·५ प्रस्तावना. ग्रंथने दशांशमे जागे चलके तेनाथी पण जेठे खरचे मुमित ग्रंथ प्राप्त यश् शकेठे, तेथी ज्ञान वृजिना श्रा उत्तम साधनने अनेक रीते उपयोगमा लेवानी पुरी जरुर ते. जुनीयाना अनेक विद्वानो जैनदर्शनना तत्त्वज्ञानने उत्तम प्रकारे सेहेलाथी जा. पीशके तेवा ग्रंथो मुजित करावी प्रसिद्धिमा लाववानी संपूर्ण श्रावश्यकता दे. ज्यां- सुधी अपूर्व तत्वज्ञानना ग्रंथो अंधारामा राखी तेनो उपयोग थाय तेवा साधनोनी योजना करवानो प्रयास करशुं नही त्यां सुधी जैनदर्शनपण अतिविस्तार पामशे नही अने जे टुंकी इदमां श्रत्यारे प्रवते ठे, तेनायीपण टुंकी हद थवानो संजव ठे, तेथी बुद्धिवान पुरुषोए आ पावतमा ध्यान आपवानी पुरी जरुर ले. प्रकरण रत्नाकर ग्रंथना आ प्रथम नागमां वे ग्रंथो मुजित करवामां आव्या ते. तेमां प्रथम ग्रंथ, न्याय विशारद महोपाध्याय श्रीमद् यशोविजयजी रचिंत विहरमान तीर्थंकर श्री सीमंधर स्वामिनी स्तुति गत साडीत्रणसो गाया अति अद्भुत 'स्तवन ते ग्रंथमा सूत्रथी विरुक आचारे चालनारा थने पपणा करनारा इत्यादि- कोने प्रथम ढालमा सिंहांत अनुसारे यथाविधि प्रवर्त्तवा उपदेश आपेलो वे अने तेवाज जत्तम विषयो संबंधी सत्तर ढालमां स्तवननी रचना करेली . स्थावाद शै- लीवाली नयर्जित वाणीना शिखरना टोच उपर पहोंचेला आ विद्याननी हरेक कृति वांचता मनमा सानंदाश्चर्य थायले. चीजोयंथ श्रीदेवचंजी उपाध्यायजी कृत बागमसार ग्रंथ . आ ग्रंथमां यथा प्रवृत्ति प्रमुख त्रण करणतुं, सात नय, चार निदेषानु, प्रमाणोनुं तथा सप्तभंगी, खरुप संदेपथी दर्शावेलु ते आ ग्रंथ वाचतां सिद्धांतनो सामान्यसार उपलब्ध थायठे. जे पक्षतिथी ग्रंथ लखवामां आवेलो, ते पति प्राचिन ठे, परंतु रसिक वे. प्रकरण रत्नाकर ग्रंथना प्रथम नागमाथी तत्वानु वोध ग्रंथ अने उपमितिलव प्र- पंच ग्रंथपण, जुदो उपायेलो होवाथी ते बने बाद करी अने समयसार ग्रंथ दाखल करी, प्रथम नागने चार भागमा वेहेंची, दापवानी सूचना थवाश्री ते प्रमाणे यो- जना करवामां श्रावी. लां प्रसिझकर्ता ·अथ अनुक्रमणिका. a श्रीमद यशोविजयजी उपाध्याय कृत श्रीसीमंधर खामिनी विनतिरुप स्तवनना स्थूल विपयोनी अनुक्रमणिका. १ प्रथम ढालमा सूत्रथी विरुक प्ररुपणा तथावर्तन करनारा अने संघयण प्रमुखना दोप काढनारा अने लोचादि कष्टमांज जेनमार्ग ठे, एवं वोल- नारा अने व्यलिंगनेज प्रमाण करनाराजने सिद्धांतानुसारे उपदेश कयों .. २ वीजी ढालमा पोते निर्गुणीनतां गुरुथी तरवानो विचार राखनारा अने ग- छमा रहेलानेज साधुकहीए अने पडीकमणुं करतां पापकर्या होय तेथी वुटीए एम बोलनारा प्रमुखने उपदेश कयों ठे. ३ त्रीजी ढालमां साधुने नियतवास, चेत्यपूजा, आर्याए.