणापानी वा पारश्चन्तर्यामी, क्यान उपाशुस नो, यद्वैप ग्रोपान्तरले पनि साचते, प्राणापानयोदि- भृत्य, यो चा एता देखते, यता भृिता एप चार सं उपारसुमनो या, प्राणापानी चा उपास्वन्तर्यामी, व्याने उपाशुमानो, यदुत पात्र एतं ग्रामाणमा तृतीयात् संयुनान जु- हस्तिस्मान् सुप्तस्य सयिन्यानि श्रीवाण्यपकामुन्ति प्राणापानी येन ने जहीतो ऽथ यंत् पुनरदगति, तस्मात् सुप्या पूनः प्राध्यन्ते, प्राणापानी पा उपास्वन्तर्यामी, व्यान उपाय- शुभ गुनो, ते परि ग्राहाणा तृतीयात् संयुनान जुहीतस्तस्मात् पक्षिणो विपत्यु पक्षा- [: २.३, 11 ग६४,३ । २ का ४,१,२ । कपि ४२,१४४२,२। - ·चाण्डं ४, प्रपा०५, अनु० ६-७] अध्यरादीनां प्रयाणां विधिः। [३७३३ - - नीरयन्तो नावपयन्तै, ऽथ यत् पुनरर्दयति तस्मात् 'नरभ्योयुवते, प्राणापानौ वा उपाश्व- न्तर्यामी, ब्यान उपाशुसंयुनो, यदेते पनि पुनः प्रयुज्यते तस्मादिमौ द्वा अधस्तात् प्राणी, नन्ति वा एतत् सौम५ यदभिपुण्यन्त्य, युः प्रथमोऽभिपुणोति, व्यधुको भवति, यत्र मुलं तदुभिऍत्य, एतद्वा अस्य विदेवतम, तथा हाव्यधुको ह भवति, यो वै देवधेत्र विद्वा- समर्पयत्यतिमार्छति, पात्राणि वाव देवक्षेत्र, यंत्र वा अंग्रेऽध्वयु सौम जुहोति तदेनं देवताः प्रत्यासत, हुई नौ पुरा ह रिष्यतीति, यततोऽन्यत्र जुहुयायदस्य स्वं तदन्येभ्यः प्रयछे, दस्तो ह भवत्ये, तद्वा अध्वयोः स्वयदानावयुति, यदानाव्याहुत्वा च्यवेत यदस्य स्वं तस्मात् अव्यवेता, -खो ह भवत्ये, तो अध्र्योः सं यद्वाय३व्य५, यद्वाय३ण्यमनालण्याथाये. घदस्य स्त्र तस्माच्छियेता, खो ह भवति, वद्य एवं विद्वानाश्राव्य हुत्या वाहुत्वा वा पूच्च- वृत्ते वृहस्य स्वं भवति, .न स्वाच्छिद्यते, यायच्यमालम्याश्रावयति, स्ववानेव भवति ॥ . . ब्रह्मवादिनी वदन्ति, किं तद्यजे क्रियते यस्मार्दूस्तादाना अन्य पशवो मुसादाना अन्य इति, यदुपारशुहस्तेन गृह्यते तस्मान्मुकैटः पुरुषो हुस्ती ते हस्तादाना, मुख५ व वायव्य यद्वाय ३व्ये नैतरे ग्रहा गृह्यन्ते तस्मादितुरे पशवो मुखादाना, ब्रह्मवादिनो वदन्ति, कि तय क्रियते यस्मात् सद्यो जाताः पशवः प्रतितिष्ठन्ति सश्वस्तरै पुरुषा इत्यु, पाश्चन्तयमौ वा अन्यन्ये पुर्शवः, पुरुषस्त्यै युझेन समितः, प्राणापानौ वा उपाश्चन्तर्यामी, यदेती हा असन्त्री हूयेते तस्मात् सद्यो जाताः पशवः प्रतितिष्ठन्ति, सवत्सरों वो अग्निष्टोमो, द्वादश मांसाः सवत्सरौ, यदेत इतरे ग्रहाः साद्यन्ते तस्मात् पुरुषो जाता सुश्वत्सरे प्रतितिष्ठति, यत्ते सोमादाभ्यं नाम जोगवीत्ये, 4 सोमस्य सोमपीथः, सौन५ वा एतत् सोमपीथेन समर्धयति, यो चै सोमस्य सोमपीथर वैदु ने सोमपीथाच्छिद्यते, सोमो यो इमो दि३शोऽभ्युकामयत, प्रोगपागपुरीगुदनित्या, मिरेनं दिभिः समुहत्या, भिः समर्षयति, काममेनं मम्मील, काम ह गछति, कामुका एन५ खियो भवन्ति, यो कामयेत तो तर्हि मनसा ध्यायेत, सा हैन कामयुत, ऽम्य निस्मरेति, स्मरे, ति या एतदाह, समरिविदामिति, संमनेनु वित्, ति यो एdदाह, चत्वारो वै पुनः स्तना आस५, स्तुविभिदेवेभ्यो- [७] मै. १,३,४ । तै. सं. ६,४,४-६ । कपि. ४२,२-३१ का ७,२,६,३३ । काम ७,१-२,२,३९ । [भागपागधरा (गुदगध०) गुदग्छ । अथर्व २०,१३४,१-६] ·[३७४ मेरायणी-संहितायाम् [ काण्डं ४, प्रपा, ५, अनु० ७-८ तद्वा ऽदुहत, कुशीमिरेकोऽनुनद्ध आसीत, त५ वा ईन्द्र एवापश्यत्, निन्द्रायैाहत अत्य कौशिकवंर, यंदाह ॥ ब्राह्मण कौशिका इव ॥ इति चतुर्निग्राभमुपैति, चत्वारि वै प्यास, यावदेव पयस्तैदामोति, त्रिी सैभरति, तस्मादेतस्यां यो भागाः प्रातमध्यदिने साय, चतुर्निग्रामपति, त्रिः संभरति, तत् सप्त, सप्तपदा शेफरी, शाकरीः पशवा, पर्शनेयरुन्द्रे, नेव केवो निभमुपति, बि संभरति, त्रिः संभरति, वैद् द्वादश, द्वादश मांसाः सश्वत्सरी, द्वादशाग्निष्टोमै स्तोत्राण्ये, यज्ञस्य मात्रा, स्वभीनुवी आसुरः सूर्य तमसावि- • ध्या, तस्य देवस्तिमोऽपामन्, यत् प्रधुमै तमोऽपामन्त्साविः कृष्णाभवद्, यद् द्वितीय सो लोहिनी, यंतृतीयप सा बलक्षी, सं स्वैनु रूपेण निर मुच्यत, यदलक्षः पचित्रं भवति त: शुक्रो गृह्यते, यजमानस्य वा एतत् पवित्र, यजमानमेवैतेन पुनात्य, मोतस्या, दात्मन एवंदकृत, यदन्यत्रोवर्मपवित्र तयजमानस्य ॥ ७ ॥ २०-२२ चोग्या ऐन्द्रयायवः, सा व वागेकधावुद्यावदव्यावृत्तासीत्, स इन्द्रोऽवी, मद्यम- चापि सौम गृहीता, ऽहे व एता वाच५ व्यावर्तयिष्यामीति, स वै वाचैव वाच५ व्यावर्त- यद्, यदन्द्रवायो गुर्खते, वाचौ व्यावृत्त्यै, वायवे प्रधुमै गृह्णाति, वायव उत्तम, मुध्यत इन्द्राये, न्द्रियण या इयर चोङ् मध्यतो विते, न्द्रियवती वाच ५ बदति य एवं वेद, देवा व सौममजिघासुर, स्तं नाशक्नुवन् हन्तु५, वायुस्मिन्नन्तरासीत् प्राण, स्त देवो अपाशासु, रुप ना आवर्तति, सोऽत्रपीद्, भागो मेऽस्त्विति, वृणीप्य, त्यत्रु- प, न्योऽब्रवी,-न्मदेवत्यान्येव पावाण्यासन्निति, तस्मादपतुरीय५ पायोः पात्र, मधु वाय- ध्यान्युच्यन्ते, ततो व देवाः सौममन, स हतोऽपूयन, स्माद्देवा उदयीभत्सन्त, संवा- यरत्रवी, दुहर व एतर सौमर सदायिष्यामि, भागो मेऽस्त्विति, वृणीप्ये, त्यत्रुव, सोऽनयी, मगर एवं ग्रहा गृशान्ता रनि, तु५ वायुमध्यलो व्यवाट, मस्पदपद, dस्माद्वारगुना ग्रहा गृह्यन्ते, तस्मादु शुक्तं प्रधान विपुजन्ति, देवा व प्रातःसवनमुद्यमं नाशा २५, स्तृतीयमाने वईि वायुरासीत्, ते देवाः प्रातासयन मुभिषयौहर, स्तन प्रातःसयन मुंद- यचन्त, यदन्द्रवायुवः प्रातःसयन गृह्यते, प्राणो वै वायुः, प्राणेन वा एतन्मुसतो यामुगु- छन्त, देवाय मुजिया रस,-न्म मित्रोऽयमी, निमोऽहमस्मि, नाई हुनिप्यामीति, [८] म.., ३-७.सं. १,४,७-८17. मा.१,७,३-४। पि. ४२,३-४।

·काण्ड ४, प्रपा०३, अनु०४-1] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः [३७५] तेऽब्रुवन्, जस्येवेति, सोऽब्रवीद, भागो मेऽस्त्विति, वृणीष्वै, त्व, न्सोऽत्र- बीत, पंयुसर्च मे सौमर श्रीणानिति, तस्मात् पृर्शवोऽपाकाम, मित्रः सन्नद्रहा इति, पशूना हि पयो यन्मत्रावरुण पंयसा श्रीणाति पशुभिरेचैन सम्यञ्च दधाति यन्मत्रावरुण पयसा श्रीणाति, द्विदेवत्यत्वाय, यच् शीत तैन मैत्र, यत्तप्त तेन वाहणं, ब्रह्म चै मित्रः, क्षत्र वरुणो, ब्रह्मणि च चा एतत् क्षत्रे च पयो दधाति, तस्माद्रम च क्षुत्रं च पयस्चितमे, पञ्च वै ब्राह्मणस्य देवता, अग्निः सोमः सविता बृहस्पतिः सरस्वती, तस्माद्रामणमन्य मनु३- प्या उपधावन्त्ये, तस्य॒ हि भूयिष्ठा देवता, स्तासां तिस्रोऽवान्तर श्रोत्रियस्या, निहस्पतिः सरस्वती, तस्माच् श्रोत्रियमश्रोत्रिया उपधावन्त्ये, तस्य वान्तर भूयिष्ठा देयता, स्ता मैत्रावरुणे प्रति न्यागछन्ति, यन्मत्रावरुण पयसा श्रीणानि तस्वेिचे पयो दधाति, नाना वै पुरा मित्रावरु- णाभ्यार सौमा अगृह्ण, स्ताः प्र॒जो अन्यान्यस्याः परिहायमादत, ततो मित्रावरुणाम्यासह सौममगृह्ण५, स्ततो वो अकल्पत, यन्मत्रावरुण पयसा श्रीणानि, मित्रेण वा एतद्धरणं कल्प- यति, वरुणेन मित्र, मित्र पुत्र जनिवास५ वरुणोऽगलात्, से देवेष्वनाथत, तेऽत्रु- बन्, वरुणे नाथस्वैति, संवणेऽनापत, सोऽब्रवीद्, भागो मेऽस्त्विति, वृणीप्पे,- त्यब्रुव, सोऽब्रवीत, सहैव नौ पंयुसा सोम५ श्रीणानिति, यन्मत्रावरुण पयसा श्रीणाति, यजमानस्य निर्वरुणत्वाय, योनं आतृव्योऽतीव दगुल्याइगुष्टमवगृहीयाद्, यद्यन्यङ्गुष्ठे-. नाङ्गुलिम् ॥ २३ यो नो मित्रावरुणा अभिदासात् सपनो भ्रातृव्य उत्पिपीते वृहस्पते । इदमुह तमधरं पादयामि याहमुत्तमचैतयानि ॥ इत्युत्तमो हु चेतयति ॥८॥ देवा वै सत्रमासत कुरुक्षेत्रे, ऽग्निमखो वायुरिन्द्र, स्तेऽनुपन्, यतो नः प्रथम मन- वत् ते ना सहेति, तेषा वै मुख आति, ते न्युकामयत, वैन समसृजत, तदस्य प्रास- हादित्सन्त, स इत एवं तिस्रोऽजनयते, तो धनु, स्तत्सृिणां च धन्युनश्च जन्म, संपति- धायौपाक्रामत् तै नाम्यष्णुबत्, से धन्याति प्रतिष्कम्याविष्ठत, स ईन्द्रो युनीरवी, देवां ज्यामप्यत्यति, तो अबुव, अभिमृतायार या अस्याँ न शक्ष्यामो जीवित, भागों नोऽस्ति- ति, सोऽत्रीद्, रसमेवास्या उपजीवाति, तस्मादेतो दामुदिहन्ति, स५२ - [९ते. आ ५,१। २५ - ·[ ३७३ 1 मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड,प्रपा०५-६, अनु०९-१ . उपजीवन्ति, वा वै ज्यामप्याद, स्तस्य धन्वाति दय्य शिरोऽछिनत्, से सम्रोडभव, दर्थतरं त्रेधा व्यगृहता,ऽग्निः पूर्वार्ध, भिन्द्रो मध्य५, चायुर्जघनाधे, तस्मादाग्नेय प्रात:-' सवन, मैन्द्र माध्यदिन संबन, वैश्वदेव तृतीयसपन५, वायुर्हि विधे देवाः, प्राणापानौ वा उपाश्वन्तर्यामी, व्याने उपाशुसंयुनो, गिन्द्रवाया, दक्षत मैत्रावरुण, आश्विनः श्रोत्रं, चक्षुषी शुक्रामुन्थिना, आत्माग्रायणौ, ऽङ्गान्युक्थ्यिा, आयुर्भुवः, स्तना ऋतु- पात्र, मूर्धा द्रोणकलशः, कुक्षी कलशो, हेनू अधिपणे, जिह्वाधिषणं, वाणो दन्ता, अंक्षा परियो, नासिकोत्तरवेदिः, शिंसा यूपः, शिरो हविधीनं, पृष्ठमाग्रीध, मुदर सदो, पढन्तदरे तद्धिप्ण्याः पाणी, आग्रीधय मार्जालीयश्च पाणी, गार्हपत्या प्रतिष्ठा वैद्धि, रेप व प्रजापतिः पात्रीया, सं ह त्वा एन५ वेद य एवं वेद ॥९॥ २६ [२२०६] ॥ इति खिलकाण्डे पञ्चमः प्रपाठकः ॥ ५॥ अथपा प्रपाठकः। नयत प्रातडा गृह्यन्त, इमै वा एतं गृह्यन्ते नव प्राणा, आश्विनौ दशमो गृह्यते, ध्यानी यो एपं गृह्यने, नाभिरेव दुशमा गृयते, तृतीया हूयते, तृतीयो ३य प्राणः, प्राणाना सतत्ये, सर्व वा एते ग्रहाः स्तोत्रेवन्तः शस्त्रयन्तो निदानवन्तो, निदानवान् भवति य एवं वेद, होता र्या अर्थ प्रातरुपारशुमुयजन, न उक्र्थवन्ती, ऽथ ये होता तूप्णी सरसर शरसुति नियत उपयवन्तो, नत प्राहा गृयन्ते, नवभिर्वहिप्पवमाने स्तुवते, तर सामन्वन्तो, हिंकारणाधिनः सामन्या, नैन्द्रवाय”न्द्रयायो, मैत्रायणेन मैप्रारुण, ऐन्द्रण शुक्रामम्धिनी, वैश्वदेवनारायण, उधायोक्थ्यो गृह्यत, उपाय धुर्वः, मैतृत्पा ऐन्द्रामः, तत्यै मरुत्वतीया, अपयुर्नुहोति, होता यपुट्करोति, प्राणान्या एतत् प्रपत्तो, यन मन्त्रेणाध्ययुः प्रय॑ति तेन होता प्रतिगृहाति, प्रणांना गोपी- धोय, प्रजापतिः स्वयंर होतासीत्, सोऽताम्य, ते देवा द्विदेवत्यैरभ्यधायन्, प्राणी व द्विदेव३त्या, यदिवत्यान् हुत्यो विप्रेर हौतारमयावति प्राणवी एतद्धौतारमुभिधिनोति, [१) #. १.३,८। । सं ६.१,९। पाठ. २७.५ । पि.४२,५।

·, १ . काण्डं ४, प्रपा० ६, अनु०१-२] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः! [३७७] वपट्कारै वषट्कारे वै होता प्राणस्यान्तं गछति, प्राणां वै द्विदेवस्त्या, यदध्वदिदेवल्यान् हुवा क्षिर होतारमभ्यायति, प्राणैवी एतद्धौतारमभिधिनोति, प्राणां व द्विदेवत्याः, पया ईडा, यद् द्विदेवश्त्यानमुक्षयित्वेडामुपह्वयेत पशुभिः प्राणान्तरिया, च यद् द्विदेव- त्यान् भयित्वैडामुपह्वयते प्राणान्या एतदात्मन्धित्वाथ पशुनुपह्वयत्त, इन्द्रिय चै सोमः, पुशव इन्द्रिय, यत् सौम भक्ष्यतीन्द्रियमेवात्मन् धुत्ते, सर्वत आश्विनै परिहार भक्षयति, तस्मात सर्वा दिशः शृणोति ॥१॥ यद्वै पात्र ५ रिक्तमनुन्मुक्तं तदनु रक्षासि युजर्मव्यन्ति, यदैन्द्रयायवे पुरोडाशमयदधाति मैत्रावरुणे पयस्यामाश्विने धाना, मरिक्तत्वाय, विवा एतद्यछिद्यते यत् संयनानि सतिष्ठन्ते, यदेतानि पााण्या तृतीयात् सवनात् परिशेरे, यज्ञस्य संतत्या अचछेदाय, वायव्याया शस्य- मानायां पात्राणि विमुञ्चति, प्राणों वै वायुः, प्राणेनु यजः संततः, प्राणैर्य संतनो- ति ॥ एकया च दुर्शभिश्च स्वभूते द्वाभ्यामिष्टये विशयां च विसभिश्च बहुसे विशता च नियु- यि हुई तो विमुश्च ॥ इत्याह, विमुक्त्या एवा, ऽगत अध्वर्युपात्र, निरुद्ध प्रतिग्रस्था- नए, यदि कामयेत, यो बर्हिस्तं ग्राम कुर्या५, यो ग्रामे त बहिरिति ॥ इदमहम मामुप्या- पूर्णममुध्याः पुर्वममुष्या विशौ निरूहामि ॥ इत्यध्वर्युपात्र निरुह्य ॥ इदमहममुमामुष्यायममुष्याः पुत्रमया विशि सादयामि ॥ इति प्रतिप्रस्थान५ सादयेद्, यो पहिस्त ग्राम करोति, यो ग्राम तै पहि, ध्वर्युपात्र ५ वै यजमानस्य पाव, प्रतिग्रस्थान भ्रातृव्यस्य, यदि कामयेत, सुमावद्वीर्यमेनं भ्रातृव्येण कुर्यामिति, प्रबाहुग्गृह्णीयांता, प्रबाहुक् सादयेतां, ग्राहु-जुहुया- सावद्वीर्यमेवैनं भ्रातृव्येण करोत्य, धर्युपात्र र वै पात्र, पापीयः प्रतिग्रस्थान, यदि कामयेत, पापवसीयस र स्यादिति, पूर्वो गृहीयान, पूर्वः सादयेव, पूर्वो जुहुया, द्वे- तेन वै विजनः सौराकिः पापवसीयस चकार, तत् पापवसीयसमवैतेन करोति, यजस्य के सृष्टस्य शिरोऽछिद्यत, तस्मै दे॒वाः प्रायथिचिमछ, नथु यो एती ताई देवानां भिजा आस्ता- मश्चिना असोमपो, तो उपाधावन्, यथा भिजमुपधावन्त्येमिद युस्य शिरः प्रतिधत्तर्मि- ति, तो अवता, भागौ ना अस्विति, वृाथामित्य, युवर, स्ता अतां, ग्रह नौ गृहन्तु, सोमपीथमश्नवावहा इति, ता अश्विनी प्रत्यधत्ता, तस्मादाश्विनी भिरभिष्टुवन्त्य, ता, + . [२] तै. सं. ६,४,९। पाठ २७,५-६। कपि ४२,४-५ वा २७,३३,९,४०,१०,१८। काम्व. २९,२८,२०,२०,२६॥

·मैत्रायणी-सहितायाम् [ काण्ड ४, प्रपा० ६, अनु० २-३ - २-८ -श्विनी हि प्रत्य॑वत्तां, तो वै वहिष्पवमानेनैव पावयित्वा ताभ्यां पूर्ताभ्या५ यहियाभ्यां भुताभ्यां ग्रहमगृहर, स्तस्माद्वहिप्पयमा स्तुत आश्विनौ गृह्यते, तस्माद्राह्मणेन बहिष्पवमान- मुमिप्यं, पवित्र हि तत्, तस्माद्यं द्विष्यात् वै परिवाधेत, तद्वै भेपज धा विन्युदधु, रनौं तृतीयं, ब्राह्मणे टूतीय, मप्सु तृतीयं, ता एवं विद्वाननैरन्ते ब्राह्मणाय प्रोच्याप्सु भेपन करोति समधुकर ह भवति, यावद्धि भेषज तत् क्रियते वास्तुहानि वा एतद पात्राणि भवन्ति, चंद ग्रहान् गृहीत्या वृहिप्पवमानः सर्पन्ति वैष्णव्य॑ ऋचा पुनरैत्य समृशति, विष्णु यज्ञौ, विष्णु- नवनानि यज्ञेन सगै लोकर समारोहयति ॥ २ ॥ प्रजापती गुतं चक्षुपी यच् शुक्रामुन्थिना, असा आदित्यः शुक्र, चन्द्रमा मन्थी, तस्य व प्रजापतेः सव्य चक्षुरश्वयुत्, तो ये स्तोको अापद्यन्त हरिदवर्पत्य, कृविशति ते ऽवपेटु, तान्यायुरमुतो विसृजति, प्रजानां क्लृप्त्यै, . तस्य या कौनिका पुरांपुतत् स यो- ऽभवद्, यन्मुन्थिन ५ संक्तुभिः श्रीणाति चक्षुरेयास्य समावयति, मिथुन ५ व सौमश्च सवय, यन्मन्धिन५ सक्तुभिः श्रीणाति, मिथुनत्वाया,-ऽऽति॒ वा एतत् पात्र५ यन्मुन्थिपात्रं, ये द्विष्यात्विंजा तस्मै हरे, दीर्तिमार्छति, पण्डामको वा असुराणां पुरोहिता आस्ता, तान् देवा नाशक्नुवन् हन्तु, वामर्णवन्तो यांस, स्तौ देवा अपाशासु, रुप ना आयुर्वेथामिति, तो अबूता, भागौ ना अस्त्विति, वृणाथामित्य, त्रुव, स्वा ए॒तौ शुक्रामन्थिना अवृणाता, ते दे॒वो अमन्यन्त, यदिमा असु३] सौमौ होप्याम, स्तदन्यसुरा आभविष्यन्ति, यन्न होण्या- मस्तदन्या भविष्यन्तीति, ता अपनुधेिन्द्रायाजुञ्ज, तस्मादेवा अन्यदेवत्यो गृहाते, अंधे- न्द्राय येते, अनुत्ती पण्डामको सह तेन यै द्विप्म इति, पण्डामर्कयोरेवैनर सहापुनोदना- पनुदते ॥ आयुः पाहि, जौ पाह्य, मुष्य वीरता पाहि ॥ इति सादयेद्, योऽस्य प्रियः स्यात्तस्य, शुक्र र प्रति राष्ट्र मुन्थिन निरुद्ध मध्यता, इति तद्राष्ट्रमा विरुद्ध भवति, यदि कामयेत, यो बुर्हिस्तं ग्राम कुयोर, यो ग्रामे ते यहिरिति ॥ इदमुहमीमामुप्यायम- प्याः पुर्यममुप्या विशी निरूहामि ॥ इति शुक्रपात्रं निरुद्य ॥ इदमहेममामुष्यायममुप्याः पुत्र- मप्याप पिर्शि सादयामि ॥ इति मन्धिपात्र सादयद्, यो बर्हिस्तं ग्रामे करोति, यो ग्रामे [३] १,३,१०,११-१२ । ने. सं. ६,४,१०१ ऋठ. २७,७-८ । यपि, ४३,१ वा. ७,१२-१३,१७-१८। . राव, ३,१२,१७॥

·[३७९] ४, प्रपा० ६, अनु० ३-४ * अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः । तै पहि,-रात वा एतव पात्र५ यन्मुन्धिपात्र १, यच् शुक्रपात्र पुनः प्रयुज्यने तस्मादिमै सुमा- वृद्वीर्ये, तस्मादाम्यो समाचत् पश्यत्य, सी वो आदित्यः शुक्र, चन्द्रमा मन्थी, यद- पिाय प्राचा इतस्तस्मादेती प्राची यन्तौ न पश्यन्त्य, थ यदनपिधाय प्रत्यञ्चौ तिष्ठन्तौ जुहुत- स्तस्मात् प्रत्यचौ यन्तौ पश्यन्ति, यद्धपिर्धाय प्राश्चा इतस्तस्मात् पराङ् प्राणो, ऽथ यंदन- पिधाय प्रत्यञ्चौ तिहन्तौ जुहुर्तस्तस्मात् पुनरपानो, पिाय पञ्चा इतस्तस्मात् पराशो गर्भा धीयन्ते, ऽथ यदनपिधाय प्रत्य॑श्चौ तिद्वन्तौ जुहुर्तस्तस्मात् मृत्यञ्चः प्रजायन्ते, चक्षुपी 4 शुक्रामुन्धिनौ, नासिकोत्तरवेदि, यदङ्गुष्ठाभ्यामाक्रमेते, चक्षुपी वा एतत् प्रधुत्तो, ऽथ यदु- परिष्टाढाकमेते तस्मादिमै उपरिष्टाचक्षुपी, तुोऽसि जनधाया, देवास्त्या शुक्रपाः प्रणयन्वि- ति, या अत्रीः प्रजास्तौसामेष योनि, स्ता एतपनुप्रंजायन्ते, तुथोऽसि जनधाया, देवास्त्वा मन्धिाः प्रणयन्विति, यो आद्याः प्रजोस्तासामेष योनि, स्ता एतमनुप्रजायन्त, उभयारेच प्रजाः प्रजनयत्यत्रीश्चाद्याध, शुक्रमन्वारभन्ते, तेजो वै शुक्रौ ब्रह्मवर्चस, तेज एवं ब्रह्मार्च- समुन्याभन्ता, इन्द्रेण मन्युंना युजे, ति शुक्रेण परियन्ति, मन्युना वै युजेन्द्रोऽसुरानवावा- धत, मन्ना वो एतयुजो यजमानो भ्रातृव्यमवयाधते, संजग्यानी दिवा पृथिव्यै, त्यरत्नी संधुत्त, इमानि वा एतत् संधत्तो यत पात्रे संदाता, नैदमन्तरां स्या, दंथ यदरत्नी संध- स्तस्मादिदमन्तरां चक्षुपोर्विधृत्यै, पुमारसं गर्भमावृत्तं गवीरेन्योरिति, तदनु स्त्री३प्यो यज- मानस्य गांवो भवन्ति, धीर पत्नी जनयति, शुक्रस्याधिष्ठानमसि, मन्धिनोऽधिष्ठानमसी,-- ति शकुलौ प्रास्यतः, सर्मिी एतयो, यो आहुतीनां प्रतिष्ठित्य, निरस्तः पण्डो, निरस्त मर्कः सह तेन य द्विष्म, इति शंकुलो निरस्यत, एतावांल्लोको याबद्दुत, यावाने लोक- स्तस्माद्यजमानो भ्रांतव्य नि जति, श्रीणन्त्यन्यन्त्सिोमा, बान्या, स्तत् सोमानां मिथुन, योश्रीणन्ति ताननुवर्षति, यान श्रीर्णन्ति ताननुवीभ्रति, दारुमयान्यन्यानि पात्राणि, मृन्मयान्यन्यानि, तत् पात्राणां मिथुन, यो व सोमस्य च पात्राणां च मिथुन५ वेद मिथुन। एनं पशुवा उपतिष्ठन्ते ॥३॥ ९-१५ पूर्जापुतिवर्षी आग्रायो, ये देवा दिव्यैकादश स्थैत्ये, तावन्तो वे देवा, यौवन्त एवं देवा- - [४] मैं. १,३,१३ । ते ब्रा ६,४,११ । कठ २७,९ । वा.७,१९-२०१३३,५९ । काण्व ७,२०-०१,३२,५९ । [ये देवा ( सो) दिव्येकादशस्थ । १,१३९,११, ते स. १,४,१०,१] * ·[३८०] मैत्रायणी-संदितायाम् काण्ड , प्रपा० ६, अनु.४ , . - स्तभ्यो गृह्यत, आग्रायण चै गहीत्वा देवाः स्वगै लोकमाय, नपासुरा अभ्र शन्त, ततो देवा अंभुन्, परासुरा, स्तंद्य एवं विद्वानारायण गृहीते, भवत्यात्मना, परास्य भ्रातृव्यो भवति, य जानुजावरः सात् से आग्रायणान् ग्रहान् गृहीता, ह्याग्रायणौ, याभिचरेत्॥ १६ विदि सरैमारुणमद्वेमहि पाथः पूर्ण सध्युक्तः । अंग्रं नयत्सुपद्यक्षराणामछा व प्रथमा जानती गात् ।। १७ इति पुरोरुचं कुर्याद्, जति हैवा, ऽथो वाग्वै सरमा, वाचमेवैपार वृङ्क्ते, त्सर वो एपायनस्य, तस्मायत्किंच प्राचीनमाग्रायणाचदुपाशु चरन्त्य, थ वा एतदारायण प्रति वाच पिसृजन्ते, नमेप्त्यिा वाचर विसृजन्ते, वाग्वे देवेभ्योऽपाक्रामत्, वे देवास्तूष्णी५ यर्ड्स- मतन्त, सो चोगमन्यता,ऽन्त मा यज्ञाद्यन्तीति, साग्रायण प्रेत न्यायत, तस्मादा- ग्राण प्रति पाच र विसृजन्ते, कित्य वाचर पिसृजन्ते, प्राणों हिंकारी, चाक् प्राण,- सद्वार्थ एपी युक्ति, स्विहिं करोति, धौ ३हीयर वाग्वदति, रिध सूरी,यीयत्येवं चाक् सांस्य युज्यते, यो वै प्राजापत्या मृविज, उद्गार्ता प्रस्तोता प्रतिहती, ते वा अस्यै- तयत्ता अपुक्ता, यदिकरोति तेनास्य वे वृत्ता युक्ता भवन्ति, वाक् च मनशायदेता, महर श्रेयानसम्पहर अयानुस्मीति, तो प्रजापति प्रश्नमैतार, सा चांगनधी, नैव मया कि चुनान- भ्युदितं क्रियता इत्य, मनोऽनवी, व मया कि चनानुभिगतं क्रियता इति, से मनसे- ऽन्युनीत्, साागनी, दहन्यवाड़ेवहि तुम्यमानीति, तस्मादेषां प्र॒जापुतऽहन्यवाद, तस्मात्किचोपरिशु क्रियते तदाहुः कृतमेतत् क्रियता इति, प्रजापतये हि क्रियते, द्वाम्या धाराम्यां प्रातःसानै गृहाति, तिम॒न्यो माध्यंदिने संयुने, चतसृभ्यस्तृतीयसन, तंव, ने प्राणा, आत्मांडायणः, गानुपात्मन् धत्ते, प्रिया एतद्ययिते यत् सवनानि संवि- पन्त, ये देवा दिव्यैकादश स्थं पृथिव्यामध्ये कादश स्थाप्सुधिनी महिनकादश स्थैति, देवता- नि यतः सैतृतो, देवताभिरेव यर सैतनोति, प्रजापतिवी आग्रायो, यत् सर्वेष संवनेप- भिप्रस्कन्दयति प्रजापतिषी एतत् प्रा अभिजिवति, प्रजापतिी आग्रायणी, यत् सर्वेषु संव- नेषु गृहांत्यात्मनयं यार संतुनौति, प्रजापतिची आग्रायो, यदेपोऽतिरिच्यते तस्मात् पूरुषः पगुना दरिष्ठमेत्या, ग्रायुगों ये गायव्यो यर्स, स्तर को एतदो तृतीयात् संवनादभिप्रतिधा- गति, गायत्र्यो वा एत लोके स सामा गृमन्ते, वार वा एतत् सर्माणि संगनान्यभिप्रति- [वियदि सरमा। २. ३,३१.६, या २,५,८,१०) , - ·काण्ड ४, प्रपा० ६,अनु. ४-५] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः। [३८१] धावन्त्य, यत् स्थाल्यो गृहीती विज्ञातस्थाल्यो होम्यन्ती३ दारुमयेणा३ इति, स्मादवि- ज्ञान गण भ्रूणहा,-ऽथ यत् स्थाली रिश्चन्ति न दारुमय तस्मात् पुमान्दायादः स्त्र्यदाया,- -दछु यत् स्थाली पुरांस्यन्ति ने दारुमयं तस्मात् वियं जाता परस्यन्ति न 'मास, मय निय एयोतिरिच्यन्ते ॥ ४॥ इन्द्रो चे प्राय जमुदयकृत्, सं बजातं दृष्ट्वाधिभेत्, सोऽगवी, दैम्ति वा हुदै स्यास्म- अन्तवीर्य, तत्त प्रदास्पामि, मामा धारिति, वा अस्मै प्रायछद्, युर वा अस्मै वन् प्रायछत् पशूनुक्थ्यमेव, यदुक्थ्यो गृह्यते यज्ञस्य च पशूनां चावरुद्ध्या, एतावान्दै यज्ञो योवानुक्थ्यो, इन्तः श्लेषणमेवान्य ग्रहाः, प्लवौ वा एवं यज्ञस्य यदु३क्थ्यो, यथा वा इदै सर्वर संनय प्रस्नात्येक् वा एतदुक्थ्यमालम्य प्रस्नाति, स एनमा यज्ञस्योचः संपारयत्य,- ङ्गानि चा उक्थ्यो, यज्ञस्य संतृत्व गृह्यते, तस्मै त्या विष्णवे त्वैति, विष्णुवं यज्ञो, विष्णुना यज्ञः सैलुतो, विष्णुनैव यज्ञेनु यह सतमोत्ये, सेन वा इदमुक्यानि संतवानि, तस्मात् पुरुषः स्नावभिरनुसंततः, सद आलभ्योवनयति, यह वा एतत् संतत्य संप्राप्या- वनयति, चक्षुः शुक्र, क्षुरु३क्थ्य, क्षुर्वा एतत् पुरस्ताद धियते, ऽथो यथेदं पुरस्तात् पश्चात् पश्यन्नन्वैत्यौ ते, दय यदेकः सरस्र्धा क्रियते तस्मादेकः श्रेष्ठः पूर्वार्धेऽस्पति, यदेतौ ग्रही भूयिष्ठाः सौमा अनु हुयन्ते, पापवसीयसस्य व्यावृत्त्यै, यदेर्तन् पनि भूयिष्ठाः सोमा अन्वायन्ति, तस्मादेकर श्रेष्ठ यन्तं बहवः पश्चादनुयन्ति, पात्राणि वा अध्यु पुरी विदुई, उक्थामुदानि पश्यै,न्द्रया सदा उपचरत्या, त्यांनीध्र, वैष्णव्या विधानप, यथादेवनान्युपचरति, तथा हैन ने विदुहे, ऽन्तरांहुचनीयं च हविधान चाध्वयोलोको, ऽन्तरी हविधीन च सदश्च यजमानस्य, सढः सदस्याना, यदि कामयेता, अवयु यश मादित्य, न्तरोहवनीयं च हविधान चौवनयेत्, सौमी व यश, एपोऽध्वयोलोको, अध्युमेव येशसार्पयत्ति, यदि कामयेत, यजमान यश ऋछेदित्य, तरी दुविधीनं च संदर्भाबनयेत, सोमो चै यश, एप यजमानस्य लोको, यजमानमेव यशसार्पयति, यदि कामयेत, सद्- ३स्यान येश मछेदित्य, न्तः सदस्यौवनयेत्, सोमो वै येश, एवं सुदस्यानां लोग सदस्थाने यशसार्पयति, सद आलम्यानयत्यै, न्द्रर वै सद, ऐन्द्राण्युस्यान्यु, पाना। [५] मै. १,३,१४ । ते सं १,५१ । पाठ २७,१० । वा ७,९,२२,३५-४०,८,३३-३५,३९,४४-४६ । सम्प ७८,२४,३५-३६,३८-४०,८,१४-१६,२१,२५-२८1 ·[ ३८२] . मंत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड ४, प्रपा० ६, अनु० ५-६ सैतत्या, उधानामनुपछेदाय ॥ उपयामगृहीतोऽसि, 'मित्रावरुणाभ्यां त्वा ॥ इति गृह्णाति प्रातःसन मत्रावरुणाय । इन्द्राय त्या ॥ इति ब्राह्मणाशसिने ॥ इन्द्रानिभ्यां त्वा ॥ इत्यूछा- वाकाय ॥ उपयामगृहीतोऽसी, न्द्राय वैन्द्राय त्या ॥ इति गृहात सर्वेभ्यो माध्यंदिने संवने ।। उपयामगृहीतोऽसौन्द्रावरुणाभ्यां त्वा ।। इति गृह्णाति तृतीयसबने मैत्रावरुणाय ।। ईन्द्रावृहस्पतिभ्यां त्या ॥ इति बामणाशर्सिने ॥ ईन्द्राप्णुिभ्यां त्वा ईत्यूछावार्काय, मस्य यथोक्य५ यथादे- चत गृहीता भवान्ति ॥ ५॥ आयुवै ध्रुव, स्तमुत्तमै गृह्णात्यु, तम यायुः, स्थाल्यो गृहात्या, युपो मृत्यै पूर्ण गृह्णाति, समापुरेति, प्राणों व गायत्र्यो,-पुर्बुवो, यदेपं आ तृतीयात् संवनात् परिर्शयेत् तस्मापा- वायुस्तावान् प्राण, आयु ध्रुवों , यदृग्निष्टोममास्ता आयुरेवाप्त्वा निः सर्पत्या, युबै ध्रुवो, यत् कैवलं जुहुर्यादायुः प्रजानां प्रध्यात्, परिधानीयाया शस्यमानायामवनयति, संयन्तो, हौतुश्चमसँऽवनयति, वैश्वदेवो ये होता, वैश्वदेवी रिमाः प्र॒जाः, सर्वासु चा एतत् प्राखायुर्दधाति, जनानामित्या, हुः, सर्वासा वा एतत् प्र॒जानामायुः सांभ्य एवं प्रजाम्यो गृह्यन, उभयतो वैश्वानरौ गृह्यत, उभयतो वैश्वानरी ३ार्य प्रा३णो, ऽय वार्य वैश्वानरौ ३योऽयमवाङ् प्राणो, यदेष केवला उत्तरे हविधीने साधते तस्मादेषोऽर्धभाक् प्राणा- ना, मोजा इतरे, हिरण्येऽधि सादयेदापुःकामस्या, ऽमृत व हिरण्य, मायु(३यो, ऽमृतु एवास्यायुर्दधात्यु, पोऽन्य ग्रहाः सायन्तै, ऽनुपोप्ते ध्रुर्व,-स्तस्मादस्थ्ान्य पुर्शवः प्रति- तिन्ति, मासेन पुरुषा, प्राणां वा उपर्या, यदेत उपोले ग्रहाः सायन्ते स्वै वा एतयोनी सायन्ते, पूर्वाध या डुमै मुखस्य ग्राणां, एतत् खलु वै हुविधीनस्य पूर्वाधर यदक्षिण हवि- धीन, तस्मादक्षिणे हविधीन, प्राणां या एतं ईतरे ग्रहा, आयुर्भुवो, नेव व प्राणा, आयुर्दशम, तेस्मादेपे दुश्चमी गृह्यते, दशमे ५ द्यायू, राजपुत्रौ धुर्व गोपायति, सासार चा एतद प्रजानामायुर्योपायति, तस्माद्राजपुत्रौ वीर्यवत्तमो, यद्यभिचरेत् ।। हुदैमहमुष्यामु- प्पायर्णस्यागुः प्रवर्नयामि ।। इनि धुर्वं प्रबर्तये, दायुरेवास्य प्रवर्तयति, यत् प्रवर्तयेत् सर्वासां प्र- आनामायुः प्रवर्तयेच्, शुक् प्रजा छे, देवर्तिर्यज़मानं गृहीयात्, धाधुकोऽधपुः स्यात्, तव्य- ग्य ए॥ धुर्व त्या धुर्वधितिम,मास्थानाच्यावयामि।। इत्यास्थानायनं व्यापयति, प्रमायुको [1] १,३.१५१. गं. ६.५, । मठ २८.१। ग्री ४४.१ । व. २,२३,३,१७.१०.२५ । कच. ३,२३:११॥

·. , - - काण्डप्रपा०६, अनु०६-] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः। [ ३८३] भवति, ध्रुव २ प्रयवमान ५ विश्वा भूतोऽनु प्रच्यवन्ते, प्रे यजमान आस्थानाच्य- बते, तदभिश्यो, दिवि दिव्यान् रिहान्तरिक्षे अन्तरिक्ष्यान् पृथिव्या पार्थिवानिति, यथा- स्थाम यो एतत् प्र॒जा हरहति, सं आयतने यजमान, मायुपा वा एप बीर्येण व्युध्यते॒ यस्य ध्रुवः स्कन्दुत्या, युवीर्य ध्रुव, स्तंदुभिभृश्यः॥ आयुधी असि धुवा,-ऽऽयुर्मे धेहि॥ इत्यायुरेा- स्मिन् दधाति, वरी दक्षिणा, चरेणैवं वर५ स्पृणोत्या, त्मा हि वरः, पुसेनस्य हवे भैमसेने ध्रुवं उपददास, संभृण्वानः स्थैरब्रह्मण ऋतेभ्यों लोकेभ्य आप्याय॒यांचकार ॥ स्वाहा दिवे आप्यायस्व ॥ इति से तृतीयं वभूव ॥ स्वाहान्तरिक्षादाप्यायस्व ॥ इति से विभागं बभूव ।। स्वाहा पृथिव्या आप्यायल। इति से पुपूरे, तहत यो लोकेभ्यो ध्रुव आप्याययितच्यो, द्वादशै स्तोत्रेऽधुनयति ॥ द्वादश मासाः सवत्सरः, सवत्सरौ यज्ञो, यज्ञः प्रजापतिः, प्राजा- पत्त्यः पुरुषो, यावानेव पुरुषस्तस्मिन्नायुर्दधाति, यत् स्तुर्यमानेऽवनोदर्भाः प्रपादुकाः स्यु, येच शस्यमाने युवानः प्रमीयेरन्, यच् शस्तै बुर्हिः प्राणान् दध्यात्, सकूच शस्तायां मध्य- तोऽयनीयो, मध्यतो वा एतत् प्रानामायुर्दधाति ॥ स्वयंभूरास श्रेष्ठो रश्मिः प्रिया देवाना। ससदुनीयः।। ते त्या सुभव देयो अभिसरविशन्तु।। आयुधी असि ध्रुवा,ऽऽयुर्मे धेहि ॥ इत्या- युरेवास्मिन् दधाति ॥ चर्चाधा असि ध्रुव, वों मे धेहि ॥ इति वर्च एचास्मिन् दधाति ।। इपोऽसि, त्वेषोऽसि, नुम्णोऽसि, व्रतोऽसि, दक्षोऽसि, तस्य त इपस्य त्येषस्य नम्णस्य तस्य दक्षस्य भक्षीय. स्वस्य चारणस्य च शस्य चार्यस्य च, यथा वर सूर्यासि विश्वदर्शत एवमह५ विश्वदृर्शतो भूयासम् ॥ इति विश्वदर्शतो ह भवत्य, सौ वा आदित्या स्वयंभूः श्रेष्ठो राभि, यथेष स्वयमभवदेवर स्वयं भवति य एवं वेद ॥ ६ ॥ ३३-५४ अर्धेत ऋतुग्रहाः, सवत्सरस्य वा एते विधुत्यै गृहान्ते, द्वादश मासाः सश्वत्सर, स्त- स्माद् द्वादश ऋतुग्रहां, मधुश्च माधयश्च वासन्तिका तू, असन्ना यन्ते, इमन्ना ३हीम यो, नान्योऽयमभिप्रपद्यते, यदु३न्योऽन्यमभिपत ऋता मतुरभीया,-५ यदुन्योऽन्यः प्रयते तस्मादिदमुतो ऋतरनिहिताः परिप्लवन्त, उभयतोमुखमृतुपात्र, मुभयनोमुसा वहीम [ आयुर्धा असि (आयुरस्या०) ध्रुवायुमै धेहि (दाः) । अर्व २,१७,४ । [७] मै. १,३,१६ । तै. स. ६,५,३ । काठ २८,२ । काप.४४,२ । वा. १३,२५ । काण्व १४,२६ । .

·A [३८] मैत्रायणी-सहितायाम् [काण्ड ४, प्रपा० ६, अनु. ७-८ - यो, न वै तद्विद्य यत ऋतूनां मुसर, सह प्रथमै गृहाते, सहोत्तमर, सह युज्यते, सह विमुच्येते, चतुर्दश वा एतत् कुरुतो, ऽति वा एतद्वेचतो, ऽस्ति मौसस्त्रयोदर्श, स्तमेवैतेना- पत्वावरुन्द्ध, ऋतुभ्यो वै प्र॒जाः प्रजायन्ते, यत् पडतुना चतुभि, तुभ्यो वाचास्मा एतचतुष्पदः पशून प्रजनयतो, ऽथ यचतुर्मभिवितुन, ऋतुभ्यो चावास्मा एतद् द्विपदः पशून प्रजनयतो, यद् द्विर्धना, द्वौ ३हीमा ऋतू, अध यद् द्वै ऋतुपात्रे, द्वौ द्वौ ३हीम प्रतयो, नानुयजति, वैश्वानरौ वषट्कारों, यदनुर्य वैश्वानरमृतुष्यन्यवसृजे, दन्धो वा इर्द- मासीदव्यावृत्त, महरासीन रात्रि, स्तवा ऋतुग्रहैव्यावर्तयन्, यदृतुगृहां गृह्यन्ते, ऽहोरात्र- योयावृत्यै, सवत्सरो वै स्व! लोक, स्तस्य वा एत आक्रमा यहतुग्रहां, यहतुगृहो गृह्य- न्ते, स्वर्गस्य लोकस्याकान्त्यै ।। ७ ॥ आदित्या वा इत उत्तमाः स्वगै लोकमाय५, स्तै वा इतः प्रतिसहिताः पुरस्तादेवान् यत् सर्व५, सवत्सरों व स्व! लोकः, सुश्वत्सरमेता कल्पयितुं प्लायेत यदव, यदैन्द्राम- मृत्तुपात्रेण गृहोति, सवत्सर वा एतदन्वारभते स्वर्गीय लोकाया, ऽथो ज्योतिरुपरिष्टाद्दधाति स्वर्गस्य लोकस्य समृष्टया, असौ वा आदित्या शुक्रः, पुरुपो वैश्वदेवों, यच् शुक्रपात्रेण वैश्व- देवं गृहाति तस्मात् पुरुष एवा प्रत्यक्, सर्वेऽन्ये न्युञ्चः पशवो, देवाच वा असुराधास्पर्ध- न्त, ते देवाः प्रातःसयनै वैश्वदेवै युझर सरस्थाप्यमपश्य, स्तं प्रातःसवनै समस्थापयन्, यद॒श्वदेवः प्रातःसवन गवते, प्रातःसवन या एतद्वैश्वदेवे यह संस्थापयति, तेन संस्थिते. नारिष्टेन भूतन प्रचरन्ति, देवा व सर्वे प्रातःसनमभ्यायछ, त्रौत्तराभ्यार संयनाम्यामतिष्ठ- न्तु, यवैश्वदेवः प्रातःसयनै हुयते, प्रातःसपनै वा एतद्वैश्वदेवे देवतास्तर्पयन्ति, तास्तुप्ता उत्तरे संवने अभिसृज्यमाना यन्ति, जो वै मुरुत्वतीया, बज एवं प्रथमौ, पगृतिद्धितीया, तिरुनमा, बजी थे धनु, धनुर्व प्रथमः, प्रतिहिनिहितीयो, विसृष्टस्तृतीय, चर्कियो यो एवं पत्रस्य यन्मुरुत्वीया, अधो मध्यमः, पसी अभितो, मरुद्भिवै वीर्यणेन्द्रो वृत्रमुहन्, ने ऋत मरुद्रयोऽशक्नोढीर्य कर्तुर, यन्मरुत्वतीयो ग्रहो गृह्यते मरुत्युतीय शुस्यते तन माध्यं- दिनर सपनर वीर्यवत् कधर संवनान्युतमन्तुि , ति पृछेद्, ऋतुहैः प्रातःसवनमृतुम, न्म- रुस्वतीय माध्यंदिन र सवनर, साचित्रेण तृतीयसपन, मुरुत्युतीययोः सन्नोदक्षिणा दीयन्ते, [८] मे. १.३.१५---१५१ ते. सं. ६,५,४-५ । कल. २८२-३। प. ४४,२-३ ।

·काण्ड ४, प्रपा० ६, अनु० ८-९] आपरादीना नयाणा विधिः। [३८] से या एतद्योनी दक्षिणा दीयन्ते, परिधयो को एतै यस्य यन्मुरुत्वतीया, स्तस्मान्मरुत्युती- यान् दक्षिणा नातिदीयन्ते, यदृतियोद्, यथा वहिष्परिधि स्कनमेवर स्याद्, यदि काम- येत, विंडोजीयसी स्यादवलीयः क्षत्रमिति, यस्या मस्त्वतीयः पूर्वोऽर्धचस्तौ पुरोरुच ए- र्थात्, विश५ को एतदोजीयसीमकरवलीयः क्षनर, यदि कामयेत, अनमौजीयः स्यादवली- यसी विर्डिति, यस्या ऐन्द्रः पूर्वोऽर्धसनस्तौ पुरोरुचं कुर्यात्, पर वो एतदोजीयोऽकरवली- यसी विवं, जामि यो एतद्य क्रियते यन्मुरुत्वतीयो ग्रहो गृह्यते मरुत्वृत्तीय५ शस्यते, पर्शयो वे मरुतो, जामि पवि, स्तेन तेदजाम्वृतुपानमालभ्य प्रतिगृह्णात्यू, वो ये मरुतः, सर. वत्सरे ऋतया, आयुः सवत्सर, आयुपि वा एतयुः श्रयते, यूनर चा एष हन्ति यौ मुरुत्वतीयान् प्रेहान् गृलीत, माहेन्द्र सर्ने कामाः, संन् वा एतत् कामानामोनि, सन् व्यश्नोती, "न्द्रो वे मुह३, न्सोऽन्यान् देवांनत्यमन्यत, सं महेन्द्रोऽभवत्, सं एतमु- द्धारमुदहरत वृऔर हां, तदुद्धार एवा,-ऽस्यै भार्ग एवं, तस्माद्राजा संग्राम जित्यौदार्ज- सुंदजते, शुक्रपाण माहेन्द्रं गृह्णाति, दन्ति गावाणी, दन्त्यौलूसला, मधन्त्याशिर,- -मिन्द्रे या एतदया आगते घोपमकुता,-ऽथो यजमान एवं तेजो दधति ॥ ८॥ एतद्वा एपाभ्यनुक्ता॥ अष्टौ पुरासो अदिनेय जातास्त३न्वस्परि । देखें उप प्रैसप्तभिः परा माण्डिमास्यत्। ॥५८॥ इत्येप बाय स उपाशुसंवुनो ग्रावा, तस्य वा एप सोमपीथो यदादित्य मेक्षयन्ति ॥ विव- स्वन्नादिन्यैप ते सोमपीथः ॥ इति सोमपीथनन र समर्धयति, व्यानी या उपाशुसंयनः, प्रजा आदित्यौ, ध्यान र यो एतत् प॒र्जासु दधाति, पर्शवो पो आदित्यौ, या मध्यतः श्रीणाति, मध्युतौ वा एतत् पशूनां पयो दाय,-थ यत्तमातु३क्य तस्मादामा सती पुक दुहे, यदि कामयेत, वत् पर्जन्या इति ।। यो दिव्या स्त्यिा त्या श्रीणामि ।। इति दो- परिष्टादादित्य श्रीगीयात्, पशवो वा आदित्यः, पर्तुभ्य ए३पोऽमुतो वपति, पाने वृक्ष्यामिजिपर्ति, यदि कामयेत, गर्भाः श्रीव्येयुरित्यु, हृयादिन्यमवेक्षेन, गर्मा र श्रेयुका भवन्ति, शुक्रवती' पूर्व संसने, अशुक्र तृतीयर संयुन , यद् द्विदेवत्यानार सरसयांनुवन- यत्याग्रायणमभिप्रस्कन्दयति, तेन तृतीयसयन र शुक्रवृद्, देवा असुरान् हुत्वा मृत्योरनिभ- [९] मै १,३,२६ । तै स ६५६ । काठ २८६ । " - ·[३८] मैत्रायणी-संहितायाम् । [काण्डं ४,प्रपा. 1-७, अनु:- यु, स्तेनापिणो न्यश्चनैर्पिण एतां देवता भूयिष्ठा प्राविशन्, यद् द्विदेवस्त्यारस्तस्माद् द्विदे- वृत्युभ्य आदित्यो नियते, वृहवीम्यां गृह्णाति, पशवो वै वृहती, प्रजा आदित्य, एता- बालोको यात्रुटुंद्धत, यत् संप्रसारयित्वा गृति लोकर वा एतदन्नौयं यजमानो श्रोतव्यस्य बुङ्क्त, ऽथो डुमा एवं मजा अन्नाद्यायावरुन्दै, यद्यस्य भ्रातृव्यो यजेत बहिदि तिष्ठेत्, तथा हैन नावरुन्द्ध, पर्शयो वा आदित्यो, ' मी रु३द्रो, ऽमेरेतास्तु३न्यो यर्द्धिष्ण्या, यत् संप्रसारयित्वा गृति रुद्राद्वा एतत् पशूनन्तर्दधात्यविधायोप निष्कामति, पशूना गोपी. थाया,ऽदित्यो द्विदेवत्यानामनुयार्ज,-स्तस्मात्तानोनुयजति, द्विदेव३त्या वो आदित्यस्य प्रयार्जा,-स्तस्मात्तानानुयजति, पशवो या आदिइत्यो, ऽनी रुद्रौ, बामण उपदृष्टा, यदीक्षमाणो जुहुयात् प्रधीयमानानामेपामुपदृष्टा स्या, दन्यत्रेक्षमाणेन होत३व्य, मनूपद्रष्टैपां भवति ॥ ९॥ ५९-६३ [२२६९] ॥ इति जिलकाण्डे पठः प्रपाठकः ॥ ६ ॥ अथ सप्तमा प्रपाठका। गायत्रो वे देयोनार सविता, गायव्यो एप लोके सौमो गृह्यते, यामायणे, स्वस्मा- दाग्रायणात् मावित्री नियते, ३सोऽद आ तृतीपात् संवनात् परिशयेत् क्रियमाणस्य क्रियमा- णस्य प्रसाया, अन्तरिक्षर वा अन्तर्या३मो, अन्तरिक्षमिमाः प्र॒जा, यदन्तर्यामपात्रण सावित्र गुहाँति, सविता वा एतत् प्र॒जाः प्रमुवति प्रजननायो, सन्नो यते, सन्ना३हीमाः प्रजा नयन्ति, नानुपजति, यदुन्यजेत् सृष्टिं प्रजाना विछिन्या, दो समानपात्री खेती सौमी मृगेन तस्मान्नांनुयजति, देवा व तृतीयसनमुद्यम नाशक्नुवन्, प्रातासयुर्न वहिं सवितांसीद, वे दुवोस्तृतीयसनमभिपयोहर, स्तेन तृतीयसबनदियछन्त, यत् सावित्रस्तृतीयसने गुसते सवित्प्रगना वा एवंद तृतीयर संयुनमुद्ययन्ते, सावित्रस्य सबै वैश्वदेवमर्भिगृह्मावि, चच- देशीरिमाः पूज, सवितप्रगती। रोलु प्र॒जाः प्रजायन्ते, मनो। सविता, वैश्वदेवी रिमा प्रजाः, सर्मामु या एतत् प्रजानु मनो दधात्या, शर्मितः संवनस्प गृहाति, वैश्वदेवत्या, [१]. १,३,२७-१८ 1. गं. ३,५,७ । उ. २८.७ । पि. ४४,७॥

·or . - काण्ड ४, प्रपा०५, अनु. १-३] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः [३८] सुशर्मासि सुप्रतिष्ठान इति, यस्वित्सोमः सौमे प्रतितिष्ठति, वृहदु नमा इति, यगृहदिति तेनु देवेभ्यो, यनमा इति तेनु पितृभ्य, उत्थाजो वे पितरोऽस्तोमभाज, उयप गृह्यते ने स्तोत्रायु, यंत्र गृह्यते तच् शस्यते स्व आयत्ने ॥ १ ॥ घृतस्य यजत्ये, प्रथमो धिष्ण्यानार यदायुनीय, स्त५ वा एतद्ग्रे व्यापारयत्या,- मावैष्णन्यो व्यापारयति, पराङ् वा एतर्हि य३जो, ऽग्निः सर्ग देवता, विष्णुर्यज्ञो, देवताश्चैव यज्ञ चौलब्ध, प्रन्ति वा एतत् सोम यदभिपुण्यन्ति, यत् सौम्यः, सौमु५ या एतत् संभावयन्ति, सौमाप्याययन्त्य, वृधिपुर्वी एतत् सौम५ यदुभ्य॑सुपुवु, रनुस्तरणी वा एषा सौमस्य, यत् सौम्पः पितॄणांमनस्तरणी, तस्मात् पितृमत्या यजति, दक्षिणां तिष्टन जुहोति, दक्षिणां हि पितॄणा, मुपसदार वा एतेऽनुयाजा, आमावैष्णयां घृतस्य यजति, सौम्या समस्य, यो एवाद उपसंत्सु देवता अयाक्षीता एत, दुर्मुत्र वा एप भूताय क्रियते, यद्वा एतस्य व्याधि यत् प्रामायि तदस्या, लोक गछत्य, थु पूर्त एवौशिष्यते, पर्वि५ 4 सौम्यो, यजमानमेवैतेन पुनाति, सामदेव३त्यो 4 सौमः, सोमस्य खलु वै सौम्यः, साम्ने वा एतद् धियते। सो त एतद्यदु त इहै ।। इति परिपश्यति, योऽगवासुः सं परिपश्यति, यो गतासुनै स परिपश्यति, यदि ने परिपश्येदय वदेत् ।। २-४ यन्मे मनो यम गर्त५ यद्वा मे अपरागतम् । राजा सौमेन तद्वयमस्मासु धारयामसि ॥ ५ हृदिस्पृक् ऋतुस्ऍग्य!धा असि, पैचों मे धेहि ॥ इत्याशिंपुमेवाशास्ते ॥२॥ अतेऽतिग्राह्या, देवा व सौममगृह्णता, ऽथ वा ए॒तानिन्द्रोऽगृहीत, सोऽये, न वा अहमि- मानते ब्रह्मणः सवियामीति, से ब्रह्मोपाधायन, तान् ब्रह्मणासमोद, ब्रह्म में गायत्री, तस्मा- गायत्रीभिर्गृह्यन्ते, यदेवादः परमन्नामनवरुद्धं तस्यैतेऽवरुद्ध्यै गृह्यन्ते, ये वो अभी वैराजस्य स्तोमा अतिरिक्तास्तैरते सामन्वन्तः, सर्वे वा एत ऐन्द्रो, ये ऐन्द्र ऐन्द्रः ३सो, ऽसो आदित्य इन्द्रः, समानमश्विासौ चादित्यो, विराजो तेज आया, शकरीणामैन्द्रो, यतीना५ सौर्यो, यत्रु पृष्ठानि युज्यैर स्तदेतान् जुहुयात्, सांमार सतेजस्त्याय, संश्यो एतद्यजः पश्चांद स्तोत्रेण च शस्त्रैण चांधीयते, यदतिग्राः, प्रत्युत्तन्ध्य, चकियो वा एत यज्ञस्य येव [२] ते. सं. ६,६,७ । कपि. ४५,३ । वा. २,२६, ३,१७, ४,३ । काण्व. २,४८, ३,२३, ४,४॥ [३] मै. १,३,३१-३३ । तै सं ६,६८। कपि. ४६,२-३ । वा. ८.३८-१०। प.८१९-२४ ।

·-- [३८८] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं ४, प्रपा० ५, अनु०.३-४ पृष्ठान्यु, पस्तम्भनमतिग्रा३ह्या, स्तस्मात् प्रात:सवनै गृह्याः, प्रत्युत्तब्ध्यै, यदा यस्तैज- स्तैनावरुन्छे, यदुन्द्र इन्द्रिय तेन, यत् सौर्यो रुचे तेन, त्रिवृद्वावास्मा एतत् संमृद्धं ब्रह्म- वर्चसै धाति, तेजो वा अनि, रिन्द्रियमिन्द्री, ब्रह्मवर्चसमसा आदित्य, स्तेजसा च पावा- स्मा एतत्मवर्चसैन चोभयंत इन्द्रिय परिगृह्णाति ॥ अनेच त्या ब्रह्मणश्च जसा जुहोमि तेजोदो, तेजो मा मा हासी, न्ाहै नजो हासिप, स्वाद,न्द्रस्य च त्वा क्षत्रस्य चौजसा जुहोम्यो- जोदी, मौजी मा मा हासी, महिमोजो हासिप, स्वाहा, सूर्यस्य च त्वौपधीनां च वर्चसा जुहोमि बचीदार, चर्चा मा मा हासी, महेश्व! हासिपुर, स्वाहा, ऽम आयुःकारांयु- प्मास्त्वं तेजस्वान् देवैवेध्या, युष्मन्त माँ तेजस्वन्तं मनुष्येपु कुर्वि, न्द्रौजस्कारीजस्वास्त्व महस्वान् दे॒वेष्वेध्यो,जस्वन्तुं मार सहस्वन्तं मनुष्येषु कुरु, सूर्य भ्राजस्कार भ्राजस्वास्त्व वर्चस्वान् देवेपेधि, भ्राजस्वन्त मा५ वर्चस्वन्तं मनुष्येषु कुरु ॥ एतै हौमा भक्षकारांश्च भव- न्स्ये, पावै वीर्येण वम्बविश्ववयसा डमालोकानुचिश्च पराचश्च प्राजानीता, सं५ हवा अस्मा इमै लोको अधीश्चश्व पराञ्चश्च भान्ति य एवं वेद, सुप्रज्ञाना वा इत इत्थै लोको, अनुस्त्या अर्वाञ्चो दुःप्रज्ञाना, एवं ह ३त्यामुतोऽवाच इमाल्लोकान् प्रजानाति यस्यैते हुर्यन्ते ॥३॥ उपाशुपात्रेण पात्नीतं गृहाति, प्राणी या उपाशु, प्रागन पो एतत् प्रयन्ति, प्रागनीयन्त्य, यो प्राणानां प्रतिप्रेतात्या, अथो यत् प्रथम पावर युज्यते तदुत्तम विमु- च्यते, प्राणानां गोपीाय, होता वा अर्थ प्रातरुपाशुमयजद्, यदेत होता वपकुर्या- छन् पुरोऽकस्तत् पश्रात् परिहरेत्, प्रमायुकः स्यात्, तस्मादेमिनीपट्करोति, पुरी ३ौत्, प्राणों या उपाशु, प्राणादधि प्र॒जाः प्रजायन्ते, यदुपाशुपाण पानीवत गृहाति, प्रजनुनायो, मुन्नो यौ, सन्ना हि प्रजाः प्रजायन्ते, ऽसन्ना हि प्रजाः प्रजायन्ते, नानुयजति, यदुनुयजेत् प्रजननमपिहन्या, दधी समानेपानी येतो सौमी मुझेने, तस्मानानुयजति, मिथुनर व घृतं च सौमथ, यत् पानीपत घुतेन श्रीति, मिथुनत्याय, गृहस्पतिमुतस्य ता इति, त्रैम वे वृहस्पति, मुणो यौनः प्रजापतिः गुजा असृजत, ब्रह्मणो या एतद्यौनेयजमानः [2] १३,२-३० 1. सं. ६.५,८-९।८ २८,८-९ । कपि. ४४,८-९:४३,४ । घा. ८,९-११.१.२२ । मार, ८,०-१०,१२,१०,३६। . + - ·* [३८९] काण्ड ४, प्रपा० ७, अनु० ४-५] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः। - ने पूर्णते, प्रजायता, ईन्द इन्द्रियायुता ईती, न्द्रिय हि गी, ऽग्ना३ई पत्नीवानिति, मिथुनर चौ अनीच पत्नीश्व, सस्त्वष्टा सौम पिवैति, त्वष्टा हिं रूपाणि विकरोति, पुर्त५ देवा वज्रं कृत्वा सौममम, नभि खलु वा एतं घारयन्ति, यत् पात्नीवतं घृतेन श्रीणाती, न्द्रियण वा एतत् पत्नी व्युर्धयति, तस्मानिरिन्द्रिया स्त्री, पुमानिन्द्रियवा,-स्तस्मात् पुमासः सार यन्ति, न स्त्रियो, यदितरान्सौमाच् श्रीणीयुन पात्नीवत५, स्त्रिय सभामीयु,- -न पुमासा, इन्द्रो वे मुह, स्तस्य यन्मूधीनमुरुजव से द्रोणकलशोऽभवत्, तो यः सोमः समस्नुवत् हारियोजन, स्तरमादेत द्रोणकलशैन जुहोति, यौनिघुस्यैप, इन्द्रो वृत्र हत्वा तस्य यत् क्लोनो हृदयात् सौम समसिञ्चत् सं हारियोजनोऽभवत्, से इन्द्रोऽमन्यत, यदिममसुश्र्य५ सौम होष्यामि तदन्वसुरा आभविष्यन्ति, यन्न होष्यामि तदन्वभविष्यन्तीति, त५ संस्थिते प्रहृतेषु परिधि जुहोर्चत संस्थिते नढतेषु परिधिषु जुहोति तस्वियमक, र्जुहोत्यह संस्थिते जुहोत्य,-तिरिक्तो यो एपं ऋत्विज्ञाय य उन्नता, तस्मादेत न पट्करोत्य, त्येपं सोमोऽरोचि, सं या उन्नतरिमेवाभ्यतिरिच्यन्ते, ऽध्वयु' पूर्वान्त्सोमान् जुहोति, यदेतमध्वयुर्जुहुयाँदाहुतीः ससृजेत, समदं कुर्याद तस्मादेमुन्नेता जुहोति, प्रजापतिवी एतममन्यत सौम होयर, स्तमरित्रवी,- मयि त्वमेतमुसुर्य५ सौम होष्यस्यश्रृतमद्वितीय, द्वितीयमस्थिति, यद्धानाभिः श्रीणाति, भृतत्वायो, ऽथो द्वितीयत्वायो, उघैता धाना, यंत्र वा अदो देवेभ्यः कामयाः काममदुह देता अपिदुदुहे, तत् पुष्टिमेवैताभिरवरुन्छे, प्रजापतिी आग्रायो, यदेपोऽतिरिच्यते तस्मादर्यमतिरिक्तोऽपरिमित हाः प्र॒जा अभिपवत, ऋक्सामै वा इन्द्रस्य हरी, तयोः परि- धेप आधान, निराधानाय खलु यो अश्वाय धासमपिदधाति, यत् संस्थिते घडतेपु परिधि- जुहोद्, यत् संस्थिते पंढतेपु परिधिपु जुहोति निराधानाम्यामेवाभ्यां पार्समंपिदधाति, पशवो 4 धानो, यत् संसातत् पशून हिस्याद्, यन संखादेयताः स्युः, संदृश्य, य्य त्वा पोपाय त्वैत्यु, पृवपति, तस्बिदुर्भयमकः, पशूनार यत्यै, भुञ्जन्त एनं पशवा उपतिष्ठन्ते ॥ ४॥ ११ यझेन 4 देवाः स्वर्ग लोकमायर,-स्तुऽमन्यन्ता,ऽनेन वै नोऽन्य लोकमन्वोरोक्ष्यन्तीति, ने छन्दास्यपश्य, स्तानि व्यत्युपजन्नस्वर्गस्य लोकस्यानुनुक्शात्यै, यच्छन्दारसि व्यतिपति, [५] नै म ६,६,११,५-६।

·[ काण्ड ४, प्रपा० ४, अनु० ५-६ . [ ३९० मैत्रायणी-सहितायाम् रोकेर वा एतच्छन्दारसि यजमानो भ्रातृव्यस्य मोहयति स्वर्गस्य लोकस्यानुनुक्शात्यै, देवेषु वा अन्यानि छन्दास्यास, सुरेपन्यानि, कनीयासि देवेपासन्, ज्याारस्यसुरेपु, ते देवाः कनीयोभिश्छन्दोभिज्यायासि छन्दारस्य॑सुराणामवृञ्जत, यत् केनीयोभिश्छन्दोभि- ज्यायासि छन्दारसि शिरसति लोकर वा एतच्छन्दास यजमानो भ्रातव्यस्य वृक्ते, लोकमेनमछन्दस्कमकरनुष्टुभर साणि छन्दारस्यभिसशसति, वोगा अनुष्टुं, पानुष्टुभः पुरुष, स्तस्मात् पुरुषः सर्वा वाचो वदति, , पशवो वे छन्दारसि, वांगनुष्टुं, चानुष्टुभः पुरुषो, यत् सर्वाणि छन्दारसि सशस्यानष्टभमुत्तमार शसति तस्मात् पुरुष उपरिष्टादवाचः पशूनत्ति, सर्वाणि छन्दारसि संशसति, प्रजापति छन्दारसि, पूर्जापतिमेवामोति, पडक्षराणि स्तोत्रोदतिरिच्यन्ते, पवा मृतव, अतुप्पैर्व प्रतितिष्ठति, तश्रुत्वारि शस्त्र पुनुरुपा- खुर्वन्ते, चतुष्पदस्तैनु पशूनचुरुन्दै, ऽथ दै एवोतिरिच्यते, वें विराजमति सत्य चानृतं च, विराजुमेमोति ॥ ५ ॥ १२ प्रजापति देवेभ्यो यज्ञान व्युकल्पयन्, सोऽमन्यता, -ऽऽत्मानुमन्तरगामिति, तपार वा इन्द्रियाणि वीर्याणि पुनः समवृहत, स पौडश्युभव, दधे वे वहींद्रो देवानामासीदवमनमः शिधिरनम, स्तस्मै वा एतर पोडर्शिनं प्रायछन्, वैनन्द्रोऽभवत्, तो देवो अभवन्, परी- -स्य एवंर विद्वानेतर पोडशिनं गृहीते, परास्य प्रतिव्यो भवति, प्रजापति देयभ्यस्तय॑कल्पयन, जासार या हरिवत्यासीत् तामात्मन्नुशिरपत् प्रेणा, बद्ध- रिपती पुरोरुग्ग्रहस्प भवति, यास्य हरिपती प्रिया तु स्तोमेवा मोति, न पोडशी नामु य३. जोऽस्ती या, दुधु कस्मात् पोडशीति, यत् स्तोत्रेण च शौण च संपद्यते तस्मात् पोदशी,- यजेन व देवाः स्मगै लोकमाय, न्स एषा ने प्रभुत्, तस्मिन्या एतर पोडशिन प्रत्युग्रनर, -सना, लोकर व्यामुघर, स्तदुर्मुष्य वावं लोकस्य व्याप्यै पोडशी गृह्यते, अमुष्य लोकस्य समुष्टया, अमिष्टोम राजन्यस्य गृहीया, दशान्त एन र वैचो भूत्या इन्वे, ऽतिरा नामणस्य, चंबा 4 पोडशीवरोऽशान्तो यजमानर हिरसितो, रातिरेचे पत्र र शमयति, सपने गूग, तेजो वे प्रातःसवन, तेजस एवं चनं निर्मिमीते, माध्यदिने संबने गया, आनो व माध्यदिन र संगुन, मौजुस एवं बब निमिमीते, तृतीयसन [यः, पश्यों व [६] १,३,३। स ६६,११,१॥ भत्त्यात्मना, प्रात:- ·प्रपा. ५, अनु० ६-७] आवरादीनां त्रयाणां विधिः। [१९१ तृतीयसवन, पशुम्य एवं वनं निमिमीते, यत् प्रातःसबने गुठीयाद्वजा उत्तरे सवने अभ्य- तिरिच्यते, यन्माध्यंदिने संयुने, मध्युती बजो निहन्यात्, तृतीयसवनै गूग, स्तत् सर्वेषु सवनेषु गृहाति, ने पूर्व संवने आति नीतः, पञ्चदशः कार्यो, बजो वै पञ्चदुशौ, वजमे- वोस्मा आधात्, तेन विजिति भूति गछति, पोडशी काश्यों, यजमानो वै पञ्चदशौ, बत्रा पोडशी, बेजमेवास्मा ओधात्, से एनं भूत्यै फ्रेम्ण इन्द्ध, सप्तदर्शः कार्यः, प्रजापति सप्तदशः, प्राजापुर्पः पोडशी, स्व एवैन र योनौ दधात्ये, कविशः काश्यो, एकविर- शविधाम्नी वां अनुष्टु, नुष्टुभः पो३इये, ता अस्यायतनतम, तस्मादेकविशः कायों, मध्यमैऽहस्विरात्रस्यु गयो, मध्यम वो अहुखिरात्रस्य शिथिर, महो द्रग्नेिऽशिथिरत्याय, चतुर्थेऽदृश्चतूरात्रस्य गृह्य, चतुर्थ वा अहश्चतूरानस्य शिथिर, महो द्रदिनेऽशिधिरत्याय, चतुर्थं चतुर्थेऽहुनहींनस्य गुह्य, तुर्थ चतुर्थ ५ चा अंहुम्हीनस्य शिथिर, महो द्रहिनेऽशिथिर- त्वाय, न द्विरात्रेऽवकल्पते, द्वै वा एते छन्दसी गायत्रं च त्रैष्टुभं चा,ऽछन्दस्कूमनायतुन गृहीते, इनायतनौ यजमानो भवत्यु, तरैऽहुन् द्विरात्रस्य गयो, रात्रिमेायतनमभ्यतिरि- च्यते ॥६॥ अकुपोऽद्वाभ्यो, देवाश्च वा असुराचास्पर्धन्त, ते देवा एतमपश्यप, स्तमगृह्णतु, तान- सुरा ना वर, ताभ्यस्पादाभ्यस्त्वं, नैनं भ्रातृव्यो दभोति य ए॒तं गृहीते, मन्ति वा एतत् सौमु५ यदृभिपुण्वन्त्ये,-पाय सोमस्यातिमोक्षणी तुन, यानानुशन् ग्रुहन्त्ये, ५ वा एते लोकर यजमानोऽन्वत्रिमुच्यते, विवा एतद्यज्ञश्छ्यिते यत् सवनानि सतिष्ठन्ते, यदे- वान शून पुनुरप्यस्यति, यज्ञस्य संतृत्या अविछेदाय, वृष्टय वा एवं गृह्यते, मरुन्नामानि हि, वर्षति पर्जन्यो यत्रैप गृह्यते, ऽनि प्रातः सवनात् पात्वस्मानिति, सवनानि वा एतेन देवा असुराणामवृञ्जत, संवनान्येवतन यजमानो भ्रातृव्यस्य युक्ते, ऽनये त्या प्रवृहामि गायत्रंण छन्दुसति, छन्दारसि च वा एतेनु देवताच देवा असुराणामवृञ्जत, छन्दारसि चैय- तेनु देवताश्च यजमानो भ्रातृव्यस्य वृक्ते, चतुराधनोति, दिगो वा एतेन दे॒वा असुराणाम- वृञ्जत, दिश एतेन यजमानो प्रातृव्यस्य वृक्ते, जीवग्रहो वा एप सोमस्यो, हुतस्य यन- मिपुतस्य गृह्यते, यजुपा च वा आहुत्या च यः संततो, यजुवेदनाहुति जुहोति यजुपा [७] मै १,३,३६ । तै. सं. ६,६,९-२० ।

·[३९] मैत्रायणी-सीहतायाम् [ काण्ड ४, प्रपा०५, अनु. ७-८ . गोहत्या च युनर सतनोति, देवां वे सौममगृहत, सजापतिरयेद्, यो वा इह प्रथमः सौ ग्रहीप्यते स इदै भविष्यतीति, स एमगृहीत सोऽभवद्, यो भूतिकामः स्यात् से एत गृहीते, भवति, यदि शक्नोति ग्रहीतुमुभी भवतो, यदि न शक्नौति ग्रहीतुमुभौ न भवता, पराचीनन प्राणां गृहीत३च्यः, पगड् हि सं पाणः श्रियोऽन्तमगछ, दनिता ग्रहीत३च्यो, ऽपानर हि सं तमगृहीत, प्राण्यापान्यांच्यपानवा ग्रहीतच्यो, ऽन्यवानर हि से तमगृहीत, यानुत् प्राणानिछिन्द्याद्, यदि व्यानुद्धिरण्यापिदध्या, दुमृतर वे हिरण्य, मम॑तनै प्राणान्सदधाति, सफ़ेदभिपुणौति, सट्टहास्यै, को वे प्रजापतिः, प्रजापतिमेामोति, चतुःसक्तिना ग्रहीत३व्य, चतुःस्रक्तिना या एत प्रजापतिरगृहीत, से सर्वासु दिसात, से सांसु दिनुभोति य एर वान्त चतुःसक्तिना गृहीस्ते, ऽपो वे सोमस्य रस: प्र- विष्टः, सौमुमार रसो, या वा इदै गांची संजम्मान अन्योन्यार हत एवंर वा एतो संज- ग्माना अन्योऽन्यस्येन्द्रियर जीर्य र विनिहत, स्तयोगी एप रसो यदेधि, यदुना जुहोति स्वनवनी रसेन शमयति ॥ ७॥ १४ कृष्णशीपनियो, मेपी सारस्पती, नर्बुः सौम्यः, श्यामः पाणः, शितिपृष्ठौ वाई- स्पत्यः, पिर्शको वैश्वदेवों, वृष्णिन्द्रः, कुलमापो मारुतः, सहित ऐन्द्रामो ऽधो- रामः सावित, पत्तो वारुणः, प्रजापतिः प्रजाः सृष्ट्वा रिरिचानोऽमन्यत, से एमिकाद- शिनीमपश्यत्, तयात्मानमाग्रीणीत, यत्रों में प्रजापति, स्वयं एवर विद्वानेतामेकादर्शिनीर विभति यदेवांस्पात्मन उनै तदापीणीत, प्रजापतिः प्रजाः सृष्व रिरिचानोऽमन्यत, सं एता- नीन्द्रियाणि वीर्याण्यपश्यन्, तानि द्वन्द्वमात्मानमभिसमनभीता,-ऽऽत्मनियो, चासरस्वती,- -न्द्रिय र समा बाचं चन्द्रिय चात्मानमभिर्ममबभीन, पुष्टिः पीणो, म वृहस्पतिः, पुष्टि न चात्मानमभिसमयभीत, चल र बिय देवा, जयमिन्द्रो, बलं चैत्र वीर्य चात्मा- नमभिसमनभीती, जो मरुनः, सह इन्द्वानी, जिथ सहयात्मानमभिसमयभीत, चाय सावित्री, निरुत्वाय वाठणं, मानाय सर्या उपयध्यन्ते, निय सर्वा देवना, माम्प नाम्पा उपाध्यन्ते, मिनत्वपिन मारस्वत्य,-५ यत् साम्पः, सामो रनाभी तोऽस्मिन् दधारय, यन् पाणः, प्रजनन र य पूर्व, प्रजननाय, ना ह- संति, वैचारिमाः पूजा, नया एतत् पुरस्तादासा गानामत्याही, दयो प्रण यमाः [Cliy६६." - . .

·काण्ड ४, प्रपा० अनु० ८-९ अध्वरादीनां जगणां विधि।। , पूर्जा अनुकाः करोति, धुमिन्द्रो, विमरुतो, विशु वा एतत् क्षत्रीय नियुनक्त्य, यो विशु. मेव क्षत्रापानुकां करोत्यो, ज इन्द्राग्नी, ओजसा या एतदिशं क्षत्रीय परिगृह्णात्या, लब्ध आग्नेये, आलब्ध ऐन्द्रो, इधैर्य ऐन्द्राग्ने आलभ्यते, ब्रह्म चैत्र क्षत्रं च सयुजा अक, नियन्द्रश्च भूयिष्ठभाजी देवतानां तस्माद्राह्मणश्च राजा च भूयिष्ठभाजी मनुष्याणां, प्रसाप सावित्री, निवरुणाय वारुणः, समुद्रौ ८ घरुणो, दक्षिणा समुद्रौ, यद्वारुणों दक्षिणा आलभ्यते, यजमानस्य निर्वरुणत्वाय, तद्वा एषाम्यनूक्ता । सुचौ असि वरुण यस्य ते सप्त सिन्धवः । अनुक्षरन्ति काकुंदर सूर्म्य सुपिरामिव ।। इति ॥ ८॥ ये देवानां बैलपतयस्तैम्यो दक्षिणा) आलभ्यन्ते, तस्मात् गुर्जा दक्षिणाभिर्जयन्तीर्यन्ति, यदानेयः सौम्यो वाहस्पय॑स्तै मामालभ्यन्ता ओज एवैतंद संघीयते, बदामर्यच वार्हस्पत्य॑श्च सौम्यमभितस्तैजसा च वास्मिा एतहह्मवर्चसेन चोभयंत इन्द्रियं परिगतात्य, कादश या एतेषां पशूनां देवता, मेपी सारस्वती देवतानां द्वादशी, यदेपोतिरिच्यते तस्मात् स्त्रियः पुसौऽति- रिच्यन्तै, ऽथ द्वै एकस्य रशने, द्वै एकस्य, तस्मात् वियं जातां परास्यन्ति, न मास, -मथ खिय एवोतिरिच्यन्ते, य५ या अमुमिन्द्रो वृत्राय चनं प्राहुरत् सं धांभवद्, यदा तेजा आसीत् से स्फ्योऽभवद्, यन्मध्य५ से रथो, यजधन५ सं यूपी, स्फ्यन परिलिपति, रथाःण विमिमीते, यूपो भवति, वैज्र एवर्ष सैभ्रियत, एतावती यो ड्यै पृधियी यावती वैदि, चव एकादुर्शिनी, तिरश्ची मिनोति, बनेण वा एतदिमा जयति, दक्षिणत उन्नता सेतृव्या, देवयंजनस रूप, मथो वज्र वा एतद्यजमानो भातृव्यायोच्यति, यो मध्यतः समा मेव्याः, समत्वाय, सम५ हि पशवोऽनपतिष्ठन्ते, पशुभियनसभ्यश्च दधाति, ये कामयेत, पितृलोक अनुयादिति, तस्यौपरसंमिता मिनुयात, पितृलोके. एवं ऋोत्य, - ये कामयेत, मनुष्यलोके अनुयादिति, तस्य मध्यसमिता मिनुया,-न्मनुष्यलोक एवं भोत्य, थ य कामयंत, देवलोक अध्नुयादिति, तस्य चपालमंमितां मिनुया, देव- लोक एवं अध्नोति, तासार वा एषा समृद्धतमा यो चालसंमिता, तस्माचपालसंमिता मेतच्या, समृद्धत्वाय, यस्य पादुपस्थः पुरस्तान्निवं ते मिनुयाद्, यं कामयेत, भ्रांत- [सुदेवो असि वरुण ८,६९,१२, अपर्व २०,९२,९ नि ५,२७] [९] तै. सं. ६.२.४॥ मै.५० ·[३९] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड ४, प्रपा० ५-६, अनु० ९-१ व्याय लोकै कुर्याद, यजमान निर्याधेतैति, भ्रातृव्यायैव लोक करोति, यजमान निर्यात, ऽथ यस्य पुरस्तादुपस्थः पानिर्णतं ते मनुयाद्, यै कामयेत, यजमानाय लोकै कुर्याद् भ्राहव्यं निर्घातति, यजमानावं लोक करोति, भ्रातृव्यं निर्वाधते, सर्वेऽनिष्ठाः कार्या, यो अनिष्ठा अश्रुयस्तो अनिष्ठाः काया, सैन सर्वेऽग्निष्ठा, अथ सदनिष्ठदिधि रशना विहि- यन्ते तेन सर्वऽग्निष्टो, नाना वो एतेषां पशवो, नाना देवता, अथ ये एपं द्वादशौ यज- मान एवैतस्य पशु, यदस्मै पर्श न निर्दिशेत् वद् प्रमायुको यजमानः स्याद्, ये द्विष्यात् । चूयात् ।। असौ ते पशुः ।। इति, तमेवास्मै पशु निर्दिशति, प्रमायुको भवति, यभिचरेत् ।। हुर्दमहममुमामुष्यायणमर्मुष्याः पुत्रमिन्द्रप्रेणाभिनिधामि ॥ इत्यभिनिध्या, दिन्द्रयजेणैवैनम- भिनिंदधाति, प्रमायुको भबृत्य, थो द्वादशस्यैव मासोऽवरुद्धधै ॥ ९ ॥ १७-२१ [२२९०]. ॥ इति खिलकाण्ड़े सप्तमः प्रपाठकः ॥७॥ ५ अथाटम प्रपाठका। मनीचे पाण्यास ५, स्तेपार समाहुन्यमानाना५ यात्रुन्तोऽसुरा उपशृिण्वरस्तावन्तुस्तैदही- भव, नथु यो पुती तहाँसुराणां ब्राह्मणो आस्तां तृष्टीर्यस्त्री, ता अनुवर, चिकित्सतं ना इति, ता अचूता, मनो यज्या धै श्रद्धादेवोऽसी, मानि नौ पात्राणि देहीति, नानि चो आभ्यागददात्, तान्यनिना समक्षापयता, तान् ज्यालानृपभः समुलेट्, तर सा मेनिरन्व- पद्यत, तस्य स्मृतौ यान्तोऽसुरा उभृिण्वरस्तावन्तस्तदहुन भव, -स्ता अब्रूतां, मनो यज्या वै श्रद्धादयोऽस्य, नैन त्व ऋषभेण याजयाचति, तेन वा एनमयाजयतां, तस्य श्रोणि- मनुवत्ता सुपूर्ण उदमनात्, सां मनाद्या उपस्थापयत, वा सां मेनिरन्वपधत, तस्या वदन्त्या योन्तोऽसुरा उपमृण्वस्तावन्तस्तदहुन भुवर,स्ता अवता, मनो यज्वा वै श्रा- देवोऽस्य, नया त्या पत्न्या याजयाचेति, तौ प्रौक्ष्य पर्यनिं कृत्वैध्मावहिरछता, से इन्द्रो- ऽये,दिने ते असुरमाय मर्नु पत्न्या व्युर्धयता इति, तमिन्द्रो बाझो बुपार्ण उपैन, सो ऽववी,न्मनो यज्या वै श्रवोऽसि, या यानि त्वा, कतमस्त्वमसि ब्राह्मणः ।। [१] ते स. ६.६६ । कपि ४६,४ । , १ ·काण्डर, प्रपा० ८, अनु० १-२] अध्वरादीनां श्याणां विधिः [३९५] कि ब्राह्मणस्य पितरं किमु पृछसि मातरम्। श्रुतं चैदृस्मिन् वैद्य५ स पिता से पितामहः॥ .. " कनेत्या, भ्यो ब्राह्मणाभ्या, मितीशेऽहै ब्रामणयो, रितीपेि होत्य, वी, दतिथिपति- चावातिथीनामीष्टा ईति, सं द्वितीया चैदिसुद्धन्तुमुपापद्यत, वा माहिविभ्रता ऐतां, तो अबूता, किमिदै कुरोपी,तीमै मनु५ याजयिष्यामीति, केनति युवाभ्यामिति, ता अवित्ता, मिन्द्रो विति, तो न्यस्येमाहि: फलायेतां, तो यावतां पुरस्तावन्दुः प्रत्यत्।। तो शथवाफ्याभवता, नशस्य चैवापस्य च जन्म, से मनुरिन्द्रमब्रवीत्, से मे यज स्थापय, मां से यज्ञौ विकृष्टोऽभूदिति, सोऽनवीयत्काम एवामालब्धाः स ते कामः समृध्यता, -मोत्सृजेति, ताया उसृजन, तद्वया एवं, पानीवृतस्त्वाष्ट्रः स्यात्, स्वाट्री हि पुर्शवो, 'वाचीन नांग्याः कार्यो, ऽवाचीन ५ हि नाभ्याः खिया वीर्यवद्, व्यवृदिलनाति वा एकादुर्शिनी यज्ञ, यद पानीवतः, प्रत्युत्तब्ध्यै ॥ १॥ अमुष्मिन्य लोके यजमानो युभूपत्य, सुष्य खलु वा आदित्यस्यासौ लोको, यत् सौरीभ्यां जुहोत्यमुस्मिन् वा एतल्लोके यजमानो भवति, द्वाभ्यां जुहोति, द्विपायजमानः, प्रतिष्ठित्य, हिरण्यमवाय जुहोति, हिरण्यज्योतिपमेवैन५ स्वर्ग लोक गमयनि, युद्धेन जुहोति, दक्षि- णानार वा एपोऽन्वारम्भौ, यो गछ स्वर्गछैत्यु, डरति, स्वर्गस्य लोकस्य समष्टये, रूपर घो रूपैणारभ्युमीति, रूपर हिरण्य५, रूप पशव, स्तुओं को विश्ववेदा विभुजस्वित्ये, व तुर्थो विश्ववेदा यदुर्भि, रेप वैत वेद यो दक्षिणीयो, योऽदक्षिणीयं, एतत्ते अग्ने राध एति सौमच्युतामित्य, गीधे वा एतदीयते, तत् सौमध्यावयति, तमित्रस्य पथा नयैत्ये, व मित्रस्य पन्या यद्य, आग्नेयोनीधे जुहोत्या, मेयर ह्यांनीघर, वारुण्या द्वितीया, यद्यनो वा स्थो वा दीयते वारुण हि वेद, ऋतस्य पृा प्रेत्ये, -4 वा ऋतस्य पन्धा यान- चन्द्रदाक्षिणा इति, चन्द्रर हिं दीर्यते, . ब्राह्मणमद्य ऋध्यास पिनुमन्त पैतृमत्यमित्ये, श्रामणः पितृमान् पैमत्पो य आर्षेयः शुश्रुवा, सुधातुदक्षिणमिति, सुर्धात्येवांस्य यह धाति, विस्वः पश्प, ३व्यन्तरिक्षामित्व, द पूर्व प्राप्य वदति, यतस्व सदस्यरित्य, रातीयन्ति वा एत एतस्मै देवत, ईश्वरी ब्राह्मणाः सोमपाचक्षुपापहन्तो, स्वानेव शमयत्यु, स्मद्राना मधुमतीर्देवो गछत, प्रदातामादिशति, तथा हैनमसुत्रागछन्ति, बईमर्या यज्ञपी,- [.मे. १,३,३७ । तै. स. ६,६१। कपि ४४,४१ का ७,४५-४६ । अव ९,१०-१२। + ·[ ३९६] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड ४, प्रपा० ८, अनु. २-३ , ति ह माह यज्ञयचा राजस्तम्मायन, वा हुतो मनु३च्या दक्षिणाश्च्यावयन्ति, नौमुत्र गन्तीति, यदाहा, ऽनवहायास्मान् देवयानेन पर्था सुकेता लोके सीदत, तंत्रः सस्कृत- मिति, तथा हैनमिहं चामुन चांगछन्ति ॥२॥ नन्ति वा एतत्सोम५ यदभिपुण्वन्ति, यह वो एतद् मन्ति, यद्दक्षिणा दीयन्ते यज्ञ वो एतदृक्षयन्ति, तक्षिणानां दक्षिणावर, यत्तदश्यन्ति, सौ 4 लोको माध्यंदिनर संवन ५, यन्माध्यंदिने सपने दक्षिणा दीयन्ते, सर्गस्य लोकस्याकान्त्यै, बहु देयर, सेतु ५ वा एतत् कुरुते, स्वर्गस्य लोकस्य समष्टये, हिरण्य५ हस्ते भवत्री, थ नयति, सुत्य व हिरण्य५, सत्यैनना नय॒त्य, ग्रेण गार्हपत्यं, जघनेन सद, स्ता उदीचीरुत्सृ- जन्त्यन्त चात्यालं चाग्रीधं चै, तेन वा अङ्गिरसः स्वर्ग लोकमाय५, स्तमनाः पन्थामपिन- यति, द्वाभ्यां गार्हपत्य जुहोती, मी तैनाक्रमत, आग्रेयांनी], अन्तरिक्ष तेना, अy यद- क्षिणा दीयन्ते स्पर्ग तेनु लोक, मनीधेऽग्रे ददाति, यज्ञमुख५ वा अग्नीद, यज्ञमुखमेव नापा- ग, थो अग्निवे सर्वा देवता, देता एास्य क्याभीष्टाः प्रीता भवन्ति, ब्रह्मणे ददाति, प्राजापत्यो वै ब्रह्मा, प्रजापतिमेवं तया प्रीणात्यू, विग्भ्यो ददाति, हौत्रा एवं तया प्रीणानि, यो मुदस्येभ्यो ददाति सोमपीथ तया निष्फ़ीणीते, यामायाय शुश्रुधुपे ददाति छन्दासि तया प्रीणाति, न हि तस्माईन्ति सोमपीथ निष्क्रीय, यामायाय शुश्रुपे ददाति देवलोकै तया मभौति, यामनायाय शुश्रुर्बुपे मनुष्यलोके तया, यामगृहप्ताय ददाति वनस्पतयस्तया प्रथन्ते, यार यांचमानाय ददाति भ्रातृव्यं तया जिन्वति, यो भीपा क्षत्रै तया नमात्ति, यो प्रतिनुदंते सा व्याघ्री दक्षिणा, यत्ता पुनः प्रतिगृह्णीयाद् व्यायेनं भूतो प्रब्लिनीया, दन्यया सह अतिगृह्या, तथा हैन ने प्रलिनाति, यदर्ज देदात्या, मेयो वा अ३जो, न तेन प्रिय धामापति, यदवि ददात्य३व्यन्तैनापुजयति, यहां ददाति, चैश्वदेवी गौ, विश्वपां देवानां तया प्रिय धामापति, यासो ददाति, सर्वदेव ३त्यूर वै चासो, देवता एस्पि नाभीष्टाः प्रीता भवन्ति, यत् कृतान्नं ददाति मास तेन निष्क्रीणीते, यदनो चा रथ वा शरीर तेन, यद्भिरण्यं दद्वात्यायुस्तैन वीयः कुरुते, यंदेश्वं ददाति, प्राजापत्यो यो अश्वः, प्रजापतेरे तेन प्रिय धामापत्य, थो अमुष्यादित्यस्य लोक जयत्य, न्ततः पृतिहरें देयर, गद्री व प्रतिकृती, यन्मध्यतः प्रतिहत्र यान्मभ्यतो रुद्रमन्ययनयेत, तस्मादन्ततः, प्रति [३] में १,३,३७। ते स ६,६,१। कपि ४४,४-५। , - ·काण्ड ४, प्रपा. ८, अनु.३-५] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः। र [३९७] चुर्भानुर्वी आसुरैः सूर्य तमसाविध्यत्, मरिन्यपश्यद्, यदात्रेयाय हिरण्यं दंदाति तम एवापुढते, यो ज्योतिरुपरिष्टाद्दधाति, स्वर्गस्य लोकस्यानुक्शात्यै ॥ ३ ॥ ६ विश्वरूपो चा एतत्याष्ट्रो यजस्य व्युद्धममन्यत, यमुक्सामै व्युह्यते स एतान्युपश्यद्, यज्ञस्य निष्कृत्यै, यंदेवात्रु यज्ञस्य॒ व्युहूं तस्यैतानि निष्कृत्यै हूयन्ते, पट्टग्म्याणि भवन्ति, पर ऋतव, ऋतुष्वेवं प्रतितिष्ठति, त्रीणि यजुरापि, त्रीणि वै संवनानि, सवनान्येवा- जोति, नैवैतानि समिष्टय थप जुहोति, नुवंभिर्वहिष्पवमाने स्तुवते, तनव, ने प्राणाः, प्राणानवात्मन् धत्त, ऊतिष्ठन् जुहोत्यू, यो हि तिन् वीर्यवत्तरो, ये द्विष्यात तस्य तृष्णा तिर्छन् जुहुयात, प्राणानस्यान्तरति, सततं जुहोति, प्राणाना संतत्या, अविछिन्दन् जुहोति, प्राणानामविछेदाय, यद्विछिन्यात प्राणान् विछिन्याद्, य द्विष्यात्तस्य विछिन्यात्, प्राणानस्य विछिनत्ति, समानेन चिग्राहं जुहोति, समाना ३हीम प्राणा, यज्ञस्य वा एता आणी, एती चे विश्वामित्रो यज्ञस्याणी अपश्यत्, तद् यज्ञस्पर्वता आणी क्रियेते, यतो यह आदीयते तत् पुनर्निर्घया, इति ह स्माह भरद्वाजो, यतो वा एतय आदीयते तत् पुननिधीयते ॥४॥ पञ्चसवनों व यज्ञ, स्त्रीणि संवनान्यवभूयो, ऽन्वन्ध्या संवनानां पञ्चर्मी, पडिक्तो यज्ञो, यावानेव यज्ञस्तमालन्ध, यद्वै यज्ञस्यातिरिच्यते तरुणो गृह्णात्प, तिरिक्त५ वा एत-. य॒ज्ञस्य यहजीपो, धिषणमापवणे, तस्मात्तैनावभृथमभ्यवपन्त्य, ३योऽभ्ययुयन्त्या, पो हि वरुणः, सावर्रा अभ्य॑वयन्ति, ता हि साक्षाद्वरुणो, यहन्तीरभ्यवेयुः पशुनिर्वहेयु, स्य यत् स्थावर अभ्पवयन्ति, पशूनामनिहायो,-पो वै वरुणो, वातो वरुणो, यदु- दृश्चोत्रभृधमन्यवेयुरभीपूतः प्र॒जो वरुणो गृहीया, दध यक्षिणायभुमभ्यव्यंन्ति यजमानस्प निर्वरुणत्वायो, रु५ हि राजा वरुणचकारें, ति चात्वालात् प्रयन्तो बदन्त्ये, या अपरिपुरः पन्या अरक्षस्यों नासा आदित्य एत्य, मुष्य वा एतदादित्यस्य पर्थ इति शत ते राजन् भिजः सहस्रमित्य, प. पुराश्य वदन्त्य, पो यो एतद्भुपन्ति, पूर्वाभिराभिः पूर्वाचरन्त्यै, ककपाला भवन्ति, न वै पुरुषः कपालराप्य, एकवनमाप्नोत्य, यो एका वा इयं,- [४] मैं. १,३,३८ । ते सं. ६,६.२ । [५] मैं. १,३,३९ । ते. सं. ६,६,३ । कपि. ४५,५। बा. ८,२३,२५,२७, २०,१९,२३, ३८,२५ । काभ्र. ९.२३, २५--२१, २२,४,७,३८.२४ । ( उप हि राजा १,२४,८, नै स १,१,४५,१1 ७ ·- [३९८) मैत्रायणी-संहितायाम् [कार्ड ४, प्रपा०८, अनु. ५-६ मस्यामेव प्रतितिष्ठति, तृणं प्रास्य जुहोत्य, निमत्येव जुहोत्यायतनयत्य, न्धोऽधयुः स्याद्, यदनायतनै जुहुया, पवर्हिपः प्राजान् य॒जति, पूजा वै बहिः, पूजा एवं मृत्यौरुत्सृजत्या,- ज्यभागौ यजति, यताय, वरुण ५ यजति, निर्यरुणताया, अग्रीवरुणौ यजत्यु, भयंत एयर वरुणान् मुञ्चति, नानुयाजान् यजति, ने संस्थापयन्त्य, तिरिक्तमिव हि वन्मन्यन्ते, समुद्र ते हृदयम३प्स्यन्त, रिति मह सुचौपमारयति, यदेवात्रु रै क्रियते तच् शुमयत्य, भृय निचुङ्कुणैत्य, पभूध एवास्यप, तो य अजीप उत्प्लंघते ते भक्षयन्ति, सोमपीथमिव हि तन्मन्यन्ते, वरुणो वो जीपों, यक्ष्यणमात्मन्युञ्जीत, दाह, र्भ- क्षयितव्यमेव, पशवो वो गाजीपः, पर्शनेवात्मन्य॒क्ता ईति, वित्तो वरुणस्य पाशा इति, वरुणपार्शमेव विष्यति, प्रत्यस्तो वरुणस्य पाशा इति, वरुणपार्शमेव प्रत्य॒स्यति, नमो वरु- णस्य पाशायति, यरुणाशाय नमोऽक, रङ्गिरसो वा उत्तिातो रक्षारस्यनदतिष्ठ, स्तान्या एतेन बृहस्पतिरन्ववैत, तेभ्यो रक्षारस्यपाइन्, यदेतेनान्ववैति, रक्षसामपहत्यै, यदु यस्तोभं तेन वार्हस्पत्य, मय यत् त्रिस्तो, यो वा डुमै लोको, एभ्यो या एतल्लोकैम्यो यज्ञाद्रवारस्यपहन्ति, यदतिछन्दसा, सर्वाणि वै छन्दास्यतिछन्दाः, सवा एतच्छन्दो- मिर्यज्ञा क्षारस्यपहन्ति, यदानेय्या, मिर्वे सर्वा देवताः, सर्वाभिवी एतद्देवताभिर्यज्ञाद्रक्षा. स्यपहन्त्य, पोऽम्ययन्त्या, पो वै रक्षोनी, पो रक्षासि न तरन्ति, रक्षसामपहत्या, अनपेक्षमाणा आयन्ति, वरुणस्यानन्नवायाय, परोगोष्ट मार्जयन्ते, परोगोष्ठमेवं वरुणं निरं- वृदयन्ता, एधोऽस्येधिपीमहीति, निरुणा एवं भूत्वैधितुमुपयन्ति, समिसि, समेधिषी- महीनि, समिद्ध्या एवं ॥५॥ यः कामयेत, सर्यो मे यज्ञः स्यात् संरसा इति, स एतास्तिस्रो वशा आलभेत, यज्ञस्य सधैत्वाया,-या सरसस्वाय, वैश्वदेवी मध्यत आलभेत, रेतो वा एतन्मभ्यतो धाति, मध्यतो हि रतोऽनिरुक्तया प्रेचरन्त्य, निरुक्तमिव हि रेतो, यातयाम५ वा एतस्य देवताश्च ब्रा च, यद्वैश्वदेवी च बाईस्कृत्या च पशै भवतो, देवतानां च ब्रह्मणायातयामत्वाय, दुग्धानि वो एतस्य छन्दासि यातयामानि भवन्ति, छन्दस्येवं रसं दधाति, वाहस्पत्योमन्तत आल- भेत, ब्रह्म वै बृहस्पति, झुणि या एतदन्ततो यस्य यजमानः प्रतितिष्ठति, यह यज्ञ संतष्ठते मित्रोऽस्य स्विष्ट५ युवते, वरुणो दुरिष्ट र, यन्मत्रावरुण्यनूवन्ध्या भवति मित्रेण वा [६] कपि, ४५, ६॥ " ·प्रपा०८, अनु०६-८] अध्वरादीनां त्रयाणां विधिः । [३९९] . W . एन्मिाद्यज्ञस्य स्थुिष्टं मुञ्चति, वरुणेन धरुणारिष्ट, मुभयंत एनं मुक्त्वा यजमानाय प्रयछति, यथा वै लागलेनोरां प्रभिन्दन्त्येवमुक्थामुदानि यज्ञ प्रभिन्दन्ति, यथा मृत्युमन्वास्यत्ययमेपा युहस्य, यदुष्टुत५ यदुःशस्त५ यदिलोमं यदेतया कल्पयति, विदेवो वा ईजानः, सदेवोऽनी- जाना, ओ होनीजाने देवता शसन्ते, यथा वा अनवान् विमुक्तोऽमुकामत्येवमीजानादेवता अपुकामन्ति, पदाग्नेय उदवसानीयो भवत्य, निव सर्वा देवता, देवता एवं पुनरालभते,- किपालो भवति, गायत्रौ ३ निगायत्रन्दा, पञ्चकपाल: कार्य, पोतो यज्ञो, योवानेव यस्तमालब्ध, यत्र वा अदोऽना पुरुष प्रेमीतमादधति तनमुभि सत्यप, सर्वा एनमन्या देवता जहत्य, मिरेनं देवतानां ने जहाति ॥ ६ ॥ प्र यो ऋचा हु प्रयछति, यजुषा गुर्मयुति ग्रहण, स्तोत्राय वा ऋक्, शाय यजुः, संयुद्धे व स्तोत्रं च शखं च, संयुद्धे ऋक् च यजुश्चो, चर्चाि क्रियत, उच्चैः साम्रो, पाणु यजुपा, तें दे॒वा अमन्यन्ते, द५ यज्ञस्य शिथिमिनि, तत् पुरोरुचमुपादधु, रशिधिरत्वाय, देवता व सर्वा आशु सन्ते ग्रहे गृह्यमाणे, मह्यं गृह्णाति मह्यं गृह्णातीति, यत् पुरोरुग्, दे- तानाच्यावृत्यै ॥ जीया नाम स्थ, तो इमै जीवयत, जीविका नाम स्थ, जीवयत, संजीया नाम स्थ, तो इम५ सजीवयत ॥ इति यवान कविशति दर्भपिलोनि चावायु परिया, धाभिमन्त्रयेत ॥ प्राणापानौ त उपाश्वन्तर्यामौ पाता, ध्यान तु उपाशुसंवनः पातु, वांचं त ऐन्द्रवायचः पातु, दक्षतुं ते मैत्रावरुणः पातु, श्रोत्रं त आश्विनः पातु, चक्षुषी ते शुक्रामन्थिनौ पाता, मात्मानं त आग्रायणः पाव, ङ्गानि त उक्थ्युः पात्वा-युस्ते ध्रुवः पातु, स्तनी त ऋतुपात्रै पातां, मुधीन ते द्रोणकलशः पातु, कुक्षी वे कलशौ पाता, पुटपते चक्षुपे चक्षुः सने सान५ वाचे वाचं ग्रार्णाय प्राणे पुनर्देह्यस्म- स्वाहा ॥ इति जुहुया, देतंदु स्म को आह वासिष्ठः सात्यहव्यः, पात्रेषु या अहं ब्राह्मण वेद, यथा पुरुषः सकृदाहृतिमाहयते सक३चैव कुर्यानं ततः पुरों, यत् पुनः कुर्यात् प्रमीयेत, यद्यभिचरे देतदेव यजुरुदिनाथामिन्त्रयेव ॥ पुनरितथा ॥ ७ ॥ पुनरन्यानि पात्राणि प्रयुज्यन्ते, नान्यानि, योनि पुनः प्रयुज्यन्ते तान्यस्मै लोकाय, यानि न पुनः प्रयुज्यन्ते वान्यमुमै धेयाया, उथैदुक्थ्यपात्र पुनः प्रयुज्यत, आरण्यान्वी [८] तै. सं. ६,५,११।

·[४०२] मैघायणी-संहितायाम् [ काई ४, पा०८-१, अनु. १.-1 पशुः सप्तम आलभ्यते, सप्त वै शीर्पन प्राणा, असा आदित्यः शिरः, शीर्षन् वा एतत् प्राणान् दधाती,-न्द्रो वृव्रमह, न्स इमै लोकमम्युजय, दी तु लोक नाभ्युजयत्, तर विश्वकर्मा भूत्वा यजयद्, यद्वैश्वकर्मणों ग्रहो गुह्यते, मुप्यु लोकस्याभिजित्यै, यन्ति वा एश्तेऽस्मा- ल्लोका वैवकर्मण ग्रहं गृहने, पराञ्चो हि यन्तीश्वराः प्रमेतोः, वो भूतं आदित्य गुबीर, नि- य५ यो अदितिरिय प्रतिष्ठा, यदादिश्त्यो, ऽस्यमित्र प्रतितिष्ठन्ति, तयोरन्यमन्यमा पुरा- धीत पक्षसो गडीरन्, विश्वमन्यन कर्म कुर्वाणा यन्ती,-५ वा अदिति, रस्यामन्यन प्रति- तिष्ठन्ति, ता उभी सहा गृहीरन्नन्तं गत्वा, ऽन्तमेवं गत्वौभयो.कयोः प्रतितिष्ठन्त्या,-दि- त्यैनास्मिल्लोके, वैश्वकर्सनामुस्मिन् ॥१०॥ [२३१०] ॥ इति खिलकाण्डे अष्टमः प्रपाठकः ॥८॥ २० Ka- अथ नवम प्रपाठक. प्रवर्य। १ युर्खते मन उत युञ्जते धियो विना विप॒स्य पृहता विपर्थितः । यि होत्रा दधे ययुनाविदेका ईन्मही देवस्य सवितुः परिष्टुतिः ॥ देवस्य त्या सवितुः प्रस३वेऽश्विनो हुभ्यां पूष्णौ ईस्ताभ्यामादे ।। अधिरसि नासिरसि ।। २-३ उत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पते देवयन्तस्त्वेमहे । उप प्रयन्तु मरुतः सुदानवा ईन्द्र प्राश वा संचा ॥ ४ 4तु ब्रह्मणस्पतिः न देव्यैतु मूता । अछा वीर नयं पतिराधसं देवा यझे नयन्तु नः॥५ दुची द्यावापृथिवी अनु मेऽम साधा, मुध्यासमंधु मर्स्स्य शिरः॥ माय त्वा । मुखस्य त्वा गणे, देवीर्घम्ररिस्य भुवनस्य प्रथमजा मतावरी, अध्यासमा मुखस्य शिरः॥ माय त्वा । मुर्खस्य त्या शीणे ॥ इयंत्यग्र आसीदतो देव्यु, ध्यासमा मुखस्य शिरः। मसाप वा [१] आ ४,२-३ । चा ५,१४,११,४,३७,२,१,१०,२१,२४,२,११,५,२२,२६,६,१,९,३०,९,३०,३८-४०,११, ९.२८,१८,३७.२०,३,३७.१,३८,१,११,१०,३४,५६,३३,८९:३७,३-१९:११,३०-६३,५७.६५,३८,१७ । ५,१९:१२,४,३७,२,१.१३,३६,४०,२,२२,५,२८,३३,६,१,१०,४३,१०,३९:११,४,१२,९,२८,२०,७, २१,९३,३७,१:३८.१,१२,१०,३३,३४,३७,३-१०, ११,५९,६१-६६,३८,१७ । [युजते मन उत०। ५, ८१,१ ते. सं. १,२,१३,१, ४,१,१,१ ते आ. ४,२,१।देवस्य त्या सविता अथर्व, १९:५१,२ । उतिष्ठ ब्रह्मणस्पतेगक १,४०,१; ते आ. ४,२,२ । प्रेत ब्रह्मणस्पति का ऋ. १,४०,३; सा. ५६: ते. आ ४२२१ काण्व ·काण्डं ४, प्रपा. १, अनु० १-२) प्रयायः। [४०३ .. ३१ ३२ मुर्खस्य स्वा शीणें ॥ ईन्द्रस्यौजोऽसि पूर्जापुढे रतः ।। ऋध्यासमयु मुर्खस्य शिरः ।। मुखाय स्वा॥ मुर्खस्य त्वा शीणे ॥ मधु त्वा मघुला कृणोतु ॥ मुखस्य शिरोऽसि ।। य॒ज्ञस्य पढे स्थः।। गायत्री. ऽसि ।। त्रैष्टुभोऽसि ।। जागतोऽसि in मुखस्य रास्नासि सूर्यस्य रसा आश्रयस्व ॥ ष्णो अश्वस्य निष्पदास, प्णस्त्वावस्य निष्पदा धूपयामसि ।। वरुणस्त्वा धृतवतो धूपयतु मित्रावरुणौ ध्रुवेण धर्मणा ॥ अदितिष्टा देवी विश्वदेव्ययती पृथिव्यो। सधस्थे अङ्गिरस्वत्खनत्ववट, . देवानां त्या पत्नीविश्वदेव्यवतीः पृथिव्याः सधस्थे अङ्गिरसंधतु महावीरान् ।। ६-२८ अपेि त्या शौचिपे त्वा ज्योतिप त्वा हरसे त्वा । अभीमान्महिना दियौ मित्रों बभूव संप्रथाः ॥ २९ उत अवस आ पृथिवीम् ।। मित्रस्य चर्षणीभृतः श्रवो देवस्य सानसि । युन्म चित्रश्रवस्तमम् ।। देवस्त्वा सवितोद्वपतु सुपाणिः स्यङ्गुरिः । सुबाहुरुत शक्त्या ।। अजये त्वा, साधये त्वा, सुक्षित्य त्वा ॥ इदमहममुमामुष्याय॒णं तेजसा ब्रह्मवर्चसैन पY- हामि ॥ इदमुहममुमामुष्यायर्ण विशर क्षत्रण पर्युहामि ॥ इदमुहममुमामुष्यायुर्ण मुर्जया पशुभिः पहामि छुपत्तु त्वा वाक्, छुणत्तु त्यो, छुणतु त्या हविः ।। देवपुरश्चरंस, ऋध्याम ३३-३८ नमो वाचे, नमो वानस्पतये, यो चौदिता या च नोदिता तस्यै वाचे नमो, नभा ऋषि- म्पो मन्त्रकद्भयो मन्त्रविद्भयो मन्त्रपतिभ्यो, मा मामृप्यो मन्त्रको मन्त्रविदः प्रादु, वीर वाचमुद्यास जुष्टां देवेभ्यः स्वधावरी पितृभ्योऽनुमतान्मनुष्येभ्य, स्तन्मा देवा अवन्तु शोभापि, पितरोऽनुमदन्तु ।। गायत्री छन्दः प्रपद्ये, बिष्टुभं छन्दुः प्रपद्ये, जगुती छन्दः प्रपद्य, अनुष्टुभं छन्दः प्रपद्ये, पङ्क्ति छन्दः प्रपद्ये, छन्दारसि छन्दः प्रपद्ये ।। वानि नोऽवन्त, तानि नः पालयन्तु, नानि सां अछतु यो अस्मान् द्वेष्टि ये च वय द्विष्मः । ब्रह्मन् प्रग्येण प्रचरिष्यामो, होममभित, यमीद्रजनरोहिणौ पुरोडाशावधिश्रय, प्रतिप्रस्थातर्विहर, प्रस्तोतः सोमानि ॥ स्वा॥१॥ - गाय॥ ३९-४२ [मित्रस्य चर्षणीधृत: १ र ३,५९,६, तै सं. ३,४,११,५,४,१,६,३, ते आ. ४,३,२] [२] ते आ. ४,१-४। वा. ६,२२,२०.१९,३५,१२,३६.२३ ३८,२३।०३ ६,३१ २२,४,३५,४५,३६,२३,३८.२३॥ [ यो अस्मान (ऽस्मान) द्वेष्टिः । अथर्व १०,५,१५-२१,२५-३५,१६,७,५] ॐ ·[४०] मंत्रायणी-संहिवायाम् [ काण्ड ४, प्रपा० ८, अनु० -१ .. - एतत् पशुन् प्रत्या, निवर्तनु पशून दाधार, यदेतत् पुनः प्रयुज्यते तस्मादेतान् पश्यतः परीत्यै मन्त्य, तहतुपात्रं पुनः प्रयुज्यते, ऽश्व वा एतत् प्रत्य, चमेवैतेन दाधार, यंढे- वेत् पुनः प्रयुज्यते तस्मादे॒तस्याश्वस्येवास्ताच् शफौ, ऽथैदादित्यपात्रं पुनः प्रयुज्यते, गोर चौ एतत् प्रति, गमिवतन दाधार, ययिष्ठाभिनम्भिभूयिष्ठः सौमो गृह्यते तस्माद्गौईन्यमा- नाय॑माना पशुनो भूयिष्ठो,-ऽधैतच् शुक्रपात्र पुनः प्रयुज्यते, पुरुष वा एतत् प्रति, पुरुषमेव दाधारा, ऽसौ वो आदित्यः शुक्रो, रश्मय ऋतो, ऽन्तरमृत्पात्र, शुक्रपात्रं पुनः प्रयुज्यते, ऽन्तरे ३ह्यमुप्मादादित्यादृश्मयो, ऽथैतदुपाशुपात्र पुनः प्रयुज्यते, वि५ या एतत् प्रत्य, विमेवैतेन दाधारा, ऽथैतदन्तर्यामपात्र पुनः प्रयुज्यते, जार वा एनव प्रत्य, जामवतेन दाधार, प्रजापतिवी आग्रायणों, यद्वेष पुनः प्रयुज्यते तस्मात् प्रजापतिः प्रजा वेद, प्रजापती एतत् पात्र५ यद् द्रोणकलशौ, यदेव पनः प्रयुज्यते तस्मादय क्षयोऽस्ति, सप्त वै पात्राणि पुनः प्रयोगमर्हन्ति, तानि हि बन्धुमन्ति सप्त छन्दास, छन्दास वाग्, यावत्येवं योक्तामामोति, सप्त छन्दारसि, सप्त होवाः, सप्त ग्राम्योः पशव,-स्तानेोव- रुन्ढे, त्रीणि वै पात्राणि प्रत्यक्षवन्धूनि, परीक्षवन्ध्वान्यत् सवं, गायत्र्यैन्द्रबायर्व, स्त्रिष्टुप् शुक्रो, गत्याग्रायो, उर्छिन्न स्रावयित३व्यः, कोमो हास्य समधुको भवत्य, थो अजीमूतवर्षी पर्जन्यो भवति, ने चुमसमभ्युपाकुर्याद्, यचमसमभ्युपाकुर्याद् म॒तः प्रजाः स्यु, यांग्रे सर्पन्ति तेन पुनः सर्पयु, यदन्यैन संपेयुगी बेष्टुकाः स्यु, युपेन वा आहुतयः स्वर्ग लोकर यन्त्य, धर्युणा दक्षिणा, अवी यूपो मीर्यत, ऊधस्तिष्ठन् प्रतिगृणाति, स्वर्गस्य लोकस्य समुष्ट्यै ॥ ८॥ यो ज्येष्ठबन्धुः स्पात् स ऐन्द्रवायायान् ग्रहान् गृहीता,- बैन्द्रवाययो, य आमयावी से मैत्रावरुणाग्रान्, प्राणापानौ हि मित्रावरुणी, यः पश्चात् सोमपीथः से आश्विनोग्रान्, पश्चैव- ३ह्मती सोमपीथमानुपाता, यो ब्रह्मवर्चसंकामः स शुक्रा, स्तेजो 4 शुक्रो ब्रह्मवर्चस५, योऽभिरेव से मन्थ्यग्रा, नार्तवा एतत् पात्र यन्मुन्धिपात्र, य आनुजावरः स आग्रा- यांग्रा, ५ घाग्रायण, ऐति यो एप यज्ञमुसाद्य ऐन्द्रयावांग्रेभ्यो हेभ्योऽन्यांग्रान् हान् गृहीते, धारयेयुस्त५ ये कामाय गृह्णीयां, दीन्द्रवावर सादयेद्, यथापूर्व५ वा एतद [९] कपि. ४६,६। वा. २,१३,१३,५:१०,३२,१९,६,२३,३८ । काष्य, २,२९,१४,५,११,४५,०१,५,२५,४० । - ·कापड , प्रपा०८, अनु०९-१०] अध्वरादीनां त्रयाणां विधि [20] - - क्रियते, न यज्ञमुदिति, यद्यानापूर्णः स्कन्देर्दुपु वा दस्येदितरेभ्यो हेभ्यो निगुलीयाद्, यथा पिता पुत्रान् क्षित उपधावत्येवं तद्, यदीतरे ग्रहाः स्कन्दपुरुष वा दस्येयुरामायणानिलीयाद्, यथा पुत्राः पितरं क्षित उपधावन्त्येवं तद् द्रोणकलशान्निगीन्त, एवं वा एता योनिः, स्ववि यौननियन्तै, ऽस्कन्नत्याय, सौमः स्कन्स्थति, तमितो गृहीप्यामीति तस्य वा एष परिशये, या या एतमुचनयत्यथैप उभयतःशुक्रो, ऽयो सर्वतःशुक्रः, पशुभिवी एप व्युध्यते यस्य सोमः स्कन्दति, व्युस्य यज्ञश्छिद्यते, पायो वै पृपदाज्यर, यत् पुपदाज्य जुहोति, पशुभिरेन५ सम्यञ्चं दधाति, मनो ज्योति पतामाज्यस्य विछिन्नर यझर समिमै दुधात्विति, यमेवं संधाति ॥ वर्धतां भूतिभा घृतेन मुञ्चतु यह यशपति- महसः । स्वाहा ॥ इति जुहुया, दिय५ वा एतस्य गृहाति यदाछेती, ये भूति, स्याँ एनधि मुञ्चति, द्रुप्सचस्कन्द पृथिवीमनु यामित्य, भिमृशति, होवास्वनुत् प्रति- धापयति, यत्रिशद३पोऽन्वतिपिञ्चत्या,-पो हि यजौ, युझे ५ वा एतस्य विमभते यस्प पशु विमते, व्युस्य यज्ञश्छिद्यते, यवदानं न विन्देत्तदाज्यस्यावयेत, सर्वा वा अन्या देता यातयाम्नीः, प्रजापतिरेायातयामा, प्राजापत्याज्यं, प्राजापत्या देवाः, पूजा- तिहुतमेपास्य भवति, यदि कामयेत, ये पर्वा ५ व्यमाथिपत त आतिमा युरिति, कुर्विदुर वमन्तो यवं चिदिति, नमउक्तिमत्य अचानीधे जुहुया, मउक्तीपार वृदक्ते, ताजे- गातिमार्छन्त्य, पायपदी, यगर्भस्यायेदवदानान्यतिरेचयेद्, यावयेत् पोधितस्य हुर्विषो नविद्येद्, रसेन जुहोत्य, व प्रोक्षितस्य हुर्विपो यति, नावदानान्यतिरेचयति।।९।।१७-१९ यथा ये शालेयर सुश्वत्सर, स्तस्य॒ यथा पक्षसी एवै पक्षसी, यथा मध्यमौ वर्श एवं दिवाकीवर्षी ५, यथा या इर्द५ शालायाः पक्षसी मध्यम वशमुभिसमार्गहन्त्येव या एतत स- वत्सरस्य पक्षसी, दिवाकीय॑मभिसंतनोति, यथा मध्यमो वश एवं दिवाकीवर्य, यदेष शिधिरः स्यादवशीर्येत, यदुतस्मिन्नहन्येते हा गृह्यन्तै, ऽहो द्रदिनेऽशिधिरत्नाय, शुक्राया पृतदेयता भवन्ति, श्रेष्टुभो वै शुक्र, स्त्रैष्टुभमेहः प्रत्युत्तब्ध्यै सयवायु, सौयाँ ग्रहो गृह्यते, सौर्यः पशुरालभ्यते, ऽसा आदित्य एतदह, स्तर साक्षानोति, पंड् ग्रहा गृह्यन्ते, [द्रप्सचाकन्द पृथिवी० । १०,१७,११; अबर्व १८,४,२८, ते सं ३,१,८,३,४,२,८,२,९५, त. आ. ६.६,१। कुविदङ्ग यवमन्तो। . १०,१३१,२, अधर्व, २०,१२५,२, है, सं १,८,२१,१,५,२,११,२७ ते. बा.२,६,१,३] " ·[४०४ मैत्रायणी-संहितायाम् । [काण्ड ,प्रपा. १, अनु०१-४ ४४ ४५ ५४ यजुयुक्त र सामभिर्मक्तस्ता विश्वामिभिः संभृतं दक्षिणाभिः । अंतत पारयिष्णु५ स्तुभी वहन्तु सुमनस्यमानाः ।। भूर्भुवः स्थ, देवस्य सवितुः सर्वे, वृहस्पतिप्रसूता ॥ ओमिन्द्रवन्तः प्रचरत ॥ २॥ याय त्वा.।। माय त्वा ।। सूर्यस्य हरसे त्वा ॥ देवस्त्वा सविता मानत ।। पृथिव्याः संपृचस्पाहि ॥ अपि त्वा, शौचिपे त्या, ज्योतिपे त्वा, तपसे त्वा । अचिरसि, शोचि- रसि, ज्योतिरसि, तोऽसि, सूर्यस्य पुस्तपः ॥ ४६--५२ मसीदख मुहं असि शौचस्स देववीतमा।वि धूममने अरुप मेध्य सृज प्रशस्त दर्शतम्।। ५३ अञ्जन्ति ये पृथयन्तो न विप्रा चायन्तो नामिना तपन्तः । पितुर्न पुत्र उपसि प्रठा आ धौ अनिरभूतो न सादि ।। अनावृष्टासि पुरस्ता, दोराधिपत्या, आयुर्मे दाः, पुत्रवती दक्षिणत, इन्द्रस्योधिपत्ये, जो मे दाः।। सुपदा पश्चात्, सवितुराधिपत्ये, चक्षुर्मे दाः ॥ आश्रुतिरुत्तरतो, मित्रावरुणयोरा- धिपत्ये, श्रौ म दाः ।। विधृतिरुपरिष्टाद्, बृहस्पतेराधिपत्ये, वाचं मे दाः ॥ ब्रह्म मे दाः, सत्र मे दाः, पयो मे दाः ॥ मनोरंवासि भूरिपुत्रा संपसदना, विश्वाभ्यो मा दुश्माभ्यस्पादि ५५-६० चिसि ।। माहा मरुद्भयः परिश्रयस्व ।। मासि ।। मासि ॥ प्रतिमासि ।। निमासि ॥ संमा- सि | उन्मासि ॥ अन्तरिक्षस्यान्तधिसि ।। दिवः संपुचस्पाहि ।। ६१-७० अहन विभर्पि सायकोनि धन्या । अर्हनिष्कर यजत५ विश्वरूपम् । अहनिदं दयसे विश्वमा धन्ना । औजीयो दस्तदस्ति ।। गायत्रोऽमि ।। त्रैष्टुभोऽमि ॥ जागतमसि ॥ मधु । मधु । मधु ।। संचितो धर्मः ||४|| ७२-७६ ॥३॥ [३] ते आ ४,५,१-५। वा ७४७,३-१२,३८,९,१७,११,३७ । काण्व ९,१३,३७,३-१३,३८,९१७,१२,३७ । [सर सीदस्थ मह ( महो) असि: 1 १,३६,९, तं स ४,१३,३ ते आ ४,५२, । भजन्ति यं प्रथयन्तो०। ऋ ५,४३,७, ते आ ४,५,२ । मायुमें दा । अथर्व २,६७,४ । चश्में दा । अर्व २,१७, ६. श्रोत्र मे दा. । अथर्व २,१७,५] [४] ते आ ४,५,५-७। वा. ४,१९,१२,५३,३७,१३ । काय ४,२५,१३,५४,३७,१३ । [ अहन विभर्पि साय- कानिः । स २,३३,१०, ते आ४,५,७] ·काण्ड ४, प्रपा० ९, अनु० ५-६) प्रवर्यः। [४०५] . - - दश प्राचीर्दश भासि दक्षिणा, दश प्रतींचीदेश भास्युदीची, देशीधी भासि सुमनुस्य- मानः ।। सा नः प्रजो पशुन् पाह्यरणीयमानः ॥ अनिष्ट्वा वसुभिः पुरस्ताद्रीचयतु, स मा रुचितो रोचय ॥ पितरस्त्या यमराजानः पितृभिर्दक्षिणतो रोचयन्तु, स मा रुचितो रॉचय । सविना वादित्यैः पाद्रोचयतु, स मा रुचितो रोचय ।। मित्रावरुणो सोत्तरी मुरुद्री रोचयेताप, स मा रुचितो रौचय ।। बृहस्पतिष्ठा विश्चर्देवैपरिष्टाद्रोचयतु, से मा रुचितो रॉचय ।। देव घुर्म रुचितस्त्वं देवेष्वा, सुरुचितं माँ देवमनुष्येषु कुरु, रुचं मयि धेहि, रुचिरसि, रुचोऽसि, से यथा त्व५ रुच्या रोचस एवमई ५ रुच्या रोचिपीय, तवे में रोचमानस्य रोचो भूयासु, धोजिसि, ध्राजोऽसि, स युथा त्वं धाज्या भाजस एवमह भ्राज्या धाजिपीय, तव मे धाजमानस्य भ्राजो भूयामु, जिरसि, भ्राजोऽसि, स यथा त्यै भ्राज्या भ्रांजस एवंमुह भ्राज्या भ्राजिपीय, तवं मे भ्राजमानस्य भ्राजो भूयासुः ।। ५ ॥ ७७-८४ अपश्यं गोपमिनिपयमानमा च परा च पर्थिभिश्वरन्तम् । सं सुधीची से विपूचीसाना आघरीवर्ति भुवनेष्वन्तः ॥ गों देवानां जनिता मतीनों मतिः कुर्वीनां पतिः प्रजानां धी त्रस्य ।। सं देवों देवेन साथ- घा यजत्र सं५ र्येण रोचते ।। हृदै त्वा, मनसे त्वा, दिवे त्वा, सूर्याय त्वा ॥ अमि- ममध्वरै दिवि देवेषु हौवा यछ । धुर्ती दियो रजसो विभाति पती, पृथिव्या धोरोरन्तरिक्षय धर्ती ॥ देयों देवानाममर्त्यस्तपोजा अप्सु प्रावीः ॥ विश्वासा सुवां पते विश्वस्य भुवनस्पते विश्वस्प मनुसस्पते विश्वस्य वचसस्पते विश्वस्य ब्रह्मणस्पते ॥ देवधुचं देव धुर्म देवान् पाहि तपोजान् ।। वाजमस्मिन्निधेहि देशयुवम्॥ मधु माधीभ्यां, मधु माधूचीभ्यां, मधुमान् दे॒ववीतये ॥ समभिर- मिनागत, सै देयो देन सवित्रा यजत्र, सं५ सूर्येणारोचिष्ट स्वाहा ॥ समग्निस्तपसागत, से देवा देवेन सचित्रो यजत्र, सं५ सूर्येणायुक्ता,-ऽऽयुदोस्त्वमस्मभ्यं धर्म वक़दा असि, पितासि पिता नो बोधिीमहि त्वा, नमस्ते अस्तु, मा मा हिसीः ॥ त्वष्ट्रिमन्तस्त्वा सपेम ॥६॥ ८६-९८ [५] . आ ४,६१ का १६,६४-६६ । काण्व १७,६४ । {६] ते आ४७१-५ वा ३७,१४-२०६३,६३४१८,५३।२०,११३८,१६ । काय ३७,१४-१५,२०२३२१, ९३,३८,१६ । [ अपश्यं गोपामनिपद्यमानमा० । १,१६४,३१, १०,१७७,३, अथर्व ९,१०,१६, ९, आ २,६, ते आ ४,७,१ नि १४,३] ·मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड ४, प्रपा. ९, अनु. ५-६ देवस्य त्वा सवितुः प्रसश्वेऽश्विनो हुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यामादे ॥ अदित्या रास्नासि ॥ इंडा ऐह्य, साय, दिता एवं, साहि, सरस्वत्यैा, सावहि ।। ९९-१०१ यस्ते स्तनः शशयो यो मयोभूयेन विश्वा पुष्यसि वार्याणि ।। १०२ अदित्या उणीपमसि ॥ पो त्वोपावसीदतु ।। वायरस्य, श्विभ्यां प्रधापय ॥ धर्माय शैक्ष्य ।। बृहस्पतिवोपसीदतु ॥ दानवः स्थ ॥ प्रेयः स्थ ।। अश्विभ्यां पिन्वस्व ॥ सरस्वत्यै पिन्वस्यै, न्द्राय पिन्यस्यै,न्द्राय पिन्वस्व ।। उप मेहि सहो| भागेन्॥ मधुहविरस, स्वाहा त्या याताय सूर्यस्य रश्मये सिता वृष्टिसनये सैजुहोमि स्वाहा ।। इन्द्राश्विना मधुन: सारयस्य धर्म पात वसवो यजत्रा वैट् ॥ गायत्रमसि ॥ त्रैष्टुभमसि ।। जागतासि ॥ यावापृथिवीभ्यां त्वा परिगृहामि ॥ अन्त- रिक्षेणोपयछामि ।। दिविस्म॒ङ् मा मा हि सीः ॥ अन्तरिक्षस्पृङ् मा मा हिश्सीः ॥ पृथिवीस्ट मा मा हिश्सीः ॥ तेजोऽसि, तेजोऽनुप्रैहि ॥ ७ ॥ १०३-१२३ सलिलाय त्वा वाताय स्वाहा, ऽर्णवाय त्या वाताय स्वाहा, सिन्धवे त्वा वाताय स्वाहा, समुद्राय त्वा वाताय स्वाहा, शिमिद्वते त्वा वाताय स्वाहा, कुमुदते त्वा वाताय स्वाहा, ऽव॑स्य॒वे त्या वार्ताय स्वाहा, दुवस्यवे त्वा वार्ताय स्वाहा, ऽनाधृष्याय त्या वाताय स्वाहा, ऽप्रतिधृष्याय॒ त्वा वाताय स्वाहा, ऽनये त्या वसुमते स्वाहा, सोमाय त्वा रुद्रवते स्वाई, न्द्राय त्वा मुरुत्वते स्वाहा, यमाय त्या पितृमतेऽगिरस्वते स्वाहा ॥ सवित्रे त्वभूमते विभूमते वाजवते बृहस्पतिवते विश्वदेच्यावते साहा ॥ अहः केतुना जुपता, स्वज्योति पता५ स्वाहा ॥ रात्रिः केतुना जुपता, स्वज्योति पता५ स्वाहा ॥ ८ ॥ १२४-१२७ दिवि धा इमर यज्ञ, मिम५ यज्ञ दिवि धाः, स्वस्ति धर्माय, स्वस्ति घर्मपित्वा विश्वा आशा दक्षिणसद्धिश्वान् देवानयाहि ॥ श्रावय । अस्तु श्रीषट्।। धर्मस्य यज । अविना धर्म पियुत हानु, मनु मौ द्यावापृथिवीं अनु मेऽम साता, मिहेषु रातयः सन्ति सं५ यभिः, स्वाह- न्द्राय, स्वहिन्द्राय चट् ॥ स्वाहाकृतस्य धर्मस्य मधोः पियतमश्विना, घममपातमश्विना, बह- हिन्याभिरूतिभिः स्यै पेवर यथा वैट् ।। ईपे पिपीहि ॥ ऊर्जे पिपीहि || अस्मै ब्रह्मणे पिपीहि ॥ अस्मै पुत्राय पिपीहि॥ ईप ऊ पिपीहि ॥ सुभूताय पिपीहि ॥ ब्रह्मवर्चसाय पिपीहि ॥ अस्यै विशे [७] ते आ४,८ का ३८,१–६ । काण्व. ३८,१-६। [देवस्य त्या सवितु । अथर्व. १९.५१,२] [८]ते. आ. ४,९ । वा. ३७.२१,३८७-९,१६ : काप्व. ३७,२०,३८,७-९,१६ । [९] ते आ४,९,३, ४,१० । वा ३,६३.२८,५३,३७,२०,३८,८-१६,९,२०,१८,२८ ! काण्व ३८,८-१६,१०% २७१९,४०.२०,२३.३७,१९ ।

·काण्डं ४, प्रपा० १, अनु. ९-११] प्रयाय:। [४०७] मह्यं ज्यैष्ठयाय पिपाहि पौऽसि, धर्मभ्य, स्मै मौणि धारय । क्षेत्रं धारय ॥ विश धारय ॥ पूष्णे शरसि स्वाहा || ग्रावस्यः स्याहा । प्रतिवेभ्यः स्वाहा ॥ द्यावापृथिवीभ्यार स्वाहा, पितृभ्यो धर्मपेभ्यः स्वाहा ॥ रुद्रांग रुद्रहोत्रे स्वाहा ।। हुतर हर्विमधुहविरी,-न्द्रतमे- नौ स्वाहा ।। अश्याम ते दुवै धुर्म ऋभुमतो विभूमतो बाजपतो बृहस्पतियतो विश्वदेव्यावतः पितृ- मतोऽगिरवत, उशीमहि त्या, नमस्ते अस्तु, मामा हि सीः ॥ स साधमानायोनुब्रूहि ॥ अढे स्वाहा ।। राज्य स्वाहा ॥९॥ १२८-१५५ पशूना ज्योतिरसि विभृतं, देवत्रा ज्योतिभी असि ॥ वनस्पतीनामुपामोपथीना ५ रसो, वा- जिन त्वा वाजिन्यवनयाम्य, धै मनः स्वयंम् ।। योऽसि, पयस्वी भूयासम् ॥ धर्म यो ते दिवि झुग्यो दिवि या वृहति या स्तनयित्नौ या जागते छन्दसौर्यं ते तामवयजे, तस्य ने स्वाहा ।। धर्म यो तेऽन्तरिक्षे शुग्योन्तरिक्षे या वाते यो वामदेव्यै या श्रेषुभे छन्दसीय ते तामययजे, तस्यै ते स्वाहा ।। धर्म या ते पृथिव्या शुंग्या पृथियार यांनी या रथन्तरे या गायत्रे छन्दसीय ते तामवयजे, तस्यै ते स्वाहा ॥ प्रस्तोतः साम गाय ॥ अन्वद्य न, इत्येपा, ब्रह्मणस्त्या पर- स्पार्य क्षत्रस्य तन्वस्पाहि ॥ विशस्त्वा धर्मणा वयमनु परिकामाम सुविर्ताय नव्यसे । प्रस्तोतः साम गाय ।। अन्य न, इत्येपा, प्राणस्य त्वा परस्पार्य चक्षुपस्तन्वस्पाहि ।। श्रौत्रस्य त्या धर्मणा यमनु परिकामाम सुविताय नव्यसे || प्रस्तोतः साम गाय || अन्वद्य न, इत्येपा, दिवस्त्वा परस्पायं ।। अन्तरिक्षस्य तन्वस्पाहि ॥ पृथिव्यास्त्वा धर्मणा य॒मनु परिक्रामाम सुविताय नव्यसे, चतुः वृक्तिमतस्य नाभिः सदो धर्मों विश्वायुः शर्म सप्रथाः ॥ अप द्वेपो अप खरों अन्यत्तस्य सश्चिम, बुल्गुरसि शश्योर्धायाः ॥ शिशुर्जनायोः ॥ शै च वक्षि ॥ परि च वक्षिा धर्मततेऽनमेतत् पुरपिम् ॥ तेन धर्धस्व चाप्यायस्थ, बधिपीमहि च वर्या च प्यायिपीमहि च, न्यसौ यो अस्मान् द्वेष्टि ये च वय द्विष्मः ॥ १० ॥ १५६-१७७ रन्तिनीमासि दिव्यो गन्धर्व, स्तस्य ते पद्धविधीनु, मर्मिर ध्यक्षौ, द्रौ अधिपति, विश्वावसुर सोम गन्धर्वापो ददृशुपस्तिहतेनान्ववाय, तदिन्द्रस्य व रुद्रौं रारहाण आसाँ पुरि [१०] ते. आ. ४,१११ का ३८,१८-२१,२३,६,२२,२०,१९,३५,११,३६,२३ । काण्व ३८,१८-२१,२३,६,३१, . - [११] ते. आ ४,११,५। वा १८,५३,१२,९-१०,४०-४१,७४१-४२,८,४१,३३,३१, १३,४६,२०,९२,३३१ काण्व. २०,२३. १३,१०-११,४१-४२, ८,२३-२४,९.६-७,३२,३६ १४,४८.२१,१०५,२२,८ । [विश्वावसु५ सोम गन्धर्धम् । क्र १०,१३९,४, ते आ ४ ११.७ ) ·[४०८] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ,प्रपा० ९, अनु. ११-१२ सूर्यस्य परिधी पोर्ण, वीरेभिरधि तन्नो गृणानौ रजसो विमानो यद्वा घा सत्यमुत यन्न विद्म ॥ घिय इन्वानो धिय इन्नो अन्यात् ।। संस्निमविन्दुचरणे नदीनामपावृणोईरो अस्मद्रयानाम् ॥ प्रासा गन्धर्वो अद्भूतानि वोचत् ।। इन्, दक्षं परिददादहीनाम् ।। बाहिरै साम गाय । चिदसि समुद्र- योनिः ॥ १७८-१८४ इन्दुदेशः श्येने माया हिरण्यपक्षः शकुनों भुरण्युः । महान्सधस्थे ध्रुव ओ निपत्तो नमस्ते अस्तु मा मा हिश्मीः ।। १८५ सोमपीथानु मेहि ।। इष्टाहोत्रीय र साम गाय ॥ पुनरूजी सह रय्यै, त्येक, श्यत५ साम गाय ॥ उदु त्यै चित्र, मित्येक ॥ वामदेयं ५ सामु गाय ॥ इममु पु त्वम॒स्माकर सनि गायत्र नव्या सम् ।। अग्निदेवपु प्र वोच ।। भूः स्वाहा ॥ ११ ॥ १८६-१९३ मा नो धर्म व्यथितो विव्यधीमा न आयुः परमवर मानदोर्नेः । मो बत्वमस्मान्तराधान्मा रुद्रियासो अभि गुल्मधानः ।। १९४ मा नः क्रतुभिहीडिपभिरस्मद्विपः सुनीथो मा परा दैः । मा नो अग्नि निमतिमी न आष्टान्मा नो द्यावापृथिवी हीडिपेथाम् ।। १९५ उता नो मित्रावरुणा इहागत मन्मा दीयाना उता नः सखाया । आदित्यानां प्रसृतिहेतिया.शरा वाष्टोद्धर्वपा वार्णः॥ विधु दद्राण समने बहुना युवान र सन्तं पलिता जुगाद । देवस्य पश्य काव्यं महित्वाद्याममार सह्यः समानः ।। १९७ जरि. चैतीदभिशिपः पुरी चम्या आतृद । संधाता संधिर्मपा पुरुषसुनिष्कृती पिंहुतं पुनः ।। १९८ (चीरभिरधि (विश्वावसुरभि) तन्नो १०,१३९,५, ते आ ४,१२.७ । सस्निमविन्दचरणे प्रा. १०,१३९,६ ते आ. ४,११,८, नि ५,१ । पुनरू निवर्तस्त्रा सा १८३२ । सह रय्या निवर्तस्वाग्नेछ। सा १८३३। उदु त्य जातवेदसं १,५०,१, सा ३१, अथर्व १३,२,१६,२०,४७,१३, ते स १,२८,२, ४४३१ नि १२,१५ । चित्रं देवानां । म १,११५,१, ऐ आ ३,९ अर्व १३,२,३५, २०,१०७,१४, त स १,४,४३,१,२,४,१४,४, ते वा २,८,७,३, ते आ १,७,६,२,१३,१, नि १२,१६] [१२] ते आ ४,२० वा १९४१-४११२,९-१०,४०-४१,२०,१२,३३,२२,३२। काव १२,४१-४२,१३, १०-११,४१-४२,२१,२०५,२२,८२४,४५। [वि, दद्राणर समने । ऋ १०,५५,५; सा ३२५,१७८२, अथर्व ९,१०,९, ते आ ४,२०,१, नि १४,१८1 जरि चेतीदभि (य संत चिद०)। प्रा.८.१,१२, सा २४४, अर्व १४,२४७, ते आ ४,२०,२१ कात्या श्री स् २५,५,३०, तान्य वा ९,१०,१,] ·[१०] काण्डं ४, प्रपा. १, अनु. ११-१८] प्रवाया। उदु तिष्ठ स्वध्वर, ऊर्च ऊ ण, इत्येके ।। पुनरूजी सह य, त्येके ।। उदु त्यं चित्र, -मित्येकै ।। भूः स्वाहा ॥ भुवः स्वाहा ॥ ३स्वः स्वाहा ।। भूर्भुवः ३स्वः स्वाहा ॥ १२ ॥ १९९-२०५ भू यः ३स्व, मयि तदिन्द्रियं वीर्य, मयि रायो, मयि रो, मयि दक्षो, मय ऋतु, मयि धेहि सुवीर्यम् ।। तिभिर्धर्मो विभात्याका मनसा संह, विराजा ज्योतिषा सह, तपसा ब्रह्मणा सह, तस्य दोहमशीमहि, तस्य भक्षमशीमहि, तस्य ता उपहूता उपहूतस्य भक्षयामि ॥ १३ ॥ २०७ २०८ २०९ उदस्य शुष्मादानौ व्या विभर्ति भारं पृथिवी न भूमीः ।। अंशुतु देवी मुनीपा अस्मत्सुतष्टो रथो न वाणीः ।। १४ ।। चिदास ।। बृहस्पतिष्ठा सादयतु पृथिव्याः पृष्ठे, तेन ऋपिणा तेन विधिना तेन छन्दुसा तेन ब्रह्मणा तया देवतुयाङ्गिरस्यद् (यो सीद ॥ १५ ॥ २१०-२११ प्रजापतिष्ट्वा सादयतु पृथाः पृष्ठे तेन ऋषिणा तेन विधिना तन छन्दुसा तेन ब्रह्मणा त्या देवतयागिरस्वद् ध्रुवो सीद ॥१६॥ २१२ उग्रंश्च भीमश्च ध्वन्तिश्च धनवाश्च सहसावाच सहीयसः॥ विक्षिपः॥ विज्ये विव्ये विक्षिपेत् । ॥१७॥ २१३-२१५ सवत्सरोऽसि, परिवत्सरोऽसी, दावत्सरोऽस्यु, दत्सरोऽसि, वत्सरोऽसि ॥ तस्य ते [ उदु तिष्ठ स्वध्वर। ऋ ८.२३,५, ते से ४,१४,१। ऊर्ध्व ऊ पुण। म १,३६,१३, सा ५७, त सं. ४,१,४,२, ते बा. ३,६,१,२ । पुनरूर्जा निवर्तस्व० । सा १८३२ । सह रस्या निवर्तस्थाने । सा. १८३३ ] [१३ ] तै. आ. ४,२१ । वा. ८,१२,३८,२७-२८ । काण्व ८,१३,३८,२६-२७ । [१४ ] तै. आ. ४,१७ ॥ [ उदस्य शुप्माद्भानोः (०नुः )। क्र ७,३४,७1 शुकैतु देवी मनीग १७, ३४.१ [१५] वा. ४,१९,१२,५३,१४,६,१२,१४-१६,२७,१५,५७-५८,६४,२७,४५ । काण्व. ४,२५,१३,५३,२५,५, १५-१६,३१,१६,७९८४,२९,५० । [१६] वा. १५,६४ । काण्व, १६८४ । [१७] तै. आ. ४,२४-२५ । वा ३९७ । काग्व ३९,६। [१८] से आ४,१९ । मा श्री १,६,४। वा, २७,४५ । काण्व २९,४९। [सश्वासरोऽसि । अथर्व ६, ·२२४ [४१०] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्डं ४, प्रपा० १, अनु० १०-२४ वसन्तः शिरो, ग्रीष्मो दक्षिणं पक्ष५, वर्षी उत्तर५, शरत्पुर्छम् ॥ हेमन्तौ मध्यप, शिशिरं प्रतिष्ठान, तस्य ते मासाचार्धमासाश्च ऋतवः परिवत्सरः ॥ अहोरात्र ते कल्पता, मैहि, हि, वीहि, संगिादीची ॥ १८ ॥ २१६-२१९ असृड्मुसो रुधिरेणाभ्युक्तो यमस्य दूतश्च वाग्विधायति ।। गुः सुपर्णः कुणर्प निविति, यम- स्य दुनः प्रहित ए एति, व्यसौ यो अस्मान् द्वेष्टि य च वय द्विष्मः ॥ १९॥ २२०-२२१ dच्चक्षुर्देवहितं पुरस्ताच् शुक्र{चरत् ।। पश्येम शरदः शत, · जीवेम शरदः शतै, . वाम शरदः शत५, शृणुयाम शरदः शतम् ॥ २० ॥ २२२-२२३ निधायो बा३ निधायो वा३ निधायो वा३ औं वा३ ओं ३ औं चा३ ए ऐ ओं स्वर्णज्योतिः ॥ २१ ॥ वृहद्भा३ वृहा३ बृहदा३ बृहद्धा ईम् वृहद्धा ईम् वृहद्धा ईम् ॥ इम् इम् इम् स्वर्णज्योतिः ॥२२॥ २२५--२२६ पृथिवी समित्, तामग्निः समिन्द्धे, सानि५ समिन्द्ध, तामह ५ समिन्धे, सा मा समि- द्धा सुममिद्धा तेजसा ब्रह्मवर्चसैन समिन्धता स्वाहा || अन्तरिक्ष समित, तार चायुः समि- न्द्धे, सां वायु र समिन्द्ध, तामह र समिन्धे, सा मा समिद्धा सुसमिद्धा तेजसा ब्रह्मवर्चसैन समिन्धता र स्वाहा ।। द्यौः समित्, तामादित्यः समिन्द्वे, सादित्य समिन्द्वे, तामह संमिन्धे, सा मा समिद्धा सुसमिद्धा तेजसा ब्रह्मवर्चसेन समिन्धता र स्वाहा ॥ दिशः समित्, सौ प्रजापतिः समिन्द्धे, सौ प्रजापति समिन्द्धे, तामह संमिन्धे, सा मा समिद्धा सुस- मिद्धा तेजसा ब्रह्मवर्चसेन समिन्धता र स्वाहा ॥ २३ ॥ २२७--२३० अग्ने बतपते चुत चरिष्यामि, तत्ते ग्रंपीमि, तन्मे गोपाय, तेच शकेयं, तेन शकेयं, तेन राध्यासम् ।। यायो घतपते वृतै चरिष्यामि, तत्ते प्रवीमि, तन्मे गोपाय, तंच शकेयं, . [१९] न आ ४२९ । वा १,२५–२६,२,१५ २५,६,२२,२०,१९:३५.१२,३६,२३,३८,२३ । काव. १.४२-४३; २,३०,४६,६,३१,२२,४,३५,४५,३६.२३,३८,२३ । । यो अस्मान (ऽस्मान् ) प य च वयं द्विष्मः । अर्य, ३२७१-६,१०,५,१६-२१,२५-३५,१६,७.५] [२०] वा ३६२४ । गाव ३६,२४ । तच्चक्षुर्देवहितं । ऋ ७,६६,१६:अथर्व. १९,६७,१-२; ते. आ. ४, ४२.५ । पश्येम शरदः . शतात् । ऋ. ७,६६.१६ ( उत्तरार्धः ), अथर्व. १९,६७,१-८] [२१] ते, आ ४,३०॥ [२३ ते. या ४४१,१-३। [२४ ते आ४,४१.३-४ । था. १,५,२,२८ । क ण्व. १,८.२,५३ ।

·प्रवर्यः। काण्ड४, प्रपा० ९, अनु. २४-२० । [४] तेनु शकेयं, तेन सध्यासम् ॥ सूर्य व्रतपते व्रत चरिष्यामि, तत्ते प्रवीमि, तन्मे गोपाय, तूच शकेयं, तेन शकेयं, तेन राध्यासम् ॥ वृताना व्रतपते वृत चरिष्यामि, तत्ते प्रवीमि, तन्मे गोपाय, तंच शकेयं, तेन शकेयं, तेन राध्यासम् ।। २४ ।। २३१-२३४ पृथिवी समिद, तामग्निः समिन्धिष्ट, सानि समिन्धिष्ट, तामह समिन्धिष्ट, सामा समिद्धा सुममिद्धा तेजसा ब्रह्मवर्चसैन समिन्धिपता स्वाहा ॥ अन्तरिक्ष र समित, तार वायुः समिन्धिष्ट, सो वायु समिन्धिष्ट, तामह ५ समिन्धिष्ट, सो मा समिद्धा सुसमिद्धा तेजसा ब्रह्मवर्चसेन समिन्धिपता स्वाहा ।। यौः सामद, तामादियः समिन्धिष्ट, सांदित्य सामुन्धिष्ट, वामुह समिन्धिष्ट, सो मा समिद्धा सुसमिद्धा तेजसा ब्रह्मवर्चसैन समिन्धिपता १ स्वाहा ।। दिशः सुर्मिन्, तो प्रजापतिः समिन्धिष्ट, सौ प्रजापति समिन्धिष्ट, तामह समिन्धिष्ट, सा मा समिद्धा सुसमिद्धा तेजसा ब्रह्मवर्चसेन समिन्धिपता स्वाहा ।। २५ ॥ २३५--२३८ अग्ने बतपते बुतमचार्प, ते प्रायोचं, तदृशकं, तेनाशक, नारास्यम् ॥ यायो व्रत- पते बृतमचार्प, तवे प्रावोचं, तदृशक, तैनाशक, तेनारात्स्यम् ।। सूर्य व्रतपते तमचाप, तत्ते प्रायोच, दशकं, तैनाशक, तैनारात्स्यम् ।। वृताना प्रतपते वर्तमचा, तत् प्रायोचं, दशकं, तेनाशक, नारात्स्यम् ॥ २६ ।। २३९--२४२ शै नो वातोऽभिवातु शै नस्तपतु सूर्यः॥ २४३ अहानि शै भवन्तु नः शर रात्री प्रविधीयताम् । २४४ पृधिवी शान्तिः, सौषधीभिः शान्ति, रन्तरिक्ष यान्ति, स्तद्वायुना शान्ति, धीः शान्तिः, सो वृष्टया शान्ति, रापः शान्ति, रोषधयः शान्ति, धैनस्पतयः शान्ति, श्वे देवाः शान्ति, -ब्रह्म शान्ति, नीमुणाः शान्तिः, शान्तिः सर्वशान्ति, स्त्वयाई शान्त्या मशान्त्या मा द्विपदे च चतुष्पदे च शान्ति करोमि, शान्तिर्वभूव, शान्तिरसि, शान्तिनी अन्वे, भयं २४५ आपो हि टा मयोभुवस्ता न ऊन दुधातन । मुहै रणाय चक्षसे ।। २४६ [२५] तै. आ.४,४१,४ । वा. १,५,२,२८ । काण्व. १,८,२,५३ । [२६] तै. आ ४,४१,६। २७ ] ते. आ४,४२ । बा ३६,४-६,१०-११,१४-१८,११,५०-५२.२७,१०,३९-४१२०,२१,५०,०५.१९,३५, १४,३८,२४ । काग्य ३६ ४-६,१०-११,१४-२८:१२,५१-५३२९,१०,४५-४६,२२,२३५.२७,२३,३५,४७, ३८,२४ । शिनावातोऽभिवातु० (०वातु) । अर्व.७,६९.१ । अहानि श भवन्तु. ७,६९.१॥ पृथिवी शान्तिः (यौः शान्ति ०) अथर्व, १९,९,१,१४। आपो हि प्ठा० । १०.१,१, सा. १८३७, अर्धा, १,२, ते. सं १,१५,१,५,६,१४,७,४,१९,४, ते आ ४,४२,४,१०,११०, मि ९.७] . 4 नो अस्तु ।।

·[४१२ मैनायी-संहितायाम् [ काण्डं ४, प्रपा० ५, अनु० २७ यो वः पिबतमो रसस्तस्य भाजयतेह नः । उशतीरिव मातरः ।। २४७ तस्मा अरं गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्यथ । ओपो जनयथा च न । २४८ ईशाना वार्याणां क्षयन्तीवर्षणीनाम् । अपो यातामभेषज ता नः कृण्वन्तु भेजेम्॥ २४९ कया नश्चिौ आभुवी सदायुधः संसा । कया शचिष्ठया वृता । २५० कस्सा सत्यो मदानां महिष्ठो मत्सदैन्धसः । दृढा चिदाजे वसु ।। अभी पु णः संघीनामविता जरितॄणाम् । शतं भवास्यूतिभिः। २५२ वातारमिन्द्रमनितारमिन्द्र५ ही हवे सुहेवर शेरमिन्द्रम् । हुपै शकै पुरुहूतमिन्द्र र स्मृस्ति नो मघवा धाविन्द्रः ।। २५३ स्वस्ति ना इन्द्रो वृद्धश्रवाः स्मृस्ति नः पूषा विश्ववेदाः । स्मृस्ति नस्तक्ष्यो अरिष्टनेमिः सृस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ।। २५४ यथादित्या अमाप्याययन्ति यथापुितिमक्षितयः पिबन्ति । एस्मिानिन्द्रो वरुणो वृहस्पति प्याययन्तु भुवनस्य गोपाः ।। २५५ उदय तमसपरि ज्योतिः पश्यन्ता उत्तरम् । 'देवं देवत्रा सूर्यमगन्म प्योतिरुत्तमम् ।। २५६ मित्रस्य वचक्षुपा समीक्षामहे ॥ मित्रस्य वश्चक्षुषा समीक्षधम् ।। २५७-२५८ अंह्मण उपरतरणमसि, ब्रह्मणे त्यौपस्तृणामि ।। २७ ।। २५९ [२५६९] ॥ इति खिलकाण्डे नवमः प्रपाठक.॥९॥ यो वः शिवतमो०। ऋ १०,९.२, सा. १८३८, अथर्व १५,२, ते. स ४,१.५,१७,१,१९,४, ते आ ४, ४२,४५,६१,४,१०,१,११ । तस्मा अर गमाम वो । १०,९,३, सा १८३९, अथर्व १,५,३, ते. स ४१५,१,५६,१,४,७,४,१९,४, है आ ४,४२,४,१०,१,१२ । ईशाना वार्याणा । १०.९,५, अथर्च १, ५४ ते बा २,५,८,५, ते आ ४,४२४, क्या नश्चित्र आभुवदूती० । ४,३१,१, सा १६९.६८२, अथर्व २०,१२४,१ ते. स ४२,११२, ते अ ४,४२,२। कस्त्वा सत्यो मदानां। ऋ ४,३१,२, सा. ६८३, अथर्व २०,१२४,२, तै आ४,४२,३ । अभी पु ण सखीना। ४,३१,३, सा ६८४, अथर्व. २०,१२४३, नै आ ४,४२,३॥ त्रातारमिन्द्रमवितारमिन्द्र-०१ क ६,४७,११, सा ३३३, अथर्व ७८६,१७ तै स १,६,१२,५। स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रया १,८९६, सा १८७५, ते आ १,१.१,२१,३,१०, १,९। उद्वय तमसस्परि स्व । म १,५०,१०, अथर्व ७,५३,७; ते स ४,१,७,४, ते बा.२,४,४,९, ६,६,४, ते आ ६,३,२ ·काण्ड ४, पा० १०, अनु. 1] याज्यानुवाक्या [४१३] ६ अथ दशम प्रपाठकः। १ २ mr ४ याज्यानुवाक्याः। अनिषत्राणि जङ्घनद् द्रविणस्युर्विपन्यया । समिद्धः शुक्र आहुतः ॥ वर सोमासि सत्पुतिस्त्वर राजोत वृत्रहो । त्यै भद्रो असि ऋतुः ॥ अधिों, भुवो यज्ञस्य ॥ पिप्रीहिं देवं उशतो यविष्ठ विद्वै अतू तुपते यज॑हे । ये दैव्या ऋत्विजस्तंभिरने त्व५ हौतृणामस्यापजिष्ठः ॥ अग्ने यंदुध विशॉ अध्वरस्य होता पाएकशोचे वैष्टुं हि यया । ऋता युजासि महिना यि यर्दू व्या यह परिष्ट या ते अद्य ॥ पृथुपाजा अमयों पूर्वनिर्णि र स्वाहुतः । अग्निज्ञस्य हव्यवाट् ।। साधी युतचुच इत्या धियां यवन्तः । आँचकुनिमूतये ॥ अग्ने रक्षा णो अहसः प्रति म देव रीपतः । तपिष्टैरजरो दह ॥ स्व नः सोम विश्वतो रक्षा राजन्नघायतः । न रिष्येचोयुतः संसा ।। वैश्वानरी न ऊत्या, पृष्टों दिवि ॥ ७ -- [१४ा ३३,९,३,१२ १३,१४-१५,१५,२०,२३ १८७२-७३,२६.८,२०,८४,१७,७६,१९,३८,३५,१६,२६,९. १७८-९२२,१५२१,५-६ । वाव ३२,९३,१८,१४,१४-१५ १६,५१,४४३२०,४१-४२,२८,८,२२, ६९,१८७६८,१९२१,६८,२९,३७,३५ ४८,२८,१२,२९ ३९,१८,९-२०,२४,१९,२३,५-६ ।' [ अग्निपत्राणि जद्दनन् । ऋ६,१६,३४, सा. ४,१३९६, ते स ४,३,१३,१, ते वा ३,५,६.१, काठ १, १४,२०,१४। त्वर सोमासि सत्पतिः । ऋ १,९१,५, ते स. १,३,१३,२० ते बा ३,५,६,१, काउ. २,१४ । अग्निद्धा दिव । ऋ८४४,१६ सा २७,१५३२, तै स १,५,५,१३४,४,१.१, ते बा ३,५,७, १। भुवो यज्ञस्य रजसथा। क १०,८६, ते स ६४,४,१, ते वा ३,५,७,१ । पिप्रीहि देव (देघाँ) उशतोज १०,२,१, ते म ४,३.१३,३, ते. या ३,५,७,५,६,११४, काठ २,१५,१८,२२,२०,१५ । म यदद्य पिशोक ६,१५,१४, तै स ६,३,१३,४, ते बा.३,५,७,६,६,१२,२ । पृथुपाजा अमो. + ३,२७५, त बा ३,६,१,२, काठ ४०,१४। तर सवाघो यतमुचः । ऋ३,२७,६, ते का ३,६१, ३ काठ. ४०,१४ । अग्ने रक्षा णो अइस..। ऋ.७,१५,१३६ सा. २४, लै ब्रा २,४,१,६, पाठ २,१४ । त्य न सोम विश्वती रक्षा। १९९०८, ते स २,३,१४,१, काउ. २,१४। वैश्वानये, न ऊत्या (ऊतय)। अब ६,३५,१, आ श्री स. २,११ । पृष्टो दिवि पृष्टो ऋ १,९८,२, ते म १,५,११,१, ४,४,१२,५, ते वा ३,११,६,४, के 3 १११३ ] ।

·[४१४] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड ४, प्रपा० १०, अनु.१ ११ १२ १३ १५ विश्वानि नो दुर्गहा जातवेदः सिन्धुं न नावा दुरितात पर्षि । अंगे अविनमसा गृणा३नोऽस्माकं वोध्यवितो तुनूनाम् ॥ अग्ने वै पारया नव्यो अन्त्स्विस्तिभिरति दुर्गाणि विश्वा । पुंश्च पृथ्वी बहुला न जुयी भवा तोकाय तनयाय शं यौः ।। अमाविष्णू सजौपसेमा वर्धन्तु वा गिरः । घुम्नैवीजेभिरागृतम् ।। अमाविष्णू महि धाम मियर या पायौ घृतस्य गुह्यानि नाम । दमे दमे सप्त रत्ना दधाना प्रति वां जिह्वा घुतमुच्चरण्यत् ।। पावको नः सरस्वती वाजेभिर्वाजिनीवती । यई ५ वष्टु धिर्याव्सुः ।। आ नो दिवौ बृहतः पर्वतार्दा सरस्वती यजुर्ता गन्तु यहम् । हेवं देवी जुजुषाणां धुताची शग्मौ नो याचमुशती शृणोतु ॥ ये ते सरस्व ऊर्मयो मधुमन्तो धृतश्रुतः । तपां ते सुम्नमीमहे ॥ यस्य व्रत पशवो यन्ति सर्वे यस्य व्रतमुपतिष्ठन्ता आपः । यस्य व्रते. पुष्टिपतिनियिष्तस्तसरस्वन्तमयुसे हुवेम ।। अनिः गुत्नेन मन्मना शुम्भानस्त३न्य स्वाम् । कवि विप्रेण वावृधे । सौमु गीर्भिष्ट्वा वयंर वर्धयामो वचोर्विदः । सुमृडीको ना आविश ।। त्वमने वीरवद्यशो देवश्च सविता भगः । दितिश्च दाति वार्यम् ॥ त्वं भगो ना ओ हि रत्नमिषे परिज्मेव क्षयसि दुस्मवर्चाः। अंग्ने मित्रो न ऋतस्यासि क्षत्तो वामस्य देव भूरेः॥ १८ २० २१ २२ [विश्वानि नो दुर्गहा जातवेदः (जातवेदा )1 ५,४,९; ते. प्रा. २,४,१,५; ते आ. १०,१०,२ । अग्ने त्वं पारया नभ्य: । ऋ १,२८९,२; ते. सं. १,१,१४,४ ते ब्रा. २,८,२,५; ते. आ. १०,२.१ । भग्नाविष्णू महि धाम प्रिय (तद्वां महित्वं.)। अथर्व.७,२९,१-२, ते. सं. १,४,२२,११ काठ ४,१६ श्रो पू. अ.२, सं.८। पायका नः सरस्वती०। १,३,१०सा. १८९; तै. प्रा. २,४,३.१ नि. ११.२६॥ काठ.४,१६ । आ नो दिवो वृहत.०। ५,४३,११, तै. सं. १,८,२२,१,२,५,१२,१.३.१.११,२१ काठ.४, १६, २०.१५ । ये ते सरस्य ऊर्मयो• ! ऋ.७,९६,५, ते. सं. ३,१,११,३, नि. १०.२४, काठ. १९,१४, 1 यस्य व्रतं पशवो० । अथर्व ७,४०.१, तै. सं. ३,१.११,३, श्री. पू. अ. ३, सं.८। अग्निः प्रत्नेन मन्मना। ऋ८,४४,१२, सा. १७११; ते. ब्रा ३,५,६,११ पाठ, २,१४। सोम गीर्भिष्ट्या षय । न. १.९१,१७ तै. वा. ३,५,६,१३ तान्य ना.१,५,७, काठ. २,१४ । त्वमग्ने वीरयद्यशो० । प्रा. ७.१५,१२ । स्यं भगो ना (न) आ हि० । ऋ.६,१३,२] ·काण्डं ४, पा० १०, अनु०१] याज्यानुवाक्या। [१५] प्रेद्धो अग्ने॥ २३ हुमौ अग्ने वीततमानि हव्याजस्रो पक्षि देवनातिमछ । प्रति न ई५ सुरभीणि व्यन्तु ।। २४ अग्ना आयुरपि पवसे, विपिः॥ २५ ५ हिं शचन्ता इंडते खुचा देव घृतधुता । अनि हव्याय वोढवे ।। २६ अग्निमग्नि र हेवीमभिः सदा हवन्त विश्पतिम् । हव्यवाहं पुरुप्रियम् ।। २७ अमे पावक रोचिपा, स नः पावक दीदुिवो, ऽग्निः शुचिनततमा, उदग्ने शुचयस्तव ॥ २८ से हव्यवाईमुर्त्य उर्शिग्दुतचनोहितः । अम्रिर्धिया समृण्वति ।। २९ अनि स्तोमेन बोधप समिधानी अमर्त्यम् । हव्या देवेषु नो दधत् ।। ३० किर्मित्ते विष्णो परिचयं भूत् प्र यदुवः शिपिविष्टौ अस्मि । मा वर्षी अस्मदपगृह एतद्यदुन्यरूपः समिथै वर्भूय !! ३१ प्रतते अर्थ शिपिविष्ट नामार्यः शुसामि वयुनानि विद्वान् । तं त्वा गृणामि तुसमतव्यान् यन्तमस्य रजसः पराकै ॥ सुवामाणं पृथिवी धामनहस सुशर्माणमदितिर सुप्रणीतिम् । देवी नावर स्वरित्रामनागसमस्रवन्तीमारुहेमा स्वस्तये ॥ (प्रंद्धा अनेक ७,१,३, सा १३७५, तै स. ४,६,५४,५,४,७,३, काठ २,१५,१८,४३२०,१४, कपि २८,४, ४८.३ इमो अग्ने चीततमानि० ऋ ७,१,१८, ते स ४,३,१३,६, काठ० २,१५,१९,१४,३५,२, कपि ४८,३॥ अग्न आयूपि पवसे। ऋ ९,६६.१९, सा ६२७.१४६४,१५१८१ ते स १,३,१४,७,४,२९,१.५,५,१६ ६,६२, ते बा २,६,३,४, आ २,५.१, काठ ४११,११,१३, पि ३,९८५। अग्निपि:०) २.९,६६,२०, सा १५१९ ते आ २,५.२ । त हि शचन्ता (वन्त) ईडते (ळतेमा०५,१४,३, ते स ४,३१३,८, काठ १९.१४ । अग्निमग्नि दयीमाभि ० १ १,१२,२, सा ७९१, अथर्व २०,१०१,२, ते स ४,३,१३,८॥ अग्ने वक रोनिपा०५२६,१. सा १५२१, तै स १,३,१४,८५.५,३.४.६३, काठ १७.१७.१२.१४, कपि २८.१ । स न पावक दीदिवो ऋ. १,१२,१०, ते स १,३१४,८.५,५,३,४,६,१,३, काठ १९,१४। अग्नि शुचिमततमा (तम )। ८४४,२१, ते. स १,३,१४,८१५,५,३, काठ १९,१४ । उदग्ने शुचयस्तय० । ऋ८,४४,१७, सा १५३४, नै स १,३,१४,१५,५,३,२४,१४,४, काठ २,१४,१९,१४, ४०,१४ । स हन्यवाड (वाळ०) मर्त्य भू. ३,११.२, ते स ४,१.११,४, काठ १९,१४॥ अग्निस्तो- मेन बोधय । ऋ५,१४.१, ते स. ४,१,११,१। फिमित्ते विष्णो परिचक्ष्य ऋ७,१००,१, सा ११२५॥ ते स २,२,१२,५, नि ५,८ा प्रतत्ते अद्य शिपिविष्ट । ७१००,५६ सा १६२६, ते स २२,१२.५, नि ५,९ । सुत्रामाण पृथिवी० । ऋ १०,६३,१०, अथर्व ७,६,३ ते स १,५.११.५, ते. आ १,१३,२१ काठ २.३] ३२ र - ·४१६] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड ४, प्रपा. १० भनु.१२ ३५ महीम पु मातर ५ सुवानामृतस्य पत्नीमवसे हुवेम । तुविक्षत्रामजन्तीमुरूची ५ सुशर्माणमद्वितिर सुप्रणीतिम् ॥ अग्नीपोमा संवेदसा संहूती वनत गिरः । स देवा बभूमधुः ॥ युवमे॒तानि दिवि रोचनान्यमिश्च सोम संक्रतू अधत्तम् । युर्व५ सिन्धुभिशस्तेरवादनीपोमा अमुञ्चतं गृभीतान् ॥ १ ॥ अग्ना आयाहि वीतये गृणानौ हुन्पदातये । नि होता सात्स पहिपि । ३७ अमि दुर्वर वृणीमहे होतार र विश्ववेदसम् । अस्य यज्ञस्य सुऋतुम् ।। अनिाग्निः समिध्यते कविगृहपतिर्युवा । हव्यवाद् जुहास्यः ॥ अमिपुत्राणि जवन, दुर्मिर स्तमिन बोधा, ऽमा आयूरपि पवसे, ऽग्ने तेमयो,- ऽऽभिष्टे अध॥ एभिनी अभवा नो अ॒र्वाङ् स्वर्णज्योतिः । अंग्ने विश्वेभिः सुमना अनीकैः ।। ४१ अधा ह्यने । अप्रैः स्तोम मनामहे सिधमद्य दिविस्पृशः । देवस्य द्रविणस्य॑वः ।। ४० - [महीमू पु मातरः। तै स १५,११,५,७,१,१८,२, ते या ३,१,३,३, ते आ. १,१३.२, मा. श्री ७.२,६१ काठ ३०,४-५, कपि ४६,७१ अग्नीयोमा सवेदसा। ऋ. १,९३,९, नै स २,३,१४,१, ते ना. ३,५,७,२॥ काठ ४,१६ । युवमेतानि दिवि० । न १,९३,५, ते स २,३,१४,१, ते वा ३,५,७,२, काठ ४,१६] [२] वा ४,१६,११,४६,३३,९,३७,२२,१५,१९,३८३५,१६,१५,४४-४६,२१,१-२,१८,४९,५,३६,७,४३,४०,१६, १२,२,६,१३,२१,३३,१७,७०,७७ । काण्व ४,२१,१२,४७,३२,९,३७,२४,१९.८,१९,२१,४०,२९,३७,३५,४८, १६,६६-६८,२३,१-२,२०,१९,५,४५,९.८,४०,१८,१३,२,७,१४,२२,३४,१८,७०,७७ । [अन्ना (0) आयाहि वीतये। म ६,१६,१०, सा १,६६०, ते स २,५,७,३,८,१, ते. वा. ३,५,२,१, काठ १९,५, १६,४,२०,१४, कपि ३०, अग्नि दूतर वृणीमहे ऋ १,१२,१, सा ३,७९०, अधर्व २०,१०१,१, ते स २,५,८.५ ते ब्रा ३,५,२,३, काठ २०,१४ । अग्निनाग्नि समिध्यते । ऋ १,१२,६, सा ८४४, ते स १,४,४६,३,३,५,११,५, तै वा. २,७,१२,३॥ काठ. १५,१२,२०,१४,३४,१९ । अग्निर्युप्राणि जङ्घनदुः *.६,१६,३४, सा ४,१३९६, ते स ४,३,१३,११ ते वा ३,५,६,१, काठ २,१४,२०,१४ । अग्नि स्तोमेन बोधय०। र ५,१४,१, ते स ४.१,११,४। अग्ना (ग्न) आयू वि पयसे । ऋ ९,६६,१९, सा. '६२७,१४६४,१५१८, ते स १,३,१४,७,४,२९,१,५५,१,६,६,२, ते वा २,६,३,४, ते आ २,५,१३ अग्ने तमद्याश्च० । ऋ ४,१०,१, सा ४,३४,१७७७, ते. स ४,४,४,७ । आभिष्टे अद्य. ४,१०,४, ते.स ४,४,४,७। पभिर्नो अर्भवा० ऋ४,१०,३, सा १७७९, ते स ४,४,४,७ काठ २०,१४ । अधा घग्ने। ऋ ४,१०,२, सा. १७७८, ते स४,४,४,७, काठ २०,१४। अग्ने. स्तोमं मनामहे०। ५,१३,२, सा.१४०५, ते स ५,५,६.१, काठ २०,१४ ] - ·का ड, प्रपा० १०, अनु.२] याज्यानुवाक्या। [४६७] ४७ अना यो मा दुवो धियं जुजीप धीतिभिः । सनुप में पूर्य पर बुरीतापसे ॥ ४४ स्वमग्ने सप्रथा असि जुष्टो होता वरेण्यः । त्वया य५ वितन्वते ।। ४५ भूषा सोम धुमै असि वृपा देव पत्रतः । वृपा धर्माणि दधिपे । अमिर्जातो अरोचत मन् दस्यून् ज्योतिपा नमः । अविन्दुद्गो अपः स्वः ।। अग्ने बईन् । इम मे वरुण श्रुधी हवमा च मृडय । वामवस्युरोचके ।। ४९ तत्या याम्य, निनामिः॥ वर ह्यग्ने अनिना विप्रो विप्रेण सन्त्सुता । संखा संख्या समिध्यसे ॥ 4 से मित्र मो अस्तु प्रयवान् यस्तु आदित्य शिवति तैन । ने हन्यते न जीयते त्वोतो नैनमरहो अश्नोत्यन्तितो ने दूरीत् ।। अनमीमांसा ईड्डया मदन्तो मितजो वैरिमन्ना पृथिव्याः । आदित्यस्य व्रतमुपक्षियन्तो व्यं मित्रस्य सुमतौ स्याम ॥ ५३ तत् सूर्यस्य देवत्वं तन्महित्वं मध्या कार्विततर संजभार । यदेदयुक्त हरितः सधस्थादादात्री वासस्तनुते सिमस्मै ।। मुद्रो अश्वा हरितः सूर्यस्य चित्रा एतम्या अनुमायासः । नमस्यन्तो दिवं आ पृष्ठमस्थुः परि द्यावापृथिवी यन्ति सद्यः ॥ स्वमग्ने व्रतुपा असि ।। [अग्ना यो मत्यो दुवो ६,१४,१, काठ २०,१४॥ त्वमग्ने सप्रथा असि०। ऋ ५,१३,४, सा १४०७) मा २,४,१,६ नि ६,७, काठ २,१४,२०,१५ । घृषा सोम द्युमं (द्युमी) असि०। ९६४,१, सा ५०४, ७८२, ते स ४२,११,३,४,३,१३,३, कठ २,१४,२०,१५ । अग्निर्जातो अरोचत। . ५, १४,४। अग्ने (अग्ने बहन् । अ १०,१,१, ते स ४,२,१,४, काठ १६,८,१९,१९, कषि ३२, ११ इमं मे यरुण ध्रुधी । मा १,२५ १९, सा १५८५, तै स २,१,११,६,२.५,१२,१४,२,११,३, ते ना ३, ७,११,३,१२,६, ते आ. २,४,४,४,२०,३, काठ ४,१६,११,१२-१३,१२,१५,२१,१३। तस्या यामि ब्रह्मणाः । ऋ १.२४,११, तै सं २,१,११,६, काठ. ४,१६॥ अग्निनाग्निः । ऋ. १,१२,६, स. ८४४, त. सं १,४,४६,३,३,५,११,५, ते वा २,७,१२,३ । वहाने अग्निना० । ८,४३,१४, ते स १,४,४६,३६ ३,५,११,५, काठ १५,१२ । प्रस मित्र मर्तो अस्तु । ऋ ३,५९,२, ते स ३,४,११५, नि २,१३, क.छ. २३,१२ । अनमीमासा (वास) ईडया० (ईळ०) ३,५९,३, ते स २,८,७५, तंत्रा २,८, ७,४। तसूर्यस्य देवावं.। ऋ १,११५,४, अथर्व २०,१२३,१ ते या २,८,७,१, नि ४, ११॥ भद्रा अश्या हरित..। १,११५,३, तै मा २,८७.१। त्यमग्ने व्रतपा असि० . ८,११,१; अथर्व, १९,५९,१, ते. स १,१,१४,४,१,२,३,१, काठ २,४,६,१०, कांप ४८,१०] मै ५३ ५४ ·[४१८] मैत्रायणी-सहितायाम् [ काण्ड ,प्रपा.१०, अनु० २-३ . यद्वो व्य प्रमिनाम वृतानि विदुषां देवा अविदुष्टरामः ! अनिष्टविश्वापृणाति विान् येभिर्देवं अभिः कल्पयाति ॥ ५७ अग्ने नय ॥ आ देवानामपि पन्थामगन्म यच् शयाम तदनु प्रोढुम् । अग्निधिद्वान्त्स युजात्सैदु होता सौ अपरान्स ऋतून कल्पयाति ॥ अग्निः शुचितता, उदग्ने शुचयस्तवा, कुन्दाग्नि, नतोपासा ॥ आयाहि तपुसा जनिष्पांन पाको अचिपा । उपेमार सुष्टुति मम ।। आ नो याहि तैपुसा निवाने पावक दीयत् । हव्या देवपु नो धत् ॥ २ ॥ जमि त्वा देव सवितरीशान वार्याणाम् । सदावन् भार्गमीमहे ।। महीं चौः पृथिवीं च न, स्त्वामुग्ने पुष्कुरादधि, तमु त्वा ध्य॑ पि, स्तमु त्या पाथ्यो पा॥ उत त्रुमन्तु जन्तवा उदग्निनहानि । धनंजयौ रणे रणे । [यद्वो वय प्रमिनाम 1 ऋ १०.२,४, अथर्व १९,५९,२, ते स १,१,१४,४, कठ ६,१०, कपि ४८,१०॥ अग्ने नया मा १,१८९,१, ते स १,१,१०,३,४,४३,१ ते ना २,८२,३, ते आ १,८८, शत ना १४,८, ३,१, काठ ६,१०,३,६ कपि २,८1 आ देवानामपि०। १०,२,३, अथर्व, १९,५९,३, ते स १,१,१४,३॥ काठ १८,२१ २,१५ । अग्नि शुचित्रततमा०। ८,४४,२१, ते स १,३,१४,८,१,५,५,३, काठ १९,१४, ४०,१४ । उदने शुचयस्तयः। ८,४४,१७, सा १५३४, ते स १,३,१४,८, ४,१.१०,४, ५,५,३,२, ४,१४,४ । अक्रन्ददग्निा० । ऋ १०,४५,४, तै स १,३,१४,२,४,२,१,२,२,२, काठ २,१४, १९,१४,४०, १४, १६.४-१०,१९,११-१२ कपि ३२,१-२। नक्तोपासा। ऋ १,९६,५, ते स ४,१,१०,४, ६,५,२७१२,३] [३] . स ३,५ १२,४,१,११ । ब्रा ३,५,५,९ । वा ८,३२,१३,१४-१५,३२,११,३२-३४,१५,२०,२२-२३, ३१,१६,३,१२ ३,३५ २२,९,१५-१६,३०,२.३६,३,२०,८४,२१,१२-२२,२९-४०,४८-५८.२८,१-२२, २४-४५ ९,१६,१८२११०-११॥ कण्व ९,३१,१४,१४-१५,३४११२,३२-३४,१६,४१४३-३४,३५,१६,२३, १०,१२-२३,३०-४१,४७५७,३०,१-२२,२४-४५ १०,२२,२४,३,१८,४३,२४१३,३४,२,३६,३,२२,६९। थिमि त्वा देव सवित. १,२०,३, ते स ३,५,११,३, काठ १५,१२,२८,७, कपि ४४,७ । महीधी प्रविधी च न 18 १,२२ १३, ते स ३,३,१०,२,५,११,३४,२,९,३, काठ १३,९-१०,१५,१२,१६,१६, २०,७:३९३ । त्वामने पुप्फरादधिः । ऋ ६,१६१३, सा ९, ते स. ३,५,११,३,४,१,३२,३,४,१, काठ १५ १०,१६,३॥ तमु त्वा दध्य ऋषि०ा का ६,१६,१४, ते स ३,५,११,३,४,१,३,२, काठ १५,१२,१९,४॥ तमु त्या पाथ्यो वृपा० । ६,१६,१५, ते स ३,५,११,४४,१,३,३. काठ १५,१२,१६,३, कपि ३०,२। उत पुग्न्नु जन्तवा (न्तव.) । १,७३,३, सा १३८२, तै स ३,५,११,४, बाठ १५,१२,८,१६ ] ·काण्ड ४, प्रपा० १०, अनु०३ } याज्यानुषाक्या। [४१९] आयर हस्ते न खादिन र शिशु जात न विभ्रति । विशामुनि सध्वरम् ।। अं देवं देववीतये भरता वसुवित्तमम् । आं स्वै योनी निपीदतु ॥ ओ जाते जातवेदसि प्रियंर शिशीतातिथिम् । स्योने ओ गृहपतिम् ॥ अनिनाग्नि, स्त्वर ह्यने अग्निना ।। तै मजयन्त सुक्रतुं पुरोयौपानमार्जिपु । स्वेषु क्षयेषु चार्जिनम् ।। यज्ञेनु यज्ञमयजन्त देवास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् । ते ह नाकं महिमानः सचन्त यंत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः ।। समिधो अन्ना आज्यस्य व्यन्तु, तनूनपादना आज्यस्य वेत्वि, डो अना आज्यस्य व्यन्तु, बहिरमा आज्यस्य चेतु, दुरो अग्ना आज्यस्य व्यन्त, पासानतामा आज्यस्य चीतां, देव्या हौतारामा आज्यस्य चीता, तिम्रो देवीरमा आज्यस्य व्यन्तु साहा, ऽग्निर स्वाहा, सौमर स्वाहा, ग्नि५ स्याहा, अमि५ होत्रात् स्वाहा, दुवा आज्यपा जुपाणी अग्रा भाज्यस्य " व्यन्तु॥ अंग्ने यर यज्ञमध्वर विश्वतः परिभूरसि । स इवेषु गछति ।। स्व नः सोम विश्वतो, ऽभिधी, भूयो यस्य ।। सोम यास्तु मयोभुव ऊतयः सन्ति दार्शपे । ताभिनोऽविता भव ॥ यो ते धामानि दिवि या पृथियार या पवुनुष्योधीपर्यु । तेभिनी विश्वैः सुमना अहेइन् राजन्त्सोम प्रति हव्यो गुभाय ।। ७६ [आ य५ दस्ते न। ६.१६,४०, ते स. १,५,११,४१ प्र देव देववीतये । ६१६४१, ने रा ३,५,११,४ काठ १५,१२ । बाजात जातवेदसिक ६.१६,४२, ते स ३.५,२१,४ । अग्निनानि । १,१२.६, सा ८४४ . स १,४,४६,३१३,५,१९५६ ते वा २,७१२,३, काठ १५,१२, २०१८॥ स्वखने अग्निना ८,४३,१४, ते स १४,४३ ३,३,५.११.५, काठ १५,१२१ त मजयन्त सुगनु श्. ८,८४८ ते. स ३,५११,५, पाठ १५.१२ । यसेन यज्ञमयजन्तः । १.१६४ ५०, १०९०.१६, अर्व ७,५,६, ते.स ३,५,११,५, ते आ ३,२,७, २. मा. १०,२,२,२, काठ १५,१२। अग्नेय यसमध्यर। ऋ १,१,४, ते म ४,१,११,१, मठ. २,१४। त्वं न सोम विश्वतो रक्षा। स १,९१८ ते ५ २,३,१४,१,४,१,११,१, काठ २,१४॥ अग्निद्र्धा दिया। ८,४४,१६, सा. २७,६५३०१ त. ग.१५.५,२, ४४,१,१, ते पा १,५,७,१, काठ ६,९,१२ १४, २०१४ । भुवो यायः) का १०८६. ग४४,४ ते. मा. ३,५,७.१. काठ १६,१५,२०,१५ । सोम यास्ते मयोभुव०। १,९१.९ ते स ४,१११,१३ ग्रठ २,१४॥ यात धामानि दिकि० १९१.४, ने स २,३,१४,१, ४,१,२१,१, ने. या. ०८.३,०, काठ १३.२५] ·[४०] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड ४, प्रपा० १० अनु०३ ७७ तत्सवितुवीण्यं भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ।। अचित्ती या देव्ये जने दीनदः प्रभृती पुरुषत्वता । देवेषु च सविति॒मानुपेषु च त्वं नो अत्र सुवादनागसः ॥ ७८ पाको नः सरस, त्यो नो दिवः ।। ७९ पुषा गो अन्येतु नः पूषा रक्षतः । पूपा वाज५ सनातु नः ।। शुक्र ते अन्य द्यजत ते अन्यद्विपुरूो अंहनी थोरियासि । विश्वा हि माया अबुसि सघायो भद्रा ते पूपन्निह गतिरस्तु । हुहैह वः स्वतवसः कवयः स॒र्यत्वचः । युझ मुरुता आवृणे ॥ ८२ प्रचिमक गृणते तुराय माहताय स्वतनसे भरध्वम् । ये सहारसि सहसा सहन्ते रेजते अग्ने पृथिवीं मरीभ्यः॥ ८३ विश्व दुर्गा कुना मतभिर्हयनश्रुतः । जुषन्तार युज्यं पयः॥ ८४ विश्वे देवासो अनिधा एहिमायासो अद्रुहः । मधं जुपन्त बह्वयः ॥ द्यावा नः पृथिवी डुमर सिमर्थ दिविस्पृशम् । यसँ दुवैषु यछताम् ।। प्रे पूज पितरा नव्युसीभिगीभिः कृणुधर सदने प्रस्य । ओ नो पावापृथिवी देव्येन जनेन यात मष्टि या वरूधम् ।। सं हव्यवा, डमिर स्तोमेन ॥ दुवै यहि मुने वसुधेयस्य चेतु, देवीद्वारो यसुर्वने वसुधेयस्य व्यन्तु, देवी उपासानक्ता नित्सवितुर्वरेण्यम्॥ ३,६२,१०, मा १४६१ स १,५,६,४,४,१,११,१, ते. आ १,११.२॥ अचित्ती यघरमा। १.४,५४,३, म ४,१,११,१ । पायका न सरस्वती। ऋ १,३,१० मा १८९. ते प्रा. २४३,१, नि ११,२६, उ.४,१६० था ना दिया। ५,४३,२९ ते म. १,८.२२,१, काठ ४,१६,२०,१५॥ पूपा गा भन्येनु न । ३,५४,५ ते ४ ४.१.११,२, ३ मा २,३,१.५, काठ ४,१५,२०.१५ । शुकते भन्य० । ६,५८.३, सा ७५, त म ४,१,२१,२ ते आ. १,२,४,१०,१४,५,६, नि १२,१७, काठ, ४.१५,२०१५ । इहेदय म्यतयस । शु.७,५९ २१० ते आ १,४.३, पाठ २०१५। प्रचियमको गृपते ६,६६१ ग ४११.३ । मा २,८५.५ नि. ३,२१, काठ २०.१५। विश्वे देवा माघ । ६.५२,१०, से म २,४.१४,५, ४ १,११,।। पाठ १३,१५ । विश्व मेयासो अस्निधा। २९। पापा न धिषी ऋ. २,४१,२०, ते सु. ४.१.११,५,नि ९.३८। प्रपुरजे पिठरा। 'न.७५३.२ १.१,११,४, ते मा २,८,४,७1 स इम्यया। ३,११,२, ने.सं ४,१.११,४, पार १९.४। भग्निर स्तोमन। ५,१४,१ म ४,१,११,४] .