लावेलो याहार, कल्पे एम बोलनारने तथा विगयना प्रतिबंध करनारने उपदेश करेलो. १६ ४ चोथी ढालमा यात्मशाहीए व्रत पासवानु कहेनारा अने धर्मोपदेश व- हुजनने आपवानी मना करनाराने अने नवा ग्रंथनी रचना करवानी म- ना करनाराने उपदेश कों . ५ पांचमी ढालमा गुरुकुलवासमां वसवानो उपदेशकों ने. ६ ठठी ढालमां गीतार्थनुं स्वरुप वर्णवी प्रथम ज्ञान अने पढ़ी दया एम च- तावी,अगीतार्थ सिद्धांतना न्याय,प्रमाण इत्यादिने नही जाणतो होवाथी, तेने अनेक हेतु युक्तिए शिखामण दीधी. सातमी ढालमां गीतार्थनी सेवामां वसवानुं कडं डे, परंतु केटलाएक एम बोले के एवा सुविहित समुदायवाला सिझांतना रहस्यने जाणनारा हाल को देखाता नथी, तेथी एकला विहार करवामां हानि नयी एबुं बोलनाराने उपदेश कर्यो . आग्मी ढालमा मात्र अहिंसामाज धर्म माननारा बने पूजा प्रजावनानो त्याग करनाराने स्यावाद शैली बतावी प्रतिवोध कों . ए नवमी ढालमा मात्र सूत्रनेज माननारा अने पंचागीने नही प्रमाण कर- नारने तथा योग उपधान नही वहन करनारने उपदेश कयों के. ६५ १० दसमी ढालमा ज्ञान विना मात्र.क्रियारुचि जीवोने बहु दोपनी उत्पत्ति , इत्यादि वर्णन कर्यु . २१ अगीधारमी ढालमां अव्य श्रावकना एकवीश गुणोनुं वर्णन कर्यु ने. * , U ૫૫ . ६ ज्य ·४ GG अनुक्रमणिका. १२ बारमी दालमां नाव श्रावकना क्रियागत लिंग कृत व्रत कर्मादिक ल- दाण कह्या ठे. १३ तेरमी ढासमां नाव श्रावकना नाव गतसिंगना सत्तर प्रकार कह्या वे. ए४ १४ चौदमी ढालमांजाव श्रावक, चाव साधु पणुं पामे तेना सात लक्षण कह्या हे, तेमां अंतर्गत चोथा श्राराना गीतार्थोना जीत व्यवहारमा फेरफार करी पंचम कालना गीतार्थोए जे श्रादखु ते प्रमाण करवू एम दरशावेबुं . ए १५ पन्नरमी ढालमां साधुना गुण वर्णवी साधुनी स्तुति करी वे. {ចច १६ सोलमी ढालमां तप गठनी नीति तथा किंचित् पाट परंपरा देखाडी ठे. १९४ १७ सत्तरमीढालमांस्तवन कर्त्तानी स्यावाद दृष्टी थश्तेनो उत्कृष्ट दर्प वर्णव्योव्.१२५ ॥ बीजोग्रंथदेवचंजीकृत आगमसारतेनी अनुक्रमणिका ॥ १ यथा प्रवृत्यादिक त्रण करणतुं संदेपथकी स्वरुप; तथा पलव्यनां नाम थने तेना गुण तथा पर्याय, वली ते गुण पर्याय साधर्मपणुं, तथा एकेका व्य उपरे परिणामादिक श्यार चोख, एकेका ब्यमा नित्या नित्या. दिक थान पक्ष, तथा नित्यानित्य पक्षयी चौनंगी, तथा अध्यार्थिक अने पर्यायाथिक नयना जेद. २ सात नयना स्वरुपांतरगत वर्गणानुं स्वरुप, चार निदेपार्नु खरुप तथा चार निदेपा थने सात