·काण्ड, प्रपा० १०, अनु. ३-) यायानुवाक्या (४२१] वसुर्वने वसुधेयस्य वीता, देवी जोष्टी वसुवने वसुधेयस्य वीतां, देवी ऊजीहुती वसुवने वसु- धेयस्य वीतां, देवो दैव्या हौतारा वसुने वसुधेयस्य वीता, देवीस्तिस्रस्तिो देवीर्वसुचने वसुधेयस्य व्यन्तु, देवो नराशसो वसुवने वसुधेयस्य वेतु, देवौ अनिः स्सिएकत्सुद्रविणा मन्द्रः कविः सत्यमन्मायी होता हौतुहर्डीतुरायजीया, नगे यान देचानयाडथै अपित्रेय ते होत्र अमत्सत तार सुसर्नुपी हौत्रां देवंगमा दिवि देवेषु यज्ञमरयम, स्विष्टकचाग्ने होताभूर्वसुवने वसुधेयस्य नमोवाक वीहि ।। बाजे बाजे शै नो भवन्तु ।। ३ ।। ८९-९० प्र देव देव्या धियां भरता जातवेदसम् । हुन्या नो चक्षदानुपक् ।। अ॒यमु य में देवयुहाता यज्ञाय नीयते । यो न योभीवृतो घृणीवाञ्चेनति त्मना ।। ९२ अयमर्पिरुप्यत्यतादिव जन्मनः । सहसश्चित् सहीयान् देयो जीपतिय कृतः इंडायास्त्वा पर्दै वयम् ॥ ९४ अग्ने विश्वभिः स्वनीक देवावन्तं प्रथमः सीद यौनिम् । फुलायिनं घृतवन्तर सचित्रे यजै नुय यजमानाय साधु ।। सीद होत, नि होता॥ स्वै दुतस्त्वमु ना परस्पस्त्यिर यस्या ओ पभ प्रणेता । अमे नोकस्य नस्तने तननाममयुद्धन् दीयोधि गोपाः ॥ ९७ अग्निना रयिमन व पोपमेव दिवे दिये । यशंसर वीरवनमम् ॥ गयस्फानो अमीवहाँ युसुर्विद पुष्टिवर्धनः । सुमित्रः सोम नो भव ।। ९९ [पाजे बाजेऽवत० । क ७,३८,८ से स १,७,४२४,७,१२,११श नो भय तु012 ७,३८,७, ने. म २,७,८,२, नि १२,४४] [४] स ३,५,११, १,५,११, २,५,१२१ वा ३४,१५,११,३५-३३।१२,३६,१२६३,२१,२१.१-४,१८,४९,२७,३१, ३६४ । काय ३३.९,१२,३५-३६।१३,१३ ३,२७,२३,१-४,२०,१९,२९,४४,३२,१,१३,३७, प्रदेव देव्या घिया। १०,१७६,२, ते स ३,५,११,१, कठ १५.१२ । अयमु प्य प्रययुः । १०,१७६,३, ते स. ३,५,११,१, कठ १५,११ अपममिएप्पति १०.१७३, म ३,५,११,१, काठ. १५.१२॥ पा(ला) यास्त्या पदे क्या भ ३.२९,४, ८ ३.५,११,१. काठ १५.१२॥ अम्ने विश्वामि स्पनीफा ६,१५,१६, ते ३,५,१२.२, अठ. १५,१।सीद होत ३.३,२९,४,५३,५.११,२, ४.१,३,३, रूठ १५,१२,१९,४,१३, कपि ३०.२ नि द्वोठार. २,९,१, ग३,५,९१,२,४१, त्वं दूतस्स्थमुन। २,९.२० ते म ३,५,११,२० भनिना रयिमनयत् । १.१. में ३,१.११, १४,३.१३,५। गयाफानो (यो रेयान्यो) भमीवहा । क १९९,१२११,१८. स. ४,३,१३,१॥ नि ३२११ राठ २,१४] - ·[काण्ड ४, दुमै वरुण, [४२२] मेवायणी-सहितायाम प्रपा.१०,अनु.४ इन्द्राग्री रोचनो दिवः परि पांजेषु भूपथः । तद्वां चेति प्र वीर्यम् ॥ 4 चर्पणिम्य पृतनापु पृथिव्या रिरिचाथे दियश्च । प्र सिन्धुभ्यः प्र गिरिभ्यो महित्वा नन्दानी विश्वा भुवनात्यन्या ॥ १०१ मरुतो यंदू वो दिवः सुम्नाय॑न्तो हवामहे । आ तूं ना उपगन्तन ॥ १०२ यो वः शर्म शशमानाय सन्ति निधीतूनि दाशुपे यछुताधि । अस्मभ्यं तानि मरुतो वियन्त रयि नो धत्त वृपणः सुवीरम् ॥ तत्वा यामि, . कैया नः, को अद्य, पिग्रीहि देवा, न यद्यो- ऽस्वग्ने संधिष्टव ॥ १०४ अप्सु मे सौमो अब्रवीदन्तर्विश्वानि भेजा । आँपश्च विश्वशंभुवः ॥ उदुत्तमर वरुण पाशुमस्मैत् ॥ अंय ते हेडो वरुण नमोभिरेव यन्त्रेभिरीमहे इविभिः । कैयन्नस्मभ्यमसुर प्रचेता राजनैनारसि शिश्रयः कृतानि ॥ १०७ त्वं नो अग्ने घरुणस्य विद्वान् देवस्य हेटौऽवयासिसीष्ठाः । यजिष्ठो हितमः शोशुचानो विश्वा द्वैपारसि प्रमुमुग्ध्यस्म॑त् ।। से त्वं नो अग्नेऽव॒मो भुवोती नेदिष्ठो अस्या उपसो व्युष्टी अब यक्ष्य नो वरुणर राणो चीहि मुडीकर सुयो न एधि ॥ ४ ॥ १०९ इन्द्रामारोधना दिय । ३,१२,९, मा १६९३० ते स ४,२,११,१, ते वा ३.५,७,३. काठ ४,१५ ॥ मणिभ्य पृतना। १,१०९,६, ते स. ४,०,११,१, काठ ४,१५ । मरुतो यद्ध योग ८,७,११, त स १५,२२,४ काठ ९,१९८,१७,२१,१३७ या वः शर्म शशमानायक ऋ १८५,१२, ते स १,५,११,", नेता २,८,५,६, पाठ ८,१७,२१,१३ । इम में वरुण 1. १,२५,१९, सा. १५८५, ते म २,१,११,६, पाठ ११,१२।१२,१५३ तत्वा यामिक १,२४,११, ते घ २,१.११,६, काठ १२,१५ । फया नचित्र ३. ४,३१,१, सा. १६९,६८२, अथर्व २०,१२४,१, त.म ४,२,११,२, ते आ ४,४०,२, पाठ २१,१३ । फो अप युर। ऋ १,८४,१६, सा. ३४१॥ अथर्व १८१,३, ते स ४,२,११,३६ नि १४,२५ । पिनाहि देवान्० (देयाँ)। ऋ १०,२,३॥ ते स ४.३,१३,४३ मा ३,५,७,५,६,११,४। अग्ने यदप० । ६.१५,१४, ते स ४,३,१३,४॥ते ३,५७.११,१२,२। मप्स्व सधिएव० । रा.८.४३,९. ते से ४,२,३,२,११.३॥ अठ २,१४ । अप्सु मे सोमो अनवीद् ऋ. १.१३,२०११०,९.६, अथर्य १,११,ता २.५,८,६, पाठ २,१४ । उदुत्तमरवण १,२४,१५, सा. ५८९, अथर्व ७,८३,३,१८,४,६९, ते. १,५,११,३४,२,१,३ नि २,१३, छठ २१ १३। भव ते हेरो (•ळो) वरण। ३. १,२४,१४, ते स १५,११,३. छ १०,११ स्य नो भने यक्षपस्य। ४,१,११ ते ४ २,५,१२,३, काठ १४,१९ । सत्य ना भोऽयमो018 ४,१.५ ते स २,२,१२,३. राठ ३०,१९, कपि ४८,१] ·काण्ड, प्रपा० १०, अनु०५] याज्यानुवाफ्या.। [४२३ अनिवृत्राणि जङ्चनत्, स्वर सामासि सत्पतिः ।। अनीकैडेपी अर्दयनि विश्वाभिरुतिभिः । यि नो धेहि यर्वियम् ॥ सनानीकेन सुविदवो अस्मै यष्टा देव आयजिष्ठः सस्ति । अन्धो गोपा उत नः परस्पा अमे घुमदुत रेप हिदीहि । पिप्रीहि देवो, ना देवानाम् ॥ ११३ सांतपना हुदर हुर्विमततर्जुजुष्टन । युष्माकोती रिशादसा ॥ ११४ यो नो मरुतो अभि दुहणायुस्तिश्चित्तानि वसो जियारसति । दुईः पाशान् प्रति से मुचीष्ट तपिष्ठेन हन्मना हन्तना तम् ।। ११५ अग्निः प्रतेन मन्मना, सौमु गीर्भिता पर्यम् ॥ गृहमेधासा आयुत मरुतो मोपभूतन ! हुमा हव्या जुजुष्टन ।। ११७ प्र युभ्या व ईरते महासि प्रै नामानि प्रयुज्यवस्तिरधम् । सहस्रियं दम्य भागमेवं गृहमेघीय मरुतो जुपनम् ॥ ११८ प्रेडो अम, इमो अग्ने। ११९ अग्निमीडे पुरोहित यज्ञस्य देवमृद्विजम् । हातार रत्नधातमम् ।। १२० पा सोम धुर्म असि ॥ [५] २५,३,१३ । वा ३३९१७ ७१.२२-२३८,४५१ का ३२,९ १८,७३,३२-२३,८,२६-२७॥ अमि. प्राणि जनत् । र ६,१६,३४ सा ४,१३९६ ते स ४,३,१३,११ ते. मा ३,५,११ परसामासि सत्पति । १,९१,५. न. २ ४,३,१३,१ १ मा ३,५,६.१ मठ २,१४ । सेनानीकन सुविधा। २२,९.६ ४४,३,१३,२, काठ २११३। पिमोदि देवान्। ऋ १०,२,१, ते स ४,३,१३,४॥२ मा ३,५७५,६,११,४, काठ २,१५ १८,२१,२०,१५ । आ देवानाम् ॥ १. १०,२,३, अपर्व १९.५१,३॥ १,१,१४,३. घठ २,१५ १८,२१ ३५,९४ सातपना इद ऋ.७..९.९, अब ७७,१. से स४,३,११ पाठ २१.१३ । यो नो मतो अभिः । १.७.५९,८१ अ ७,७७. स ४,३,१३.२७ साठ २१.१३ ॥ भनि प्रत्लेन ममना । ३.८४४,१२, सा १७९१, तग ३.५६.१ का २,१४। सोम गीमिट्या। श्य. १.११,११,त. प्रा ३५,६,१ तस.मा १.५,७, कठ. २,१४। गृहमंधासा (स) भागठन ७.५९,१०, ४,३,१३,५। म युन्या परिते ७.५६.१४, ते ४,१.१३.६, सर २१,१३ । सोमना.७,१,३ मा १३७५, ४ ॥ ४.३.५४ामो भग्नका. ७.१.१८, ४,३,१३,६, पाठ ३,१५,११,१४, पि ४८.३। निमोडे (2) पुरोदिन। ३.१.१.सं. ४,३,११,३.नि. ७.१५, आठ २.१४। वृष सोम गुम- (०मौ) .. ९.६४,१ मा ५७४ ७४४,१४११.३.१२,१, १८.२,१४२०,१५] ·[१२४] मैत्रायणी-संहितायाम् [काई, प्रपा० १०, अनु. ५-६ . १३१ कीड यः | मारुतमनुवाणर शुभम् । कण्या अभि प्रगायत ॥ *१२२ अत्यासो न य मरुतः स्वचो यक्षशो ने शुभयन्त मर्याः । ते हम्येष्ठ शिशुयो न शुभ्रा वृत्सांसो नै प्रक्रीर्डिनः पयोधाः ।। १२३ ६५ हि शश्वन्तो, निमग्निम् ॥ १२४ इन्द्रानी नर्ति पुरो दासपत्नीरधूनुतम् । साकेन कर्मणा ॥ भयत्रमुत सनोति योजमिन्द्रा यो अनी सहुरी सीत् । इज्यन्ता वसव्यस्य भूरेः सहस्तमा सहसा वाजयन्ता ॥ १२६ तमिन्दुर वाजयामसि ।। १२७ युज रथं गाएपण हरिभ्यामुप ब्रह्माणि जुजुषाणमस्थुः । विद्याधिष्ट स्र्य रोदसी महित्येन्द्रो चुनाण्यप्रती जघन्वान् ।। १२८ विश्वकर्मन्, वाचस्पतिम् ।। ५ ।। १२९ उर्शन्तस्त्वा हवामहे ।। १३० आ नो अग्ने सुचेना रयिं विश्वायुपोपसम् । माडीकै धेहि जीवसे ।। त्व सोम मुहे भगं त्वर यून ऋताय । दक्षं दधासि जीवसे ॥ १३२ वर सोम प्रचिकितो मनीषा वर रजिष्ठमनु नेपि पन्याम् । व प्रेणीती पितरो न इन्दो देवेषु रत्नमभजन्तु धीराः ।। १३३ [फीडर () यः सार्धा . १,३७,१० ते. सं. ४,३,१३,६ नि. ७,२, काठ. २१,१३ । अत्यासो न ये ममतः। मा. ७,५६,१६, ते. सं. ४,३.१३,७। तहि शश्वन्तो० ५.१४,३ ते. सं. ४,३.१३,८, काठ. १९.१४ । अप्तिमसिं० । १,१२,२: सा. ७९१; अघ. २०,१०१,२; ते. सं. ४,३,१३,८॥ इन्द्रानो नयति पुरो० । ३,१२,६: सा. १५७६,१७२४, २. सं. १,१,१४,१७ काठ. ४,१५। श्नपत्रमुत सनोतिः । ३,६०.१, ते सं. ४,२,११,१,४,२,१३,८,ते. वा. ३.५,७,३३ कठ. २१,१३,४,१५:२३,११० तमिन्द्र याजया. मसिक श.८,९३,७, सा. १९९.१२२२॥ अथवं. २०,४७,१११३७,१२, ते. ग्रा. १.५,८.३,२,४,१,३, काठ. ३९,१२ । युजे रथं गाएपण (गवेपणं)। रु.७,२३,३, अथर्व, २०.१२.३, ३. मा. २,४,१,३,८,२,५ । विश्वकर्मन् हविषा ऋ. १०.८१,६, सा. १५८९; त. सं.४,६,२,३,४,३.१३,८७ मि. १०,२७। याचस्पति विश्वकर्माण. १०,८१,७, २. सं. १,६२,५३ मठ. २१,१३, कपि. २८,२] [. २,६.१२॥ या.१९,७०.५२-५७.५९.६८४९,३१,३३,३६.५५,२७.२७ । काय. २१.७०,५१-५८.६१,६७, २९.२६.३२,३३,५५५ [उशन्तस्या हयामहे ३१०.१६,१२, अप. १८१,५६,२,३३॥ त. रा. २,६,१२,१; २.मा.... २१,१४,१६,१२ । मा नो भग्न सुचेतुना० (तना) 13. १,७९,९. सा. १५२६; २. मा. २,४.५,३; मठ. २,१४। त्यसोम महे भग। ऋ. १,९१,७; . प्रा. २,४,५,३; पठ. २,१४॥ २०.१५ । यसाम प्रचिहितोस. १.९१.१३३, मं. २,३,१२,११ अठ. २१,१४] ·फाई, प्रपा० १०, अनु०६) याज्यानुवाक्या। . - स्वया हि नः पितरः सोम पूर्व कर्माणि चर्तुः पंचमान धीराः । वन्नन्नातः परिधी स्पोर्ण वारेभिरश्वैर्मघवा भाग नः ॥ १३४ व सोम पितृभिः सविदानोऽनु यावापृथिवी आनुतन्य । तस्मै व इन्दो हविपा विधेम चयर स्याम पतयो रयीणाम् ॥ १३५ बर्हिपदः पितर ऊ३त्युवगिा वो हव्या चकमा जुधम् । के आंगतायुसा शेतुमेनाथा नः शं योरपो धातन ।। उपहूताः पितर: सोम्यासो बर्डिप्येषु निधि निर्यपु । ते आगमन्तु तं हुई श्रुपन्त्यधित्रुवन्तु ऽयन्त्व॒स्मान् ॥ १३७ आहे पितॄन्सुविद अवित्सि नातं च विक्रमणं च विष्णोः । बर्हिपदः स्वर्धया यै सुतस्य भजन्ते पित्यस्तै इहागमिष्ठाः ।। १३८ इदै पितृभ्यो नमो अस्त्वयं ये पूर्वासो ये उपरास ईषुः । यै पार्थिवे रंजस्या निपत्ता ये वा ननर सुवुर्जनासु विक्षु ।। १३९ उंदीरतामवरा उत्पासा उन्मध्यमाः पितर : सोम्यासः । असुर य ईयुरको अज्ञास्त नोऽवन्तु पितरो हेवेषु ।। १४० अमिष्माना तावृधः पितरो मृडता सु नः । दीर्घायुवायु जीसे ॥ १४१ अर्पिवानृितुमतो हवामहे ग़र्श से सोमपी य आणुः । वै नो विनासः सुइबा मुडन्तु शै नो भवन्तु द्विपदे श चतुष्पदे ॥ १४२ अमिष्पाताः पितरा एई गछत सदः सदः सदत सुप्रणीतयः । अत्तो हुवी पि प्रयुतानि यहिप्यथा रयिर सर्ववीरं दधातन ॥ १४३ [त्वया हि न पितर: १९.९६ ११, ते स. २.६.१२१. कठ २१,१४१ बरसोम मिमिका ८,४८१३, ते स २,६,२२,२, गठ २१,१४ । वहिपद पितर ऊतिकापा. १०.१५,४, अथर्व १८१,११, तेस २,६.१२,२, नि ४,२१, काठ २११४ । उपहता. पितर । १० १५५, अथर्व १८.३.३५, ते ४२,६,१२,३, काठ २१.१५ । भाद पितनसुविदन (प्रा.) व १०१५,३, असं १८,१,१५ ते स २,६ १२,३, काठ २१.१४ । द पितृभ्यो नमो। ऋ. १०,१५० अपन १८१,४६, स .३, १२.४ । उदारतामवरा० (२) १०,१५,१, अपर्व १८.१ ४४ . स २,१०,३, मि ११,८॥ अग्निप्वाचा कताध ! काठ २१.१४ । भग्निात्तानुनुमता। वा २ १९६१, पाट २१.१० ॥ अग्निप्याता पितरा०(०२ ऋ. १०,१५ ११ अपर्व १८३४४ ते १२,६.१२, प्रा. १९४] .. मे.५४ ·[२६] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड ४, प्रपा. १०,अनु.६ १४४ १४६ सं मनथा संहसा जायमानः सद्यः काव्यानि बडधत्त विश्वा । आपच मित्र धिपणा च साधन्देवा अग्नि धारयन् द्रविणोदाम् ।। से पूर्वया निविदा कन्यतायोरिमाः प्रजा अजनयन्मननाम् । वियस्यता चक्षसा धामपंश्च देवा अग्नि धारयन् द्रविणोदाम् ।। ये तात्पुर्देवता जैमाना होवार्विदुः स्तोमृतष्टासो अः । आने याहि सुविदवेमिराक् सत्यैः पिभिर्धर्मसद्भिः ॥ वायुमंछा बृहती मुनीपा वृहद्वयि विश्ववार रथाम् । धुतद्यामा नियुतः पत्यमानः कविः कविमियक्षसि प्रयज्यो ।। प्र याभियांसि दावासमछा नियुद्धिर्वाय इष्टये दुरोणे । नि नो रयि ५ सुभ जस ५ युवस्व नि वीर गव्यमश्व्यं च राधः ॥ इन्दुश् चय५ शुनासीरमस्मिन् यज्ञे हवामहे । स नः पर्पदंति विपुः ।। सोऽहोरात्रः सोऽर्धासैः स मांसः सं ऋतुभिः परि यज्ञ बभूव । सुश्वत्सरस्य महिमानमेत शुनासीरमिन्द्रमद्याहुवेम ।। सप्त त्या हरितो रथे वहन्ति देव सूर्य । शोचि केशं पुरुप्रिय ।। तरणिविश्वदर्शवो ज्योतिप्कृसि सूर्य । विश्वमाभासि रोचनम् ।। ६ ।। १४७ १४८ : १५० १५१ १५२ [२४६२] • ॥ इति सिलकाण्डे दशमः प्रपाठकः ॥१०॥ (स प्रत्नथा सहसागर. १,९६.१॥ स पूर्वयानिविदा ११,९६,२, २ठ २१,१४। ये तातृपुर्देयत्रा या १,१०५९, अथर्य १८,३,३७, त. मा. २,६,१६.२.नि. ६,१४ । प्र वायुमछा पृहती.। . ६,४९॥ तमा २,८,१.१याभिसि । ७,९२,३, ते. स. २,२,१२,७, ते. प्रा. २,८,१,१, काठ. १०,१२। स न पपंदति द्विप (दुगाणि विश्वा) . परि. ३५,१३२६,१९, (च. पा) काठ. २१,१४। सप्त त्या धरितो रथे। .१,५०, अपर्व १३,२,२३,२०,४७,२०, सा. ६४०, त. स. २,४,१४,४, पाठ. ९,१९, ११.३। तरणिपिंचदर्शतो। १,५०,४, अथर्व . १३,२,१९,२०,४७,१६, ते. सं. १,४,३१,१. ते. आ. ३.१२.१, पाठ १०,१३] ·२ ४ काण्ड ४, प्रपा ११, अनु.] याज्यानुवाश्याः। [४] अकादश प्रपाठकः । इन्द्रामी रोचना दुिवा, चर्पणिया, इन्द्रानी नवृत्ति पुरा, थट्टरम् ॥ १ जुष्टो दमूना अतिथिदुरोण इमं नो यमुपयाहि विद्वान् । विश्वा अग्ने अभियुजो विहत्या शत्रूयतामाभुरा भोजनानि ।। अमेश महतै सौगाय व घुम्नान्युत्तमानि सन्तु । सं जास्प्रत्य५ सुर्यममाकृणुष्प शत्रूयतामभितिष्ठा महाशसि ।। ३ 4 बामचन्स्युविधनो नीथाविदो जरितारः । इन्द्रानी ईसा आवृणे ।। उपोह यद्विर्दथ५ वार्जिनो ऍधामिविप्राः प्रमातिमिछमानाः । अर्घन्तो न कोठा नक्षमाणा इन्द्राी जोडवतो नरस्ते ॥ अमिर्ददाति संत्पति५ सासाह यो युधो नृभिः । अनिरत्यूर रघुष्पदं जैतारमपराजितम् ॥ अप्रिस्तुविश्रवस्तमं तुर्विब्रह्माणमुत्तमम् । अतून ५ श्रावयत्पति पुत्रं ददावि दाशुषे ।। या वार सन्ति पुरुस्पृहो नियुतो दाशुषे नरा । ईन्द्रानी ताभिरागतम् ।। शुचि न स्तोम नबजातमुधैन्द्वानी वृत्रणा जुषधाम् । ' उभा हि वार सुहेवा जोडवीमि वा योजर सर्व उन धेष्टा ।। पुर्पा गो अन्वेतु नः, शुकै ते अन्यत् ।। ६ [१] वा. ३३,१२,१५,२९-३०,१८,७२-७३,२६,६-८,१२,५१,१४,१५:२३,३२,०,३२,१३,१२,१४,१५१ क.०४.३२. १२,१६.५०-५१,२०,४१-४२२८,६-९,१३,५२,३३,९.२५,३४,९,३१,१४,३४,३३,३३॥ [माग्नी रचना विघ । २.३,१२,९, सा १६९३, ते म ४,२,११,१, ते वा ३,५,७३, माठ ४,१५ । प्राणिमा (भ्यः) १,१०१,६ स ४,२,११,१, ते वा २,८५,१, कठ ४.१५ । इन्द्राग्नी नयति पुर । रु. ३,१२,६ सा १५७३,९७०४, ते स १,१,१४,१, काठ ४,६५। भधवृधम् । १६,१२,१३ से म ४,२,११, १. ते मा २,८,५.१३,५,७,३, कठ ४,१५६ जुरो दमूना अतिथि ५,४,५ अप ७,७३,९ मा २,४,१.१. नि ४५ कठ २,१५ । अग्ने राध महने । रु. ५,२८,३, अपर्व ७,७३,१०, २ रा २,३,१.१ ५,२,४, काठ, २,१५ । म पामचन्त्युपियनो । ३. ३,१२५, स. १५७५,१७०३ । उपोह यद्विदध। ७,१३,३, २ वा ३,६,१२,१॥ अग्निईदाति सत्पति का अ ५,२५,३ काठ २,१५॥ अग्निस्तुयिधारस्तम ५,२५,५, ४ २,१५१ या पारसन्ति । ६.६०८ काठ ४,१५ गुचिं नु स्तोमः। ७.९३.१ । १.१.१४,१ ते या २,४,८३ ठ १३,१५.२१.१३ । पूरा गा अन्धेतु न..13६,५४,५ ते ४,१, ११,२,त. मा..,४,१,५ रूठ ४,१५,२०,१५ । शुक्र ते अन्यत् ॥ १.६,५८,१. सा ७, ग ४,१, ११.२, ते. मा २,८५.३ है L. १,२,३,१०,१४,५,६॥ नि १२.१७, बार- ४.१५,२०.१५] ·- 22 [४२८]] मैत्रायणी-सहिताया [ काण्ड ४, प्रपा० ११, अनु० १ क्षेत्रस्य पतिना वयं हितेनेव जयामसि । गामश्वं पोपयिन्या से नो मृडातीदेशे ॥ ११ मधुमतीरोधीद्योग आपो मधुमन्नो भात्वन्तरिक्षम् । क्षेत्रस्य पतिमधुमानो अस्त्वरिष्यन्ता अन्वेनं चरेम ।। १२ सं५ समित् ।। संसायः स५ वा सम्पञ्चमिपुर स्तोमं चामये । वर्पिष्ठाय क्षितीनामूर्जी नये सहस्वते ॥ १४ वैश्वानरो न ऊत्या, पृष्टौ दिवि ।। १५ ऋतावानर वैश्वानरमृतस्य ज्योतिपस्पतिम् । अजस्रं धर्ममीमहे ।। वैश्वानर तंत्र घामान्यांचके येभिः स्मृर्विदभवो विचक्षण । जात आपुणो झुग्नानि रोदसी अग्ने ता विश्वा परिभूरसि त्मना ।। इंडामने ॥ त्वं नो अग्ने सनये धनाना यशसं कारु कृणुहि स्तवानः । शकैम कर्मापसा नन देवैर्यावापृथिवीं पोतं नः ॥ वैश्वानरस्य सुमतौ स्पाम राजा हि कं भुगनानामभिश्रीः । इतो जातो विश्वमिदं विचष्टे वैश्वानरौ यतते सूर्येण ।। २० अस्माकुमने मवत्सु धार्यानामि क्षत्रमर ५ सुवीरम् । व्य जयेम शर्तिन र सहस्रिण र वैश्वानर वोजमग्ने पोतिभिः॥ २१ विश्व लिव्याच पृथिवीव, पुष्टमन्यमन्युत् प्रतिगृभ्णात्याय॑त् । वैश्वानरस्य महतो मुहिम्नां स्योनमन्नं मधुमन्मे कृणोमि ।। (क्षेत्रस्य पतिना। ४,५७१, ते स १,१,१४,२, नि. १०,१५, काठ ४,१५ । मधुमतीरोपधीः । ऋ४,५७,३, अर्व २०१४३,८ । स समित्। क्र १० १९१,१, अर्थवं. ६,६३,४, ते स २,६,११,४,४, ४,४,४, काठ २,१५ । सखाय सरका० । ऋ ५,७१, ते स. २,६,११,४,४,४,४,३, काठ २,१५ । वैश्वानरो न ऊत्या (ऊतयः) अथर्व ६.३५,१, ते स. १,५,११,१, काठ ४,१६,२०,१५, आ श्री सू २,११ । पृणो दिवि०। म १,९८.२, ते स १५,११,१, ते. वा ३,११,६४, काठ ११.१३ । तापानर वैश्वानर० । अथर्व ६३६,१, ते स १,५,१२,१, काठ ४,१६,६१०,७.१६ । वैश्वानर तय धामानि ३,३,१०॥ इडामग्ने० (ळा०)। 9. ३,१ २३.५ ११.६ ११,७.११,१५,७,२२,५,२३, ५, सा ७१, ते स ४,२,४,३, कठ १६,११,१८ २१, कप. २५२ । त्य नो अग्ने सनये १,३१,८॥ वैश्वानरस्य सुमती। क १,९८.१, त स १,५,११ ३६ नि ७,२२, काठ ४,१६ । अस्माकमग्ने मघत्सुक । क ६,८६, ते स. १,५,११,२, काठ ४,१६] ·२८ काण्ई ४, प्रपा ११, अनु.१] ६ याज्यानुवाक्या से जायमानः परम व्योमनि न्यिग्निता अरक्षत । व्य३न्तरिक्षममिमीत सुक्रतुर्वैश्वानरौ महिना नाकमस्पृशत् ।। २३ यथा हे त्यत् ॥ २४ त्रीयापि तव जातवेदस्तिस्र आजानीरुपसस्ते अग्ने । ताभिर्देवानामयो यक्षि विद्वानथा भव यजमानाय श यौः ॥ २५ न्यग्नि जातवेदस५ होवाह यविष्ठयम् । द॑धाता देवमृविजम् ।। २६ इडायास्त्वा पदै पर्य, दधिक्राव्णो अकारिपम् ।। दुधिकावाणं घुयुधानो अमिप व उपसरपर्य गाम् । अ मश्रुतविरुणस्य व| d विश्वास्मद् दुरिता यावयन्तु ।। अग्निीता न्पुसीद्यजीयानुपस्थे मार्तुः सुरा उ लोके । युवा कविः पुरुनिष्ठ ऋाया धती कृष्टीनोमुर्व मध्य इद्धेः ।। २९ साध्वीमकरवीति नो अर्थ यज्ञस्य जिहाविदाम गुंह्यम् । से आयुरागात् सुरभिसानो भद्रामकहति नो अर्थ ॥ यशिद्धि ते॥ ३१ महचिदमा ऐनसो अभीक ऊचीयानामुत मानाम् । मा ते सखायः सदुमिद्विपाम यछा तोकाय नुयाय र यौः ॥ मही द्यौः पृथिवी च नः॥ [सजायमानः परमे। र.६८२ । यथा हत्यत्। स ४,१२,१०,१२६.८ ते. सं. ४,७,१५,७, घट २,१५,९,१९ जाण्यायपि तक ऋ. ३,१७.३ . सं ३.२,११,२; कठ. २,१५,१२,१३। न्यशीन जातवेदसं , ५,२६.७, काठ २,१४ाडा (cori) यास्या पदे वयंग ..२९,४, ३. ३.५.११.१ पठ १५,१२॥ दधिकाम्णो अकारिपम्। ३.४,३२,६७ सा. ३५८) अथर्व, २०,१३७,३३ त. गं. १,५,११३७, ७,४,१९,४. हाम्म वा १,६,१७ ते दा. ३,९,७,५४, १५,११,५.६३.१३.९, काठ.१,९७,४,५.४, पि. ४.८५,३ 1 दधिमावाणं युयुधानोरा. ७,४४,३३ अग्निदाता न्यसौदाश. ५,१६५ से. मा. १.३.१४.१० रठ.२.१५,७,१६। साघीमरवीति ।। १०.५३,३. ३. में १,३,१४,२० २.उ.२,१५ । यपिरित क.४,१२,४,१,२५,१० ते. स. ३,३,११,५,४,७,१५,३। महाविदग्ना (०म्न) एनसान.४,१२,५, पाठ, २,१५। महीपी पृथियो चना। न. १,२२.१३ , ३,३.१०,११,११,३,४,६,१३, ठ १३,९-१०,१५,१२।१६,१६२०,७.३९.३. १ ३२.९] MM ·[४३०] मंत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ४, प्रप०११, अनु.१२ घृतवती भुवनानामभिधियोनी पृथ्वी मधुर्दधे सुपेशसा । द्यावापृथिवी वरुणस्य धर्मणा विकृभिते अरे भरिरेतसा ॥ १॥ ३४ पृथुपोजा, स्त५ सोधः ॥ ईडे अग्निर विपश्चित गिरी यज्ञस्य साधनम् । श्रुष्टीवान धितोपानम् ॥ अग्ने शकैम ते वयर यमं देवस्य वाजिनः । अति द्वैपारसि तरेम ॥ उप त्वा रपसंदृशं प्रयस्वन्तः सहस्कृत । अग्रे ससृमहे गिरः ।। उप छाय' मिव घेणेरंगन्म शम ते वयम् । अने हिरण्यसदृशः ॥ ३९ अमित्राणि जड्यन्त्, त्य५ सोमासि सत्पुति, रमीपोमा युव॑मे॒तान, श्रीणामुदाः ।। ३८ .. सोमस्य मा तस वक्ष्यग्ने पति चकर्थ विर्दथे यजध्यै । देवे अछा दीद्या अद्वि५ शमार्य अग्ने तन्, जुपस्व ।। ४१ सौमापूषणा जनुना रयीणां जनुना दिवा जनुना पृधियाः । जातौ विश्वस्य भुवनस्य गोपो देवो अकृण्वन्नमृतस्य नाभिम् ॥ ४२ डुमौ देवौ जायमानौ जुप॑न्त॒मौ तमाशसि गृहतामंजुष्टा । आयामिन्द्रः पवमामास्वन्तः सोमापूभ्यां जनदुनियासु ॥ ४३ उत नो ब्रह्मन् हविष उक्थेषु देवतमः । शै नः शोचा मुरुद्रुधोऽसहस्रसौतमः ॥ ४४ [धृतवती भुवनानां० । ६,७०,१, सा ३७८ ] [२] ते स १.८,२२,२,१,१२॥ वा ३३,९,१२,२२:२१,३-४,८-९,२०,८४ा कान ३२,९,१३,२३,२३,३-४, [पृथगाजास्त सवाधा। ऋ ३,२७,५-६, तै वा ३.६.१,३, कठ ४०,१४॥ ईडे (ळे ) अग्नि विपश्चितं०। ३,२७,२, ते. बा २,४,२४, काठ ४०,१४ । अग्ने शकेम ते यय० । ऋ ३,२७,३, ते वा २४.२.५, काठ ४०,१४। उप त्वा रण्वसंदृशं० । ऋ ६,१६,३७, सा. १७०५, काठ ४०.१४ । उप छायामिव घृणे ०। ऋ ६,१६,३८, ते मा. २,४,४,६, पाठ ४०.१४ । अग्निर्वृत्राणि जयनत्० । ऋ६,१६,३४, सा ४,१३९६; वै स ४,३,१३,१,५.५,६३१, तै बा ३,५,६,२॥ काठ २,१४,२०,१४। त्वर सोमासि सत्पतिः । ऋ १,९१,५. ते स ४,३,१३,१, ते वा ३,५,६.१, काठ २.१४ । अग्नीषोमा० । ऋ १.९३,१-४,७९-१२:१०,६६७, ते स २.३,१४,१-२, ते. बा. २,८७,९-१०,३,५,७२ । युवमेतानि० 19 १,९३५, तै स २,३,१४,१, ते ब्रा ३,५,७,२, काठ. ४,१६ । श्रीणामुदार । क १०,४५,५, ते स ४,२,२,३, काठ २.१५,१६९। सोमस्य मा तवसं० । ऋ ३.१.१, काठ २,१५ । सोमापूपणा जनना० । म २,४०,१, ते स. १,८,२२,५१ ते बा २,८,१५१ काठ ८,१७। इमो देवौ जायमानो० । ऋ २,४०,२, ते स १,८,२२,५, ते बा २,८,१५, काठ ८,१७ । उत नो ब्रह्मन हविप (नविष )। ऋ ३,१३,६, काठ २,१५ ] ·काण्ड ४, प्रपाल, अनु० २] याज्यानुवाश्या। [३१] ४५ ५७ ४८ ४९ न ५ नो रास्त्र सहस्रवत्तोकवच पुष्टिमद्वसु । घुमदमे सुवर्य५ वर्पिष्ठमनुपक्षितम् ॥ वा युजा तव तत्सोम सख्य इन्द्रो अपो मनवे स तस्का । अन्नहिमरिणात् सप्त सिन्धनपावृणोदपिहितेव सानि ।। अदरेण संख्या सचेय यो मा न रियेद्धर्यश्व पीतः । अर्य५ यः सौमो न्यधाय्यस्मै तस्मा इन्द्रं प्रतिरमेम्यायुः ।। स्वं नो अग्ने, से त्वं नो अग्ने, अनि यः पूर्य गिरी ।। मुहूं देववृतो रथः शूरो वा पृत्सु कासंचित् । देवाना५ य इन्मनो यजमाना इयक्षत्यौदयज्वनो भुवत् ।। यजमान रिष्यसि ने सुन्वान ने देवयो । देवानार य इन्मनो यजमाना इयक्षत्यमादयजनो भुवत् ।। किष्ट कर्मणा नशन प्रयोपन योपति । देवानार य इन्मनो यजमाना इयक्षत्यभदियज्वनो भुवत् ।। असुदेव सुवीर्यमुत्र त्यदाश्वश्व्यम् । देवानार ये इन्मनो यजमाना ईयक्षत्युभीदयज्वनो भुवद ।। उपक्षरन्ति सिन्धवो मयोभुव ईजान च यक्ष्यमाणं च धेनवः । पुर्णन्तं च पपुरि च श्रवस्यवो घृतस्य धारा उपयन्ति विश्वतः ।। सौमारुद्रा युवमेतान्यस्मै विश्वा नूपु भेजानि धत्तम् । अयस्पतं मुञ्चत र यत्रो अस्तुि तनपु बुद्ध कृमिनो अस्म॑न् ।। ५२ ५४ नि नो रासा ऋ३,१३,७, काठ, २,१५ । त्या युजा तय तत्सोम. ४.९८.१ । दरेण सत्या। अ.८४८,१ . सं. २,२,१९,३, नि ६४ात्वं नो अग्नेस. १,१,४३१,३१,८, २. स. २,५,१९,३१३, २,११,३६. मा ३,७,११,३११२.६ ते आ.२,४,४१४,२०,३१, मठ ३४,१९ । स त्वं नो अग्नेऽयमो० । . ४,१,५॥ ते. सं २,५,१२,३, काठ. ३४,१९, अपि ४८,१। भाग्निर यः पूष्यंगिरा। इ. ८.३१,१४, त. सं. १.८,२२,३, काठ. ११,१२० मधु दपपतो रया। . ८,३१,१५४ त. स. १,८,१२,12. ११.१२॥ न यजमान रिप्यसिस. १३१,१६, ते. स. १,०९०.४, गठ- ११,१२ । नाका कर्मना।८ ११.१७. सं.१८,२२,४, गाठ. १११२। असदा सुचीयम् । क्र. ८.३१,२८, ते. स. १.८.२२,४॥ पाठ. ११.१२ । उपमराठि सिन्धयो। १ १,१९५३ से ग १.८.२२,४, पा, ११.१९१११,५। सोमादा युपमेवानि. ६,७४,३, अथवं ७,४२,२॥ तं. स. १,८,१२,५६ गाठ. ११,११] ·५७ [४३२] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड ४, प्रपा ११, अनु०२ सोमारुद्रा धारयेथामसुश्य में वामिष्टयोऽरमश्नुवन्तु । दमे दमे सप्त रत्ना दधाना शै नो भूतं द्विपदे शै चतुष्पदे ।। सौमारुद्रा विवृहतर विपूचीममीवा यो नो गय॒माविवेश । आरे बाधेयां निर्मति परार्चरस्में भी सोश्रवसानि सन्तु ॥ तिग्मायुधौ तिग्मती सुशैयौ सौमारुद्रा इहे सुं मृडतं नः । मुमुक्तमस्मान् ग्रसितानभीके प्रयछतर वृषणा शैतमानि ॥ अगाविष्णू सजौपसो, ऽग्नाविष्णू महि धाम प्रिय र वाम् ।। ५८ अमाविष्णू महि तवां महित्व५ वीथों घृतस्य गुंह्या जुपाणां । दमे दमे सुष्टुती वावृधाना नु वां जिह्वा घृतमाचरण्यत् ॥ पावको नः सरस्वती ।। सरस्वत्यभि नो नेपि वस्यो मापुस्फरीः फ्युमा मा ना आधक् । जुपस्व नः सख्या घेश्या च मा त्वक्षेत्राण्यरण्यानि गन्म ॥ आ नो दियः॥ बृहस्पते जुर्पस्व नो हव्यानि विश्वदेव्य । रास्व रत्नानि दाशुपे । एवो पित्र विश्वदेवाय वणे यजैविधेम नमसा हुर्विभिः। धृहस्पते सुप्र॒जा वीरवन्तो वयर स्याम पतृयो रयीणाम् ॥ आ नो मिनावरुणा घृतेगव्यूतिमुक्षतम् । मध्वा रंजारसि सुक्रतुं ॥ प्रवाहचा सिसृतं जीवसे ना आ नो गव्युतिमुक्षतं घुतेन । आ नो जने श्रवयत५ युवाना श्रुतं मे मित्रावरुणा हवैमा । (सोमारुद्वा धारयेथाम् । स ६७६,१७ काठ ११,१२ । सोमारुगा विवृहत । ऋ ६७१,२, अथर्व ७,४२,१, तै स १,८ २२,१, काठ ११,१२। तिग्मायुधौ तिग्महेती०। ऋ ६,७४,४ । अग्नाविष्णू सजोपसा। तै स ४,७१,५७,३,२, तै वा ३.११.३ । अग्नाविष्णू महि (तद्वां) धाम । अर्व ७,२९,१-२॥ तं स १,८,२२,१,२,५,१२,१, काठ ४,१६। पायका न सरस्वतीऋ १.३,१०, सा १८९, तै ब्रा २,४,३,१, नि ११,२६, काठ ४,१६। सरस्वत्यभि नो नेपि० ऋ६६१,१४, ते स ७.२,७,४, ते वा २,४,३.१८,२८, काठ १७.१८ ३०,३॥ मा नो दिय.। = ५,४३.११ ते स १८,२२.१,२,५,१२, १,३,१,११,२, कठ ४ १६,२०,१५। बृहस्पते जुषस्य नो०। कु ३,६२,४, ते स १,८,२२,२, काठ. १,१६,२६ २६,११, । पवा पिो विश्वदेवाय०।३.४,५०,६, अथर्व २०,८८,१. ते स. १,८,२२,२, ते बा. २८.२,८, काठ १७,१८ । आ नो मित्रावरुणास ३,६२,१६ सा २२०६६३, तं स १,८,२२,३ । प्रवाहवा सिसृतः । ऋ ७,६२,५७ ते स १,८, २२,३, ते, वा २,७,१५,६,८,६,७, काठ १२,१४] - ·६८ पाण्डं ४, प्रपा १, अनु० २-३) पाग्यानुवाक्या। [४३३] और्वभृगुर्वच सुचिममयानुदाहुये । अनि समुद्भवाससम् ॥ आ सर्व५ सुचितुर्यथा भगस्येव भुजिर हुवे । अग्नि५ सयुद्भवाससम् ।। हुचे वातस्वनं कविं पूजन्युनर संहः । निर समुद्रवाससम् ।। बृपा सोम धुम असि ।। आ ये तन्वन्ति भिभिस्तिरः समुद्रमर्णवम् । मुरुद्भिरमा आगहि ।। ओ वो यन्तूदयाहाँसो अयं वृष्टिर यै विश्व मरुतो जुनन्ति । अयर यो अनिर्मरुतः समिद्ध एतै जुप, करयो युवानः ।। ७२ ये त्वा देवापिः शुशुचानो अग्न आर्टिषेणो मनुष्यः समीधे । विश्वेभिर्देवैरनुमद्यमानः प्र पर्जन्यमीरया वृष्टिमन्तम् ॥ ૭૨ अग्ने बांधस्व वि मृधो वि दुर्गहापामीवामप रक्षारमि सेध । अस्मात् सुमुद्राद् चुहा दिवो नोऽपा भुमानमुप नः सृजेई ।। ७४ प्रिया वो नाम हुवे तुरीणामा युत्पन्मरुतो वावशानः ।। श्रियंसे के भानुभिः समिमिक्षिरे ते रश्मिभिस्त प्रकृभिः सुखादयः । त वाशीमन्त इमिणो अभीरयो विद्र प्रिर्यस्य मारुतस्य धाम्नः ।। मरुतो यद्ध चो दिवः ॥ पामजमेपु पिथुरैव रेजते भूमियामेषु यदु युञ्जते शुभ ! ते कीड़यो धुनयो भ्राजदृष्टयः सूर्य मुहित्यै पनयन्त धूतयः ।। २ ।। कया शुभी सवयसः सनीडाः समान्या मरुतः समिमिक्षुः । कया मती कुंता एनास एवेऽचन्ति शुष्मर पणो बसूर्या ।। भीभृगुयच् शुचिम्। र ८.१०२,४, या १८, १ ग ३१,११८, ५ ४ ४०,१४) मा सय सरिनु- यथा ८,१०२,६ । स ३,१,२१,८, गाठ ४०,१४ । दुरे यातस्यनं काय ८२०२॥ ३,१,११,८, काठ ४०.१४ । वृश सोम एम० ( मो) १,३२.१, सा. ५२४,७८५ । ४.२.११ १२,१३,३, पाठ २,१४, २०,१५,। आ ये तन्वन्ति रश्मिभिः । १९१,८। भा पो गन्तू दया. दासो। ५.५८,३ ते बा.२,५५,३॥ यंत्या देवापि. १०,९८.48 २१ र ५,२, ३२,४ थारे याघस्य चि मघोना १०.९८,१२, ते ना २५.४८,१९, २.४ २ १५॥ पिया यो नाम । का ७,५६, य. २,१.११.१. मा.८,७धियस क भानुभि 13....... ४,२,१९,२. नि ४,१६, काठ ३१७ । मरतो यद वा दिया ८७११६ १.५.११.१ २.१. ११,१. कार ८९७ ९,१९ २१,१३ । प्रेमामामेषु यिपुरया. १,८७.३ . ४.३.१३) [३] वा. २३.२७,७४-७९, ३५,४८। ३२,९७०-७१ १३,३३ । [या मुभा सम्पमा । १.१६५.१ ९.१८॥ W . 44 ·[४३४] मेरायणी-संहितायाम् [पाण्डं पा०11,अनु. ३ कस्य ब्रह्माणि जुजुपुयुगानः को अवरै मुस्ता आवर्त । श्येन इव |जतो अन्तरिले केनु महा मनसा रीरमाम ।। कुतस्त्वमिन्द्र माहितः सन्नको यासि सत्पते कि त इत्यो । संपृछसे समराणः शुभानचिन्तन्नो हरिवो यत्ते अस्मै ॥ त्रैमाणि मे मृतयः शर सुतासः शुष्म इयति प्रभृतो मे अद्विः। गौशासते प्रनिहर्यन्त्युक्थैमा हेरी वहतस्ता नो छ ।। ८२ अतो गर्यमन्तमभिर्युजानाः स्वक्षत्रेभिस्तश्न्यः शुम्भमानाः । महोभिरेकमुपयुज्महे विन्द्रः सुधामनु हि नो नभृय ।। क३स्या वा मरुतः स्वधासीय॑न्ममिकर समघत्ताहिहत्ये । अहेर ३घुग्रंस्तविपस्तुविष्मान् विश्वस्य शंगोरनमर वधुतः ।। ८४ भूरि चकर्थ युज्येभिरस्मै सुमानभिषिभ पारस्येभिः । भूरीणि हि कुर्णनामा शनिष्ठेन्द्रः केला मस्तो यद्वशाम ॥ ८५ पंधीर वृष मरुत इन्द्रियण सैन भोमन विपो भवान् । अर्हता मनो विश्वश्चन्द्राः सुगा अपंचकर व पाहुः ।। अनुत्ता ते मघवन्नफिणु ने त्यांचं अस्ति दुर्घता विंदानः । न आयमानो नशते न जातो यानि करियो कृणुहि प्रवृद्ध ।। एकस्य चिन्मे विश्वस्त्वांजो यो नु दुष्ान् कृणवे मनीपा । अ५ ३पुग्नौ मरुतो पिदानो योनि च्यवमिन्द्रा ईदीश एपाम् ।। अमन्दन्मा मरुतः स्तोमो अत्र यन्मे नरः श्रुत्यं ब्रह्म चक्र । इन्द्राय घृष्णे सुमसाय मय संस्ये संसायस्तन्चे तनभिः । एचैदेते प्रति मा रोचमाना अनेद्यः अंग एणो देवाला । सर्चल्या मरुतश्चन्द्रवर्णा अछान्त मे छुदयाथा च नूनम् ।। [फस्य ब्रह्माणि जुजुपु ० के १,१६५,२, काठ. ९,१८ । कुतस्त्वामिन्द्र माहिन । ऋ १,१६५,३, काठ ९१८ । ब्रह्माणि मे मतय ० स १,१६५,४, वाठ ९.२८ । अतो वयमन्तमभिर्युजाना.1 १,१६५, ५ गाठ ९१८ । क्वस्या वो मरत 1 १,१६५,६, ते ना २८३,५, राठ ९,१८ । भूरि चकर्थ पुज्यभि. । ऋ १,१६५,७: नि ६,७, काठ ९,१८, २३,११ । वीरवृनं मरुतः। ऋ १,१६५,८, त ॥ २,८,३,६, कठ ९,१८,२३,११। अनुत्तमाते मघवन् । क १,१६५,९, काठ ९.१८ । एकस्य चिन्मे। १,१६५,१०, काठ ९१८। अमन्दामा मस्त । ऋ १,१६५,११, काठ ९,१८ । एवेदेते प्रति मानस १,१६५,१२ काठ ९,१८] ८७ ·११ १२ ९६ काण्ड ४, प्रपा० ११, अनु० ३-४ याज्यानुवाफ्याः। [४३५] को न्यत्र मरुतो मामहे वः प्रयातन सखीला सखायः । मन्मानि चित्रा अपियातयन्त एपो भूत नैवेदा म अतानाम् ॥ ओ यद् दुवस्याद् दुवैसे ने कारस्मारझै मान्यस्य मेधा । औ | वर्त मरुतो विमछेमा ब्रह्माणि जरिता बो अर्चत् ।। एवं यः स्तोमो मरुत इयै गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषां यासीट तन्ने पर्याय विद्यामेष बृजनं जीरदानम् ॥ ३ ॥ इन्द्र यो विश्वतस्परि हवामहे जनेभ्यः । अस्माकुमस्तु कैलः ।। ९४ ओ ते शुष्मो वृषभ एतु पश्चांदोत्तरादधरादा पुरस्ताद । आं विश्वतो अभि संमत्याहिंन्द्र द्युम्नं सर्वािस्मै ॥ ९५ मरुतो यद्ध यो दिवो, यो वश ।। आ तू न इन्द्र वृत्रहन्नुस्माकमधमांगहि । महान्महीभिरुतिभिः ॥ व मह इन्द्र तुभ्य र ह क्षा अनु क्षत्र मना मन्यत द्यौः। स्वर पुत्र शवसा जघन्योन्सृज: सिन्धहिना जनसानान् ।। ९८ मरुतो यद्ध वो चल जन अचुच्यवतिन । गिरी रचुच्यतन ।। ९९ अष्टयो यो मरुतो अयोधि संहा औजो बाहों चल र हितम् । नृम्णा शीर्षस्वायुधा धेषु नो विश्वा वः श्रीरधि तुपु पिपिणे ।। १०० पुरुषो हि सुदृडसि विशो विश्वा अनु प्रभुः । समत्सु त्या हवामहे ।। १०१ समत्स्वग्निमवसे बाजुयन्तो हवामहे । वाजेषु चित्रराधसम् ।। १०२ [को न्यत्र महतोग. १.१६५,१३, काठ ९,२८। भा यद् दुवस्याद् दुवस. १,१६५,१४. ल. ९,१८१ पप यः स्तोमो मत १,१६५,१५, १६६,१५, १६७,०१, १२८,२०, य? ९.१८] [४] वा. ३३,६५, ४,१६, ५,१५,२०,३६-३७, ७,४३-६४ २०१३, १७,९। कय ३२,६५, ३,२२." २०,२६,४५-४९८-९,४०.१८ १८.१०॥ इत्र यो विश्वतस्परिक,9.2001 अर्व, २०,३९,११७० १,१.१२,१, २,३,१४,१० ३.१,११,१४,३,१३.१ पटाने शुप्पो पृषभ । १६,९९.९, ते . २.५,८१, ८,९ । मन्तो यरयो दि ८१ १५,११.४,२१,११.१, ३,१४,४१ राठ ८.९७, ९ १९, २२,१३ । पाव शर्मा २,०५,१२, १.५,१६,५, २,१,११,१ ३,१४,५ । ना.४,५,६. 18 ८२७११३। आ तू नन्दनदन् । १.४.३२,१, सा. १८१, ठ.६,१०,२१.१३ । त्यमई (ह) तुभ्यं. ४.१७,११ र ३३. मयतो यद वो पल । २. १,३७१२ । यो यो मगती ५५३.६। पुराना दिसरासि। क ८,११,४३,२१, मा ११६ मा २,४४,५। समास्याग्निमयमाद.८.१,९ ·मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ४,प्रपा० 19, अनु०४ - अंग्ने नया,-55 देवानां त्वमग्ने पो असि, यतो क्यम् ।। १०३ त्वमग्ने बत{च शुचिरने देव इहावह । उप यजर हुर्विश्च नः ।। १०४ तो नु बिभ्रद् व्रता अदब्धो यजानो देवी अर्जर ः सुवीरः। दंधनानि सुमृडीको अग्ने गोपाय नो जीवसे जातवेदः ।। श्रेष्ठ र यविष्ठ भारताने द्युमन्ताभर । सो पुरुस्पंह रयिम् ॥ तुभ्यं भरन्ति क्षितयो यविष्ठ लिमग्ने अन्तिता औत दुरांत् । ओ भन्दिष्ठस्य सुमति चिकिद्धि महते अग्ने महि शर्मु भद्रम् ।। १०७ त्वमिग्ने वा सातुम विमा वर्धन्ति सुप्लुतम् । मं नो रास्य सुवीर्यम् ।। १०८ अयं नो अनि, नीद्वैपो अर्दय, सैनानीकेने, द५ विष्णुः, प्रतद्विष्णुः ।। आ वो राजानमधरस्य रुद्र ५ होतार५ सत्ययज५ रौदस्यो।। अनि पुरा तनयित्नौचित्तादिरण्यरूपमवसे कृणुधम् ।। कपिण्यासु धूधसानो अग्ने काताय प्रतवसे शुभक्ष्ये । परिज्मने नासत्याय क्षे वः कने रुद्राय नृप्ने ।। उक्षान्नाय वशानाय ।। ११२ बातोपधूत इपिता शं अनु त्रिपुं यदन्ना बैंपिद्वितिसे । औठे यतन्ते २३च्या या पृथक् शर्धारस्यग्ने अजराणि धक्षतः ॥ ४ ॥ [अग्ने नय सुपया। ऋ १,१८९ १, ने. स १,२,१४,३, ४,४३,१, नै बा २,८,२,३, ते. आ, १,८,८, शत. ना १४,८,३,१, काठ ६,१०, ३,१, पपि २,८ । ना देवाना० । म १०,२,३, अवर्ष १९,५९,३, ते. स १, १,१४,३, काठ २,१५,१८,२१,३५,९ । त्वमग्ने व्रतपा असिक ८,११,१, अथर्व १९,५९,१, ते स १, १,१४,१, २,३.१, कठ २,४,६,१०, २३,५ । यद्वो वयम् । १०,२,४, अथर्य १९,५९,२, तै सं. १,१, १४,४, काठ ६,१०, करि ४८,१० । त्वमग्ने व्रतभृशुचिः (स न. पावक दीदियो०)। १,१२,१०, ते स १,३,१४,८, ५,५,३,४,६,१,३, त बा २,४,१,११ । व्रता नु विभ्रद् बतया । ब्रा २,४,१,११ । श्रेष्ठ यविष्ठ भारताने। ऋ२,७,१, ते स १,३,१४,३। तुभ्य भरन्ति क्षितयो०। ५,१.१०, ते ना २,४७,९, वठ ७,१६ । त्यामग्ने वाजसातम। ५,१३,५, ते सं १,४,४६,३, पाठ ६,१० । भय ना अग्नि. ते स. १,३,४,१, ४,४२,३, काठ ४,९, ६,१०, कप ३,७ । अनीपो अर्दयः । ते स. १,३११,२, कठ २१,१३ । इदार विष्णुर्वि चकमे० : ऋ १२२,९७, सा २२२,१६६९, अथर्व ७२६,४, स १२,१३,१, त मा ३,१,३,३, नि १२,१९ गाठ २,१०, कपि ३,४ । प्र तद्विष्णु स्तवते । ऋ १, १५४२, अपर्व ७.६,२-३, ते वा २,४,३,४. नि १,२०, काठ २,१०,२५,८, कपि २,४, ४०, ११ आयो राजानमध्वरस्य०। ऋ४,३,१, सा ६९ ते स १,३,१४,१, ते ना २,८.६,९, काठ ७,१६। कद्धि. एण्यासु वृधसानो । ४३,६३ माठ ७,१६ । उक्षानाय वशानाय । ऋ ८४३,११,, अर्व ३,२१, ६३२०,१,३, ते स १,३,१४,७, काठ ७,१२४०,५ । यातोपधूत इपितो० 1 , १०,९१.७सा ९८३] ने ·वाई है, प्रपा ११, अनु०५] याव्यानुवारयाः। [४३७ कृणव पोजा इति पञ्च ॥ स ते जानाति सुमति५ यविष्ठ य इवते ब्रह्मणे गातुरन् । विश्वान्यस्मै सुदिनानि गर्यो घुम्नान्युयो वि दुरो अभियात् ।। सदने अस्तु सुभगः सुदानुयस्त्या नित्येन हपिपा य उक्थैः । पित्रीपति स्व आयुपि दुरोण विश्वेदस्मै सुदिना सांसुदिष्टिः । अर्चामि ते सुमति घोष्यवाक् सं ते वााता जरवामियै गीः । स्वश्वास्त्वा सुरथा मर्जयेमास्मै क्षत्राणि धारयेरनु यून् । ११७ हुई त्वा भूयाचरेदुप मन्दोपावस्तीदिवासमनु बून् । क्रीडन्तस्त्वा सुमनसा मपेमाभि द्युम्ना तस्थिवांसो जनानाम् ।। ११८ यस्त्या स्वभुः सुहिरण्यो अ॒ग्न उपयोति बसुमता रथेन । तस्य वार्ता भवसि तस्य संसा यस्तु आतिथ्यमानुपग् जुजोपत् ।। ११९ महो हजामि बन्धुता चोभिस्तन्मा पितुतिमार्दवियाय । त्वं नो अस्य सधिकिद्धि होतयविष्ठ सुक्रतो दमूनाः ॥ १२० अस्वमजस्तरणयः सुशैया अतुन्द्रासोऽयुको अंश्रमिष्टाः । वै पार्यरः सध्युश्चो निपयामे तेव नः पान्त्वमूर ।। १२१ यै पार्यो मामते ते अने पश्यन्तो अन्ध दुरितादरक्षन् । रक्ष वान्त्सुकतो विश्ववेदा दिप्सन्ता इंद्रियो नाह देवः ।। १२२ स्वया वयं सुधन्यस्त्वातास्तय प्रणीत्यश्याम वांजान् । उभा शरसा सूदय सत्यतातेऽनुष्ठुयाँ कृणुययाण ।। १२३ [५] . सं. १,२,१४ का १३,१-१३ १४,९-१३ पुष्य पाना (सिति।।४, १--५; ते सं १,२.१४.१-२, नि. ६,१२, काठ. ६,१९, १०,५, १६,१५, कार.२५,५, १३.९ । स ते जानाति सुमतिका ४,४,६, सं. १,२,१४,२.६.११। सदने अस्तु सुभग .. ४,१७, १. म १.२.१४,३. पाठ. ६,११। भचामि ते मुमति। न ४,४,५ गं १.२.१४,३, गठ. ६,३१ । इह त्या भूयांचरंदुए। ४४,१४ हे. गं. १,२१४,४, मठ ६११ । यस्या भ्यः मुहिरण्यो। अ.४,४२० स १.२,१४.४, गठ.६.१३ । मदो कजानि रन्धुता०। ४,४,१२. ग.सं. १,९.१४, ४, काठ अस्वप्नजस्तरणयः मुशेवान पर. ४.४.१०. सं. २ १.२.१४,५: मठ. ६,११ पाया सभ्यञ्चो । शु. १,१४७,३, ४,४,१३, ने म. १.२.१४,५, सेठ ६,त्यया यर सपन्यस्योता। स. ४,३,१४, ते. सं १,२,१४, नि ५,१५, यह ६१११ ·[४३८ मैनायणी-संहितायाम् [काण्ड ४, प्रपा ११, अनु० ५-६ अयो ते अग्ने समिधा विधेम प्रति स्तोमर शस्यमानं गृभाय । दहासो रसः पा३ह्यस्मान् द्रुही निदो मित्रमहो अवोत् ।। १२४ अग्नी रक्षासि सेधति शुक्रशोचिरमर्त्यः । शुचिः पावक ईडयः ।। १२५ वै नः सोम विश्वतः ॥५॥ १२६ युमो हि देवहतमान् ॥ १२७ उत नो देव दुवै अछा चोचो चिर्दएरः। द्विश्वा चार्या कृधि । १२८ वह यद्यविष्ठय सहसः सून आहुत । मतावा यडियो भुवः ।। १२९ अर्यमग्निः सुहस्रिणः॥ तै नेमिमुभवो यथा नमस्स संहृतिभिः । नदीयो यज्ञमगिरः ॥ १३१ तस्मै नूनमभियुचे वाचा बिरूप नित्यया । वृटणे चोदस्य सुष्टुतिम् ।। कमु विदस्य सैनुयानरपाकचक्षसः। पणि गौषु स्तरामहे ।। १३३ मा नो देवानार विशः प्रस्नातीरियोषाः । कुश ने हासुरम्याः ।। १३४ मा नः समस्य दृ३व्यः परिद्वेपसो अहतिः । कुमिन नावावधीत् ।। नमस्ते अना औजसे गुणन्ति देव कृष्टयः । अमेरर्मित्रुमर्दय ॥ इम यज्ञमिद चंचों जुजुपाणं उपौगहि । सौम त्वै नो वृधै भव ।। कुर्वित्सु नो गडष्टयेऽग्ने सवैपिपो पिम् । उरुकृदु णस्कृधि । १३८ मा नो अस्मिन् महाधने पर वग्भीर द्यथा ! सुवर्ग सं५ यि जय ।। १३९ [ अया ते अग्ने समिधा० । ऋ ४,४,१५, ते. म १,२,१४,६, नि ३,२१, काठ ६,११ । अग्नी रक्षासि संघतिः । ७,१५,१०, अथर्व ८,३,२६, तै वा २,४,१६, काठ १५,१२ । त्वं न सोम विश्वतः। * १,९१.८, ८,४८,१५, १०,२५,७१ ते स २,३,१४,१,४,१,११,१, काठ २,१४) [६]ते. स २,६,११ । काठ ७,१७ । वा १३,३७, ३३,४, १५,२१ । काण्व १४,३९, ३२,४, १६,४२ । ।युश्या हि देवहूतमान् (तमा)। ८,७५,१ त सं २.६,११,१, कठ ७,१७, २२,५-६, कपि ३४ । उत्त नो देव देवं ( चान् ) ऋ ८,७५,२, ते स २,६,११,११ काठ.७.१७ । त्वरह यद्यविष्ठयः । ऋ ८,७५,३, ते स २,६,११,१, काठ ७,१७ । अयमति सहानण.। ८,७५४, ते सं २,६,११,१, ४,४,४,१, काठ ७,१७, १६.१५। तं नेमिमुभवो यथा। ८,७५,५१ ते स २,६,११,१। तस्मे नूनमभिद्यो । ऋ ८,७१,६, ते से २,६,११, २ । कमु प्पिदस्य सेनयाग्नेः । ८,७५,७, ते. २,६, ११,२, कट ७,७। मा नो देवानां विश । म ८,७५,८. ते स २,६,११,२, काठ ७,१७ । माना समस्य दूरध्य क्र. ८,७५,९, ते स २,६,११,२, नि ५,२३ । नमस्ते अग्ना(0) ओजसे।८, ७५,१०, सा ११, १६४८, न स २,६,११,२ काठ ७,१७ ।इम यशमिद यचो । ऋ. १,९१,१०, काठ. २,१४ । कुवित्सु नो गइएये० (वि०)। ८,७५,११, सा. १६४९, ते स २,९,११,३, काठ ७,१७ ॥ मा नो अस्सिन्। ८,७५,१०, सा १६५०, नै म २,६,११,३, काठ ७,१७] ·काण्ड४, प्रपा० ११-१२, अनु० ६.1] याज्यानुवाक्या:। [४३९] १ ६ यस्यांजुपन्नमस्विनः शमीमदुर्मसस्य था । तर हैग्निर्विधावति ।। १४० अन्यमसद्भिया इयम सिंपृक्तु दुर्छना । वर्धा नो अमुच् शंघः ।। ६ ।। १४१ ॥ इति खिलकाण्डे एकादशः प्रपाठक, ॥११॥ [२६०३] Crior अथ द्वादश प्रपाठक। इद वामास्ये हुतिः प्रियमिन्द्राबृहस्पती । उक्थ मंदश्च शस्यते ।। असे इन्द्राबृहस्पती यि धुत्तर शनिम् । अश्वापन्त र सहस्रिणम् ।। २ एंडू पु बेवाणि तेऽग्ने हुत्थेतरा गिरः । एभिवर्धासा इन्दुभिः ।। ३ इम५ यज्ञमिदं वचः॥ त्यांनु क्षत्रियं अब आदित्यान् याचिषामहे । सुमडीके अभिष्ये ।। येभ्यो मार्ता मधुमत् पिंन्युते पयः पीपं चौरदितिरंद्रिवर्हाः । उक्थशुष्मान् वृषभन्स्विप्नुसस्तै आदित्यै अनुमदात् स्वस्तये ।। धारयन्त आदित्यासो जगत्स्था देवा विश्वस्य मुग्नस्य गोपाः । दीर्घा धियो रक्षमाणा असुर्यमृतावानश्चयमाना मृणानि ॥ त्री रोचनो दिव्यो धारयन्त हिरण्यया शुचयो धारपूताः। अवृजिना अनव॒द्यो अदब्धा उरुशरसा मर्जवे माय ।। तत्पर्यस्य, भद्रा अश्वा, हिरण्यगर्भा, यः प्रातः॥ ९ । यस्थापनमखिन । ८,७५,१४, ते स २,६,११,३ । अन्यमसद्भिया । ८७५,१३, ते स २,६,११,३] [१] वा २६,१३, ३३,३७,५३,१३,४,२३,१,३ २५,१०-११,३४,५३,५८५६ १६.१,४८, ५,१५। कम्व. ३२,३७, ५३, १४,४, २५ १,३, २७,१४-१५, ३३,४१,४४ १६, १७.१,४८,५,२० । । इद यामास्ये हपि. क्र ४,४९,११ ते स ३,३,११,११ असे इन्द्रायहस्पती म ४,४९,४, ते स ३,३,११,११ प पु व्रयाणिः । ऋ ६,१६,१६, सा, ७७०५ काठ २,१४,२०,१४ । इमर यशमिद । रु १,९१,१०, १०,१५०,२, काठ २,१४ । त्यान्नु क्षत्रिय अव० । ऋ ८६५,१, २ स २,१,११,५। येभ्यो माता मधुमत् । ऋ१०, ६३,३ । धारयन्त आदित्यासो। २,२७,१, तै सं २,१,११,१, ते पा २,८,१,६, कठ ११,१२ । श्री रोचना दिव्याऋ २,२७,९ । तत्सूर्यस्य । १,११५,४, अथर्व २०,१०३,१, तै ब्रा २,८,७,१. नि ४,१११ भद्रा अश्वार १,१९५३, ते वा २,८,७,१हिरण्यगर्भो। ऋ १०,१२१,१, अथर्व ४,२, ७, ते. स ४,१८,३, २,८,२४ ताज्य बा ९,९,१२, नि १०,२३, काठ ५,५,११, १६,१५, २०,५, ४०,११ पपि ३२,७,४८,१३ । यप्राणत.०१ १०,१२२,३, अथर्व ४,२,२ तै स.४१,८,४७,५,१६,१, काठ ४,१६, ८,१७, १०,१३, २२,१४, ४०,७५,५,१३ 1 ८ .

·[१२] मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ४, ५११० १२,अनु० २ । वाममय सवितमिमु वा दिवे दिवे वाममस्मभ्यर सावीः । वामस्य हि पस्य देव भूर्यो धियां वामभाजा स्पाम ।। प्रे वायु, प्रयाभिः ॥ स्योना पृथिवि भवानुक्षरां निवेशनी । यछा नः शर्म सुप्रथः ।। डित्या पर्वतानां सि विपि पृथिनि । प्रेयां भूमि प्रवत्वति महा हिनापि महिनि ॥ ३६ पर्वापर चरतो माययैती शिश क्रीडन्तौ परियातो अधुरम् । विश्वान्यन्यो भुवना विष्ट असन्यो विदजायते पुनः ॥ नगो नयो भवति जायमानोऽहां केतुरुपसामेत्यग्रम् । भाग देवेभ्यो विदधात्यायन् प्र चन्द्रमास्तिरते दीर्घमायुः ।। ३८ यथादित्या अमाप्याययन्ति यथाक्षितिमक्षितयः पियन्ति । एस्मिानिन्द्रो वरुणो बृहस्पतिराप्यापयन्तु भुवनस्य गोपाः ॥ प्राच्यां दिशि त्वमिन्द्रासि राजोतोटीच्यार वृत्रहन वृत्रासि । यंत्र यन्ति स्रोत्यास्तजित ते दक्षिणौ चुपभी हव्य एधि । अस्यैदे प्रेरिरिचे महित्व दियस्पृथिव्याः पर्यन्तरिक्षात् । म्यूरोडिन्द्रो देमा ओ विश्वगतः स्वरिरमत्रो ववक्षे रणाय ।। ४१ स्वमिन्द्रास्यधिराजस्व भगाधिपतिजनानाम् । देचीशिस्त्वमुता विराजोजस्त्ररक्षमजर ते अस्तु ।। आ यस्मिन्सन पास रोहन्ति पा रहः । कपिई दीर्घथुनमा इन्द्रस्य धर्मों अतिथिः ।। [धाममद्य सवितामा ६७१,६, ते स १४,२३ १, २,२,१२,२ 1 प्रयायुः । रु. ६,४९४, ते मा २,८,११। प्रयाभि । रु ७९२,३, ते स २,२,१२,७, ते. वा २.८,१.१, कठ १०,१२ । स्योना पृथिवि० (नो)। ऋ १,२०,१५, अथर्व १८,२,१९, ते आ १०,१,१०, नि ९,३२, काठ ३८.१३ । रहि गलथा पर्वताना । ऋ ५८४,१, ते. स २,२,१२,२, नि ११,३७, काठ १०,१२ । पूर्वापर चरतो। म २०,८५.१८, अर्व ७८१.१ १३,२,११ १४,१,२३, तै मा २,७,१२,२, ८,९,३ । नरो नयो भवति जायमानो ऋ. १०.८५,१९, अर्व ७,८१.२, १४,१,२४, ते. स ० ३,५,३, ४,१४, १, नि ११६ । प्राच्या दिशि त्यमिन्द्रासि । तै स २,४,१४,१३ काठ ८ १७ । अस्येदेव मरिरिचे। म. १,६१,९, अर्व २०,३५,९ते स २,४,१४,२, कठ ८१७ । आ यस्मिन्सत पासवान ते स १,६१२,२, ते आ १,०८, काठ ८,१६] ४२ ·पाण्डे प्रपा० १२, ४७ ४८ ४, अनु० २-३] याज्यानुवाक्याः। [२४३] मदो न यः सोम्यो बोधिचक्षा वातश्च न च्यान इन्दुविक्षाः । सं तुर्मुः शुचसे न बैरः सं स्वेदयुः शुशुचानो ने धर्मः॥ इन्द्रियाणि शतक्रतो या ते जनेषु पञ्चसु । इन्दु तानि ता आणे ।। ४५ अनु ते दायि मह इन्द्रियायु सत्रा ते विचर्मनु वृत्रहत्ये । अनु क्षत्रमनु सहो यफ्रेन्द्र देवेभिरनु ते नृपये ।। अनवस्ने रथमश्वाय तक्षन् त्वष्टा वजं पुरुहूत युमन्तम् । ब्रह्माणा ईन्द्र महयन्तो अरवर्धयन्नहुये हन्ता छ । घृष्णे यत्ते वपणो अकर्म निन्द्र ग्रावाणो अदितिः सजोषाः । अनश्वासी यै पयोऽर्था ईन्द्रपिता अम्यवतन्त दस्यून् ॥ २ ॥ विष यन्मा धिषणा जनान स्तनै पुर्रा पर्यादिन्द्रमदः । असो यत्रु पीपरयथा नो नाव यान्तमुभये हवन्ते ।। अहोहुंचे अंभरेमा मनीषा भूयिष्ठदाने सुमतिमावृणानः । इर्दमिन्द्र प्रति हव्य जुपस्व सत्याः सन्तु यजमानस्य कामाः ।। त्रातारमिन्द्रमविवारमिन्द्र हवे हवे सुहेव ५ शूरमिन्द्रम् । हुवे ने श] पुरुहूतमिन्द्रः स्वस्ति नो मया धाविन्द्रः ।। मा ते अस्या र सहसावन् परिष्टा अघायु भूम हरिवः परार्दः । यस्व नोऽकेभिर्वस्यैस्तव प्रियांसः सूरिपु स्याम ।। ५२ अनु त्याहिमे अध देर देर्वा मदन विश्वे कषितमं कयीनाम् । करो यत्र वरिवो बाधिताय दिवे जनाय नन्वे गृणानः ।। [इन्द्रियाणि शतक्रतो । ३,३७,९, अर्व २०,२०,२, ५७,२; ते स १,६,१२,१, २,५,१२,५, कल ८१६ । अनु ते दायि मह । ६,२५,८, तै स १,६,१२,१, ते बा. २,८,५,७, काठ ८.१६ । अन वस्ते रथमभ्वाय० । ५३१,४, सा ४३९ ४४०, ते स १,६,१२,३ ते ब्रा २,४,३, माठ ८१६॥ दृप्णे यत्ते वृपणो० । रु. ५,३१,५ ते स १,६,१२,६ ते वा २,८,४,३, कठ ८,१६] [३] या १२,४४,५१, २०,०, ८,४४ १८,७०-७१ ३४,१३, २२,३। काव १२,८१, १३४२,५२, २०,३५, ८.२५, २०,३९-४०, ३३,७, २३,३ । [विप यन्मा धिपणा । * ३.३२,१४ ते म १,९,१०,३२, ५,१२,५, ते ब्रा २,६,९१, काठ ८,१६, ३८,७ । अहोमुचे प्रभरेमा० । तै म १,६,१२,३,२,५,१०,५ काठ. ८,१६ । वातारमिन्द्रमविता- 1ऋ ६,४७,११, सा ३३३ अर्व ७,८३, म १,६९,५, १७,१८। मा ते अस्याः सहसायन्। म ७,१९७, नर्व २०,३७७ ग १,६,१०,५। त्याहिन्न अध देव०।६,१८,१४, मठ ८,२] ·मैत्रायणी संहितायाम् [ काण्डे,प्रपा० १२, अनु। बृहस्पतिः प्रथम जायमानो महो ज्योतिषः परमै व्योमन् । सप्तास्यस्तुनिजातो वेण वि सप्तरश्मिरधमत्मासि ॥ यदा बोजमसन द्विश्वरूपमा द्यामरुक्षत्राणि सा । बृहस्पति५ पण५ वर्धयन्तो नाना सन्तो विभ्रतो ज्योति साम् ।। ११ बूंहस्पतिर हवामहे विश्वतः संगण वर्यम् । उप नो यनमागमत् ॥ १२ से सुष्टुभा सं कृता गणेन चल५ रुरोज फलिग खेण । बृहस्पतिरुनिया हव्यसंदुः कनिकद्वावशतीरुदाजत् ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्य । विश्वं तद्भद्र यदवन्ति देवा वृहदेम विदथे सुवीराः ।। १४ ब्रह्मणसते सूर्यमस्य विश्वहा रायः स्याम ३थ्यो वयस्वतः । धीरेषु वीर उपपृधि नस्त्वर यदीशानो ब्रह्मणा वैपि मे ईवम् ॥ १५ उत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पते देवयन्तस्त्वेमहे । उप प्रयन्तु मरुतः सुदानचा इन्द्र प्राशंर्भवा संचा ॥ अग्निरुक्थै पुरोहितो ग्रोवाणो बाही ध्वरै। अा यामि मरुतो ब्रह्मणस्पति देय अयो वरेण्यम् ॥ नमस्ते रुद्र मन्यय, इमा रुद्राय ।। १८ को अद्धा वेद के इह प्रयोचत कुता ओजाता कुंत इयं विसृष्टिः । अवाग्देवो अस्य विसर्जुनाथा को वेद यत आवभव ॥ इयर विसृष्टियंत आवभूव यदि वा दधै यदि वा न । यो अस्याध्यक्षः पामै व्योमन्सौ अङ्ग वेद यदि या न वेद ।। [वृहस्पतिः प्रथमं ना.४.५०,४; अथव. २०,८८,६ ते. ना. २,०२.७, काठ. १७२८। यदा याजमस- नद क. १०,६७,१०, अथर्व २०,११,१० । स मुष्टुभा स ऋस्यता मा ४.५०,५; अथव. २०,८८,५६ तै सं. २,३,१४,४, काठ. १०,१३ । ब्रह्मणस्पते त्वमस्य । ऋ. २,२३,१९, २४,१६, ते. बा. २.८.५,१ । ग्रह्मणस्पते सुपरस्य । ऋ २,२४ १५; ते. ना. २,८५,२ उत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पते ॥ १,४०,१: ते. आ ४.२,१, काठ. १०.१३ । अग्निरुक्थे पुरोहितो । ऋ.८,७,१: सा. ४८० काठ. १०,१३ । नमस्ते रुद्र मन्यव० ते. सं. ४,५,१.१, काठ १७,१९, कपि. २७६ । इमा रद्रायण ऋ १,११४, ते. सं. ४.५,१०,११ काठ. १७,१६, कपि. २७,६१ को अद्धा वेद क इह । ऋ. १०,१२९,६६ ते. बा. २,८,९,५ । इयर विष्ट्रिर्यत आवभूय० । स. १०.१२९,७५ ते. वा. ३,८,९,६] २० ·काण्ड, प्रपा ११, अनु०१-२] याज्यानुवाक्या . इदं विष्णुविचक्रमे ॥ सदस्य प्रियमभि पायो अश्यां नरो यत्र देवयंवो मढन्ति । उरुक्रमस्य स हि बन्धुरिस्था विष्णोः पदै पुरमै मध्वा उत्सुः ॥ २२ विश्वे देवा अतार्बुधः ॥ २३ विश्वे देवाः शृणुतैम हवं मे ये अन्तरिक्ष य उप छवि छ । ये अग्निजिह्वा उत वा यजत्रा आसद्यासिन बहिपि मादयधम् ॥ २४ इन्द्राणी पत्या सुजितं जिगाय सेना हु नाम पृथिवी धनंजया विश्वव्यचा अदितिः सर्वस्वक् । इन्द्राणी प्रासहा संजयन्ती तस्यै त एनो हषिपा विधेम ।। २५ उपप्रैहि वाचस्पते देवन मनसा सह । बसुपते विरमय मय्येच त३न्य मम ॥ २६ ये त्रिसप्ताः पुरियन्ति विश्वा रूपाणि विभृतः । वाचस्पतिला तेषां तु३न्योऽद्य धातु मे ॥ १ ॥ अग्निः प्रथमो वसुभिर्नो अव्यात् सोमा हुँदैरभिरक्षतु त्मना । इन्द्रो मरुद्रितुर्थी कृणोत्वादियों वरुणः शर्म य सत् ।। ૨૮ समुनिसुमिनों अव्याव से सौमो मुद्रियामिस्तुभिः । समिन्द्रो रातहव्यो मरुद्धिः समादित्यवरुणो विश्ववेदाः ॥ २९ अग्ने दो दा पे यि ५ वीरगन्त परीणसम् । शिशीहि नः सूनुमतः॥ ३० दो नो अग्ने शर्विनो दाः सहस्रिणो दुरौ न जर श्रुत्या अपावृधि प्राची द्यावापृथिवीं ब्रह्मणा कृधि ३स्वर्ण शुक्रभुपमो विद्विद्युतः ।। हिरण्यपाणिमूर्तये सवितारमुपह्वये । स चैत्ता देता पदम् ।। [इद विष्णुर्वि चक्रमे । म १,२२,१७, सा. २२२,१६६९, अधर्व ७,२६,४, ते स १,२,१३१, तना. ३,१,३.३, नि १२,१९, काठ २,१०, कपि २,४। तदस्य नियमभि पाण। ऋ. ११५४,५, ते ना २, ४,६,७८,३,२ । विश्वे देवा ऋतावृधः । १. ६,५२,१०, तै सं २,४,१४,५,४,१.११,४। पाठ १३,१५ । विश्वे देवा शृणुतेम० । म ६५२,१३. ते सं. २,४.१४,५,४,१,११,४, है. मा २,८.६५] [२] वा, २२,१०,८,६, ३३,५५, २७,२७, ३५ २१, ३६ १३ । काण्य. २२,१४, ८५, ३२,५५, २९,२०० ३५ ५४, ३६,१३॥ [ भग्निः प्रथमो वसुभिः। ते स. २,१.११.२० कठ १०,१२ । समग्निर्यसभिनो । ते स२१, ११.२, काठ. १०.१२ । अग्नं दा दाशुपे । ऋ. ३,२४,५, ते स. २२.१२,६; काठ ६,१० । हिरण्यपाणि- मूतये ॥ १,२२,५७ ने स १,४,२५,१, २,२,१२,२] an - मै.५६ ·५७ [saj मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्डं ४, प्रपा० १२, अनु०३ अनु द्यावापृथिनी तत्ता औजोऽमा जिहत इन्द्र देवाः । कृप्या कृत्नो अंकृत र यत्ते अस्त्युक्थै नवीयो जनयस यज्ञेः॥ अभि प्रभर धूपता धृपन्मनुः श्रवृश्चित्ते असगुहेत् । अप॒न्वापो जसमा वि मातरो हनो कुत्र जया स्सुः ॥ अस्मा इदु प्रभुरा तुजानो वृत्राय मीशानः कियेधाः । गौर्न पर्व विरदा तिश्प्यनिर्णाश्स्यपौ चरध्धै ।। वि न इन्द्र मधो जहि नीचा यछ पृतन्यतः । अधस्पद तमी कृधि यो अस्मै अभिदासति ।। मृगो ने भीमः कुचरौ गिरिष्ठाः पुरावता ओजगन्धा परस्याः । सकर सशायु पर्विमिन्द्र तिग्म५ वि शत्रुन् ताढि वि मृधो नुदस्व ।। ५८ आऊर यसोर्जरिता पुनस्यतेऽनहसः स्तुभा इन्द्रो दुवस्यति । विवस्पुतः सदना ओ हि पिप्रिय सत्रासाहमभिमातिईन ५ स्तुहि ॥ त्व सपत्नान् पृतनासु जिष्णुरिन्द्राभिषाभिमातीरमन् । पिवा सौम५ वज्रवाहो विपह्यास्मभ्यं पी वोमुखाय ॥ पुरुष्टुतस्य नामभिः शतेन महयामसि । इन्द्रस्य चर्पणीसहः ।। नामानि ते शतक्रतो विश्वाभिगीभिरीमहे । इन्द्राभिमातिपाद्ये ।। अर्थावता ना आंगहि परास्तश्च कृत्रहन् । इमा जुपस्य नो गिरः॥ यदन्तुरी पुरावतमवितं च हुयसे । ईन्द्रेई तता आंगहि ।। एन्द्र सानसिं गर्पिर सुजियान५ सदासंहम् । बर्पिष्ठमूर्तये भर ।। (अनु द्यावापृथिवी तत्ता। ऋ६१८,१५, काठ ८.१६ । अभि प्रभर धृपता । ८,८९ ४, काठ ८१६। यस्मा इदु प्रभरात १६१,१२, अथर्व २०३५ १९, नि ६२०, काठ ८१६। चि न इन्द्र मृधाः । ऋ १०,१५२ ४, सा १८६८, अथर्व १०१.२, ते स १,६१२,४, २.५,१२.५, नि ७,२ । मृगो न भीमः कुचरो०.१०, १८०,२, सा १८७३, अथर्व ७,८४३ ते म १६१२,३, राठ ८,१६ । आकरे वसोगिता० । ऋ ३५१३। पुरुष्टुतस्य धा(ना०)मभिः। ॐ ३,३७ ४, अथर्व २०, १९४। नामानि ते शतपतो। ३,३७ ३, अधर्व २०१९,३ । अर्यायतो ना (न) भागहि। ऋ ३,४०.८, अथर्व २०.६.८ । यदन्तरा परावतम् । ऋ ३४०९, अथर्व २०.६.९ । एन्द्र सानसि५ रगिर ०२ १,८,१, मा. १२९, अथर्व २०,७०,१७ त, स. ३,४ १२,३, ते प्रा. ३,५,७,३ ] ·४, प्रप. १२, अनु.३] याच्या वाक्याः। [४४५] ७० प्रससाहिपे पुरुहूत शत्रुन् ज्येष्ठस्ते झुम्म हुई रातिरस्तु । इन्द्रोभर दक्षिणेना वसूनि पतिः सिन्धूनामसि रेवतीनाम् ।। इन्द्रं नरों नेमधिता हवन्ते यत्पार्या युनजते धिय॒स्ताः । शूरो नेपाता श्रेवसश्वकाने ओ गौमति बजै भुजा त्वं नः ।। हुदै न हि त्वा न्यूपन्त्यूमयो ब्रह्माणीन्द्र तव यानि वर्धना । त्वष्टा चित्रे युज्य५ वावृधे शवस्तता बमर्भिभूत्योजसम् ।। ६८ अभि स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यतो घीरिख प्रवृणै ससुरूतयः । इन्द्रो यद्वनी धूपमाणो अन्धसा भिनलस्य परिधी परिव विनः ॥ ६९ तमिन्द्र५ वाजयामसि, युजै रथम् ॥ वृवर मान शचीपतिमिन्द्रं गिरो वृहतीरभ्यनूपत । वावृधान पुरुहूतर सुवृक्तिभिरमर्त्य उरमाणं दिवे दिवे ॥ ७१ अहुन् पुत्र तर ५ व्यसमिन्द्रो बज्रेण महतो वर्धन । स्कन्धासीच कुलिोना विवृणाहिः शयत उपपृक् पुधियाः ॥ ७२ अभितिष्ठ पृतन्यतोऽधरे सन्तु शत्रवः । इन्द्र इव दस्युहां भुगपः क्षेत्राणि संजय ।। ७३ आशीर्ना ऊर्जमुतं सुप्रजास्वमिपं दधातु द्रविण संवर्चसम् । संजयन क्षेत्राणि सहुसाहमिन्द्र कृप्यानो अन्य अधरान्सपत्नान् ।। स्वमिन्द्रास्यधिराजः॥ इन्द्रो जयति नै पराजपते अधिराजौ राजसु राजयते । विश्वा अभिष्टिः पृतना जयत्युपसद्यो नम३स्यो यर्थासत् ।। ७६ [प्रसपाहिये पुरुहूत० १ १०,१८०,९. ते स ३,४,११४, ते ब्रा २६.९१, ३,५,७,४, काठ ३८७, २०.१२ । इन्द्रं नरो नेमधिता। ७,२७,१, सा. ३१८, ते स १,६,१०,१, तै बा २,८२५ । हृदं न हि त्वा स १,५२ ७१ भभि खवृष्टिं मदे अस्यः । ऋ १, २,५१ तमिन्दर वाजयामसि ।. ८,९३,७,मा. १९९,१२२२ अथर्व २०,४७,१ १३७,१२, ने वा १,७,८,३, २,४,१,३. काठ ३९,१२॥ युजे रथम् । ऋ. ७,२३,३, अथर्व २०,१२,३, वै ब्रा २,४,१,३, ८,२,५। अहम् वृतर वृतर५० । ऋ. १, ३२,५, ते बा. २,५,४,३, नि ६४ । अभितिम् पृतन्यतो । तै बा.२,४२,९। आशीनी ऊर्जमुनः । ते स ३,२८,५, काठ ५,। त्वमिन्द्रास्यधिराज. 1 कठ ८,१७ । इन्द्रो जयति न०। स २,४, ७४ ·[४४६1 मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ४, प्रपा० १२, अनु. ३-४ ७७ ७८ w ८३ आ ते मह इन्द्रोत्युग्र समन्ययो यत्समरन्त सेनाः । पताति दिद्युनर्यस्य बाहोमी ते मनो विषयविचारीत् ।। यो जात एवं प्रथमो मनुस्वान् देवी देवान् ऋतुना पर्यभूपत् । यस्य शुष्माद्रौद्धसी अभ्युसेतां नृम्णस्य महा से जनासा ईन्द्रः ।। मन्युरिन्द्रो मन्युरेवास देवों मन्युहीता वरुणो विश्ववेदाः । मन्यु विश ईडते मानुपीया अवा नो मन्यो तपसा सोपाः ।। ७९ वर हि मन्यो अभिभूत्योजाः स्वयंजी भीमो अभिमातिपाहः । विश्वचर्षणिः सहुरिः संहावान्त्स हुयमानो अमृताय गछत् ।। ईडामने, त्वं नो अमे, किमित्ते विष्णो, प्रतत्ते अर्थ ॥ दीपस्ते अस्त्वड्कुशौ येना वसु प्रयछसि । यजमानाय सुन्वते ॥ भद्रा ते हस्ता संकतीत पाणी यन्तारा स्तुवते राध इन्द्र । का ते निपत्रिः किमु नौ समत्सि कि नौदुदु हर्षसे दाता हु ॥ ३ ॥ इन्द्रावरुणा युव॑मध्वरीय नो विश जनाय महि शर्म यछतम् । दीर्घयज्युमति यौ धनुष्यति व्यै जयेम पृतनासु दुढयः ।। ८४ सम्राडन्यः सराइन्य उच्यते वां महान्ता इन्द्रावरुणा महावम् । विश्वे देवासः परमै व्योमनि सं५ वामोजो वृपणा से बलं दधुः ।। ८५ [आ ते मह इन्द्रोत्युग्र० । ७,२५,१ नै स १,७,१३,२, ते वा ३,८,३,३, काठ ८,१६ । यो जात एव प्रथमो का २,१२,१७ अर्व २०,३४,१, ते स १,७,१३,२, ते ना २,८,३,३, नि ३,२१, १०,१०० काठ ८,१६ । मन्युरिन्द्रो मन्युरेवाला १०.८३,२, अथर्व, ४,३२,२, ते बा. २,४,१,११ । त्यहि मन्यो यभिभूत्योजा । म, १०,८३,४, अथर्व ४,३२,४ । इडा (कळा०) मने। ३,१,२३, ५,११, ६.११, ७,११, १५,७. २२.५, २३,५, सा.७६, तं स ४,२,४,३, काठ १६,११,१८,२१, कपि. २५,२ । त्वं नो अग्नेश ऋ ४,१४, १.३१,८, ते. स. २,५,१२,३, काठ ३४,१९ किमिते विष्णो०। ७.१००,६, . मा १६२५, ते स २,२,१२,५, नि. ५८। तत्चे अद्य०। ऋ ७,१००,५, सा. १६२६, ते स २,२,१२, ५, नि ५,९ । दीर्घस्ते वस्त्वन मुशो। ऋ.८१७,१०, वर्ष २०,५,४, काठ ६,१० । भद्रा ते दस्तान ऋ४.२१,९] [४] वा. ३३,३६-३७,४२, १९,३८,३५ १६, ३,२९,५२, ४,३७, २१,१-२.५-६, १८,७२-७३, २६,८, २७, ३५,३७, ३६,८,१५,५२ । कय ३२,३६-३७,४२, ८,१९, २१,४०, २९,३७, ३५,४८, ३,३७.६०, ४,४९, २३,१-२,५-६, २०,४६-४२, २८८, २९,४०,४२, ३६८, १५,७४। [स्दावरुणा पुषमवराय ७, ८२१ नै म २,५,१०,०, ने बा २,१४,५, ५,२ । सम्राउ()-प. स्वराड(०ळ)न्य : .७,८२.२] ·८७ L- काण्डं ४, प्रपा १२, अनु. . ] याज्यानुवाक्या। [४४७ विश्वहिन्द्रो अधिवक्ता नो अस्त्वपरिहताः सनुयाम बाजम् । तैनो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवीं त द्यौः॥ एना मुसैन वायुमिन्द्रवन्तोऽचिष्याम वृर्जने विश्व ऊर्ती । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामद्वितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ।। कुत्राचिद्यस्य संमृतौ रण्या नरो नृपंदने । अर्हन्तश्चिमिन्धत संजनयन्ति जन्तयः ॥ ८८ सर यद्विषो वनामहे सं५ हत्या मानुषाणाम् । उत घुमस्य शवस ऋतस्य रश्मिमादे॥ यदुध सूर्य बोऽनागा उद्यमित्राय वरुणाय सत्यम् । वर्य देववादित स्याम तय ग्रियासो अर्यमन् गृणन्तः ।। ९० उद्वाँ पक्षांसो मधुमन्तो अस्थुर्रा सूर्यो अरुहच शुक्रमणैः । यस्मा आदित्या अध्चनो रन्ति मित्रो अर्यमा वरुणः सजोषाः ॥ ९१ उपेमसृक्षि वाजयुर्वचस्याँ चनो दधीत नाद्यो गिरो में । अपां नपादाशुहेमा कुवित्सं सुपैशसस्करति जोपिपद्धि ॥ ९२ समन्यो यन्ति ।। ९३ अपां नपादा ह्यस्थादुपस्थं जिह्मानामा विद्युत ५ सानः । तस्य ज्येष्ठं महिमान ५ वहन्तीहिरण्यवर्णाः परियन्ति यह्वीः ।। तमस्मेरा युवतयो युवानं मर्मज्यमानाः परियन्त्यापः । से शुक्रेभिः शिवभी रेवदुर्मिीदयानिध्मौ घुतनिर्णिगप्सु ॥ ९५ अग्ना आयूपि पवसे ॥ [विश्वाहेन्द्रो आधिवक्ता नो . १,१००,१९, १०२,११, काठ. १३,११ । नन्नो मित्रो वरुणो । ऋ. १,१४,१६, ९५,११. ९६,१, ९८,३, १००,१९. १०१,११. १०२,११, १०३,८, १०५,१९, १०६,७, १०७,३, १०८,१३, १०९,८,११०,९, १११,५ ११२,२५, ११३,२०, ११४,११, ११५,६, नि. ५,११.ते ना. २,८, ७,२, ते. आ ४,४२,३, काठ १३,११ । एनां मुखेन (गूपेण ) घायुम् । ऋ १,१०५,१९, नि ५,११ । कुनाचिद्यस्य समृतौ ५,७,२, २, ते स २,११,१.३ । सर यदिओगर ५,७,३, ते. सं. २,१.११.३॥ यदय सूर्य प्रयोऽनागा । ऋ ७.६०,१ । उद्धां पृक्षासो मधुमन्तो । ऋ ७,६०.४ । उपेमसाक्ष वाजयु. । क्र २,३५,१, काठ १२,१५, मा श्री ६,१३ । समन्या यान्तिः । स २,३५,३६ सा. ६०७, तै स. २,५,१२,१; पि ४८,४ । अपां नपादा० ।- २,३५,९ते स २,५,१२,१। तमस्सेरा युवतयो। ऋ. २,३५,४, ते. सं २,५,१२,२ । भन्ना(A)आयू पि०.९,१६,१९, सा. ६२७,१४६४, १५१८, ते. ना. २,१३,१, ते. आ २,५,१, ते स १,३,१४,७, ४,२९१, ५,५,१, ६,६,२, कठ ४,११, कपि ३,९,८,५] ·[४] मंत्रायणी-सहितायाम् [काण्ड ४,प्रपा १२, अनु० । ९८ आयुदी देव जरसर वृणानौ तपतीको घृतपृष्ठो अग्ने । घृत पिवनम॒तं चारु गव्यं पितेव पुत्र जरंस म एमम् ।। ९७ गयस्फानो अमीवहां ॥ या ते धामानि इविपा यजन्ति ता ते पिथा परिभरस्तु यबम् । गयस्फानः प्रतरणः सुवीरोऽवीरहाँ प्रचरा सोम दुर्षान् ।। सुत्रामाणं, महीमु३षि, म मे वरुण, तायामि, वैश्वानरौ न ऊत्या, पृष्टौ दि३- न्य, मि त्वा शूर नोनुम, स्वामिद्धि हवामहे ।। १०० आपप्राथ महिना वृष्ण्या वृपन् विश्वा शविष्ठ शवसा । अस्म अब मपयन् गौमति बजे विचित्राभिरूतिभिः ।। बौधा से मे मघवन् वाचममा यो ते वसिष्ठो अर्चति प्रशस्तिम् । इमा ब्रह्म सधर्माद जुषस्व ॥ १०२ रेवतीनः सधर्मादा इन्द्रे सन्तु तुर्विवाजाः । क्षुमन्तो यांभिर्मदेम ।। १०३ पौ प्रस्मै पुरोमिन्द्राय शुपमर्चत । अभीक चिदु लोककृत्सङ्गे समत्सु वृत्रहो । अस्माकं बोधि चोदिता नभन्तामन्य॒केषां ज्याका अधि धन्यसु ।। १०४ आ नो अग्ने सुचेतुना ॥ १०५ आ नो अग्ने रथि भर सासहर वरेण्यम् । विश्वासु पृत्सं दुष्टुरम् ।। [आयुर्दा देव जरस काठ १२,१३ । गयस्फानो अमीचहा। ऋ १.९१,१२, ते स ४,३,१३,५ । या ते धामानि हविषा०1 ऋ १,९१,१९, ते स १,२,१०,१, ते मा २,८,३,१, काठ ११,३। सुनामाणं पृथिवीं० । ऋ १०,६३,१०, अथर्व ७,६,३, ते स १,५,११,५, काठ २,३ 1 महीमू पु मातरं० । ते स. १,५,११,५, काठ ३०,४-५, कपि ४६,७ । इमं मे वरुणः । ऋ. १,२५,१९, सा १५८५, ते स २,१, ११.६, काठ ४,१६। तस्यायामि ब्रह्मणा । १,२४,११ ते स २,१,११,६, काठ ४,१६ । वैश्वानरो न ऊत्या० (उतय )। ते स १,५,११,१, कठ ४,१६ । पृमो दिवि० - १,९८,२, ते. म १५,११, १. ते ना ३,२१.६.४ । अभि त्या शूर नोनुम । ७३२,२२, सा २३३,६८०, अथर्व २०,१२१,१, है स २,४,१४,२, काठ १२, १५ा त्यामिद्धि हवामहे ऋ६,४६.१, सा २३४,८०९, अथर्व, २०,९८.१७ तैस २४,१४,३, काठ १२,१५॥ आपप्राथ महिना। ऋ ८,७०६, सा ८६३, अथर्व २०,८१,२, ९२ २१॥ वोधा सु मे मघवन् । ७,२२,३, सा. ९२९, अथर्व २०,११७,३, काठ १२,१५ । रेवतीनः सधमादा इन्द्रः। ऋ१,३०,१३, सा १५३, १०८४, अथर्य २०,१२२,२, ते. स १,७,१३,५१२,२,१२,८, ४,१४,४, काठ ८.१७, १०,१२,१२,१५ । मो प्वल पुरोरथम् क १०,१३३ १, सा, १८०१ अर्व २०१५,२७ तेस १७,१३,५, ते या २,५,८,१। आ नो अग्ने सुचेतु(त)ना। ऋ १,७९,९, सा १५२६, ते प्रा. २,४,५ ३॥ काठ २,१४ । आ नो अग्ने रयिं भर० । ऋ. १७९,८, सा १५२५, काठ १०,१२ ] ·काण्ड , प्रा० १२, अनु..] याज्यानुवाक्या। [४४१] विश्पते ।। इन्द्रो मदाय वावृधे ऑनसे वृत्रहाँ नृभिः । तमिन्महत्साजिपूतेम हवामहे से जिपु प्र नोऽविषत् ॥ १०७ मदे मदे हि नो दुर्दिा गवामृजुक्रतुः । संगृभाय पुरूं शुतोमयाहस्त्या वसु शिशीहि राय आभर ।। तो अस्य नमुसा सहः सप॒र्यन्ति प्रचेतसः । उर्तान्यस्य सश्चिरे पुरूणि पूर्वचितये बसीरनु सराज्यम् ॥ तो अस्य पृशनायुषः सौमर श्रीणन्ति पुंश्चयः । प्रियां इन्द्रस्य धेनो बज्रर हिन्वन्ति सायुकर वस्तीरनु स्वर्राज्यम् ॥ घृत ने पूर्व तनपाः शुचि हिरण्यम् । तत्ते रुक्मो न रोचत स्वधावः ।। मि सुश्चन्द्र आर्यमा यति वृषभस्तुरापोड् दाता वैमुनि विधै तुनुपाः । सहस्राक्षा गोभिजनाहुरमासु देवो ट्रेषिणं दधातु ॥ ११३ ये ऽयमन् बहयो देव॒यानाः पन्थानो राजन् दिव आचरन्ति । तेभि! देव मंहि शर्म यछु शै नो भव द्विपदे श चतुष्पदे ।। ११४ उदग्ने शुचयस्तया,ऽयमनिवरितुम, तत् पर्यस्य, भुद्रा अश्वाः, सप्त त्वा हरितो रथे, तरणिर्विश्वदर्शतः॥ ११५ [इन्द्रो माय वावृधे । ऋ १८११ सा. ४११ १००२, अथर्व २०,५६१ । मदे मदे हि नो ददि । ऋ. १८१,७, अथर्व २०,५६,४ ते वा २,४,४७ कठ १०१२ । ता अस्य नमसा सह ) र. १८४, १२, सा १००७, अथर्च २०,१०९,३ काठ १२ १५ । ता अस्य पृशनायुवक १८४ ११ सा १०३६, अधर्व २०,१०९,२। घृत न पूत तनू। तै स २२ १२,७१ आभ ( उभे ) सुश्चन्द्र विश्पत. (सर्पिो)। म ५,३,९ सा १०२४ मे २,१३,५, ते स २२,१२७४४४,६ । आर्यमा याति वृषभ । तै स २३१४ ४ । ये तेऽयंमन् वहयो । ते स २,३ १४ ४ । उदग्ने शुचयस्तव क ८, ४४१७ सा १५३४ ते स १,३,१४.८५५५३, २४.१४,४। अयमग्निवरितम । ते रा ४७१३, ४, काठ १८१८ काप २९,६ । तत्सूर्यस्य देवत्वः । ऋ १,११५४ अथर्व २० १२३,१ ते जा २८७, १, नि ४१११ भदा अश्वा । १९१५,३, ते वा २८७१६ सप्त त्वा हरितो रथेला १, ५०,८, सा ६४०, अथर्व १३,२,२३७ २०१७,२० ते २२,४.१४४ कठ ९१९ १११। तरणिविश्व दर्शत १५०,४, सा ६३५, अधव १३,२१९ २० ४७.१६. ते स १.४.३१ मा ३,११,१ काठ १०१३) ·w 1610] मैशायी-संहितायाम् [ काण्ड ,प्रपा० १२, अनु० ४-५ चक्षु! धेहि चक्षुपे चक्षुषिख्य तभ्यः । स चैदर वि च पश्येम ।। सुसुंदृशं त्या वयं प्रति पश्येम सूर्य । वि पश्येम नृचक्षसः ॥ ४ ॥ युवर सुराममश्विना ॥ ११८ होता यक्षश्विनी सरस्वतीमिन्द्र सुरांम्णार सीमाना पिबतु मदन्तार व्यन्तु होतयंज । पुमिन पितरौ ॥ इन्द्रः सुत्रामा स्वयं अबोभिः सुमृडीको भवतु विश्ववेदाः । नांधुतां देपो अभयं कृणोतु सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥ १२० तस्य वयं सुमती यहियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम । से सुत्रामा सव इन्द्रो अस्मदारांचिद् द्वैपः सनुतर्युयोतु ॥ १२१ अंग्ने पाजस्य गोमतः ।। १२२ भद्रौ नो अमिरोहुतो भद्रो रातिः सुभग भद्रो अधुरः । भद्रा उत प्रशस्तयः॥ १२३ संर समि, देना वो अनि, म ते अशा इधीमो, नेत्री ते वाजिना श्री पुर्धस्था ॥ १२४ विरलिभिलै भिचा सहस्रमेरयत् । शेरो जैतापराजितः ।। विरहः परत पा सौमः शुक्राभिरूतिभिः । वार्जी सहस्रसातमः॥ . सं५ वां कर्मणा समिषा हिनोमीन्द्राविष्णू अपसस्पारै अस्य । जुपैया५ यनै दृविणं च धत्तमरिटैनः पर्थिभिः पारयन्ता ।। १२७ चिधुनी धेहि चक्षुपे० । र १०,१५८,४, काठ ९,१९। सुसदृशं त्या वय प्रति। ऋ, १०,१५८,५, १, ८२,३, ते स १,८,५,१, काठ. ९,६,९,१९, ३६,१३, कपि ८,९] [५] ते ३,२,११, ३,१,११ । वा १०,३३, २०,५१-५२,७६, २१,४१-४३, १५,३०-३२,३५,३८-३९, १८, ६६, १२,१९ । काण्व ११,४६, २२,३६-३७,६१, २३,४२-४४, १६,५१,५३-५४,५७,६०-६१, १३,२०॥ [युवर सुराममश्विना० । क १०.१३१,४ अर्व २०,१२५,४, ते ब्रा १,४,२,१, काठ १७,१९ । होता यक्षश्विनी । ते ना २,६,१९,१० । इन्द्र सुगामा स्वयं ०याँ)। ६,४७,१२, १०,१३१,६० अथर्व ७,९१,१, २०,१२५,६ ते स १,७,१३,४, काठ ८,१६ । तस्य चयर सुमती० । ऋ ६,४७,१३, १०.१३१,७, अर्व ७९२,१, २०,१२५,७, ते स १,७,१३,५, नि ६,७ । अग्ने वाजस्य गोमतः । १,७९४ सा ९९.१५६१, ते. स ४४४,५, काठ ३९,१५ भद्रो नो आग्निराहुत्ताक ८९९,९९, सा. २२२,२५५९, कठ ३९.१५ । सर समिद । १०,१९१,१ अर्व ६,६३,४, ते स २,६,११४, ४,४, ४.४, काठ २,१५ । एना को अग्निम् ॥ ७.१६,१, सा ४५,७४९, ते स ४.४,४,४६ नि ३,२१, काठ. ३९ १५ । आ ते अन्ना (न) इधीमहि । ऋ.५,६,४, सा. ४१९,१०२२, अथर्व. १८४.८८, ते स.४, ४४,६, कठ ९,६, ३९,१४। अग्ने धी ते वाजिना। ३,२०,२, ते स. २,४,११,२,३,९,११,१। स५ या कर्मणा समिपा । ऋ६,६९,१ त म ३,२,११,१, मठ १२,१४, २३,११] १२५ १२६ ·काण्ड ४, प्रपा० १२, अनु. ५) याज्यानुपाया [४५१] - w उभा जिग्यधुः॥ १२८ इन्द्राविष्णू हिताः शम्बरस्य नव पुरो नयति च श्नधिष्टम् । शुत चिनः सहस्रं च साकर हों अप्रत्यसुरस्य वीरान् ।। उत माता महिपमन्वयेनदुमी त्या जहति पुत्र देवो । अथाब्रवीमिन्द्रो हनिष्यन्सखे विष्णो वितर५ विक्रमस्व ॥ १३०. त्रीण्यायूपि तव जातवेदः ॥ १३१ अग्निराम जन्मना जातवेदा घृत मे चक्षुरमृतं म आसन् । अस्थिर्धातू रजसो विमानोऽजस्रो धर्मों हरिस्मि नाम ॥ १३२ विद्या ते अग्ने त्रेधा याणि ।। १३३ बूंपणं त्वा त्रिककुभं त्रिमूर्धानं सिंदृशम् । बर्मन् पृथिव्या ईमहे अग्ने हुव्याय वोढवे।।१३४ अतिविद्धा, ऽस्यदेवा ॥ १३५ पर्जन्याय मंगायत विस्पुत्रायु मीढुं । स नो यसमिछतु ।। प्रवाता धान्ति पतयन्ति विद्युता उदोषीजिहते पिन्यते स्तुः । ईरा विश्वस्मै भुवनाय जायते यत् पर्जन्यः पृथिवी रेतसावति ॥ १३७ यस्तस्तम्भ सहसा वि मो अन्तान् वृहस्पतिस्त्रिपधुस्थों येण । तै पुलासा ऋषयो दीध्यानाः पुरौ विप्रा दधिरे मुन्द्रजिह्वम् ।। १३८ विभिद्या पुर ५ शयथेमंपाची निखीणि सामुदधेरकृन्तत् । बृहस्पतिरुपसप सूर्य गामकै विवेद स्तनयनिव द्यौः ।। १३९ [ उभा जिग्यधुः। ऋ.६६९,८, अथर्व.७,४४,१; है. सं. ३,२,११,२:७.१.६,७, काठ. १२,१४। रुद्रा. विष्णू हित ऋ. ७.९९,५, ते. मं. ३,२,११,३ । उत माता महियम् । .४,१८,११, ते. स ३, २,११,३। जीण्यापि तव जातवेदः । क ३,१७,३, ते. सं. ३.२,११,२, काठ. २,१५,१२,१४ । अग्निराम जन्मनान ३,२६,७, नि. १४,२ । विद्या ते अग्ने धा। ऋ. १०,१५, ने. सं. ४,२, २,१, काठ. ९,१९१६,९ । आतविद्धा विथुरेणा । मे. ३,८,३, ८,९६, काठ. ९,१९ । अस्येदेवा (घ)। मैं. ४,१२,२, ३ १,६१,९-१०. अर्व २०,३५,९-१०, ने. सं. २,५,१४,२, काठ. ८,१७॥ पर्जन्याय प्रगायत । ७१२,१ ते. वा २४,५, नै आ.१,२९,२१ कठ २०,१५१ वाता बान्ति पतयन्तिका क्र. ५,८३,४ ने आ ६.१२। यस्तस्तम्भ सहसास1 न. ४,५०,६; अर्थ २२, ८८,१: काठ. ९.१९ । विभिद्या पुरः शयथा १०,३७,५, अथर्व २०.९१५, काठ. ९,१९] ·[४५२] मैत्रायणी-सहितायाम् [काण्डं ४, अपा० १२, अनु० -६ १४५ कृष्ण नियान५ हरयः सुपर्णी अपों वसाना दिवमुत्पतन्ति । त आवत्रन्सदनातस्यादि घृतेन पृथिनी व्युद्यते ।। १४० आ ते सुपर्णी अमिनन्त एंवैः कृणो नोनाव वृषभौ यदीदम् । शिवाभिन स्मयमानाभिरागात् पतन्ति मिट्टः स्तनयन्त्यभाम् ।। १४१ वाघेर विद्युन्मिमाति वत्स ने माता सिपक्ति । यदेपार वृष्टिरसर्जि ॥ १४२ पर्वतश्चिन्महि वृद्धौ विभाय विश्चित्सानु रेजत म्वने वः । यत्क्रीडथ मस्त अष्टिमन्ता आप इव सध्यञ्चो धबधे ॥ १४३ सृजन्ति रश्मिमोजसा पन्था सूर्याय यातवे । ते भानुभिर्विस्थिरे । १४४ बहिष्टेभिविहरन् यासि तन्तुमच्ययनसितं देव वस्म । दैविधतो रश्मयः सूर्यस्य चायाधुस्तमो अ३सन्तः ॥ सूर्यो अपों विगाहते रश्मिभिर्वाजसातमः । वोधात् स्तोमैयो दधुत् ॥५॥ अर्वाञ्चो अद्या भवता यजत्रा आ वो हार्दि भयमानो व्ययेयम् । त्रा, नो देवा निजुरो बकस्य त्रोधं कृतीदपढो यजत्राः ।। १४७ प्र वा एको मिमय भूर्यागो यन्मा पितर कितवर शशास । आरै पाशा आरे अघानि देवा मा माधि पुत्र विमिव ग्रभीष्ट ॥ आ था ये प्रिमिन्धत स्तृणन्ति पहिरानुर्पर । येषामिन्द्रो युग सखा । १४९ याभ्यार ३स्वरंजनन्नन एवं या आतस्थतुर्भुवनानि विश्वा । प्र चर्षणी बृपणा चत्रबाहुमग्निमिन्द्र वृत्रहण ५ हुवेम ।। १५० अना इन्दुश्व दाशुपो दुरोणे सुतावतो युमिहोपयातम् । अमुर्धन्ता सोमपेयाय देवा॥ १५१ [कृष्ण नियानर हरय ऋ १,१६४,४७, अथर्व ६,२०,१, ९,१०,२२,१३,३,९, ते स ३,१,११,४, नि ७,२४५ में ठ ११९, ११,१३ । आ ते सुपर्णा * १,७९०, ते स ३,१,११,५, काठ ११,१३ । वाव विद्युन्मिमाति वत्सं० । ऋ १,३८,८, ते स ३,१,११,५, ते आ. १,१०,५, मगढ़ ११,१३ । पर्वतश्चिन्महि वृद्धो। म ५,६०,३, ते स ३,१,११,५ । सृजन्ति रदिममोजसा । ८,७,८] [६]ने ३३,१२, ३,४,११ । पा ३३,५१, ७,३२, ३३,२४,४३, ३४,८-१०,३१,३१.६३, १६,१६, १७,१७, १२.३, २०,२०, २३,६५ । क व ३२,२४,४३,५१, ७,३२, १२,३,१७,६५, १८,१७, ३३,३-४,२५, १७१ १६, ११,२९, २५,६७ । [ अर्वाञ्चो अधा भरता। ऋ २,२९,६ । प्रवा (व ) एको मिमय० । ऋ२, २९.५। आ पाये अग्निमिन्धते । ऋ.८,४५,१, सर १३३,१३३८, ते नर ०,४,५,७, नि ६,१४, काठ. १३,१५ : याभ्यार ३खरजनन्नन । तै वा २,४,५७ । अन्ना (0) इन्द्रश्च दाशुषो । र ३,२५,४, सेना २,४,५,७] .१४८ ·पाण्ड प्रप'• १२, अनु०६ याज्यानुवाक्याः । [४५३] अन्वये नो अनुमति, रन्विदनुमते त्वम् ॥ राकामहर सुहेवा सुष्टुती हुवे शृणोतु नः सुभंगा चौधुतु त्मना । सीव्यत्वपः सून्याछियमानया ददातु वीर शतदायमुक्थ्यम् ॥ यास्ते रके सुमतयः सुशुमो याभिर्ददासि दाशुषे वसूनि । ताभिर्नो अद्य सुमना उपांगहि सहस्रपोपर सुभगे रराण ॥ सिनीवालि पृथुष्टके या देवानामसि स्वंसा ।। जुर्पस्य हव्यमाहुतं प्र॒जा देवि दिदिड्डि नः ।। १५५ यो सुपाणिः स्पङ्गुरिः सुप्रमा बहुपरी । तस्यै विश्परन्यै हुचिः सिनीवाल्यै जुहोतन ।। कुईमर्ह ५ सुतर विनापसमुस्मिन् यत्रे सुहबां जोहवीमि । मा नो ददातु श्रवणं पितृणां तस्य ते देवि हुर्विा विधेम ॥ १५७ कुहूंर्दैवानाममृतस्य पत्नी हैव्या नो अस्य हविपः शृणोतु । स दाशुपे किरतु भूरि वाम रायस्पोप चिकितपे दधातु ॥ १५८ धाता धातु नो रयि प्रांची जीवातुमक्षिताम् । वर्य देवस्य धीमहि सुमति५ सत्यधर्मणः ।। १५९ धाता ददातु दार्थपे वसनि प्रजोकामाय मीपे दुरोणे । तस्मै देवां अमृताः सव्ययन्ता विश्वे देवासो अदितिः सजोषाः ।। १६० [अन्वद्य (अनु नोऽधा०) नो अनुमतिः । म परि, ३,३ अर्व ७,००,१, कपि. ३६,२। अधिवनुमते त्वम् । नळ परि ३,४, अथर्व ७,२०,२, तै स ३,३११,३ ४,४,१२,५, ७,१५,५, तै वा ३,१,३,३, ते. आ४,११,२, काठ १३,१६ २२,१४-१५) राकामह सुदया। ऋ २,३२,४, अथर्व ७,४८,१३ ते स ३,३,११,५, नि ११.३१ गाठ १३,१६ । यास्ते राके सुमतयः। ऋ २,३२,५, अथर्व.७,४८,२, स ३,३,११,५ काठ १३,१६। सिनीवालि पृथुष्टुके। ऋ २,३२,६, अथर्व ७४६,१, २०.२, ६८,१, ते स ३,१,११,३, ३,११,५, नि ११,३२, काठ १३,१६। या सुपाणि. सुयाहुः) स्वंगुरिका क्र.२,३२,७, अब ७,४३,२, ते स ३,१,११४, ३,११,५, काठ १३१६ । कुहूमह । कुहूं देवीं ) मुकृतश्न अधर्व ७,४७,१, ते स ३,३,११,५, वाठ १३१६ । कुहूदेवानाममृतस्य पत्ती । अथर्व ७४७,२, ते स ३.३, ११,५, कठ. १३१६ । धाता दधातु नो रयिः । अथर्व ७ १७.१-२, ते स ३,३,११,३, काठ १३.१६ । धाता (विश्वा वायो) ददातु ( धा० ) दामुपे० । अथर्व ७,१७,२-३, नै म ३,३,११,३] ते ·[४५४] मैत्रायणी-संहितायाम् [ काई ।, प्रपा १२, अनु०६ प्रातर्यजध्वमश्विना हिनौत ने सायमस्ति देवया अंजुष्टम् । उतान्यो अस्मद्यजते वि चाव: पूर्वः पूर्वो यजमानो चनीयान् ।। प्रातीवाणा प्रथमा यजध्वं पुरा गूधादरपः पिातः । प्रातहि यनमश्विना दुधाते प्रशासन्ति कवयः पूर्वभाजः ।। १६२ इन्द्रा नु पूर्पणा यर्यसख्याय स्वस्तये । हुवैम वाजसातये ।। १६३ यनिर्णिजा ॥ त्वममे वृहद्वयो दधासि देव दाशुषे । कविगैईपुतियुवा ।। हव्यवानिरर्जरः पिता नो विभुर्विभावा सुशीको अस्मै । मुगाईपत्याः समिपो दिदीह्यस्म३यक् समिमीहि अवारसि ।। त्वं च सोम नो वंशो जीतुं न मरामहे । प्रिय॑स्तोत्रो वनस्पतिः ।। १६७ ब्रह्मा देवांना पीः कवीनों कविर्षिाणां महिपो मृगाणाम् । श्येनी गूधाणार स्वधिनिय॑नानार सौमः पवित्रमत्यति रेभन् ।। १६८ औ विश्वदेवर सत्पति सूक्तर्या वृणीमहे । सत्यसवर सवितारम् ।। आ कृष्णेनु रंजसा वर्तमानो निवेशयन्नमृत मत्यं च । हिरण्ययेन साविता रथना देवो याति भुवना विपश्यन् ।। उद्गुतो न वयो रक्षमाणा वावदवो अभ्रियस्येव घोपाः । गिरिजो नामयो मदन्तो बृहस्पतिम३म्युकी अनापन् । १७१ हुरसरिय समिभिवादद्भिरश्मन्मयानि नहुना ज्यस्यन् ।। हस्पतिरभिकनिफद्गां उन प्रस्ताव पिदै अगायत् ॥ .१७२ प्रातजन्यमश्विना हिनीत । इ. ५,७७,२, त. ना. २,४,३,१३, नि. १२,५। प्रातर्यायाणा प्रधमा । २.५,४७त. या २,४,३,१३ । इन्द्रा नु पूपणा या । . ६,५७,१; स.२०२, काठ. २३,११ । याप्रणिता रेफणसा। १,२६२,२१ ते. मं. ४,३,..१काठ. ५,६१३ । त्यमग्ने हरयो । र.८, १०२, . मं. ३,१.११.१ हव्याड (ळ) निरजरः पिता। २. ५,४,२, ते. सं. ३,४,११,१ । च सोम नी पशोक. १.९१,३०. गं. ३,४,११,१; गठ. २३,१२ । प्रामा देवानां पदयो। २.९, ६६.२स्य ९४४ से. मं. ३.४.११, २ . आ. १०.१०.१; नि. १४,१३; 3. २३,१२ । भा विश्वदेवर सत्पतिः। श. ५,८२७, त. मं. ३,४,११२ । भारुणेन रजसा । प्रा. १,३५,२ : सं. ३,४,११,२॥ समुतो न यमो० । १०.३८.१ अया. २०,१५,१० से.मं. ३,४,११,३६ पट. २३,१२। इसग्यि सम्मिभिः । १०.३ अ.००,९३३ न. म.३,४,११,३] ·काण्ड प्रपा० १२, अनु.६] याज्यानुवाश्याः। [४५५] १७४ १७५ १७७ १७८ वंर सुतस्य पीतये सद्यो बुद्धौ अजायथाः । इन्द्र ज्यैष्ठ्याय सुक्रतो ।। भुवस्त्वमिन्द्र ब्रह्मणो महान् भुवो विश्वेषु सवनेषु यज्ञियः। भुवो नृश्योत्नौ विश्वस्मिन् भैरे ज्येष्ठश्च मन्त्री विश्वचर्पणे ॥ प्र समित्रानमीयासः ।। यश्चिद्धि ते विशो यथा में देव वरुण नृतम् । मिनीमसि छवि घवि ॥ यरिकचेदं वरुण दैव्ये जनेऽभिद्रोह मनु३ष्याचरामसि । अचित्ती यत्व धर्मा युयोपिर्म मा नस्तस्मादैनसो देव रीरिपः ॥ यथा नो अदितिः करत् पश्वे नृभ्यो यथा गरे । यथा तोकायु यिम् ॥ मा नस्तोके तनये मा ना आयुपि मा नो गोपु मा नो अश्वेपु रीरिषः । वीरान्मा नो रुद्र भामितो वीर्हविष्मन्तो नमसा विधेम ते ॥ य इमा विधा जातान्याशाक्युति श्लोकेन । ग्रे च सुवाति सवितां ।। विश्वा रूपाणि ॥ अश्विना यज्ञमागतं दाशुपः पुरुद ससा । पुपो रक्षतु नो रयिम् ।। इम यज्ञमचिना वर्धयन्तमौ वीर्य यजमानाय धत्ताम् । डुमौ पशून् रक्षता विश्वतो नः पूर्ण नः पातु समग्रयुछन् । प्र महे सरस्वति संभगे वाजिनीवति । सत्यांचे भरे मतिम् ॥ इदै ते हन्यं धृतवत्सरस्वति सत्ययाचे प्रयतेमा हुवीरपि । इमानि त उदिता शेतुमानि तेभिर्वयं सुभंगासा स्याम ॥ ६ ॥ ॥ इति खिलकाण्डे द्वादशा प्रपाठकः ॥१२॥ १७९ १८० १८१ १८४ १८५ [२७८८] त्वमुतस्य पीतये०। म १,५६, अथर्व २०,६९,४, ते स ३,४,११,४, वाठ २३,१२ । भुवस्त्वमिन्द्र ब्रह्मणो (ब्रह्मणा ) 1 १०,५०,४, ते. स ३,४,११४, कठ २३,१२ । प्रसमित्रानीवास ऋ. ३,५९,२-३, ते स ३४,११,५, २,८७,५, नि २,१३ । यञ्चिद्धि ते विशो यथा १,२५,१, ने. स. ३,४,११,५-६ । यत्किंचेद वरुण दैव्ये। रु ७,८९.५, अथर्व ६,५१,३. ते स ३,४,११,६, ते ना. २,८,१६, काठ २३.१२॥ यथा नो आदाते. । ऋ १,४३.२, ते स ३४,११,२, कठ १३,१२ । मा नस्तोके तनये ऋ १,११४, तै म ३,४,११,२,४,५,१०,३, तै ना २,८,६,९, ते आ १०,५३, काठ, २३,१२॥ य इमा विश्वा जातानिः । ऋ ५,८२,९ । विश्वा रूपाणिः । ५.५८१.२ ते स ४,१,१०,४, नि १२,१३, काठ १६० १०,१२, रपि ३२.१ । अश्विना यज्ञमागतः । ते वा २,५,४,५। हम यह मश्विना । तै बा. २,५,४,६ । इदं ते हव्यं धृतवत् । ते वा २,५,४,६] ·मैत्रायणा-सहितायाम् [ काण्ड ४, पा० १३, अनु० १-२ १ २ ३ अथ योदश प्रपाठक। प्रदेवं देव्यो धियेत्यष्टौ ॥ अञ्जन्ति त्यामधेरै देवयन्तो वनस्पते मधुना देव्येन । यदूर्घतिष्ठा द्रविणेहे धत्तार्या यो मातुरस्यो उपस्थे । उच् श्रुयस्व वनस्पते वर्मन् पृथिव्या अधि । सुमिती मीयमानो बचों धा युवाहसे ।। समिद्धस्य श्रयमाणः पुरस्ताद वन्वानौ अर्जर ५ सुवीरम् । आरे असदमति बाधमाना उंच थयस मत सौभगाय ।। फुध ऊ पुं ण ऊतये ॥ ५ ऊों नः पावसो नि केतुना विधुर समत्रिणं दह । कृधी न ऊधीचरथाय जी से विदा देवेषु नो दुवः ॥ जातो जायते सुदिनस्यै अहार ममय आ विदथे वर्धमानः । पुर्नन्ति धीरा अपसो मनीपा देवया विमा उदियति चिम् ॥ युषा सुवासाः परिवीता आंगात् स उ यान् भवति जायमानः । ते धीरासः काया उलयन्ति स्वास्थ्यो मनसा देवयन्तः ॥ अभि त्वा देव सवित, रिति प्रयोदश ॥१॥ होता यक्षनिर समिधा सुपमिधा समिदं नाभा पृथिव्याः संगथै वामस्य वर्मन् दिर्व हुई- स्पदै, बत्वाज्यस्य, हातुर्यज, होता यातनुनपातमद्वितर्ग, भुनस्य गोपा, मध्याचं देवो ६ ९ [१] ना ३,६, काठ १५,१२१ वा ४,१०.९३७, ११,४२ । माघ ४,१३, ११,३,१२,४२॥ [म देव देव्या धिया १०,१७६.२, त स ३,५,११,१. कठ १५,१२। अवन्तियामाघरे । वा. ३,८,१, या ३,११,१ नि ८,१८१ पाठ १५.१० । उच् ध्रयस वनस्पते। ३,८,३, ने बा ३,६,१,२, काठ १५,१२॥ समिवस्य धयमाण ३,८,२॥ ते ना ३,६,१.१, काठ १५,१२॥ ऊभ्यं ऊपुण ऊतये। १,३६,१३, मा ५७ । १.१४,२, ५,१,५३, मा ३,६,१,२. ते ना ४,०.१० काठ. १५,१२,१६४। ऊभ्यो नः पायसो। र १,३२,१४ ते ना ३,३.१.२, काठ १५.१२ । जातो जायते सुदिनये ऋ३८. 1. मा ३६.१३ । युरा सुयासा परिचीता(त)। ३,८,४ मा ३,१.१,३,३ आ १,२७,२॥ मठ १५,१२ । भभि त्या र सयित । ऋ. १,२५,३६ । म ३,५,११,३, मठ १५,१२, २८.७, श्री ४४ [•jा १,१२० २८.१-२०१४-१४, २१,९-१२। सन ३०,१-१०,२४-३४,२३,३०-३१॥

·काण्ड , प्रपा. १३, अनु० २-३] याज्यानुवाक्या। [४५७] देवेभ्यो देवयानान् पृथा अनक्तु, चत्वाज्यस्य, हौतयज, होता यक्षनराशरस नृशस्तै नृम- णे, गौभिर्वन्त्स्यिाद्वारः शक्तीवान् रथैः प्रथमयावा हिरण्यैश्चन्द्री, वैत्याज्यस्य, हौतर्यज, होता यक्षदग्नि,-मिड ईडितो देवो दुवै आ च वक्षद्, दुतो हन्यवोर्डमुरा उपम५ युमुपमा देवा देवहूतिमवतु, वैत्याज्यस्य, होतयंज, होता यक्षहुर्हिः सुष्टरीमौर्णप्रदा, अस्मिन् यज्ञ वि च पंच प्रथतार स्वासस्थ दुवैम्या, एमेनी वसवो रुद्रा आदित्याः स्वदन्तु, प्रियमिन्द्रस्यास्तु, वैवाज्यस्य, होतर्यज, होता यादुर ऋाः कुवष्यो कोशधावनी, रुदाताभिहिता, वि पक्षोभिः श्रयन्तार, सुप्राणां असिन् यी विश्रृयन्तामृताधो, व्यन्वाज्यस्य, होत. यज, होता यक्षदुपासानक्ता वृहती सुपैशुसा नृपतिभ्यो यौनि कृष्णाने, समयमाने इन्द्रेण देवरेदं वर्हिः सीदतार, वीतामाज्यस्य, होतयंज, होता याव्या होतारा मन्द्रों पातारा की प्रचेतसा, स्पिष्टमयान्यः कैदिपा स्यभिगुमन्य जी, संतवसेम५ यह दिवि देवेषु धत्ता५, चीतामाज्यस्य, होतर्यज़, होता यक्षत्तिसो देवीरपसामपस्तमा, अछिद्रमोदमप- स्तन्वता, देवेभ्यो देवीचमपो, व्यंन्त्याज्यस्य, होतर्यज, होता यक्षचष्टारमचिए पाकर रेतोघार विश्रवस यशोधों पुरुरूपमकामकर्शन५, सुपोपः पापः स्यात् सुवीरो वारे, चैत्याज्यस्य, होतर्यज, होता यक्षनस्पतिमुपास्रक्षद्धियों जोटर, शर्शमन्नरः, स्वदावधिति, ऋतु- थाय देवो देवेभ्यो हव्यावाड्, वै|ज्यस्य, होतर्यज ॥२॥ ममिद्धो अर्थ मनुषो दुरोणे देवा देवान युजसि जातवेदः । ओ च वह मित्रमहचिकित्यान्त्वं दूतः कविरसि प्रचेताः ।। ११ तैनूनपात् पर्थ ऋतस्य यानान् मध्या समजन्स्दया सुजिह । मन्मानि धीभिरुत यज्ञमुन्धन् दे॒वत्रा च कृणुह्यधरै नः ।। १२ नराश सस्य महिनिमेपामुपस्तोपाम यजतस्य यन्नैः। ये सुनतवः शुचयो पियंधाः स्वदृन्तु देवा उभयानि हव्या ॥ १३ - [३] ते वा. ३.६३ । वाठ, १६,२० । वा. २९,२५-३५ । काण्व ३१,३७-४७। [ समिद्धो अद्य मनुषो । ऋ. १,११०,१; अथर्व. ५,१२,१. है. ना ३,६,३,१, नि ८,५, वाठ १६,२०॥ तनूनपात् पय मतस्या क. १०,११०,२, अथर्व. ५,१२,२, तै बा ३,६,३,१, नि ८,६, काठ १६,२०। नराशसस्य महिमानम् । श्रा. ७.२,२; ते. प्रा. ३,६,३,१. नि ८,७ काठ. ३७,४] ·[१८] मंत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड ४, प्रपा० १३, अनु० ३-४ १७ आजुबाना ईडयो बन्यचा याह्यमे यमुभिः सजोपाः । त्वं देवानामसि यह होता से एनान् यक्षीपितो यज़ीयान् ॥ १४ प्राचीन बहिः दिशा पृथिव्यां यस्तोरस्या पूज्यते अग्रे अह्वाम् । व्यु प्रथते पितर वरीयो देवेभ्यो अद्वितये स्टोनम् ।। व्यचस्पतीरुर्वियां विश्रयन्तां पतिभ्यो न जनपः शुम्भमानाः । देवीारो वृहतीविश्वमिन्या देवेभ्यो भवत सुप्रायाः ।। १६ आ सुप्पयन्ती यजते उपाके उपासानक्ता सदतां नि यौनौ । दिव्य योपणे बृहती सुरुक्मै अघि यि ५ शुक्रर्पिशं दधाने । देव्या हौतारा प्रथमा मुर्वाचा मिमाना यझै मनुपो यजध्यै । प्रचोदयन्ता विर्दथेषु कार प्राचीन ज्योतिः प्रदिशा दिन्तिा ॥ १८ आ नो यन्ने भारती तूयमेविडा मनुष्वदिह चेतयन्ती । तिनों देवीपहिरेद५ स्योन र सरस्वती स्त्रपुसः सदन्तु ।। १९ ये डुमै द्यावापृथिवी जनित्री रूपैरपिशवनानि विश्वा । तमय होतरिपितो यजीयान् देवं त्वष्टारमिह यक्षि विद्वान् ॥ उपाय॒सृज़ स्मन्या समझन् देवानां पाथ ऋतुर्धा हवीपि । नस्पतिः शमिता देवी अमिः द्वन्तु हुन्य मधुना घृतेन ॥३॥ २१ अनिहीता नो अधुरै बाजी सन् परिणीयते । देवी देवपु यनियः ॥ [नाजुहाना इंडगो वन्यश्चा०(श्च)। १०,११०,३, अथव. ५,१०,३, त. ना.३.६,३,२१ नि.८८ पाठ १६,००। प्राचीनं यदिः प्रदिशा 1ऋ, १०,११०,४, अवर १,१२,४, ते. भा. ३,६,३,२नि. ८,९, गट १६००। व्यवसतीसर्विया विभयन्तांक १०,११०,५, अधर्ष. ५,१२,५, त. बा.३,६,३,३, नि. ८,१०, काठ १६.२०, मा सुप्ययन्ती यजते० । क्र. १०,११०,६, अथवं. ५,१२,६, २. वा. ३,१,३,३, नि ८.१, काठ १६,२०० व्या होतारा प्रथमा मुयाचा। १०,११०,७, अपं. ५,१२,७, ने. ग्रा. ३,६,३,३, नि. ८.१२, काठ १६.०० 1 आ नो यज्ञ भारती । ऋ १०,११०, अथर्व. ५,१२,८, ते. बा. ३.६.२.४, नि. ८,१३॥ पार. १६,२०। य इमे यावापृथिवी जनित्री ऋ. १०,११०,९; अथर्व. ५,१२,१ 1. मा. ३,१३,४, नि ८,९४, काठ. १२२० उपारएज मन्या समजन्छ । १. १०,११०,१०, अपर्व. ५,१२,१.०.. मा. ३,२,३,४, नि. ८,९७, काठ. १६,२०] [11 मा. ३.६.१-६१ वा. ११,२५, ४,२०,१,१५ १ सय. १२,२४,२६, १.२३ [अग्निहाता नो अपरे। .४५,१. पा.३६४ १६२१३०१२] २० २२ ·पाण्डे ४, अपा. १३, अनु० ४-५) याल्यानुवास्याः। परि त्रिविष्टयपर५ यात्युगी सीरिय । आ देवपु प्रयो दधत् ।। २३ परि वाजपतिः कविः ।। अजैदुनिरसनद्वाज, नि देवो देवेभ्यो हावाट, प्राजोभिाहिन्या- नौ धनाभिः कल्पमानो यज्ञस्यायुः प्रतिरनुपम्य होत.या देवेभ्यो, देव्याः शमितार उन मनुष्या औरभव, मुपनयत मेंध्यादुर आनासाना धुपतये मधु, प्रोस्मा अग्मि भरत, गीत यहि, रन्येनं माता मुन्यतामनु पितानु भ्राता संगुभ्योऽनु संसा संयूथ्य, उदीचीनार अस्य पदौ निवृत्तात्, सूर्य चक्षुर्गमयताद्, वांत प्राणमन्ववसृजता, दन्तरिक्षमसु, पृथिवी ५ शरीर, मेधास्य त्वचमाछयतात, पुरा नाभ्या अपिशंसो वपमुत्सिदता, दन्तवोप्माण चारयताच, श्येनमस्य वक्षः कृणुतात्, प्रशंसा बाई, शला दोषणी, कश्यपेासार, छिद्र श्रोणी, कपोरूबे, कपर्णाष्ठीयन्ता, पहिश्शतिरस्य चंय, ता अनुष्टुयोच्च्यावयताद्, गाचं गात्रमस्याननं कृणुता, दूबध्यगोहै पार्थिवं सनता, दुना रक्षः संसृजताद्, घनिष्टुं- मस्य मा राविष्टी, रूकं मन्यमाना नैट्ठस्तोके नये रविना , दध्रिगो शमी, मुशमि शमीमध्रिगो।। अधिगुश्च विपापब देवांना शमितारी । वो एनं प्रवासी अपयत ५ यथास्य श्रेपुणं तथा ॥ ४ ॥ २६ अपस्व सप्रेयस्तमम् ।। इमं नो युजमतेषु धेहीमा व्या जातवेदो जुषस्य । स्तोकानाममे मेसो घृतस्य होत: प्रशिान प्रथमो निपंछ । घृतवन्तः पावक ते स्तोकोः श्रोतन्ति मेदसः । संधर्मन् दुववीतये श्रेष्ठं नो धेहि चोर्यम् ।। शमीय, २४-२५ २७ २८ - [परिनिविष्ट्यध्वर५ । क्र. ४,१५,२॥ त ब्रा ३,३,४,१, १६,२१ । परि घाजपतिः कविः । ४,१५, ३, मा ३०, त स ४,१,२,५. ते वा ३,३,४,१, काठ. १६,२,२१, १९,३,३८,१२, कपि. ३०,१। अजेदान रसद्वाजं ते मा ३,१५, पाठ १६,२१ । स्हणीत पहिः । ११३.५ । भन्न माता मन्यना मनु० । काठ १६,२२ । उदीचीना ! ऐ मा २,६ [५] नै. वा ३,६,७-९। मठ १६,२०-२२ । वा ३,१३, २१,४०-४१.४३-४७, २९,३३, ३३,९, १२,५६ । काय ३,१९, २३,४२-४६, ३१४८, ३२९, १३,५२। [जुषस्व सप्रधत्तमम् । रु. १,७५,१ ते या ३,६,७,१, का १,२१ । इम नो यत्रममृतेपुः । ऋ. ३,२१,१, ते मा ३,६,७.१ काठ १६.साप्तयन्न पारक ने। ३,२१,२ ने ना ३६.७.१२,गह १६२१] ·[...] मैत्रायणी-संहितायाम् [ कई ४, प्रपा० १३, अनु. ७ १ तुभ्यर स्तोको घृतथुतोऽग्ने विप्राय सन्त्य । #पिः श्रेष्ठः समिध्यसे यजस्य प्रारिता भव ॥ ३० तुम्यर श्रोतन्त्यध्रिगो शचीपः स्तोकांसो अ# मैदसो घृतस्य । विशस्तो वृहतो भानुनागा हव्यो जुपस्स मेधिर ॥ ओजिष्ठ ते मध्यती मंदा उद्भूत प्रेते व्यं ददामहे । निन्ति ते घसो स्तोको अधि त्वचि प्रति नान् देवशी लिहि ॥ ३२ होता गवग्रि स्वाहा, ऽऽज्यस्य खोहा, मैदुसः स्वाहा, स्तोकांना स्वाहा, स्वा- हाम्तीना साहा, हव्यमूक्तीनार स्वाहा, देवो आज्यपी जुषाणां अना आज्यस्य व्यन्तु, होतज ॥ ३३ सद्यो जाती व्युमिमीत यस्मनिर्देवानामभवत् पुरोगाः । स्य होतुः प्रदिश्युतस्य वाचि माहाकतर हरिदन्तु देवाः ।। ३४ अमित्राणि जनत् ॥ होता यक्षदग्निमाज्यस्य, जुतार हुर्वि, हातयन ॥ व सो- मासि मत्पतिः ॥ होता यक्षरसामाज्यस्य, जुतार हुर्वि, हौतर्यज । शुचिं नु स्तोमम् ।। होता यसदिन्टाग्री छोगस्य या मैदसो, जुपैतार हर्षि, होयजा भयुद्धन, मुां वामि- न्द्रामी॥ होता यक्षदिन्दानी पुरोडाशस्य, जुपैतार हुषि, होतयज । 4 चर्पर्णिभ्या, इडाममें, होना याग्नि पुरोडोगस्य, जुपनार हुषि, हानयज । ३५-४३ [नुभ्यः स्नोम पृतदनो। न ३,२१,३६ में ना ३,३७,२, काठ, तुभ्यश्चोनत्यध्रियोग - ३ मा ३,०७, काठ १६.०१। गोजि ते मध्यतो ३.५:ते मा ३,६,७.२६ र सो जातो व्यमिमीतः । १०११०,११ अया ५,१२,११ का ३,२,३,४ चार २०० अग्निानि जमाद । २,१३,३४ सा ४,१३९२, '11 ४,३,१३,११ मा ३५६१.१२.१४ावर सोमामि सत्पति । १९१, ने 1 ८३.१३.१, प्रा ... चिनु स्तोमम् । न. ७.९३, १,२,१०.१. सेना 1,३, काठ ३.११३ । नभद् पृया 12.६,२०,१. म ४,२,१,१, ३,१३८ । बा २८.१ बाट. २०७३ र ४,१५, १३ २३११ । उमा यामिन्दानी । ३.६.६०,३१ ग १.१४,१, ५, ...८५, ४३,७४-५, मी 1,३-४ा प्रचणिभ्या० (-) १,१०१.२॥ : 6.1 मा २,८.११४.सा(मो017 ३.१,०३, ५,१११११७५ 13 ... 11.४२४,३] - ·पाण्डं ४, प्रमा० १३, अनु० ५-६ ] याज्यानुवाक्या। [४६१) . ४७ अग्नि५ सुदीतिर सुदृशं गृणन्तो नमस्यामस्त्यैडधं जातवेदः । त्यो दूतमतिर हव्यवाहं दे॒वो अकृण्वन्नम॑तस्य नाभिम् ॥ ईटोपहतो, पहूतेडो, पास ईड़ा हृयता, मिंडोपहृता मानवी पदी मैत्रावणी ॥ ब्रह्म देवकृतमुपहतं, दव्या अवयवा उपहृता, उपहूता मनुश्प्या य इमर यज्ञमान ये च यज्ञ- पुतिर चर्धा, पहते द्यावापृथिवी पूर्वज ऋवावरी देवी देयपुत्रे, उपहतोऽयं५ यजमाना उत्तर- स्या देवाज्याया, मुंपहतो भूयसि हविःकरणे, दिव्य धाम पहूतो, या मुद हविर्जु- पन्तामिति, तस्मिन्नपहृतः ॥ ५ ॥ ४५-४६ व५ ह्यग्ने प्रथमा मनौतास्यां धियो अभवो दस्म होता। त्व सी५ वृपन्नकृणोर्दुष्टरीतु सही विश्वस्मै सहसे संहध्यै ॥ अधा होता न्युसीदो यजीयानिडस्पद इपयनीड्यः सन् । से त्वा नरः प्रथम देवयन्तो महो रायै चितयन्तो अनुग्मन् । वृतव यन्तं बहुभिस३व्यस्त्वं रयिं जागा सो अनुग्मन् । रंशन्तमनि दर्शत युहन्त बावन्त विश्वहा दीदिवारसम् ॥ पदै देवस्य नमुसा व्यन्तः श्रवस्ययः श्रव आपनमुक्तम् । नामानि चिद्दधिरे यजियानि भद्रायां ते रणयन्तु संदृष्टी ।। त्वा वर्धन्ति क्षितयः पृथिव्या त्या राय उभयासो जनानाम् । व वाता तरणे चैत्यो भूः पिता माता संदर्मिन्मानुपाणाम् ।। सपर्यण्यः स प्रियो चियग्निहोता मुन्द्री निषसादा यजीयान् । ते त्वा वयं दमा आ दीदिवा समुप नुाधो नमसा सदेम ।। ५१ अमिर सुदाति । ३,१७,४, ते ना. ३,६,९,१, माठ १८,२१] [६] ते. वा. ३,६,१०। काठ १८,२०। [त्व ह्यग्ने प्रथमो०। ऋ ६.१,१, ते बा.३,६,१०,१, काठ. १८,२०॥ भधा होता न्यसीदोगम.६.१२, ते प्रा. ३,६,१०,१, काठ १८,२०। वृतेव यन्तं बहुभिर्वस३व्यस्त्र। ऋ६,१,३, ते मा ३,६,१०,१, पाठ १८,२० । पदं देवस्य नमसा । श६,१,४, ते. वा. ३,२,१०,२, नि १,१९॥ त्या वर्धन्ति क्षितय . ! क्र. ६,१५, ने या ३,२६१०२, माठ २८,२०। सपर्यण्यः स नियोग ११,६ बा ३६,१०३ पाठ १८२० ·[४३२] मैत्रायणी-सहितायाम् [ काई ४, प्रपा०१३, अनु. ६-७ ते त्वा वयं सु३ध्यो नव्यमग्ने सुम्नायव ईमहे देवयन्तः । त्व विशौ अनयो दीद्यानो दियो अग्ने वृहता रोचनैन । विशा कृषि विश्पति शश्वतीनां नितोशन५ वृषभ चर्पणीनाम् । प्रेतीपणिमियन्तं पावक र राजन्तमर्मिर पुजत रयीणाम् । सो अन ईजे शशम च मैतॊ यस्ता ओनट् समिधा हव्यदातिम् । ये आहुति परि वेदा नमोभिर्विश्वेत् से वामो दधते त्योतः ।। असा उ ते महि महे विधेम नमोभिरने समिधोत हव्यैः । चदी सूनो सहसो गीभिक्थैरा ते भद्राया सुमतौ यतेम ।। औ यस्ततन्ध रोदसी वि भासो आवोभिश्च श्रव३ स्यस्तरुत्रः । वृहद्विवाजः स्थविरेभिरमै रेवद्भिरग्ने वितर५ विभाहि ॥ नृवंद्वसो सदामि द्वारमै भूरि तोकाय नुयाय पर्यः । पूर्वीरिपो बृहीतरघा अस्सै भी सौश्रवसानि सन्तु ॥ पुरूण्यग्ने पुरुधा स्वाया वसूनि राजन् वसंता ते अश्याम् । पुरुषार सन्त्यग्ने बसु विधुतै राजनि त्यै ।। ६ ॥ ओ चुत्रहणा वृत्रहभिः अ॒प्मैरिन्द्र यात नमोभिरग्ने अवाक् । युर्व राधोभिरकवेभिरिन्द्रागे अस्मै भवतमुत्तमभिः ।। होता यक्षदिन्द्वानी छोगस्य हर्चिा आत्तामय मध्यती मंदा उद्धृतं पुरी द्वैपोभ्यः पुरा पौरुषेय्या गृभी घस्ता नून पास जाणा५ ययसप्रथमाना सुरक्षराणा शतकृद्रियाणामनिष्पत्तिानां पीधोप- चमनानां पार्यतः श्रोणितः शिनामत उत्सादृतोऽङ्गादगादेवृत्तानां करत एवेन्द्रानी जुतार हुर्वि- होतयज । पुरूणि हि त्वे [त त्या चय५ सुरेभ्यो। म ६,१,७. त. ना. ३,६,१०,३, काठ १८,२०। विशां कवि विश्पति। क. ६,१.८ते ब्रा ३.६,१०,३. काठ. १८,२०। सो अग्न ईजे शशमेला . ६,१,९ ते. ना ३,६,१०,४; काठ. २८.२० । अस्मा उ ते महि महे । ऋ. ६,२,१०, ते पा ३,६,९०.४। आ यस्ततन्थ रोदसी०।. ६.१,११, ते वा. ३,१०,५, ग्रठ १८,२०1 नृवद्वसोसदमिद्धहास्मे । र ६,१,१२ ते वा. ३,६,१०,५; काट १८,२० । पुरूण्यग्ने पुरुधा त्याया०1 ऋ ६,१,१३, ते. ना. ३,६,१०,५, ठ १८,००] [७] न. मा ३,६,११-१२ या २१,४३-४७। कण्व २३,४४-४६। [आ वृत्रणा वृदभिः । ऋ ६,६०,३, से ना ३.२८१ एपेन्द्राग्नी जुनाया त बा ३,६,११,१२] ·। घाई ४, प्रपा० १३, अनु. ७-८ ] याज्यानुवाक्या। [४१३ . .. गोभिर्वि प्रेमतिमिछमाना ईट्टै गर्पि यशसं पूर्व जम् । इन्द्राग्री वृत्रहणा सुवचा में नो नव्येभिस्तिरतं देष्णः ।। देवेभ्यो वनस्पते ही पि हिरण्यपर्ण प्रर्दिवस्ते अर्थम् । प्रदक्षिणिशनया निय ऋतस्य यक्षि पथिभी रजिष्ठैः ॥ . होता यक्षद्वनस्पति, मभि हि पिष्टतमया रंभिष्ठया रशनयोधित याने राज्यस्य ग्रियो धामानि यंत्र समस्याज्यस्य हविपः प्रिया धामानि यत्रेन्द्राग्न्पोछोगस्य हविपः प्रिया धामानि यंत्र वन- ' स्पतेः प्तियां पाया सि यंत्र देवानामाज्यपानां मियां धामानि याहीतः प्रिया धामानि तत्रैत प्रस्तुत्यवोपस्तुत्येवोपावस्राभीया समिव कृत्वी करदेव देवों वनस्पति, र्जुपता हुर्वि,- होतयंज ॥ वनस्पते रगर्नया निय पिटतमया वयुनानि विद्वान् । बहा देचा दधिपो ही पि न च दातारममतेपु योचः ।। पिप्रीहि देवान् ।। होता यक्षमि स्विष्टकृत, मयाइग्निरोमियो घामान्य, या समस्या- ज्यस्य हरिपुः प्रिया धामान्य, याडिन्द्राग्न्याश्योगस्य हुर्विपः प्रिया धामान्य, या वनस्पत प्रिया पार्था स्य, याड् देवानामाज्यपानां नियां धामानि, यक्षुद हीतः मिया धामानि, यवत्स्व महिमान, माय॒जतामज्या ईपः, कृणोतु सौ अध्वराजातवेदा, जुपता हुचि, होतर्यज । अंग्रे यद्ये, टोपहता ॥७॥ ६६-६७ दे यहि सुदेयं दे॒वः स्यात, सुधीर५ वारे, यस्तोर्पयता, को प्रश्चियेतो, इत्यन्यान राया बहिष्मतो मदेम, वसुर्वने वसुधेयस्य वेतु, यज, देव याद, सुर्वने वसुधेयस्य वेतु, देधीद्वार : संघाते वीवीर्यामशिधिरी ध्रुवा देवहुतौ, वत्स ईमेनास्तरुणा आमिमीयाद कुमारी वा नवजातो, मैना अर्धा रेणुककाटः प्रणम्, वसुवने वसुधेयस्य व्यन्तु, यज, देवीद्वारा, वसुर्यने वसुधेयस्प व्यन्तु, देवी उपासानतायास्मिन् यज्ञे प्रयत्यव्हेता, मपि नूनं देवीर्विशः प्रायासिष्ठा५ सुप्रीते सुधिते, वसुवने वसुधैपस्य वौताप, यजु, देवी उपासानक्ता, वसुवने [गीभिर्विन प्रमतिमिछ(छ) माना (न) 17.७,९३,४, २. मा. ३,६,१,१, काठ. ४,१५ । देवेभ्यो यन. स्पते हापिसा है बा ३,६,११,२, पाठ. १८.१६ । देयो वनस्पतिर्जुपता । ते. ना. ३,६,११,४। वत्तस्पते रशना नियः । १०,७०,१०, ते ना. ३,६,१२,१, नि. ६,७ । पिप्रीहि देशान् । प्रा. १०,०,१ ते. सं. ४,३,१३,४, ते ब्रा ३,५,७,५, ६,११,४ बठ २,१५, १८,२१, २०,१५ । अग्ने यदद्य। प्रा. ६,१५,१६, ते. स. ४,३,१३,४ ते. प्रा. ३,५,७,६, ६१०२ [0]ते. वा. ३,६,१३ वा. २२,४८--५८ २८.३५-४५ । काम्व २३,४७-५७, ३०,१२-२२ । .

·[6] मैघायणी साहितायाम् [काण्ड ,प्रपा० १३-१८, अनु०१५-1 गामहर, योस्ते राके, सिनीवालि, या सुपाणिः, कुहूमुहै, कुहूर्देवानाम् ॥ ७६ • अग्निहोता गृहपतिः स राजा विश्वा चेदु जनिमा जातवेदाः। देवानामुत यो मानार यजिष्ठः सं प्रेय॒जवामृतावा ।। हव्याडमि,रिडोपहता ॥ १०॥ [२८६६] ॥ इति सिलकाण्ड योदशामपाठक. ॥१३॥ ७८ অথ বনয় মা। सोमा धनुर समो अन्तिमा र सोमा वीरै कर्मण्यं ददाति । सादुन्पुर पिथ्युर सभेयं पितृश्रवणर यो ददाशदसै ॥ १ पाढर युहूं तनासु पतिर मोमप्सार वृर्जनस्य गोपाम् । भरेपुजार सुक्षितिर सुश्रेयसं जयन्तं मिनुमदेम सोम ।। र मोम ऋतुभिः सुक्रतुर्भुस्त्वं देवः सुदक्षो विश्ववेदाः । २५ पा वृभिर्महित्वा द्युम्नभिर्युम्न्युभवो नृचक्षाः ॥ ३ यो ने धामानि दिवि यो पृथिव्याम् ।। मिमा आँपधीः सोम विश्वास्त्वमपी अजनयस्व गाः। संमत्रितन्धोच॑न्तरिक्ष र ज्योतिपा वि तमो वयर्थ ।। [राफामद० । ऋ २,३२,४१ अर्व ७.४८,११ ते स ३,३,११.५५ नि ११.३१, काठ १३,१६ । यास्ते रा। २,३२,५, अ ७४८.२, ते २ ३,३,११,५, काठ १३,१६ । सिनीयालि०1 . २,३२.६७ पर्व ७४६.२१ ग ३,१.११.३१३,२१,५, इन ११.३२ कठ १३.६ या सुपाणि: २,३९, ७, अथ ७४६,२.त। ३,१,११,१३,११,५, पाठ १३,१३ । कुहमद (देवी)। परि. ३,१॥ अथर्व ७४७,१७ प ३.३.१७.५, मठ १३,१२। गुदवानाम् । पाt ३,२अधनं ७,७०, ते स. ३,३,११.. कर १३,१३अग्निहाता गृहपतिः । ऋ६,१५,१३, १ मा ३,५,१०,१ । हन्यवाह(ल) ग्निश ५, ३,४,११,१] 1.३०८.१ का ३४,२०-२२, ४,३७, १०,२०, २३,६५० पय ३३,१४-१६. ४.३९, ११,१९॥ ..६७। [सोमा धेनु सामो । १,९१, प्रा. २,८,३.१ । भपाटर युत्तु पृतनासु । र १,९१,२१ मा २४,३८, २८,३.१,७,१,१ । स्वर सोम पतुभि । १,९१,०१४ मा २,४,१८, २८१.१। या त धामानि दिपि१,९१४, ते ए.२,३,१४,१, ४.१,११,१. ा २,८२,२॥ १३,१५ याममा भारधी सोम १९१,२,३ मा २.३,१३ ·काण्ड ४, प्रपो० १४, अनु. १] ७ ९ याश्यानुवाक्या। [४६७] यो ते धामानि हविषा यजन्ति, समापूषणे,-माँ देवौं ॥ ६ सौमापूपणा रजसो विमान५ सप्तचकर रथमविश्वमिन्यम् । वित मनसा युज्यमानं तं जिन्वधो वृषणा पञ्चरश्मिम् ।। दि३च्यन्यः सदनं चक्र उच्चा पृथिव्यामन्यो अध्यन्तरिक्षे । तो अस्मभ्यं पुरुषार पुरुक्षु५ रायस्पोप विष्यतां नाभिमस्मै ॥ धियं पूपा जिन्यतु विधमिन्वी र्यि र सौमो रयिपतिर्दधातु । अवतु देव्यदितिरनवी वृहदेम विदथे मुवीराः ।। विधान्यन्यो भुवना जजान विश्वमन्यो अभिचक्षाण एति । सौमापुषणा अवतं धियं मे युवाभ्या५ विश्वाः पृतना जयेम ।। प्रजापते नहि वृत्तान्य॒न्यो विधा जातानि परि तो बभूव । यस्मै के जुहुमस्तन्नो अस्तु ५ स्याम पतयो रयीणाम् ॥ र्याणां पति५ पजत बृहन्तमस्मिन् भरे तुम वाजसातौ । प्रजापति प्रथमजामृतस्य यजाम देवमधि नो ब्रवीतु ॥ १२ प्रजापते त्वै निधिपाः पुराणो देवानां पिता जुनिता प्रजानाम् । पतिर्विश्वस्य जगतः परस्पो हविनों देव पिहये जुषस्व ।। १३ तवेम लोकाः प्रदिशो दिशुध परार्वतो नित उतच । प्रजापते विश्वसंग जीवधन्य हुदै नो देव प्रतिहय हुन्पम् ।। प्रजापति प्रथम र युनियानां देवानामग्रे यजत यजयम् । स नो ददातु श्रवणं पितृणां तस्मै ते देव हर्षिया विधेम ॥ १५ ते धमाल पिस १,११,११, १ , १,२,१२.१. मा २,१३,११ काठ ११ १३ १ सोमर पूषणा । क २,४०,१.३. ते स १,८,२२,५, २,६,११,४, तै बा २८.१,५, काठ ८,१७। इमी देवो । २,४०,२, ते स १८.२२,५, २६,११,४, ते बा.२८.१,५। पाठ ८,१७। सोमापूपणा रजसा । ना २,४०,३, ते स १,८,२२,५, ते बा २,८,१,५। दिव्यन्यः सदनं चक । ऋ २,४०,५, त. प्रा. २.८, १,५॥ धियं पूपा जिन्वतु । ऋ २,४०,६, ते त्रा २८,१,६। विश्वान्यन्यो भुवना। क. २४०.५ ते मा २,८,१,६ । प्रजापते नहि त्यत्तान्यन्यो। १०,१२१,१०, अपर्व ७,७२,४, ८०,३. ने. स. १,८,१४,२, ३२,५.६, ते वा २,८.१,२,३,५,७,१, ते आ १०,५४, नि १०,४३, पाठ १५,८। रयीणा पतिश्यजतं ते मा २४,१,३॥ प्रजापते त्य निधिपाते ब्रा २,८,२,३ । नवमे लोकाः प्रदिशोग तै, वा २,८,१,३ । प्रजापनि प्रथम ने ब.२,८,१,४] १४ - ·. [४६४) मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्डं 6, प्रपा० १६; अनु०८-५ वसुधेयस्य वीना, देवी जावी वसुधिती योन्यौपा पारसि युययान्या वृक्षसु वार्याणि • यजमानाय, वसुचने वसुधेयस्य वीता, यजु, देवी जौनी, घुसुर्वने वसुधेयस्य वीता, देवी ऊजीहुती, ईपर्जमन्या सन्धिर संपीतिमन्या, नवेन पूर्व दयमानाः स्याम पुरा- गैन नै, तार्जुमुजीहुती ऊर्जयमाने अधाता, वसुवने वसुधेयस्य वीतार, यजु, देवी ऊजीहुती, वसुवने वसुधेयस्य पीतां, देवा दैव्या होतारा पोतारा नेटारा हताशरसा आभ- रद्वसुवने वसुधेयस्य वीतार, यज, देवा दैव्या होतारा, यसुवने वसुधेयस्य वीता, देवी- स्तिसंस्तित्रों देवीरिता सरस्वती भारती, या भारत्यादित्यरस्पृक्षत् सरस्वतीम५ रुर्यज्ञमावी,- -दिहवेंडुया वसुमत्या सधमाद मदेम, वसुर्वने वसुधेयस्य व्यन्तु, यजु, देवीस्तिस्रस्तिसौ देवी, सुर्वने वसुधेयस्य व्यन्तु, देवो नराशसस्त्रिशीपी पुडक्षः, शर्मिदेनर शितिपृष्ठा आधति, सहवमी प्रवृहन्ति, मित्रावरुणदस्य होमहतो, बृहस्पतिः स्तोत्र, मुश्विना - यार, वसुवने वसुधेयस्य वेतु, यज, देवो नराशसो वसुवने वसुधेयस्य वेतु, देवो वनस्पतिपिपाया घृतनिणिग् यमिग्रेणास्पृध, दान्तरिक्ष मध्येनाप्राः पृथिवीमुपरेणारहीद, वसु- वने वसुधेयस्य चेतु, यज, देवा बनस्पतिर्वसुवने वसुधेयस्य वेतु, देव हिवीरितीनां निधै- धासि प्रेच्युतीनामग्रच्युतं निकामधरणं पुरुपस्पाई ५ यशस्व, देना वहिपान्या यही प्यभिप्याम, वसुवने वसुधेयस्य चेतु, यजु, देव यहिबारितीनार वसुर्वने वसुधेयस्य वेतु, देवो अग्निः स्विष्टकैद्, यज, देवो अग्निः स्विष्टकृत् ।। ८ ॥ ६८ अमिमय होतारमवृणीताप यजमानः पंचन् पक्ती: पंचन् पुरोडाशं गृहन्ननया आज्यं गृहन्सीमा- याज्यं भनिन्द्राप्रिभ्यां योगर, गुपस्था अर्थ देवो चनस्पतिरभवप्रया आज्येन सौमायोज्येन्द्रा- निभ्यां गिना, घस्तां ते, मेदसः प्रतिपचतो, ऽभीष्टा, मवीवृधैतां पुरोडाशेन, त्यामर्य ऋप आप ऋषीणां नपादवृणीताय र यजमानो, यहुम्या ओ संगम्य एवं मे देवेषु वसु बायो- युत्पना इति, ता या देवा देवानान्यदुस्तान्यस्मा आँच शास्वा न गुरस्बे,-पितच होतरसि भवाच्या प्रेपितो, मानुपः मुक्तावाकाय, मुक्तो नही, दै द्यावापृधियी भमभ, दार्म एनयाकमुत नमोगक, मुस्मि सूतीच्य, मंग्रे स्वर युक्तवार्गस्यूपश्रुनि दियस्पृथिव्यो, राम- सती तेऽस्मिन् यो यजमान योगपृथिवी लार गयी जोरदान अबस्न अमवेदे असंघाधे [१]. मा १,३,१५, २५,१०१ पा. २१,११-६९; २८,९३,४६ । मग. २३,८-३०, ३०,२३,४६।

·अण्डे , प्र १२, मनु० ९-१०] याज्यानुवाक्या। [४६५] - उरुगब्यूती अभयंकतौ वृष्टिंद्यावा रीत्यापा शंभुवौ मयोभुवा ऊर्जुसती च पयस्वती च सूपचरा च स्वधिचरणां च, तयोराविद्यनिरिद हुविर पिता,-चीवृधत, महो ज्यायोऽकृत, : सौम । हुदै हविरजुपता, वीवृधत, महो ज्यायोऽकृते, न्द्वानी इद हविरजुपेता, मवीवृधेतो, महो ज्यायोऽक्राता, वनस्पतिरिद ५ हरिजुपता, वीवृधत, महो ज्यायोऽकृत, देवा आज्या आज्यमजुपन्ता,ऽर्वावृधन्त, महो ज्यायोऽकता, मिहोत्रणेद५ हुरिजुस्ती, ऽवीवृधत, महो ज्यायोऽकृता, अामधद्धौवायां देवंगायााशास्तेऽयं५ यजमाना, आयुर- शास्ते, सुप्रजास्वमाशास्ते, विश्वं प्रियमाशास्ते, यदुनैन हविपाशास्ते तदृश्यात, तह- ध्यात्, तदस्मै देवो रासन्ता, तदुनिचो देवेभ्यो वनुतार, वर्यमनमानुपा इष्टं च बीत चो, भै च नो द्यावापृथिवीं अंहसस्पाताम, हं गतिमिस्ये, दै नमो देवेभ्यः ॥ ९ ॥ ६९ वैच् शश्योरावृणीमहे गातुयशायु गा५ यज्ञपतये देवी स्मृस्तिर स्तु नः स्वस्तिमानुपभ्यः। अधर्व जिगातु भेज५ शं नो अस्तु द्विपदे श चतुप्पदे ।। आप्यायस्व सं ते पयासि ।। हुई त्वष्टारमनियर विश्वरूपमुपह्वये । अस्माकमस्तु कैवलः ॥ वत्रस्तुरीपमधु पोषयित्नु देव त्वष्टवि राणः स्यस्व । यतो वीरः कर्मण्यः सुदक्षो युक्तावा जायते देवकामः ॥ देवानां पत्नीरुशतीरवन्तु नः प्रावन्तु नस्तु ये वाजसातये । योः पार्थिवासो यो अपामपि व्रते वा नो देवीः सुहवाः शर्म यछत ॥ उत मा व्यन्तु देवपत्नीरिन्द्रा३ण्यग्नायश्विनी रोट् । आ रोदसी वरुणानी शृणोतु व्यन्तु देवीर्य ऋतुजनीनाम् ।। ७० ७३ ७४ w {१० ते ना. ३,५,११-१२ । वा ११,६३, १२,११२-१२४,२७,२०, ३४.१० । काव, १२,६९, १३,१११--- ११३, २९,२०, ३३,४॥ तच् शयोरावृणीमहे 1 ते स २,६,१०,२, है ना ३,५,११, न आ १,९, ७, ३,१। आप्यायस्व. १,९१,१६-२७, ९,३१,४, ते स १,४,३२,१, ३,२,५,३, ४,२,७४, तना ३,५,१२१७,१३,४, आ. ३.१५,१० ६,६,३, ताण्ड्य ना १,५,८ माठ १६,१४, करि २५.५। संते पयासि । ऋ. १,९१,१८, न स ४,२,७,४, काठ १६,१४, ३५,१३, ३७.५, पि २५,५ । इह त्वष्टार मप्रिय० । १,२३,१०, २. स ३.१,११,१; ते वा ३,५,१२,१ । तमस्तुरीपमधन, ३,४,९, ७, २,९; ते, सं. ३,१,११,१। देवानां पत्नीशी १ ५,४३,७६ ते. बा. ३५,१२,१ । उतना व्यन्तु देवपली: । ५,५६,८, अथर्व ७४९,२ ने ना ३,५,१२,१३ नि १२,४६ ] मे.५९ ·[१ मैत्रायणी-सहितायाम् [काण्ड ४, प्रपा० १४, अनु० १-२ १७ w १८ १९ यो राय ईशे शतदाय उ३क्थ्यो यः पशूनार रक्षिता विष्ठितानाम् । जापतिः प्रथमा ऋतस्य सहवधामा जुफ्तार हधिनः ॥ १ ॥ पायो शत हरीणार युवस्व पोल्याणाम् । उत वा ते सहस्रिणा रथा आयातु पाजसा ।। ईशानाय प्रहुतिर यस्ता आनट् शुचि सौमर शुचिपास्तुभ्य५ पायो । कृणोपि ते मत्र्येषु प्रशस्तै जातो जातो जायते याज्यस्य ।। युवा हि व रामहा युवस्व पोप्या बसो। आनो बायो मधु पिवास्माकर सवनाहि ॥ कुझि नमुसा ये वृधासः पुरा देवा अनवासा आसन् । ते वायवे मनरे बाधितायावासयन्नुपम सूर्यण ।। आ नो वायो महै तने याहि मसाय पाजुसे । घर्ष हि ते चकमा भूरि दार्यने सर्यविन्महि दावने ॥ से ते वायुः॥ पीपीअन्न र रविधः सुमेधा श्वेतः मिपक्ति निनामभिधीः । तवार्यये गमनमो वितस्थुविश्वनर : स्वपत्यानि चक्रुः ।। राग न य जनतू रोदसी में राय देवी धिपणा धाति देवम् । अंधु वायुं नियुनः सचत स्या उत श्वेत वसुधिति निरके ।। औ यायो, में वायु, में योभिः ।। २० २१ २२ २३ २४ [यो राय शिकते. ना. २,८,१,४] [01.31. 6. या ११.२९, २७,२३-२४,२७-२८, ७.७, ३३.५५, २५,१५,२१-२२, ४,५, ३१,१६ । सम. १०,३९, २९,२३-२४,२६.३१,७.६६ ३२,५५, २७,१९,२५-२६१,६,३५,१६ । यायो रात गर्गणा५० । न. ४,४८,५ ने. म २.२.१२.७ । शानाय प्रति५० । प्रा. ७.९०,२ युवा दित्य रथामदार. ८,२६,००। फुविश्ग नमसा । १.७,११,१1 भाना वापो मह० । ६८,४६.५। सं ते वायुः। त. गं. ४,१.४, ५१.५,१, क.८. १६.४, १९,५; कपि. ३०,३ । गाभिन (नो) रयिपृध। . ७.९१,३, ते बा. २.८.१.१ । राये नु यं असतू । . ७.९०,३. मा. २,८१,१। आ चाय 1.७,९२,त. सं. १,३,४,१॥ ३,४,२,१ . वा. २,८,१९, 12. ४... १३.११-२०१३, प्र वायु.६,४९,४॥ त. ना.२,८,९,१। प्रयाभिः ।.७, १२.३.. PM मा.२,८१... पर०...]

·काई, प्रपा. १८, अनु० ३-३] याज्यानुवाक्या.। {४६९] 2 Mar ३३ औ नो नियुद्भिः शतिनीभिरध्वरं५ सहस्रिणीभिरुपयाहि यज्ञम् । बायो अमिन्त्सवने मादयस्व यूयै पात स्वस्तिभिः सदा नः॥ २६ देवानां भद्रा सुमतिर्मयतो देवानार रातिभि नो निवर्तताम् । देयोनार सुख्यमुपसेदिमा वयं देवो ना आयुः प्रतिरन्तु जीवसे ॥ भुट्टै कर्णभिः शृणुयाम देवा भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः । स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवा सस्तनूभिर्व्यशेम देवहित५ यदायुः ।। २८ शुतमिनु शरदो अन्ति देवा यंत्रा नथुक्रा जरसं तुनाम् । पुत्रासो यत्र पितरो भवन्ति मा नो मध्या रीरिपायुर्गन्तोः ॥ २९ आ वो देवास ईमहे ॥ ३० उत देवा अवहितं देवा उन्नयथा पुनः । उतागश्चक्रपं देवा देवा जीपथा पूनः ॥ यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः ॥२॥ अंग्ने नय ।। प्र वः शुक्रायु भानवे भरधर हुव्य मति चानये सुंयुतम् । यो दैव्यानि मानुषा जनप्यन्तविश्वानि विद्मना जिगाति ।। ३४ ३५ अहा गिरो मतयो देवयन्तीनि यन्ति द्रविणं भिक्षमाणाः । सुसंप्रेशर सुप्रतीकर स्वश्वर हव्यवाहमाति मानुषाणाम् ॥ ३६ अंग्रे त्वमस्मयुयोध्यमीवा अनग्निना अभ्यमन्त कुष्टीः । पुनरस्मभ्य५ सुपिताय देव क्षार विश्वेभिरमतेभिर्यजत्र ।। [आ नो नियुद्भिः । ७,९२,५ ते ना २,८,१२॥ देवाना मना समति । ऋ१,८९,२, नि १२,३९॥ भद्रं कणेभिः ऋणुयाम ! १,८९,८, सा १८७४, ते, आ १.१.१, काठ ३५,१रपि. २८२ । शत. मिन्नु शरदो। क १.८९.९ नै आ १,२७,६, काठ. ३१,१. कपि ४८.२ । आ वो देवास म. १,२,१, । उत देवा अवहित० । म १०,१३७,१, अथर्व ४,१३,१। यज्ञेन यसमयजन्तः । श्र. १, १६४५०, १०,९०,१६, अथई ७,५,१० ते स ३,५,११,५, ते, आ. ३,२,७, शत बा. १०,२,२,२] [1] ते बा २८,२। वा ५,३६ ७४३,४०,१६० १२,१२ ४,३०, १८,४९, २१,२१ ३८,५ । कान ५.४५, ९.८.४० १८, १३,१३, ४४२६ २०,१९ २३,२, ३८५। भग्ने नय सुपथा 17 १,१८९,१, ते २१, १,१४,३,४,४३,१, ते. बा २,८,२,३, ते आ १८८ शत बा १४,८,३,१ राठ ३,१, ६,१०, कपि. २.८० प्रय शुभाय भानवेश ७.४.१ ते वा २८,२,३, १ र ७,१६ । अनि त्य पारयाक १,१८९,२, ते स १.१,१४,४, ते मा २८२,५ ते आ १०,२,१ । अछा (च्छा) गिरो मतयोगमा ७,१०३ प्रा २,८२,४ । अग्ने त्वमस्मयोध्यागीया । १.१८९,३ 142 - 101 अंग्रे त्यै पारय ।।

·[४७.] मैत्रायणी-संहितायाम् [ पाण्डं ।प्रपा०१८,अनु. ३ ३८ ३९ प्र कारयो मनना यष्यमाना देव॒द्रीची नपत देवयन्तः । दक्षिणायां वार्जिनी प्राच्यति हविभैरन्त्यनये घुतांची ॥ उदुत्तम, मस्तम्नाद् द्या, भिमा धियम् कितवासो यद्विरिपुन दीवि यद्वा पा सत्यमुत यन्न विभ। संगीता विष्य शिथिरैप, देवोथा ते स्याम वरुण प्रियासः ।। अबु ते हेडो वरुण, चायामि ॥ पोवीरवी कन्या चित्रायुः सरस्वती वीरपत्नी धियं धात् । नाभिरछिद्र शरण मजीपा दुराधर्षं गृणते शर्म यसत् ।। आ नो दिवः॥ हमा जुह्वाना युष्मदा नमोभिः प्रति स्तोम५ सरस्पति जुपस्व । तंब शेमन् प्रियतमे दधाना उपस्थेयाम शरण ने वृक्षम् ।। यस्ते स्तनः शशर्यो यो मोर्येण विश्वा पुष्यसि वार्याणि । यौ रत्नधो सुविधः सुदैवः सरस्वति मिहे धातवे कः ॥ सरसत्य॒भि नो नेपि यस्प, इदै ते हुव्यम् ॥ ३ ॥ ४२ ४४ ४६ [प्रकारको मनना० ३.१११ ते बा.२,८,२,५ । उदुचम वरुण पाश०। १.२४,१५, सा ५८९६ अथर्व ७,८३,३, १८४,६९, ते म १,५,११,३, ४,२,१,३६ ते ना.२,७,१६,४,८,१.६ ते आ २,४,४३ मि. २,१३, काठ ३,८, १६.८, १९:११, २२,१३, कपि २,१५, ३२,१ । मस्तनाद् द्याम् । प्र.८,४२,१. ते मं. १.२.८.२ ते. मा २,८,१.६, काठ २,३, ११,१२१ कपि १,१९ । इमां धियम् । ३.८,४२,३. १०.६७,१६ अर्धा २०,११,१, ते स १,२.२,२, ६,१,३, काठ २,३१ वरि. १,१५ । फितयासो यद्विारपु.। ऋ५, ८५, ते स ३,४,९१,६ ते बा २,८,१.५, पाठ २३.१२ । भय ते वेडी(लो) वरुण। १,२४,१४, म २,५,११,३, न मा. २,७,१६,४,८,१,६, वे आ २,४,४, आठ ४०,११ । तस्यायामि ब्रह्मणा । शु. १,२४,११, न स २,१.११॥ प्रा २,११,१॥ पाठ ४,१६॥ ११,१३,१२,१५, १७,१९, २१.१३॥ ४२,१५ । पाचीरवी कन्या विधायु.। . ६,४९.७, ने स ४ १,११,२, ते ना २,८०८ जानो दिया. ५,४३,११,७,२४,३, ते म १,८,२२,०२,५,१२१, ३.१.११.२३ साठ ४,१६,२०,१५ । इमा जुलाना युप्मा ७,१५,५, वे ा २४,६१, ठ.४,१६। यस्ते स्तनः यो ऋ. १,१६, ४,४९, अप ७.१०.१मा.८.२,८, ते आ ४,८२, ५,७.३, प्रत. ना १४,२,१.१५, ९,४,२८ । सरस्वत्यभि नो नेरिका ऋ.६, ६१.१४. न म ७,२,७,४, ने. प्रा०,४,३,१, २,८२,८, काठ १७,१८, १७.३ म्यम् ।। प्रा २,५४] ·काण्ड ४, प्र. 11, अनु..] याज्यानुवास्य : ४८ ४९ ५० आयुधसं नौलपृष्ठं बृहन्तं बृहस्पतिर सदने सादयधम् । सादयोनि दमा औं दीदिवास५ हिरण्यवर्णमपर सुपेम ।। से हिं शुचिः शतपत्रः स शुन्ध्युहिरण्यवाशीरिपिरः सुपीः । बृहस्पतिः सं स्वावेश ऋष्यः पुरू संसिभ्य आसुति करिष्ठः ।। बृहस्पतिः, सं सुष्टुभा ॥ बृहस्पते अति यदुर्यो अनि घुमद्विभाति ऋतुमनेषु । यहीदयच शबस ऋतप्रजात तदस्मासु द्रविण धेहि चिम् ॥ एवो पित्र विश्वदेवाय वृष्णे॥ स्यों देवींमुपसर रोचमाना मयों ने योपामुम्युति पश्चा। यंत्रा नरो देवयन्तो युगानि वितन्वते प्रति भद्राय भद्रम् 11. भद्रा अश्वा, स्तमूर्यस्य ॥ तन्मित्रस्य वरुणस्याभिः सूर्यो रूपं कृणुते योरुपस्थे । अनन्तमन्यदेशदस्य पाजः कुष्णमन्यरितः संभरन्ति । अद्या देवा उद्विता सूर्यस्य निरहसः पिपुता निरवद्यात् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामंदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ।। ५२ [४] से मा २,८,२,२,८७। वा २६,३ ३३,३७-३८,४२, ७,४२, १३,४६, २१,५-६, २५,२३, २९,४ । काण्व २,२१, २८,४, ३२,३७-३८,४२, ८,२४.१,७ १४,४८, २३,५-६, २७,२७,३१,४३ [आवेधसं नीलपृष्ठं । क ५,४३,१२, ते बा २,५५,४, २,८,२,७ । स हि शुचि शतपत्र क्र. ७,९७७, ते बा २५,५,४, ८२,७। गृहस्पतिः०) ४५०,४,६,७२,३, १०,४२,११, ४३,११, ४४,११, १८००१, अर्ब ७,५१,१६ २०,१७,११, ८८,४३८९,११, ९०,३, १४,११, ते स ३,३,११,१, तै ब्रा २,८,२,७~~८, काठ १७,१८ । समुष्टुभा० । ऋ ३,५०.५ १,६२४ अथर्व २०,८८५, ते स २,३,१४,४, काठ १०,१३ । वृहस्पते अति यदयो । २,१३,१५, ते स १,८,२२,२ कठ ४,१६,४०,११ । एका पिने विश्वदेवाय. ४,५०,६, अथर्व २०,८८,६, ते स १,८,२२,२, ते झा २,८२,८, काठ १७,१८) सूया देवीमुपस। , १,११५,२, अथर्व २०,१०७,१५ ते ना २,८.७.१ । भद्रा अश्वा ॥ १,११५,३. वै बा.२,८.७.१ । तरसूर्यस्य । १,११५,४६ नर्थर्य २०,१२३ १, २ मा २,८,७,१ नि ४,११ । तस्मिनस्य चरणस्या * १,११५.५, अथर्व २०,१२३,२, ते ना, २८,५,२ । अद्या देवा उदिताक १,११५.६, ते. मा २,, ७.२] - ·५६ ५९ . ३१ [७] मैत्रायणी-सहितायाम् [ काण्ड ४, प्रा. 14, अनु० -७ चित्र देवांनासुंदगानीकर, सुनौमाणं, महीम प, द्वितिः पाशान् ॥ अदितिधारदितिरन्तरिक्षमदितिमति से पिता से पुत्रः। विश्वे देवां अदितिः पञ्च जना अदितिर्जातमदितिजनित्यम् ।। निष्टम्भी दिवः, स्तीण बहिः ॥ ४ ॥ ५८ विष्णोन कं, तदस्य, प्रेतद्विष्णुः ।। परौ माया तन्ना वृधान न ते महिवमन्वश्नुवन्ति । उभे ते विद्य रंजसी पृथिव्या विष्णो देव त्वं परमस्य विस्मे । विचक्रमे पृथिवीमेप एता क्षेत्राय विष्णुमनुपे दशस्यन् । धुपासो अस्य कीरयो जनास उरुक्षितिर सुनिमा चकार ।। निर्देवः पृथिवीमप॑ एतार पिचक्रमे शतर्चमं महित्वा । प्रविष्णुरस्तु तसस्तपीया रस्त्येपर गुस्य स्थविरस्य नाम । इन्द्र नरो नेमधिता, युजे रथम् ॥ जगृह्मा ते दक्षिणामिन्द्र हस्तर वसूर्यवो वसुपते चमूनाम् । विद्या हि त्या गोपतिर शूर गौनामस्मभ्यं चिर पण र्यि दाः ॥ ६४ [चिन देवानाम् । ऋ १,११५१, अथर्व १३,२,३५, २०,१०७,१४, ते स १,४,४३,१, २,४,१४,४, त. मा २,८७,३७ ए आ ३,९, ते आ १,७,६१२,१३,१, नि १२,१६, गाठ.४,६,१०,१३, १३,१६, २१, १९, २२,५-६,८, कपि ३,४७, ३५,२ । सुगामाण पृथिवा । १०,६३,१०, अर्व ७६.३, ते स १,५,११,५,७,१.१८,२, ते आ १,१३,२, काठ २३३ महीमू पु० ते स. १,५,११,५, ७,१,१८,२, त मा ३,१,३,३. ते आ. १,१३,२, पाठ ३०,४-५, कपि ४३७ । अदितिः पाशान् है स ३,१. १,४, काठ ३०४ । अदितिधारदिति । स १८९,१०, अर्व ७१, मे आ १,१३,२, ४,२३॥ विष्टम्भी दिय । ९८९,६. स. ५,४,१२,११ माठ २२,१४। स्तीर्ण यहि क १,१३५,१, ते स ५.२११,२. काठ ५.३..] [२] या २,८,२-३ । वा ५,२८,२०, १९,८१, ८,१५ ४ाव २४,२६, २१,७८, ९,१५ । यिष्णान का। ३१,६५४,२, अथर्व ७२६.१.२. स १,२,१३,२१ ने. ना २,८,३,२, रूठ १,२०, २५, कपि २,४, ४२.१ । तदस्य० ॥२. १,१५४,५, १०३.५, २,३५,११७ ते मा २,४,६,२,८,३,। तद्विष्णु । ऋ २,१५४,२, अपं. ७,२६,०-३, ते बा २,४,३,४, ८,३,२. ३,१,३,३, मि १,२०, साठ २,२०, २५,८, १२० ४०.१ परो मानया तन्वा । ७.९९,१. ते ना २,८,३.२ 1 पिचक्रमे पृथियीमेप० । मा ७.१००,४॥ तं मा २,२,३,५, ८,३.३ । निदेय वृधियीमेप७,२००,३९ ते मा २,१,३,५,८३,३। नरो नेमधिता। ७,२७,१, स. ३१८, ग. २,६,१२,१, २ मा २,८.२,५। युजे रथम् । र ७,२३.३, भय २,१२,३, आ. २,४,१३, ८,२,५॥ जगृक्षा(मा) ते दक्षिणमिन्द्र र१०० ४७.१, मा ३१७, २ मा ०८२,५] -- ·काई, प्ररा 11, अनु. ५-६) याज्यानुवाक्या। [४७३] ६७ तवेद५ विश्वमभितः पशु३व्य५ यत् पश्यसि चक्षुसा सूर्यस्य । गंबामसि गोपतिरेक इन्द्र भक्षीमहि ते प्रयतस्य वस्वः ।। समिन्द्र नः॥ आरांच शत्रुमपयाधस्व दुरंमुग्रो यः शम्बः पुरुहून तेन । अस्मै धेहि यवमगौमदिन्द्र कृधी धिये जरिने वोजरत्नाम् ।। इन्द्रो बल रक्षितार दुधानां करणेच विचकर्ता रयण । स्वदाञ्जिभिराशिरमिछमानोऽरोदयत् पूर्णिमा गो अमुष्णात् ।। अध्वर्यको यो ईभीक जान यो गां उदाजदपि हि बल५ कः । तस्मा एतमन्तरिले नै तिर्मिन्द्र५ सौमरौणुन जून वस्त्रैः ।। इन्द्रा औषधीरसनोदहानि वनस्पतीशसनोदन्तरिक्षम् । विभेदु वल जुनुदै विवाचौऽधाभवमिताभिऋतूनाम् ।। यो हुत्वाहिमरिणात् सप्त सिन्धुन् यो गो उदोजदपर्धा वलस्य । यो अश्मनोरन्तग्निं जान सवृक् समत्सु से जनासा ईन्द्रः॥ अभि स्ववृष्टिम् ॥ भिनलमगिरोभिर्गुणानी वि पर्वतस्य हितान्यरत । रिणग्रोधासि कृत्रिमान्येपार सौमस्य तो मदा ईन्द्रश्वकार ॥ ५ ॥ विष्णुं देव परुणमूर्तये भगं मदसा दुर्वा वर्पया यजध्वम् । तो नो यज्ञमागत ५ विश्वधेना जाबदस्मै द्रविणेह धृत्तम् ।। w ७० ७४, तिवेद विश्वमाभित रु. ७,९८,६, अथर्व २०,८७,६, ते. बा. २८,२,६ । समिन्द्र ना०)। . ५,४२,४, अथर्व, ७,९७,२; ते. सं. १,४,४४,१, ते. ब्रा २,८,२,६. काठ ४,१२, कप ३,१०१ आराच् शत्रु- मपयाधस्व. । ऋ १०,४२,७, अथर्व २०,८९,७, ते. प्रा. २,८,२,७: नि ५,२६॥ इन्द्रो क्ल५ ( 1०) रक्षितार । १०,६७,६, अथर्व २०,९१६ । अध्ययंवो यो रभीक० । पर. २,१४,३ । इन्द्रा (oन्द्र) ओ. पीरसनो ऋ. ३,३४,१० अर्व २०,११,१०। यो हत्याहिमरिणात् सप्ताह स. २,१२,३, अर्ज. २०,३४,३ । अभि स्ववृष्टिम् । ऋ १,५२,५१ मिनबलमगिरोभिः 1 ऋ. २,१५.८, ते सं २,३, [६]ते. मा, २,८,४६ । वा. ८,६,५९, ३३,४३, ३४,३१ १२,७५,७८,८२,८४,८८ा काय ८५, ९,६५, ३०, ४३, ३३,२५५ १३,७६,७९,८२,८५,८९ । विष्णुं देव यरुणमूतये । ते. मा. २,८४,४] ·[१७४] मेरायणी-संहितायाम् [ कार्ड, प्रपा, अनु. ६ ७६ ७७ ७८ मैदसा देवो वपया यज ५ विष्णुं च देव५ वरुणं च रातिम् । ता नो अमीवामपूर्वाधमाना इमं यज्ञं जुषमाणा उपतम् ॥ विष्णूवरुणा युबमध्धराय नो विशे जनाय महि शर्म यछतम् । दीर्घयज्यू हविषा वृधानां ज्योतिषारातीर्दहत तमारसि ।। ययोगैजसा स्कभिता रजासि चरिभिचारतमा शविष्ठा । यो पत्येते अतीता सहोभिर्विष्णू अगन् वरुणा पूर्वहृतिम् ।। विष्णूवरुणा अभिशस्तिपावा देवा य॒जन्त हविषा घृतेन । अपामीवार सेधत५ रक्षसश्चाधा धत्तु यजमानाय संश्योः । अहोमुचा वृपा सुप्रंतूर्ती देवानां देवतमा शंपिष्ठा । विष्णूवरुणा प्रतिहयतं न हुदै नग़ प्रयतमूर्तये इर्विः ।। आं देवों याति सचिता सुरनोऽन्तरिक्षमा वहमानो अश्वैः । हस्ते दधानो नर्या पुरूणि निवेशयश्च प्रसुवञ्च भूम ।। अभीयूतं केश विश्वरूप५ हिरण्यशम्य५ यजतो वृहन्तम् । आस्थाद्रथ५ सविता चित्रभानुः कृष्णा रजासि तविषी दधानः॥ संधा नो देवः सुपिता सहावासाविपसुपतिवमान । विश्रयमाणो अमतिमुरूची मतभौजुनमधु रासते नः ।। ओ कृष्णन रजसा, घाममद्य ॥ भगं धियर वाजयन्तः पुरन्धि नरायसो नास्पतिनों अव्यात् । यि नामस्य संगथै रयीणो प्रिया देवस्य सवितुः स्याम ॥ ७९ ८० ८१ ८२ मेदसा देवा वपया । ते. ना. २,८,४,४ । विष्णुवरणा युवम् । ते. वा २,८,४,५ । ययोरोजसा स्क- भिता । अधर्व ७,२५(२२),१, ते ब्रा २,८,४,५ । विष्णूवरुणा अभि० । है ना. २,८,४,६ । अहोमुचा वृषभागते वा २,८,४,६ । आ देवो याति (तु.) सविता। क्र.७,४५,१, ते प्रा. २,८,६,१, काठ. १७.१९ । अभीवृत कशन..।ऋ १,३५,४, ते. वा २,८,६,१ । स या नो देव सविता०। ७,४५, ३, ते ना २.६१ । ना कृष्णेन रजसा । ऋ १,३५,२, ते, स. ३,४,११,३,। याममध। ६,७१,६॥ते स. १,४,२३,१, २,२,१२,२० भग धियर वाजयन्तः। स २,३८,१०, तै. बा २८,६,३] ·काण्डं ४, प्रपा १४, अनु०६-७ , याव्यानुवाक्या। [७] यो औषधयो, श्वावृती, मोषधीरिति मातरों, ति विश्वा: परितो, यंदोपधयः संगछन्ते, ऽन्यो यो अन्पाम् ॥ ६ ॥ मही यावापृथिवी इह ज्येष्ठे रुचा भवतार शुच॑युद्भिरकैः । यंत् सीर घरिष्ठे बृहती घिमिन्न् रुवीक्षा पप्रथानेभिरैयैः ।। ८६ प्रे पूर्वजे॥ स इत् स्वपा भुवनेष्वास य डुमै द्यावापृथिवी जजान । उर्वी गुभीर रंजसी सुमेके अवशै धीरः शंच्या सेमैरत् ॥ भूरि । अचरन्ती चरन्तं पर्द्वन्तं गर्भमपदी दधाते । नित्यं ने सून पित्रौरुषस्थे द्यावा रखतं पृथिवी नो अम्बात् ।। इदै द्यावापृथिवी सत्यमस्तु पितातदिहोपत्रुवै वाम् । भूतं देवानामयमै अवोभिर्विद्यामेष बृजनं जीरदानुम् ।। उर्वी पृथ्वी बहुले दूरगन्ते उपत्रु नमसा यो अस्मिन् । दाते ये सुभगे सुप्रेती द्यावा रखतं पृथिवी नो अभ्वात् ।। इन्द्रो भूतस्य भुवनस्य राजेन्द्रो दाधार पृथिवीं मुतमाम् । इन्द्रे हे विश्वा भुवना श्रितानीन्द्रं मन्ये पितरं मातरं च ॥ ९२ इन्द्रः पृर्णन्तं पुरि चन्द्रा इन्द्रः स्तुवन्त ५ स्तवितारमिन्द्रः । दधाति शुक्रः सुकृतस्य लोक इन्द्रं मन्ये पितरं मातरं च ॥ इन्द्रो द्योत३च्युत भूमिरिन्द्रा इन्द्रः समुद्रो अभवद्भीरः । उन्तरिक्षर से जनासा ईन्द्रा इन्द्रं मन्ये पितरं मातरं च ।। [या ओषधय. (पधी)। १०,९७,१, है स ४,२,६,१, नि ९,२८, साठ १३,१६, १६,१३, रपि २५,४ । अश्वातीम् । १०,९७,७ ते. स ४,२,६,४, तै ब्रा २,८४, काठ १६,१३ कप २५.४ । ओषधीरिति मातर० । म १०,९७,४, तै स ४,२,६,१, ते बा. २,८४,८, नि ६,३, पाठ, १३,१६, १६, १३. कपि २५ ४ । अति विश्वा. परिप्ठार. १०,९७,१०, ते स ४,२,६,३, तै ब्रा २,८,६,८, काठ १६, १३, कपि २५,४। यदोषधय सगछन्ते । ते. स १,२,६,२, कपि. २५,४। अन्या यो अन्यामः । क. १०,९७,१४, ते स ४,२,६,३, ते. ना २,८,१,८, काठ १६,१३, ३पि २५,४] [७] ते मा २,८४,७-८,२,८,२८1 वा २०,१४.२७,२८,३४ ४२॥ पाण्व २२,३१, २९.३१ । मिहीं गावापृथिवी। ऋ४,५६,११ म पूर्वजेन ७५३२. स ४,१,११,४, ६ मा २,८४,७॥ स इत् स्वपा भुवनेप्यासा १,५६,३,ते ब्रा २,८,४,७१ भूरि भयरन्ती १,१८५,२ ले ब्रा २,८.४, इद चाराधिरी श्र, १,१८५,११, ते ब्रा २८,४,८ ।उवा पृथ्वी (पृधिची) बाहुले । रू ११८५,७, न वा २,८४,८] ग ·९८ [१७] मेरायणी-संहितायाम् [ काण्डं ४, प्रश० १४, अनु. ७-८ इन्द्रो वृत्र,वन्द्रेणाधीद्धीन्द्रो व्यु समुते शुष्णमिन्द्रः । इन्द्रः पुरः शम्मरस्याभिनीन्हें मन्ये पितरं मातरं च ।। ईन्द्रो नभ्व ब्रह्मणा गभीरं इन्द्रा आभूतः परिभूपिन्द्रः । इन्द्रो भविष्यदुत भूतमिन्द्रा इन्द्र मन्ये पितर मातरं च ॥ ईन्द्रोऽस्मै अतु बज्रबाहुरिन्द्रे भूतानि वनानीन्द्रे । अस्माकमिन्द्रो भवतु प्रसाह इन्द्रं मन्ये पितरं मातरं च ॥ ९७ उत यो नः सरस्वती जुपाणीपथवत् सुभंगा 'युझे अस्मिन् । द्युतद्युभिर्नमुस्यैरियाणा गया युजा चिर्दूत्तरा संसिभ्यः ।। प्रौदसा धायसा सस्र एपा सरस्वती धणमायसी पः । प्र वोधमाना रथ्येन याति विश्वा अपो मुहिनो सिन्धुरन्याः ॥ एकाचेतत् सरस्वती नदीना शुचिर्यती गिरिभ्या ओ समुद्रात् । रायचेन-ती भुवनस्य भूरे ते पयो दुदुहे नाहुपाप ।। इदमददाद्रभसमृणच्युतं दिवोदास ५ बधीयवायु दाशुपे । याँ शश्वन्तमाचसादास पणि तो ते दानाणि तपिपा सरस्वति ।। १०१ अमु ते सरस्वति वसिष्ठो द्वारा मतस्य सुभगे व्यावः । वर्ध शुभ्रे स्तुत रासि पोज़ान् यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ।। इर्य गुप्मेभिसिसा वारुजत् सानु गिरीणौ तुविभिरूमिभिः । पारावतीमवसे सुवृक्तिभिः सरस्वतीमाठिवासेम धीतिभिः ।।७।। शुचि नें स्तोम, भयत्र, मुभी वामिन्द्राग्री, प्र चर्षणिभ्या, [उत स्या न सरस्वती जुपाणाप० । ७,९५,४ । प्रक्षादसा धायसा। ऋ.७,९५,१ । एकाचेनत् सरस्वती । अ ७.९५,२ । अयमु ते सरस्पतिः। ऋ ७,९५,६ । इयर शुष्मेभिर्षिसखा० । ६, ६१.२ ते वा २,८२८, नि. २,२४, काठ ४,१६] [८] ना ०८७४ । वा ३,१३ २०,३४ २७२०, २९,९ ६,२०। काण्व ३.१९, २२,२९, २९,२०, ३१,९, ६२७ । [शुचिं नु स्तोम०। क ७,९३,१. ते स १,१,१४,१ ते. न। २,४,८,३ माठ १३,१५१ २१,१३॥ नथद् नम्का झ६,६०,१ ते स ४,२११,१ ३,१३,८, तं ना.२,८.५,१, ३५,७.३, काठ ४,१५,९१, १३ ०३ ११ । उमा वामिन्द्राग्नी ऋ६,६०,१३, ते स १,१,१४,१, ५,५,१, तै वा २,८,५,१, काठ. ७,४,७,५, ६९, कपि ४,८,५,३-४ । चर्पणभ्या०(०भ्य ) 11 १,१०९,६, ते. स ४,२,११,१ ते मा २०५१, ४,१ । आ पाहणा। क.६०३, ते ब्रा ३.८,१] ओ वृत्रणा, .

·४, प्रपा० १४, अनु०८] याज्यानुवाक्या। [१७] १०४ १०७ १०८ गीमिविप्र, स्त्वष्टा दंधुत्, वस्तुरीपं, त्वष्टा वीरम् ॥ पिशङ्गरूपः सुभरो बयोधाः श्रुष्टी पीरो जायते देवकामः । प्रजा त्वष्टा विध्युतु नाभिमस्मै अधा देवानामप्येतु पाथः ।। देव खपः॥ 'आविष्टयो वर्धते चारुरासु जिमानामधः स्वयशा उपस्थे । उभै त्यष्टुर्विभ्यतुर्जीयमानात् प्रतीची सिहं प्रति चेतयेते ॥ जगृह्मा ते दक्षिणमिन्द्र हस्तम् ।। सुब्रह्माणं देववन्तं महान्तमुरु गभीरं पृथुबुभ्रमिन्द्र । श्रुतंऋषिमुममिमातिपाहुमस्मभ्यं चित्र पण यि दाः ॥ चनीवानो ममु दुर्वासा इन्द्र५ स्तोमाश्चरन्ति सुमतौरियाणाः । हुर्दिस्पृशो मनसा वन्यमाना अस्मभ्यं चित्र पण ५ यि दाः । स्वायुध५ स्वयस५ सुनी) चतुःसमुद्रं धरुण रयीणाम् । चात्त्य शंस्यं भूरिवारमुमुस्मभ्यं चित्र५ ग्रूपण रबि दाः ॥ अश्वावन्तर रर्थिन५ वीरवन्तर सहस्रिण शातिन ५ वाजमिन्द्र । भद्रवात चिंधीर५ स्मृपामस्मभ्यं चित्र बूंपण रयिं दाः ॥ सनद्वाज विप्रवीर तस्त्रं धनुस्मृत५ शशुवा स५ सुदक्षम् । दस्युहन पूभिदमिन्द्र सत्यमस्मभ्यं चित्र वृषण यि दाः ॥ ८॥ ११२ ११३ गोभिर्विर । ७.९३,४, ते या २,८,५,१, ३,६,९,१, पाठ ४,१५ : त्वा दधत् । त. बा. २,६८, ४,८७,४, काठ ३८,६ । तन्नस्तुरीप० । १,१४२,१०, ३,४,९, ७,२,९ ते स ४,१,८,३, ३,१,११,१; नि. ६,९१, काठ १८,१७, कपि २९,५ । त्यष्टा चीरमा ते स १,१,११,३, ते मा २,८,७,४ पाठ. ५, ६। पिशङ्गरूपः सुमरोजक २,३,९, तै म ३,१,११,२, ते जा २,८,७,४ । देव त्वष्ट । १०, ७०,९, ते स १,३,१०,१,६,३,११,२ काठ ३,७, कपि २,१४ । प्राविष्टयो वर्धते । ऋ. १,९५,५, ते ब्रा, २,८७,४ नि ८,१५ । गृह्मा (मा) ते दक्षिणम् । ऋ १०,४७,१७ सा ३१७, ते वा २,८, २,५ । सुब्रह्माणं देववन्त ऋ १०,४७,३ ते बा २,५,६,१ । वनीचानो मम दूतासा(स) 1 १०, ४७,७१ स्वायुधर स्ववत सुती२० । ऋ १०,४७,२। अश्वावन्त धिन। म १०४७,५॥ सनद्वाज विभवोर। १०,४७,३] ·1४७८] मैत्रायणी-संहितायाम वार्ड', प्रपा० १६, अनु०९ ११४ ११५ AN ११७ स्वष्टा पत्नीभिरिह नः सजोषा देवो देवीभिहविपो.जुपाणः । उपो रयि बहुल ५ विध्यता नः शृणोतु नः मुमति यज्ञियासः ।। रेतोधा यस्य भुवनस्य देवः ससाद यांनी जनिता जनिष्ठः । रूपाणि कुष्यन् विदधपूपि त्वष्टा पत्नीभिश्वरति प्रजानन् । त्वष्टा पत्नीभिरेनु महनेवायौवा पिणे ये दुर्धात । विश्वा वसु हस्तयोगदधानोऽन्तर्मही रोदसी यात साधन् ।। आ नो वारेभिनिता मतीनों गोभिरश्वेभिर्वमुभिर्वसुर्यन् । समजानो धामभिर्विश्वरुपैस्त्वष्टा पत्नीभिश्चरति प्रजानन् ।। त्वष्टा रेती भुवनस्य पत्नीविकृण्वानास्तनयं भूरि पश्वः । मां बो देवी रोदसी तच् शृणोता नो रयिं जनत विश्वग्रारम् ॥ यज्ञ च नस्तन्यं च मजा च पि च नो जनत विश्वरूपम् । यौनी रेतो दंधुदुस्मै नु त्वष्टा देवी पत्नीर्जनत जीवसे नः ॥ वि मच् अाय रशनामिवाग मध्याम ते वरुण सामृतस्य । मा तन्तुच्छेदि यतो धियं मे मा मात्रा शार्यपसः पुरै मताः ।। पर ऋणां साबीरध मस्कृतानि माह राजन्नन्यकतेन भोजम् । अव्युष्टा इन्नु भूयसीरुपासा ओ नो चीरीन् वरुण तासु शाधि । अपी पु म्युक्ष वरुण भियसं मत्सम्राइतायोऽनु नो गृभाय । दामेव वत्सामुिमुग्ध्य हो नहि त्वदारे निर्मिपश्चनेश । यो मे राजन् युज्यो वा सखा वा मे भयं भोरवे मह्यमाह । स्तेनो वा यो दिप्सति नो वृको वा त्वै तस्माद्वरुण पाह्यस्मान् ॥ मा नो वरुण यै त इर्दा एनः कृण्वन्तमरुण श्रीर्णन्ति । मा ज्योतिषः अवसथानि गन्म पि पूं मुंघः शिथयो जीवसे नः ।। १२० . १२२ १२३ १२४ [९] वा.७,२४. ३३,८ १८,७३, २६,७ । काण्व ७,२६, ३२,८, २०,४२, २८,९। [यश च नस्तन्वं च । + १०,१५७,२, साम ११११, अथर्व २०,६३,१, १२४,४, नै आ १,२७.१। वि मच् श्रथाय रशनाम्। क २,२८.५। पर सणा सावीरध० । क २,२८९ । अंपो पु म्यक्षः । रु २,२८,६, नि. १३,१। यो मे गजन युज्यो. 1, २.२८ १० मा नो पधेर्यरुणः । २,२८.७] ·काण्ड ४, प्रपा० १४, अनु० ९-१०] याज्यानुवाक्या। [३७२] " व३ त्यानि नौ सख्या बभूवुः सचावहै यदवकै पुरा चित् । चुहन्त मान५ वरुण स्वधावः सहस्रद्वारं जगमा गृह ते ।। १२५ मुधीन दिवः, पृष्टौ दिवि, वैश्वानरस्य सुमतौ स्याम, त्वमने शोचिया शोशुचानो, निः प्रातः संवनाद, विश्व विव्याच ॥९॥ १२६ आ बार रथो रोदसी बद्धधानो हिरण्ययो पभिर्यात्वश्वैः । धृतवर्तनिः पुर्विी रुवान हुषार योदो नृपतिर्वाजिनीवान् ॥ १२७ से पप्रधानों अभि पञ्च भूमा विपन्धुरौ मनसायातु युक्तः । विशो येन गछयो देवयन्तीः कुवा चियाममश्चिना दधाना ।। १२८ स्वश्वा यशंसायातमाग्दखा निधि मधुमन्तं पियाथः । विवार रथो ३३या यादमानोऽन्तान् दिवा गाधते वर्तुनिभ्याम् ॥ १२९ यो हुस्य वार रथिरा वस्तु उस्रा रथो युजानः परियोति चर्तिः । तेनु नः शर यौरुषसो व्युष्टौ न्यश्विना वहतर यज्ञे असिन् ।। १३० युवाः श्रियं परि यौपावृणीत संरो दुहिता परितक्म्यायाम् । यहेवयन्तुमवयः शचीभिः पार प्रसमोमना वार वयो गात् ।। युर्व भुज्युमवविद्ध५ समुद्र उदूहथुरMसो अविधानः । पत्तात्रभिरश्रमर म्युणिभिर्दसनाभिरधिना पारयन्ता । १३२ ब्रह्मणस्पते स्वमस्य यन्ता॥ १३३ [क्य त्यानि नौ सरयाक ७,८८,५ । मूर्धान दिव 1६७,१, सा ६७,११४०, ते स १,४, १३,१५६,५२,१, काठ ४,५, २८ १, कपि. ३.५ । पृशे दिविल। ऋ २.९८१२ ७.५,२, ते स १५,११,१, ब्रा ३,११,६,४, काठ ४१६ ४०,३। वैश्वानरस्य सुमता १,९८,१, ते स १,५,११,३, नि ७,२२, काठ ४,१६ । त्वमग्ने शोचिषा० । ऋ, ७,१३,२, ते स १,५११,२ । अग्निः प्रात सपनाद् । म १,३,३६, ते स ३,१,९,१ काठ ३०,६-७] [१०ते ब्रा २,८,७, २८५-६१ वा २१,१ ३४,५८ । काव २३१ ३३,४६। आधार रथो रोदसी। ७,६९,१, ते ना २,८७६स पप्रथानो अभि पञ्च०१७ ६९, ते, वा २,८,७७। स्वश्वा यश. सायातम् । ७,६९,३ ते ना २,८५७। यो हस्य वा राधेरा क ७,६९.५, ते ना २,८७,८ काठ. १७,१८॥ युवो श्रिय परि योपा । ऋ ७,६९,४ ते ब्रा २,८,७,८, न ६,४। युर भुन्युमय- विद्धक ७,६९,७, ते ब्रा २,८७,८। ब्रह्मणस्पते त्वमस्य। रु. २,२३,१९, २४,१६, तं, मा. २,८५,१] ·[४८०] मैत्रायणी-संहितायाम् [दण्ड, प्रपा १४, अनु... १३८ स ई५ सत्यभिः सखिभिः शुचडिगधायर्स५ वि धनसरदर्दः । ब्रह्मणस्पतिपभिरहेमस्येदेभिद्रविण५ व्यानट् ।। १३४ ब्रह्मणस्पतेरभवद्यावशर सत्यौ मन्युमहि कर्मा करिष्यतः । यो गा उदोजत् सं दुिवै वि चामजन्मही रीतिः शवसासरत् पृथक् ।। १३५ इन्धानो अग्नि५ वनवदनुष्यतः कृतब्रह्मा शशुवातहच्या इत् । जातेनु जातमति से प्रसस॒ते य५ य५ युजं कृणुतं ब्रह्मणस्पतिः ।। ब्रह्मणस्पते सूर्यमस्य विश्वहा ॥ १३७ स इअनेन सं वा स जन्मना स पुत्रीजं भरने धना नृभिः । देवानार यः पितरमाविवासति श्रुर्धामना हर्षिता ब्रह्मणस्पतिम् ।। आयातं मित्रावरुणा सुशस्त्युप प्रियां नमसा हूयमाना । सं या अमास्थी अपसेव जनाच् श्रुधीयतश्विद्याथो महित्वा ।।। १३९ युर्व वस्त्राणि पीवसा वसाधे युवौरछिद्रा मन्तवो ह सर्गाः । अवातिरतमनृतानि विश्व ऋतन मित्रावरुणा सचैथे ।। १४० को नु वां मित्रावरुणा स्तायन्दुिवौ वा महा पार्थिवस्य वाद। मृतस्य वा संदसि वासीयां नो यज्ञायते वा पशुषो न वाजान् ।। १४१ तत्सु वा मित्रावरुणा महत्त्वमीमा तस्युपारंभिर्दुदुहे। विश्वाः पिन्यथः स्वसरस्य धैना अनु वामकः पवि वर्त ।। १४२ यद रहिष्ठ नोतिर्विधे सुदान अंछिद्र शमै भुवनस्य गोपा । तेन नो मित्रावरुणा अपिष्टर सिपासन्तो जिगीया सः स्याम ।। में वाहवा ।। १०॥ १४४ [सई सत्येभिः सखिभि । ऋ १०,६७,७, अथर्व २०,९१,७, ते मा २,८,५,१, नि ५,४। ब्रह्मणस्पते. रभवद्यथा । म २,२४,१४, ते. ब्रा २,८५,२ । इन्धानो अग्नि वनपद् । ऋ २,२५,१, तै. हा २, ८,५,२॥ ब्रह्मणस्पते सूयमस्या ऋ. २,२४,१५, ते, या २,८५,२ । स इज्जनेन स विशा० ऋ २,२६, ३, ते. स २,३,१४,३॥ ते. या २,८५.३ । आयातं मिनावरणा० । प्रा ६,६७,३। युवर यस्त्राणि पीयसा। क्र १,१५२,१ ते ना. २.८,६,६ । को नु चा मित्रावरुणाला भू ५,४१,१।तत्सु वां मित्रा- वक्षणा 1 ५,६२,२, ते ना. २,८,६,६। यद्वहिष्ठं नातिविधे० । ऋ. ५,६२,९, ते. ना. २,८,६,७ । प्रयाहया। ऋ. ७,६२,५, ते. स. १,८,२२,३, २,५,१२,३, तै ब्रा २,७,१५,६,८,६,७ का १२,१४] १४३ - ·, काण्डं.1, प्रपा० १४, अनु. 11] याख्यानुवाक्या। [४८१] आ नो विश्वा आस्का गमन्तु देवा मित्रो अर्यमा वरुणः सजोषाः । भुवन् यथा नो विश्व वृधासः करन्सुपाहा विथुर ने शवः ।। १४५ शैनो देवा विश्वदेवा भवन्तु श५ सरस्वती सह धीभिरस्तु । शमुभिषाचः शमु रातिषाचः शं नो दिव्या पार्थिवाः शं नो अप्याः ।। १४६ ये सवितुः सत्यसवस्य विश्वे मित्रस्य ते वरुणस्य देवाः । ते सौभग वीरवद्गौमुदमो दंधातन द्रविणं चित्रमस्मै ॥ १४७ • सुगा वो देवा, विश्वे देवाः ॥ १४८ यौः पितः पृथिवि मातरध्रुगंमे भातर्वसवो मृडता नः । विश्व आदित्या अदिते सजोपा अस्मभ्यर शर्म बहुल वियन्त ॥ १४९ ईहे अमिर स्ववसं नमोभिरिह प्रसत्तौ पिंचयत् कृतं नः । स्वैरिय प्रभरे वायद्भिः प्रदक्षिणिन्मस्ता५ स्तोममश्याम् ॥ १५० विपीमन्तो अध्वरस्येव विद्युत् त्रिपुच्यवसो जुरहो नामः। अत्रयो धुनयो ने वीरो भ्राजजन्मानो मरुतो अघृष्टाः ।। अग्ने याहि दु३त्यं मा रिपण्यो देवं अछा ब्रह्मकता गणेन । सरस्वती मरुतो अधिनापो यक्षि देवान रत्नपाय विश्वान् ॥ १५२ प्रचित्रमकै गुणते तुर्राय ॥ ये अनयो न शोशुचनिधाना द्विर्यत् त्रिमरुतो वावृधन्त । अरेणवो हिरण्ययास एपार साफै नृम्नः पारस्पेभिश्च भूवन् । १५४ [११] ते. प्रा. २,८,६० वा.८,१८,५५,५८: ३३,५३। काम्व. ९,१८.४१,४३, ३२,५३॥ [आ नो विश्वा आस्कान *.१,१८६,२० ते.बा. २,८,६.३॥ शं नो देवा विश्वदेवा। ऋ. ७,३५,११, अथर्व १९.११.२. ते जा २.८,१, शय सवितुः सत्यसवस्या १०,१२,१३, ते,बा. २,८,६,४। सुगा को देवाका काठ. ४,१२, कपि ३,१०० विश्वे देवा: । . ५,५१,१३,६,९,५, ५२,१०,५२,१३--१४, ९,५,११० १०.२४,५; ५२,१, ६५,१४.न. सं.२४.१४.५, ४,१,११,४, ते. बा. २.८,६,५; मत. मा १,५,१,२६ । घोः पितः (oप्पिर पृथिविर। ऋ. ६,५१,५: त. मा. २,८६.५॥ईडे अग्नि स्ववसंक ५.६०,१. अथर्व.७,५०,३,ते. प्रा. २,७,१२,४ विपीमन्तो अध्यरस्येव। . ६.६६,१० । अग्ने याहि दू३त्यं मा ७,९,५.त. बा. २.८,४। प्रचित्रमक गृपते। ऋ ६,६६.९ ते स ४,९,११,३, ते प्रा. २७८,५५, नि. ३,२१ काठ २०,१५ । ये अग्नयो न शोशुचन्निधाना० । ६.६.६,२] ·मैत्रायणी-संहितायाम् [काण्ड , प्रा० १४, अनु० ११-११ १५६ १५७ १५८ १५९ औ बो यन्तुदयाहामो अर्थ ॥ सत्य युट्टतमुग़ दीक्षा तपो ब्रेझु याः पृथियों धारयन्ति । सा नो मुतस्य भुवनस्य पत्न्युर लोक पृथिवी नः कृणोतु ।। असंवाया या मध्यतो भानुभ्यो यस्या उद्वतः प्रतः समै महत् । नानारूपा औषधीयों विभति पृथिवी नः प्रथता र राध्यता नः || यो र रक्षन्त्यसप्ना विश्वदानी देवा भूमि पृथिवीमप्रमादम् । सौ नो मधु धुत दुहामथो उक्षतु बर्चसा ॥ यस्यां पूर्व पूर्वजना बिचारि यस्यां दे॒वा असुरानभ्यवर्तयन् । या विभर्ति बहुधा प्राणजसा नो भूमिः पूर्वपैयं दधातु ॥ यास्ते प्राची: प्रदिशो यो उदीचीयर्याच भूम्याग्यांच पा । शिर्वास्ता मां चरते भवन्तु मां निपलं भुवने शिश्रियाणः ॥ विश्वंभरा युसुधानी पुरुक्षुद्धिरण्यवर्णा अंगतः प्रतिष्ठा । वश्वानर विश्रुती भूमिर्मिमिन्द्र ऋषभा द्रविणं नो दधातु ॥ ११ ॥ आ वां मित्रावरुणा हव्यहाति नमसा देवा अवसा वगृत्याम् । अस्मा प्रेम पूतनासु सद्या अस्माकर वृष्टिर्दिव्यो सुपारी ॥ मनुस्य गोपा अधितिष्ठधो स्थर सत्यधर्माणा परमै व्योमन् । यमत्र मित्रावरुणांवथो युवं तस्म वृष्टिमधुमत् पिन्वते दिवः ।। चाचर म मित्रावरुणा ऋतापरी पुन्यधिवार वदति विपीमतीम् । अभ्रा सध मरुतः सु मायया चार वर्षयतमरुणामरेपसम् ।। - १६२ १६४ - [भा यो यन्तृदयाहासो। २. ५.५८ ३ ते. मा २५,५,३। सत्यं वृहदृतमुपं० । अयं. १९.१,१। असयाधा(ध) या मभ्यतो(य०)। वं. १२.१.२ । या रक्षन्त्यस्यप्ना। अपर्व. १२.१,७। पस्यां पूरयंजना ! ... १२,१.५ (पूर्वाध.), ११.४ (उराभः)। यास्त भाची प्रदिनी । अपने. १०.१,३१ । विश्वभरा यमुधानी । अपां. १२...] [...मा, २८,३.२,८,३-४ । वा. १७.३९, २१८ २०,५२, २९.३४ । अझ १८,३९: २३,४, २२,१५ ३१.४३ । । मायां मिधायहणार. १,१५२,३ . प्रा. २८.३.५। ग्रावस्य गोपा अधिविष्ठौ । २.६१३१ । पावरम मियापरमा । श. ५,२३,२४ ते. या २४.५,४ ) ·पाण्ई ४, प्रपा१४, अनु० १२ ] यांच्यानुवाक्या! ६ ३ १६७ १६८ सम्राजा अस्य भुवनस्य राजथो मित्रावरुणा विदथे स्वद्देशा ! वृष्टिं ५ वारोधो अमृतत्वमीमहे द्यावापृथिवी विचरन्ति तन्यवः ।। आ नो मित्रावरुणा हव्यजुष्टिं घृतगव्यूतिमुक्षतमिडाभिः । प्रति वामत्र वरमा जनाय पृणीतमुगौ दिव्यस्य चारोः ।। समाजा उग्रा वृषभा दिवस्पती पृथिव्या मित्रावरुणा विचर्पणी । चित्रभिरभैरुपतिष्ठतो व या वर्षयतो असुरस्य मायया । ओ ते महो, यो जात एवा, भि गोत्राणि ॥ आभिः स्पृधो मितौररिपण्यन्नमित्रस्य व्यथया मन्युमिन्द्र । आभिविश्वा अभियुजो विपूचीरायर्याय विशोऽवतारी सीः ॥ अयर भृण्वे अंध जयनुत मंन्यमुर्त प्रकृणुते युधो गोः । यो सत्यै कृणुते मन्युमिन्द्रो विधं दृढे भयता एंजदस्मात् ।। अनु स्यामचन्नापो अावर्धत मध्या ओ नाथ्यानाम् । संधीचीन मंनुसा तमिन्द्रा औजिष्ठेन हन्मनाभ यून् । इन्द्रस्तरस्वानभिमातिदायौ हिरण्यवर्ण इपिरैः स्वूपी । तस्य वर्वर सुम॒तौ यहियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम ।। हिरण्यवर्णी अभयं कृपोत्वभिमातिहन्दुः पृतनासु जिष्णुः । स नः शर्म विवरूधर वियु सद्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥ ईन्द्र स्तुहि बुनिण५ सोमपृष्ठं पुरोडाशस्य जुपतार विनः । हत्वाभिमानी: पृतनाः सहस्वाना भयं कृणुहि मिश्वतो नः ।। १७० १७२ १७३ १७४ सम्राजा अस्य भुवनस्य 1 ५६३,२। आ नो मिजावणारा ७,३५,४, ते वा२,८७ समाजा उग्रा वृषभा०1% ५,६३,३ । आ ते महो। ७२०,१, ते म १,७१३,२ । यो जात एव० । ऋ २,१२,१, अथर्व २०,३४,१, ते सं १,७,१३,२, ते ना २८३,३, नि ३२१ २०१० साल ८.१६ मि गोजाणि: । १०,१०३,७, स १८५५ अर्व १९,१३,७, ते २४,६,३२१ नाभिः स्पृधो मिथती ऋ. ६,२५,२, ते वा २०८,३,३ । भयः शृण्ये अप०। ४,१७१०. ते वा २,८,३,३ । भनु स्वधामक्षरनापो१,३३ १११ नै बा. २,८,३,४ । तस्य चयर सुमतौ । ६,५७,१३, १०. १३१,७, अर्व ७,९२,१, २०,१२५.७ । म १,७,१३,५, ते व्र २,८.४.१; नि ६.७ दिग्पयषणों अम०।त. मा २,८,४,१ । इन्दर स्तुहि पानगरले २,८,४,१] ·[२८] मैत्रायणी-संहितायाम [ कादं ४, प्रपा-14, अनु०१२-१३ १७६ “१७७. १७८ स्तुहि शूर५ वज्रिणमप्रतीक५ वृहणं पुरुहूतमिन्द्रम् । ये एका इच् शतपतिजनेषु तस्मा इन्द्राय त्रिपा जुहोत ।। इन्द्रो देवानामधिपाः पुरोहितो विशौ पतिरमचद् वाजिनीवान् । अभिमातिहाँ विषस्तुविष्मानुस्मभ्यं चित्र पण रयिं दात् ।। य डमै योपाधिषी महित्वा चलना हदभिमातिइन्द्रः । स नो हविः प्रतिगृभ्णातु रातये देवानां देवौ निधिपां नो अव्यात् ।। १२ ।। इन्द्रो त्रमतरद् वृत्तपेऽनाधृष्यो मा शेरा इन्द्रः । अन्वेनर विशो अमदन्त पूरय राजा जगतबर्षणीनाम् ।। स एवं वीरः स उ वीर्यागन्स एकराजी जगतः परस्पाः। यो घुमतुरच् शूरा ईन्द्रा अर्थकराजी अभवजनानाम् ।। इन्द्रो यनर वर्धयन् विश्ववेदाः पुरोडाशस्य जुपता हर्निः । पुत्र तीत्वा दानव ५ वजवाहुर्दिशोऽदृहद् हिता दृश्हणेन ।। इर्म५ युजर वर्धयन् विश्ववेदाः पुरोडाशं प्रतिगृभ्णाविन्द्रः । यदा घुमंतरच् शूरा इन्द्रो अथाभपद्दमिताभितूनाम् ।। अंहुन् वृत्रम् ॥ इन्द्रो देवांगम्बर्हत्य आयुर्दिन्द्रो दुर्वानामभवत् पुरोगाः । इन्द्रो यज हचिपा वाधानों तूनी अभुय शर्म यसत् ।। इन्द्रस्य वृष्णो, जनिष्ठा उम्र, इन्द्र एषां नेता, भीर चकर्थ ।। १७९ १८० १८१ १८२ १८३ १८४ - रितुदि पूरयत्रिणम् . मा. २.८,४,इन्द्रो देवानामधिपाः . बा. २,८४य मे द्यावा. धिनीमा ०,१,३} [३] मा २.८.३-४॥ या. १७,४०-४१,३३,३४,२०,३कप. २८,३०-४१, ३२,६४, २२,२१ इन्दी पृामसरन् पृन्गगत. मा. २,८३,६॥ स एम पीरः स उI ने ना. २.८.३.७१ स्ट्रो यस धंयन्। २८.३.७ । रमपम यधंयन् । त.का २,८३,८ । अहन् युगम् ॥ १,३२.५, ते. बा. २, ५.४.१ नि ६.५ इन्ट्री दयाशयरहस्यः । ना. ८.३.८ । एदस्य पृष्ण।। १. १०,१०३.९, सा. १८. १२.१३ १४ १,६.३.३.२४ १८,५, दि. २८.५। जनिष्ठा उप्रा. १०,७३, a. At P८.३ मी ३,६न्द्र (घासां) नेता । . १०,१०३.८, रा. १८५ ५० १९.१३९. . ग. ४,४३, 13 १८,५,५१८५ भूगि वाध। २१,१६५,७, नि. ६, ·काण्ड , प्रपा० १४, अनु०१३-१४] याज्यानुवाक्या। [४८५]] १८५ १८८ खै मनिम्य इन्द्र विश्वजन्या रंदा मरुद्धिः शुरुधो गौअग्राः। स्तवानेभिः स्तयस इन्द्र देवर्धिामपर धुजन जीरदानुम् ।। यः सप्त सिन्धधात् पृधियोर यः सप्त लोकानकुणोद्दिशश्च । इन्द्रो हुविष्मान्त्संगणो मरुद्धिर्वत्रों यामिहोपयासत् ।। समिद्धा इन्द्रो, उनवम्ते ॥ ईन्द्रस्य ने वीर्याणि प्रबोच योनि चार-प्रथुमानि बजी।। अहिमन्वपस्तृतई न वक्षणा अभिनव पर्वतानाम् ।। अनहि पर्वते शिश्रियाणे त्वष्टास्म बज्र स्वयं ततक्ष । वाश्रा इव धेनवः स्यन्दमाना अंशः समुद्रमवजग्मुरापः ॥ इन्द्रो यातोऽवृसितस्य रामा शमुस्य च गृह्मिणो वैज्रबाहुः । सेंदु राजा क्षयति चर्षणीनामन्नि नेमिः परि तो बभूव ।। अभि सिध्मो अजिगादस्य शत्रुन् वि तिग्मन वृपभैणा पुरोऽभेत् । स५ बजेणाभिनमिन्द्रः प्र स्वा मतिमतिर शांशदानः ॥ १३ ।। त्वमपौ वि दुरो विपूचीरिन्द्र दृढमरुजः पर्वतस्य । राजाभवो जगतश्चर्षणीनार सार्क सूर्य जनयन् चामुपासम् ॥ इन्द्रो राजा जगतश्चर्षणीनामधि क्षमि विपुरूप यदस्ति । ततो ददाति दाशुषे वसूनि चौद्रोध उपस्तुतश्चिदुवाक् ॥ स्वादौरिया विपर्वतो मधः पिबन्ति गायः। यो इन्द्रेण संयांवरीदैमा मदन्ति शोभेसे वस्वीरेनु स्वराज्यम् ।। १९० १९१ १९२ १९४ [त्वं मानेभ्य इन्द्र विश्वजन्या। म. १,१६९,८ । समिद्धा इन्द्रो । त बा २.६,८, काठ. ३८,६ । अनवस्त । ऋ ५,३१,४, सा ४३९, ४४०, तै, स १,६,१२६ ते वा २,८,४,३ काठ ८,१६ । इन्द्रस्य नु चोर्याणि । ऋ १,३२,१. सा ६१२, अथर्व २,५,५, ते या २,५,४,१८,४,३ । अहामहि पर्वते । ऋ. १,३२,२, अधर्व. २.५,६, ते ब्रा. २,५,४,२६८,४,३ । इन्द्रो यातोऽचसितस्य। १,३२,१५, ते मा. २,८४,३ । अभि सिध्मो जिगावस्या १३३,१३ ते. बा २,८,४,४ नि ६१६] [१४] तै. बा. २,८,१.६ । य॥ १७,४३१ ८.४. ३३,६८। काम्व १८,४३,८.३, ३२,६८। हत्यमपो वि दुरो विपू: । ६.३०.५ । इन्द्रो राजा जगतश्वपीनाम् । ना. ७,२७,३ अर्य. १९,५,१ ते ना, ८५,८ स्वादोरिया विश्वनो। क १८४१० सा ४०९,२००५, अर्था २०,१०९,१) ·१५८६] मैत्रायणी-संहितायाम् [ कार्ड प्र० १४, अनु-१८ १९७ १९८ युध्मस्य ते वृषभस्य स्वराज उग्रस्य॒ यूनुः स्थविरस्य धृवेः । अर्यतो वनिगो वीर्याणीन्द्रः श्रुतस्य महतो महानि ।। इदै नमो वृषभाय सराज उर्धशुष्माय तसेऽवाचि । अस्मिन्निन्द्र वृर्जने सर्ववीराः स्मत् सरिभिस्तव शर्मन्स्पाम ॥ अस्माकमिन्द्रः समृतेषु पु॥ आदित्यांनामवसा नूननेन सधीमहि शेर्मणा शैतमैन । अनागास्त्वं अदितित्वे तुरीस इमर यन धतु श्रौपमाणाः ॥ में दक्षिणा विचिकिते न सव्या ने प्राचीनमादित्या नौतु पथौ । पाक्या चिद्वसवो धीपी चिद्युप्मानीतो अभयं ज्योतिरश्याम् ।। धारयन्तः ॥ तिम्रो भूमीरियस्त्रीन् रु यूवीण तो विदधे अन्तरेषाम् । तेनादित्या महि वो महित्वं तदर्यमन् वरुण मित्र चाकू ।। यनी देवानां प्रत्येतु सुनम् ॥ (चिरर्पः सूर्यबुमा अदुब्धा उपक्षयन्ति वृद्धवयाः सुवीरः । नंशिष्टं मन्त्पन्तितो ने दाय आदित्यानां भयुति प्रणीतौ ।। आदित्यों देवं उद्गात् पुरस्नाद्विश्वा भूतानि प्रति मोदमानः । तस्य देवाः प्रसव ५ यन्ति स यथास्य नाम परमै गुहा विदुः ।। यस्य भान्ति कतयो यस्यु बर्मयो यस्येमा विश्वा भुयुनानि सर्या । तस्यादित्यस्य प्रसर्व मनामहे यस्तजसा प्रथमजा निभांति ।। २०० २०४ २०५ । [युध्मस्य ते पृषभस्य० । क. ३,४२,१। २ नमो वृष्भाय । क. १.५१,१५ । अस्माकमिन्द्रः समृते पुक १०,१०३,११. गा १८२९, अथवं. १९,१३,११॥ ते. सं. ४.३,४,३, गाठ. १८.५, की. भादित्यानामयमा स. ७५१,१. 1. मं. २,१.६५.६, २. मा. २.८,१.३ । न दक्षिणा पिचिकिते। ७. २.२७,११: २. ग. २,१,११,५; सं. मा २,८,१,३. धारयन्त: । २.९७.४ . सं. २,१.१५४ H. मा. २.८.१,३. गाठ ११.१२ । तिम्रो भूमधारयनीन् । २.२७.० ते. सं. २,१,११,५; ते. प्रा. २८.२.३ सर.११.१२॥ यो पाना प्रत्यनु (ति)। R. १.१०३,१, ने. गं. १,४,२२,१,२,१.११,४, t. n. २.८.१.१ ग्रठ. ४,१०, कर.३,८। शुचरणामण्यमा २,२७.१३, म. मं.२.१.११,४ .....१.६॥ यम्म मान्ति कतयोगमा १,१.१..]

·काण्ड ४, प्रपा०1४, अनु. १४.१५] याज्यानुघाक्या। [४८७] २०० २०९ २१० । विभाति केतुररुर्णः पुरस्तादादित्यो विश्वा ध्रुवनानि सर्वा । सुगै नु पन्धामन्वेति प्रजानन् पिता देवानामसुरो विपवित् ॥ न य५ वृतिनो वर्धयन्ति देवा मनुष्याः पितरश्च सर्वे । तस्यादिय॑स्य प्रसव मनामहे यस्तजमा प्रथमा विभाति ॥ आदित्यः शुक्र उद्गात् पुरस्ताज्ज्पीतिः कृण्वन् वि तमो बाँधमानः । आभासमानः प्रर्दिशो नुं सर्वा मुद्रस्य कृती रोचमाना आंगात् ।। यदेदेनमंदधुर्यज्ञियासो दिवि देवाः सूर्यमादितय॑म् । यदा चरिष्णू मिथुना अभूतामादित् प्रापश्यन् भुवनानि विश्वा ॥ १४ ॥ यमु त्वा गृहपते जनानामने अकर्म समिधा वृहन्तम् । अस्थूरि नो गार्हपत्यानि सन्तु तिग्मनु नस्तेजसा संशशाधि । अने से क्षेषतां तेजर्जा उरु ज्योतिर्नशते देवयुटे । ये त्वं मित्रेण वरुणः सजोषा देव पामि त्यजुसा मतमहः ।। जिष्ठा यस्यातिनेराट् तोदो अध्यन्नं वृधसानो अद्यौत् । अद्रोपों ने द्रवितां चेतति स्मन्नमयोऽवत्र औषधीषु ।। ओ यदि नृपति तेजा आंनट् शुचि रेतो निपिक्तं धौरीके ! अनिःशमनवृद्यर युवान स्वाध्यं जनयत् सुदयच्च ।। सं तेजीयसा मनसा स्वौत उत शिक्ष स्वप॒त्यस्य शिक्षाः। अंग्ने रायो नतमस्य प्रभूतौ भूयाम ते मुटुतयश्च स्वः ।। सं ईदस्तव प्रतिधादसिष्यशिशीत तेजोऽयसो ने धाराम् । चित्रंध्रुजविरतियों अक्तौन दुपट्टा रघुपत्मजहाः ।। हुव्याडग्निरजरः पिता नः ।। .. २११ २१२ २१३ २१४ . २१५ २१६ यदेदेनमदधुर्यशियासो। स. १०,८८,११, नि, ७,२९] [१५] वयमु त्या गृहपते। ऋ. ६.१५.१९ ते ब्रा. ३.५,१२,१ । अग्ने स क्षेपटतपा० ऋ. २,३,१॥ तेजिप्टा यस्यारतिः। ६१२.३। आ यदिपे नृपतिः। ऋ. १,७२,८, ते. सं. १,३,१४,६। स तेजीयसा मनसा0 1 ऋ३,१९,३० ते. सं. १,३,१४,६। स दस्तेय प्रतिधाद्। ऋ६,२५। हत्यवाडळ) शिरजर: 19.५,४२, ते. मं. ३,४,११,१] ·[४८८1 मैत्रायणी-सहिनायाम् [काण्ड , प्रपा० १०, अनु. १५ २१७ २१८ २१९ २२० २२१ मधीपदी विष्टौ मातरिश्वा होतार विश्वाप्सुर विश्वदेव्यम् । . नि य दुधुर्मनुष्यासु विक्षु ३स्वर्ण चित्रर ययुपे विभवम् ।। अयं स यस्य शर्मन्नबोभिनेरधुवे जरिताभिष्टौ । ज्येष्ठभियों भानुभित्रभुणी पर्यंति परिवीतो विर्भावा ।। अदिद्युतत्स्वपाको विर्भावाने यजस्य रोदसी उरूची । आयु में यं नमसा रातहव्या अनन्ति सुयसं पञ्च जनाः ।। स नो विभाया चक्षणिन वस्तोर्मिन्दारु वैद्यचनो धात् । विश्वायुर्यो अमृतो मर्येषु पर्यभुदतिथितिवेदाः ॥ यो भानुभिर्विभावा विर्भात्यनिवेभित्रताधाजसः । ओ यो विर्वायु सख्या ससिम्योऽपरिहृतो अत्यो नै सप्तिः ।। यदग्न एषा समितिभवाति देवी देवेषु यजा यजत्र । रत्ना च यद्विजासि स्वधायो भाग नो अत्र वसुमन्त यातात् ।। • एता ते अन उचधानि बंधी जुटानि सन्तु मनसे हुँदै छ । सकैम रायः सुधुरो यमु अधि श्रेयो देवभक्तं दधानाः ।। वि धो अग्ने मानो अश्युधि सुरंयो दद्वता विश्वमायुः । मनम बाज समिथप्यों भाग दुवैषु अवसे दधानाः ।। आ नो गहि मुख्याभिः शिवभिर्महान् महीभिरूतिभिः सरयन् । अस्मै यि बहुलेर संतुरुष सुयांचं भागर यर्शसं कधी नः ॥ कुमस्ता ओयुर यद यथा युक्तौ जातवेदो न रिप्याः । अथा पदासि मुमनस्पमानो भाग दुवेभ्यो विपः सुजात ।। २२२ २२३ २२४ २२५ २२६ (मधीपदी पिना. १,१४८.१ । अयः स यस्य समंन्ना. ६.६.१ । अविद्युतत्स्पपा मा. २.११४१ मयं. ३,३.१ । स ना विभाषा रक्षणिनं । १४। यो भानुभिविमाया विभाति । • १०,२,२ । यस एग समिति . . . १०,१२.८ अर्व ८.१,३६ । एनाते मन उचयानि। इ. १,७१,१०1विता भग्न मघयानी 18 १,७३,५१ मा नो गहि सरयेभि । १. ३,१,१९ । मंना भारतर । १०५१.१०] ·काई , पा. 11, अनु.१५-१६) याज्यानुवापा [४८९ - २२८ हुर्विधीव भजमानो ना आभाम् देवेभ्यः शिवन्नुत मानुपेभ्यः । त्वं देवानामसि यह होता से एनान्यक्षीपिती यजीयान् ।। १५ ।। २२७ अंग्रे दो, दो नो अग्ने, अनिदात्य, नृपते अनुस्य नो देव, मिना रयिमनात, सर मर्मियुवसे वृपन्, यास्ते ।। युमो नो गात प्रथमो विवेद नपा गय्यूतिरभो छ । यंत्रा नः पूर्व पितरः पर्युरेना जवानाः १३च्या अनु सः॥ २२९ हि हि पधिभिः पूभिर्यमा नः पूर्व पितरः परताः । उभी रोजाना स्मर्धया मदन्ता यमै पश्यासि वरुणं च देवम् ।। २३० अगिरोभिरांगहि या यमियम बरपरिह मादयस्य । विवस्वन्तर हुवे या पिता तेऽस्मिन् यस यहि या निपंद्य ॥ २३१ हुमर यम प्रस्तुरमो हि सौदीहिरोभिः पितृभिः सपिदानः । औ वा मन्त्राः कविगस्ता वहन्त्वना राजन् हुपिा मादयस ॥ २३२ मांतली कन्यैर्युमो अजिरोभिहस्पतिकभिधानः । यांश्च देवो वाधुर्यं च देवान्स्वाहान्य मर्धयान्य मुदन्ति ।। २३३ परेपिस तो महरिनु बहुम्पः पन्धामनुपरपमानम् । वैवस्वत मंगमनं जनानार यमर रोजानर हर्षिता दुवस्य ।। २३४ - [१६] . सं. २,६.१२१ तमा, २,८.५। वा ११३८३, १५,३२, १३,२२. १८.४३। मग, ६.९१ १४,२२, २०.१३॥ [भने दाग ४ ३,२२,५१ . स २२.१०. सन.६१ मा नागिनत ५.१२... १.१५, २,२,७४२.२,१२,६ । अग्निदाति १,२५,३, ५ मनाने अपने ii. शं. ५,२.३.१, २० मा १,११.५, १.४ १९,१२० १६.१२. पी, १५,१. १० मग्निमा पिसा 8, १.१, ३, ४ र ३,१,११.११ ४.३.१३,१ । ३२ ममियम पृश्न । १०.१.१.१.२... 6. गं. २.६.११.४, ४,३,४,४. पाठ. २,१५। पाल। ... . ............. ९.३२,७, ता. ९७१, ३८.२, से. म. ३.३,११॥४.९८१ ५.५० १६.१६.४०,११। यो नो गा पां.४२, १८... दि १०,१४,३, ८.६.५४ । डिभिगा। १. १४.९, १८..............। मनस्तरमा 9.१०.१ १८... ३..ममार १७,१४, २. १८.१,५७ १५ । पपिराम, १४.११ १२ १८,१९४९ - 11१.१ , ·[४९०] मैत्रायणी संहितायाम् [काइ , प्रपा. १८, अनु०१६-१७ यास्ते पृपन्नावो अन्तः समुद्र हिरण्ययीरन्तरिक्ष चरन्ति । वाभिर्यासि दु३त्य र सूर्यस्य कामेन कृतः अब इमानः ।। २३५ शुरु ते अन्य द्युनत ते जन्यत् ।। २३६ पुपमा जागा अनुपेद सः सौ अस्मै अभयवमेन मैपत् । स्मृस्तिदा आणिः सवीरोऽयुछन् पुर एतु प्रजानन् । २३७ प्रेप पोमजनिष्ट पूर्ण प्रपये दिवः प्रपथे पृथिव्याः । उभे अभि प्रियतमे सधस्थे आ च परा च चरति प्रजानन् । २३८ पुर्पा सुन्धुर्दि आ पृथिव्या हस्पतिर्मपवा दस्मवर्चाः । ये देवासो अददुः सूर्याय कामेन कुनै सर स्वचम् ॥ २३९ जजाधः पापा चाजपस्त्यो धियंजिन्वा भुवने बिच अर्पितः । ट्रा पर्पा शिथिरांमुरीजत्सवाणो भुवना देव ईयते ॥ १६ ॥ यदेवा देवहेडन र याचानृतमौदिम । जादित्यास्तस्मान्मुश्चतस्य त्वेनामतः ॥ २४१ देवो जीनाम्या यद्वाचामृतमदिम । तस्मान्न इहे मुञ्चत विश्वे देवाः सजोपसः ।। २४२ मनन घोवाभिमी स्तन वर सरस्वति । नानः पायसो यत् किचानृतमौदिम ।। २४३ इन्द्रामी मित्रावरुणो सोमो धाता बृहस्पतिः । ननो मुञ्चन्त्येनुसो ये किचानृतमौदिम ।। मंत्रातारात जामियाज्ज्यायसः गुरसादु या नीयसः । जनाधृष्टै देवकृतर यदनस्तस्मान्वमस्मान् जातपैदो मुमुग्धि ।। २४० २४४ २४५ [यास्ते पूषनामा भन्त । 1,९८.३, d मा २,५.५५ ८५३। शुमते अन्यधजतः । ५८१ गा ७५ । ग४,१११० मा २,०५,३॥ आ १२,४ १०१ ४,५,६॥ नि १२,१७ काठ ४,१५, २०१॥ पूर्वमा आशा अनुपात १०,१७,५, अथप ७,९.२, तना२८५३ ४,१.५ आ • १। प्रपये पधामनिट० । १०९७९ ५५ ७,९,१ ते मा २८.५,३। पूरा सुयाधुदिय भानक ६५४ मा २०१३मनाया पशुपालन ,५८२ ते प्रा २८५३] [७] | १०,३-४ । २०४-१६ २१,१-४॥ २२,१२ १८४९,२,२४, ८.१ पत्र २२,१-३॥ ३१३१३, २०१९:0-21:/[दया नीयनकाम्याग मा ३,७१०१ त आ २,३१। भान पापाथिया २,१२२ त आ २,३,१ । साता सादुत। ते ॥ ३,७,१२,२७ ·काण्ड ४, प्रपा० १६, अनु०१७] याज्या वाफ्याः। [४९१ २४६ २४८ २४९ यंदन्तरिक्षं पृथिवीमुर्त योर यन्मातरं पितर ५ का जिहिसिम । अमिर्नस्तस्मादैनसो गार्हपत्यः प्रमुञ्चतु दुरितानि यानि कानि च चकुम ।। येन त्रिती अर्णवानिर्वभूव येन सूर्य तमसो निरमोचि । यैनेन्द्रो विधा अजहादरातीस्तैनाई ज्योतिपा ज्योतिरांनशान अयोधि ॥ यद्देव्यमणमहे बभूव धिप्स्य५ वा संचकर जनेभ्यः । अग्निनस्तस्मादिन्द्रश्च सविदानौ प्रमुञ्चताम् ॥ यत् कुसीदमप्रतीत मयेह येन यमस्य निधिना चरायः । एतदुग्ने अनृणो भवामि जीवन्ने प्रति हस्तानृणानि ।। यद्धस्ताभ्यां चकर किल्लिपान्यक्षाणा५ युग्मुमजिघ्रमापः । उग्रे पश्याच राष्ट्रभुंच तान्यप्सरसामनुत्तानृणानि ॥ , उग्रं पश्यैाष्ट्रभुत् किस्विपानि यदक्षवृत्तमनुदर्तमेतत् । नम्न ऋणानृणवानीप्सुमानो यमस्य लोके निधिरजराय ।। हुमै मे वरुण श्रुधी हयुमा च मृडय । त्यामवस्युरोचके । तंचा यामि ब्रह्मणा बन्दमानस्तदाशास्त यजमानो हुर्विभिः । अंडमानो वरुणेह योध्युरुशस मा ना आयुः प्रमोपीः ।। उदुत्तम५ वरुण पाशुमस्मदेवाधर्म वि मध्यभर श्रथाय । अथा बर्यमादित्य ते तपानागसो अदितये स्याम ।। २५० २५१ २५२ २५३ - [ यदन्तरिक्ष पृथिवीभुतः । ते स १,८,५३, ते प्रा. ३,७,१२,१, ते आ २,६,२१ काठ १,६, गरि८,१०॥ येन गितो अर्णवानिः । ते आ २,३॥ यत् कुसीदमप्रतीतः । तै स ३,३८,१० ते. अ.२,३ । यक्ष- स्ताभ्यां चरते वा ३,७,१२,३, ते. आ २,४ । उग्र पश्येद्राष्ट्रभृत् । न आ २४ । इमं मे वरण श्रुधी। क १,२५,१९ सा १५८५, ते स ६.१,११,६ ते. ब्रा ३७,११,३, १२.३, ते आ २४.४, काठ ४,१६, ११,१२ । तत्वा यामि ब्राह्मणा० । क्र १,२४,११, ते स २,१,११,६, वा २,८,१,१, ३,७, ११.३, १२,६ ते आ, २,४, काठ ४,१६, ११,१३ । उदुत्तमरवरुण पाशम् ॥ १.२४.१५, सा ५८९, अथर्व. ७,८३,३, १८,४,६९, ते स १५.११,३ २,५,१२,१ ४,२१,३, नै ना, २,७,३६,४, ८,१.६ नि. २,१३, काठ ३,८, १६,८ कपि २,१५. ३२,१] ·[४९२] मैत्रायणी-संहितायाम् [कण्डं ४, प्रपा० १४, अनु० १७-१८ arva २५९ अव ते हेडो वरुण नमोभिरेव यज्ञैभिरीमहे विभिः । यन्नस्मभ्यमसुर प्रचेता राजन्नैनासि शिश्रयः कृतानि ॥ २५५ वै नो अग्ने वरुणस्य विद्वान् देवस्य हैडोऽवृयासिसीष्ठाः । यजिष्ठो हितमः शोशुचानो विश्वा द्वैपास प्रंमुमुग्ध्यसभेत् ॥ २५६ से व नो अग्नेऽत्रमा भोती नदिष्ठो अस्या उपसो व्युष्टौ । अव्यक्ष नो वरुण गणो वीहि मुडीकर सुहवो न एधि ॥ २५७ सकसुको विकुसुको नितो यश्च निस्सनः। तेऽस्मद्यममनागसो दूरांदूरमचीचतम्।। २५८ नियममचीचते कृत्या निर्मतिं चकार । तेन योऽस्मृत् समृछोते तमस्मै प्रसुवामसि ।। दुःश सोनुशश्माभ्यां धनानुधनेन च । तेन योऽस्मत् संमुळात तमस्मै प्रसुवामसि ।। सर यचुमा फ्युसा से भिरगन्महि मनसा सेर शिवन । वटा सुदंबो विधातु रायोऽनु नो मार्ट तुइन्वो याद्वरिष्टम् ॥१७॥ २६१ गुची वो हुन्या मुरुतः शुचीनार शुचि ५ हिनोम्यधर शुचिभ्यः । मनु, सत्यमृतसाप आयन्शुचिजन्मानः सुचयः पावकः ।। २६२ यो काम शशमानाय सन्ति । २६३ अरसेपो मरुतः गादयो बो क्षःसु रुपमा उपशित्रियाणाः । ति विद्युतो न पृष्टिभी रुचाना श्रनु स्वधामायुधैर्यछमानाः ।। २६४ - (4च ते डो (लो) यगण । म १,२४,१४, ते ॥ १,१,११,३, २,५,१२,१, ते. बा. २,७,१६,४, ८.३ ते जा २,४,१६ रठ.४०,११वं नो अग्ने वरणस्य . ४,१४, ते. सं २,५,१२,३, ते व्र'. ३,७,११,३, १२६ ते आ. २,४,१, ४,२०,३, मठ ३४,१९ । स त्वं नो अग्नेऽयमो० ॥ ४,१५, तेस. २.१०.३, काठ ३४,१९, पि.४८.१ । सफमुको विकमुमो- अर्व १,२,२४, ते. आ. २,४ा निर्य मनाचने से आ २४ । स५ वर्चसा पयमा । अथर्व. ३,५३,३, ते स १,४,१४,१५ ते आ. २,४०० पट ४२ / ३,१०] [८] वा...",। [मुची यो हव्या मम्न 1 . ७,५६,२२, त. ना. २,८.५। या च शर्म० । स. १,८५१०१.२.११. २.१,१२,१, ३,१४,४, ते बा २,८५,६, अट. ८,१७, २१,१३ । सेवा मस्त । १७५६,१३, मा २८५,५] ·, काई ४, प्रपा० १४, अनु० ५८] याज्यानुवाक्याः। (४९३] कायो यो मरुतो असयोरधि ।। २६५ इमै तुरै मरुतो रामयन्तीमै सह: सहसा आनुमान्ति । इमै शसए चनुष्यतो नियान्ति गुरु पो अररुपे दधन्ति ।। २६६ अंग इवेदचरमा अडच में प्रजायन्ते अंकवा महोभिः । पृश्नेः पुत्रो उपमासो रंभिष्ठाः स्वया मत्या मरुतः समिमिक्षुः ।। २६७ अनीपोमा डुमं५, युवमे॒तानि ॥ २६८ अनीपोमा यो अयं यामिदं वचः सप॒र्यति । तस्मै धत्तर सुये गंगा पोप५ स्वश्व्यम् ।। अन्य दिया-मातरिश्वा जभारांमध्नादन्य परि श्येनों अंद्रेः । , अंग्रीपोमा-गुणा वावधानोरु ५ यत्राय चक्रथुरु लोकम् ॥ २७० अनीपोमा य आहुति यो वा दाशाविष्कृतिम् । से प्रजया. सुधीर्य विश्वायुर्व्यश्नवत् ॥ २७१ अनीपोमा हम्प प्रस्थितस्य वीतर हयंवर वृपणा जुपेथाम् । सुशैर्माणा स्ववसा हि भूमिथा धन ५ यजमानाय शश्योः ।। २७२ ओ चर्षणिनां वृषभौ जनानार राजा कृष्टीनौ पुरुहूर्त इन्द्रः । स्तुतः श्रुवस्यन्नवसौष मदिन्युक्त्या हरी पायाधीक् ।। २७३ वियप यन्मा धिपणा जजान । २७४ तर सधीचीलतयो वण्यानि पौरस्यानि नियुतः सथुरिन्द्रम् । समुद्र ने सिन्धव उक्धशुष्मा उरुच्यचुसं गिरा विशन्ति ।। २७५ सत्यमित् तन्न त्वायं अन्योऽस्तीन्दु देयौ न मयो ज्यायान् । अंडनहिं परिशयानमोऽवासृजो अपो अछा समुद्रम् ॥ [टयो यो मरुनो । ५५७,६। इमे तु मरतो । ऋ ७,५६,१९; ते ब्रा. २,८,५,६ । अराइये. दचरमा० । * ५,५८,५; ते ना २.८,५,७ । अग्नीषोमा यो यद्य० । अ. १.९३,२ते मा. २,८७.९ । भान्यं दियो मातरिश्वास 1 2 १९३, तै सं. २,३,१४,२, कठ ४,१६। अग्नीपोमा य आहुति र १,९३,३, ते वा २,८.७,१० । अग्नीयोमा हविषा । १,९३,७५ ते म २३,१४,२, ते बा. ७,१०। आ चर्षणिमा पभोक ऋ. १,१७७,१७ ते वा २४,३,११: काठ ३८,७॥ विवेष यन्मा धिपणा ऋ. ३,३०,१४, ते. १.६,१२,३, २,५,१२,५, ते वा २,६९,१, काठ, ८,१६, ३८.७॥ तर सधीचीरुतयोग ६,३६,३, ते बा २४.५२१ ६.९.१॥ सत्यमित तन त्याग (०या०) मा ६,३०,४ ३ मा २,६,९,१] ·[४९४ मैत्रायणी-संहितायाम् [ काण्ड , प्रपा० १४, अनु०१८ २७७ 4 ससाहिपे पुरुहूत शत्रून् ॥ स शेयुधधि धा द्युम्नमस्मै महि धत्रै जुनापाडिन्द्र तव्यम् । रक्षा च नो मानः पाहि सूरीन् राय च नः स्वपत्या इपै धाः ।। ॥ इति खिलकाण्डे चतुर्दशः प्रपाठकः ॥१४॥ २७८ [३१४४] ॥ इति खिलकाण्डं समाप्तम् ।। RASHISHAASARDASTDan इति मंत्रायणी-संहिता समाप्ता । BASAKAMANDU सिसादिप पुनः । १०,१८०,१, ते मं. ३,४,११,४॥ ते. मा. २,३,९.१० ३,५,७,४। पाठ ३८,७, १०.१२ । मधमारी भा. १,५४,११६ ते प्रा. ९,६,९,१: ग्रठ १८.७] ·ऋग्वेद-मन्त्र । [४९] मैत्रायणी-संहितायां ऋग्वेद-मन्त्राः। प्रथमं काण्डम् । ५ मद्री। पृष्ठ मन प्रपा म स ऋग्वेदै | पृष्ठ प्रपा मस अम्बदे १मा व (व) स्तन ईशत माघशप ।१ १ ६२८७, १६ यो नो द्वेष्यधर, स. २१०८ ३।५३१२१ सासवलिशा(वक्शा) रुहेम । ३८।११ | १७ उदुत्तमः वरुण . स्यामा ११८ १२४३१५ ३१रि वाजपति कवि. दाशुपे। २१ ।१५।३। १८ यमग्ने पृस्सु मध्यमवा. पि. ३ २२७७ ५ निस्यहोवा (वीविहोत्र). महि। ३१ ५॥२६॥३, १९ आवायो भूष शुचिः पेयम् । २० ७९६१ ६ भापोमा (मसान्) एमि। २ ५१०११७।१० इन्दवायू इम सुता० हि। १२४ ७ विषो देवस्य नेतुमा पुष्यसे । १३ भयवामित्रावरुणा दवम्। २४७१ इमोधिय० रुहेयम् (रुहेम)। ८४२२३ २६४१२४ या व कशामिमिक्षतम् । २६ २०१३ दरवमाने तपा. यज्ञेवीच्या ८।११।१ २० अयनवोदयत हिन्ति। ३१ १०१२।१ अपि पन्यामगन्महि. ३२ ६५१३१६ प्र नथा पूर्वथा. वर्धसे ३३ ५।४।१ ९ अस नाव पामृषभो मतानि। ३९ ३३०९ ८।४।१ २१ ये दवा (सो) जुरध्वम् । ४०१११३९१११ ५८५२ पने३षु ग्यन्तरिक्ष. ४५ मूर्धान दिवो भरति. देवाः। ६७१ नमो मिनस्य .. मसि। धुव ध्रुण हविषा. ४५ २०१३७१ ४८ १११७३६६ यथा न स .भसत् । ११ विधाइ बृहत् पिबतु जति। ४८१०११४१०४ ५९ १०।२७०।१ २२ इन्द्राग्नी भागत धियेषिता। ५१ ३३१२।१ युञ्जते मन उत युञ्जते. धुति । पा८११ ओमासश्चर्पगोटतो. सुतम्। ११३७ इन विष्णुर्वि. पार सुरे। ६३ श२०१७ ६४ इरावती धेनुमती. मयूखै । इन्द्र मरुप इह. सुयज्ञाः। १२ विष्णोर्नु क . जनिष्ठा उग्र.. जनिष्ठम् (धनिष्ठा) ६९ १११५४१ ५७ २०७३।१ रुपाया। मरुवन्त५ वृषभ हुवे । ५९ ३४७५ प्रवद्विष्णु खवते. ७१ ११५४ा२ मस्वार इन्द्र सुजानाम्। ६१ ३४७१ उध्र (०च्छ) यस्व वनस्पते । १३ परि स्वा गिर्वणो. जुष्टय । सोमनू. वरूथम् । वावृध। मह (कहाँ) इन्द्रो २० ६७९३ भन्न नय सुपथा. ८४ श१८९१ मह (०हाँ) इन्द्रो नृव. भूता ६७ ६१९१ उपस्थे। दा४।२ एका वन्द वरुण कदा चन स्वरीरासि० पृच्यते । ६९ ८.५१७ १४ मणिनाय महते सौभगाय, कदाचन प्रयुन्छस्युभः दिवि। ७१ ८५२७ वनस्पत शतवाल (. वलमो) शो यज्ञो देवानां वित्तरासन् । ७३ १।१०७१ यावे(वा)धामा वास्त)-युश्मसि ९६ ११५४६ विश्वस्य भुवनस्य राजा। ७४ ९९७५६ विष्णो कर्माणि २४ भनुम्बेमि सवित. ७३ ६७१३ सखा। १५ तद्विष्णो. परम ९९ १।२२।१० भानान). दुछुनाम् । ८६ ९४६६१९ भोजखदस्य विवि० रोपी। ८६५ नवा (3) एत. धातु। १०६४ | २५ भदनन्न (म) स्य. यथा। ૨પારે विश्वा ७९ १९०१२ | २३ सजोपा इन्द सगणा. विधेम । १९१ ३८.११ शव। .

·[४९८] मैत्रायणी-संहिछायाम् ... वाम पुष्कर .. . ... . वयोधाः। अमिः। ... ... तवा ... १५० योगे योगे....मूतये । १४ १२३०१७ | १५७ श्रमददमिः... भात्यन्तः । ९९ १०४५४ १५१ (भा त्या) जिधर्मि०...शानम् । २५ २११०४ भास्वाहापं.... असत् । १०१ १२७३१ भाविधत.. ... अभुराणः। २६ उत्तम०...सत्[प्र.पा.1 १०२ २२४।१५ परि वाजपतिः दागुपे। ४९५३ भन्ने ()पृहन्नु....भ्यप्राः । १०३ २०३१ परि रवाने .. चाम्। २८९०1८७२२ हरमा शुचिए....असम् । १०४ ४४०५ स्वमग्ने युभिः . . शुचिः। २।११ हिस्सरि....स्वाधी। १०. १०४५१ वाघः। ३५ ६१६०१३ विता ....भावभूषण २ समुखा० ... पुांदरम् । विमा तमु....पभूध [.पा. 1८४५ १५२ तमु वा पायो रणे। १५८ समुदेवा....५वर्धन्। 18५३ सीद होता. ३८ ३२९१८ नि होता धीणामुया...मिधान। २९.१ उशिपायको....नक्षन् । सश्मीदव. . दर्शतम्। २३६९ भन्दतनि:...भास्यन्तः। 1४ अनिष (2) ....यजीयान् । ४१ ५१५ शिशय केतु.... 18 भमिह. विशेविशे। ४२ ४७१ नपठोपासा.... १३, ९६५ । इमस्तोम ४३ १९४१ यसे भय....यविष्य। • अयं ते. ११४ २०४५४९ ।१६७ आ तं भज....जनिः। ११५ ३।२९।१० स्वामले पज... ...विवाः। १४४ार । दूतं कृण्वाना....ग्य। [वि.पा.) ५.३८ द६४.० भवाम्यति....मुवीम्। ११७ १०१४५५१२ १०।८३६६ १५९ मान्दवमिः०...भास्यन्तः। अपो देवीरुप. ..। १२० ४ ४५ १६२३१२० उदु तिष्ठ०... शुशुक्वनि समिधानिक...डोवन। ८॥२३६५ ४८ १२१ ८४४४६१ १५३ ऊध जपु... हयामहे। ४१ १३६१३ म प्रायमग्नि....शिवो नः। १२२ सजाती गर्मी सुरमा उ लोके [वि.पा.] दताः। ५० १०।१२ भग्ना [•म. अपस्वप्ने सधि०...पुनः। ५४ ६१६१० १२४ ओपधयः [धी:].... [प्र. पा./५७ १०१९७१३ बोधा मे०...वन्दे अप्रे। १२९ १९४७९ वि पाजसा प्रणीती। ५८ ३।१५।१ स योधि....पारसि। १३० २०६४ चक्षसे। १०।९।१ भपेत धीत....तातो [प्र.पा.]। १३१ १०।१४।९ यो वः शिव. ६० अयसो....जातवेदः॥ ३३२२१ तसा आं.... चन:। अग्ने दिवो०...आपः । १५४ मित्रस्य वर्ष स्तमम् । ३१५९.६ ! १६० बग्ने यत्ते....नुमक्षाः। १५५ विश्वो देवस्५०.., पुष्यसे । ५.५०११ पुरीयासो....मही। ४ द्वनः सपिराक... अद्भुतः । ७९, २७६ इटा मग्ने....भूरवसे। पास्या अधि०... अव। ८० ८७५११५ 1५।११ यदने या [का नि....यविधय । ८२ १०२।२० यदत्युप.... घृतम्। ७।११ १५६ दृशानो रुक्म... मुरेवाः। ९३ १०४५८ ११५७ नस्तोपासा०... गोदाः [म्] । ९४ १२२१५ नस्तोपासा....विरूपे (च. पा.. ।११३३३ ।२३३५ विश्वा रूपाणि.... विराजति । १५... ५८०२ अयं ते....वर्धया गिरा। १३८ ३३२९।१० શાક ... ... वीतये। ८०४३३९ आपो हि छा० ... ...मातरः। ७० ·सम्पे-मन्त्रीः। 1४९९] ... ऊम्वों भक... ... ....वाह। ... १६८ .... ६२५७ नतोपासा....। भने युवा मध्यवे। युवादिदेव. सदा। १६१ रायो पुनः संग... नाम् । १५१ १०१०९.३ प्रति स्पशो.. दधर्षीत् । २०६ ३ देव इव०...धर्मा [वि.पा.] ३४८ उदग्ने विठ. सुष्का ४ सीरा युअन्ति....सुम्नया । १५४ 1१०१४ शप्रन्। १५ युनक सीरा० ...मायत। १५५ १३ १६६ अयममिक रयीणाम् । २०९ ८७५४ शुनर सुफाका १५७ ४.५७८ भुवो यज्ञस्य. ... वाहम् ।। २१० १०८६- १६२ या भोपधी:०...सह च । १६६ ११९७१ १६७ मधु वाता...सम्वोषधीः। २२० १९०१६ वो सम्ब० . कृत। १६७ मधु नक्रमतो. पिता ७ १३ पुषवती:०...यिण्वः। मधुमानो. ૨૨૨ ... भवन्तु नः। ओषधीति....वे। मही चौः .... भरीमभिः। २२५ १३ अश्वत्थे वो...पूरपम् । १७० इवर विष्णु पासुरे। २२६ यदो (यत्री०)....चाउनः। १६ मध स्मा(स्म) ....लबलः। २२७ नि (६) कृतिनाम....निष्कृय । १७२ १९ ७३१२ भवावती५०...तातये। १७३ ७ २२८ १९६५ १७५ 1८ उष्मा....तब पूरुष । १३१७ प्रति विश्वाः....३१ः। १०. १६८ निपसाद. मुक्रा २३१ १९५६१० २३५ १६३ परः पहा... मशीरिव । ६१६४३ साकरसक्षम... निहाकया। १७८ ८1७१ समिरस्रवन्ति.... अमेः। १४ भन्या पो....पाचं मे (वधः)। १७९ याः फलिनीयों....हसः। ।१५। १७१ वभस्य.... दिवः।। ८ २ ८६९३ भवपतन्त्री....पूरषः। १८१ १७ १७८ प्रोथदरो. मस्तु ३२ से (वा) नो...इसः [.पा. १८३ १६५ १७९ भावा....हरयः।प्र.पा.९ १ २.९६१ मा नो हिरसी....विप्रेम । १८४१०११२२९ ...[वि.पा]. ६४०३ १६४ भने तक.... कवे । १८९ 1१४०१ यथा न.....अस। [उपराधी) १७ १०१४४ पावकवर्चा.... रोदसी। भही....धान्यः उत्तराधः। १८ भोभे०... रोदसी (उत्तरार्थ: ८६४।४।१८२ मा रुवाय. ... तुम्मा ११४.२ यमन०... मतम् । १९१ १०११४०४१८३ परिनो (जो). मृत २।३३।१४ उर्जा नपा....जाताः। १९२ ३ .८४ हिमस्य....मसि [पूर्ण]।१० ३.परि.३०? मतावानं....युजा [गा। ६ भपामिदं... नम्[पूर्वाध.] ५ १०११४२७ हस्कार.... रयिम् । १९४ १५/१८५ भने पावक कोचिषा। ६ भध्यायस्व.... संग। १९५ १०९१३१६ सनः पापक दोदिकः। २०१२०१० ९।३१।४ पावरूया.... रणे (भजा)। सं ते पचास.... विस्त । १९६ २९११८ भलिसिमेन....पिम्। विद १६५ हिरण्यगर्भ:... विधेम । १९८१०१२११ पइमा विषा...वि १०८ कम्मदेवाय.... विधेम। सिन... धारयन् । २०० 12 हिरस्सियसीइ....पक्षा मलयस्कन्द....होग्राः। १८ २०१३.परि.१५.११. १८६ यो विधा., देव एकः। नमो भस्नु०... नमः। प[का दषयो.... नमः। Re? यावे.. नुवा(प्रधानः) नः । येन्दो मी) रोचने....नमः । २०३ विधामन् 19 पारस्पति तपि। २०४ ४४११० गुष्य पात्र.... पशुप. पिat... आमा तब भमास... गुरुमा ३७ १९३ ७ 11 ...

·[४९६] मैत्रायणी-संहितायाम् -- ....वरुणस्य। २५ इन्द्रमिरी मानुषाणाम्। ३ ९२ १८४ार ४१ अग्ने वंनो....वरूपः। तिस्रो जि(य) हस्य०. ईयतु। ३२२२९ संवा शोचिष्ठ०...ससिभ्यः। २६ उदु त्यं जातवेदसं०. सूर्यम् । १०० १५०१ वसुरग्निर्वसुश्रवा०...रयि दाः। चित्र देवानाम्०...तस्थुपश्च। १०१ १११९५९ स नो बोधिध्रुधी....समस्मात् । २७ समिन्द्र नो. यज्ञियानाम्। १०८ ५,४२।४ महि त्रीगामवो... घटा मुदतो वि दधातु रायः। १०९ ७३४२२ नहि तेषाममा....सः । यदद्य त्वा प्रयति यज्ञम् । ११२ ३२९।१६ तेहि (यस) पुत्रासो अदिते।। उरु हि राजा. (वि)श्चित्। ११४ १२४.८ सतं ते राजनू....प्रमुमुग्भ्यसत्। ११५ ११२४९ सोमान स्वरणं....भौशिजः। २८ उदुत्ने मधुमत्तमा०...रथाइत्र । १२० दा॥१५ यो रेवान्यो०...शिव. (यस्तुर.)। का इव भृगवः... मिनस्य चर्षणी.... स्तमम् । मानशुः। १२१ ८३३१६ अपा(मा.) भद्यान्व०... वर्चसा। १२३ ११२३३२३ कदाचन स्तरीरति । २०१९९ कदा च न प्रयुच्छसि । ममाग्ने वर्षो विहवेपु०...जयेम।४ १ १०१२८१ ४२ परि ते दूदमो०... दाशुपः । 'युनज्मि वा (३) ब्रह्मगा। ४ १८६ उपप्रयन्तो अध्धरम् । ३० तृतीये पृष्ठे अधि रोचने दिवः । १८९१८६२७ अस्य प्रश्नामनु द्युतम् । ३३ गोमं (माँ).. सभावान् । २५,३७ ४२५ उपोपेन्नु मधवन भूया इन्नु । ३५ अस्तु श्रौषट् । ५० १११३९।१ परि ते दूडभो रथा। ३९ उपप्रयन्तो अध्वरं०.. पवते। ५ १ १६७४१ अग्निर्मूर्धा दिवः....जिन्वति । भग्निमूर्धा दिवा...जिन्वति। २ ८४४१६ उभा वामिन्द्राग्नी आहुवध्या। उभा वामिन्द्राग्नी.... वाम् । ३ ६६०१३ | ४३ अयमिह प्रथमो०...विशे विशे। अयमिह प्रथमो०...विशे। ४७१ अयं ते योनिवियः । अस्य प्रत्ना मनु...मृपिम् । ९५४१ उपप्रयन्तो अध्वरम्। भयं ते योनि:....रयिम् । ६ ३३२९१० अग्निर्मूर्धा दियः ...जिन्यति। दधिकागो अकारिपं०...तारिपत्। ४॥३९॥६ अपमिह प्रथमो० प्वीच्य। १०।१८६१ अस्य प्रश्नामनु धुतम् । अग्ना (ग्न). दुच्छुनाम् । ८ ९।१६।१९ अयं ते योनिधिया। भग्नि ऋषिः पवमान.....गयम्। ९ ९६६ः२० दधिकागो भकारिपम् । अग्ने पवस्व स्वपा....मयि । १० ९६६२१ अग्ने पावक रोचिया....यक्षि चा ५।२६१४५ उप स्वाग्ने दिवे...एमसि । हविश्वनः। १२ १।१२।१० भग्ने वं नो अन्तमा ...1 ४० अग्निःशुचित्रवतमा... आता १३ ८४४।२१ | ४६ महि त्रीणामवास्तु. ...। उद्ग्ने शुचयस्तव....अर्चय।। १४ ८1४४।१७ मित्रस्य चर्षणीयता० ... अग्नीपोमा इ(वि)म...मयः। कदा च न सरीरमि..। उप स्वाग्ने दिवे... एमसि । २५ श६७ परि ते दूडभो स्था. ४१ राजन्तमघराणो....दमे । ११।८४८अमीवहा वास्तो.... ना। स नः पितेव....स्वस्तये । वास्तोपते प्रति पदे। ५॥२४॥ ५२४४ ५॥२४॥ पा२४॥३ ३५ १०१८५१ ३६ १०।१८५२ ३७ ८॥१८५ २०१८५३ १११८१ १।१८ार ४० ३३५९६ ८.५१७ ४१ ८५२७ ४२ ४।९८ ८७४०१ ९५४१ ४५ ८.५१७ ४।९।८ ४५ ८४४१६ ४५ ६६००१३ ४५ ४ाजार ४५ २२९।१० १६७३१ ४६ ८४४१६ ४७१ ९.५४।१ ४७ १२९१० ४।३९६ २०११८६१ १३१७ ५।२४१ ५४ १०११८५१ ४ ५ ७ . सनःपावकo ५४ ३१५९६ २०९३०१ ८५१७ ४९।८ ७१५५०१ ७५४१ ५७ ·ग्वेद-मन्त्रा। [४९७] ar १ . . . सुसदृश स्या. ते हरा। ३ ८ तरित्रत । चक्रिो। ४९ प्रवो वाजा सुम्नयु। ३२२७१ ८३ मो पूण० वन्दत गी । १०४२१११७३११२ उप स्वा जुत्तोन । २ ८1४४५ सुसदृश वा. त हरा। ८३ उदग्ने तव तद् मुख। ३ ८४३३१० ८४ अक्षमी. ते हरी। 10 भय त योनि रयिम् । ५ ३२९१० मनो न्याहुवामह. मन्ममि । १८ १०५७१३ भाय गौ पृश्नि प्रयन्रस्व । ६१०११८९१ आ न [त] एतु मन . दशे। ११ ४ निशद्धामा० दिवम् । १३ पुनर्न पितरा. सचमहि । अन्तश्वरस्वर्णवे. अहमि । भाने तमद्याश्व ओह । २१ ४०१ ५० मदम शतहिमा सुवीरा 1 ६४८ सुग मेपाय मध्य [८प्य) दिपा] २४ १६४३६ ARI Lov] आयूपि पसे। यम्बक यनामह मृतात् । १५ ७५९११२ अग्निमपि गया २० ९३ उश-नवा. अत्तव। १०४३ २०११६१२ भरे पवस्व. मयि। ।२१ २१८२३ यदकन्द प्रथम अर्वन् । १७ २१६३।१ ९५ अप्स्वन्तर वाजिन । ११ १२३११९ ५१ इदा [ळा] यास्वा. वोढवे।६ २४ ३३२९४ शनो भव-तु. क्षमीवा । ૭૨૮૭ समुदादू भ. नाभि । ४५८१ । १६ वाज वाजऽवत० याने । चय नाम एतत्। नो अवन्ता जधिर। १२ १६४६ चत्वारि डा. आ विवश । २८ निषसाद धत. एप उतस्य वाजी. फगत् । ४४०४ मुकनु । ३२ १२५।१० उत सास्थ. 1३ ५२ उत नोऽहिर्बुध्न्य. मादयस्व। ३३ ६५०।१४ ३४ ९७ भने अच्छा वदे प्रसून मह्मण. १।४०५ नस्वम्। १७१०११४०० वोढवे। मनो यच्छ वर्यमा ३२२९४ १८ ५७ इदा [का पास्वा० 10 भर्यमण वृहस्पति० वाजिनम् । १९ ६५ भमा [-]. दुछुनाम् । ७ १८ १५६१९ अग्निमूर्धा दिव. जिन्वति । सोम राजान. ८४४०१६ वृहस्पतिम् । २० ७४ देवभ्यो. मजानन [च पा]८ ४५ १०११६९ इन्द्रवायू सुसहशा असत् । २१ ४ भन्य [मस्य] मरुपसा पा] ४।१३।१ ९८ कुविद यवमन्तो. मु । ७५ ३६५ विष्णुवि० पा" मुरे। ६० २२२११७ ९९ अप्स्वन्तर वाजिन । ३५ १।२०१९ द्वितीयं काण्डम् । १९५ सज्ञान . नियच्छतम् । २ २२ परि३६।२ । १३० उभा जिन्यथुन थाम् । समिन्द-सया. रभेमहि । ११५३१५ अग्नश्री ते. अप्रयुन्छन् । १० ३१२01- इन्द्रवायू सुसहसा असत् । २४ १०।१४।४।१३१ दिवा चित्तम . ग्युन्दन्ति । ११३८५९ स५ वो मनासि. यामसि । २५% परि३६।४। १३२ आ यार . वृश्य । ३० ५.५३ समाना (नी)वा(व). सति । २५ १०।१९९६४ उदीरयता (था). अवृस्मत । समानो मन्त्र. जुहोमि । ३ १४२ दुतो(तृप्ता). याने ( च पा) १३ ३८ाद सगन्त्र उपासत। २ ओषधापु. शरारे (ध पा) १०।१६।३ १२५ पुनातु (ति) ते. तना ९१०९ द्रप्सनक-द होना। १५ १७११ इन्द्रय युन्य सखा (उत्तरार्ध) | ३९ ११२२११९१४६ हिरण्यवम(रूप) च ५२८ १२६ कुविरङ्ग यवम-तो. जन्म । ४० १०११३११२३ १४९ युनत मन . परिष्टुति । ८१११ द सुती. मातर च। 1८८१५ युज वो ब्रह्म तस्थु । १२९ अस्सा-रायो० न्ताम् [द्विपा]४ ७.११ १२९८१३ यस्य प्रयाण. महित्वना। ९.८१३ ७ २०१३॥ ६ ·[५७०] मैत्रायणी-संहिसायाम् । ...नव1 ... ... गोपा। .. १८६ विश्वकर्मा एकमाहुः। १०।८।२ भयमिह ...विशेवियो। ४७१ त आय. निमानि । २५ धन्वे पा....भुगत् । २१ यो नः पिता यन्त्यन्या। ६ भोभे (उभे).. आभर। परो दिवः... सर्वे (पूर्व)। ५ इन्द्रो दधीची.. २३ १८१३ १८७ तमिदर्भ.. तस्थुः। भग्राह गोरम...गृहे। न विदाथ. श्वरन्ति। ३० इच्छवश्वस्य... वति । आयु: शिशानो.... मिन्द्रः ३४ ११०३६१ इन्द्रमिद्राथिनो....नूप । १७११ संक्रन्दनेना. वृष्णा २ इन्द्रो दीर्घाय....स्यत् । ३ सइपुरते रस्ता। इन्द्रा (न्द्र) इद:.... ....ज्यपः। २८ वृहस्पते. रधानाम्। ।४ इन्द्र याजेपु०...रूतिभिः। अभिगोयाणिः युसु। ३८ २०० वमिन्द्र ५ वाज... भुवत् । ३० ८.९३१७ १८८ बलविताय.. गोवित् । इन्द्र स दामने....सोम्यः । ३१ ८ गोभिद. रभचम्। ४० गिरा वो.. अस्तृतः । १९ इन्द्र आसां. ... मध्ये। ४१ 1८ भयमग्निः सहनिगो....। 1७५४ 'इन्द्रस्य वृषणो. ४२ • स्थात् । अस्माकमिन्द्र हवेषु। अमिधा दिवा...। ।११ ॥४४॥१६ सूपर हिम० ।१२९।१ घाम पुस्करादधिः...। ६।११।१३ अशेष्यतिः.... नाकमध। ३४ पविग। २८९ इन्द्र विश्वास ५।११ १९९२ भवोचाम.... चमत् । रिमान (नृचक्षा). ... केतुम्। ५२ २००१३९।२ ३५ 1१२ उक्षा समुद्री पारयन्ती। ५३ भबोधि होगा... निरमोचि । ५४७१ । नमोपासा. जनस्य गोपा०...मुनिः। स्वाम्ने भङ्गिरसो०...मगिरः । ३८ नकोषासा विरूपे [च पा] १११३३ तुभ्येदमा० ...वर्धयन्ति । ३९ ५ १९० अस्मिन्स.... रस्मिन् [प्रपा]। ६३ १०.९८६६ स समिधुवसे.... ...भर। ४०१०।१९।१ विधेम ते समिद्ध। २२९.३ / २०१ भमि व. पूज्यं०...घसम् । ४१ ८३११४ प्रेद्धो अमे०. वाजात ७.११३ या चिमनव....वोदवे। १६४५६ अग्ने तमद्य मोहः। ४।१०१ या ते अन्न.... आभर । ५।६।४ १९३ विश्व नो अध भरमे १० १ १०३५।१३ भनितं मन्ये. ...भाभर " १९५ अयं ते .. वर्धया गिरः। २४ ३।२९।१० सो भनियो....आभर। १९६ शिवेभि., घृधे [द्वि पा.. दा७१६३ स्तोतृम्या (आभ्य आमर[पं.पा] | ५५६।१-९ उदयं तम. रुत्तमम्। ३४ २०५०।११ [कथा] स्तोत्र-५० [उत्तराधः । ८।१३।१९ १९७ सनन्या. तस्थुराप। १३ १ एना वो अप्निं... ...मृतम्। ७।१६।१ हिरण्ययण [रुप] २ 1१० स्वम गृहपनि०... यार्यम् । हिरण्य [समु०] पावकः। तृ पा)३ ४९२ देवो वो द्रविणो०...ओहवे । 1११ यासाशाजा. भवन्तु । १३ .वा. १७९४ १९८ आपोहिया चक्षसे। १३ १०९४१ स इधातो.... दीदिदि। यो शिव. मातरः। २ क्षपो राजनुत... प्रति । ५१ तस्मा अरं.. अग्ने तमघावं०... ओहै। ४१०११ १९९ दूत वो....गिरा। દ્રા : अधा खप्ने... बभूथ । ५३ २ भगन्म महा० प्रयम्। १९ : ७१२।१ २०२ आमिष्टे भग०,.. शुष्मः। ४ . . मस्मै। अपवाजस्था . 4 चन.1 ·ऋग्वेद-मन्त्रा। [५०१] ७० . २०२ भाग होतारं०... सपिप । ५५५६ श१२७१ ऊजों नपात. तनूनाम् । हस शुविष. ऋतम् । ५७ ४॥४०॥५२०४ सान. समाम् उत्तरार्ध। ४१५७७ भवंनो. ५।२४।१ पृष्टो दिवि पृष्टो. मतम् । १२९८२ भधा सग्न....बभूवतुः । ५।१६।४ स्व५ यविष्ट दाशुपो. रमना । ८७ દ્રાકારે भायाहि सुपुमा • मम। दा१७१ भग्ने धामानि (भूरी०) बन्धो ।८८ ३.२०१३ मात्वा ब्रह्मयुजा....शृणु। ६० १२ २०५ उक्षालाय. माग्नये । ९४ ८४३३११ ब्रह्माणस्वा. हवामहे। ।३ । २०८ हिरण्यगर्भ विधेम। ११० १०१२११ भभि वा शुर० तस्थुष.। ६. ७३२।२२ य, प्राणतो. विधेम। म स्वाव (वा) भन्यो. हवामह।६३ १२३ य मोजोदा भारम०] विधेम । ११२ २ स्वामिद्धि हवामहे० स्वर्वत । ६४ ६४६१ यस्येमे विश्वे० विधेम । ।४ सत्य नचिन. जिग्युपे। १२/२०९ येन चौरुप्रा. विधेम । ११४ कया ननित्र. ठा। ६६ ॥३२॥१ य इमे द्यावा. विधेम । ।११०९ २०३ कस्त्वा सत्यो० वसु । भापोह यत् विधेम । १९६ १२२१७ अभी पुपाः स्यूतिभिः। ६८८ कस्मै देवाय विधम [च पा]। यज्ञा यज्ञा वो० सिपम् । ६४८१ आन,मना पति [प्रपा]। १२७ ८५४३ तृतीयं काण्डम् । ८८५७ / २२१ समिधामिक जुहोतन। २११ युन्जायारासभ० पीतये । १ ८४४१ योगेयोगे. मूतये। २३०७ बोधा मे अस्य.... भने । २१४७२ २१४ उदु विष्ठ० शुक्वनि । दा२३५ अपेत वीत वि...: मसै। ३ १०।१४।९ स जातो गौं० दद्दनः। १०१२ २२३ निवेशनः रायो धुनः]. . । अमा [OR] याहि. बहिपि। ८ ६१६:१० '२२४ अमं तव प्रयो.. कवे। 1१४०१ वि पाजसा. प्रणीती। ३.१५।१ २२५ दृपसनस्वन्द.. . होनाः। ८ ११७११ भापो दिया. चक्षसे १०।९।१, २२८ ता अस्य सूददो.. दिव. ! १० ८६९३ २१६ मिनस्य चर्प स्तमम् । १० ३१५९६ । २३५ भग्निस्तिग्मेन , रयिम् । ३ ९६१६२८ सुपाणि [बाहु खड्गुरित [म पा], २२३२७ । २३६ सूर्यरश्मि १०१०११३९।१ २१७ व सर्पिरा० अद्भुतः । १७१६ पतिम् । २११११ परस्या भधि अव । ८.७५।१५ विमान [नृचक्षा] एप० . केतुम् । १११३९१२ परमस्या परावत [उत्तरार्ध] । ५.६०१ | २३७ नक्तोपासा. . द्रविणोदाम् । यदमे कानि. यविष्ठ्य । ८१०२१२० विधेम ते. समिद्धे । २।९।३ प्रेद्रो अग्ने १ १०४५८ यन्ति वाजाः ७११३ २१९ दशानो रुक्म. सुरेता । २ ४१०११ नतोपासा, विरूपे चपा] २११३३३ । २३८ अग्ने तमद्य. ५४७३ १९६५, २४१ पृश्निमध्ये [.दिवो०] [ पा]1४ ४ नतोपासा. द्रविणोदाम् । रन्तमम्। ५८१२ । २४३ उद्वय तम. ६ १।५।१० विश्वा रूपाणि....राजति । प्रमोपी । १०११७३१ २४६ तवा यामिः २४|११ २२० मा स्वाहाप०, भ्रशत् । एमि। ६ २१०१९७४१० उदुत्तम् वरुग. १२२४३१५ २५० आपोमा [नस्मान] . स्यामा पुष्यसे। ५५०११ २०२१ २५२ विश्वो देवस्य. अग्ने [•d]• न्यमा । २५७ स्वमव्रतपा. ४४०५ वीव्यः। ८.११११ हस. शुचिष०, ऋतम् । १ १०९०६ २ भन्दवामि भाग्यन्त । १०४५४ २५८ देवा यज्ञमन्वत [वि पा]] ७ ७ गोपा । इन्द्र विश्वा. ७ .

·[५०९] मंत्रायणी-साहितायाम् विवि ... हवामहे। . २१२३३१ ७९१.१ १०११३११२ ६४.१३ ४।३९१६ १ ।१६।१ १२ ३ ३ ४ ५ 19 ६ ७ ८ 1१० एपच्छागा.... . ... ... ... . २६४ जस्तम्नाद् मतानि। या प्राणतो....विधेम । अस्तभ्नाद् रिक्षम् [तु पा]। ३३३०१९ ) ३१२ युद्धन्ति प्रभः २६५ वनेपु० सोममद्रौ। १४ ५।८।२ गणानां वा. नमो मित्रस्य. शसत। १०१३७१ | ३१३ कुविदर. सूर्यग। २६९ सीद होत.. वयोधाः। ८५ રર૧૮ कुविदा न जग्मुः। २७० अतिविदा.. चकार। दावार कुविदा ...धानुन । विवेत्ता. एमुपम् । 1७७११० दधिमारगो.... वारिपत् ।१३ २७३ विनाद्.. विराजति । १५ १११७०।१ | ३०० मा नो मित्रो....वीर्यानि।१६ २७५ युअते मन.. परिघुति । ५८१ पनिर्णिजा....पाधः। विष्णोर्नु क. गाय । १२१५४१ जिन्वति। २७६ मा वामुषस्थ. पीतये। २००४१३२१ । १२१ यविष्य. दयन्मनः। प्र तद्विष्णु.. विश्वा। २१ १९१५४२ उपागात.... मुन्धुम् । २८० वरसोमः वन्धम्। ८1७९३ होताध्ययु. पृणध्वम्। २८३ ना [यावे [at] भूरि । ३ २१५४६ यूपमस्कार इश्वतु। विष्णो कर्माणि सखा। १२२०१९ यद्वाजिनो. देवेवस्तु । तद्विष्णो परम . वतम् । ४ १॥२२॥२० यवध्य... पचन्तु। २९० जुषस्व सप्रध. जासनि।१० २ यवस्य.... देवेवस्तु। २९९ युव मुराम . स्वावत। ११२५,३०१०११३१।४ यचे गाग्रा.... शतमस्तु । ३०० पुप्रमिव. भिगा । ३२ १५ ये वाजिनः महाव्यग्ने.. 10...शान्तम्। ३६ १९१३१५ यनीक्षण. नयाधम्। यस्मिनधास... मग्नये । ३७ ।१४ | ३२२ यदश्वाप. यामयन्ति। ३०२ परीवो पिचता . मदिभि । ४९ ९.१०७१ निकम देववस्तु । पुनातु (ति)वे....तना। ५१ मारवानिधन. भयवम्। इन्द्रस्य युज्य सखा[उत्तरार्ध ]। ५२.५३ ११२२।१९ । ३२३ युजन्ति मन. विवि। ३०५ अग्ना(न).. दुच्छनाम् । ९० ९५६६।१९ युम्जन्त्यस्य. नृवाहसा। पवमान. पुनातु मान.1 ९१ ६१२२ केतु कृण्वन्न....जायथाः। पुनन्नु मा. पुनानी,दिमा। जीमूनस्येव....पिपर्तु। काये दक्षाय.. मूर्य हो। ९३ १०.५७४ धन्वना मा. , जयेमा उभाभ्यो देव...विश्वत । ९४ ९६७२५ वक्ष्यन्ती....पारयन्ती। ३०६ यत्ते पवित्रः पुनीमहे । ते भाचरन्ती. अमिधान् । वैश्वदेवी. रयीणाम् । ९७२ परि१९२ बहूनां पिता... प्रसूतः। चय५स्याम० रयीणाम् [च. पा] । ४५६ ३२४ रथे तिष्ठन. मयः। ५.५५:१० तीमान् घोपान्. यन्त । ८४०१२ चनस्पते. जेरवानि। 180११३ दिवस्पृथिव्या...यज। १००१२०१० इन्द्रस्य बनो... गृभाय। हे युती० मात । ८८1१५ स्वादुप सद. पातसाहा। सर्वगण स्वस्तयेत.पा] १०३ ५।५११२ ब्राह्मणास. ईशव । सर्वमावकिलिक्षात[च पा]। ११० १०१९७४१६ जीते परि० ..यच्छतु। १३११ हिरण्यगर्भ , विधेम । १२ १८ सुपर्णश्वस्ते. पसन्। १२ १३ ... ११६ ... ... १५ शक्षा २ ३ ६७५३१ 18 . ३० ३३ ३४ . ॥४ ૨૮ ४७.२६ ।२७ १२८ १७५/१ १० .

·भाद-मा [4] को भय युश्क. अहिरिव भोगे. विश्वतः। કપ ઉ૭પારક ३२५ भाजइन्ति० नोदय । ४२ उपवासय भन्। 1४७१२९ भाकन्दय. बीढयस्त्र । १३० भामूरज. यन्तु। ४९ ३१ ३२६ अन्वय [अनु] नो. मयः।६२,८३ ऋ.परि २३ भन्विदनु. वारिपत् । ६३,८३ ऋ.परि ३६४ पृष्टो विवि० नक्तम्। २९का विष्टम्भो दिवो. रुपस्थ । ६७ कया नवित्र चुता। ६८ जीवात्। ६९ ३९८ स्वम शोचिषा महित्वा । याञ्चिद्धि त. विश्वमा । ८७ यथा ह. ना आयु। ९४८९६ ४३११ श८४१६ ७१३॥ ४॥१२॥ १०।१२६८ चतुर्थ काण्डम् । ऊर्ध्व ऊ पुण. •सुब्नु । ८ दश स्था ३२९ माव. शस [तृ पा]१ ६२८७४०८ सनिमवि० दहानाम् । पिबन्ती [द्विपा] महा रसधत. निषत्तो पा] १८५ ३३८ इद विष्णु के. पांमुरे। ७४ श२।१७ उदु स्व. सूर्यम् । १८९ १४५०१ ३४८ ताति]. ज[जि][च पा]२ १११४ चित्र देवाना. तस्थुपश्च । १२११५१ ३६० इन्द्रोवृद्धश्रवा [ पा]18 ३ 1८९६ विध दवाण, समान। १९७ १०५५।५ पूपा विश्ववदा दिपा] परिचती. विहत पुन । ८५१३१० ३२२ नसुचे शिर त पा]. ५.३०७ | ४०९ उदु वि० गुगुकानि । ८२३५ ३६३ निषसाद ७ श२५।१० २०३६।१३ १५मा शुचिष. सम्। ४४०१ उदु स्यः सूर्यम् 1108 ३८० विवादि०, जानती गात्। ६ १७ चित्र देवाना. aसुपक्षा १११५११ ये दवा (सो. १८११२३९।११ उदस्य गुमा० भूमी [•म] । २०८ ७३७ ३८५ अष्टौ पुनासो. मास्यत् ५८ १०७२।८ प्रशुऊनु., वाणी जी]। २०९ १ ३९३ मुदयो अलि. रामिव । ७ १६ ८६९१२ ४१० वचक्षु शरद शतम्। २२२ २३ ३९७ उहपहि. विचित् । १२४८ ४११ आपो हि ० चक्षस. २०३९।१ शत से. मुमुग्ध्यसत् ।। ।९ ४१२ यो व शिव. मावर 1 ९ १११११ ४०१ जप्सवक. होना। तस्मा भर. २४८ ३ कुविदा नजम्मु । ।१३१२ शाना. भेषतम् । २४९ ४०२ युजते. परियुति । ९ ५।८१ कया नवित्र वृक्षा। ४१३९०१ उति प्रमाण संचा। १४०१ कसवा ससो. वमु। ०५१ १२ प्रैनु मह्मणस्पति. न। स्यूविभि । ४०३ मित्रस्य चप स्तमम्। ३१ ३५९६ प्रातारमिन्द्र धारिपत्र। २५३ ६४७१११ ४०४ सरसीवस्व. दर्शवम् । २२३६९ सस्त मा [न]• धातु । १८९६ मम्मसिय. न सादि। ५४ ५.४३७ उदय धमस० रूपमम्। २५६ १० भीन् भिपि. तदस्ति । ७१ २।३३।१०,४१३ अग्निवाणि. माहुत । १० ४०५ भपश्य गोपा. पन्त ८५ ९५४ खरसोमासि. नु। २१९९४५ २०११७७१३ भग्निद्धा• जिन्वति। ३ बाटा१६ ४०६ यो खना चार्याणि। भुवो यशस्य. याम्। १८६ ४०७ विधावमु५० पश्य। १७८ १०९३९४ पिप्रीहि दवा यजिष्ठ । २११ ४०८ बीमि [वि.]• भाया । १७९ भग्ने यदा हि यम्मा। ५ ९५९४ चन 1 २५० or अभी युग. 11 ·[४] मेमायणी- सहिसापाम् ४२ स्वन सोमः सखा। . . . . .. . इमो भग्ने . गयम् । अग्ने नय० ५८ १११८९१ ४१३ पृथुपाजा. . हन्यवाद। ६ ३२७५ एमिनों भ...मनीकें । व ५सयाधो. मूतये । ७ अधा बग्ने० रभूध । भाने रक्षा जो ८ ७।१५।१३ आने स्तोम. द्रविणस्यव । ५।१३१२ ९ १।९।०। ४१७ भमा यो० . रीतावसे । ४४ दा१४१ पृणे दिवि० ननम् । २० १९८२ समान... पितम्वत। ५।१३।४ ४१४ विश्वानि नो. तनूनाम्। पाहा वृपा सोम. दधिषे । ९६४ार भन्ने स्व पारया. शयो १२ ११८९२ भमिर्जातो. .अप स्वः। ५।१४।४ दमे दमे दधाना (तु पा] । १४ ६७१ माने (मे).. सा-यमा ४८ २०११ पावकान. धियावसु । २०१० में वरुण चके। ४९ १०५॥१९ भानो दिवो. शृणोतु। १६ ५।४३११ वापयामि. प्रमोपी.। ५० ।२४।११ येते. घृतश्चत. [धि]। १७ ७.९६५ भग्निनाग्निा० जुदास्यः। १२६ भग्नि प्रत्नेन. वावृधे। १९ ८४४१२ स्वयम्नेए समिध्यसे । ५१ ८४२१४ सोम गाभिष्ट्वा० नाविश। २० ११९शेर प्रस मित्र. दूरात् । ५२ ३३५९१२ स्वमग्ने वीर वार्यम् । २१ ७१५।१० भनमीवास. स्याम । ५३ व भयो ना [न] ... भूरेः । दा९३२ वरसूर्यस्य. सिमस्मै । ५४ १।११५।४ ४१५ प्रद्धो भग्ने. ७१३ भद्रा अश्वा यन्ति सच,। स्वमग्ने बसपा. वीव्यः । दा१२१ व्यन्तु। आन आयूपि. दुच्छनाम् । २५ ९६६९९ ४१८ यद्वो क्यः कल्पयाति । १०ारा अग्निपि 1०० विधेमा ताहि शवन्त. चोळावे। २६ ५।९।३ आ देवाना. कल्पयाति । २०१३ अग्निमरिन. पुरुप्रियम् । १।१२२ अग्नि शुचि.. भाहुना। ६० ८४४ा२१ यक्षि च। २८ परिवार उदग्ने मुचयः पर्चपः। ११७ सन पावक..न:1 १।१२।१० अक्रन्ददग्नि .. भात्यन्त.. १०१४४ भप्ति शुचि. , आहुत । ८४४२१ नक्तोषासा. गोदा (दाम् । १९६५ उदग्ने शुच.. प्यचंय । नक्तोपासा. विरूपेच पा] । 1११३३३ स हव्यवाड , समृण्वति । ३११२ भभि या देव. महे। १२२४३ भाम स्तोमेन.. दधत्। ५.९४१ मही चौ .. भरीमाभ। २०१३ किमि विष्पो०. बभूय । ३१ ११००५ स्वामग्ने पुष्करा. वाचत । दा१६१३ प्रतत्ते अप० पाथे। तमुवा दध्य.. पुरदरम् । ११४ सुत्रामाण. स्पतये। ३३ १०१६३३१० तमु त्वा पाथ्यो... रणेरणे। १५ ४१६ अग्नीपोमा० बभूवयु । ३५ १९३९ उतरुवन्तु०, रणरणे। ६५ २७४३ युवमेवानि. गृभीतान् । ४१९ मा य हस्ते स्वध्वरम् । ६६ ६१६४० अग्न आयाहि. बहिपि। ३७ दरवार प्र देव देव. निपीदतु । अनि दूत.. सुक्रतुम्। १।१२।१ आ जात. गृहपतिम् । 1४२ भनिनाग्नि:- जुहास्य । । भग्निनाग्निः जुद्वास्य । श१२६ भग्निवृत्राणि आहुन । १० ६१६३४ ३५ झग्ने समिध्यसे । ८४३११४ अग्नि स्वोमेन. दधत् ।। ५१४१ त मजयन्त. वाचिनम् । 1८४८ भग्न भायूपि० दुछुनाम् । विवार यज्ञेन यज्ञः देवा । ७१ ११६४४५० अग्ने तमघाश्व० भोहे । ४१०१ ११९०।१६ भाभिष्टे अद्य. शुरुमा । 18 अग्ने यय... गच्छति। as . भाने पावक .. . १९ ७० ·ऋग्वेद-मन्या। [101) आने यदव० शुकते. ४१९ स्वनः सोम. मखा। १० १.९८ पित्रीहि दवाँ. यनिष्ठ । १०१ अग्निमूर्धा० जिन्वति । ८४४१६ ते भचा ६।१५।१४ भुगे यस. वाहम्। Poli अस्वग्ने मधिष्ठत पुन । ८४३९ सोम यास्व. भव। १९१९ भप्सु म. विशभु। १०१ ११३२० था ते धामानि गृभाय । 18 २०१६ ४२० तरस पितु प्रचोदयात् । ७७ ३३६२०१० उदुत्तम वरण. स्थामा १०३ १४१५ अचित्ती. दनागस । ७८ ४५४३ अब ते हेलो नानि । १०७ 1.४ पावका न घियावसु । चनो अग्ने० मुग्ध्यस्मत् । ४९४ मा नो दिव. भूगोतु। ५।४३।११ सवनी माने न एधि। १०९ पूपा गा. सनोतु न । ८० ६५४५४२३ अग्निग्रागि. आहुत । १९० दरवा३४ रातिरस्तु। ६५८१ १५मोमासिक, भसि प्रतु । १९९५ इह व आवृगे। ८२ ७५९११ सैनानीकेन. दिदीहि । प्रचित्रम मखेभ्य । पिनीहि देगा. यजिए। सारा विश्वे देवा. युज्य पय । 1५२।१० आ देवाnt० याति। विश्व देवासो. वहय । सान्तपना. रिशादसा १९४ ७५९९ धावान योनो मरतो. तम्। यच्छताम् । ८६ राशर प्र पूर्वज. वरूपम् । ७५३२ अनि भनेन. गवृधे। सहव्यवाळ० समृण्वति। ३।११।२ सोम गीभिधा. विश। २१९०११ अग्नि स्तोमेन दधत् । ५१४१ गृहमधासा(स). उष्टन। १९७ १९९० ४३१ धाजेवाजे. देवयाने । ९० ७.३८१३ प्रबुध्न्या ३० जुपयम्। ११८ १५६ शनो भवन्तु नमीवा। प्रेदाभग्ने यन्ति घाना प्रदेव देण्या. नुक्का ९१ ११७६२ हमो भाने पीठ. यन्तु। भग्निमीळ. .धातमम्। १३ श्मना। भयमग्नि कृत । ९३ १४ घृपा सोम.. दधिरे। डायास्वा. बोळहये। ३२९४४२४ मोड:. प्रगाया। १२२ आने विश्वभिः ९५ ६१५६ आशमो न. पयोधा। १२३ ७५६र६ वयोधाः। ३१२९८ शिश्वतो. पोळाये। ५१४३ नि होता. शुचिजिलो अग्नि । १९१ भनिमाग्न..पुर पियम्। शर १२ दूनसवमु. गोश इन्धमी नाति. मंगा । १५ ३१६ अग्निना वीरवत्तमम् । अध..पाजयस्वा । ६६ गयस्कानो. नोभरा ९९ १।०६।१२ तमिन्द्ररवान. भुगत् । १०७ ८९३७ दार युनेस्थअपना ७.२३३ ४१२ इन्त्राग्नी रोचना• • वीर्यम्। १०० विवर्मन् मूरिस्तु। १२ ९८६ प्रमिय. नाग्यभ्या। १०१ ११०९६ वात.. साधुम्र्मा। 19 महतो पदू. गन्वन। ८७११ उसएस या या सम• मुरम् । १०३ ८१ भानो अग्ने जोस । 113 हम मे परम. १०४५।१९ सरपोतम. जाधम । auयामि..मापी.। मप्रनि. शोरा । १ कपा नभित्र. वृता ४३॥१:४२९५पाहिन. नग 11 १३४ ९९६१ सजीवात्। गर १२९ोम. स्यौनाम्। १३५ १३ भयमुप सीद होत . D अन्तर1 को भ.

·[५०३] मायणी - साहिताराम १३७ " " १०२५१ M 1३ २५ वहिपद० दभावन । १३६ ११५४ ४२९ स जायमान.. स्पृशत्। यथा ६० न भायु । ४१६ उपहता . विस्मान् । आह पितरसु. गमिष्ठा १०।१२६८ इद पितृभ्यो विक्षु। त्रीण्यापि सवल शयो। ३०१७३३ उदीरता. हव। १४० न्यमि जात. . मृविजम् । २६ ५।२६७ भग्निधान्ता. धावन । इडा(बा)यावा. वोळईवे । ३।२९।४ ४॥३९॥६ ५ सनथा. दविणादाम् । १४४ दधिकारणो. सारिप। १९६१ २८ म पूया. दविणोद म्। ७४४३ १४५ दधिमावाण. यावयन्तु। २ अग्निहोता. मध्य इद्ध । ५।१०६ य तातपु. सदि। ११०५९ साध्वीमक. नो अप। ३० २०५३३३ प्रायुमच्छा. पपज्यो ६४९४ १४७ ४।१२।४ याभियांसि. राध । यचिद्धि (पुरुषत्रा) । १४८ ७९१३ सन पर्षदवि० द्विप [उत्तरार्ध ]११४९ परि ३५।१ (विशो)। महथिदन श यो । ४।१२।५ स न • दुर्गाणि विश्वा[च पा]। २६१९ मही चौ. भरीमभिः। ३३ ११२०१३ सप्त स्वा० विचक्षण । ११५०१८ तरणिर्वश्व० रोचनम् । ३४ १४ | ४३० पृववती. भूरिरवसा । १५२ ६७०।१ पृथुपाजा. .हस्यवाद। ३५ ३।२७५ ४२७ इन्द्राग्नी रोचना दिन । ११ त साधो ..मूतये। ६ प्रचर्षणिभ्य. प्यन्या। २।१०९६ ईद(अग्नि. धितापानम् । ३६ इन्द्रामी नवति पुर । ३३१२६ भाने शकेम. तरेमा ३७ अथवृत्रा वाजयम्ता। ६६०१ उप वा व. गिर । ३८ ६१६३७ जुष्टा दमूना. भोजनानि । ५४५ उप छायामिव. सदश । ३९ अन्न शर्ध० सन्तु। ३ २८३ अग्निवृत्राणि • बाहुता ४० १३४ प्रवामर्च-यु. आगे। ४ ३।१२।५ ख सोमासिक ऋतु। १९२५ उपो ह यद्विदध० नरम्त । ७.९३३३ भगीयोमा १९३३१-४ भग्निर्ददाति. जितम्। ५२५४६ शयो। अभिरनुवि. दाशुषे । १९-१२ या वारसन्नि. गठम्। ६६०८ ।१० शुचिनु स्वाम धा। ९ ७९३३१ यसव। २०१६६७ पूपा गा अन्वेतु न.. ६५४१५ युवमेगानि० . गृभीताम् । ११९३५ शुक्रत अन्यत् 1५८१ श्रीणामुदारो० मिधान. । २०४५५ ४०८ क्षेत्रस्य पतिना. शे। ४.५७१ सोमस्य मा. उपध। ४२ ३।११ मधुमती. चीमा 1३ सोमापूषणा. नामिम् । २।४००१ स समिथुधास. भर । १३ १९९११ इसौ दवी० दुनियामु। सखायाम व. सहस्वते। ५७१ सातम। ४४ ३१३६६ नवम्। १२९८२ ४३१ - नो रास्त्र नुपक्षितम् । 1७ वधानरत मना। १७ या युजा 4. खानि । धारा ५डा(आ)मन० (४९८ठे द्रष्टव्यम् ]१८ मादरेण. रमेम्यायु । ४७ ८१४८.१० पवनो अग्ने प्रावन । १३१८ ५ नो अग्ने... मुमुगध्यस्मन् । वैश्वानरस्स. सूयण। ४।१४ १९८१ प्राक्तन । १३१४८ अस्माकमम सनोविधि । ६दा सव नो अमेर धि। श । ६ . ७ ८ " . 1 उत नो ब्रान्. पृष्टा दिवि । " " ·आवेद-मन्त्रा। [५०७j A न यजमान ... विधेम । भप्निं वः पूर्य.... ....घसम् । ११ मधु देवयतो०. भुक्त् । भुवत् । नकिष्ट कर्मणा....भुवत् । असत्र....भुवत् । उपशान्ति.. विश्वतन सोमारदा...अस्मन। ४३९ सोमारा. चतुष्पदे। सोमारदा सन्तु। तिग्मायुधा....संतमामि । पायका नः....धियावसुः। सरस्वत्यभि...गम्म) भानो दिया. शृणोतु। वृहस्पते जुपस्व. दाशुषे । एवा पित्रेय... रयीणाम् । आ नो मित्रा....सुफत् । प्रबाहया. हवेमा। ४३३ और्वभृगु०. . वाससम् । भासबर० वाससम् । हुवे बात. वाससम्। दधिषे। था ये तम्वन्ति....भागह। आ वो पन्त० युवानः। यका देवापिक...मन्तम् । भने बाधस्व०...जेह। रिया वो नाम, यशाना' । धियसे क० . पास। मरतोय...गन्तन। प्रैषामग्मेपु. पनयः। कया शुभा. वधूया। ४३४ कस्य ब्रह्मानि....रमा कुतस्त्वमिन्द... अस्मै । ब्रह्माणि ....नो भन्छ । अतो वयम... बभूथ। ३स्या वो....वधान। भूमि पार्थ. यशाम । बधी वृक.. अनुत्तमा ते.. प्रवृद्ध। एकस्य चिन्मे...एषाम् । भमन्दम्मा....बनूभिः। एवंदेते.. नूनम् । ।१२ १५ ४३५ को वव....ऋतानाम् । ९१ ५० का यदुवस्याद्... अर्चत् । ५१ १७ एष ३; म्तोमो०...जीरदानुम्। ९३ ५२ इन वो विश्व... केवल। ९४ १७१० मा शुER....झसे। ६७४३ मरुतो यद यो दिवो०...1 ८७११ पावः शर्म० •सुवीरम् । ११८५१२ १२ भात न इन्द्र... रूतिभिः। 1४ संमहा....जनसानान् । 1१७१ १३१० मरतो यद्ध वो...बीतन । ९९ १३७।१२ ६१ ६६९।१४ ऋष्टयो वो....पिपिशं। १०० ५१५७६ ६२ ५।४३३११ पुरुत्रा हि०...हवामहे। १०१ ८।१९४८ ३.६॥ ।४३२१ ६४ ४५०१६ समरस्वनि.. राघसम् । १०२ ६५ श६।१६ ४३६ भने नय. १०३ १।१८९२ ६६ ७६२५ भा देवानी....कल्पयाति। २०१३ ६७ ८।१०।४ स्वममताचीः। ६ यो वर्ष...कल्पयामि। १०४ स्वमग्ने प्रत (सनः). ...नः। १०४ १११० श्रेष्यविष्ठ....रयिम्। ९६ ७० २२७१ ११९११८ तुभ्यं भरन्ति. ..भवम् । १०७ पारा१० स्वामग्ने... सुवीर्यम् । ७२ ७३ १०.९८८ सैनानी केन....विदीहि। રા ७४ १२ इदं विष्णुर्वि. पांसुरं। १।२२।१७ ७५ ७५६१० प्रतविष्णु... विश्वास १५४ ७६ ११८७७६ वो राजा. कृणुध्वम् । ११० धार ७७ ८७११ कद्धिष्ण्यासु, नृो। उक्षानाय....माग्नये। १४८७३ ११२ ८४३३११ ७८ १६५१ वातोपधून... धक्षत । १९३ १०९७ ४३७ कृणुष्वपाना (इति पर)। १२४ ४४१-५ (२ स ते नानाति .अभिधोत् । ११५ 1४ सेदग्ने अस्तु.. सासदितिः। १६ ८३ भर्चामि ते....धुन् । इह स्वा....जनानाम्। 1९ यस्वा सवः जोपन । ११० 6 मही रुजामि....दमूना । १९ अस्वमज... पारवर । ८८ ये पायघो० नाह देभु.। स्वया पर...क्याण। १२३ १११११३ वृषा सोम . ७ ८ .

·[५३८] मैत्रायणी-साहितायाम् ८२७१ . ७४६१ १९ १०।१२९६६ २० २२२।१७ १५४५ २३ ६५२११० तदस्य प्रियः . अदा ३० ३२४५ शरा १५२२१५ ३३ ६७१६ 1४९।४ ७.९२२३ १।२२।१५ ५।८४१ ३७ १०८५६१८ १४० ४३८ अया ते० . अश्यात् । १२४ ४४१५ अग्निरुक्थे० यरेण्यम् । अग्नी रक्षालिक इब्य । १२५ ७१५।१० इमा रुद्रायः तुरम्। वन सोम. सखार १९४८ तृणोतु नः । को अछा वद. आचभूव। ८४८६५ पुस्तात्। ". विवक्षसे १०॥२५॥७ इय विस् प० न वेद। युवा हि दव., सद । १२७ ८७५१ ४४१ इद विष्णुवि. पासुरे । उत नो दव, कृधि । १२८ २ उस्त । व ह यद्यविश्य० मुंवा १२९ ३ विश्वे देवा युज्य पय । अयमग्नि. रयीणाम् । १३० ।४ विश्व देवा.. दयध्वम् । त नेमिमुभवो० मतिर । १५ मनुमतः। वस्मै नूनमः सुष्टुतिम् । दा नो अग्ने० विदिधुतु।। कमु विदस्व० स्तरामहे । ७ हिरण्यपाणिः पदम् । मा नो देवाना. हासुध्या । १३४ ४४२ वाममय. स्याम ! मान समस्य. वधीत् । प्र वायु० प्रयज्यो। नमस्ते अग्न० मदय। १० प्रयाभि चराध । इम यहमिद० भव। १३७ १९३१० स्योना पृथिवि०. सप्रधः। कुवि सुनो. स्कृधि । १३८ ८७५११ यति(बी)या. मदिनि । मा नो अस्मिन् । १२ पूर्वापर. जायते पुन । ४३९ यस्या जुप० धावति । ।१४ नवो नवो. दीर्घमायुः। जन्यमम० अमवच्छव। १४१ अस्येदव० रणाय । इद वामास्ये. शस्पते। १२ ४१४९०१ ४४३ इन्द्रियाणि. भावृणे । असे इन्द्रा. सहघिणम् । २ ४ एन्यू पु० इन्दुभि.। भनु ते दायि. नृपये। अनवरते. हन्तवाद। इम यशमिद. भत्र। हवामहे । १०।१५०२ घृष्ण यो० दस्यून् । ८६७।१ विवेप यन्मा. हवन्ते । प्यान्नु० अभिष्टये। स्वस्खय। ६ ११६३३३ प्रातारमिन धाविन्द्र । धारयन्त प्रणानि । રા मा ते अस्ण. स्याम | श्री रोचना. मण्यांप। भनु स्वान गृणान । तरसूचस्व. मिमस्मै। १।१५।४ ४४४ अनु द्यावा. . यई। नद्रा बघा. यन्ति । जया स्व । हिरण्यगर्भा० विधम । १०११२११ असा इदु. चाभ्य। यप्राणतो. विम। वि न इन्द० अभिदासति । ४४० पृहस्पति. तमासि । १० ४५०४ मृगोन भीमः यदाचाज ज्योतिरामा ११ १०१६७१० भाकरे वसो. स्तुहि। ससुभा० रुदाजत् । १३ ४५०५ पुरुष्टुतस्यः सह । प्रह्मणसत. मुवीरा । १४ ॥२३॥१९ नामानि त. मातिय ना बावतो. नो गिर। यदन्तरा० आमहि सात १४४०१ एन सानसिं० भर। ४१ ३२३७९ ६:२५।८ ५।३१२४ " " ४७ ४८ ४९ ५१ ५२ ५३ येत्या माता ३३२११४ ६४७.११ ७.१९७ ६।१८।१४ अभि प्रभा टा८९।४ ५६ शवश१२ ५७ १०११५२१४ ५८ १८०१२ ५९ ३७४ . मे इयम् । ६४ ४०1८ १९ १२८१ उविष्यमा ·संवेद-मन्त्रा। [५०९1 ४४५ प्रससाहिपे०...रेवतीनाम् । १२ ६६ १०।१८०१ अना (प्र) आयपि पयसे । ९६ ९६६।१९ इन्द्र नरो०...मजा व ना। ६७ १२७१ | १४८ गयस्फानो नो भव । हृदन हि. . भूत्योजसम्। ६८ ११५२४७ पाते धामानि दुर्यान्। भभि स्ववृष्टिं त्रित सुत्रामाण. स्वस्तये। १०० १०॥६३३१० तमिन्न वाज मुवत् । ८९३७ इम में वरुप. च। युजे रथ० ..जयवान् । ७१२३३३ तयामि. प्रमोपी। १२४।११ वृन(चर्षणी.). दिवेदिवे। पृष्टो विवि० नक्तम् । १९८२ भहन वृत्रा...पृथिया । १२३२१५ अभिवापूर तस्थुष । ७३२११२ ५४६ आसे मह. विचारीत् । ७२५५१ स्वामिदि० कास्वर्वतन ६४६१ यो जात एव..इन्न । ७८ २।१२।१ जापप्राथ० रूतिभिः। १०१ ८७६ मन्युगिन्द्रो...सजोषाः। ७२ १०८३२ बोधा सु ० . जुषस्व । ७।२२।३ बहि मन्यो.. छत् । 1४ स्वतीन. याभिर्भदेम। १०३ १३००१३ इहाळा)ममे [४९८पछे द्रष्टम्यम्॥८१ ३५.११ प्रोवस्म. धन्य। १०४ १०५१३३३१ बनोसने यस्मत् । भामो अमे० .जीवसे । १७९९ पनोमन प्रावत नः । ११३८ आ नो अने. दुष्टुम् । १०६ 1८ किमिते विष्णो. पभूध। ७.१००१६ ४४९ इन्द्रो मदायक मोविपत् । म तसे अद्य. पराके मदे मदे....आभर। १०८ दीर्घस्ते अस्व सुन्वते । ८२ ८३१७११० तामस्थ नमला.. स्वराज्यम् १०९ 1८४११२ भना तेस्ता. वामस्य सना. स्वराज्यम् । १९० इन्द्रावरुणा. त्य। ७८२१ भोभे (उभे) मा भर। ११२ ५.३९ रुम्राळभ्य. दधु । उपमे गुचः प्यर्चयः। ११५ ४४.१७ ४४७ विश्वान्द्रो. रत चौ । ८६१११००।१९ तरसूर्यस्य. सिममै। १५१९५४ ११०२०११ भवाचा. यदि सच.। ।३ वो मित्रो० घो उत्तरार्ध । सत स्वा० विचक्षण। 14014 ९५,११, ९६,९, ९८॥ वरणिधि रोचकम् । ४ १००, १९, १०१, १९, १९११०।१५८४ १०२,१३६१०३,८१२०५, | ४५२ धागे घेहि पश्येम । १९.१०६,७,१०७॥ सुसपा नचक्षसः। १०८,१३६१०९,८,११०, युव मुराम. स्वावतम्। ११८ ११३४ ९, ११२.५, ११२, २५, पुत्रमिय.. भिया । 1५ ११३,२०, ११४, १७ इन्द्र सुधमा साम। १२० R . ७ ८७१।१०।१९ ८८ ५i७१ ३ ७६१ एना मुखेन. उत पौ। कुप्राधिदस्य. जाव । स यहिषो. रश्मिमाददे। पदप सू० गणन्त । बदक्षिासो. सोपा । उसमसक्षि.. जोषिपदि। समन्या यति. तस्थुराप । भनपादा. पड़ी। परमेरा निर्णिगा। । वस यसर. युयोत। १०११३१७ भावास्य. .मध्य । भयो मो. प्रासः। १२३ ८११९१९ ससमिपुवले. भा। १२४२१९९१ एना बो भनि. मृवम् । मामा. भाभर। ५६४ भनेत्री. दुपन् । सरका कर्ममा. पारपम् १९ ७१ २ ९५ ·4 [५१० मैत्रायणी-सहितापाम प्र समित्र. दूरात् । सजात. ४५१ उभा जिग्यधु. स्यथाम् ।१२ १२८ ६६९।८ हस्यवादळ)नि. प्रवासि। १६६ ५४ार इन्द्राविष्णू० वीरान् । ७९९१ घ च सोम. वनस्पति । १६७ विक्रमस्व। उत मावा. १३० ४१८.११ प्रझा देवानां रभन् । ९।९६६ श्रीफ्यायूपि० सयो । २१७३ भा विधः सवितारम् । ५।८२७ अमरमिक मा कृष्णेन. २६७ नाम। विपश्यन् । श३५।२ विधाता नाजगन्धा १३३ १०४५।२ उदगुतो. अनावन् । १७१ १६८१ अतिविचा० चकार । १३५ ८९वार हुसैरिव. भगायत्। १७२ ७ि३ अस्येदेव. रणाय । १६६१९ ४५९ व सुवस्य० मुफ्तो। १७३ अस्यदेव० सचता । ११० नुवर वमिन्द्रः चर्षण । १७४ १०५०४ पन याय. मिस्तु १३६ ७१०२११ ३२५९०२ रतसावति। प्रवावा. १३७ ५५८३।४ भनमीवास. स्पाम। यसस्तम्भ. जिहम् । ४५०११ यविदिते. पविधवि। ११२५६१ विभिया ची १३९ १०६७५ यरिकचेद० रीपि । १७७ ७१८९५ ४५२ कृष्ण नियान० युद्यते । १४० १६४७ यथा नो. रद्रियम् । १७८ १२४३१२ भात सुपर्णा स्याम् । १४१ ७९/२ मा नस्त्रोके० विधेम ते। १७२ ११११४८ चाव. वृष्टिरसजि। १४२ (३८८ य इमा विश्वा. सविता । ५५८९९ पर्वalu.महि. धवने। १४३ ५६०३ विश्वा रूपाणि रानति 1८शर वितथि। १४४ ७८४५६ प्र देव० पक्षदानुप। १३ ११११७६२ १४५ भजन्ति वा बधिभि. भवत । ४।१३।४ २ उपस्थ । शदा अामो प्रया. १४७ यजत्रा। ॥२९६ ३ उच्छूयस्व. यनवाइसे। ३ प्रय एको. प्रभीष्ट। समिदस्य. सौभगाय। १४८ अर्ध्वपुण. यामहे भाषा य अग्निसखा। १४९ ८४५१ ५ ३६।१३ Ivalन... नो दुव । भाइदा दवा। १५१ ३०४ जाता जायते. वाचम् । ७ ४५३ अन्व(नु घ नो. मय । १५० परि३३ ३१८५ अम्बिदनुमत. तारिप। ४ युवा सुवासा. देवयन्त । ४ राकामह मुस्थ्यम्। ५३ २३२४ भभि वा देव. महे। ९१२२४३१५ मारते राके. ४५७ समिद्धो अप. रशणा। प्रचता । ११ २०११००१ मिनीवालि सिदिशिनः । तन्नपात्० वरन । ૨૨ २ या सुबाहु नराशमस्या ६.या। १३ 1७१२ कामह. विधमा १५७ सपरि ३.१ ४५८ आजुदान. यनीयान् । १४ १११०३ कुहूर्दवाना. दातु। १५. परि १२ प्राचीन वाह. स्योनम् । घाना दधातु नो [म पा]] १५९ परि १५ व्यचस्वती. सुपायगा । 1५ घाता. घमण (नीवत)। र परि10 मा सुषयावी. दधाने । धाता दधातु. सतोषा । १० परिव दैग्या होतारा. दिशन्ता। धा11०. सागुपे पा] परि७ सदन्तु। ४५४ प्रातर्थ1. वनीयान् । ५७७१२ प हम द्यावा. विद्वान् । 18 प्रातयाबाणा पूर्वभाज। उपावस. घनेन । १० इन्द्रानु० वाजसातय ! ६५७१ भनिहाता नो• यतिय । કાપાર यशिन. पाथ । १६४ ॥६६ १५९ परिनिविष्टय. दधत् । RAH पारयो• युषा। १६५ ८१०।१ परिवाजपति. दाव। ३ जहातन। ७ भानो यज्ञ. 1८ ·गह-मम्मा. [1111 19 ५ ७ ४५९ उपस्व सप्रय.... भासनि। १३ २७ १७५१ इमं नो यज्ञ....निषद्य। ३३२१२ दवाना....शमं या ७४ ५१४३७ वृतवन्तः पावक.... वार्यम् । २९ । उामा व्यनु०..जनीनाम् । ७५ दि ४६० तुभ्यं होगा. भव । ३४६६ राममहं....मगरम् । २२३२४ नुम्ब न्या...मेरित यात सके.राणा भोजिहं...विहि। सिनीवालि....न: सद्यो जाठो....देवा । ३४ २०११११ या मुराहु ....होताना अमिवाणि.. आहुत ३५ ६६४ कुहमई.....विधेम । भ.परि.२१ सं सोमालिक असि ऋतु । ३७ कुहदेवाना....या सपरि शुचि नु स्तोम. . घंटा ७१९३९ मंमिहता. मृता वा। ७७ ६५१३ यद् वृष०. वाजयता। ४२ ६६०१ हन्यवार(क)मि.....ualसि। ७० ५४१२ उभा वामिम्वामी. पाम् । सोमो धेनुं . शम्मै । १५ ११.९१।१० प्रचगिम्य .. स्यन्या। ४३ १०१०१६ भपा(ज)युरमु....सोमा ॥ (7)ममे [४९८पले प्रष्टयम्] ! सीम. नृचक्षा। ३ १२ ४६२ अपि सुदीति. नाभिम् । २७४४६७ या धामानि. गृभाप । ४ ४ वं समे० सहध्यै। ६१ स्वमिमा मोषधी....। अधा होणा... अनुग्मन् । या से धामानि०, दुन्।ि ६ वृवेष पन्त.. घोसम्। सोमारपणा....नाभिम्। २१४१ पदं देवस्य....सटो। दमो देवो....दुनियामु। २ सोमपण....मम्। tat fa. मावाणाम् । 13 सपन्य संम। नियम्य: नाभिमम्मे। घिय पूषा....मुवी ४९. रोधनेन। विशाम्पन्यो जमा विता कपिरयीणाम्। 16 प्रजापत. योगाम्। १.११२११० सोमजे.. ९ ४३८ पापो ससं. पाजमा ४॥४॥ अस्मा . यतेमा 120 (जानाप...वास १८ ७.९०१२ मा यस्तम्प.. विभाहित पुदि....मनागरि। यस). . सन्दु। ५८ कुविज्ञान, गूग पुस्म्य.. राजनि। भा मोबायो.. हा भा पुत्राणा....मुसमभिः। पीवो भी रवि.. या ४ गोभिवंत.. । ७.९३४ राये नु...नि। मनस....पोचाव में)। ६. 10131१० मा कायो.. पिपमा ११ मारिया पनि प्र वायु...पर। ६४९४७ म य. पामि... परा ४३५ सायो.. सम्म ७०३६।१५ : ४६९ मा नो नियुक्षि पदमः। भावान. संग। दो भदास। मई मंभि.. पण भाध्यायस....। VIA .. गम् संपोसि. wिl १८ २० भा. १९९१ GuERE....। न य...,सRE तारी....गमा ..

·नायगी-साहिवायाम् जिमाति वदस्य प्रिया प्रवद्विष्णु... विश्वा । - . जीवसे। इमा धिय. ४६९ भने नय... विधेम । १२१८९१ । स्तीण बर्हि .. अस्थिरन् । १२१३५।१ प्रय शुक्राय.. ७११ विष्णोनु क. .रुगाय। ११५४१ व पारया. यो। ३५ श१८९॥२ सरस.1 अच्छा गिरो०. मानुपाणाम् । બરે सदस्वेद. वनानि। ।१०३५ अमेवमस्मक .यजत्रा ३७ १९८९॥३ २॥३५॥११ तस्थानीक. नमस्य । ४७० प्रकारवो. .नाची। ३८ ३६१ १११५४ार ३९ १२४१५ परो मात्रया...बिसे। .६० ७९९१ उदुत्तम वरुण २२५२२२ यदुत्तम मुमुग्धि विचकमे. चकार। 1१००४ अस्तन.. प्रतानि। કરાર निर्दय पृथिवी. नाम। नाव रहेम। ३ इन्द्र नरो...भजा व न. । ।२७१ कितवासी० प्रियासः। ५८५८ युजे रथ०. जपधान् । २३३ भव ते हळो. . कृतानि । ४१ १।२४।१४ जगृहमा (मा)... रयि दा. । ६४ २०४७११ तत्त्वा यामि०. . मोपी । १११ ४७३ वर्षद विश्व . वस्वः। पावीरवी. ...यसत् । ४० ६।४९७ समिन्त्र नः (गो).... यानाम् । ६६ ५।४।४ आ नो दिव • .भगोतु। ४३ ५।४३११ भाराव्य.. .रनाम् । ६७ १०१४२७ मा नो दिव.. मदाय । ७२४१३ इन्द्रो व (३०)ल. अमुष्मात् । ६८ ६७६ इमा जुहाना.. न वृक्षम् । ७.९५५ अधयवो. वी. २॥१४॥३. यस्ते सन. .धातवे क । ४५ १६१६४४९ इन्द्रा (न्द्र) ओपधी.., नाम् ।७० ३३४.१० सरस्वस्थाभि. गन्म। यो हस्याहिम. .इन्द्र । ७१ २०१३ ४७१ मा बेघस... सपेम । ४७ ५।४३।१२ अभि स्व...प्रितः। ७२ ११५२५ सहि शुचि. करिठ। ७१९७७ भिनवर... इन्द्रशकार । ७३ २११५८ घृहस्पति. तमांसि। ४९ ४५०४ ४७४ आ देवी याति. भूम। ७४५१ बृहस्पति.. मिग्रम । अभीवृत. •धान । ८१ १३५४ बृहस्पतिन० .कोतु। २०१४२०११ घा नो देव.. १४५३ ।३३।११ आ कृष्णेन.. .पश्यन् । ८३ २३५ार 1४४|११ घाममध. . भाज स्थामा ६७२६ रस्पतिन० शयो। 1१८२।१ भग धिय वाज. स्पाम। २२३८५१० स मुष्टुभा० . दशग्वै । श६२४ ४७५ या भोपधी: सप्त च। १०१९७१ स सुष्टुभा० रुदाजत् । ४६५०१५ अश्रावती 19 वृहस्पते.. चित्रम् । ५० २।२३।१५ ओषधीरिति पूरुषा एका पिग्रे०...रयीणाम् । ४५०१६ अति विश्वा सूया देवी भवम् । ५२ ११५ार प्राधता वचः। ।१४ भद्रा अश्वा... यन्ति सद्य । ३ मही घावा.. भिरेवैः। ४५६१ तहसूर्यस्य... सिमस्मै। ४ प्र पूर्वजे. वरूथम् । ७।३।२ तन्मित्रस्य. सभान्ति ५४ स इस्वपा०,. सरत् । ४५६१. भद्या दवा०. उत द्यौ। भूरि दे अच. .अभ्वात् । १।१८५२ १७२ चित्र देवाना... तस्थुषश्च ।। ५६ १ इन द्या. जोरदानुम् । सुत्रामाण, . स्वस्खये। १०६३।१० उर्वा पी० भदिविद्यौ... जनित्वम् । ५७ १८९।१०। ४७६ उत स्था०. सखिभ्य । ७.९५४ विष्टम्भो दिवः इद्रियाय । ५८. ९१८९६६ प्रमोदसा...सिंधुस्याः । १ तातये। अन्या वो.. - .. 26 नो अम्बात् ।

·भावेद-मन्ना। [५१३] .. . .देगा। वस्त्राणि.... सचेथे। " ० तरसुव० ७ ४७६ एका चेतत्० नाहुपाय । १४ १०० ७९५२ योहस्य वा० .यज्ञे आस्मन् । १३० इद (य) मद०...सरस्वति । १०१ ६६१०१ युवोः श्रिय.... वयो गात्। ४ भयमु के०... सदानः। १०२ ७९५६६ युव भुज्यु....पारयन्ता । 1७ इयं शुष्मेभि०...धीतिभि । १०३ दाशर ब्रह्मणस्पते....सुवीराः। १३३ २।२३।१९ शुचि नु स्वोम...धेष्ठ । १०४ ७९३६१ १२४११६ श्वथद् वृत्र. वाजयन्ता। ६६०११८० सई सत्येभि ... न्यानट् । १३४ १०.६७१७ उभा वामिन्द्राग्नीक... वाम् । ब्रह्मगस्पते. पृथक् । १३५ २।२४।१४ प्रचर्षणिभ्या... स्यन्या । ११०९०६ इन्धानो०... ब्रह्मगस्पतिः। १२५।१ आ वृत्रहणा०... मेभिः। ६६००३ ब्रह्मणस्पते. •हवम् । ॥२४॥१५ ४७७ गीभिर्विप्रः.... ७९३४ स इजनेन०... पतिम् । तपस्तुरीप० ..अमयु.। १४१४२।१० भायात....,महित्वा। ६६७३ देवकामः। ३४९ युव १४० १२१५२।१ ७।२।९ को नु वा... ....नु वाजान् । १४१ ५५४१११ पविराववत । पिशङ्गरूपा०...पाथः। १०५ २०३९ १४२ ६२।२ देव स्वर: .सुरनः। १०६ १०७०९ यहिष्ट नाति०...स्याम | १४३ आविष्टयो....चेतयेते। १०७ प्रबाहया....हवेमा। ७६२०५ जगृह्मा [भमा]...रयि दा । १०८ १०४७१ | ४८१ आ नो विश्वा....न शर । १४५ १४१८६२ सुम्रह्माण.... यि दाः । १०९ श नो देवा०...नो भया । १४६ ७३५।११ धनीवानो....रयि दा.। ये सवितु: ..चित्रमस्मे । १४७ १०॥३६१३ स्वायुध० रयि दान १२ विश्वे देवा: ..पावसः। ५५१११३ अश्वावन्त....रयि दार। •... साधु [उत्तरार्ध] ६९५ सनद्वाजं०...रयि दाः। ४७८ विश्वा०... दधानः । [च पा]। १९६ ९।९०१ युज्य पय.। २२६१० " मादयध्वम्। ७९०६ गोभिरश्वेभिर्वसुभिः [द्वि पा.]। ११७ १०।१०८७ ।१४ ...सजोपस.। 1१५७२ ९५.११ यज्ञ प... प्रजा च [तृ पा]। १९९ १२० R૮૫ .तादिति । १०.४ार वि मच्छ्थाय०. ऋतो । 18 14012 पर ऋणा. ६५।१४ ६ अपोपु [सु]....धनेशे। यो मे राजन्....पाह्यस्मान् । ११. द्यौष्पित पृथिवि .वियन्त । १४९ ६॥५११५ मा नो वधै०...जीवसे न.। १२४ ईटे श्रीमा..तोममश्याम् । १५० ५५६०१ विपीमन्तो.. अष्टा । ७८८५ १५१ ६६६।१० ४७१ कास्यानि०... गृह ते । भने याहि.. .विश्वान् । १५२ ७९५ मूर्धानं दिवो...देवाः। प्रचित्रमक... ..मसभ्यः। पृष्टो दिकि.....नक्तम् । ११९८२ १५४ ये अग्नयो०. . भूवन्। ७.५।२ .वरेण। ५।५८३ १९८१ ४८२ मा वो यन्तु। वैश्वानरस्य.... सूर्येण। ७४१३१२ स्वम शोचिपा, महित्वा । आ वा मित्रा...सुणारा। ११५२१७ ७६९१ भा वा रथो०... वाजिनीवान् । १२७ ६६२१ रतस्य गोपा०...दिवः। रेपसम् । १६४ १२८ स पप्रथानो. १२ वश्वा यशसा....पतनिभ्याम् । १२९ ३! ४८३ समाजा भस्य., . मन्यव . " " तूनये न । " " " " " " मंदम। " " " "..पहानि । ..जुपेरत । " " .तामुशाधि। . . . युवान । वाच सुमित्रा.. ..दधाना।

·मापणी-सहियाम् योनास ए. दया। २२ नमो. . . प्रणीता। विधा। ८८३ मा नो मित्रा. चारो।९४ १२६ ७.५।४ नु. पानाम्। २३२१ सम्राउप्रा. मायया ५१६३३३ प्रहसहि. नामुरा । 0 भाव महो. चारीत्। F८ ७-५१ इयो यातो. यभूत १९० ११ अभि सिमो. रहादान ।९९१ भाभ गोत्राणि प्रयुसु। २०१०३७ विमपी वामुपासम् । २३०५ आभि स्पृधो. दासी । ६।२५२ ताराना. ७२७१३ बयप एादस्मा १७० ११११० स्वादोरिरया. रायम्। २९४ ९८४१० अनुग्धा. १७२ १३३।१९८५ युष्मस्यता मानि। ३४१ तस्य वय. स्यान [पराध]। १७२ ६५७१३ समस्याम् । १९२ १५११५ २०११३१७ भरमामित. हवा १९७१०.१०३।११ यसत् [तृ पा]। १७१ દ્રારા भाविया . प्रोपमागा यूव पा. न [च पा]. ७१२०,२५ न दारणा. ज्योतिरश्याम् । १९९ २७११ ३४,१०७,१०८, धारय-d. गानि । २०० 8 ७९,६१९,५१२ विमो भूमी. मिप्रचार। ००. १४,३१९,११२० यो वान पिसरासत् । २०२ २०७१ २२,१०,२५,९ २३ गुचिरप.. २०३ ११६, २६-३०,५, २७१३ ३४, ५,३५,१५३३, ४८७ पिता. विपश्चित् [प]। २०६ ९३७८ ३९-४१ यदनमद. २०९ १८८६११ ७, ४२,६ ४३,५, वपमुका. सपिशाधि । २१० ६१५१९ ४५-४८, ५१.३ मतमह । ५३-१४,३ ५५,२५० पनि भोपधीपु। ।१२।३ ५७,७ ५८६, ६०, मा पदिष. सूदयघा २१३ २१७१८ १२,६१,७,१२-१३, स तेनीयसा. २१४ ५६४-६५५ ८७, रमजहा। २०६८९. १९८ ह-यवाद[]नि. भवासि। २९. ५४॥२ ७०७,७१,६, ७२ ४८८ मधीपदी. विभावम् । २१७ ११४८१ ७३५:७१,८, ७. भय स अस्प विभाया। २१८ ७ ७७६ ७८-७९, अदित. पच जना । ६९५४ सना विभावा० नावदा ।२२० 1818 ५८६८८७-८८, यो भानुभि. न सप्ति । २०६२ ७.९०९१७९२५॥ यम एपा. धीतात्। ९३८९५६,९७१० एताव अन० १७३।१० ९८१००,७१०१६ ण्वा व. उचथानि[प्रपा]। ४ारा२० ४८४ मह वृत्रम् गृथिव्या । १८२ १।३२५ विपृक्षा भन्न दधाना । २२४ २७३३५ इदस्य वृष्णो. मुदस्थात् 1८४ १०१०३९ भा ना गहि कृधी न । २२५ जनिश उन . चुनिष्टा। १७३३१ कुमस्ता आयु० मुजात। इद्र एषा [आसा]. वग्रम् । ११०३८ ४८९ स्वदवाना० यजीयान् उत्तराधा२५७ १०.११०१३ भूर चस्थ० यदशाम। अन दा. सुनमत । २२८ ३१२४१५ ८८५ व मानम्य. दानुम् । १८५ ११६९८ दाना अप्न. यातुमावान् । अनवरत.. हैववाउ। दानो भान २।२७ दधाना । २२३ ५॥३१४ ·ऋग्वेद-मन्त्राः । [५१५] अमिना रथि०... १८९ अमिर्ददाति०...जितम् । १४ '२२८ ५२५ाद | ४९२ भव से हेडो को....कृतानि । २५५ १२४ वत्तमम्। त्वं नो अग्ने...,मुमुग्ध्यस्मत् । २५६ ४२४ संसमिद्युवसे. भर। २०११९११ सवं नो अग्ने... एधि । २५७ या स्तं प्रजा.... . सोमवेदः । १।४३६९ शुची वो हत्या.... पावकार २६२ ७५६।१० या स्ते राके....राणा। २३२५ या वः शर्म.... मुवीरम् । २६३ ११८५।१२ पूष०...इच्छमान:। ६५८३ अंसेप्या... यच्छमानाः। २६४ ७५६:१३ " धारा०...मासदः। ९/६२१७ | ४९३ मष्टयो वो....पिपिशे । ५.५७६ यमो नो०... अनु स्वाः । २२९ १०३१४२ इमे तुरं०... दधन्ति । २६६ ७५६।१२ प्रेहि प्रेहिल... च देवम् । २३० भरा इवे०... समिमिक्षुः। २६७ ५1५८५ पहिरोभि....निषद्य । अग्नीपोमा०...मयः। २६८ १९३।१ . इमं यम.:.. मादयस्व। २३२ ।४ युरमेतानि.... गृभीतान् । १४ मावली कम्य०... मदन्ति । २३३ 1३ अग्नीषोमा.... स्वश्यम् । 10 दुवस्य २३४ १ आन्यं दिवो०... लोकम् । २७० ४९० यास्ते पूप.... इच्छमानः । ६५८३ अग्नीपोमा०... व्यभवत् । २७१ ३ शुक्रं ते.... रातिरस्तु । १ अग्नीपोमा०...शं यो। २७० पूपमा भाशा....प्रजानन् । २३७ १०.१७५ भा चर्षणिप्रा०... ह्या । ૨૭૨ ।२७७१ प्रपथे पधा....प्रजानन् । २३८ विप यम्मा....हवन्ते । २७४ ३.३२।१४ पूपा सुबन्धु०... स्वचम् । २३९ ६५८४ तं सधीची. भारिशन्ति। अनाश्वः पशुपा०... ईयते। २४० 10 सत्यमित्०... समुद्रम् । २७६ (३०४ ४९१ इमं मे वरुण... २५२ २२५।१९ २७७ १०।१८०११ तावा यामि०... मोपीः। २५३ ।४।११ | ४९४ प्र ससाहिपे.. खेतीनाम् । २७८ ११५४।११ २५४ सरोवृधमधि० धा.। उदुत्तमं वरुण ११५ २६९ परेयिवांसं... मैत्रायणी-सहितायां ऋग्वेदमन्त्राणां मण्डलानुसारेण मन्त्रसंख्या । च.स. मं० सं० ०म० प्र.का. द्वि० का० त. कां. ७८ १ ६७ २० ७ २०७ १२५ ३२ २१ ३ १ प्रथम मण्डलम् । २ द्वितीय मण्डलम् । ३ तृतीयं मण्डलम् । ४ चतुर्थ मण्डलम्। ५ पचम मण्डलम् । ६पर्ट मण्डलम् । ७ सप्तमं मण्डलम् । ८ अष्टम मण्टलम्। ९ नवमं मण्डलम् । १० दशमं मण्डलम् । ११ ऋग्वेद-परिशिष्टम् । सर्व मिलिता 9 २३ ३ ३८ ८ १११ १७८ ६७ १४ १४० १३ २०६९ १३ ३ ૨૨ x ·मैत्रायणी-संहिता-मन्त्राणां वर्णानुक्रमसूची। असेवा मरुत सादपो४,१४.२६४ | भाना पानीरान २,३,४२ अग्नि पनि २,७,१८ अडोमचे प्रभरेमा ४१२,५० नाना यो माया दुयो ४,१०४४ अग्निरस्मि जन्मना ४,१२,१३२ न होमुचा पभा ४१४७९ भग्नाविष्णू महि तद्वा ४,२२,५९ अग्निगयुस्तस्य मनुष्या २,३,२८ अरलप्स वा इदमासीद् ३,७.१ भग्नाविष्णू महिधाम ४,१०१४ भनिरक्षे पुरोहितो ४,१२,१७ जमन् कर्म कमकृत १.०,७ भग्न विष्णू सजोपमा ४,२०,९३, अग्निकाक्षराम् १.११.३९ जगन्ददग्नि, मानयन् २,७.९९ अग्निपि पवमान १.५,९ २२३.१२० पनिर युनतम वसा २.१२९ अग्निजातो भरोचत ४,२०,४७ बक्षसमीमदानबर १.२०१७ अग्नि व पूज्यं गिरा २,१३४१ अग्निज्योविज्योंविन १,६,५१, अगन्म महा नमसा २१३ १९ अग्निर वा एते चिरय १५५६ भगन्म मित्रावरुणा १४,१८ भग्निर वे देवा विभाज १.६,३० अग्निदेवावि सरपति४,११,६ अग्नयऽ होमुचे ३,१५११ भनि सृष्ट प्रजापतिः १,६४८ अग्निदेवेषुप्रयोच ४.९.१९२ अमयेऽनीकरते ३१३,१८ अग्निर समाधहि १.५,६७ भग्निदेवीनावित ३,९,१९ अग्नय कूरस्न ३,१४४ अग्नि मुरीतिय मुहरा ४,९३.४४ अग्निमूर्धा दिव १५,३, ४,१०,३ अग्नये गायध्याय त्रिभृते ३,१५,१० अग्निरस्तोमेन बोधय ४१०३० अग्नियंजुभि सविता १,९२ बग्नये जातवदसे २,१,३ भनिरहोसार मन्य २,१३,५५ भरिना उरसीदन् १,७,१४ अग्नये स्वा प्रदामि १,३,९७ अग्निहोवामुप ३९१,४,३ अग्निप्राणि जघनद् ४,१०,१:४०, अग्नये या मह्यर वरुणो १९,९ अग्नि प्रजा यलो मे ३११,१०४ ११०.११,४० १३३५ भग्नय वा रायस्पोपद १,३२१ भनि प्रानेन मन्मना ४,१०, १९, अग्निहोता गृहपति ४,१३,७७ अग्नये पविकृते २,१,२४ अग्निहींता नो अक्षर ४,१२,२२ अग्नये भगिनेऽष्टाकपाल १४,८६ भग्निः प्रथमो रसुमिनी ४,१२,२८ अग्निहाता न्यसीप४ ११,२९ अग्नय वसुमत २,२,२१ अग्नि प्रात मवनात् १.३,९६ अग्निश्च धर्मवेत्येतदा ३,४,२ नम्मे ये वैश्वानराय २,१,२, अनि वियततम. १५,१३ अग्निश्च धर्मश्वाश २,११,६ अग्नये वो जुष्ठान १,११४ अग्नि शुचिमततमा ४१०,६० अग्निटे तेजा प्रयछ २,२,१५ अग्नय रक्षोन २११५ अग्निनाग्नि समिध्यत ४,१०,३९ भग्निहोममने ४,४१७ अग्नय समिध्यमाना १४,४६ अग्निनाग्निस्वर बग्ने ४१०,६९ अग्निट्या वसुभि ४,९७९ भग्नय स्वाहा सोमाय २.६.२९ ३७ अग्निना व मुखन ३,९१७ अग्निप्वाता शत वृध ४,१०,१४१ भग्निना रयिमनवत् ४,१०९८ अग्निध्यात्तान्तमतो ४,१०,१४२ भग्ना अग्निवाति १,२,५१॥ अग्नि त मन्ये यो २,१३,४४ अनिवाता पितरा ४,१०,१४३ अग्ना भायाहि वीतये ४,१०,३७ भन दूत वृणीमहे ४,१०,३८ निस्तिमस्तिग्मतेजा १.५ १६ भरना अ यूपि पस] १३८६॥ भनय ३,१,१५ अग्निरिमेन शोचिषा २,१०१४ ५८६,१५३११,९०१४,१०२५ अग्निमग्नि हवीमभि ४१०,२७ भग्निस्तुविभ्रवस्तम ४,११,७ अग्निमद्य होतारम् ४१३६९ भाग्नहोत्रम् १८४ भग्ना इन्द्रश दाशुषो ४,१२,१५१ भग्निमीड़े पुरोहित,४,१०,१२० भानीग्नीविहर ३८२५ ·[५१७] पर्णानुक्मसूची। भग्नी रक्षासि सेधति ४,१११२५ भग्ने बृहन्नुपसा २,७.१०३,४,१०,४८ } अजेदनिरसनद्वाज ४ १३,२५ भनीयोमा इम९युवम् ४,१४,२६८ अग्ने य५ यज्ञमध्वर५४,१०,७३ अञ्जन्ति स्वामवरे ४,१३,२ भग्नीषोमा इमए सु मे १५,१५ अग्ने यच्शुकर यश्चन्द्र २,७,१८६ अनन्ति य प्रथयन्तो ४,९,५४ भग्नीपोमा य आहुति५४,१४,२७१ अग्ने यत्ते दिवि वर्च २,७,१३५ अतस्त्व बर्हि १,१,५ अग्नीषोमा यो अघ ४,१४,२६९ भग्ने यद विशो ४,१०,५ अति निहो अति सूधो २,१२,३० अग्नीपोमा सवेदसा ४,१०,३५ भग्ने यदद्येडो०४,१३,६७ अतिविद्धाऽस्येदेवा ४,१२,१३५ अग्नीपोमा हविषः ४,१४,२७२ भग्ने याहि दू३त्य मा ४,१४,१५२ अतिविद्धा विथुरेणा ३,८८ भग्नीपोमीयमेकादश २,१,४ भग्न युक्ष्वा हि ये २,७,२३५ अति विश्वा परिष्ठाः २,७,१७६ अग्ने अगिरः शत ते १,७,९ भग्ने रक्षा णो अपइस ४,१०८ भतिसगं ददतो२१३,१०७ अग्ने अछा वदेह न १,११,१७ अग्नेरनीकमप १,३,११६ अतो क्यमन्तमेभिः४,११,८३ अग्नेऽभ्यावर्तिनग्ने २,७,१०० भग्नेरायुरसि २,३,१२ अत्यन्यानगा नान्या १,२,८८ अग्नेयावर्तिनभि १,७,८ अग्नेर्जनित्रमसि १,२,४८ भत्यासो न ये मरतः ४,१०,१२३ भग्ने पक्षतिर्वायो. ३.१५,४ अग्नेर्भस्मास्यग्ने २,७,१३२ भर पितरो मादयध्वम् १,१०,१०,४७ अग्नेः पुरीपमस्यप्सो २,८,१८ अग्नेभांगोऽसि दीक्षाया २,८,१३ भगाह गोरमन्त्रत २,१३,२४ अयैत ऋतुग्रहा. ४,६,५५ अग्नेमन्वे प्रथमस्या ३,१६,७० अग्ने गृहपते १,५,७४, ८,२६ भग्ने व्यवस्व समनु २,१२,२० भन्ने भाग पुनराधेयम् १,७,१३ अधैतत् त्रिपयुक्त५४,३,७ अर्थतद्वात्सप्रमेतेन ३,२,२ भाने जातान् प्रणुदा २,८,१५ भानेवोपनगृहस्य १,३,२ भयंता श्राप्रिय ३,९,१६ अग्ने तमध सह २,१०६७ भग्ने वाजस्य गोमत ४,१२,१२२ भग्ने वमद्याश्व न स्तोमै अर्थता नितीस्तित्र ३,२,४ १,१०,२१, । भग्ने वाजस्य गोमता २,१३,४९ अर्थताः पञ्चापबीमा ३,५,२ २,१३,५२ अग्ने विश्वभिः स्वनीक ४,१०,९५ भयंता विश्वज्योतिष ३२९ आने तव श्रवो क्यो २,७,१८९ अग्ने वेहनि वेर्दूत्यम् १,१०,२ अग्ने त्री ते वाजिना २४,१९ भग्ने प्रतपते १४,२४,९,२३१,२३९ / अथैता. स्तोमभागा ३,३,१ अर्थतानि चार्तुमास्यानि ४,३,३ अग्ने शकेम ते क्य५४,११,३७ भग्ने स्व नो अन्तम १,५,२८ अथैतानि पार्थानि ४,४,५ | मग्ने शर्ध महते ४,११,३ भाने व पारय ४,१४,३५ भनेऽतिमाह्या १,११,३८,४,७,८ आनेश्च स्वा ब्रह्मणश्च ४,७,९ भग्ने स्व पारया ४,१०,१२ अथैते रनिन क्षत्रस्य ४,३,८ अग्नेट्वा तेजसा २,७,२१० अग्ने स्वमस्मद् ४,१४,३७ भयपा छन्दनितिः ३.३.२ भाने स क्षेपरतपा ४,१४,२९१ अग्ने दादा नो अग्ने ४,१४,२२८ अपोऽनये वैश्वानराय ३,३.१० अग्ने सपरनसाह १,५,१७ अग्ने दा दाशुषे रयिर ४,१२,३० अथैपोदाम्पो देवाश्च ४,७,१४ अग्ने समिदस्य भिशस्त्या १,५,२१ अग्ने दिवो अर्णमछा २७,१३४ अधेपोऽव प्रतिगृह्यते २,३,९ भन्ने सहस्राक्ष शत १,५,६०,७१ माने दुशीतंतनो १,८,३१ भने धामानि तब २,१३,८८ भाने स्तोम मनामहे ४,१०,४३ भदग्धेमिः सवित १,३,७६ भदस्तमसि विष्णवे ४,१,२५ भग्ने नय सुपथा १,२,८४,४,१०,५०, भग्ने स्वाहा कृणुहि २,१२,४६ अग्ने हन्य रक्षस ४,१,३७ भवितिधारदिति ४,१४,५७ अदितिः पाशान् १,२,१०८ अघोरेन्यो अध घोरभ्यो २,९,५४ भाने नया देवानां ४,११,१०३ अदितिष्ट्वा देवी ४,९,२८ अङ्गिरोभिरामहि ४,१४,२३१ माने पवस्व स्वपा १,५,१० भदितऽनुमन्यव २,२,५ भग्ने पावक रोचिपा १,५,११,२,१०, , भगरमान भिपजा ३,११,८५ अचिती यवतमा ४१०,७८ नदिया उणीपमति ४,९,१०३ ६.४,१०,२८ मदिरया रास्नासि ४,९,१०० भछा गिरो मतयो ४,१४,३६ अपने प्रेहि प्रथमो २,१०,५८ अदिस्यास्वा पृष्ठे २,८७ अजस्त्रमिन्दुमरुप २,७,२४१ भग्ने बलद सहा भोज १,४,८३ भदिस्यास्वोपस्थे ४,१,८१ मनाश्व पशुपा पाग०४,१४,२४० याभस्व वि मुधो ४,११,७४ ·[५१८] भप्रायणी-साहिता-मन्ना अदिसत दापयतु १,२१,२५ संसपरियुबो रस ३,१२.३० अप्मु मे सोमो भगवीद् ४.१०.१०५ भदियुरपाको ४,१४,२१९ भमादा भूयास्त ये ४,२,५४ अयोधि दोसा यनथाप २,१३,३३ वरघनस्य क्षेतयो १,३,९० अन्यमन्मदिया इयमग्ने ४,११,१४१ / पो पनि समिधा २,१३,३४ अन्य क्षीर व्यपियन ३,११,४० जन्यवापोऽधमासा ३,२४,१८ अभि गोग्राणि सहसा ०,१०,३८ अद्य समृट पृषिच्या २,७,१९९ अन्या यो भन्याम २,७,१७९ अभितिष्य पृतन्यता ४,१२१७३ मदय सोमव्यपियर ३,११,४१ भन्यनियमामम८.५५, २,७,१९, अभि स्य देवः सवितारम् १,२,३४ बद्या दवा उदिता ४.१४.५५ अभिया देव ४,१०,१३, १३,९ अध मा ते वनसते २,७,२२७ अन्यधनइस्येपा४,,१६३,१६६१९ ) भभि त्या शूर २,१३.६० जयामा २,४,५ मन्वय नो अनुमतिः ३,२२,६२, ४, भभिधा भसि ३.१२३ अधा होता त्यसोदो ४१३,४८ भभि प्रभर पता ४,१०५५ बधा सम एवा सो २,१३,५८ भक्दिनुमते व ३,१२,१३ अभिशस्तिपा बनभि १.२,५४ जा लग्ने कतो२,१३.५३,४,१०,४२, भद पारामतान् ३,२४,६ भभि सिमोनजिगादस्य ४,१४,१९१ अभ्यवोचदधिवक्ता २,९,१८ अह स्वाहा ४,९१५५ अभि स्युटि मदे ४.१०,६९, १४, अधिगुन विपापश्च ४,१३.२६ प इध्य होत ४,५,३ ७२ अध्धयो यो रभीक ४.१४,६९ अपामरस्यन्दमाना २.९३,९ अभीवृतं कुरान ४,१४८१ अनमीमासा ईदया १,१०,५३ भए जन्य भय नुर २,२.६२ अभी पुण. सम्बीना२,१३,६८१४,९, अनवरते रथमवाय ४,१२,४७ अप देयो अप झरो ४,९,९७२ अनायास पुरस्तादग्ने ४,९,५५ अपनुत्ती पण्डामकी १,३,३५ अम्पों व देवेची ३,८७ अनायो जातवेदा २,२२,३१. भरवाइवान ३,९,१३ अभ्यस्थार विश्वा एतना १.५,३०॥ भनामो मृड धून १८,२२. अपय गोपाम् ४९,८५ अनिशिता सपानक्षयणी ४,१,७२ भपहवरक्ष ४,१,४३ अभ्यपिक्षि राजाभूम ४४.१५ अनीपो भर्दय ४,१०,१११ माया गहन सादयामि २,७,२२३ अम्यावर्तस पृधिनि२,७,१८५ अनु ते नायि मह ४,२२४६ असा रयेमरसादयामि २,७,२४७ अधिासि नारिरति ४९३ अनुत्तमाते मघवन् ४११,८७ अपां नपादाशुहेमन् १,११,५ अमन्दनमा मरुतः सोमो १.११,८२. अनु वाहिमे अध देव ४ १२,५३ अपां नपादा ह्यस्थादुपस्थ ४,१२,९४ अमीमदन्त पितरो १,२०,१३ अनु ग्रायाधिवी तत्ता ४,१२,१४ अपान वाहोजी ०६४४ भतीवहा वासोपवे १५,५७ अनु म इद प्रत५१,२,५५ अपामिद न्ययन५२,१०,५ अमुप्रभूयादध २,१२,३३ अनुमस्या अशकपाल २.६,२ अमुमभिति। ३,१,५ अनुमायै धरू सकाये २,३,१३ अपो धमसि २,७,३१, ३,१,७ अमुर या धादिस्य५३.६,२१ अनु स्वधामक्षरनापो ४,१४,१७१ अपार रसमुदयसर १,११.२९ भमुस्मिन्वै रोके ४,८५ अन्तरग्ने रुगा स्वम् २,७,१०६ मपाया एतानि चित्राणि ४,३,१० भाव्यम्बिके अशालिके ३,१२,३० अन्तरा मिनावरणा ३,१६,२२ अपि पन्यामगन्महि १,२.३२ नयरवा मिनावरुणा १३,२४ अन्तरिक्ष समित् ४,९,२२८ २३६ अपेत धीत विच२७१३१, ३,२,३ जयरवेनश्रोदयत् १३,३१ अन्तरिक्षस्पृश् मा मा ४९,१२१ अपो अद्यान्वचारिप-१,३,१२३ भयावे अध४,१४,१७० अन्तरिक्षस्य तन्वस्पाहि ४,९२७० अपो देवीरपपता २,७,४५ भयः स यस्य पार्मन् ४,१४,२१८ सन्तरिक्षयान्त ,९,६९ अपो देवीधुमती: २०१९ अय- सोनाग्नियंस्मिन् २,७,१३३ अन्तरिक्षणोपयच्छामि ४,९,११९ अपो चै वृत ४.५.१ अय ते योनिस्चियो १,५,६, ६५ अन्तर्यछ मघवन् १,३,१८ अपो पु म्यक्ष वश ४,१४.१०२ २,७,४४,१३८, १२,२४ अन्तश्वरस्यर्णवे नस्य १,६८ भवन सपिष्टव २,७१२४ भय नो अग्निरनीकै ४,११,१०९ अपने अजम २०,१० ३म्यन्तस्मृतमप्सु १,६१,३ अप नो अग्निर्वरिवस्कृणो १,३,१०४ . -- ·निकामुची। भय पुरो भूतस्प २,७,२४८ भय पुरो हरिकेशः २,८,२२ अय मे रद्ध इति ४,५,९ अयज्ञियान्यज्ञियान २,३,४६ भयमग्निररुष्यति ४,१०,९३ भयमग्निवारतमो २,१२,१९ अयमग्निः सहतिको २,७,२०९, १३,३३, ४,११,१३० अयमिह प्रथमो धायि १,५,४,३७, २,७,४२, १३,२० भयमु ते सरस्वति ४,१४,१०२ भयमु प्य प्र देवयुः ४,२०९२ भया ते अग्ने समिधा ४,१११२४ भया विष्ठा जनयन १,१०,१६ अया विष्टा प्रजापतये १,११,३३ नयाश्चाग्नेऽस्यनभि १,४,३० भयुपिता योनिः १,१,६ भररुस्त था मा ४,१,६१,६३ भरा इवेदचरमा ४१४,२६७ भरावीयान्त वा अन्ये ४३,१ अरुणा: शरदे पन्तो ३,१३,२४ भरडता मनसा देवान् १,४,८ भर्चामि ते मुमति ४,११,११७ भर्चिरसि शोचिरसि ४,९,५२ भधिपे स्वा शोचिपे त्वा ४,९,२९,११ अर्यमण बृहस्पति १,११,१९ अर्वान्चो भधा भवता ४,१२,१४७ भावतो ना नागहि ४.१२,६३ भईन् बिपि सायकानि ४,९,७१ भवतत्य धनुश्वर२,९,२५ भव ते हेडो वरुण ४,१०,१०७, १४,४१,२५५ अवपतन्तीस्वदन् २,७,१८१ भवभृथ निचुड्कुण १,३,११९ भवाम्ब रुद्रमदि १,१०,२३ भविन मेपो नसि ३,११,८२ अविप न पितु १,६,३६ भरपोऽधयाँ ४,५,६ भवोचाम कवये २,१३,३५ भइमन्नूज पर्वते २,१०१, ३,३,५ असाकमिन्द्रः समृतपु २,१०,४३, अश्याम ते देव धर्म ४,९,१५१ अश्व. प्रस्तोतु ४,४,१३ असाविन्द्र इन्द्रिय१४,५,२,४,७,११ अश्वत्थे वो निवेशन २,७,२७० अस्मे इन्द्रावृहस्पती ४,१२,२ अश्वस्तूपरों गोमृगते ३,१३६ अस क्षत्राय पिपीहि ४,९,१३८ अश्वा घृतेन स्मन्या ३,१६,२६ भस्मै ब्रह्मगे पिपीहि ४,९,१३७ अश्वावतीर सोमवती २,७,१७३ अस्य प्रनामनु द्युत५१,५,५ भश्वावन्तरथिन५४,१४,११२ अस्या जनताया९१,४८४ अश्विना गोभिरिन्द्रियम् ३,११,३३ अस्य देव प्ररिरिचे ४,१२,४१ आश्विना धर्म पिरत ५४,९, ३३ अस्य विशे मा ४,९,१४२ अश्विना नमुचे सुतर ३१११६ अस्वप्नजस्वरणयः४,११,१२१ अश्विना भेपज मधु ३,११,०१, अह केतुना जुषवार४,९,१२६ अश्विना यज्ञमागत ४,१०,१८२ अहनहि पर्वत ४,१४,१८९ अश्विना हविरिन्द्रियम् ३,१९,२४ भहन वृतर वृनतर५४,१०,७२, भश्विभ्यां चक्षुरमृत ३,११,८१ २४,१८२ अश्विभ्या पिन्वस्व ४,९,११० अह परस्तादहम् १,३,७४ अश्वेन वै देवा अन ३,१,३ महानि श भवन्तु ४,९,२४४ अपाढ युत्सु पृतनासु ४१४,२ अहान्यने हविरास्ये ३,१२,३६ अपादासि सहमाना०,७,२१९ अहिरिव भोगे पयेति ३,१६,४५ अहोराने ते करपेताम् ४९,२१९ भष्टमीमनुहोन् १,८,७ अष्टौ पुत्रासो अदिवे ४,६,५८ आकरे वसोर्जरिता ४,१२,५९ असण्याता सहस्राणि २,९,४३ आफूत चाकृतिश्च १,४,६९ असबाधा या मभ्यतो ४,१४,१५७ आफूनमग्निं प्रयुज२०७७१ असत्र सुवीर्यमुत ४,११,५२ भाकूत्यै प्रयुजे अग्नये १,२,१६,३,६,३ भसवे स्वाहा वसवे ३,१२,१३ भा कृष्णन रजसा४ १२,१७०।१४८३ असा अमुष्य पुत्रो २,६४२ भागन्दय बलमोजो ना ३,१६४८ आफम्य वाजिन् पृथिवीम २,७,२१ असुन्वन्तमयजमान २,७,१४५ आबु ते रद पशु १,१०,२२ असुराणार वा एपु ३,८,१ आगरय वान्यध्वानर २,७,०० अमृङ्मुखो रुधिरेग ४,९.२२० असौ ते पशु.४७,१८ मामविष्णवमेकादश१,४,६८,२९,७१ असौ यस्ताम्रो अरण २,९.१९ आग्निमारत चर०,१८ असौ योऽवसर्पति २,९,२० मा नेयमजमालभेत २५.५ असो वा आदित्य. २,५,१० अस्तनाद् घामृपभो १,२,३९,३,७,१३ / आग्नेयमष्टाकपाल २,२,२९,३.१,२२, ४.२० अस्ताव्यग्नि गा५०,७,१९७ अस्तु धौषट् १,४,५०१ ४,१,६८ आग्नेयोऽशकपाल: १,१०,१.२,२.९ श्रा घा ये अग्निमिन्धते ४,१२,१४९ अस्मा इदु प्रभरा ४,१२,५६ भा चर्षणिमा वृपभो ४,१४,२७३ असा उ वे महि महे ४,१३,५६ आदि वा छन्दो १,६,१४१०२ अस्माकम मघवासु ४,११,२१ श्रादेचा ते मार्षम् ४,१,१४ ·[५२०] समापणी-महिना-मन्त्रा भाजयन्ति सान्वेषा ३,१६,४६ आ नो मित्रावरुणा १,११,६५, १४, | आया मित्रावरुणा ४,१४,१३९ आयाहि तपसा ४,१०.६१ आ जात जातवेदसि ४,१०,६८ भाजुहाना सुप्रतीक २,१०,६३ आयाहि मुपुमा २.१३,५९ मा नो यज्ञ भारती ४,१३,१९ भाजुदानस्य सपिपः २,१३,५६ आ नो याहि तपसा ४,१०,६२ आयुः पाहि प्रजा पाहि ४.६१० भाजुबाना ईच्यो वन्द्यक्ष ४,१३,१४ भा नो वागो महे तने ४.१४,२१ आयु देव सरस ९४,१२,९७ भाजुद्वाना सरस्वती ३,११,१५ आ नो विश्वा आस्का ४,१४,१४५ आयुर्धा भन्नेऽस्यायुमें १,५,५० आ त भन सोधवसे २,७,११५ मा नो वारेभिर्जमिता ४,१४.११७ आयुर्धा असि धुवा ४,६.३८.४९ भात न इन्द्र वृत्रहन ४,९१,९७ आ नो वीरो जापा १२,६६ आयुमै दा बों मे दा ४,२.४५ भाते भान इधीमहि २,१३,४३ आन्त्राणि स्थालीमधु ३,११,७८ आयुमें यउ १.८.१४ मा मह इन्द्रोत्युप्र ४,१२,७७ मान्यं दिवो मातरिश्वा ४,१४,२७० आयुवै ध्रुवस्तमुत्तमं ४.६.३३ आ ते महो यो जात ४,१४,१६८ भापतये स्वा गृह्णामि १,२.५३ आयुपे स्वाहा प्राणाय ३,१२,११ भा ते शुष्मो धूपभ ४,११,९५ आपनाथ महिना वृष्ण्या ४,१२,१०२ | आयुधे हिंकुर ४,२,३० मा ते सुपर्णा अमिनन्त ४,१२,१४१ । आपस्त्वामाश्विनौ स्याम् ४.१,१३ आयुष्मान्भवति ४,२,२३ भारमन्नुपस्थे न वृक्स ३,१९,८४ भाषणानो विज्ञहता १,४,२७ आ ये तन्यन्ति रश्मिभिः ४,११,७१ भा वा जिम मनसा २,७.२५ भापो देवीः प्रतिगृ गीत २,७,१२३ आयोवा सदने २,०,३३ आ वा ब्रह्मयुजा २,९३.६० आपो देवी: शुन्धत १,२.१ भाराच शतुमपयाधस्व ४,१४,६७ भावा वहन्तु हरयः २,९.१ आपो देवीधुतमिन्या २,१३,१२ आर्यमा यावि धूपमः ४.१२,११३ था वाहामन्तरभूः २,७,१०१ आपो देवीहती. १,२१२ आवर्तमानो भुवनस्य २,१३,१०८ मादित्पश्याम्युत २,१३,११ आपो मा मातर. १,२,५ मा वारस्थो रोदसी ४,१४,१२७ मादित्यः शुफ उदगान् ४,१४,२०८ आपो ह यन्महती: २,१३,११६ का वा एष प्रजापतये ३,५,१ भादिस्य गर्भ पयसा २,७,२३९ आपो हि प्ठा मयो २,७,५९, १३, भा वाचो मध्यमद् २,१२,१८ आदित्यानामवसा ४,१४,१९८ भा बामुपस्थमगुहा ३,८,२० मादित्या भाग५ व: २,२,१ आ वो मित्रावरुणा १,१४,१६२ आप्यायस्व स ते ४,१३,७१ आदित्या वा इत उत्तमा ४,६,५६ मा वायो भ वायुं ४,१४,२५ भाप्यायस्त्र समेतु ते २,७,१९५ आदित्यनों भारती ३ १६,२४ मा वायो भूप शुचिपा १,३,२० मा ब्रह्मन्ब्राह्मण ३,१२८ आदित्यो देव उदगात् ४,१४,२०४ माभिः स्पृधो मिथती ४,१४,१६९ भावाहितमावाहित २,९,५८ आ देवानामपि ४,१०,५९ भाभिष्ट अद्य गीभिः २.१३,५४ मा विश्वत. प्रत्यक्ष २७,२६ भा देवो यादि सविता ४१४,८० भामनस्य देव ये २,३,५ आ विश्वदेवः सपति५४,१२,१६९ माधीतं चाधीतिश्च १,४,७३ भामयाविन याजयेद् ४,३,६ आविटयो वर्धते ४,१४.१०७ आ नः प्रजा जनयतु २,१३,१९७ आ मा वाजस्य प्रसवो १,११,१५ आ नहणा वृत्रहभिः ४,१३,६० आ न एनु मनः पुन. १,१०,१९ आमाशिषो दोहकामा १,४,६ भा वेधस नीलपृष्ठ ४,१४,४७ भानुष्टुभेन छन्दसा २,७,११ भामूरज प्रत्यावर्तयेमाः३,१६,४९ भावो देवास ईमहे १,२,२०,४,१४,३० आ वो यन्तूदवाहामो ४,११,७२, भानो अर। रयि भर ४,१२,१०६ मा यः हस्ते न ४,१०,६६ १४,१५५ आ नो अग्ने सुचनुना ४,१०,१३१॥ आय गौ पृश्निरक्रमीद् १,६,६ आ वो राजानम् ४.११,११० श्रा यदिपे नृपति तेजा ४,१४,२१३ नाशीनां जर्जमुत ४.१२,७४ भानो गहि सरयेभिः४,१४,२२५ आ यद् दुवस्याद् दुवसे ४,११,९२ आशुः शिशानो वृषभो २,१०,३४ मा नो दिव.४.११,६२, १४४३ श्रा यवर. सुदानवो २,४,३० भाशखिवृद्धान्तः २,७१२ मा नो दिवो बृहता ४,१०,१६ आ यस्ततन्य रोदसी ४,१३,५७ आश्रुतिरुत्तरतो ४.९,५७ मा नो नियुद्भिः ४,१४,२६ आ यरिमा वासवा ४,१२,४३ आ समुन्दा अचुच्ययुः १,३,९८ ·वाणी-साहिता-मन्त्राणां . इति मित्रायैदेना ३,१,१२ इति शृतप्राय ३,१०,१० इति य एत्र देवा १,४,३७, ३,८,२१ - इति श्रद्धाले ४,४,१६. इति यजमान ५ वा ३,९,२० इति सवत्सरो वै २,१.२१ इति यजुर्वदेन १,८,२५ । इति स चतुर्थमिन्द्रियस्य १.९१० इति यजुबैर युज्यन्ते ४,१,५४, ९४ | इति स तृतीयमिन्द्रियस्य १.९,८ इति यजुमति करोति ४१,५२ इति स तृतीय बभूय ४,६४१ इति यज्जुहोति शान्तिः ३,४,१७ इति सत्यमाहेत्य २,४,१८ इति यज्जहोस्यात्मान५३,४,१५ इति स विभागं बभूव ४,६,४३ इति या प्रेष्यति ४,५,४ इति स पञ्चममिन्द्रियस्य १,९,१२ इति यज्ञो वा भात १,०७० इति स पुरे उद् ४,६,४५ इति यज्ञो वै विष्णुः ४.१,२६,३० इति सभामदः पादौ ४,२,५७ इति यदेयाः योनिमति ३,४,९ इति समावच्शो १,१०,२४ इति यदोदनपचने ४,१,७५ इति समुद्रो चै कामो १,९,१६ इति याब प्राचीन ३,८,१४ इति सवितृमसूत ४,१४७ इनि य३द्वोहीति ४,१,३४ इति स पडमिन्द्रियस्य १,९,१४ इति य द्विप्यात्त५२,२,१८ इति सादयति १,८,१७ इति यवानेकविशति ४,८,१२ इति सादयत्या १,८,१५ इति यावद्यावदेवम् ४.१,१५ इति सादयेद् ४,६,११ इति योऽस्य नियः स्यात्त५२,२,२० इति सा सह वषटकारेण ३,६,१५ दवि यो दवाना५४,१,४४ इति मुपदैवैन५१,८,५१ इति रक्षसामपहस्य ४.१,४२ इति सूमो वै नामासुर ४,२,६४ इति स्यन्तरस्या २.३,२५ इति सोऽधमिन्द्रियस्य १.९,६ इति रयिमेवास्य ४२.४६ इति सोऽयत्रीद् ३.८.९ इति स्यैवैना ४,२,७४ इति मोऽवेदस्ति २,४.८.१२ इति स्वादना ४,१,५ इति सोमपीथेन ४.६.६१ इति रेवतीमनग्य २,३,३३ इति स्विप जाताम् ४२,५३,६१ इति वर्थ एकास्मिन् ४,६,५२ इति वा निर१,८.६ इति बनो या आपो २,१,१३ इति इन्यवाहमवैनम् १.६,४७ इति वरगमेवनमः३,७,१४ इतीन्द्रव गैवास ०,१.११ इति वरणसवो वा ४,४८ इतीन्द्रस्याहैन५२,४४ इति यपदकरोति १,२०,४३ इतीन्दिय वा इन्द्र ३,१०,२२ इति वाय गायत्रो १,४,६५ इतीन्द्रो वृत्रमप्स्वध्यह५३.६,५ इति वाग्वै सरस्वती ३,१०,२० इती एव प्रथयति ४,१,५९ इति विश्यपु वा ४,२,४४ इतीयर या अदिति: ४,१,८२ इति विश्वदर्शयो ४६,५४ इसीय वा एपेमा ४,२.१४ इति पाजपा अचम् २,३,३१ इतीलान्दा हि पशव ४,२,४३ इति यरूपस्या २,३,२९ | इतो जज्ञे प्रथम १.६,९ इति मतदानस्प ३,१० । इप्तिोगले तेज २२,१६ इति वावरीमन्च्य २,३,३५ । हत्यग्निव वमुमान् ३,१,९० इजिगुमपानं निरम ४,६१३ | इत्यपिन सा देवताः १,४,६७ इत्यछावाकाय ४,६,२५ इस्ययुगानं ४,६,६ इत्यध्वयुः पुरो वाच५३,६,१६ इन्यनिशितावहता:४,१,७७ इस्यपश्चाद्दवान ३,९,१४ | इत्यपिदयात् ४,५,१६ इस्यन्वादोशन्तो हि १,१०,४४ इत्यभिचरनसादयेत् ४,५,१८ इत्यभिनिदध्याद् ४,७,२१ इत्यभिमन्येत १,०५६ इत्यररुब नामासुर ४,१.६२ इत्यविदो यशा३मिति ४,५,७ इायवेक्षेत १,८,११ इत्यध्यायुकोऽध्वर्युः ४,१,३६ इत्यश्विनी यै देवानां ४,११७ इत्यसुरा माहयन् २.१,१७ इत्यस्सिन्दावनमेत १,८,५८ इत्यस्यामूर्जमदधात ४,१८० इस्यहोराने वै १,५,६६,७७ इत्याग्नीमाता ३.८,२६ इस्याज्यधानी९४,१,७२ इत्यात्मन्यज्ञस्य ४,१,९२ इत्यादिस्यान् वा २.२,४ इत्यायुरेवास्सिन् ४,६,३९:५० इत्याशिधर्मवाशास्ते ४,१,४९, ७,७ इरयाससमभि ४.१,१९ इत्यास्थानादेवन ४,६.३७ इत्याद वह तेन ४,१,६७ इस्याह तन होत्रा १,८,५ इस्याह भस्म त्वा १.५,६८ इत्याह यशो चे ४,१,५७ इत्याह रक्षसामपहत्या १,४,४४ इत्यायनीय १,५,७० इत्याह विमुक्त्या एवं ४,६४ इश्याइयत्तता ४.२,२ इत्युत्तमो ह चेतयति ४,५,२५ हायुद्वदति वा आ६३.६.२० इस्युपभृतम् ४,१,६९ इत्युपरिात् ३,१०,७ इस्युपरिष्टादनु १,७,१८ इस्पूजन यजमाने दधाति ४,१,३० ·यणानुक्रमसूची। [५२३] इत्युक्सामे वा ३,१०,१६ इन्द्र सुत्रामा स्वव ४,१२१२० इन्द्राय वन्दस्य १,२,८० इस्युक्सामे वै सारस्वता १,८५३ इन्द्र मुत्रामा हृदयेन ३,११,७७ इन्द्राय दवे या इवि.४.१.१ इत्यूग्वै विज्ञात साम १,४,७६ इन्द्र एपा नेता २,१०४१ इन्द्राय वाहताय २,३२६ इस्पभस्य कर्ण ४,२,७६ इन्द्र दुर कवयो ३,१०,५ इन्द्राय मन्युमते २,२,३४, ५,१० इत्येतान्येवावरुद्ध १८,४९ इन्द्र नरो नेम० ४,१२६७ १४,६३ इन्द्राय राध-तराय २,३२४ इत्येताम्य एवैन २,५,८ इन्द्र मरुत्व इह पाहि १,३,५५ इन्द्राय रैवताय २,३३२ इस्येता यै रुद्रस्य १,८,२३ इन्द्रमिदाथिनो २१३२६ इ-वाय पाच उदत १,११,१६ इत्येते वा एतस्य १,८,४७ इन्द्रमिद्धरा वहतो १,३,९२ इन्द्राय रानाय २,३,३० इस्येव घूयात् ताव ३८,३ इन्द्र वाजेपु नोऽव २,१३,२९ इन्द्राय वरूपाय २,३,२८ हस्येवाह चतुर्वत ३८,६ इन्द्रवायू इम मुता १,३,२२ इन्द्राय शाफराय २,३,३४ इस्यप वाव स उपा" १४,६,५९ इन्द्रवायू सुपशा१,२१,२१ २,२,२४ इन्द्राया होमुचा २,२३०,६५, इस्यडी वा इमा. १,५,५३ इन्द्रसरस्वानभिमाति०४,१४,१७२ इत्योपधीनामहिसायै ४,१,१३ इन्द्रस्य नाडाऽ देत्या ३,१५७ इन्द्रायाक्दते व २,२,३९ इदुवों अग्निना २,३१६ इन्द्रस्य चपालमसि १२९५ इन्द्रायेन्दु सरस्वती ३,१११४ इदरवामास्ये इवि. ४,१२,१ इन्द्रस्य स्वौनसा २७,२१२ इन्द्रावरणा युवमध्याय ४.१२,८४ इन विष्णुविचक्रमे १,२,६३, २७, इन्द्रस्य नु वीर्याणि ४,१४,१८८ इन्द्राविष्णुभ्यो या ४,६३० २२६ ४,१,७४ १२,२१ इन्द्रस्य मन्धे प्रथमस्थ ३,२६,७२ इन्द्राविष्णू "दि ४,१२ १२० इद श्रेयो मन्यमानो २,१३,७९ इन्द्रस्य रूपमृपभो ३,१९८३ इन्दाश्विना मधुन ४,९१२४ इद हविः प्रजनन ३,११,१०३ ! इन्द्रस्य वनाऽसि २६,३१ इन्द्रियाणि शतकता ४१२,४. इद क्षर दुष्टरमखोजो ३१६,५५ इन्द्रस्य वनो मरुताम् ३१६४० इन्द्रण मन्युना १,३,३७ इन्द्रस्य वृष्णो जनिष्ठा ४१४ १८४ इद ते हन्य घृतक्त४१२१८५ इन्तम प्रवर नय २१०,३० इद चावापृथिवी ४,१४९० इन्द्रस्य वृष्णो वरुणस्य ०,१०४२ इ दोऽस्म भवतु बत्र ४,१४,९० इद नमो वृषभाय ४१४,१९६ इन्दस्योऽसि प्रतापत ४९,१४ इन्द्रा जयति न ,१२७२ इदमददादभस०४१४१०१ इन्द्रस्यापूर ३,१०२१ इन्दा दधीचा स्थभि २,१३,०३ इदमहममुमामुप्यायण ४,६५,७,१२, इन्द्रा इद्या. सचा २,१३ २८ इन्दा दीर्घाय पक्षमा २.५३२७ १४६७,२०.९,३४-३६ इन्द्रा भापधीसनो ४ १४,७० इन्द्रो देवाशम्पर०४,२४,१८३ इदमहममुष्यामुप्या २,१,१०,६४, इ-मामिभ्या स्वा ४६२४ इन्द्रा दवानामधिपा १४१७२ ६,३३,६४,५,१५,१७६,३४ इन्द्रानी भव्यधमाना २८९० इन्द्रा चौर३म्युन ८.४,९० इदमहमादिस्यान् २,२,३ इद्रामी आगत सुत १,३,११ इन्द्रा बभूव प्रागा ४,४,९९ इन्द्रामी नवति ४१०,१२५ इदमह मां चामु २,२,१७, १९ इन्द्रा पल रहिवार ४,४८ इन्द्रानी मित्रावरुमा ४,१४,२४४ इन पितृभ्यो नमो ४,१०,१३९ इन्द्रानी रोचना दिव १०,१०, इन्त्री भूतस्य मुनस्र ४,४,९० इन्दु दक्ष परिददाद् ४,९१८२ इन्दा मदाय वावृध द.१२,२८७ इन्दुदक्ष श्येन अवावा २,१२,११, इन्द्रो य३५ वधपन ४८ इन्द्रा-या पक्षतिः ३,१५.५ ४,९,१८५ ६ दो यातोशमिवस्य ४.१० इम्बर वयः शुनातारम् ४१०,१४९ इन्द्रागी पस्या ३,८,३,४,१२,०५ इन्द्रो राजा जगन,१९,२३ इन्दा नु पूषगा यय९४,१२१६३ इन्वर विश्वा भवीवृधन्२,१०,५१ इन्द्रो वृत्र नग ४,८९. इनाविभ्यो र ४,२,३० इन्द्रर यो विश्वसरि ४,११,९४ इमर स्तुहि पनिगर४,२४,२७४ इ-दायरानुष्ट१,११,२८ ३०, ३१६२२ हया श्रमगर १४,९७८ इन्द्राय पृयमानम३३९ इन्द्राय वा युदत १,३४३ इम पृमन्त पपुरि ४,१४,९३ मास दामने रुव २,१३३६ इन्द्राय वा मुपुत्तन १,३११ येनार,२,११ ·[५२४] मैत्रायणी-सहिता-मन्त्राणां । इन्धानार का सत्तर हिमा १,५,२० इपे स्वा सुभूताय १.१.१ उत श्रवसा ४,९,३० इन्धानो अप्ति वनवद ४,१४,१३६ इपे वोपावीरस्युपो १,२,१०१ उत साऽस्य द्रवतस्तु १,११,१४ इम य५ वर्धयन् ४,१४,१८१ इषे पिपीहि ४,९,१३५ उत्त साना सरस्वती ४,१४,१८ इम- यज्ञमश्विना ४,१२,१८३ इसे राये रमस्व १,८,४८ उता नो मित्रावरुणा ४.९.१९६ इम यनमिद - वचो ४,१२, १३७, : पोऽसि वेषोऽसि १,६.५३ उतन५ विश्वा भूतानि २,९,२१ इकर्तारमध्वरस २,७,१९४ उत्क्राम महते सौभगाय २,७,२३ इष्टाहोत्रीय साम गाय ४.९,२८७ इम यम प्रस्तरमा ४,१४,२३२ उत्तानाय स्वाङ्गिरसाय १,९,१३ इम स्तोममईते २,७,४३ इष्टो यज्ञो भृगुभि १,४ १०,२,१२,१५, उत्तिष्ठ वृहती भवोर्वा २,७,७२ इम नो यज्ञममृतेपु ४,१३२८ इह स्वष्टारमप्रिय५४,१३,७२ उचिष्ठ ब्रह्मणस्पते ४ ९,४,१२,१६ इम् इम् इम् स्वर्ण:योति. ४,९,२२६ इह त्वा भूर्याचरेद् ४,११,११८ उत्सन्नयज्ञो वा एप ३,२,११ इममु पुधमसाक५४,९.१९१ इह प्रजा विश्वरूपा ४,२,६६ उदफमीद दविणोदा २,७,२४ इम मा हि५सोद्विपाद २७,२४४ इहह ३. स्ववयसः ४१०,८२ उदप्न तव तद् १.६,३ इम मे देव सरित २,७,८ इहैव क्षम्य एधि १८.५७ उदप्ने विष्ठ प्रत्यातनुष्य २.७,२०७ इमं मे वरण४,१०,४९,१०४११४,२५२ इहैवाने अधिधारया २,१२,२८ उदमे शुचयस्तव१,५,१४, ४.१२,११५ इमममा भायुषे २,३,१७ | ईडानो वहिन मसाग्नि५२१२,३८ उदपुरा नामास्यनेन २,८,३१ इमा जुदाना युष्मदा ४,१४,४४ इडितो देह रिवी ३,११,३ उदभुतो न वयो ४,१२,१७१ इमां धिय५ शिक्षमाणस्य १,२,१५ इंटे अग्नि रिपश्रित ४११,३६ उदर वृत्रः पाप्मा २४१६ इमान्मे मिनावरणी १,५,६२,६५,७६ / ईडे अग्नि स्ववस ४ १४,१५० उदस्थाद्रोजिदश्वजिद्२,७,१६२ इमामगृ गन ३,१२,१ इत्यासि वन्यश्वासि ३,१६,१९ उदस्य शुष्मानानोः ४,९,२०८ इमामिन्द्र हस्तच्युति५२,७,२६३ ईशाना वार्याणाम् ४,९,२४९ उदह प्रजया पशुभिः१,८.१२ इमा रुद्राय तबसे २,९,३७ इशानाय परस्वता ३,१४,१० उदायुपा स्वायुषो १,२,३७ इमे तुरं मरतो ४.१४,२६६ ईशानाय महुति५ यस्ता ४,१४,१८ उदीची दिक् शरहतु २,७,२५२ इमे हिरण्यवर्णा २.९.५६ उक्षाप्राय वशानाय २,१३,९४, ४, उदीरतामवरा ४,१०,१४० इमो अग्ने बीततमानि ४.१०.२४ २१.११२ उदीरयता मरुत: २,४,३१ इमो वे पक्षा अजरी २,१२,१० उक्षा समुद्रे अरुणः २,१०,५३ उदु तिष्ठ स्वध्वर २,७४८,४.९,१९९ इमो देवी जायमानी ४,२१,४२ उसा कृणोतु शया २.७.६६ उदुत्तम वरुण १,२,११८,२,७.१०२, इयर विस्मृधियंत ४,१०,०० उन पश्येद्राष्ट्रभृत् ४,१४,२५१ ४,१०,१०६६ १४,२५४ इय ५वै कबूवार ३,७,३ उग्रश्च भीमश्च ४,९,२१३ उदुत्तममस्त-नाद् ४,१४,३९ इस गुमेभिर्विममा ४,१४१०३ उमा दिशामभिभूति: ३.१६,५२ दुत्त मधुमत्तमा १,३,१२० इयत्यम नासीदतो ४,९,११ उशुष्मा मोषधीनां २.७,१७५ उदु त्य चित्रम् ४९,१८९, २०१ इयदस्यायुरख्या २,६,३५,४,४६ उध्यस वनस्पते १.२,७६६४,१३,३ / उद् त्य जातवेदमं १,३,१०० इस ते शुक्र वरिदर १,२,३० उत मा व्यन्तु देवपानीः ४,१३,७५ अदुवा विश्वे देवा २,७.११८,२०,४४ इयमेव साया प्रथमा २,३,७३३ उत देवा अवहित ५,१४,३१ उदैनमुनर नया २,१०,३१ इरज्यलझं प्रथय५ २.७,१९१ उत नोऽधुंध्या १,६.३३ उदेनमुत्तर नयेवि ३.३.१० सती धेनुमती १,२,६४ उत नो देव देव ४,११,१२८ उदेपा पाहूनति २,७,९० इससन्दा ४,२,४२ उत नो प्रझन् इविप४,११४४ दाभक्ष निमाभश्च ३,१.४० इलादे १.२५ उत युवन्नु जन्ता ४१०६५ उद्बुध्यस्वाने प्रति २,१०,२२ ६ष अजें पिपीहि ४,९.१३९ उत माता महिपमन्व ४,१२,१३० उनका स्थ१.८,१० पमूनमहमित २७,१८७ उनमेनग्न मुरतेम ४,५,८ उनिस राइः ४,४.१ ·मैत्रायणी-संहिता-मन्त्राणां , . एष व स्तोमो मरुत ४,११,९३ कल्पेता द्यावापृथिवी १,६,३७, २८, कृष्णशीपग्नेियो ४,७,१५ पुष वनस्तेन में २,६,४० २५,२८ कृष्णा भौमा धूम्रा ३,१३,१५ एष वै प्रजापती १,६,४३ कवयो न व्यवस्वती ३,११,१७ कृष्ट वपति कृष्ट ३,२,७ एप स्य बाजी क्षिपणि १,११,१३ कस्वा सत्यो मदानां २,१३.६७४,९. | केतुं कृपबनकेतवे ३,१६,३० केनेस्याभ्यो ब्राह्मगाभ्यां ४,८,३ एषा युष्माकं पिवर १,१०,१४ कस्य ब्रह्माणि जुजुपुः४,११,०० | कादमधु वपते ३.१.२ एयू पु प्रवाणि ते ४,१२,३ काण्डरकारद्वारप्ररोहन्ती २.७,२१४ केशिन वेदाभ्यं गन्धर्वा १,४,६० एन्द्रमेककपाल २,२,३३ कामं कामदुधे धुश्च २,७१८८ को भद्धा वेद क इह ४,१२,१९ ऐन्द्रमेकादशकपाल २,१.९ कामो हविषा मन्दिष्टो १,२,२६ को पप युक्त ३,१६.६९ ऐन्द्राग्नमेकादशकपालं २,१११,६,८ काम्याय म्बाहा ४.२,००० को नु वा मित्रावरणा५,१४,१४१ ऐन्माबाहपश्य, २,१,२२ काय साहा कसै स्वाहा ३,१२७ को न्वन मरुतो मामहे ४,११,९१ ऑ श्रावय १,४,४८४,२,६६,९. | काय गत १,१९,९ को विराजो मिथुनरवं २,१३,७२ का स्विदासीत् पूर्ववित्तिः ३,१२,२७ | ऋतुं देवानां महिमा २,७,२३२ भोजसे गलाय वोधछे १.६,१८ कि स्विदासीदधिष्टा २,१०,१७ ममधमग्निना नाकम् २,१०,५६, ओजस्वदस्य तिस्विप १,३,८८ कि स्विदनं क उ स २,१०,१६ ३,३,११ मोजिष्ठ ते मध्यतो ४,१३,३२ कितवासो यद्भिरिपुर्न ४,१४,४० फोहर वः श! ४,१०,१२२ ओजोऽसि सहोऽसि २,१.२० कि बाह्मणस्य पितरं ४.८.२ त्यानि नौ सस्या ४,१४,१२५ भोभे मुश्चन्द्र विश्पते २,१३,२२, किमित्ते विष्णो परिचयं ४,१०,३१ क्वस्या को मरुतः ४,११,८४ ४,१२,११२ कुतस्त्वमिन्द्र माहिनः ४,११,८१. क्ष धारय ४,९,१४३ ओमासश्चर्षणीतो १,३,५३ कुत्राचिद्यस्य समृती ४,१२.८८ क्षत्रस्य योनिरसि २,६,२५४,४,३ भोमिन्द्रवन्त: प्रचरत ४,९,४५ कुम्भो वनिप्छु निता ३,११,७९ क्षणाग्ने स्खेन २,१२,२९ भोपधयः प्रतिगृ गीत २,७,५६ कुरुत इति याना ४,२,६३ क्षपो राजन्नुत रमनाग्ने २,१३,५१ भोपधयः प्रतिमो २,७,५७ कुर्मस्ता भायु.४,१४.२२६ क्षेत्रस्य पतिना क्य५४.११,११ घोषधया उपमा १,२,२७ कुलायिनी घृतवती २,८,४ खड्गो वैश्वदेवः ३,१४,२१ ओषधीरिति मातर २७.१६९ कुवलसक्तुभिराश्विन २,३,४८ गछ त्वं भगवान् २,९,५७ भोपधे वायवैन : १,२,२,९०,११०, | कुवित्सु नो गहएये ४,११,१३८ गणानां त्वा गणपवि५३,१२,३१ कुविदड्ग नमसा ये ४,१४,२० गयरफानो अमीवहा ४,१०,९९ औरंभृगुवम्शुचिम् ४,११,६७ कुविदङ्ग नाना हि याम् ३,११,५५ १२,९८ कुविदा यरमन्तो १,११,३१, २,२.४ गी अघोपधीनां २,७,१२५ क इदं कस्सा भदात् १.९,१५ ०,३,१२,३८. गों देवानां अनिता ४,९,८६ फ: स्विकाकी चरति ३,१२,२५ कुहूमहः सुकृत५४,१२,१५७ गवयमारण्यमनु ते २,७,२४५ ककुभर रूप वृषभस १,३,९९ कुहूर्दवानाममृतस्य ४,१२,१५८ सायनं उन्द्रो अनु १,३,१२२ कण्या इव भृगवः १,३,१२१ कृणुष्व पाज, प्रसिति२,७,२०४,४,११, गायत्रमसि ४,९.११५ कदा चनः प्रयुटस्युभे १,२,७१ गायत्री छन्दः प्रप४,९,४० कदाचन खरीरमि १,३.६९१५,४१ कृत्तिका नक्षत्रम् २,१३,१०३ गायत्री त्रिपुर जगती ३.१२,३३ फद्धिष्ण्यासु वृधमानो ४,११,१११ कृस्वाय सा महीमुखा २,७,६८ गायत्रोऽसि ४,९,२१,७२ कमु घिदस्य सैनयाने. ४,११,१३३ कृषि मुसस्थामुकृपे १.२,१८ गायत्री देवाना५४.७.१ कया न श्चित्र २,१३,६६, ३,१६,६८० | कृष्णावा आग्नेया: ३३१३६११,१४, | गिरा वो न संभूतः २,१३,३२ ४,९.२५० १६,१७,१९,२० गीभिर्विप्रा प्रमति०४,१३,६२ नया शुभा मययमः ४,१९,७९ कृष्णं नियान हरयः ४,१२,१४० गृभा सुपर्णः कुगपं ४,१,२२१ ·वर्मानुक्रमसूची। [५७ गृहमेधासा आगत ४,१०,११७ चि देवानामुदगा १,३,१०१।४,१४, | तरवि शश्वन्तो ४,१०,१२४ गोत्रमिदं गोविद २,१०,४० व भायजन्त द्रविणा २,१०,२५ गोनामैः सङ्गया ४,२७ चिदप्ति ४,९.६१, २१० तचक्षुर्देवहितं ४,९.२२२ गोभिर्न सोममश्विना ३,११,२३ चिदसि तया देवतया २,७,१३९ वचतुर्मुखाय विद्महे २,९,७ गोमं भविमं अश्वी १,४,२५ चिदसि समुद्रयोनिः ४,९,१८४ तच् शशोरावृणीमहे ४,१३,७२ गोपदसि प्रत्युष्ट५१,१,२ तु वा वाक् ४,९,३७ सालनाय विद्महे २,९.११ मास्वाकृन्तन्मयसो १,९,११ छन्दस्वती उपसौ २,१३,७४ ततो या सोमोऽस्यरियत २४३ मावभ्यः स्वाहा ४,९.१४६ छन्दारसि चै यज्ञाय २,५.९ तत् करायाय विद्महे २.९,६ प्रीमेण ऋतुना ३,११,१२५ छन्दासि वरुणस्य २,३,११ वत् कुमाराय विद्महे २,९,५ जगृह्मा ते दक्षिणामिन्द्र ४,१४,६४ वत् केशवाय विद्महे २.९,८ धर्मः शिरस्तदयम् १,२,३५ २०८ वत् परमारमाय विद्महे २,९,१३ धर्म या वेऽन्तरिक्षे ४.९,१६० जवाभ्यो पदयां ३,२१,७.१ वत् पुनरपिदधाति २,६५ धर्मयाते दिवि शुग्या ४,९,१५९ जनस्य गोपा अजनिष्ट २,१३,३७ वन् पुरुषाय विप्रो २,९३ धर्म यांते पृथिन्या९४,९.१६१ जनिष्ठा उग्रः सहसे १,३,५७ उत् प्रजापविरुदा ४,२,२२ धर्मस्य यज ४,९,१३२ जनियहि जेन्यो अप्रे २,७.४१ वायसराय विभ २,९.१२ घाय शंक्ष्व ४.९.१०६ जरि चेतीदभिशिपः ४,९,१९८ anा यामि मलगा ३,७,१६१५,१४, धमैतसेऽसमेतत् ४,९,१७६ जागतमसि ४,९,७४ पृवं च वै मधु च ४,१.७३ जागतासि४,९,११७ द्वधा याम्पमिना ४,१०,५० पृतं न पूर्व नगरपा. ४,१२,१२१ जागतोऽसि ४,९,२३ तत्सवितुर्वीप्यं भग ४,१०,७७ घृतवती भुवनानाम् ४.११,३४ जातो जायते मुदिनाये ४,१३,७ वामु वो मित्रावरुया ४,१४,१४२ घृतवन्तं कुलायिनः१,४,२३ जिधर मे भद्र ३,११,३५ वत् सूर्यस्य देयर ४,१०,५४ घृतवन्तः पावक ते ४,१३,२९ जीमूनस्येव भवति ३.११३१ तत् सूर्यस्य भवा भाषा ४,१२,९ घृतस्य पधाममृतस्य २,३,१४ जीवा नाम स्थ का इमं ४८.११ तद सोमाजाप विन हे २.९.२० घृतस्य यजत्येप ४,७,२ अपस्व सप्रथम:३,१०,२,४,१३,२७ / वदश्विना भिपमा ३,११,७४ सदस्य प्रियमभि पायो ४,१२.२५ गृतेन यावापृथिवी १,२,७८,९४,११२ । उपाणा नितिनु २, जुषाणेनान्य भाज्यभागा ३,७,२ सदस्य रूपममृत५३.१२,७३ घवेन सीता मधुना २,७,१६० जुषाणो अनुराजस १,२,८३ वदित्रा उदाज ४.२.१७ मन्ति या एवासोमर ४.८,६ जुपागो बहिरिवाना ३,११,४ वापार विप्र २,१.४ चधुनों धेहि भुपे ४,१२,११६ | जुहमने समाधि ३,१,१ सद् हस्पतिरुवाजतेहा१,२,१८ भुपः पिता मनसा २,१०,२३ जुद्देयनिष्टा ४,७८७ भास्कर विप्रो २.९.१ चतुएंशीयमा ३,७.७ जुएं देवेभ्योप्य १,२,१९४ सहिष्णोः परमं प१र१,२.९९ चतुयावारिशी लोगो२,८,१७ जुष्टो इमूना प्रविधिः ४,१२,२ उनूनपान पुचिमता ३,११,१९४ चोरमदाणा २,१३,७६ जो पायो भूयास १,३,७ वनूनपायमुरो २,१२.३६ घरकारमा प्रयो १,१.२८ ज्योतिपेदिर ४.२,२८ बनूनपात् ५५ मतस्य ४.१३.१२ विठ: परिचित: ३.५,३, ४,१,५१ ज्योतिष्मती स्वासादयामिः,१३,१०३ | वनूनपान से पयो ३.१६१८ चिति जुहोमि मनसा २,१०,६८ उपोतिष्मती. प्रतिमुख २.१३.८४ दंग पर मुम्पो ४,३३,५३ पिपपिसिध १,४७१ ज्योतिष्माभिरवि ४,२,२१ संश मुभर देवा ४,२५० वितिः विसमायर १,९, सुरु तर मधोनीरूपयो ४,१४.०४५ तपस्नु रमनं २,१२,४४ चिरपतिसया पुनातु १,२,८ रसाधो यतयुच ४,१०,७ अवस्नुपम५४,९३,७३ वित्र मादियानामुले ३,१४,२० वसमता ४.२०१६ नैमिमभयो यथा ४,११,१३१ .

·[१३] मैत्रायणी-महिता-मानामा देवीरापः शुदा यूयं १.१,२९ द्वारो देवीरन्यस्य २,१२,४० नम भागुपेणाय २,९,३२ नम इपुकृदयो २.९,३० देवीरापो अपां नपाद्य १,३,५,२,६,१७ । द्विपदा या चतुष्पदा ३,१२,३४ देवीरापो मधुमती. २,६,१८, ४.४.. 'द्विांधाः २,४,९ : नमः सुते निते तिग्मतेजो२,७,१४६ देवेभ्यः प्रातविभ्यो ४,५,११ दे दुहन्त्य मिहोत्राय १,८,२८ नमः स्वरुभ्यो ३,९,९, ११ देवेभ्यो जुष्टमिह ४,११० द्वे खुति भणवं २,३४४,३,११,१०२ | नमः शिखण्डिने च २,९,३४ देवेभ्यो पनपते ४,१३,६३ नमस्त भावाना १,२,१०९ धन्यना गा धन्वनाजि ३,१६,३२ देवेभ्यो वा अनि ३,४१८ नमस्ता आयुधायाना २,९,२३ धर्ना दिवो रजसो ४,९,९० देवेभ्यो वे मनुष्येभ्यः ४,५,१० नमस्ते अन्ना मोबसे ४,११,१३६ धर्षी दिशा क्षत्रमिदं ३,१६,५६ देवो देवानां पवित्र १,३,१५ नमस्ते रुद्र मन्यव २,९,१४.४,१२,१८ धर्णसाय स्वाहा ३,१२,१४ नमस्ते हरसे शोविषे २,१०,८ देवो देवानाममयः ४,९९१ देवो वः सविता २,६,२१, ४,२,४६ धाता ददातु दाशुषे ४,१२,१३० नमे तदुपदम्भिपः ४,२,३८ धाता दधातु नो रयिं ४,१२,१५९ नमो अस्तु रुद्रेभ्यो २,९,५३ देवो व. सवितोपुनातु १११३ धाता रातिः सवितेद १.३,१०७ नमो भस्तु सगो २,७,२०१, देवो को द्रविणोदाः २,९३,४८ धामामि प्रिय देवानाम् १,१,२८३४, नमो गिरिकेभ्यो २,९,३५ देहि मे ददामि ते १,१०,९ नमो दुन्दुभये च २,९.३३ देवी धियं मनामहे १,२२३ धानो धानो राजनितो १,२,११७, नमो नीलकपर्याय २.९.२२ दैव्या मिमाना मनसा ३.११,७ ३,११,१०८ नमो ब्राह्मणेभ्यो २,९,३१ दैव्याय पाने वेष्ट्रे २,१०४७ धारयन्त आदित्यासो ४,१२,१७, १४, | नमो मदिसे क्षुपे २.५,१३ देच्या होतारा ऊम् २,१२,४२ २०० नमो मित्रस्य वरुणस्य १,२,४५ देण्या होता। प्रथमा ४,१३,१८ घिय इन्वानो घिय ४,९.९७९ नमो वाचे नमो वाचस्पतये ४.९,३९ दैय्या होतास भिपजा ३,११,१३९ धियं पूषा जिन्वतु ४,१४,९ नमो हिरण्यवाहवे २,९,२९ दोपा वस्तोनमः १,८३९ धूम्रा वसन्ताय ३,१३.२३ न यजमान रिप्यालि ४.११,५० दोहा च ते दुग्धभृयो १,६.२० धूरासि घर घरन्तर १,२,४१ न यूरमप्यना ३.९.२ यो गठ स्वर्ग रूपः१३१०२ ध्रुवक्षिनिर्धवयोनिः २.८३ मराशश्मा प्रति ३,११,२ घावा नः पृथिवी ४,१०८३ ध्रुवं वा ध्रुवक्षितिम् ४.३,३६ नराश सस्य महिमानं ४,१३,१३ द्यावापृथिवीभ्यां ना ४,९.११८ ध्रुव ध्रुवेण हविषा १,३,४८ नराशश्यो अनिः२,१२.३७ घावाधिवीभ्यार स्वाहा ४,९,१४८ ध्रुवा भसदन्नृतस्प १,१,३३ न वा एतन्नियसे १,२,१०६ पौः पितः पृथिवि ४,१४,१४९ ध्रुवा दिशा विष्णुपल्य ३,१६,६६ नवैते प्रातग्रंडा ४,६.१ धौः समित् ४,९,२२९, २३७ ध्रुवा ३हीय ध्रुवोऽसि २,३,७ नवो नवो भवति ४,१२,३८ घोरसि पृथियामि १,१,८. ध्रुवोऽसि भवक्षिति: १,३,४७ नहि तेपाममा सतां १,५,३३ योरासीत् पूर्वचित्तिरव ३.१२,२८ नाना हि वां देवहित २,३,४३ योस्ते पृष्ठ पृथिवी२,७,२२ नकिष्ट कर्मणा ४,२१,५१ नाभा पृथिव्या. २,७,८५ दसवस्कन्द पृथिवी २,५,६५, नक्तोषासा २.७११४॥ २२८ नाभिमै चित्त विज्ञान ३,१२,६८ नक्तोपासाने सहस्राक्ष २१०,६१ नामानि ते शतक्रतो ४,१२,६२ नापे अन्धसस्पते २,९,३३ नक्तोपासा समनसा २७९४ निक्रमण निघदन ३.१६.१५ उपदादिवेन्मुमुचान. ३,११,१११ नक्षत्राणासकाशाम्मा १.२.२२ निप्राभ्या स्थ देवध्रुव १,३, दुपदे व नृपदे २,२०,९ न त विदाय य इमा २,१०.३० निस्यहोतारं स्वा १,१.३१ वः सपिरामुतिः २,७,७९ न वा अन्यो दिव्यो २,१३,१३ निधायो वा३ निधायो ४,९,२२४ द्वादया मासा. सश्वरसरः३,६,४६ न दक्षिणा विचिकिते ४१४,९९९ निम्रोऽसि ३न्य १,५,४३ द्वारा रानीः साय१,३३ न पुरा सूर्यस्खोदेतोः १,६,५० निर्दग्धर रक्षा इति ४,१५० ७,२०० ·[५२८] गारणी सहिता-मन्त्राणा सम्मरुवा उदाजन्त ४२,२० विग्ममायुधः वीडित५३,१६,८१ निरग्निबंडभिदल ४.१२.१२५ तन्मित्रस्य वरुणस्य ४,१४,५४ तिग्मायुधौ तिमहेची ४,१९,५७ विरह पवते यूपा ४,१२,१२६ तपो योनिरसि २,१३,१५ विभिधी विभाति ४.९.२०० निदेव पृथिवीमेप ४,१४,१२ सपो योनिम्तीति ३,२८ तिम्रस्धा सरस्वती ३,११,२० निर्माधा. २,४,१४ तमायनी मेसि १,०५८ तिलो जितस्य समिध १,३.९५ भोण्यापूर्शप तब जातवेदः ४.१२, समसेरा युक्तयो ४,१०,९५ तिम्रो दवीडा मही ३,१२,१२० तमिदर्भ प्रथम मा २,१०,२८ तिसो देवीपहिरवर २,१०,४३ ग्रीनसमुद्रामसमरसपत् २७,२२४ तमिन्द्र पशव सचा ३,११,२६ तिखो देवी विषा ३,११८ जोरोपना दिव्या ४,१२,८ तमिन्द्रः वामयामसि २, १३, ३०, विसो भूमीरिय५४,१४,३०१ टुभमसि ४,९,११६ ४,१०,१२७, १२,७० तीमाधोपान् कृपचते ३,१६,३७ श्रेष्टुभोऽसि ४.९,२२,७३ तमु वा दध्यपि २,५,३६ नुधोऽति जनधाया १,३.३६ ध्यापकर यजामहे १,१०,२५ वमु त्वा पायो वृपा २७,३७ तुभ्य भरन्ति क्षितयो३,११.१०७ ग्यवयो गायध्ये पत्रा ३,१३,२१, तमो वै स्वर्ग कोकम् ३,३४ नम्बर श्रोतन्यधिगो ४,१३,३१ वर यविष्ठ दाशुषो ५,१३,८७ त पत्नीभिरनुगछेम २,१२,१७ तुम्पर स्तोका धृतश्रुतो ४,१३,३० स्वर सपरमान् पृतनाम ४,१२,६० त प्रानका पूर्वथा १,३,३३ तुभ्येदमम्ने मधु २,१३,३९ स्व५ मुतस्य पीतये ४,१२,१७३ त मजयन्त मुक्रतु ४,१०.७० (तुरीयो यज्ञो यत्र २,१०,५० स्वः सोम क्रतुभिः ४.१४,३ तया देवतयानिरस्वद् २,८,१९ ते अस्य योपणे दिव्ये २,१२,४१ स्वर सोप तनूकद्धयो १,२,८२ सरणिर्विश्वदर्शदो ४१०,३५२ ते आचरन्ती समनेय ३,१६,३४ स्वः सोम पितृभिः ४,१०,१३५ तद अमास आया २७,२०५ तेज:पशूनार हविः ३,२१,८७ स्वः सोम प्रचिकितो ४,१०,१३३ तवेद५ विश्वमभित ४,१४,६५ तेजिष्ठा यस्यारति. ४,१४२१२ स्वः सोम महे भग ४.१०.१३२ ववेमे लोका: प्रदिशो ४,१४,१४ तेजोऽसि तेजोऽनुहि ४,९,१२३ (वसोमासि सस्पति ४१०,२०१३,३७ तस्मा भर ममाम२,७,६१.४,२,२४८ लेन वर्धस पाध्यायस ४,९,१७७ विरह यद्यविष्ठय ४,११,१२९ तस्मै नूनमभिद्यये ४,१११३२ ते नो भयन्ता हवन १,११,१२ व हि मन्यो अभिभूयोजा ४,१२,८० तस्मै विधेम हविया १,२,५२ तेभिवान५ वाजयन्ती १,४,८१ स्व हो अग्निना ४,१०,५१ तस्य ते पवित्रपते १,२,१० ते वै चतुतिारो १,९४ तस्य ते वसन्त. शिरो ४,९,२९७ (वराग्ने प्रथमो ४,१३,१७ ने वैश्वी भूते वृतर १,१०,४० तस्य मा यज्ञस्पेष्टस्य १,४,१५ स्वप सोम नो वसो ४,१२,१६७ ते व पर्यन्तो.बुरसतो १,९,१७ तस्य वय सुमन ४,१२,१२१ स्वतन्तुरुत सेतुरग्ने २,१३,१०६ | तेषावा उभयपामिन्द्रः १,१०,४१ ता, सवितुर्वरेषयस्य२,१०६४ व दूतस्वमु नः४,१०९७ ते हि पुत्रासो अदिते १५,३७ ता वस्त्र नमसा सहा ४,१२,१०९ व न सोम विश्वतो ४,१०,९,७४, ती वृशश्चैवापश्चाभवता ४,८४ ता अस्य प्रशनायुवा ४,१२,११० |तो सह चनुर पद ३,१२,३२ ता अस्प सूददोहस:२,८३ स्व नो भरने ४,११,४८ ता ते धामायुश्मसि १,२,९६ रमनास्य हविषो यज १,२,१०४ व नो अग्ने वरणस्य ४,१०,१०८, वा नासरया सुपेशसा ३,११,३४ प्यान्नु क्षत्रिय अव ४,१२,५ प्रयस्त्रिरशतन्तवो य५१,७५,८,५९ व नो अग्ने सनये ४११,१९ तानि नोऽवन्नु तानि न ४९,४१ ता नो हिन्वन्तु साये ४,२,७१ प्रया देवा एकादश ३,११,६२ स्वमग्ने गृहपविस्व२२,९३,४७ मा भिषजा सुकर्मणा ३,११,३५ गातारमिन्द्रमविता४९,२५३११२,५१ स्वमग्ने ग्रुभिस्वमा २,७.२९ वा वैधदवेन सृष्टा १,१०,३०,३५ निशस्त्रसारा २,१३,८३ स्वमग्ने पुरीभ्यो रयिमान २७१४२ तासामय योनिरय ४,२७८,०२,८४ विशद्धामा विराजति १,६.७ विसग्ने वृहदयो ४,१२,१६५ निवृद्धती पुरस्तात् ३,२,१२ खमग्ने वीरवद्यशो ४,१०,२१ ८७ ·-- दाधिकारणो भकारिप १,५,७,३,१३,५ | दवभ्रुतौ दवघ्या १,२,६० क्षणानुक्रमसूची। स्वमग्ने प्रतपा असि १२,२८४ १०.५६ दमेदमे ममिधर१,३,१७ देवध्रुव देव धर्म ४,९९३ स्वमग्ने मतभृच् ४.११.१०४ दर्शश्च पूर्णमासश्च १४७९ देवश्रुदिमान् प्रवप १,२,३ स्वमग्ने शोचिषा ३.१६,८४ दश प्राचीर्दश भासि ४९,७७ दव मषित प्रसुत्र ११११,२७,७ स्वमग्ने सप्रथा भमि ४,१०,४५ दानव, स्थ ४९१०८ देवा सविता १,१, २२, २,९, स्वमग्ने सूर्यवर्चा असि १,५१८,४९ दा नो अन्त शतिनो ६.४,१२,३१ स्वमपो वि दुगे ४,१४,१९२ दाभि २,१,१६ देश सवितोद्वपतु २,७,७१, ४,९, स्वमिन्दास्यधिराजस्व ४ १२,४२७५ दित पुत्राणाम् १,३२९ स्वमिमा भोपधीः सोम ४,१४५ दिव मो नक्षत्र णि २७१८२ दवस्य वा सवितु १,१२३, २,७२, प भगो ना आ हि ४,१०,२२ दिव सपृचस्पाहि १९७० ३९.९,५११२६२६,१०,७,९३०, स मह इन्द्र तुभ्यः ह ४,११,९८ दिवस्परि प्रथम जज्ञे २७.१०८ ३,८ १२, १३, ६१, ४.१,९,६०, स्व मानेभ्य इन्द्र ४१४१८५ दिवस् थ या पर्यन्तरिक्षाद् ३१६,३९ देवस्प व सवितु १,११८, १.१.५५ त्वया वयसपन्यको ४,११,१२३ दिवा चित्तम कृष्णन्ति २,४,२९ देवस्य वय सवितु १,११,७ स्वया दिन पितरः ४,१०,१३४ दिवि दिव्यान् “इ १,३,४९ देवस्य सवितु प्रसवे १,११६३२ स्वष्टा नुरीपो अद्भुत ३,११,१२१ दिविधा इमर यज्ञम् ४,९,१२८ देवा अभ्योऽन्यस्य ३,७१६ रवा दधदिन्द्राय ३,११,९ दिवि धयस्वान्तरिक्षे २,१३,१४ दवा असुगणा९२३,२३ स्वष्टा परनीभिरनु ४,१४,११६ दिविस्पृङ् मा मा हि.सी. ४९१२० देश ओषधी पक्वासु ४,३,२ स्वष्टा पानीमिरिह नः ४.१४ ११४ दिवो मूर्धामि नाभि २,१२,१२ देवा गातुविदो गातु-१,१,४३ वटा वो भुवनस्य ४,१४,११८ दिवा विमा उत वा १,२,६८ देवा जीवनकाम्या ४,१४,२४२ स्वष्टा वीर देवकाम ३,१६,२५ दिव्यन्य सदन चक्र ४१४८ देवान् जनमगन्या १,४,३१३८ सष्टुसत्री९ वरुणस्य २,७,२४२ दिश एन व्यास्थापयति ४४४ देवा दवेवधर्यन्तो २,१०,४९ वाष्ट्रमन्तवा सपेम ४,९,०८ दिश समित् ४९,२३० २३८ देवा वस या अग्ने २,४,२६ वा, वर्धन्ति क्षितयः ४,१३५१ । दीक्षिश्तोऽयममा ३,६१९ देवा वै नाना यज्ञान १,११,३४ स्वो गावाऽवृणत २,५,१७ दीर्घस्ते अस्त्वकुशो येना ४ १२८२ देवा व सत्रमासत ४५,२६ देवा वै सर्वे ४,२,९३ दवा पितर. पिवरो १,४,५६ स्वामग्ने पुष्करादभ्य २७,३५ वो विश्ववदसर २,१३,१८ देवा शमण्या २,४,२७ दवा सपनया २,४,२८ वामग्ने वाजसातम५४,१११०८ दृशानो रुक्म उरुया २७९३०३.२,१ / देवाना च कषीणा २,९० दवाना परनीरुशती ४,१३,७४ बामग्ने घृणते माहागा २,१२ २७ देवानां परिपूरामसि १,१,४ स्वामिद्धि हवामहे २,१३,६४ दवाना भद्रा सुमति ४१४,२७ ग युजा तव ४,१२,४६ दव धर्म रचितस्व४,९८४ देवाना मन्वं भधि ३,१६,८२ विषीमन्तो अध्वरस्येव ४,१४,१५१ दश्वभ्या मलिम्सूनमे २,७,८८ दक्षिणा दिग् ग्रीष्म ऋतु २,७,२५० देवानामिद निहित, १,२,७४ दक्षिणा वै देवेष्वासीद् ३,६,१२ दवानामेष उपनाह २,५१४ ददनमा इति वै दीयते १५,५५ देवाध वा भसुराश्च १,९,२०११०,२८, दधन्वे वा यदीमनु २,१३२१ दधिकावाण वुवुधाना ४.११२८ । देवी ग्रामथिवी ४,९,१. स्वां चित्रश्रवस्तम २,१३,४२ स्वामग्ने अङ्गिासो २,१३,३८ दुरो देवीदिशो ३,११११७ दुशश्मानुश साभ्यो ४,१४२६० खामग्ने यजमाना २,७,११६ दृ५ हस्व देवि पृथिवि २,७७८ दृष्ट्वा परितो रस २३,११,४८ दृष्ट्या रूपे याकरोत ३,११,४५ दवताना वा एतदा १,४,४१ दर वष्टभूरि ते १,२ ११५, ४,१४, | दवानामसि वहिवम ११,१२, वरपुरश्वास प्रयास ४,९,३८ दव बहिर्वसुग्ने ४१०,८९ देव बहि माखती ३,११,३८ देव बर्हि सुव ४१३,६८ म.६७ ·मेवाणी-पहिता-मानागा 1 देवीरापः शुद्धा यूयं १,१,२९ द्वारो देवीरवस्य २,१२,४० नम आशुपणाय २,९,३२ नम इधुकृदयो २.९,३० देवीपो अपां नपाद्य १,३,५,२,६,१७ | द्विपदा या चतुष्पना ३,१२,३४ नमः मुनि तिग्मवेजो२,७,१४६ देवीरापो मधुमती. २,६,१८, ४,४ | विर्माधाः २,४,९ : देवेभ्य. प्रातर्यावभ्यो ४,५,११ दे दुहन्त्यग्निहोत्राय १,८,२८ नमः स्वरुभ्यो ३,९,१० ११ देवेभ्यो जुष्टमिह ४,१.१० द्वे सुति भणवं२,३४४,३,११,१०२ नमः शिवपिहने च २,९,२४ देवेभ्यो वनस्पते ४,१३,६३ नमस्त प्राताना १,२,१०९ धन्वना गा धन्यनाजि ३,१६,३२ देवेभ्यो वा अग्नि ३,४१८ नमस्ता भायुधायाना २,९,२३ धर्ता दिवो रजसो ४,९,९० नमस्ते अन्ना ओजसे ४,११,१३६ देवेभ्यो वै मनुष्यभ्यः ४,५,१० । धर्ना दिशां शत्रमिदं ३,१६,५६ देवी देवानां पवित्र १,३,१५ नमस्ते रुद्र मन्यव २,९,१४,४,१२,१८ धर्णसाय स्वाहा ३,१२,१४ नमस्ते हरसे शोचिषे २,१०, देवो देवानाममर्त्यः ४,९९१ धाता ददातु दाशुषे ४,१२,१६० नमे तदुपदम्भिपः ४,२,३८ देवो वः सविता २,६,२१, ४,२,४६ धाता दधातु नो रयिं ४,१२,१५९ नमो अस्तु रुद्रेभ्यो २,९,५३ देवो व. सवितोस्पुनातु १११३ धाता राति. सवितेद १.३,१०७ नमो अस्तु सर्प-गो २,७,२०१, देवो वो द्रविणोदा. २,९३,४८ धामामि प्रिय देवानाम् १,१,२८,४, | नमो गिरिकेभ्यो २,९,३५ देहि मे ददामि ते १,१०,९ देवी धियं मनामहे १,२२३ नमो दुन्दुभये च २,९.३३ धानो धान्नो राजनितो १,२,११७, नमो नीलकपर्याय २.९.२२ देव्या मिमाना मनसा ३,११,७ ३,११,१०० नमो ब्राह्मणेन्यो २,९,३१ देव्याय धाने वेट्रे २,१०१७ धारयन्त आदित्यासो ४,१२,७१ १४, | नमो महिने पापे २.५,१३ देण्या होतास ऊर्ध्वम् २,१२,४२ २०० नमो मित्रस्य वरुणस्य .१.२,४५ देण्या होतारा प्रथमा ४,१३,१८ घिय इन्वानो धिय ४,९.१७९ नमो याने नमो वाचस्पतये ४,९,३९ देख्या होतास भिपजा ३,११,११९ धियं पूषा जिन्वतु ४,१४,९ नमो हिरण्यवाहवे २.९,२९ दोपा वस्तोर्नमः १,८,३९ धूना वसन्ताय ३,१३,२३ न यजमान रिष्यसि ४,११,५० दोहा च ते दुग्धभृच्चो १,६,१६ धूरासि घर घरन्तर १,२,४१ न यूगमछेप्यना ३.९,२ चांग स्वर्गक रूपः१३ १०२ ध्रुवक्षितिर्धवयोनिः २.८३ नराशसः प्रति ३,११,२ धावा नः पृथिवी ४,१०८६ ध्रुवं स्वा ध्रुवक्षितिम् ४,३,३६ द्यावापृथिवीभ्या या ४,९.११८ नराशसस्य महिमानं ४,१३,१३ ध्रुव ध्रुवेण हविषा १,३,४८ नराशसो अप्तिः २,१२.३७ द्यावाथिवीम्या स्वाहा ४,९,१४८ धूमा असदग्नृतस्य १,१,३३ न वा एतन्नियसे १.२,१०६ घो: पित. पृथिवि ४,१४,१४९ ध्रुवा दिशार विष्णुपत्न्य ३,१६,६६ नवैते प्रातर्महा ४,६.१ घो. समित् ४,९,२२९, २३७ ध्रुव। ३हीयं धृवोऽसि २,३,७ नवो नवो भवति ४,१२,३८ धोरसि पृधिव्ययि १.१,८ ध्रुवोऽमि ध्रुवक्षितिः १,३,४७ नहि तेपाममा सतां १,५,३६ चौरासीत् पूर्वचित्तिव ३,१२,२८ नाना हि वा देवहित५२,३,४३ यौस्त्र पृष्ठ पृथिवी२,७,२२ नकिट कर्मणा ४,११,५१ नाभा पृथिव्याः २,७,८५ शासनस्कन्द पृथिवी २,५, १५, नक्तोपासा २,७११४, २०८ नाभिमै चित्त विज्ञान ३,११,६८ ७,२०० नकोपासाने सहस्राक्ष २१०,६१ मामानि ते शतकतो ४,१२,६२ द्वापे अन्धसस्पते २,९,३६ नक्तोपासा समनसा २७९४ निक्रमणं निषदन ३,१६,१५ गुपदादिवेन्मुमुचान ३,११,१११ नक्षत्राणार सकाशाम्मा १,२,२२ निग्राभ्या स्थ देवश्रुत १,२,० उपदे व नृपदे २,१०,९ न तर विदाथ य इमा २.१०.३० निस्यहोतारं या १,१,३१ वा सपिरासुतिः २,७,७९ न स्वावं भन्यो दिव्यो २,१३,६३ | निधायो वा३ निधायो ४,९,२२४ द्वादश मासा. सरसरः४,६,७६ न दक्षिणा पिचिकिते ४१४,१९९ निनोऽसिन्य १,५,४३ सदश रानी साय५१,८,३३ न पुरा सूर्यस्योदेवो. १,६,५० निर्दग्ध५ रक्षा इति ४,१५० ·पर्णानुक्रमसूची। [५३१] निर्दग्धर रक्षो निर्दग्ध १.१,१६ परेतन पितरः १,१०,१५ पुनरासद्य सदनम् २,७,१२७ निपिन्त निरराति १,४,२४ परेयिवारसं प्रवतो ४,१४,२३४ पुनरिवस्था ४८,१५ निर्यक्षममचीचते ४,१४,२५९ परो दिवः पर एना २१०,२७ पुनरूजर्जा निवर्तस्त्र १,७,१०, १५ निवेशन. सगमनो २,७,१५१ परो माया तन्वा ४,१४,६० पुनरूर्जा सह स्ख्या २,७,१२८५४,९, पर्जन्याय प्रगायत ४,१२,१३६ १८८, २०० निपसाद धृतवतो १,६,३२,२,६,३६, पर्वतश्चिन्महि वृद्धो ४ १२,१४३ पुनर्न: पितरी मनो १,१०,२० ७,२३१,४,४,७ पुनर्मन पुनरायुर्ना १,२२७ निष्कृति म वो माताधा २,७,१७२ पर्वताश्च मे गिरयश्च २,११.५ पवमान पुनातु मा ३,११,९३ पुनस्वादित्या रद्रा १,७,४ नि होता होतृषदने २,७,३९ पवमान ३स्वर्जन ३,११,९१ पुनातु ते परित २.३,३८,३११,०१ नूनो रास सहस्रवत् ४,११,४५ पवित्र५वितम्वन्ति ४.५,१९ पुरा ऋग्स्य विसृपो १.१,२४ नृवदसो सदमिद्धे० ४.१३,५८ पवित्रमसि यज्ञस्य ३,११,११० पुरीयासो अमय २७,१३६ भ्यनि जातवेदस५४.११,२६ पवित्रण पुनाहि मा ३,११,९५ पुरीयोऽसि विश्वभरा २,७३४ न्यधुमायायो कवयो २,७,२३३ पशु बधामि वरणाय २.५,७ पुरुषा हि सदृड्डसि विशोध,११,१०१ पचितिक कार्य. ३,३.३ पशून्मे शस्य पाहि १,५,५९६३ पुरुषर वे दवा ३,१०८ पञ्च दिशो देवीर्यज्ञम् २,१०४५ पशू-में शस्या जुगुप १,५६९ पुरुषमृगश्चन्द्रमसो ३,१४१६ पभिर्धाता विदधा २,१३,७७ पशूना उपातिरसि ४,९,१५६ पुरुषशीर्षमुप ३,२,१० पञ्च न्युष्टीरनु पञ्च २,१३,८२ पश्यम शरदः शत ४९,२२३ पुरुष्टुतस्य नामभि ४.१२६१ पचासवनो यज्ञः १,८८ पष्ठवाहो विराज ३,१३ २२ पुरूण्यने पुरुधा ४,१३,५९ परिन परन्येप ते लोको १,४,२८ पुगेवात जिन्व रावट २,४,२३ पात नो अश्विना ३,११,१९ पुरोवातसनिरसि २,८३० पत्नीवन्त ग्रह- १,३,८१ पावकया यचितयन्त्या २,१०,७ पुष्पवती प्रसूवरी २,७१६८ पानी प्रयवमाना ३,१०१ पावकवर्चा शुक्रवर्चा २,७,१९० पद देवस्य नमसा ४,१३,५० पावका न सरस्वती ४,१०,१५,७९, / पूर्णा दर्वे परा पत १,१०,८ पूर्वीपर चरतो ४१२,३७ पयः पृथिव्यां पया २,१२,६ १६,६० पूर्वेधुरिमा वर्हि ४ १२० पयस शुक्रममा ३,११,७६ पावमानस्य रया २३,१५ पयोऽसि पयस्वी ४.९,१५८ पावीरवी कन्या चिनायु ४,१४,४२ पृषणः यनिष्ठुना ३,१५,९ पर ऋणा सावीरध ४,१४,१२१ पाहि यज्ञ पाहि १,१,३४ पूषवाकरम्भ ३,१०,१७ पितरस्त्वा यमराजान ४,९८० पूपा गा अन्वेतु न ४,१०,८०,१२,१० परमस्या परावतो २,७,८१ परमेटिने द्वादश २,२,१४ पिता बरसाना पति २,५,१६,४,२७५ पूपा ते मन्धि १,३० परस्या अधि सचतो २,७,८० पिनाकहस्व कृत्सिवासा १,१०,२७ पूपा लोपावसीदतु ४,९,१०४ पिप्रीहि देव उशतो ४,१०,४ परिच वक्षि ४,९१७५ पूरा मा पचिपा पातु १,५,४४ परि ते दूढभी स्थोऽस्म १.५,४२ पित्रीहि देवान् ४,१०,११३, १३,६६ पूषा युनक्तु सविता २,७,१५३ परि ते धन्वनो हेतिः २९,२७ पीवोअन्न रयिवृध. ४,१४,२३ पूषा वः परस्पा ४,१,६ पूरा सनीनार सोमो १,०२९ परि त्रिविष्टधवर५४,१३,२३ पिशङ्गरूप सुभरी ४,१४,१०५ । पूपासि १,८.२४ परि वा गिर्वणो गिर १,२,७९ पुण्य प्रशस्तम् ४२,४८ परिवारने पुरण वय५२,७,२८ पुण्या पुण्यममूविधा ४,२,५८, ६० पूरा सुबन्धुर्दिव आ४,१४,२३९ परिनो रदस्स २,९,३९ पुत्रमिव पितरा ३,११,३२ पुषमा भाशा अनुवेद ४ १४,२३७ परि वाजपतिः १,१,२१ २,७२७), पुनन्तु मा देवजनाः ३,११,९२ | पूणे गासि स्वाहा ४९,१४५ ४,१३.२४ पुनन्तु मा पितर ३,११,८८ पृथिवि पृथिव्यारसीद ०७:२३० परितीरति परि वा १,२,१०० पुनन्तु मा पितामहाः ३,११,८९ पृथिवी शान्ति ४,९,२४५ पीतो विधवा सुतर ३,११,४९ पुनरम्यानि पानाणि ४,८,१६ । पृथिवी समिन्तामप्ति ४,९२२७,२३५ ।

·[५३९] मन्त्रायणी-संहिता-मन्त्राणां पृथिवीस्ङ्मा माहिरासी:४,९,१२२ | प्रजापतिर्वा एक १,९.३, ४,२,१ म युध्या व ईरते ४,१०,११८ पृथिव्यसि जन्मना २,१३,९८ प्रजापतिर्वा एनम् ३,४.१३ प्रब्रह्म गा इति ४,५,५ प्रभूत्यै वः ४,१,३१ । प्रविया अहमुदन्तरिक्षम् २१०,५९ । प्रजापति ब्रोन्नहिसो ४,२,९२ पृथिव्याः पुरीषमस्याप्यो २.८.६ प्रजापति देवेभ्यो २,२,३,४,७,१३ प्रमा छन्दस्तान्तरिक्ष५१,१३,९७ पृथिव्या सपृचस्पाहि ४,९५० प्रजापति न व्याहस्त् ४२.४७ प्रमासि ४,९.६४ गृधिव्यारवा धर्मणा ४,९,१७१ प्रजापतिष्ट्वा सादयतु ४,९२१२ प्रमुञ्च धन्वनस्पम् २.९.२४ पृथिव्यै वान्तरिक्षाय १२.७५, ९२, । प्रजापते त्वं निधिपा: ४,१४,१३ प्र याभिर्यासि ४,१०,२३८ ३,८,२३ प्रजापते न स्वदेता.२,६,४१ प्रयः शुक्राय भानवे ४,१४.३४ पृथिव्य स्वा रक्षसां १.२.१११ | प्रजापते नहि स्वत् ४,१४,११ भवा नचा प्रयछत्ति ४८.१० धियै स्वाहान्तरिक्षाय ३,१२,१२ प्रजापतेर्वा एतपे ११०,३८ प्र वा एको मिमय ४,१२,१४८ गृधुपाजा भमयों ४,१०६ प्रजापतेवा एते चक्षुरी ४,६,९ म पावा वान्ति ४,१२,१३७ धुपाजास्त : सयाधः ४.५१,३५ 1 प्रजापतेखरसा ३,१६,२५ प्र वामर्चन्त्युक्थिनो ४,११,४ भिस्तिरधीन पृभिः ३,१३९ प्रजाभ्यस्वा प्रजास्या १,२,३५ प्र वायुमा रती ४,१०.१४७ पृष्टीने राष्ट्रमुदरममौ ३११,६७ प्रतत्ते प्रद्य शिपिविष्ट ४.१०.३२ प्र वायु प्र याभिः ४,१२,३४ पृष्टो दिवि पृष्टो अग्निः २,१३,८६, तद्विष्णु, स्तवते १,२,७१ प्र वो वाजा अभिद्यवो १,६.१ । प्रति त्ययाम राज्यम् २६,३३ प्रशस्त। स्य कल्यायः ४,२,१३ पोपाय स्वादित्या १.१.१० प्रति प्रज्ञायां प्रति ३,११.७१ प्रशुतु देवी ४,९,२०९ प्रकारको मनना ४,१४.३८ प्रति प्रथस्व पृथिवीम् ४,१,५८ प्रसय भसना योनिम् २७.१२६ मक्षोइसा धायसा ४,१४,९९ प्रतिमासि ४,९,६५ प्रस मिन्न मतों अस्तु ४१०,५२ प्रघास्यान हवामहे ११०.३ प्रतिरवेन्यः स्वाहा ४,९,१४७ प्र समित्रानीवासः४,१२.१७५ प्रचर३ण्याम गृह्णाति ४.५२ प्रति पशो विसृजा २,७,२०६ प्रसमाहिपे पुरुहूत-४,१२,६६, १४, न चर्षणिभ्यः पृतना ४,१०,१०२ प्रतीची शाखाम् ४,१,८ मचर्षणिभ्या इढामग्ने ४ १३.४३ प्रतीची दिग् वर्षा ऋतु २,७,२५१ प्रस्तोतमाम गाय ४.९.१६२:१६५, प्रचित्रम गृण ४.१०,८३, १४, प्रवीपमन्य अमि. ४.४१ १६८ १५३ प्रनूर याजिन्नावय २७,१२ प्रस्वाक्ते प्रजाप्या ३.६.३ प्रयवर भुवनसते १,२,४३ प्रतूनेह्य झामन् २,७१५ प्राची दिग् वसन्त ऋतु २,७,२४९ प्रजा अग्ने स वासये १,६४ प्रते महे सरस्वति ४,१२,१८४ प्राची दिशा सहय।। ३,१६.५४ प्रजाः सृगोऽयम्य १,१०.३९, प्रत्यलं नमुचे शिरो २६.२८ प्राचीन वर्हिः प्रदिशा ४,१३,१५ प्रयुटर रक्षः १,२,२५ प्राचीमनु प्रदिशं प्रेहि १,६,१९, प्रजो ददातु परि २.१३ १०९ प्रथमा वा सरथिना ३.१६.२३ २.१० ५७ प्रजा में नर्य पाहि २,५,६ ; ६४ प्रथमास्वाद्वितीयः ३,११,६३ प्राच्या या दिशा २,८,२३ प्रजा मे न जुगुपस्सा १,५,७२ मयमा ह म्युबास मा २,१३,८५ प्राच्या दिशि वमिन्द्रामि४१२,४० प्रजापतये च वायवे ३,१४,११. प्रदेवं देववीतय ४,१०,६७ प्राच्य दिशे स्वाहा ३,१२,१० प्रजापतये पुरषान् ३,१४,८ प्र देव देव्या धिया ४,१०,११,१३,१ / प्राणदा अपानदा २,१०,१३ प्रजापतिः प्रजा असृजत १,८,१:९; प्रभू प्रायस्पतिः १,२,३४ प्राणं मे पाहारानं मे २,८,९ प्रनो यसत्वर्यमा प्र १,११,१८ प्राणादपान २,१३,१६ प्रजापति प्रथम ४,१४,१५ प्रपथे पथामजनिष्ट ४,१४,२३८ प्राणापानी त उपाशु४,८.१३ प्रजापतिर्वा अमन्यत ३.१.१० प्रपूजे पितरा ४,१०,८७, १४,८७ प्राणाय स्वाहापानाय ३.१२.२९ प्रजापतिर्वा आमायो १,६,१६ मप्रायमग्निभातस्य २७,१२२ पागाशे देताःप्रजाः १.१०.३१ नापति दक्ष १,६.३९ प्राइवालिम४,१२,६६:१४,१४४१ मरणोदे गायत्री मापन ३,४४ ।

·वर्णानुक्रमसूची। प्रात. प्रजनयामक १,६,५५ चुहस्पति. स सुष्टुमा ४,१४,४९ भद्रा अश्वा हरित ४१०,५५ प्रातर्यजतमश्विना ४,१२,१६१ वृहस्पतिनां हविषा १,७७ भद्रा ते हस्ता सुकृतोत ४,१२,८३ प्रातर्यागाणा प्रथमा ४,१२,१६२ वृहस्पतिष्टा विश्वदेवैः ४,९,८३ भद्रो नो अमिराहुतो ४,१२ १२३ प्रातर्वस्तोनम १,८,४३ बृहस्पतिष्ट्वा सादयतु ४,९२११ भयत न समनसौ १,२,४९, ८,५४, प्रासां गन्धवा अमृतानि ४,९,१८१ वृहस्पतिष्ट्वोपसीदतु ४९,१०७ २,७१४३ प्रिया वो नाम हुवै ४,११,७५० वृहस्पते भति यदयों ४,१४.५० भिनलमणिरोभि. ४,१४७३ प्रेत मरत. स्वतवस २,२,७ गृहस्पते जुषस्व नो ४,११६३ भुवनमसि सहस १,५३४, ४,१,८३ प्रेदग्ने ज्योतिष्मान २,७,११९ वृरस्पते परिदीया २.१०३७ मुवस्स्वमिन्द्र ब्रह्मणो ४,१२.१७४ प्रेतो भान हमो भाने ४,१०,१२९ वृहस्पते सवित २.१२,३२ भुव ३स्वरङ्गिरसा स्वा १,६,२१ प्रेो भग्ने दीदिहि २,१०,६६, बोधा मे अस्य वचसो २७,१२९ भुवः स्वाहा ४,९,००३ ४,१०,२३ बोधा मु मे मघवन् ४१२,१०२ भुगे यज्ञस्य रजसश्च २,७,२११ प्रेयममाविषणा १,१,३ बन्न पाहि १,४६१ भू स्वाहा ४,९,१९३, २०२ प्रेरवः स्थ४,९,१०९ ब्रह्म क्षत्ररसयुजा २,७९२,३.१.१४ भूपतये स्वाहा ३,८१७ प्रेहि हि पथिभिः४,१४,२३० ब्रह्म क्षत्र परते ३,११,५४ भूम्या आखून ३,१४,७ प्रेतु ब्रह्मगतिः ४९.५ ब्रह्म जनान प्रथम २,७,२९७ भूयसीभूयास्त्र या ४,२,५२ प्रेतु वाजी कनिकदन् २,७,५३ ग्रह्मण उपखरणमसि ४,९२५९ भूयस्कृदसि वरि २,१३,१०१ प्रेयमेधावे सर्व सह १,८,३६ । ब्रह्मणस्पते स्वमस्य ४,१२ १४, १४, भूयासो भूयास्त ये ४२,५६ प्रैषामजमेषु विधुरेव ४,११,७८ भूयास ते मुमती २,१३,८० मोथदश्वो न यवसे २,८,३२ ब्रह्मणस्पतरभव०४१४,१३५ भूरमाकर हन्य १,४,३३ मो प्वमै पुगेरथमिन्द्राय ४,१२,१०४ । प्रह्मणस्पते सूयमस्य ४,१२,१५, १४, भूरि चकर्थ युज्यभि. ४,१२,८२ फरानीपूर्णमासे १,६,४९ १३७ भूरि द्वे भचरन्ती ४,१४८९ ब्रह्म देवकृतमुपहून ४१३,४६ भूर्भुव स्व:१,६४१,८.१८,३४,३७, बडित्या पर्वताना ४,१२,३६ ब्रह्मन् प्रवर्यण ४९४२ ४१, ३,४,१० यहररुणबह ३,१३,७ ब्रह्म मे दा क्षत्र मे दा १९,५९ भूर्भुव स्व. स्वाहा ४,९२०५ बहिरसि देवगमम् ४,१,१८ ब्रह्मानि या क्षत्रवान १२,७७,९८ भूर्भुवः स्वदेवस्य सवितुः ४,९.४४ घहिपद पितरः४,१०,१३६ ब्रह्मवचसाय पिपीहि ४९.१४१ भूर्भुव ३स्वमयि ४,९,२०६ बलविज्ञाय स्थविर २,१०३९ ब्रह्मवादिनो वदन्ति १,४४५,५,४८, । भूर्भुवो हिरसो वा १,६,१३ बहिष्ठेभिर्विहरन् यासि ४,१२१४५ ९,१९, ४,५२० बहूना पिता बहुरस्य ३,१६,३५ मधु देवयतो रथ ४,११,४९ ब्रह्मागस्त्वा वय५२,१३,६१ बदीरासादयेद् ४.१,७८ ब्रह्माणि मे मतय ४,१९,८२ मखस्य स्वाशीणे ४,९.८ १०५१३,१७ बहीई वा एनमिया ४२१९ ब्रह्मा देवानां पदवी ४,१२,१६८ मखस्य रास्नासि ४,९,२४ बाहू मे बलमिन्द्रिय५३११,६६ ब्रह्मा३५स्व प्रसालि २,६,३९ मखस्य शिरोऽसि २७.६७,३,१,९३ बाईसशस्य चरु २,२,१२, १३ ब्राह्ममा कौशिका इव ४,५२१ नाईस्पत्यश्वब्रह्मणो २,६१४ ब्राह्मणास पितर ३,१६,४२ मखाय वा ४,९७. ९,१२,१६,४७ मधीयदीविटो ४,१४,२१७ धारमाम क्षमभृद् ३,१६५३ मूमो राजानः यरुण २,७,१८३ मदे मदे हि नो ददिः ४,१२१०८ वृहना३ यूहन्ना३४९,२२५ भग धियः वाजयन्त ४,१४,८४ वृहनि सवितनिभि ३,११.९९ मदा न य सोम्यो ४,१२,४४ वृहससि वानस्पत्य १,२.१९ भगय मनुश्च १४,७७ मधवे स्वाहा माधवाय ३,१३,१५ वृहस्पति हवामहे ४,१२.१२ भद्रं कर्णभि भृणुयाम ४,१४,२८ मधु वा मधुला ४९,१८ गृहस्पति- प्रथमं ४,१२,१० भना भवाखरसूयस ४,१४,५३ मधु नक्तमतोपसो २,७,२२१ ·[५३४] मैत्रायणी-सहिता-मन्त्राणां भित्या मा रिपो २,७७७ मधुमतीरोषधीवा ४,११,१२ माता च ते पिता ३,१३,३ ४,१३,२०, १४.१७७ मधुमतीनी इपस्कृधि १,३,१६ मा ते अस्याः सहसावन् ४,१२,५२ | य इश्वो यातुधानाना २,७.२०२ मावेव पुन पृथिवी २७,१४४ मधु मधु मधु४९.७५ य एतावन्तो वा २.९,५२ मधु मानीभ्यो ४,९,९५ मा वार्धिन योद्धम ३,१६,१६ य भोजोदा वलदा २१३,११२ मधुमानो वनस्सति. २,७.२२२ माधो मोपरि परस्त ४१,१२ यः कामयेत सवा मे ४.८९ मधु वाता नायते २,७,००० मा न. फतुभिहादिभिः ४,९,१९५ | यः परः समनुयाति २,९,५५ मधुश्च माधवश्व २,८२४ मा नः समस्य दून्य ४,११,१३५ य प्रजया पशुभिनं १,९.१८ मधुह विरसि स्वाहा ४,९,११३ मा नतोके तनय मा ना ४,३२,१७९ यः प्रथम एकाष्टकाया २,५११ मनु प्रजाकामो १,६,५८ मा नो अस्मिन्महाधने ४,११,१३९ य प्राणतो निमिपतश्च २,१३,११२ मनो ज्योतिर्नुपताम् १.७६ मा नो धर्म व्यथिता ४,९,१९४ ३,१२,२० मनो बाहुवामहे १.१०.१८ मा नो देशना विश ४,११,१३४ यः समाम नयति ३.१६,७३ मनोरश्वासि भूरिपुत्रा ४,९६० मा नो मित्रो वरुणो ३,१६,१ यस सिन्धूरदधात् ४,१४,१८६ मनोवै पानाण्यास६४,८,१ मा नो वर्वरुम ये ४,१४.१२४ य: सोमे अन्तयों २१३.९१ मन्युरिन्द्रो मन्युश्वास ४,१२,७९ मा नो हि सीजनिता २,७,१८४ य कामयेत पशुमान १,६,५६ मन्वे वा मित्रावरुणा ३,१६७४ मान्दा वशा ज्योतिष्मती २४,२४ यचिद्धि ते ४,११,३१ ममाझे वर्ची विहवेपु १,४,१ मा यहि सिष्ट १,२,५० यचिद्धि ते पुरुषमा ३,१६,८७ मयि गृहाम्यहमने १,६१२ मासि ४,९,६३ यविद्धि ते विशो यथा ४,१२ १७६ मयि वो राय अयता५१,५,२४ मासु सु यज इति यक्षरम् १,४,५२-५३ मयु प्राजापत्य ३,१४,१२ मित्र ससृज्या गृथिवीं २७,६२ यजमानमृपया २,३,४७ मरतार स्कन्धा विश्वेषा ३,१५,६ मित्रमृतः क्षत्रभृता ४.२,८९ यनुयुंकर सामभि.४.९,४३ मस्तो मन् अधि ३,१६८० मित्रस्य चर्षणीत १,५,४०,२,७७०५ | यति ध्रुवाम् ४,१,७० मरतो यद वो दिवः ४,१०,१०२, यज्ञ शकेयम्.३,६,४. १२,७७,९६ मित्रस्य वश्चक्षुषा ४.९२५७, २५८ मरतो यद्ध वो बल ४,२१.९९ यज्ञ च नस्तन्य च प्रजा ४,१४,११९ मित्रावरुणयो पयस्या ३,१०,२३ मरुत्यन्त पभ५१३५९ मिजावरणी स्वात्तरती ४.९,८२ यज्ञ यज्ञ गछ १,३११३ महवार इन्द्र वृषभो १,३,६० यज्ञस्य त्वा प्रमया १४,५८ मित्रता उखा २,७७३.३.१.११ मशकान्कगरिन्द्र२३,१५,३ यज्ञस्य पदे स्थ ४,९.२० मिथुन वै दधि च न १,१०.२९ मह इन्द्रो य भोजसा १,३,६५ यज्ञस्य वा एता ४,५.१३ मीष्टम शिवतम २९,४० यज्ञस्य वै सृष्टस्य ३,६,११ मह इन्द्रो नृग्दा १,३.६७ मुख सदस्य शिरा ३.११,८० महरिदमा एनमो ४.११,३२ मूर्धान दिव पृष्टो दिवि ४,१४,१२६ या यज्ञा वो अपये २,१३ ६९ महानाम्नी रेवतयो ३,१२ ३६ मूर्धान दिवो भरति १,३४५ यज्ञन यज्ञमयजन्त ४,१०,७१,१४,३२ महि त्रीणामवोऽस्तु १,५,३५, ५४ यतेन वै दवा स्वर्ग४,७१२ मृगो न भीम कुचो ४,१२ ५८ मही चिपस्त्र मीदुरो १,१०५ मेदसा देश वपया ४,१४,७५ पज्ञो देवानां प्रत्येतु १,३,७३, ४,१४, मही याविवी इह ४१४,८६ २०२ मेपमारण्यमनु ते २,७२४६ मही द्याः पृथिवी च न २,७,२२५, यज्ञो घा एप ३९.१ मो पूण इन्द्राम पृत्सु १,१०,४ ४,१०,६४, ११,३३ यज्ञो वै पशूनाम् ४.२,३२ महीम पु मातर९४.१०.३४ य इन्द्र इन्द्रिय दधु ३,११,२७ यज्ञो वै प्रजापति ३,६,७ मदो जामि बन्धुता४११ १२० य इमा विश्वा जानानि ४,१२,१८० यस्कर्णगृहीतया ३,७८ मा छन्दस्तयिवि २,१३,९६ पइमा विश्वा भुवनानि २,१०,१५ यस्किचेद, वरुण पाये ४,१२,१७७ मावली कार्ययमो ४,१४,२३३ य इमे यावापृथिवी २, १३, ११५॥ यत् कुसीदम प्रतीत ४,५४,२४९ , .

·[१५] वर्णानुक्रमसूची। यते गात्रादग्निना ३,१६,११ यदामे यदरण्ये १,१०६,३,१११०९! यस्य प्रयाणमन्वय २.७,३ यत्ते पवित्रमचिप्यग्ने ३,११,९६ यहवा दवहेदन ३,११ १०५:४१४, यस्य भान्ति केतको ४१४,२०५ यत्ते भामेन विचकरा १,७.३ २४१ यस्य वा अग्रिहोत्रे १,५४५ यते मन्युपरोसस्य १,७० प्रदेव्यमृणमह ४,१४,२४८ यस्य व्रत पशवो ४,१०,१८ यत्ते शुक्र शुक्र ज्योति. १६,२३ यरिणो, यवमत्ति ३,१३४ यस्य सानाय्य चन्द्रमा २२,३५ यत्ते सोम दिवि ज्योति १,३,१३ यद्धविष्यमृतुशो ३,१६.४ यस्यानिरस्योऽनुगमति ३४,७ या प्राचीनप्रवण ४,२,११ यस्ताभ्यां चकर ३१४,२५० यस्थापनमस्विनः ४,११,१४० यस्या क्रुद्ध परोवप १,७,१ यह हिष्ट नातिविधे ४,१४,१४३ यस्याज्यमनुस्यूत-१,४,६४ यथादित्या अशुम् ४,९,२५५, १२, यहि प्रयाजेषु १,१०,३२ यस्या पूर्व पूर्वजना ४,१४,१५९ ३९ यद्वा अस्या यशिय ३.८,१५ यस्या राभ्याः प्रातरग्निम् १.६,५७ यथा नो अदिति करत ४१२,१७८ यद्वाजिनो दाम ३,१३८ यस्यदं प्राणयिमिषद् ३,१६,७१ यथा नो भूयस्करद् १,१०,२४ । यद्वातोऽपो अगनीगन् ३.१०,२३ यस्यमै विश्वे गिरयो २,१३,१२३ यथा वैशालैव५४,८,२० यद्वै पात्र रिक्तम् ४,६० या मोषधय. प्रथमजा २,७,१६६ यथा त्यसको गौर्य ३,१६,८८, यद्वै प्रजा वरुणो १,१०,३७ या ओषधयोऽश्वावती ४,१४,८५ ४११,२४ यद्वो क्य प्रमिनाम ४,१०,५७ याग्निहोत्रायोपसृष्टा १,८,४५ यदक्रन्दः प्रथम १,६,१७ यन्ता च मे धर्ता च मे २११,४ या ते अग्नेयासया १,२,५६ यदुग्न एषा समिति.४.१४,२२२ य ते देवी निमति २,७,१४८ या ठे भग्ने जासया १,२,५७ यदग्ने यानि कानि २,७,८२ य त्वा देवापिः४११.७३ या ते धामानि दिवि ४,१०,७३।१४,४ यदस्युपजिविका २,७,८३ य स्वामय स्वधिति १,२,९१ या हे धामानि परमाणि गि २,१०,१९ या ते धामानि हविषा ४,१२,९९, यसरमसनवनीत २,३,१३, २० पदद सप्रयतीरहा २१३,७ यदद्य ते घोर ओसन् २,२,९७,१४७ यचिणिजा रेणसा ३१६,२,४,१०, १६४ या वे रद शिवा २,९,१५, ३८ पदध वा प्रयदि यज्ञ १,३,११२ यग्रीक्षण मास्पचन्या ३,१३,१३ या ते तिमीनुष्टम २.९,२८ यदय सूर्य प्रवोऽनागा ४,१२,९० यन्मे मनो यम गत९४.७.५ या दिव्या पृष्टिस्तया ४.६.२० यदन्तरा परावत ४,१२,६४ या देयसीष्टके २,१३९९ यदन्तरिक्ष पृथिवरी १,१०,१२,४,१४. | यमने रमु मत्यंमदा १३,६ यमधिना नमुचेत ३११,५९ | या द्विरूपा सा यानी ३.७४ । यानावह उशो दर १,३,११४ यमविना सरस्वती ३,११,२५ यदयात९ वहतु९३,१६,७९ पदन्न शिष्टर रसिना २,३,४२,३,११, यमाय स्वा ४,९४६ यानि धर्मपालानि १.१,१७,३,१५३ यमो नो गातु प्रथमो ४,१४,२२९ मा प्रथमा सस्कृतिः १.३.३९ या पलिनीयां अफळा २,७१८० पपगिधि पर्यवस्था ४,१,९३ यदश्वस्य कवियो ३१६,१० यदपाय यास उपस्तृगन्ति ३,१३,१४ | ययोरोजसा सभिता ४,१४,७७ याभ्या९ वाजन प्रम ४,१०,१५० पदस्य पारे रजसो २,७,१४९,३,२,५ यवा भयवा उमा२,१३८९ यामिषु गिरिश ०९.१६ यदा याजमसनद्४,१२,११ पस्तम्भ सहसा वि उमौ४,१२,१३. पारग्सम्यसप्ना ४,१४१५८ यसिमाभिशोचति ३,१६,८३ यस्ते अप कृणवद् २,७,११४ यारोहिणी तामएमा ४.१५ याय शर्म सामानाय ४,१०,१०३, यस्त रस.सता ३,११,५८ परि दिवा यदि ३,२१,२०७ १४.२६३ यस्ते राजन् वरग,३,१० यदिमा वाजयन् २,७१७४ दावार सन्धि पुरुस्को ४,४. परते स्तनः राहायो.९१०२१४४५ परि स्वपन्मदि३,११,१०६ यस्वा : मुरियो ४२१११९ यral at मधु १,३.१३ यदूवष्यमदरस्या ३,१६,९ या पाविस: पबमाना १३.१६ यक्षिधाम पभास ३,११,१७ परेनमाशु. ४,१४,२०९ mat मिनामा २... योषधयः सगते २,७,१७१ पस्य कुर्मा गृह वि० २,१०,३३ ६० ·महायणी-राहिला-RAME या वो देवाः सूर्य रुचो २,७,२१७ युव राममधिना३,११ ३०४,१२, या व्याघ्रः विधिको ३,११,५६ ११८ या शतेन प्रवनोपि २,७.२१५ युवं भुज्युमयविव ४,१४,१३२ यासको शकुन्तिका ३.१३, युवमेतानि दिवि ४,१०,३६ या सरस्वती वैश १,४,२९ युवा मुवामा परिचीता ४.१३.८ यासाए राजा वरणो २,१३,४ । युगे. प्रियं परि योपा ४,१४,१३१ यासो देवा दिवि २,१३,५ यूपमस्या उत पे ३,१६,७ यासा प्रजापतिरुदाजयस ४,२,८६ ये अग्नयः समनसा १,६.२९, ३८ येयः समनसो २,८२६, २९ यासां बृहस्पतिरुदाज ४,२.८० पे भयो दिदि ये १,६.३१, ५४ यासां मरत उदाजन्त ४,२.८३ ये भयो न शोशुचन् ४,१४,१५४ यासामिन्द्र उदाजत ४,२,७७ ये अनेषु विविध्यम्धि २,९५१ या सुपाणिः स्वरिः ४,१०,१५६ ये अप्रथेवाममिते ३.१६,८६ या: सेना अभीरवरी २,७,८६ में अमीरोचने दियो २,७२०३ यास्त भावि विशुरामान, २७,१७७ | ये अस्मिन् महस्यगंवे २,९.४४ यास्तिसः प्रथमजा १,११,९७ ये केगवांचीनम् ३,१०,१३ यास्त अग्न भाद्र २.७,२१३६ ३.४, ये जनेषु मलिम्सवः २.७.८७ याने अमे सूर्य रुचो २,७,२९६ ये तातृपुर्देवघा ४,१०,१४६ यास्ते पूषनाको अन्त: ४.१४,२३५ ये तीर्थानि प्रचरन्ति २,९,५० यास्ते प्राची: प्रदियो १,१४.१६० ये तेऽर्यमन बहवो ४,१२,११४ पास्ते सके सुमतयः ४,१२,१५४ ये ते सरस्व ऊर्मयो ४,१०,१७ यास्त रात्रय सचितः १.४,१५ ये विममाः परियन्ति ४,१२,२७ युक्केन मनसा वयं २,७,२ ये देवा दिन्येकादश २,३,४० यु३फोऽन्योऽनड्वान् ३,७.१५ घे देवा देवाना५२,१०,११ युस्त्वाय सविता देवान् २.७,३ ये देवा देवेभ्यो २,१०,१२ युवा हि स्वर रासहा ४,१४,१९ ये देवानो बलपतयः ४,७१७ युक्षा हि देवहतमं २,७,२३६,४,११, ये देवा. पुरः सदो २,६,१२ ये देवा मनुजाता १,२,२४ युजे रथं गाएपणे ४.१०,१२८ ये देवा यज्ञमुषः १,४,१४ युजे वो ब्रता पूर्य २,७.५ ये देवा यशमुषो १,४,१७, २० युजते मनः२७४ ये देवा यज्ञहनः १,४१३ युञ्जते मन उत १,२,६१, ४,९.१ ये देवा यज्ञहनो १.४.१६, १९ युनन्ति तमरुपं ३,१२,०२,१६,२८ । येन तितो अर्गवान् ४,१४,२४७ युनन्यस्य काम्श हरी ३,१६,२९ येन देवा ज्योतिषी २,७,१५२ युनाया रासभ९२,७,१३ येन धारमा पृधिबी २,१३११४ युजान: प्रथम मन! २.७,२ येन वहति सहन५२,१२,२३ युधमत्य से वृषभस ४,१४,१९५ येना पयस्तपसा २,१२,१६ युगक सीस मियुगा २.७,१५५ ये नीलग्रीवाः २,९,४५-४६ युननिमरा ब्रह्मगा १,३,४ येनेन्द्रस्य रथ९२,१३,९२ युवरवस्त्राणि पीवसा ४,१४,१४० येनेन्द्राय समभरन् १,४,२१ पर्या पथि रक्षय २.९४९ ये पायो मामयं १,११ १२२ ये पुरा प्रन्ययो ३,०१९ ये वध्यमानमनु १,२,१०२ ये भक्षयन्तो न २,३.४५ ये भूनानामधिपतयो २,९.४८ येभ्यो मावा मधुमत् ४,१२,१ ये यजामहे १,४,५४. ४,१,७१ ये वाजिनं परिपश्यन्ति ३.१६,१२ ये वृशेषु शपिजरा २९,४७ ये समानाः समनसः ३,११,१०० ये समानाः समनसो ३.११,१०१ ये समितुः सत्यसवस्य ४.१४ १४७ यो भनिखपमोधि २.७,२४३ यो यान्ताप्तियों २,१३,९० पो भवन्तं जिघासति ३,१२,३ पोभसभ्यमराती २,७,८९ योगे योगे यस्ता५२,७,१४ यो जात एवं प्रथमो ४,१२,७८ यो पेटबन्धुः स्थात् ४.८.१७ यो नः पिता जनिता २,१०,२६ यो नसबपायो ३.७.१७ यो नो अग्निः पितरो १.६.१० यो नो मरतो अभि ४.१०,११५ यो नो मित्रावरणा४,५.२४ यो भानुभिर्विभावा ४,१४,२२१ यो मे राजन् युज्यो वा ४.१४.१२३ यो सय ईशे शतदाय ४,१४,१६ यो रवान्पी अमीवहा १.५,३९ यो लामः शितिपान् ४,२,९६ यो व. शिवामो २,७,६०,४,९,२४७ यो वारस्य ऋजुराश्मिः ३,१६,७५ यो वा अग्नि योगा ३,४.५ यो वा अग्निमयोनिम् ३,४,१९ यो वा अस्थायं मनुषो १,६,४१ यो का इडा धेनु५४,२,१० यो विश्वचक्षुरुत २.१०,१८ यो चै शक्ति वेद ४,२,६२ यो वै प्रवामनालभ्य ४,१,२७ पो वै सुचा योगम् ४,१,६५ ·शानुक्रमसूची। [१३] २ योपाने पत्नयो ३१२,३७ वश्यन्ती वेदागनीगन्ति ३,१६,३३ याग्वा ऐन्द्रयायय ४,५,२३ यो हावाहिमरिणात् ४.१४,७२ वत्रो वै यूपो ३,९४ वाचसु मित्रावरुणा ४,२४,२६३ यो ह स्प वा रथिरा ४,१४,११५ बधीर वृत महतः ४,११,८३ यावस्पतये पवस्व १,३,१४ रजता सीसा हरिणी. ३,१०,३५ वनस्पतिरवसृष्टो ३,११,१० वाचम्पतिर विश्वकमी ०,१०० रथन्तर सामभिः ३.१६,५१ वनस्पतीनामपाम् ४,९,१५७ वाज वाजिनो जयता १,९९. रथीतमौ रथीनामह ३,१६,७८- वनस्पतीन्या उग्रो ४.१,२ वाज पुरस्तादुत २,१२,३ रथे विलयति वाजिनः ३,१६,३६ वनस्पतेऽवसृजा २,१२,४५ वाजप्रसम्य जुहाति ३,४,३ रन्ति मासि दिन्यो ४,९,१७८ वनस्पते रशनया ४,१३.६५ वाजमसिनिधेहि ४,९,९४ स्पीणां पतिर यजव ४,१४,१२ वनस्पते वीवगो हि भूया ३,१६,३८ | वाज मे प्रसवश्व २,११,. रय्या या पुष्टयानुमानि ४,२,७३ वनीवानो मम दूतासा ४,१४,११० पाजस्य नु प्रसवे १,२९,० रश्मिना क्षयाय क्षय २,८.२० बनेपु३ व्यन्तरिक्ष १.२४० वाजसमाप्रसवेन १,१,३९,२,१०,५७ राकामहः यास्ते सके ४,१३,७६ वय५ स्याम पायो २,६,४३ याजस्थ प्रसव २,२१,२५ चयनामममा राकामह सुहवा५४.१२,१५३ वाजस्यम प्रसव १,१९,२० राजन्तम वराणी १,५,२६ ययमु वा गृहपते ४,१६,२१० वाजस्येमा प्रसव. १,९१,२३ रायसि प्राची दिग् २.८,१९, २१ वरणः क्षत्रमिन्द्रियम् ३,११,२९ वाजिनो मे यजमघहान १,१०,३३ वरणमेनिर्वा एष ३,३.८ रात्रि. केतुना जुपवा५४,९,१२७ पाजे वाजेत वाजिनो १,१२,११ वरुणरस्वा नमको ४,९,२७ रात्री रात्रीममयाव २,७,८४ याजे धानेनो ४१०,९० वरो दक्षिणा २,६,११ राध्यै स्वाहा ४९,१५५ वाजो मे भय प्रमुवादि २,१२,४ वर्षोधा भसि ध्रुव ४,६,५१ राये नु य जशतू ४,१४,२४ वाजो मे सदिश २,१२.२ वों मे २१,८,१६ रुक्मो होतुरामेयो ४,४,१२ वाव मानापानेन ३,२५,२ वर्धतो भूतिर्दा ४,८,२८ रुच नो धेहि मारणेपु ३,४,१४ वातस्य जति वरणस्य २,७.०४० वर्षपदमसि प्रति स्वा१.१,१५,४,१.४५ रुचितो धर्म ४,९,७६ वापधून इपितो ४,११,११३ वर्षाभिभंतुना ३,११,१२६ रुद्र यते गिरिपर २,६,२४ वामगर साम गाय ४,९.१९० वाहतूमामासु. ३,१४,१९ रुवस्य हेतिः परि ४,१,३ वाममय सविसर्वाममु४.१२.३३ वपि अधि नाके १.१,१३ वायम्यमतमालभे०.५,१८ रुत्राः समग्या पृथिवी २७.६३ यसवस्याहन्दन्तु २,७.७४ रुवाय स्वा मार वरुणो १,२,७ वायु, म पविप्रेण ३,१२,५२ घसवस्वाअन्तु ३,१२२४ माय बहोत्रे स्वाहा ४,९,१४९ घसवस्या धूपपरवनिरस २,७,६९ वायुरपत्रिभ्यो ४,९,१०९ रुप से भागस्तेन २,१०,२६, ४९ वसतीवरीभि सोमम् ४.५,१४ पायुवा या मनुका १,११,४ रुशद्विभाना समना २,१३,८१ वसन्ताय कापशलान् ३.१४,१ पायो तापवि००,३,३९,३,१३,५३ वोधा यस्य भुवनस्य ४,१४,११५ यसन्न अनुना ३,११,१२४ पायो मतपते ०४.९,२३०, २४० रतो विजहाति ३,११,४३ वालाहोम प्रपौत ३.१०१० । वायो शारीमा९४,१४.६७ रेवति प्रेधा यशपतिम् १,२,१०३ वसीयस्प४ि,२,३३१४० । वायोः सविनुविधानि ३१६.७१ रेवती रमावर १,५,२२ यमुम्पो कायान् ३,९४,९ पारन विपस्स तिति ४,०३९ रखेगी: सधमादा इथे ४१२,१०३ बसुमतच आपाम् ४.१,८९ बाल्ममसि यरुम १,२,४२,४३ रोहिणी बम्ने ४,२.११ वसुगममुभा १,५,९९ शार विनिममाति ३.१२.१४० रौद्रं गवि स १,८.६१ पसुरत्युपावसुरामे १,१४१ बार साम गाय ४,१.१८३ लाल पवीरपर २,७,१५६ यसोच रोति ३४,१ पाम त मिग्राउ २.६,३ कोकण सिद्ध गापा २८,१ वस्ये कुरु स्पै ४,२९४ । पासोर प्रति १,५८ लोमानि प्रयनिर्मम ३,११,१९ वारबाट स्वाहा वा १,२,१९ विधि:१४ - मै.६८ ·[५३८] मैत्रायणी-संहिता-मन्त्राणा विक्रमे पृधिवीमेप ४,१४,६१ विश्वकर्मन् हविषा वर्धनेन २,१०.२० | वीहि मध तस्य १,१,३८ वित्तो वरुणस्य पाशः १२,४७ विश्वकर्मन् हविषा धावृशानः२,१०२१ | वृषणं स्वा विककुभं ४,१२.१३४ विय धनुः कपर्दिनो २,९.२६ विधकमा चइजनिष्ट २,१०,२९ वृपानिवृषण २,७.५४ विस्ये विव्ये विक्षिपेत् ४.९,२९५ विश्वकर्मा विममे यो २.१०.२४ पृशां सोम घुमं अमि४,१०४६:१२२७ विज्ञातं च विशानिय १,४.७५ विश्वभरा वसुधानी ४,१४,१६१ ११,७० घि ते मुम्नामि शनार १,४,९ विवरूपो वा एतद ४,८,७ वृष्णे यसे धूपणो ४,१२,४८ विश्वरूपो वै स्वाद २,४.१ वृष्णो अश्वस्य २४,२५, ४,९२६ विदयदि सरमा ४,६,१७ विश्वस्य जज्ञे भुवनस्य २,७,११३ वृष्टि, देवेभ्यो.२,४,३३ विना ते अग्ने त्रेधा २,७,१०९: विश्वकोतुर्धामन् १,१९ वृठेव यन्तं बहुभिः ४१३,४९ विधा आता दक्षिणम् ४,९१२९ वृत्रतरं मघान५४,१२,७१ विधु ददाण समने ४,९,१९७ विवादमनियम २,१३,९३ वृनस्थानि कनीनिका १,२,७ विभूति नाम्या पुरः३,१५,८ विश्वानि नो दुर्गह। ४.१०.११ वेदेन रूपे ग्यपिबत् ३,११,४७ विध नरुपाटाद् ४.९,५८ विधम ते परमे २,१०,६५ विश्वान्यन्यो भुवना ४१४१० वेदोऽमि वेदो मा १,४.२२ दिन इन्द्र मो जहि ४,१२.५७ विश्वा रूपाणि २.७.९५, ४,१२,१८१ वेपाय वा कर्मणे १,१,११ विश्वामा भुवां पते ४,९९२ वैराजे सामनधि मे ३,१६,५७ विन्दने वम न वसु ४,२,१७ विवाहेन्द्रो अधिवक्ता ४,१२,८६ वैपदे च २,३,४ वि पासा पृथुना २,७५८ शिक्षो भने मघवानो ४,१४,२२४ विश्वत्ता विष्णुगमरद ३,८.१० वैश्वदेवी पुनती ३,११.९७ वैश्वानरज्यप्ठेभ्यः२,१३,९५ विप वेग ता०४१०.८४, १२,२३ विप्रथा ४.१,८५ वैश्वानर तय धामानि ४,११,१७ विप्रिया वा एष पमुभिः १,६,४२ विध देवा: Zणुतेम२४ १२,२४ विश्व देवासो अनिषा ४,१०,८५ वैश्वानरस्य सुमती ४,११,२० विभाति नुररुगः ४,१४,२०६ विषमो भय महतो २,१२,१ वैश्वानरो न ऊस्या ३,१६,६४, ४,१०, विभिधा पुरशयये ४,१२,१३९ विधम्यो देवेभ्यः ३ १०,६ ११११,१५ विभासि प्रवाहणो १२,८१ वियो देवस्य नेतु १२,१३,२,७.७६ वैश्वानरो रश्मिभिर्मा ३,११,९८ विभूमात्रा प्रभुः पिया ३,२२,६ विटाभो दिवः स्तीर्ण ४,१४,५८ वैष्णवमलि १,२.६७ विधारात् पियनु १,२५९ विष्टम्भों विधो धरगा ३,१६,६७ ग्य विलोहित २,९४१ मि म प्रयाय रशना०४,१४,१२० म्यवस्वतीकर्विया ४,१३,१६ विमान एप दिवो २.१०.५२ विष्णु देवर वरुणम् ४,१४,७४ शिमासि ४,९.६३ विष्णूनि स्थ वैष्णवानि १,१,३५ प्रतमुपदि प्रत्य ३,६,९ मतानार प्रवपते ४.९,२३४६२४२ किमुच्यधमन्या २७,१६५ विष्णू रुणा अभिशस्ति० ४१४,७८ प्रवा नु बिभ्रद् ४,११,१०५ विपद् ज्योतिरधारयत् २७,२१८ विष्णूवरुणा युवमध्वराय ४.१४.७३ विस्वयादित्या ४,६,६० विष्णोः कर्माणि पश्यत १,२,९७ प्रतेन य९ प्रतिनो ४,१४,२०७ वि या एप यशश्उिपवे ३५.४ विष्णोः प्रमोऽसि सपानहा २,७९८ शंघ पक्षि ४,९,१७४ विष यन्माधिपणा ४,१२४९, विष्णोः पृष्ठसि १,२,७० शवो अम्य धामानि २,७,१६७ १४,२७४ विष्णोः समर्मासि शर्म में १,२,३ श राजन् भिषजः १,३,११५ सिं धारय ४.९,१४ विष्णोनुं करवायोगि १२,६९ शवभिन्नु सरदो मन्ति ४.२४,२९ त्या धर्मणा यमनु ४.९.१६४ विगोनु के सदस्य ४,१४,५९ शं नो दवा विपदेवा ४.१४,१४६ पिता कपिरविशतिर४१३,५४ विष्णोर्मनसा पूर्व स्व ४,१,३९ शं नो भान्तु वाजिनो १,११.१० पिरविण्याप रथिवी ४,११.२२ विपापरिक्ष९१,३,१०६ | नो वातोऽभिवानु ४,१,२४३ निधन २.९,१८ वीरवठी गस या ४.२,५० समिता नो वनस्पतिः ३.११,१२२ रिश्रमं वापसविर ४१०,२२९ बोहा पा एष देवाना२१,७,१९ समिवार उपवन १,२,१०७ ·वर्णाशमी । (५३९j " पार्म च स्थो वर्म च स्यो २७३२ श्रोत्रस्य वा धर्मणा ४,९१६७ सजातो गर्भो भसि २७,५० शादं दमिरवकान्दन्न ३१५,१ वामा स्थ वृत्रतुगे १,३,१२ सजायमानः पामे ४,११,२३ शारदेन अतुना ३.११,१२७ वो भूतं मादित्येभ्यो २,६७ समतुभिः समू।२,८८ शिरो मे धीर्यशो ३,११.६४ पनिशत् प्रक्रमाः ३,८.१२ समूतवेदो दिवा १८.२९ शिल्पा वैश्वदवी ३,१३,१० पढेतान्याधीवयरषि ३.१,१३ सजोपा इम्ब मगणो १.३.६३ शिवा. पीता भवत १,२,२५ संध्यस्वा प्रच२.१२.२६ शिवेन मा चापा २,१३,६ स इजनेन स विशा ४,१४,१३८ संजग्माना भविहुना ४,२,६९ शिवन वचसा स्वा २,९१७ - स इत् स्वपा भुग्नेयु ४.१४,८८ संजम्मानौ दिवा १,३,३८ शिवो भव प्रजाम्यो २,७,५२ स इदखेव प्रति•४,१४ २१५ सामं नो दिवा पशो २,२,२२ शिवो भूत्वा ममग्ने २,७.१०७ स इधानो वसुः २,१३.५० स से जानाति सुमति२४,११,१२५ शिशुर्जनधायाः ४,९,१७३ स इपुइस्तै स २,१०३६ सजीयसा मनसा ४,१४,०१४ शुक्रग्योति विप्र २,११.१ सई मन्द्रा मुफ्यमा २,१२,३९ सत्परम् ३८२ शुक्र ते अन्यायजसं ४,१०,८१७१४, स ईपरयेभि मबिभिः ४,१४.१३४ | सायं च मे प्रवरा व मे २,११,३ २३६ स एव वीरा स उ४,१४,१७९ सम्पमिए तर स्वाय ४,१४,२७६ सरयज्ञपनिराशिषा १,४,१२, ३५ शुभश्च शुचि प्रेष्मा २,८,२७ सम्यं सारतमु ४,१४,१५६ सर यदिपो वनाम ४,१२,८९ शुष्मा का शुक्रेण पुनामि २.६,२० सत्रात पनवदु४७.३ सरका सुजस्वयमा ४,२६८ शुचिं नु स्वोमं ४,११,९, १३,३९॥ सनभित्र २१३,६५ सवासोऽमि ४,१,२९६ १४,१०४ सो अजमो ४,१०,१०९, सरवर्षमा पयमा १.३,१०९. ४, शुधिरपा सूयवसा४,१४.२०३ २४,२५७ १४.२६१ शुषी बोहम्पा महाः ४,१४,२६२ सासि सम्ने भूपा १,४.३६ सर बसेवारसदा २,७३३ शुदवा: सर्वशुदवालो ३,१३,८ सपो पानोपमिमीत ४.१३.३४ सरवा कर्मणा ममिपा ४१२१२७ समायो पुम्पा ऊर्मा २,३,२३ शुदा मप: मुम्रपाणे ४.१,२ सरवा मनामि स५२,७,१४१ स नः पावक वीदियो १.५,१२ शुनर सुफाला वितुदन्तु २,७.१५७ सरवो मनासि स९२.२,२५ सन पिठेष सून १.५.९७ शुनं नरो लागलेन २.७,१५८ सशि मे मन मसित ३,५,९१ सनद्वाजत्रिवीरं ४,१४,१९३ गुनासोरा प्रकृपत २,७,१५९ सरसमित् ४ ११.१३ सनो विभावा पक्षगिनं ४१४२२० मुन्धनं देण्याय १,१.७ सरसमिना पोनिया ४,१०.१२४ |ससे पयासि समु २,७.११ गुन्ध सोममापन ३,७.५ .समिबसे २,१३.४० मंगापुः २,७,४३०४,१४,२३ भगोवति ममिधा १,३,४ समापमानाय ४,९१५२ संदेवो देश ४,९,८७ भूगरहकिशमिता ३,२०,९ मरसीदस्व मई भसि २७४०% मंधी मुसंधारद २,४,१३ ४९.५३ नेशिरोण मतुना ३,११,१२९ JAधानो अभिश,१४,१९८ मरसार यमुभी २,७.६४ भधद पत्रमुत सनोति ४,१०,१२६ सर याभागा संपा १,१,४२ सपर्ययमयिो ४,१३,५० अथ नमुभा ४,१३,४२ समिति विवरूपा १,५,२३ म या निरिक्षा ५,१०.४५ दपेनचिति चिनी ३,४.१२ | भने समिधा १.३३० सखायःR९ः४,१११४ इनो भूया परापत १.२,४४ सानो देवः सरिता १४८२ महतो रपे ४.१०.११ धारे४,२३ सम्मुको विम्मुमो ४.१४,२५८ | ARI पाए १,११,१५ भायवीय प्रलमा ४४,१४ मागी १.५५१ भिमसे कभानुभिः४,११७६ मंझपनेनानिमिपम २,१०.३५ सप्रलपा सामा१,२०,४४ भीमामुराम भरगो २,७,१११ सगरमजानीम्बर २,०२८ । म बोधि परिमंपरा २,७,१३७ भार पनि भारत११.१०६ मजावसात १,१४,२४५ - 1 S ·[20] मैत्रायणी-संहिता-मन्त्रामा समसमनिना हरि ४,१.९९ समुद्रोऽसि नभस्वाना २१२,८ सहसा जातान् प्रणुदा २.८.१६ समरिनरग्निनागत ४,९,९६ समृतयज्ञो वा एप १,४,३४ सहसवीर्यमसि १.१,२७ समग्निर्वसुभिना ४,१२,२९ समृषीणा९स्तुतेन १,५,१९ सहस्राणि सहस्रशो २,९,४२ समग्निस्तपसाग ४.९९७ स पत्नी पत्या सुकृतेषु १,४,२६ सहि शुचिः शतपत्र ४,१४,४८ समरस्वग्निमवसे ४,११,१०२ संपश्यामि प्रजा अहम् १,५,३२, ५२ साकर यक्ष्म प्रपत २,७,१७८ समन्या यन्ति २,१३,२७ ४१२,९३ सपृच्यध्वमृतावरी ४,१,२३ साध्या वै देवा ३,९,१५ समाना वा भारतानि २,२,०६ संप्रच्यवनमुप २,१२,२१ साध्वीमकदेवचीति ४,११.३० ममानो मन्त्र समिति २,२,२७ संप्रच्युता वरुणेन २,१३, सा नः प्रजा पान् ४,९,७८ समानो वा एप ४,४,१९ संमासि ४,९.६७ सान: सुप्रधिः ४,२,३६ ममापा भोपधीभिः १,३,१९ सांतपना इद हविः ४,१०,११४ म मा सृजामि पयसा २,१२५ समावनधारा २६.३० सा मे सत्याशीदेवान १.४७ समृश इमानायुपे १,२,७३ समातरथिवी ३,११,११२ सास्वती स्वोरसौ १,८५२ समाजा अस्य भुवनस्य ४,१४,१६५ समास्याग्ना वो०,१२,०५,३,४,६ सावित्रं पुनहसूट २,५,४ सम्राजा उग्रा वृपभा ४,१४.१६७ ममित संकल्पेया९२,७,१४० सावित्ररभिमादत्ते ३,१,२ समित्वमन्ति सरितो २,७,२३७ सम्राट् च स्वराट् चाम्ने १,६.२५ सावित्रोऽटाकपाल २,६४५ सम्रान्यः स्वराडम्य ४.१२.८५ मभिदिशामाशयान ३,१६,५० सम्रादसि स्वराडसि १,८,५० सावै मृटोभयान ४,२,४१ ममिद्धस्य यमागः ४.१३,४ सिनीवालि पटुके ४,१२,१५५ सम्राइ दिशा सहसाम्नी ३२६,५८ मनिता इन्ध उपसा ३.११.१ सिनीवाली सुकपदा २,७,६५ सरस्वती मनसा ३,११,७५ ममिन्द्रा इन्द्रोऽनवन्ने ४,१४.२८७ सरस्वती योन्या गर्भम् ३.११,८५ सीद वं मातुरस्या २,७,१०५ ममिवे अग्ना अघि २,१०,४६ सीरन्तु विशो १,१,२० सरस्वतीयान् भारती ३,१०,१९ गमित्रो अग्निरश्विना ३,११,१३ सरस्वत्यभि नो नेपि ४.११,६०४१४, सोर होता स्व उ लोके २,७,३८, ममिवो भमि. समिधा ३,११,११३ ममिनो अम्जन्दर ३,२६.१७ सीद कोतनि होता ४,१०,९६ सरस्वत्यै पिवस्व ४,९,१११ समिसे भय मनुषो ४,१३,२१ सीस युम्जन्ति कवयो २,७,१५४ मर्याम्यो देवताभ्यो २,४.२१ समिधमाविष्ठ २,३,७ सीसेन क्लीरात २.४,२ सर्व माता वरुणस्य २.६.३४ ममिधामि दुवस्यद २,२,१२१ सलिला सलिग: सगरः २,७.१२ सीसेन उन्य मनसा ३,११,७२ ममियो आमा भाग्यश्य ४,२०,७२ सलिलाय त्या पावाप३,९,१२४ सुगा वो देपाः सदना १,३,११०३४, ममिप्यमान ९ममिधा २,७,०३४ १४,१४८ सयप से स्वाभिवयसे २,१३,१०० ममित्र न ४,१४,६६ मुबानो न्योतिपा २.७.४७ सवयसे स्वाहा ३,१२,१६ ममिन्द नो मनसा १,२,१०८ मुग्रामाग पृपिी ४,१०,३३ ममिन्द्र राया समिषा २०.२३ सरिसा यादियः पश्चाद् ४,९.८१ मुग्रामाण महीमपु४.१२,१०० ममीची नामामि ०.९३,१०४ सरिता स्वा प्रसवानार ०.६.१६ सुदेवो मसि वरण ४,७.१६ समुत्र गमारा १,२,१२०, ३,२०, सविता यशो दधद् ३,११,२८ मुपर्नर षस्व मृगो ३.१६.४४ मपिये चर्भूम ४९१२५ सुपर्ण: पान्य ३,१४,१५ समुदायाने १०२ सधमधि पा ४,१४,२७८ मुपर्णोऽसि गलमान २,७,९६-९७, ममुनक पो बयुनस्य २.१०,६९ म मुटुमा समस्या ४.१०.१३ १०,६२ ममामिमंथुम १,२०३ | सग्रिमविनधरणे ४,९,१८० मुरिमिः पूषन् ३,१३.१९१३ समुदाय शिनुमारान् ३,२४२ सहाय्पा नियतं स्वाग्ने १,७,१९,२७ मुममाणं देशयनं ४,१४,१०९ सारंग हदयम् १.३,१२८१२,१२,१३ माम्पयामिर सोमेन ४,१०,८८ मुभवाय पिपी४ि,९,१४० समझे। ममा ७.३० म एपरामपं ४,१०,२९ 'मुमित्रा ना भाषा १,२,११९ ·वर्णानुक्रमसूची: [५४१] सुम्नहूर्यज्ञ भा च २,१०,५४ सोमारदा युवमेतानि ४.११,५४ स्वायुधः स्वःससुनीध४,१४,१११ सुरावन्त बहिषद ३,११,५७ सोमारुद्रा विवृहत५४११,५६ स्वावेशोऽस्यनेगा १,२,९३ सुवागावद देव १,२,६५ सोमेनेजानरयाजयेत् ४,३,५ स्वाहाकृतस्य धर्मस ४,९,१३४ सुवाइनभादवारे ३,८,२४ सोमोऽस्यश्रिया पच्यख २,३,३७, स्वाहा दिव आप्यायस्व ४,६,४० सुविचा विविच्यध्वम् ४.१,४८ ३,११,५० स्वाहा देवेभ्य ३,१०,४ सुपदा पश्चात् सवितुः ४,९,५६ सोमो धेनुः सोमो ४,१४.१ स्वाहान्तरिक्षादाप्यायस्व ४,६,४२ मुसटश वा चयः १,१०,११,४,१२, सोमो राजामृत सुत ३,११,३९ स्वाहा पृथिव्या भाप्यायस्व ४,६,४४ सोमो वा अमुत्रासीत् ३७,१२ स्वाहा भूत्यै नम. २७,१५० सूनीर विश्वा वा ४,२,३४ सोमारीद घृते चरु २.१,५ स्वाहा मरुनयः ४,९,६२ सूयमे मेऽद्य स्न५१,१३६ सौमरौद्र चरु २,१६ स्वाहा यज्ञ वरुणः ३,११,१२३ सूर्य एकाकी चरति ३.१२,२६ सौम्य लोमश २,५.१ स्वाहा यझ मनसः १,२,२१ सूर्य प्रतपते मत ४,९,२३३:२४१ सौरी बलाका ३१४,१४ स्वाहा यज्ञ मनसा ३,६,१७ सूर्यस्य चक्षुरारुहम् १,२,३१ सौर्य ने चरु २,२,११ स्वाहा राजसूया २,६,२२ सूर्यस्य रसा ४,९२५ स्तीण घाई मुष्टरीमा ३१६,२० स्वाहेति तदिममेव १,६४५ सूर्यस्य हरसे वा ४,९,४८ स्तुहि शूर वनिणम् ४१४,१७५ स्वाहेश्यप परिविजन ३,२,६ सूर्याप्ती द्यावापृथिवी १,२,१६ स्तोकानामिन्दु प्रति ३,११,१२ स्वैर्दक्षैर्दक्षपितेह २.८.५ सूर्यो भपो विगाहते ४,१२,१४६ स्तोमत्रपत्रिमश ३,१६६१ स्वो रोहावे हि स्त्रो १,११,३७ सूर्ण ज्योतिज्योतिः सूर्य १६,५३ स्थाल्या दुहत्यनया १,८,८, हस सुचिषद् २,१,३८५७,१०४ सूयो देवीमुपसर ४,१४,५२ स्थिरो भव वीडवग २,७,५१,३,१,८ १३,५७ सृजन्ति रश्मिमोजसा ४.१२.१४४ स्यूना देवेभिग्मृतेनर ७,२२९ हासरिय सखिभि ४,१२,१७२ सूजा वृष्टि दिव भानि २,४३२ स्योना पृथिवि ४,१२,३५ हरिकेशः सूर्यरश्मि २,१०,४८ सेदने भस्तु सुभग ४११,११६ स्योनासि सुयदा १६,३५ हरिव इन्दो धाना ३१०,१५ सेनानीकेन सुविदयो ४,१०,११२ स्योना स्पोनेन घृतेन ४,२३७ हरिवतो हार्योजनस्य १३,८४ सो भाईजे शशमे ४,१३,५५ इयोर्धाना हरिवती १,३,८५ स्वय कृण्वान २,१३,१०५ सो भनियों वसुर्गुण २,१३,४५ स्वमा असि स्वभूरसि १,२,३६ दविरसि वैश्वानरम् ११,२६ सोऽहोराने सोऽर्धमासः ४,१०,१५० हविपीव भजमानो ४,१४,२२७ स्वधा नम १.१०.१५ हविष्कृदेहि १,४,४३१४,१४३ सोमर राजान. वरुण १,११,२० स्त्रयभूरसि श्रेष्ठो ४,६,४७ हविष्मतीरिमा भापो १.३.१ स्वर्ग वा एप लोकम् ३,५,५ सोम गीभिष्ट्वा वय२४,२०,२० हन्यवाइमिरजर पिठा ४,१२,१३३॥ स्वभांनुर्वा भासुर २,५,२ सोमपीथानु मेदि ४,९,१८६ सोम यास्ते मयोभुव ४,१०,७५ स्वर्यन्तो नापेक्षता २,१०,६० हन्यवारनिरिट ४,२३,७८ सोमविक्रयिरसोम ३७,१० स्वर्वती सुदुघा न ३,१६,५९ हस्त आधाय सविता २,७,१० स्वर्विदसि स्वपित्वा १,२,१०५ सोमस्य मा तवस९४,११,४१ हिकाराय स्वाहा ३,१२,५ सोमान स्वरण कृणुहि १,५,३८ स्वश्वा यशसायाव०४,३४,१२९ हिमास वा जरायुणाने २,२०,३ सतिगम्यूतिरभयानि २,७,१७ सोमापूपणा जनना ४,११,४२ हिरण्यगर्भ. समवयंवरमे २,७,१९८७ स्वस्तिना इन्द्रो ४,९,२५४ सोमापूषणा रजसो ४,१४,७ १३,११०, ३,१२,१८ ३स्व. स्वाहा ४,९,२०४ सोमाय कुल ३.१४,१३ । हिरण्य निधाय जुहोवि ३,७,९ सोमाय लयाना० ३,१४,५ हिरण्यपाणिमूठये ४,१२,३० स्थादोरिरथा विपूरतो ४,१४,१९४ सोमाय इसान् ३,२४,३ हिरण्यवर्णमुपसो २,६,२६ स्था स्वा स्वादुना २,३,३६ सोमारना धारयथाम् ४,११,५५ स्वादुपश्मद पितरो ३.१६,११

·[५४९]
मैनायगी-संहिवा-मन्त्रणा
हिरण्यवर्ण: स हिरण्य २,१३,२
हिरण्यवर्णाः शुचय १,२,४१२,१३,३
तिव्य भभ ४,१४,१७३
हुत अधिर्मधुरविः ४९,१५०
दुवे पावस्वगं ४,११.६९
छान दिखा ४,१२,६८
उदयस्यावयति ३,१०,११
हरिस्टक मनुस् ४,७,६
हृदे स्वा मनसे खा १, ३, ३,
४,१,८८
हेमन्तेन तुना ३,११,१२८
हेमन्तो मध्य शिशिरं ४,९,२१८
होतयंत पोवयंज ३,६,१३, १५
होताध्वर्युरावया ३,१६,३
होता यक्षासनिधानिम् ३,११,१२
होवा यक्षरसोममाग्यस्य ४.१३,३८
होता यक्षदमिर समिधा ३.१३,१०
होता अक्षदतिः स्वाहा ४,१२,१३
होता यक्षदमिर विष्ट-४,१३,६७
होता यक्षदग्निमाज्यस्य ४,१३.३६
होता यक्षदचिनौ ३.११.३१, ४,१२,
होता यक्षदिम्दानी४.१३.४०,४२,६१
होता यक्षद्वनस्पति ४,२३,६४

·अथ यजुर्वेदीयं मैत्रायणीयमारण्यकम् अधवा मैत्रायणीया उपनिषद् । शान्तिः। ॐ तच्छयोरा वृणीमहे गातुं यज्ञाय गातुं यक्षपतये । दैवी स्वस्तिरस्तु नः स्वस्तिर्मानुषेभ्यः॥ ऊ जिगातु भेषज शन्नो अस्तु द्विपदे शं चतुप्पदे ॥१॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः। आप्यायन्तु ममानानि वाफ्माणश्चक्षुः श्रोत्रमथो घलामन्द्रियाणि च सर्वाणि, सर्व ब्रह्मोपनि- पद, माऽहं ब्रा निराकुर्या, मामा ब्रह्म निराकरोदनियकरणमस्त्वनिराकरणं मे 5 अस्तु॥ तदारमनि निरते य उपनिषत्सु धर्मास्ते मयि सन्तु, ते मयि सन्तु ॥१॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ वैम्योस्थभक्तियुक्तमझमायबोधतः । पदं मुनयो यान्ति तत् त्रैपदमई महः ॥१॥ अथ प्रथमः प्रपाठकः। ॥ॐ ॥ ब्रह्मयज्ञो वाऽ एप यत्पूर्वेषां चयनन्तस्माद्यजमानाश्चित्वैतानगीनात्मानमभिध्या- येत्, सम्पूर्णः खलु वा 5 अद्धाऽविकलः सम्पद्यते यज्ञः कः सोऽभिध्ये३ योऽययः माणा- त्यस्तस्योपाख्यानम् ॥१॥ बुहद्वथो वै नाम राजा विराज्ये पुत्र निधापयित्वेतुमशाश्वतम्मन्यमानः शरीर* वैराग्य- १ क्वचिदेपा आन्तिरपि दृश्यते। २ एपा कण्डिका निर्णयसागर-मुबई-मुदिताष्टोत्तरशतोपनिपदन्तर्गतमैत्रायणीयोपनिषदि नास्त्येवेति । ३ निर्णयसागर-मुंबई-मुदिताष्टोत्तरशतोपनिपदन्तर्गतमैत्रायणीयोपनिपद प्रारम्भ इमो कण्डिकामारभ्यैवेति । ४ एतस्या मैत्रायणीयोपनिषदः संस्करणे मुम्बईस्थनिर्णयसागरमुद्रितमेकं पुस्तकमपरं श्रीमत्परमहंसपरिमाजकृष्णानन्द- पतिपय [श्री. मुठे स्वामिभि ] दत्त लिखितपुस्तकं चेनि पुस्तकद्वयमेव हस्ते समापन्नम्। तयोरुभयोर्मलने क्रियमाणेऽन्योऽ. न्यं महदैम्वयं हस्पथै समागतम् । तन मुद्रितपुस्तकमतीवपाठभेदसमाकुलमानुपूर्त्या परिभ्रष्टं न्यूनमसम्पूर्ण स्वराजमविरहित प्रपाठकपच्चकात्मकमेवेति तत्स्थतवा लिखितपुरखकं विशुद्धपाठयथावदानुपूर्वक सम्पूर्ण सरलेसनसनियमितं प्रपाठकसातकोपेतं मैनावणीयवैदिकवर्याणा नित्यपाठाधारमिति कला तदेवावलम्च्यैतत्सस्करण संस्कृवमिति शेयम् ।। मुद्रितपुलकस्याः पाउभेदास्तु पदपदे वर्तमाना कचिदपपाठा: पविच शुद्धाः पाठा. सन्ति तथापि ते नार्थान्तरमावहन्स्यतो में समाहीता इत्यपि ध्येयम् ।।

·(५४४] मंत्रायणी-संहितायाम् [भारण्यके , मुपेतोऽरण्यं निजंगाम, स तत्र परमन्तपऽ आस्थायाऽऽदित्यमुदीक्षमाण ऽ ऊर्ध्ववाहस्तिष्ठ- त्यन्ते सहस्रस्य अन्तिकमार्जगाम, अग्निरिवाधूमकस्तेजसा निहन्निवात्मविद्भगवा- जाकार्यन्य उत्तिष्ठोत्तिष्ठ, पर: वणीवेति राजानमब्रवीत्, स तस्मै नमस्कृत्वोपांच, भगवन्नामात्मवित्वं तत्त्वविच्छश्रुमो वयं स त्वं नो बृहीति, एतद्वृत्तं पुरस्तादुःशक्यमेत- म्मश्नमे॒क्ष्वाकान्यान्कामान्वृणीष्वेति शाकायन्यः, शिरसोऽस्य चरणाभिमुश्यमानो राजमा गाथां जगाद ॥२॥ भगवन्नस्थिचर्मस्नायुमज्जामा सशकशोणितश्लेष्माश्रदूषिकाविण्मचापित्तकफर्सचाते दुर्गन्धे नि:सारेऽस्मिञ्चरीरे किङ्कामोपभोगेः कामक्रोधलोभमोहमयविषादेप्येष्टवियोगानि- प्टसम्प्रयोगवत्पिपासाजरामृत्युरोगशोकाद्यैरभिहतेऽस्मिञ्छरीरे किकामोपभोगः ॥३॥ सर्वश्चेदः क्षयिष्णु पश्यामो यथैमे दुशमशादयः॥ तणवनस्पतय उद्भूतमध्वरसिनोऽथ किमतर्वाऽपरेऽन्य महाधनुर्द्धराश्चक्रवर्तिनः ॥ केचित्सुद्युम्नभूरिद्युम्नेन्द्रद्युम्नकुवलयानुयौ वनाश्ववभ्यश्चाश्वपतिः शिबिन्दुहरिश्चन्द्रोऽम्बरीपो ननक्तुः शातिययातिरनरण्योऽक्षसेना- योऽथे मुरुत्तभरतप्रभृतयो राजानो मिपतो बन्धुवर्गस्य महती श्रियं त्यक्त्वाऽस्माल्लोकातु- मुंल्लोकं प्रयाता इति,अर्थ किमेतैर्वाऽपरेऽन्ये गन्धर्वासुरयक्षराक्षसमूतगणपिशाचौरगग्रहादीनां निरोधनं पश्यामः, अर्थ किमेतािना र शोपणं महार्णवाना शिसरिणा प्रपतनं ध्रुवस्य पचलन वश्चन र वातरज्जूनां निमजनं पृथिव्याः स्थानादपसरण सुराणामित्येतद्विधेऽ- स्मिन्ससारे किकामापोगरवाशितस्यासकृर्दिहावर्तनं दृश्यता ऽ इत्युद्धर्तुमर्हसीत्यन्धो- देपानस्थों भेक ऽ ईवाहमुस्मिन्स सारे भुगर्व रस्त्वं नो गतिस्त्वं नो गतिः ॥४॥ ॥ इति मैग्रायणीयारण्यकेऽथवा मैत्रायणीयशास्त्रोपनिषदि प्रथम. प्रपाठकः ॥१॥ ॥ अथ द्वितीयः प्रपाठकः ॥ ॥ॐ॥ अर्थ भूगर्वाञ्छाकार्यन्य: सुपीतस्त्वंबवीद्राजानं महारांज बृहदथेक्ष्वाकु- यशवं शीघमात्मज्ञः कृतकुत्यस्त्वं मरुन्नाम्नेति विश्रुतोऽसीत्यय वाव खल्वात्मा ते यः कतमा मुगवाऽ इति त होवाचेति ॥१॥ अथ यऽएपोऽसावाविष्टम्भनेनौद्धमुत्क्रान्तो व्यर्थमानोऽव्यथमानस्तमःणुदत्येऽआत्म- त्याहे भगवान्मधिरित्यैव हाहाथ यऽएप सम्प्रससाश्वोऽस्माच्छरीरान्समुत्थाय परं ज्योति- ·प्रसारका २१२-६] मैत्रायणीपमारण्यकम्। रुपसम्पद्य स्वेन रूपेणाभिनिष्पद्यतऽएएऽनात्मेति होवाचैतदमृतमभयमेतद्ब्रह्मेति ॥२॥ अर्थ सल्वियं ब्रह्मविद्या सर्वोपनिपद्विद्या वा राजन्नस्माकै भगवंता मैत्रिणाऽऽख्याताऽहं ते कुर्यिप्यामीत्यापहतामास्तिग्मतेजसोयरतसो बालखिल्याऽइति श्रूयन्तेऽर्थ ऋतुं प्रजापतिमबुवन्मगर्वकटभिवाचेतनमिदर शरीर कस्र्थप खल्वीहशो महिमाऽतीन्द्रिय- भूतस्य येतद्विधमेतच्चेतनवत्प्रतिष्ठापित प्रचोदुयिता वाऽस्य यद्धगर्वन्वेत्स्यैतदस्माकं बृहीति तान्हौवाचेति ॥३॥ यो हु खलु वावोपरिस्थः श्रूयते गुणेदिवोधरेतसः स वाऽएष शुद्धः पूतः शुन्यः शान्त: प्राणो निरात्माऽनन्तोऽक्षयः स्थिरः शाश्वतोऽज: स्वतन्त्रः स्वे महिन्नि तिष्ठत्यनेनेदर शरीर चेतनवत्प्रतिष्ठापित प्रचोदुयिता वेषोऽप्यस्यति ते होचु गर्वन्कथमनेनेदशेनाति- प्ठेनैतद्विधमिदं चेतनवत्प्रतिष्ठापित प्रचोदुयिता वैषोऽस्य कथमिति तान्होवाच ॥४॥ स वाऽएप३ सूक्ष्मोऽग्राह्योऽदृश्यः पुरुषसंज्ञो बुद्धिपूर्वमिहैवावर्तते शेनेति सुपुतस्येवा- बुद्धिपूर्व विधायैवमित्यथ यो है खलु बावतस्य३ सोऽशोऽयर यश्चेतनमात्रः प्रति- पूरुप क्षेत्रज्ञः सङ्कल्पाध्यवसायाभिमानलिङ्गः प्रजापतिर्विश्चास्यश्चेतनेनदर शरीर चेतनवत्प्रतिष्ठापित प्रचोदुयितां वैषोऽप्यस्येति ते होचुगवन्यद्यनेनेदृशेनाणिष्ठेनैतद्विध- मिदं चेतनवत्पतिष्ठापित प्रचोदयिता वैषोऽस्य कथमिति तान्होवाचेति ॥५॥ प्रजापतिर्वाऽएकोऽयैतिष्ठन्स नारमतैकः सुऽआत्मानमभिध्यात्वा बह्वीः पुजाऽअसृजत्ता:- अस्यैवात्मप्रबुद्धाऽअप्राणाः स्थाणुरिव तिष्ठानाऽअपश्यत्स नारंमत सोऽमन्यततासा प्रतिबोधनायाभ्यन्तरै प्राविशानीत्यथ स वायुमिवात्मानं कृत्वाऽभ्यन्तरै प्राविशत्सडएको नाशकत्स पंचधाऽत्मानर विभज्योच्यते यः प्राणोऽपानः समान उडानो व्यानऽइत्यथाय योचमुकामस्येप वाव स प्राणोऽथ योऽयमवाट सकामत्येप वाव ,सोऽपानोऽथ येन वाऽएता अनुगृहीताऽइत्येप वाव स व्यानोऽथ योऽयर स्थविष्ठौ धातुरन् स्थापाने प्रापयत्य- णिष्ठो वाऽऽ समानपत्येप चाव से समानसंजऽउत्तर५ च्यानस्य रुप चैतेषामन्तरी प्रसू- तिरेवोदानस्याच योऽयं पीताशितमुहिरति निगिरतीति वैष वाव संऽजुदानोऽथोपा शुरन्त- याममुभिभवत्यन्तीमऽउपाशु चैतौरन्तरले वीप्ण्यं प्रासुवद्यदीप्य स पुरुषोऽध यः पुरुषः सोऽनिर्वैश्वानरोऽप्यन्युनायुक्तमयमुग्निर्वैश्वानरो योऽयमन्तः पुरुपे येनेदुमन्न पच्यते यदिदुमद्यते तस्यैप धोपो भवति यमतत्कर्णावपिधाय शृणोति स यदोत्कमिप्यन्भवति नै घोपं शृणोति स वाऽएष पञ्चधाऽऽत्मानर विमन्य निहितो गुहायो मनोमयः प्राणशरीरो ·मैत्रायणी-सहितायाम् [ मंत्रायणीये भारण्यके भारपः सत्यसंकल्पऽआकांशात्मेति स वा ए३पोऽस्मादृदृन्तरांदकृतार्थोऽमन्यतार्थीन- थानीत्यतः खानीमानि भित्त्योदिनः पञ्चभी रश्मिभिर्विपयानत्तीति बुद्धीन्द्रियाणि यानी- मान्येतान्यस्य रश्मयः कर्मेन्द्रियाण्यस्च हुया रथः शरीरे मनो नियन्ता प्रकृतिमोऽस्य प्रतोदोऽनेन खल्वीरित परिभ्रमतीद शरीर चक्रमिव मते च नेद५ शरीर चेतनवत्पतिष्ठा- पितं प्रचोदुपिता पोऽप्यस्येति ॥६॥ स वाऽएपऽआत्मेहोशन्ति कवयः सितासितैः कर्मफलैरैनाभिभूतऽईव प्रति शरीरेषु चरत्यव्यक्तत्वात्सोक्षम्याददृश्यत्वाग्राह्यत्वान्निर्ममत्वाचानवस्थों सति कर्ता कर्तवावस्थ: स वाऽएप शुद्धः स्थिरोऽचलश्चालेप्योऽध्ययो निःस्पृहः प्रेक्षकवदवस्थितः स्वस्थय कृत- मुंग्गुणमयेन पटेनात्मानमन्तीयास्थितऽइत्यवस्थित इति ॥७॥ ।। इति मनायणीयारण्यकेऽथवा मंत्रायणीयशाखोपनिषदि द्वितीयः प्रपाठकः ॥२॥ ॥ अथ तृतीयः प्रपाठकः ॥ ॥ॐ॥ ते होचुगवन्यद्येवमस्याम॑नो महिमा र सूचयसीत्यन्यो वाऽपरः कोऽयमात्मा- स्यो३ योऽयर सितासितैः कर्मफलरंभिभूयमानः सदसद्योनिमापद्यताऽइत्योडचोवां वा गति द्वन्द्वरंभिभूयमानः परिभ्रमतीति कतैमऽएपऽइति तान्होवाचेति ॥१॥ अस्ति सल्बन्योऽपरो भूतात्माख्यो३ योऽयर सितासितैः कम्मफ़लरंभिभूयमानः सदस- योनिमापद्यताऽइत्याचोर्ध्वा वा गतिर्द्वन्द्वैरभिभूयमानः परिभ्रमतीत्यस्योपव्याख्यानं पञ्च तमात्रा भूतशब्देनोच्यन्तेऽय पञ्चमहाभूतानि मूर्तशब्देनोच्यन्तेऽथ तेरि यत्समुदयं तच्छ- रीमियुक्तमय यो है खलु वाव शरीरमित्युक्त स भूतात्मेत्युक्तमाश्रितोऽस्पात्मा विन्दुरिव पुष्कराऽइति स वा एषोऽभिभूतः प्राकृतरित्ययोऽभिभूतत्वात्सम्मूढत्व प्रातः सम्भूठत्वा- द्वारमस्थ प्रभु भगवन्तं कारयिताई नापश्यद्गुणौद्यमानः कलुपीकृतश्चास्थिरचिलो लुप्यमानः संस्पृहो व्यग्रवाभिमानित्वं प्रयातऽइत्यह सो ममेदृमित्येवं मन्यमानो निधना- त्यात्मनाऽऽत्मानं जालेनेव सुचः कृतस्यानुफलैरभिभूयमानः परिभ्रमतीति ॥२॥ अर्थान्यत्राप्युक्त यः कर्ता सोऽयर वै भूतात्मा करणः कारपिताऽन्तःपुरुषोऽथ यर्था- ऽग्निनाध्याप्पिण्डो वोऽभिभूतः कर्तृभिर्हन्यमानो नानात्वमुपेत्येवर वाव खल्वसौ मुतात्माऽ. न्तःपुरुषेणाभिभूतो गुणैर्हन्यमानो नानात्वमुपैति चतुलिं चतुर्दशविधं चतुरशीतिधा ·प्राटकः ॥३-५, ३१-३] मैत्रायणीयमारण्यकम् । परियातं भूतगणमेतद्वै नानात्वस्य रूपं तानि हु वा एतानि पुरुपेणेरितानि चक्रमिव मृत्यूचे त्पथ यथाऽयप्पिण्डे हन्यमाने नाग्निरभिद्यत्येवं नाभिभूयत्य॑सी पुरुषोऽभिभूयत्यय भूतात्मोपंससुष्टत्वादिति ॥३॥ अन्त्रिाप्युक्तर शरीरमिदं मैथुनादेवोद्भूतर सम्वृद्धयुतं निरऽथ मूत्रद्वारेण निष्का- न्तमस्थिभिश्चितं मा सेनानुलिप्तं चर्मणाऽवनद्ध- विमंत्रपित्तकफमज्जामदोवसाभिरन्य- श्वामयैहुभिः परिपूर्ण कोपंऽइव वसुनेति ॥४॥ अन्यत्राप्युक्त५ सम्मोहो भयर दिपादो निन्द्रा नन्त्री प्रमादो जरा शोकः क्षुत्पिपासा कार्पण्यं क्रोधौ नास्तिक्यमजान मात्सर्प नैष्कारुण्य मूढत्वं निबीडत्वं निराकृतित्यमुद्धतत्व- मसमत्वमिति तामसान्यथ तुष्णा स्नेही रागो लोभी हिस्सा रतिद्विष्टियांवृतत्वमीया काममस्थिरत्वं चलत्व व्ययत्वं जिगीपोऽथोपार्जन मित्रानुग्रहणं परिग्रहावलम्बोऽनिष्टेब्दि- न्द्रियार्थेपु द्विष्टिारप्टैप्वभिप्वङ्गः शुकः स्वरोन्नतमुस्विति राजेसान्यतैः परिपूर्णएतरमिभूत- इत्ययं भूतात्मा तस्मान्नानारूपाण्याप्नोतीत्याप्नोति ॥५॥ ॥ इति मैनायणायारण्यकेऽयवा मंत्रायणीयशाखोपनिषदि तृतीय प्रपाठक ॥३॥ ॥ अथ चतुर्थः प्रपाठकः ॥ ॥ॐ॥ते है सलु वावोर्ध्वरेतोऽतिविस्मिताऽअभिसमेत्योचुर्भगवन्नमस्तेऽस्त्वनुशाधि- त्वमस्माकं गतिरन्या न विद्यत इत्यस्य को विधिभूतात्मनो येनैद हिवाऽऽत्मन्येव सायु- ज्यमुपैति तान्होचाचेति ॥१॥ अान्यताप्युक्तं महानदीपुभयऽश्वानिवर्तकमस्य य पुराकृतः समुपेलेव दुनिवार्यमस्य मृत्योरागमन सदसत्फलमयैः पाशैः पङ्गुरव बद्ध बन्धनस्थस्येवास्वातन्त्र्य यमविषयस्थ- स्येव बहुभयावस्थं मदिरोन्मत्तऽइव मोहमदिरोन्मत्तं पाप्मना गृहीतऽइव भ्राम्यमाणं महो- रंगदष्टऽइव विषयदष्टं महान्धकारमिव रागान्धुमिन्दजालमिव मायामय स्पृप्नऽइव मिथ्या- दर्शन कदलींगर्मऽइवासारं नटऽईव क्षणवेषं चित्रभित्तिरिय मिथ्यामनोरममित्यथोक्तर शब्दस्पर्शायो यर्था मत्यै अनोऽइव स्थिताः ॥ येपार < सकस्तु भूतात्मा न स्मरेत परं पदम् ॥२॥ अय वाव खुल्यस्य प्रतिविधिर्भूतात्मनो चढ़ेदविद्याधिगमः स्वधर्मम्यानुचरण स्वाश्रमे-

·[५४८]
मैत्रामणी-संहितायाम्
[ मैत्रायणीये भारण्य
पेवानुक्रमणः स्वधर्मस्य वाऽएतद्भुत स्तम्बशाखेवैतराण्यनेनो भाग्भवत्यन्यावाङ्पत-
त्येप स्वधर्माऽभिहिस्तो यो वेदेषु न स्वधर्मातिक्रमणाश्रमी भवत्याश्रुमेदेवावस्थस्तपस्वी
वेत्युच्यतऽइत्येतदयुक्तं नातपस्कस्यात्मज्ञानेऽधिगमः कर्मसिद्धिर्वेत्येव ह्याई ॥
तपसां प्राप्यते सत्त्व सत्त्वात्सम्प्राप्यते मनः ॥
मनसः प्राप्यते ह्यात्मायमाप्त्वा न निवर्ततऽइति ॥३॥
अस्ति ब्रह्मति ब्रह्मविद्याविदो बह्मवित् ॥ब्रह्मद्वारमिदमित्यवतदाह यस्तुपसाऽपहतपाप्मा।
ॐ ब्रह्मणो महिमेत्येवैतदाह यस्तु युक्तोऽजनं चिन्तयति तस्माद्विद्यया तुपसा चिन्तयां
चोपलभते ब्रह्म सद्राह्मणः परऽएता भवत्यधिदेवत्वं देवेभ्यश्चैत्यक्षय्यमपरिमितमामयर
मुसमक्षुते यऽएवर विद्वानने त्रिकेण ब्रह्मोपस्तेिऽध यैः परिपूर्णोऽभिमूतोऽय५ रथितश्च
तवमुक्तस्त्वात्मन्येव सायुज्यमुपैति ॥४॥
ते होचुभगवन्नभिवाद्यसीत्यभिवाद्यसीति निहितमस्माभिरेतद्यथावदुक्तं मनसीत्यथोत्तर
प्रश्नमनुव्हीत्यग्निर्वायुरादित्यः कालौ यः प्राणोऽनै ब्रह्मा रुद्रो विष्णुरित्येकऽन्यमुभिध्याय-
न्येऽन्य श्रेयः कतमो यः सोऽस्माकं वहीति तान्होवाचेति ॥५॥
ब्राह्मणो वावताऽअग्न्यास्तुनवः परस्यामृतस्यांशरीरस्य तस्यैव लोके प्रतिमोवृतीह यो
यस्यानुपक्तऽइत्येवर ह्याई ब्रह्मे सल्विदूर वाव सर्व या वाऽस्याऽअग्न्यास्तनवस्ताs-
अभिध्यायेदयेन्निन् याच्चातस्ताभिः सहैवोपर्युपरि लोके' चरत्यर्थ कृत्स्ना क्षयऽएकत्वमेति
पुरुपस्प पुरुपस्प ॥६॥
॥ इति मग्रायणीयारण्यकश्या भैत्रायणीयशाम्बोपनिषदि तुः पाठफ ॥४॥
॥ अथ पञ्चमः प्रपाठकः।।
॥ॐ॥ अथु यथेयं कौत्सायनी स्तुतिः ॥
वंदा त्वं च वै रिष्णुस्त्व५ रुद्रस्त्वं प्रजापतिः ॥
समाग्निवरुणो वायुस्त्वमिन्द्वस्त्वं निगाकरः ॥१॥
त्वं मनस्त्वर यमस्त्वं पृथिवी त्वा विश्वं समधाच्युतः ।।
स्वार्थ स्वाभाविकऽयं च पहुंधा सस्थितिस्त्वाय ॥२॥
विश्वेश्वर नमस्तुभ्य: विश्वात्मा विश्वकर्मत् ॥
विश्वमुनिश्वमायुस्त्वर विश्वकीडारतिः प्रमुः ॥३॥

·प्रपाठका ५।१-२०६।१-३)
मैत्रायणीयमारण्यकम्।
[५४९)
नमः शान्तात्मने तुभ्यं नमो गुह्यतमाय च ॥
अचिन्त्यायाममेयाय अनादिनिधनाय च ॥४॥ इति ॥१॥
तमो वाऽइदमग्रऽआसीदेकं तत्परेऽस्यात्तत्परेणेरित र विपमत्वं प्रयात्येतद्रूप वै रजस्तद्वजः
खेल्वीरित विषमत्वं प्रयात्येतद्वै सत्त्वस्य रूपं तत्सत्त्वमेवेरित र रसः सम्प्रासवश्सो५३s-
शोऽयर यश्चेतनमात्रः प्रतिपुरुषः क्षेत्रज्ञः सइकल्पाध्यवसायाभिमानलिङ्गः प्रजापतिर्विश्वे-
त्यस्य प्रागुक्ताऽएतास्तुनवोऽथ यो है खलु घावास्य तामसौऽशोऽसौ स ब्रह्मचारिणो३
योऽयः रुद्रोऽथ यो हं खलु वावास्य राजसोऽशोऽसौ स ब्रह्मचारिणो३ योऽयं ब्रह्माथ
से है खलु वावास्य सात्त्विकोऽशोऽसौ स ब्रह्मचारिणो३ योऽयः विष्णुः स वाइएपs-
एकनिधाभूतोऽप्टधैकादशधा द्वादृशाऽपरिमिता वोद्भूतऽउद्भूतत्याभूत भूतेषु चरति
प्रविष्टः स भूतानामधिपतिर्बभूवऽइत्यसावात्माऽन्तर्बहिश्चान्तबहिश्च ॥२॥
॥ इति मैत्रायणीयारण्यकेऽथवा मैत्रायणीयशाखोपनिपदि पदम प्रपाठक ॥५॥
॥अथ पष्ठ: प्रपाठकः॥
॥ॐ॥ द्विधा वाऽएपऽआत्माऽऽत्मानं विभय्यर यः प्राणो यश्चासाऽआदित्योऽथ द्वौ
वाऽएताऽअस्य पन्थानावन्त हिचाहोरात्रेणुतौ व्यावततेऽसौ वाऽदित्यो बहिरात्माऽन्त-
रात्मा प्राणोऽतो बहिरात्मक्या गत्याऽन्तरात्मनोऽनुमीयतै गतिरित्यव५ ह्याहाथ यः कश्चि-
द्विद्वान पहताप्माऽक्षाध्यक्षोऽवदातमनास्तनिष्ठ आवृत्तचक्षुः सोऽन्तराऽऽत्मक्या गत्या
बहिरात्मनोऽनुमीयते गतिरित्यवर ह्याहाथ यऽएषोऽन्तरादित्ये हिरण्मयः पुरुषो यः पश्यती-
मा- हिरण्यवत्सः सऽएपोऽन्तरे हृत्पुष्कर एवाश्रितोऽन्नमत्ति ॥१॥
अथ य एषोऽन्तरे हृत्युकरऽएवाश्रितोऽन्नमत्ति सऽएपोऽग्निदिवि श्रितः सौरः कालाख्यो-
ऽदृश्यः सर्वभूतान्यन्नमत्तौति कः पुष्करः किम्मयो वेत्तीदर वाव तत्पुष्करर योऽयमाकांश-
स्येमाश्चतस्रो विशश्चतम्रऽउपदिशो दलसस्था आसुरवाग्विचरतऽएतौ प्राणादित्याऽएताs-
उपासीतमित्येतवृक्षरेण व्याहृतिभिः सावित्र्या चेति ॥ २॥
देवाव ब्रह्मणों रूपे मूत चामूतं चाथ यन्मूत तदसत्यः यदभूत तत्सत्य ५ यत्सत्यं
तद्ब्रह्म यद्बह्म तज्ज्योतिर्यज्योतिः सऽआदित्यः स वाऽएपमित्येतद्वात्माऽभवत्स
बेधाऽऽत्मानर व्यकुरुतऽमिति तिम्रो मात्राएताभिः सर्वमिदमोतं प्रति वास्मीत्येवर
व्याहतद्वाऽआदित्यमित्येवं ध्यायतेऽआत्मान, युझीनेति ॥ ३॥

·[५५०] मंत्रायगी सहितायाम् मिग्रायणीये भारण्यके अथान्यत्राप्युक्तमर्थ खलु यऽट्रीयः स पुणवो यः प्रणवः सऽउदीथ इत्यसौ वाड- आदित्यऽउद्गीथ एवं प्रणवऽइत्यैव ह्याहोदीथं प्रणवास्यं प्रणेतारं भारूप विगतनिद्र विजरं- विमृत्यु त्रिपदं त्र्यक्षरं पुनः पञ्चधा जेयं निहितं गुहायामित्येवर ह्याहोवमूलं त्रिपाद्ब्रह्म शासोऽआकाशवावग्न्युदकभूम्यादयाएकोऽश्वत्थामैतद्ब्रह्मतत्तस्यैतत्तेजो यद- सोऽआदित्यमित्यैतदक्षरस्य चैतत्तस्मादोमित्यनेनैतदुपासीताजसमित्येकोऽस्य सम्बो- धयितत्येवर ह्याह ॥ एतदेवाक्षरं पुण्यमेतदेवाक्षरं परम् ॥ एतदेवाक्षरं ज्ञात्वा यो यदिच्छति तस्य तत् ॥ ४॥ अर्थान्यत्राप्युक्त र स्वनवस्येपाऽस्य तनूर्याऽॐमिति स्त्रीपुत्रपुरसकमिति लिङ्गवत्येपाड थाग्निर्वायुरादित्य इति भास्वत्येपाऽथ ब्रह्मा रुद्रो विष्णुरित्यधिपतिवत्येषाऽथ गार्हपत्यो दक्षिणाग्निराहवनीयऽइतिमुखवत्येपाऽऽऋग्यजःसामेति विज्ञानवत्यैपाऽय भूर्भवः३ स्वरिति लोकवत्येपाऽथ भूत भव्यं भविष्यदिति कालवत्येपाऽथ प्राणोऽग्निः सूर्यऽइति प्रतापवत्येपा- ऽथानमापश्चन्द्रमाऽइत्याप्यायनवस्येपाऽथ बुद्धिर्मनोऽहंकारऽइति चेतनवत्येपाऽर्थ प्राणोऽ- पानो व्यानुऽइति प्राणवस्येपेत्येतद्वाऽॐमित्युक्तेनैताः प्रस्तुताऽअर्चिताऽअर्पिता भवन्तीत्येवर धाहतद्वै सत्यकाम परं चापरं च ब्रह्म यदोमित्यदक्षरमिति ॥ ५॥ अर्थ व्याहृतर वाऽनुमासीत्स सत्यं प्रजापतिस्तपस्तृप्त्वाऽनुव्याहरद्धर्भुवः३ स्वरित्ये- वैवाऽस्य प्रजापतेः स्थविष्ठा तनयर्या लोकवतीति स्वरित्यस्याः शिरो नामि वोभूः पादा- आदित्यश्चक्षुश्चक्षुपोऽऽयत्ता हि पुरुषस्य महतीवाश्च या त्ययं मात्राश्चरति सत्य वै चक्षुरक्षिण्यवस्थितो हि पुरुषः सर्वार्थप चरत्येतस्माद्भूर्भुवः३ स्वरित्युपासीतानेन हि प्रजा- पतिर्विश्वात्मा विश्वचक्षुरिवोपासीतो भवतीत्येवर ह्याहैपा चे प्रजापतैर्विश्वभूत्तनरेतस्पा- मिद ५ सर्वमन्ताहितमस्मिथ्य सर्वस्मिन्नेपाऽन्तहितेति तस्मादपोपासीतेति ॥६॥ तत्सवितुर्वरेण्यमित्यसी वाऽआदित्यः सविता स वाइएवं प्रवरणीय आत्मझामेनेत्याहु- ब्रह्मवादिनोऽथ भर्गो देवस्य धीमहीति सविता वै देवस्तौ योऽस्य माख्यस्तं चिन्तयामी- स्याहुब्रह्मवादिनोऽथ धियो यो नः प्रचोदयादिति बुढयो वै धियस्ता योऽस्माकं प्रचोदयादि- त्याहुनह्मगुदिनोऽथ भगंऽइति यो ह वाऽअमुस्मिन्नादित्ये निहितस्तारकोऽक्षिणि वैप भाख्यो भाभिगतिरस्य हीति भाँ भर्नयतीति वैप भLऽइति रुद्रो ब्रह्मवादिनोऽथ भऽइति भासय- तीमाल्लोकात्रऽइति रचयतीमानि भूतानि गऽइति गच्छन्त्यस्मिन्नागच्छन्त्यस्मादिमाः पूजा- स्तम्माद्भगवानर्गः शश्वत्सूयमानात्सूर्यः सवात्सविताऽऽदानादादित्यः पुवात्पावनोऽ- ·प्रपाका ६७-१०J मैशायणीयमारण्यकम् । ६.५५१] थापोऽप्यायनादित्यवर ह्याह खल्वात्मनऽआमा नेताऽमृतास्यश्वेता मन्ता गन्तोत्सृष्टाऽऽ- नन्दयिता कुर्ता वक्ता संयिताऽऽघाता दुष्टा श्रोता स्पृशति च विभुर्विग्रहे सन्निविष्ट इत्य- वर ह्याहाथ यत्र द्वैतीभूत विज्ञानं तत्रं हि गुणोति पश्यति जिति रसर्यते चैव स्पर्शयति सर्वमात्मा जानीतेति याद्वैतीभूत र विज्ञानं कार्यकारणकर्मनिर्मुक्तं निवचनमुनौपम्य निरूपाण्यं किं तुवाच्यम् ॥ ७ ॥ एप हि सल्वात्मशानः शम्भु वो रुद्रः प्रजातिविश्वमुग्धिरण्यगर्भः सत्यं प्राणो है सः शास्ता विष्णुर्नारायणोऽकः सविता धाता विधाता सम्राडिन्द्रऽइन्दुरिति य एप तुपत्यनि- रिवामिना पिहितः सहस्राक्षेण हिरण्मयेनाण्र्डनेप वाव जिज्ञासितन्योऽन्वेष्टव्यः सर्वभूतेभ्यो- ऽभयं वृत्वाऽरण्यं गत्वाऽर्थ बहिः कृत्वेन्द्रियार्थान्स्वाच्छरी दुपलभतेनमिति ॥ विश्वरूप- हरिण जातवेदसं परायणं ज्योतिरके तपन्तम् ।। सहस्ररश्मिः शतधा वर्तमानः प्राणः प्रजानामुदयंत्येषु सूर्यः ॥८॥ +तस्माद्वाऽएपउभयात्मैवर विदात्मन्येवाभिध्यायत्यात्मन्येव यजतीति ध्यान प्रयोगस्थं मनो विद्वदभिष्टुतं मनः पूतिमुच्छिप्टोपहतमित्यनेन तत्पावत् ॥ उच्छिष्टोच्छिप्टोपहतर यच्च पान दुत्तमृतसूतकाद्वा ॥ वसौः पवित्रमर्मिः सुचितुश्च रश्मयः पुनन्त्वन्न मम दुष्कतंच यदन्यत् ॥ अद्भिः पुरस्तात्परिदधाति प्राणाय स्वाहाऽपानाय स्वाहा व्यानाय स्वाहा समानाय स्वाहोदानाय स्वाहेति पञ्चभिरभिजुहोत्यावशिष्ट यतवागश्नात्योऽद्भिर्भूय एवोपरिप्टा- परिदधात्याचान्तो भूत्वाऽऽत्मज्यानः प्राणोऽनिर्बिश्वोऽसीति च द्वाभ्यामात्मानमभिध्याये- माणोऽसिः परमात्मा वै पञ्च वायुः समाश्रितः ॥ स प्रीतः प्रोणातु विश्व विश्वभुग्विश्वो- ऽसि वैश्वानरोऽसि विश्वं त्वया धार्यते जायमानम् ॥ विशन्तु त्वामाहुतयश्च सर्वाः प्रजास्तत्र यत्र विश्वामृतोऽसीत्येवन विधिना खल्लनेनाचाऽन्नत्वं पुनरुपैति ॥९॥ अर्धापुरर चेदितव्यमुत्तरी विकारोऽस्पास्मयज्ञस्य यथाऽतमन्नादथेत्यस्पोपाख्यान पुरेपश्वेता प्रधानान्तस्थः स एव मोक्ता प्राकृतमन्नं भुङ्क्त इति तस्यायं भूतात्मा ह्यन्नमस्य कुर्ता प्रधानस्तस्मारिवगुणं भोज्यं भोक्ता पुरुषोऽन्तस्थोऽत्र दृष्टं नाम प्रत्यय यस्माद्धीज- सम्भवा हि पुशवस्तस्माद्वीजं भोज्यमनेनैव प्रधानस्य भोज्यत्वर व्यारयातं तस्माद्भोक्ता पुरुषो मोज्या प्रकृतिस्तत्स्थों भुतऽइति प्राकृतमन्नै त्रिगुणभेदपरिणामत्वान्महदायर विशेषान्तं लिङ्गमनेनैव चतुर्दशविधस्य मार्गस्य व्याख्या कुता भवति सुखदुःसमोहसंक्षर ह्यन्नभूतमिदं जगत् ।। न हि बीजस्य स्वादुपरिग्रहोऽस्तीति यावन्न प्रसूतिः ॥ तस्याप्येवं +इत आरभ्यासमाते. पाठो मुबईस्थनिर्णयसागरमुद्रणालयमुद्रितपुस्तके नास्त्येवेति ।।

·मैतायणी-साहितायाम् [भत्रायणीये भारण्यके तिसृष्ययस्थास्वन्नत्वं भवति कौमारयौवनं जरा परिणामत्वात्तदन्नत्वमेव प्रधानस्य व्यक्तता गतस्योपलब्धिर्मवति तब बुद्धयादीनि स्वानि भवन्त्यध्यवसायसङ्कल्पाभिमानाऽइत्यर्थे- न्द्रियार्थपञ्च स्वानि भवन्त्येवर सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकम्ाण्येवर व्यक्तमन्न- मयंक्तमन्नमस्य निर्गुणो भौक्ता भोक्तृत्वाच्चैतन्य प्रसिद्धं तस्य यथाऽग्नि देवानमिन्नादः सोमोऽन्नमग्निनवानमित्येवर वित्सोमसंज्ञोऽयं भूतात्माऽमिसंज्ञोऽप्यव्यक्तमुख इति वचना- त्पुरुषो ह्यव्यक्तमुखेन त्रिगुणं भुङ्क्तऽइति यो हैव- वेद सन्न्यासी योगी चात्माजी चेत्यथ यद्वाऽन्यः कश्चिच्छून्यागारे कामिन्यः प्रविष्टाः स्पृशतीन्द्रियार्थास्तद्वयो ने स्पृशति प्रविष्टान्सन्न्यासी योगी चारमयाजी नेति ॥ १० ॥ पर श्वाऽएतदात्मनो रूप यदन्नमन्नमयो ह्ययं प्राणोऽध न यद्यश्चात्यभन्ताऽश्रोताऽस्मष्टा- ऽष्टाऽवक्ताऽघाताऽरसयिता भवति ाणा श्वोत्सृजतीत्येवर ह्याहाथ यदि सल्वनाति माणसमृद्धो भूत्वा मन्ता भवति श्रोता भवति स्पष्टा भवति वक्ता भवति रसयिता भवति माता भवति द्वष्टा भवतीत्येवर ह्याह । अन्नाद्व प्रजाः प्रजायन्ते याः काश्चित्पृथिवीभितः ॥ अतोऽन्नेनैव जीवन्त्यथैतपि यन्त्यन्ततः ॥ ११॥ अन्यत्राप्युक्त सर्वाणि ह वाऽडमानि भूतान्यहरहः प्रपतन्त्यन्नमभिजिघुक्षमाणानि सूर्यो रश्मिभिराददात्पन्नं तेनासी तपत्यन्नेनाभिषिक्ताः पन्तीमे प्राणाऽअग्निर्वाऽअन्नेनों- ज्ज्वलत्पन्न कामेनेदं प्रकल्पितं ब्रह्मणाऽतोऽन्नमात्मेत्युपासीतेत्येवर ह्याह । अन्नाद्भूतानि जायन्ते जातान्यन्नेन वर्द्धन्ते ॥ अद्यतेऽत्ति च भूतानि तस्मादन्नं तदुच्यते ॥ १२॥ अन्यत्राप्युक्त विश्वमृद्ध नामपा तनमगवतो विष्णोर्यदिदमन्नं प्राणो वाऽअन्नस्य रसो मनः प्राणस्य विज्ञानं मनसंआनन्द- विज्ञानस्येत्युन्नान्माणवान्मुनस्वान्विज्ञान- वानानन्दाश्च भवति यो हैवर वेद यान्ति ह वै भूतान्यन्नमदन्ति तावरस्वन्तरस्थोs- नुमत्ति यो हैव वेद॥ अन्नमेव विज़रन्नमन्न: सध्वनन: स्मृतमन्नै पशूनां प्राणोऽन्नं ज्येष्ठ- मन्नं मिक्स्मृतम् ॥ १३॥ अान्यत्राप्युक्तमन्ने वाऽअस्य सर्वस्य योनिः ॥ कालवान्नस्य सूर्यो योनिर्वे कालस्य तस्यैतत्पर यनिमेषादिकालात्सम्मृतं द्वादशात्मक वत्सरीतस्याग्नेयमर्द्धमर्द्ध वारुणम- ·प्रपाटका ६१४-१८] मैत्रायणीयमारण्यकम् । घाद्य अविष्ठार्द्धमानेयं क्रमेणोत्क्रमेण सापद्यर अविष्ठान्ति सौम्यं तत्रैकैकमात्मनो नुवाशक स चारकविध मोक्षम्यत्वादेत प्रमाणमनेनेव प्रमीयते हि कालो न विना प्रमाणयेत्प्रमाणेन प्रमेयस्योपुलम्धिः प्रमेयोऽपि प्रमाणतां पृथक्त्वादुपत्यात्मसम्बोधनार्थ- मित्येव५ ह्याह ॥ यावत्यो ये कालस्य कलास्तावीय चरत्यसी या कालं ब्रह्मेत्युपासीत फालस्तस्यातिदूरमपसरतीत्येवर ह्याहे ॥ कालावन्ति भूतानि कालावृद्धि प्रयान्ति च ॥ काले चास्त नियच्छन्ति कालो मूर्तिरमूर्तिमान् ॥१४॥ द्वे वाव ब्रह्मणों रूपे कालवाकालेश्चाथ यः प्रागादित्यात्स कालोऽकालोऽथ यऽआदि- त्योद्यः स कालः सर्कलः सकलस्य वाऽएतद्प५ यत्संवत्सरः संवत्सरात्सल्वेवेमाः प्र॒जाः प्रजायन्ते सम्वत्सरेणेह वै जाता विवद्धन्ते सम्वत्सरे प्रत्यस्ता यन्ति तस्मात्सवत्सरो वै प्रजापतिः कालोऽनं ब्रह्मनीडमात्मा चेत्येवर ह्याह ।। कालः पचति भूतानि सीण्येव महात्मनि ।। यस्मिस्तु पच्यते कालो यस्तर वेद स वेदवित् ॥१५॥ विग्रहवानेप कालः सिन्धुराजः प्रजानाम् ॥ एप तत्स्थः सवितास्यो यस्मादेवेमे चन्द्र- संग्रहसंभ्वत्सरादयः सूयन्तेऽथेभ्यः सर्वमिदमत्र वा यत्किञ्चिच्छुभाशुभम् ॥ दृश्यते ह लोके तदेतेभ्यस्तस्मादादित्यात्मा ब्रह्मार्थ कालसंजमादित्यमुपासीतादित्यो ब्रह्मेत्येकेऽर्थ एवर ह्याहे ॥ होता भोक्ता हविर्मन्त्री यज्ञो विष्णुः प्रजापतिः ॥ सर्वः कश्चित्मभुः साक्षी योऽमुमिन्माति मण्डले ॥१६॥ ब्रह्म हुवाऽदमग्र आसीदेकोऽनन्तः प्रागनन्तो दक्षिणतोऽनन्तः प्रतीच्योऽनन्तऽउदीच्यो- ऽनन्तऽऊर्वश्चावाडू च सर्वतोऽनन्तो न यस्य प्राच्यादिदिशः कल्पनऽथ तिर्यगाडू चो- चश्वानह्याऽएप परमात्मापरिमितो योऽजोऽतयोंऽचिन्त्यऽएपऽआकांशात्मैवेप कृत्स्नायड एको जागर्तीत्येतस्मादाकाशाप खल्विदं चेतामात्र बोधयत्युनेनैव चेदं ध्यायतेऽस्मि श्व प्रत्यस्तै यात्यस्यैतद्भास्वर रूपश्यदुमुमिन्नादित्ये तपत्युग्नौ चौधूमके यज्ज्योतिश्चित्रतर- मुदरस्थोऽथ वा यः पर्वत्यन्नमित्येव५ ह्याह ॥ यश्चैपोऽयो यश्वायर हृदये यासाऽआदित्ये सऽएपडएकऽइत्यैकस्य हैकत्वमेति य एवर वे ॥१७॥ तथा तत्प्रयोगकल्पः प्राणायामः प्रत्याहारो ध्यानं धारणा तर्कः समाधिः पडझऽइत्युच्यते योगोऽनेन यदा पश्यन्पश्यति रुक्मवणं कृतारमीशं पुरुषं ब्रह्मयोनि तदाऽविद्वान्पुण्यपापेx ४ यदा पश्यः पश्यते . । .. पापे विधूय निरञ्जन, परम साभ्यमुपति । मुण्ड० ३० ३१॥३] मै ७० ·[५५४] मैनायणी-मंहिताया {मैत्रायणीये भारण्यके विहाय परैऽव्यये सर्वमेकीकरोतीत्येव ह्याह । यथा पर्वतमादीप्तं नार्थयन्ति मृगा द्विजाः॥ तद् ब्रह्मविदो दोपा नाश्रयन्ति कदाचन ॥१८॥ अर्थान्यवाप्युक्त र यदा चै बहिर्विद्वान्मनो नियम्येन्द्रियार्थाश्च प्राणो निवेशयित्वा निसङ्कल्पस्ततस्तिष्ठेदाणादिह युस्मात्सम्भूतः प्राणसंज्ञको जीवस्तस्मात्प्राणो वे तुरीयाख्ये धारयेत्प्राणमित्येवर याहे ॥ अचित्तं चित्तमध्यस्थमचिन्त्यं गुहामुत्तमम् ॥ त चित्तं निधायेत तच्च लिङ्गं निराश्रयम् ॥१९॥ अर्थान्यत्राप्युक्तमतः पुराऽस्य धारणा तालुसनाग्रनिपीडनावामनः प्राणनिरोधनाद् ब्रा तण पश्यति यदाऽऽत्मनाऽऽत्मानमणोरणीयां सं द्योतमानं मनःक्षयात्पश्यति तदाऽऽत्मना- ऽऽत्मानं हष्ट्वा निरात्मा भवति नित्मिकत्वादसंख्योऽयोनिश्चित्यो मोक्षलक्षणऽइत्येतत्पुर रहस्युमित्येव द्याहे ॥ चित्तस्य हि प्रसादेन हन्ति कर्म शुभाशुभम् ॥ प्रसन्नात्माऽऽत्मनि स्थित्वा सुखमव्ययमक्षुतऽइति ॥२०॥ अर्थान्यत्राप्युक्तमूध्दंगा नाडी सुपुम्पाख्या प्राणसञ्चारिणी ताल्वन्तर्विच्छिन्ना तयां प्राणोंकारमनोयुक्तयोद्धमुत्कमेत्ताल्वंध्यग्रं परिवर्त्य चेन्द्रियाण्यसभ्योज्य महिमा महिमान निरीक्षेत ततो निरात्मकत्वमेति निरात्मकत्वान्न सुखदुःखभाग्भवति केवलत्वं लभतऽइत्येवर द्याहे ॥ धरः पूर्व प्रतिष्ठाप्य निहीतानिलं ततः॥ तीत्वी पारमपारेण पश्चार्युञ्जीत मुद्धनि ॥२१॥ अान्यनाप्यक्तं वे वाव ब्रह्मणीऽअभिध्येये शब्दश्वाशब्दश्चार्थ शब्देनाशब्दमावि- स्क्रियतेऽथ तोमिति शब्दोऽनेनो मुत्क्रान्तोऽशन्दे निधनमेत्यर्थ हेपा गतिरेतदमृतमेतत्सा- युज्यत्व निर्वृत्तत्व तथा चेत्यथ यथोर्णनाभिस्तन्तुंनो मुत्क्रान्तोऽवकाशं लभतऽइत्येव वाव सल्वसांऽभिध्यातऽमित्यनेनौद्धमुत्कान्तः स्वातन्त्र्यं लभतेऽन्यथा परे शब्दवादिनः अवाइगुण्ठयोगेनान्तर्हृदयाकांशशब्दुमाकर्णयन्ति सप्तविधेयं तस्योपमा या नद्यः फिकिणी कारस्युचक्रभेकविष्फन्धिकावृष्टिनिर्वात वतीति तं पृथग्लक्षणमितीत्य परे शन्देऽव्यक्ते ब्रह्मण्यस्तं गतास्तत्र तेऽपृथग्धमिणोऽपृथग्विवैक्या या सम्पन्ना मधुत्वं नाना- रसाऽहत्येवर ह्याई॥

·प्रपाठक वर२.२६ मैत्रायणीयमारण्यकम् । द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् ॥ शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं ब्रह्माधिगच्छति ॥२२॥ अन्यत्राप्युक्तर यः शब्दस्तदोमित्येतदक्षर यदस्यायं तच्चान्तमशन्दुमयमशी- कमानन्द तप्त स्थिरमचलममृतमच्युतं ध्रुवः विष्णुसहितर सर्वापरत्वाय तदेतदुपासीत- त्येव ह्याह ॥ योऽसौ परापरो देवा ॐकारो नाम नामतः ।। निःशब्दः शून्यभूतस्तु मूभि स्थाने ततोऽभ्यसेत् ॥२॥ अर्थान्यवाप्युक्तं धनुः शरीरमोमित्येतच्छरः शिखाऽस्य मनस्तमौलक्षणं भित्वा तमो- इतमाविष्टमार्गच त्याविष्टं भित्त्वाऽलातचक्रमिष स्फुरन्तमादित्यवर्णमूर्जस्वन्तं ब्रह्म तुमसः पर्यपश्यद्यदमुस्मिन्नादित्येऽयं सोमेऽनौ विद्युति विभात्यर्थ सल्वेनं दृष्ट्वाऽमृतत्वं गच्छतीत्येव ह्याह॥ ध्यानमन्तः परे तत्त्वे लक्ष्येषु च निधीयते । अतोऽविशेषविज्ञान विशेषमुपगुच्छति ।। मानसे च विलीने तु यत्सुखं चात्मसाक्षिकम् ॥ तद्ब्रह्म चामृतर शुक्रर सा गतिलोकऽएव सः ॥२४॥ अान्यत्राप्युक्त निदें वान्तर्हितेन्द्रियः शुद्धितमया धिया स्वऽइव यः पश्यतीन्द्रियधिले ऽविवशः प्रणास्य प्रणेतारं भारूप विगनि विजरं विमृत्युर विशोकं च सोऽपि प्रणवारयः प्रणेता भारूपो विगतनिद्रो विजरों विमृत्युविशोको भवतीत्येवर ह्याह ॥ एवं प्राणमोकार यस्मात्सर्वमनेकधा ॥ युनक्ति युञ्जते वाऽपि तस्माद्योगऽहति स्मृतः ॥ एकत्वं प्राणमनसोरिन्द्रियाणां तथैव च।। सर्वभावपरित्यागो योगऽइत्यभिधीयते ॥२५॥ সহান্নাকা হযথা বা অৰিত কুলি বুবভিন্ন সুষ্টান্ত वाव खल्विमान्माणानोमित्यनेनोद्धृत्यानामयेऽनी जुहोत्यतस्तुप्तोवीव सोऽथ यथा तृप्तोविसर्पि- स्तृणकाष्ठस स्पर्शनोज्वलतीत्येवर वाव खल्वसाऽअमाणाख्यः प्राणसस्पर्शनोज्वलत्यथ यज्यलत्येतद्ब्रह्मणो रूपं चैतद्विष्णोः परमं पदं चैतबुद्रस्य रुद्रत्वमेतत्तदपरिमितधा चोऽऽत्मानः विभज्य पूरंयतीमाल्लोकानित्येवर शाह ॥ बढेच यत्खलु विस्फुलिगाः सूर्यान्मयूसाश्च तथैव तस्य । प्राणादृयो थे पुनरेव तस्मादम्युचरन्तीह यथा कमेण ॥२६॥ +बझबिन्दु उप. १७ ·[५५६] मैत्रायणी-सहितायाम् [ मैत्रायणीये भारण्यके अान्यत्राप्युक्तं ब्रह्मणो वावैतत्तेजः परस्यामृतस्याशरीरस्य॒ यच्छरीरस्यौप्ण्यमस्यैतद्ध- तमाऽऽविः सन्नभसि निहित वैतदेकाँग्रणवमन्तहृदयाकोश- विनुदन्ति यत्तस्य ज्योतिरिव सम्पद्यतीत्यतस्तन्द्रावमुचिरेणैति भूमावयापिण्डं निहित यथाऽचिरेणैति भूमित्वं मुदत्स- स्थमयपिण्ड यथाऽन्यस्कारादयो नाभिभवन्ति प्रणश्यति चित्तं तथाऽऽश्रयेण सहव- मित्येव ह्याह ॥ हृद्याकाशमय कोशमानन्दं परमालयम् ॥ स्वर योगश्च ततोऽस्माकं तेजश्चैवाग्निसूर्ययोः ॥२७॥ अर्थान्यतायुक्तं भूतेन्द्रियार्थानतिक्रम्य ततः प्रवृाज्यं धृतिर्दण्डं धनुर्गृहीत्वाऽनभिमा- नमयेन वैपुणा तं ब्रह्मद्वारपारं निहत्याद्य सम्मोहमौली तुप्णेप्यो कुण्डली तन्दीराऽधवे- व्यभिमानाध्यक्षः कोवज्यं प्रलोभदण्ड धनुर्गृहीत्वेच्छामयेन चैवैपुणेमानि खलु भूतानि हन्ति तर हत्बोदारलवेनान्तर्हृदयाकांशस्य पारं तीर्वाऽऽविर्भूतेऽन्तराकाशे शनवटैवावटूकृद्धा- तुकामः सरविशत्यैवं ब्रह्मशाला विशेततश्चतु लं ब्रह्मकोश प्रणुदेंगुर्थागमेनेत्युतः शुद्धः पूतः शून्यः शान्तोऽमाणो निरात्माऽनन्नोऽक्षय्यः स्थिरः शाश्वतोऽनम्वतन्त्रः स्वे महिम्नि तिष्ठत्य॒तः स्वे महिम्नि तिप्ठमानं दृष्ट्वाऽऽवृत्तचक्रमिव ससारचकमालोकयतीत्येव ह्याह। पभिर्मासैस्तु युक्तस्य नित्यमुक्तस्य देहिनः । आनन्दुः परमो गुह्यः सम्यग्योगः प्रवर्तते ॥ रजस्तमोन्या विद्धस्य सुसमिद्धस्य देहिनः । पुर्वदारकुटुम्बैषु सक्तस्य न कदाचन ॥२८॥ एवमुक्त्वाऽन्तईदयः शाकायन्यस्तस्मै नमस्कृत्याऽनया ब्राह्मविद्ययां राजन्ब्रह्मणः पन्था- नमारुटाः पुत्राः प्रजापतेरिति सन्तोपं द्वन्द्वतितिक्षाशातत्व योगाभ्यासावाप्नोतीत्येतद्गु- ह्यतमं नापुत्राय नाशिप्याय नाशान्ताय कीर्तयेदित्यनन्यभक्ताय सर्वगुणसम्पन्नाय दद्यादिति ॥२९॥ ॐशुचौ देशे शुचिः सत्वस्थः सयानः सद्वादी सद्ध्यायी सद्याजी स्यादित्यतः सद् ब्रह्मणि सत्याभिलापिणि निवृत्तोऽन्यस्तत्फलच्छिन्नपाशो निराशः परेण्वात्मवंद्विगतमयों नि:कामोऽक्षय्यमुपरिमित र सुखमाकम्प तिष्ठति परमर वै शेवधेरिव पुरस्योद्गुरणः यन्निः- कामवर सु हि सर्वकाममयः पुरुपोऽध्यवसायसाल्पाभिमानलिङ्गो वृद्धोऽस्तिद्विपरीतो मुक्तोऽकआहुर्गणः प्रकृतिमेदशादध्यवसायामपन्धमुपागतोऽध्यवसायस्य दोपक्षयाद्धि मोक्षो मनसा ोष पश्यति मनसां शृणोति कामः संकुल्पों विचिकित्सा श्रद्धाऽश्रद्धा ·, प्रपाठकः ६३०-३२] मैत्रायणीयमारण्यकम्। [५५७] धुतिरनिहीं(मीरित्येतत्सर्व मनऽव गुणोधरुयमानः कलुपीकृतथास्थिरचञ्चलो लुप्य- मानः संस्पृहोऽव्यग्रहश्चाभिमानित्यं प्रयातऽइत्यहा सो, ममेदमित्येवं मन्यमानो निबंधना- त्यात्मनात्मानं जालेनिष खुचरोऽन्तः पुरुषोऽध्यवसायसङ्कल्पाभिमानलिङ्गोऽबद्धो- ऽस्तिद्विपरीतो मुक्तस्तस्मान्निरध्यवसायों निःसङ्कल्पो निरभिमानस्तिष्ठेवेतन्मोक्षलक्षण- भेपाऽत्र ब्रह्मपदव्येपोऽत्र द्वारविवरोऽनेनास्य तमसः पारं गमिष्यत्यत्र हि सर्वे कामाः समाहिता इत्यत्रोदाहरन्ति ॥ यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह ॥ बुद्धिस्तु न विचेप्डते तामाहुः परम गतिमित्येतर्युक्त्वाऽन्तर्हृदयः शाकायन्यस्तस्मै नमस्कृत्वा यथावदुपचारी कृतकृत्यों मुरुदुत्तरायणं गतो न पत्रोद्वर्मना गतिरेपोऽयं ब्रह्मपथः सौर द्वार भित्त्वोन विनिर्गताऽइत्यत्रोदाहरन्ति । अनन्ता रश्मयस्तस्य दीपवद्यः स्थितो हृदि । सितासिताः कद्वनीलाः कपिला मृदुलोहिताः ॥ ऊर्ध्वमेकः स्थितस्तेपार यो भित्त्वा सूर्यमण्डलम् ॥ ब्रह्मलोकमतिक्रम्य तेन यान्ति पर गतिम् ॥ यदस्यान्पद्रश्मिशतमध्यमेव व्यवस्थितम् ।। तेने देवनिकायानार स्वधामानि प्रपद्यते ॥ ये नैकरूपाचाधस्तादृश्मयोऽस्य मृदुप्रभाः ॥ इह कर्मोपभोगाय तैः संसरति सोऽवशः ॥ तस्मात्स्वर्ग: स्वर्गापवर्गहेतु गानुसावादित्य इति ॥३०॥ किमात्मकानि वाऽएतानीन्द्रियाणि प्रचरन्त्युदन्ता चैतपामिह को नियन्ता चेत्याह प्रत्याहात्माऽऽस्मानीत्यात्मा होपामुद्न्ता नियन्ता चाप्सरसौ भानवीयाश्च मरीचयो नामार्थ पञ्चभी रश्मिभिर्विपयांनतीति कमऽआत्मेति योऽयर शुद्धः पूतः शून्यः शान्तादिलक्षणो- तस्वफलिपास्तस्यैतलिङ्गमलिग्रस्यानेयदीप्यमाविष्टुं चापाय: शिवतमो रस:- इत्येकेऽथ वाक्श्रोचं चक्षुमनः प्राणऽइत्येकेऽथ बुद्धिं तिः स्मृतिः प्रज्ञानमित्येकेऽथ ते वाऽएतस्यैव यथैयेह बीज॑स्याङ्कुरा वाऽथ धूमाचिविस्फुलिङ्गाऽडवानेश्चेत्यौदाहरन्ति ।। वहश्च यत्खिलु विस्फुलिगाः सूर्यान्मयूखांश्च तथैव तस्य ॥ प्राणान्यो वै पुनव तस्मादम्युचरन्तीह या क्रमेण ॥३१॥ तस्माद्वाऽएतस्मादात्मनि सबै प्राणाः सर्वे लोकाः सर्वे वेदाः सर्वे देवाः सर्वाणि च भूतान्यु- शन्ति तस्योपनिषत्सत्यस्य सुत्यमित्यधु यर्थाधारभ्याहितस्य पृधाधुमा नियन्त्येवर वाऽपतस्प महतो भूतस्य निन्वसितमेतद्यग्वेदी यजुर्वेदः सामवेदोऽर्थयोनिरसइतिहास: बृहदार. x33.६...

·-
[५५८]
मैत्रायणी-संहितायाम्
[ मैत्रायणीये आरण्यके
पुराण विद्याऽउपनिषदः श्लोकाः सत्राण्य-व्याख्यानानि व्याख्यानान्यस्यैवैतानि विश्वा
भूतानि ॥३२॥
पञ्चैप्टको वाऽएपोऽग्निर्यसंवत्सरस्तम्येमाइटका यो वसन्तो ग्रीमो वपी शरद्धेमन्तः
शिशिरः स शिरः पक्षसीपुष्ठपुच्छवानेपोऽग्निः पुरुपविधः सेयं पृथिवी प्रजापतेः प्रथा चितिः,
करर्यजमानमन्तरिक्षमुक्षिप्त्वा वायवे प्रायच्छत्ाणो वै वायुः प्राणोऽग्निस्तस्येमाऽइष्टका
यः प्राणोऽानो व्यानः समान उदानः स शिरःपक्षसी पृष्ठपुच्छवानेपोऽग्निः पुरुषविधस्त-
द्विदमन्तरिक्ष प्रजापतद्धितीया चितिः, करैर्यजमानं द्विवमुक्षिप्त्वेन्द्रीय प्रायच्छंदुसौ वाs-
आदित्यऽइन्द्रः सैपोऽग्निस्तस्येमाऽप्टका यदृग्यजु:सामार्थर्वाङ्गिरसऽइतिहासः पुराण- स
शिरःपक्षसीपुष्ठपुच्छवानेपोऽग्निः पुरुपविधस्तस्यैपा द्यौः प्रजापतेस्तुतीया चितिः, करैर्य-
जमानस्यात्मविदेऽवदानं करोत्यथात्मविदुत्क्षिप्य बृह्मणे प्रायच्छत्तत्रानन्दी मोदी भवति ॥३३
प्रथिवी गार्हपत्योऽन्तरिक्षं दक्षिणाग्निोराहवनीयस्ततऽएव पर्वमानः पावकः शुचिर्यs
आविष्कृतमेतेनास्य यज्ञ यतः पवमानः पावकः शुचिः सङ्घातो हि जाठरस्तस्मादृग्निर्यट-
व्यश्चेतव्यः स्तोतव्योऽभिध्यातव्यो यजमानो हुविर्गृहीत्वा देवाभिध्या मिच्छन्ति ।।
हिरण्यवर्णः शकुनो हृद्यादित्ये प्रतिष्ठितः ॥
मदुई सस्तेो वृपः सोऽस्मिन्नग्गी यजामहऽइति ॥
चापि मन्त्रार्थ विचिनोति तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गोऽस्याभिध्येय- यो बुढूँचन्तस्थोऽध्यायी
ह मनः शान्तिपदमनुसरित्यारमन्येव धत्तेऽत्रम श्लोका भवन्ति ।।
यानिरिन्धनो वह्निः स्वयोनोऽउपशाम्पते ।
ता वृत्तिक्षयाच्चित्त स्वयोनाऽउपशाम्यते ॥१॥
स्वयोनाऽउपशान्तस्य मनसः सत्यकामतः ॥
इन्द्रियार्थविमूढस्यानृताः कर्मशानुगः ॥२॥
चित्तमेव हि सरसारं तत्पयलेन शोधयेत् ॥
पच्चितस्तन्मयो भगति गुह्यमेतत्सनातनम् ॥३॥
चित्तस्य हि प्रसादेन हन्ति कर्म शुभाशुभम् ॥
प्रसन्नात्माऽऽरमान स्थित्वा मुसमव्ययमश्नुते ॥४॥
समासमत यथाचित्तं जन्तोपियगोचरै ।।
पर्येवं ब्रह्मणि स्यात्तत्को न मुच्येत बन्धनात् ॥५॥
मनो हि द्विविधं प्रोक्त शुद्धं चाशुदमेव च ।
अशुद्ध कामसम्पाच्छदं झामविसर्जितम् ॥६॥

·मैत्रायणीयमारण्यकम्। पाका ६३४-३५] लयविक्षेपरहितं मनः कृत्वा सुनिश्चलम् ॥ यदा यात्यमुनीभावं तदा तत्परमं पदम् ॥७॥ तावन्मनो निरोद्धव्य र हति यावत्क्षयं गतम् ॥ एतज्ज्ञानं च मोक्षं च शेपोऽन्यो ग्रन्थविस्तरः ॥८॥ समाधिनितिमलस्य चेतसो निवेशितस्यात्मनि यत्सुसं भवेत् ॥ न शक्यते वर्णयितुं गिरा तदा स्वयं तदन्तः करणेन गृह्यते ॥९॥ अपामापोऽग्निरो वा योनि व्योम न लक्ष्यते ॥ एवमन्तर्गतं यस्य मनः स परिमुच्यते ॥१०॥ मन एवं मनुष्याणां कारण बन्धमोक्षयोः। बन्धार्य विषयासङ्गि माक्षे निर्वियं स्मृतम् ॥११॥ इति ॥ अतोऽनग्निहोव्यनमिचिर्दज्ञानाभिध्यायिनाम् ॥ ब्रह्मणस्पदव्योमानुस्मरणर विरुद्ध तस्मादग्निर्यष्टव्यश्चेतव्यः स्तोतव्योऽभिध्यातव्यः ॥३४॥ नोऽग्नये पृथिवीक्षिते लोकस्मृते लोकमस्मै यज॑मानाय धेहि, नौ वायवेऽन्तरिक्षक्षिते लोकस्मते लोकमस्मै यज॑मानाय धेहि, नमऽआदित्याय दिविक्षिते लोकस्मते लोकमस्मै यजमानाय धेहि, नमो ब्रह्मणे सर्वक्षिते सर्वस्मृते सर्वमस्मै यजमानाय धेहि ॥ हिरण्मयेन पात्रेण सत्यस्यापिहित मुखम् ॥ तत्त्व पूपन्नपावृणु सत्यधर्माय विष्णवे ॥ योऽसाऽआदित्ये पुरुषः सोऽसाऽअहम् ॥x इत्येप हु वै सत्यधर्मो यदादित्यस्यादित्यत्वं तच्छुक्लं पुरुपमलिङ्गं नभौऽन्तर्गतस्य तेजसोशमात्रमेतद्यदादित्यस्य मध्यऽडवेत्यक्षिण्यनोचैतद्ब्रह्मैतदमृतमेतद्भर्गऽएतत्सत्यधर्मों नभोऽन्तर्गतस्य तेजसोशमात्रमेतद्यदादित्यस्य मध्येऽअमृत यस्य हि सोमः प्राणा वा ऽअप्यकुराऽएतद्ब्रह्मैतदमृतमैतद्भर्गऽएतत्सत्यधर्मो नमोऽन्तर्गतस्य तेजसोशमात्रमेतद्य- दादित्यस्य मध्ये यजुर्वीप्यत्योश्मापो ज्योती रसोऽमृतं ब्रह्म भूर्भुवः स्वरोमित्यप्टपाद शुचिर हुसं त्रिसूत्रं मनुमव्ययं द्विधर्मोन्धं तेजसेद्धः सर्वं पश्य॑न्पश्यति नभसौऽन्तर्गतस्य तेजसोर- शमात्रमेतद्यदादित्यस्य मध्येऽदित्वा मयूखें भवतऽएतत्सवित्सत्यधर्मऽएतद्यजुरेतत्तपऽएतद- ग्निरेतद्वायुरेतत्प्राणऽएतदार्पऽएतच्चन्द्रमा एतच्छुक्रमेतदमृतमेतद्ब्रह्मविषय एतद्धानुरर्णवस्त- स्मिन्नेव यजमानाः सैन्धवऽइव ब्लीयन्तऽएपा वै बौक्यताऽत्र हि सर्वे कामाः समाहिताऽ- इत्यत्रोदाहरन्ति । अशुधारयऽड्वाणु तेरितः संरस्फुरत्य॑सावन्तर्गतः सुराणार यो हैवर वित्स सवित्स द्वैतविसकंधामेतः स्यात्तदात्मकश्च ॥ ४ काग्य यजु [दृष्टये विष्णवे ] ४०१५-१, ईश उ०१५-१६ ·[५६०] मैत्रायणी-संहितायाम् [ मैत्रायणीये मारण्यके ये बिन्दवऽवाभ्युच्चरन्त्यजस्र विद्युदियाभ्रापिः परमे व्योमन् ॥ तेऽपि वै यशसऽआश्रयवशाज्जटाभिरूपोऽइव कृष्णवमनः ॥३५॥ तस्मादोमित्युनेनैतदुपासीतापरिमित तजस्तधाऽभिहितममाऽआदित्ये पाणेऽथैपां नापन्न बहुमित्येपाऽगी हुतमादित्यं गमय॑त्य॒थोऽआदित्ये यो रसोऽसंवत्सऽउद्गीथर वर्पति तेनेमे प्राणाः प्राणेभ्यः प्रजाऽइत्यत्रोदाहरन्ति ॥ यद्धविरौ हुयते तदादित्यं गमयति तत्सूर्यो रश्मिभिर्वपति तेनान्नै भवत्यन्नाद्भुतानामुत्पत्तिरित्येवर ह्याह । अग्नी प्रास्ताऽऽहुतिः सम्यगादित्यमुपतिष्ठते ।। आदित्याज्जायते पुष्टिर्वप्टेरन्नं ततः प्रजाः ॥३६॥+ द्वे वाव खल्व ते ब्रह्म ज्योतिपो रूपके शान्तमेकर समृद्ध चेकमथ यच्छान्तं तस्याधार समय यत्समृद्धमिदं तस्यान्न तस्मान्मन्त्रीपधाज्यमिव पुरोडाशस्थालीपोकादिभिर्यप्टव्य- मन्तवेद्यामास्पैवशिष्टैरनपनिश्चास्यमाहवनीयमिति मत्वा तेजसः समृद्धय पुण्यलोक- विजित्यीयामृतत्वाप चात्रौदाहरन्त्पग्निहोत्रं जुहुयात्स्वर्गकामो यमराज्यमग्निष्टोमेनाभि- जयति सोमराज्यमुक्येन सूर्यराज्य पोडशिना स्वाराज्यमतिरात्रेण प्राजापत्यमासहस्रस५ वत्सरान्तः क्रतुनेति ॥ वाधारस्नेहयोगाद्यथा दीपस्य स स्थितिः॥ अन्तर्याण्डोपयोगादिमी स्थितावात्मशुचौ तथा ॥३७॥ अग्निहोत्रं जुबानो लोमजाल भिनत्त्युतः सम्मोहं छित्त्वा न क्रोध स्तुन्वानः काममभि- ध्यापमानस्ततश्चतुजीलं ब्रह्मकोशं भिन्दन्नतः परमाझाशमत्र हि सौरसौम्यागेयसात्विकानि मण्डलानि भित्त्वा ततः शुद्धः सत्त्यान्तरस्थमचलममृतमच्युतं ध्रुवर विष्णुसंक्षित ५ सर्वापरं धाम सत्यकामसर्वज्ञत्यस युक्त स्वतन्त्र चैतन्यं ततः स्वे महिम्नि तिप्ठमानं पश्यत्यत्रो. दाहरन्ति । रविमध्ये स्थितः सोमः सोममध्ये हुताशनः॥ तेजोमध्ये स्थित ५ सत्त्व५ सत्त्वमध्ये स्थितोऽच्युतः ॥ शरीरमादेशाङ्गुष्ठमात्रमणोरप्यणुं परमेक्यं ध्यात्वाऽतः परमृतां गच्छत्यत्र हि सर्व कामाः समाहिताऽडत्यौदाहरन्ति । अगुप्ठमादेशशरीरमानं प्रदीपमृतापर्यद्विविधा हि ॥ तब्रह्माभिष्ट्रयमानं महो देवो भुनान्याविवेश ॥ ॐनमो ब्रह्मणे नमः ॥३८॥ रवि मैशपणीकारण्यकेयरा भवायणोपशानोपनिषदि पर. पाठ पुरातनम्मानन्दायममुमो उसनेमल्यमुपगने सभागार मेधुनिदित्यनयो. पशिसमनियोः अधिकयो पूरभारे परसरं म्यात इति ॥ +मनु. ३६ ·मैत्रायणीयमारण्यकम्। [५६१] प्रपाठक: ७७१-७] अथ सप्तमः प्रपाठकः॥ ॥ अग्निगायत्रं विथन्तर वसन्तः प्राणी नक्षत्राणि वसवः पुरस्ताद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्त्यन्तर्विवरेणेक्षन्त्यचिन्त्योऽमूर्ती गभीरौ गुप्तोऽनवद्यो धनो गहनों निर्गुणः शुद्धो भास्वरो गुणभुगभयोऽनिर्वृत्तियोगीश्वरः सर्वज्ञो मघोऽप्रमेयोऽनाद्यन्तः श्रीमानजो धीमाननिदेश्यः सर्वसंक्सर्वस्यात्मा सर्वभुक्सर्वस्यैशानः सर्वस्यान्तराऽऽन्तर - इति ॥१॥ इन्द्रविष्टुप्पञ्चदशो वृहट्टीप्मो यानः सोमो रुदा दक्षिणतऽद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्त्यन्तर्विवरेणेक्षन्त्यनाद्यन्तोऽपरिमितोऽपरिच्छिन्नोऽपरयोज्यः स्वतन्योऽ- लिङ्गोऽमूर्तोऽनन्तशक्तिर्धाता भास्कर इति ॥२॥ मुरुतो जगती सप्तदशो वैरूप५ वर्षाऽअपानः शुक्रऽआदित्याः पश्चाद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्त्यन्तर्विवरेणेक्षन्ति तच्छान्तमशब्दुमभयमशोकमानन्दं तुप्तर स्थिरमचलममृतुमच्युतं ध्रुवर विष्णुसंहितर सर्वापरं धामेति ॥३॥ विश्वेदेवाऽअनुष्टुबेकविशो वैग़जः शरत्समानौ वरुणः साध्याऽत्तरतऽद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्त्यन्तर्विवरेणेक्षन्त्यन्तःशुद्धः पूतः शून्यः शान्तोऽप्राणो निरात्मा- ऽनन्त इति ॥४॥ मित्रावरुणौ पतित्रिणवस्त्रयस्त्रिरशी शाक्कररैवते हेमन्तशिशिराऽउद्वानोऽङ्गिरसश्चन्द्रमाs- ऊर्ध्वाऽद्यन्ति तुपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्त्यन्तर्विवरणेक्षन्ति यः प्राज्ञो विधरणः सर्वान्तरोऽक्षरः शुद्धः पूतो भान्तः क्षान्तः शान्तऽइति ॥५॥ शनिराहुकेतूरगरक्षो यक्षनरविहङ्गशरभेभादयोऽधस्ताद्यन्ति तपन्ति वर्षन्ति स्तुवन्ति पुनर्विशन्त्यन्तर्विवरेणेक्षन्ति प्रणास्य र प्रणेतारं भारूपं विगतनिद्रः विजर’ विमृत्यु विशोकमिति ॥६॥ एप हि खल्वात्माऽन्तर्हृदयेऽणीयानिद्धोऽगिरिव विश्वरूपोऽस्यैवानमिदः सर्वमस्मिन्नोनाs. इमाः प्रजाऽएष तऽआत्माऽपहताप्मा विजरों विमृत्युर्विशोकोऽविचिकित्सोऽविपाशः सत्य- संकल्पः सत्यकामऽएष परमेश्वरऽएप मुताधिपतिरेप भूतपाल एप सेतुर्विधरणऽएप हि खल्वात्मेशानः शम्मुर्मवो रुद्रः प्रजापतिर्विश्वसग्घिरण्यगर्मः सत्यं प्राणो हसः शास्ता- 1 गुगभुम्भयो.

·मैनाथली-महितायाम् भित्रायणी मारपके ऽच्युतो विष्णुनारायणो यश्चैपोऽग्नी यश्चाय५ हृद्ये यश्चासाऽआदित्ये सऽएषऽएकस्तस्मै ते विश्वरुपाय सत्ये नमसि हिताय नमः ॥७॥ अथैदानी ज्ञानोपसगी राजन्मोहजालस्यैप वै योनिर्यदस्वायैःसह स्वर्यस्यैप वाट्यैः पुरस्तादुक्तेऽम्यधास्तम्बेनाश्लिप्यन्त्यथ ये चान्य ह नित्यप्रमुदिता नित्यप्रवसिता नित्यया- चनका नित्य शिल्पोपजीविनोऽथ ये चान्ये ह पुरोयाचकाऽअयाज्यंयाजकाः शूर्व- शिष्याः शूद्राश्च शास्त्रविद्वासोऽथ ये चान्य हु वृथाकपायण्डलिनः कापालिनोऽथ ये चान्य ह यक्षराक्षसभूतगणपिशाचौरंगग्रहादीनामधं पुरस्कृत्य शमांमऽइत्येवं बुवाणाs- अथ पे चान्य ह चाटनटनटभर्टप्रबजितरनावतारिणो राजकर्मणि पतितादयोऽथ ये चान्ये ह वृथातदृष्टान्तकुहकेन्दजालदिकेषु परिस्थातुमिच्छन्ति तैः सह न सुश्वसेत् ॥ प्रकाश- भता वै ते तस्कराऽअस्वाऽइत्येवरह्याह । नराम्यवादकुहकैमिथ्यादृष्टान्तहेतुभिः ॥ भ्राम्य॑ल्लोको न जानाति धेर्दविद्यान्तरं तु यत् ॥८॥ बृहस्पतिवं शुक्रो भुत्वेन्द्रस्यामुयायासुरेभ्यः क्षयायेमामविद्यामसृजत्तयाशिवमाशवमित्यु- दिशन्त्यशिवः शिरमिति वेदादिशात्र हिसकधर्मामिध्यानमस्त्विति वदन्यतो नैनाममि- धीयेतान्यधैा वन्ध्येवैपा रतिमात्र फलमस्या वृत्तच्युतस्यैव नारम्मणीयेत्येवर ह्याह ।। दूरमति विपरीते विपूची अविद्या या च विद्येति ज्ञाता ।। विद्याभीप्सितं नचिकेतसं मन्ये ।। न त्वा कामा बहवो लोलुपन्ते ।। विद्या चाविद्यां च यस्तद्वेवोऽभयं सह ॥ अविद्यया मृत्यु तीर्त्या विद्ययाऽमृतमश्नुते अविद्यायामन्तरे वैप्ट्यमानाः स्वयं धीराः पण्डितमन्यमानाः ॥ दन्द्रम्यमाणाः परियन्ति मृदाऽअन्धेनेव नीयमाना यथान्धाऽइति ॥९॥ वामुरा ह वे यऽआत्मकामा ब्राह्मणोऽन्तिकं प्रयातास्तस्मै नमस्कृत्वोचुर्मगवन्वयमात्म- सामाः स त्वं नो गृहीत्यतविरं ध्यात्वाऽमन्यान्यतात्मानो घे ते सराऽअतोऽन्यतममेतेपा- मुक्तं तदिम मुदाऽउपंजीवन्त्यभिप्वगिणस्तयार्मिघातिनोऽनतार्मिश सिनः सत्यमिवानृतं पश्यन्तीन्दजालवदित्यतो यदेप्यमिहितं तत्सत्पर यदंपतं तद्विदासडउपजीवन्ति तस्मा- ब्राह्मणो नादिकमधीयीतापमधः स्यादिति ॥१०॥ 3. पा.यजु ..." +33. PRIL ·अपारका ११] मैत्रायणीयमारण्यकम् । [५३३] एतद्वाव तत्स्वरूपं नमसः सेऽन्तर्भूतस्य यत्परं तेजस्तषेधाऽभिद्वितमनाऽआदित्ये प्राणऽएतद्वाव तत्स्वरुप नमसः खेऽन्तर्भूतस्य यदोमित्येतदक्षरमनेनैवं तदु तस्यत्यु- दर्यत्युवसत्यजनं बाह्म धियाऽऽलम्बश्वाऽअत्रैवतत्समीरणे प्रकाशनक्षेपकोप्पयस्थानीय- मेतमस्येव समीरणे नभास प्रशाखयैवोत्क्रम्य स्कन्धात्स्कन्धमनुसरत्या प्रक्षेपको लवणस्येव घृतस्य चौप्ण्यमिवाभिध्यातुविस्तृतिरिवैतादित्यत्रोदाहरन्त्यय कस्मादुच्यते वैद्यु- तो यस्मादुच्चारितमात्र एव सर्व शरीर विद्योतयति तस्मातोश्मित्पनेनेतदुपासीतापरि- मितं तेजः॥ पुरुपश्चाक्षुपो योऽयं दक्षिणेऽक्षिण्यवस्थितः ।। इन्द्रोऽयमस्य जायेय सव्ये चाक्षिण्यवस्थिता ।।१।। समार्गमस्तुयोरेख हनुयान्तर्गतः सुपी ।। तेजस्तलौहितस्यान पिण्डवोमयस्तयोः ॥।॥ हृदयावायती तावचक्षुप्यस्मिन्यातप्ठिता ।। सारणी सा तपोर्नाडी गुपोरेका द्विधा सती ॥३॥ मन कापानिमाहन्ति स प्रेरगति मारुतम् ।। मारुतस्तूरसि चरन्मन्न जनयति स्वरम् ॥४॥ खजामिसंयोगांद्धदि सम्प्रयुक्त माणुिर्द्धिरः कण्ठदेश । जिह्वायदेशै व्यणुकं च विद्धि विनिर्गत मातृकमवमाः ॥५॥ न पश्यन्मुत्युं पश्यति न रोगों न च सताम् ॥ सर्वर हि पश्यन्पश्यति सर्वमानोति सर्वशः ॥६॥ चाक्षुषः स्वप्नुचारी च मतः सुप्तात्परच यः॥ भेदायतेऽस्य चत्वारस्तेभ्यस्तुर्य महत्तरम् ॥७॥ विवेकपाञ्चाद् ब्रह्म त्रिपाचरति चौतरे ॥ सत्यानतोपभोगार्थो देतीमांवो महात्मनः ॥८॥ हति दुतीमायो मुहारमनहति ॥११॥ THEIREnterasnamala8R FILE RA বি মাষণাখেন ইয়াবারাবৰিখয়মান ।

·[५६४] भेग्रायणी-संहिगया (मैत्रायणीये भारण्यके भध यजुवेदीय मैत्रायणीयारण्यकेऽयया मंत्रायणीयोपनियदि भन्ते पय्यमाना- शान्तिः॥ ॥ॐ॥ नमो वाचे नमो वाचस्पतये याऽर्कोदिताय च नोदिताय तस्मै वाचे नमो नम:- ऋपिभ्यो मन्वन्द्यो मन्त्रविद्भयो मन्त्रविद्भयो मन्त्रपतिभ्यो मा मामृषयो मन्त्रकृतो मन्त्रविदः प्रादुर्दैवी वाचमुद्यासं जुष्टो देवेभ्यः स्वधावरी पितृभ्योऽनुमतान्मनुष्येभ्यस्तन्मा देवाऽअवन्तु शोभापि पितरोऽनुमदन्तु ॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ इति । पयिष्टोत्तरशोपनिपादौ चान्या शान्तिका- ॐ आप्यायन्तु ममाङ्गानि वाक्प्राणश्चक्षुः श्रोत्रमथो बलमिन्द्रियाणि च सर्वाणि, सर्व ब्रह्मोपनिपदं माऽहं ब्रह्म निराकुयाँ मा मा ब्रह्म निराकरोदनिराकरणमस्त्वनिराकरणं मेऽअस्तु ।। तदात्मनि निरते यऽउपनिपत्सु धर्मास्ते मयि सन्तु ते मयि सन्तु ॥१॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ इति ।।

·[५६६] मैत्रायणी-संहितायाम् [ मैत्रायणीये भारम्पके ताम्मनो निरोग्यर ६,३४,८ नृणवनस्पतयः १४ देखलु वायोधरेतसो ४,१ से होभगवयभिवाय ४५ ते होचुर्भगवन्यप्रेद ३,१ निवेकपाघरे माह ७,११८ एवं ममा वं च वै विष्णुः ५,१,१ एवं मनश्वर यमरद ५,१,२ दूरमेति विपरीवे विपूची ७.९ श्यते ह लोके तदेतेभ्यः ६.१६ देवासुराहदै य ७,१० द्विधा या एष भामा ६.१ देमाणी वेदितम्ये ६,२२ वाव म्बस्व ते प्रझ ६,३७ दे पाव ब्रह्मणो रूपे ६,३, ६,१५ ध्यानमन्तः परे तस्ये ६,२४ • न पश्यन्मृत्यु पश्यन्ति ७,११,६ नमः शान्तारमने तुभ्यं ५,१,४ ममोऽमये धिषी३क्षिते ६.३५ नमोषाचे नमो शान्तिः] महि गीतस्य स्वादुपरि ६.१० नराम्यवादकुहका ७८ पोष्टको वा एषो ६,२३ परवा एतदात्मनो ६,११ पुरुषश्चाक्षुषो योऽयं ७,११.१ पुषिधी गाईपयोऽन्तरिक्षं ६,३४ प्रजापतियों एको २, माकागभूवा वै ते ७ वृहदयो वै नाम रामा १,२ पहस्पतिव शुक्रो भूत्वा ७,९ ब्रह्मणस्पस्योमानुसरण ६,३४ प्राणो महिमेसेव ४,४ ममणो वावता म्या: ४६ प्रायशो वा एप १,१ मम वा इदमन भासी ६.१७ भगवस्थिचर्भ १,३ मन एक मनुष्याणां ६,३३,११ मन: कामानिमाइन्ति ७.११,४ मनो हिदिविध प्रोकर ६.३४.६ महतो जगती सससो ७,३ मामसेप विडीने तु ६,२४ मित्रावरुगो पंक्तिचिगव: ७५ ययानिधनो पहिः ६,३४,१ पया पर्वतमादी ६,१८ यस्यान्यशिमातं ६,३० यदा पत्रावतिधन्वे ६,३० पदविग्नी हूयते ६,२६ पत्रपोऽग्नौ यथायर हृदये ६.१७ यावत्यो चै काकस्य ६,१४ ये नैकरूपानापखाद् ६,३०, ये बिन्दय इवाभ्युपरन्ति ६,३५ योऽसौ परापरो देवा ६,२३ यो सलु यायोपरिस्थः २,४" रजस्तमोभ्यार विदस्य ६,२८ रविमध्ये स्थितः सोमा ६३८ | लपविक्षेपरहिवं मनः ६,३४,७ वडेन यदरखल ६,२६, ६,३१ वाधारस्नेहयोगाद् ६,३७ वसोः पवित्रमग्निः ६,९ विग्रहवानेप कालः ६,१६ वियों चावियों च यसद् ७.९ विशन्तु स्वामाहुतयच ६९ विश्वरूपर हरिणं ६.८ विश्वेदेवा अनुष्टु बेकायो ७.४ विधा नमस्तुभ्यर ५,१३ शनिराहुकेतूरगरक्षो ७६ पारस्पादियो भयो ४,२ शरीरमादेशाङ्गुष्ठमात्रमतेः ६,३८ शुचौ देशे शुचिः सवस्थः ६,३० पभिमांसैस्तु युकरप ६.२८ प्रीतः प्रीणातु विश्वर ६.९ समागमस्तयोरेव ७,११,२ समाधिनिधीतमलस्य ६,३४.९ समासकर ययाचि ६,३४,५ सर्वप्चेदर क्षयिष्णु १,४ स वा एष भारमेह २७ स वा एपसूक्ष्मो २५ स्वयोना उपशानरपस्प ६.१४.२ हिरण्मयेन पाग ६.३५ हिरण्यवर्णः शकुनो ६.३४ इइपादायती ठावश्पक्षु ७,११,३ धाकाशमयं को ६,२७ होवा भोका हनिमन्त्रों ६,१६ ·अथारण्यकान्तर्गत-विशेषनाम-सूची। मौवनाय. १४ [प्रपारकानुसारेण] मन ५,१,२ हिरण्मयः ६, १,३५ शाकासन्य १,२,२,१, ६,२९,६,३० । यम ५,१,२,७,११,१ सहवाशिम ६८ वाक १,२ प्रथिवी ५,१,२,६,३३३५ सिन्धुराज ६,१६ विश्व ५,१२. ६,१ सुषुम्ण ६,२१ भूरिपुन १,४ स्त्र ५,१,२७६,३७,७११ देवा ६,२३ इनपुमा १४ भप्युव ५,१,२१६३०७७ भनिसूर्ण ३,२७ जवळपास १,४ विशेश्वरः५१,३ भानवीया ६,३१ विश्वामा ५,१,३। ६,६ मरीचय ६,३१ वधि,४ विश्वकर्मकृव ५,१,३ काबेद ३,३२ भाति १,४ विश्वभुक् ५,१,३६,१ यशर्वेद ६,३२ शाबिन्दुः १,४ विश्वमायुः ५,१,३ सामवेद ६,३२ हरिबन्द्रः १,४ विकीरति: ५,१३ भधर्ववेद ६.३२ अम्बरीप १,४ नमक्तः१,४ प्रभु ५,१,३१३,१६ वसम्म ६,३३७७.१ मर्याति १,४ शान्तारमन् ५,९.४ प्रीम ६,३३१७, ययाति १,४ गुणतम ५,१४ वर्षा ६,३३,७,३ अनरण्य १,४ भविष्य ५,१,४ भार ६,३३४७४ मक्षसेन १,४ भप्रमेय ५,१.४ हेमन्त ६,३३,७,५ भनादिनिधन ५,१४ शिशिर ६,३३,७५ महका १,४१७.३ भरत १४ भादिस्य या: ६,१,३,४,५,६,७,१७, बी ६,३४ मरुद २,९१ ६,३०,७,११,४ ३३३६,७,३,७,१२, पवमानः पावक ३,२४ गाईपत्य ६,५, ६.३४ शकुम ६,३४ भमि देवानर. १,६६,९ सूर्यः ६,५,७,८,१९, १४ सोम ६,३५,३८१७१ भूवारमा ३,२,३७६,९० पाए ६५ सम्ममा ६,५३५, ७,५ हुसासनः ६,२८ हमा ४,५१५,१.१७ १५,१७,२,७ विश्चक्षु.६,६ ते ६.३८ विष्णुर ४,५१ ५.१.१॥ ६.५,८,१३, सिभ ६,११ सा,८ १६,२१,३५,७७ सविता ६,७-८ यसव ७१ इसापन, ५.१,११५,२ भर्ग ६.७,३४ ३५ विध देवा. ७४ मित्रापदमा ७५ प्रमापति ५,१.११५,१६,१,१७, विश६.१७७ भरिस ७५ भामा ५,१.१३ ६.२,३,४,५,८-१० दिया ६,५७७ १०,१६,१७,२४,२९,३१३६७, नारायण ६,०७७ বিষণা ও शाम्भु ७७ भावा . यापारमाडित ७८ विधाता ६८ कागविना ७८ बायु ५,१,१. ६४५,११,३५ समारप६८ सनि ७९ विमाकर, । नति रवि ६,३८ ·ग्रन्थान्तरनिर्दिष्टमन्त्रसूची। मन्यभग । स्थान। पृष्ठ . f पदा पश्पश्यति. या पश्या पश्यते । दे मागी. गति। काम सहसो चिहिरसा.. सयं मन एवं । पदा पवारविष्ट इस्पत्रोदाहरन्ति । हिमन पाग. सोमाऽहम् । ५५७ .. : (मु० उप० ३११३]। 3 [मलविन्दु उप. १७]। [दाला उप. ११५४३]। [कठ• उप. ६१०]। [कापप. (एपे-विष्णवे) ४०११५.१६॥ ०३०१५-१६] । मनु० ३१७३। [23. उप• शरा४] [फा. य.४०११, ०.११]। [3. उप. १०५ ५३० रमेतिविपरीत .. . भनो माणति.. छोनुर। गियो पाविधो च..... मजुटे। भविमापामयो.. पान्धाशति । ५६२