नयतुं पदार्थ उपर लगाम. १३ए ३ प्रमाणानु खरुप, तथा सत् असत् पदयी सप्तनंगीतुं स्वरुप, इत्यादिक सर्ववातो ते पूर्वोक्त श्राव पक्षना विचारमांज आधी ठे. ४ भव्यनां ठ सामान्य गुणनुं वर्णन तेना अंतरभूत संदेपे नीगोदनुं वर्णन जीवोनी व्यवहार थने श्रव्यवहार राशीनुवर्णन, थने तेमां कुःखनो विचार- तथा पशव्यनो वीचार उत्पाद व्यय ध्रुवर्नु स्वरुप, श्रगुरु लघुपणुं गुणनी जावना इत्यादिक वातोजूदाजूदा पारीग्राफमां जणावी तीहांधी जोवी. १४ए ५ निश्चय चारित्र तथा व्यवहार चारित्रांतरभूत श्रावकनां प्रणतिपातादिक वार वृतनु निश्चय व्यवहारपणुं दर्शाव्यु ठे. २५३ ६ थार्त रोषादिक चार ध्यान तथा पिंडस्थादिक चार ध्याननुं स्वरुप, १५६ ७ चार ध्याननाअंतरजूत मैत्र्यादि चार नावना तथा अनित्यादि वार नावना.१५॥ ७ समकेतनो मार्गदेखामतांसमकेतनी दशरुचि थाठ गुण पांच नूपण इत्यादि.१६० १४७ .

·॥श्री पंचपरमेष्ठिन्यो नमः ॥ ॥ यथ ॥ श्रीमद्यशोविजयजी उपाध्यायकृत साडात्रणसोगाथार्नु स्तवन अर्थसदित प्रारंना ॥ प्रथम श्रर्थ कर्ता मंगलाचरण । पार्श्वनाथपदवं, नत्वा सीमंधरप्रन्नुम् ॥ स्तवस्य वार्तिकं कुर्वे, स्वपरानुग्रहाय वै ॥२॥ ॥ हवे अर्यकर्तानी सूचना॥ एस्तवन मांदेली गाथार्जना अर्थ अन्वये करी कही पण पाधरो नही कडेवाय माटे पद आगल पाउल जोडीने पोतानी बुद्धी विचारी जोशो तो खरों अर्थ वेसशे. ॥ ढाल पेहेली ॥ .॥ एडिकिहांराखी ॥ ए देशी ॥ श्रीसीमंधरसादिवआगे। विनतडीएककीजें ॥ मारगशुक्ष्मयाकरीमुकने ॥मोदनमूरतिदीजरे ॥ जिनजी, वीनतडीअवधारो॥१॥ एआंकणी॥ अर्थ ॥ श्री के चोत्रीशअतिशय अनेथान प्रातिहार्यादिक वाह्यलक्ष्मी तथा केवल ज्ञानादिक अध्यंतरलक्ष्मी तेणेकरीयुक्त एहवा सीमंधरनामेसाहिब तेआगलएकज शुद्ध मार्ग उलखवारूप अहितीयवीनतिकरीये ते मादा ऊपर मया के कृपाकरीने शुरू मार्गजे रत्नत्रयरूप मोदमार्ग अथवा अनेकदर्शनी वितस्थसंवादी तथा विपरीतनाप- णकरनारा स्वदर्शनीने साचामानवा ते अशुझमार्गकहीये ते सर्वउवेखीने स्याहादसै- लीयें जैनमार्ग उलखवोते शुद्धमार्गकहीयेंतेशुझमार्गसेवी अनेकजव्यजीव खसंपदा- जोगीयया एहवो शुङमार्गते हे मोहनमूरति के बल्लनमूरति! मुझनेदीजे के मुऊने यो श्रापो एवीनती करीयेठेथे माटे हे रागोपनाजीतणहार जिनजी! तेलमारीवीन- तीअवधारो के केवलज्ञानेकरीजाणो ॥१॥ १ ·५ प्रकरणरत्नाकर नागपेहेलो. चालेसूत्रविरुधाचारें ॥ नापेसूत्रविरु६ ॥ एककअमे मारगराखू ॥ तेकेममाशुधरे ॥ जिन ॥ वी० ॥२॥ श्रर्थ ॥ कोइकप्राणीसूत्रधी विरुद्धश्राचारेंचाले, तथा 'जापेके परुपणाकरेठे ते- पणसूत्रविरुद्ध; वलीलोकनेकदेशेजे थमेमार्गराखीयेठेय, जोअमेठेयेतोमार्गचालेठे एह- बुंवोलेठे माटेहेप्रनु तेवातने अमेशुद्ध केमकरीमानियें. श्हांसूत्रतेशुं तेलखेजेः-- ११ थे- ग, १५ उपांग, १० पयन्ना, ६ वेद, ४ मूलसूत्र, १ नंदी, १ अनुयोगहार, एवं ४५ आगम जाणवा. यतः 'एकारसतहावारस ॥ अंगुवंगाथिदसपयन्नाणी ॥ व्छेयाचजमूसा ॥ नं- दीअणुउंगपणयाला ॥१॥ तथा तेनी नाष्य, चूर्णि, नियुक्ति, वृत्ति थने मूलसूत्र ए पंचांगीने सम्मतजे पूर्वाचार्यप्रणीत धर्मरलादि प्रकरण तथा जे नंदीसूत्रगतपयन्ना श्रने हरीनप्रसूरि उमाखातिवाचक प्रमुखकृतग्रंथादिक ते सर्वसूत्रमादेजश्रावे; के- मके निक्षपड्यातेकालें सूत्र विसस्याहता ते मांहे जेटला सांजस्या ते सूत्र लख्या अने जे अर्थ सांजस्या तेदना प्रकरण प्रमुखवाध्या तेपणसूत्रानुजायी होवाथी.सूत्रज कही तो तेथीविरुद्धरेते तथा घोले ते तेवाने शुद्धकैममा ॥२॥ आलंबनकूडांदेखाडी । मुगधलोकनेपाडे ॥ आणानंग तितकतेकाबूं ॥ यापेापनिल्लोमेरे ॥ जिन ॥ वी० ॥३॥ श्रर्थ ॥ हवे ते विपरीतचालतां कोईककहेशे जे शामकांचासोतो तेहने पागेजवा व वापतां कूडा के खोटांबादेवनदेखाडे जे श्रापंचमकालें संघयपधृतिप्रमुखपूर्व पु- रुपजेहवाकिहां एमकहिने मुगध के मूर्खलोकने पाडे के अज्ञानमार्गपाडेठे एड्वापुरुप ते शाणा के जिनाझा तेहनोजेझंग तपजेकाऱ्यांतिसक तेपोतानेकपालें थापेठे एटले जिनाज्ञालोपेले. तेबारेकोश्कयोल्यो जे श्राझानंग-दूषणदीधुंतेखलं पण सर्वथा विधितो कोई करीशके नही ॥३॥ विधिजोतांकलियुगमांदोवे ॥तिरथनोउछेद ॥ जिमचाले तिमचलवेजा। एहधरेमतिनेदरे॥ जिन। ॥ वी ॥४॥ अर्थ॥श्रनेविधिजोतांतो कलियुग के पांचमोक्षारोजेनेशन्यतिर्थीकलीयुगक श्रने जैन पांचमोनारोकदेठे ते कलियुगमांतीर्थनोउछेदयाय केमके तमे अविधिनीतोनाकहो विधियेतोथायनही तेथी तीर्थ विशेदजाय माटेजेमचाले तेम चसाव्यायें पटसेका किरीयेनही नरमगरमचलावियें एरीतेकोश्क पोतानी मतिनोदधरेठे ॥४॥ 2 ·३ साडात्रणसोगाथाचं स्तवन अर्थ सहित-ढाल पहेली. इमन्नाषितेमारगलोपे॥ सूत्रक्रियासविपीसी ॥ आचरणासू हीआचरियें॥जोश्योगनीवीसीरे ॥ जिन ॥ वी ॥५॥ अर्थ ॥ एहवांवचनवोलीने जेविधिमार्गनेलोपेठे तेप्राणीयेसूत्र क्रियासर्व पीसी के द लीनाखी तेमाटे आचरणाके क्रियातेशुद्धादरीयें तेश्रीहरीनमसूरीय योगनीवीसवी सीकरेली तेमांदेली सत्तरमीवीसीमाहेकझुंते. यतः ॥ तिबस्सुछेलाई ॥ विणावणंज स्सएमेव ॥ सुत्तकिरियाश्नासो ॥ एसोअसमंजस्सविहाणो ॥१॥५॥ पंचमेंआरेजिमविषमारे ॥ अविधिदोपतिमलागे॥ इमउपदेश पदादिकदेखी ॥ विधिरसिर्जजनजागरे। जिन० ॥ वी०॥६॥ अर्थ ॥ पांचमाधारामाहेजेमविपमारे। तेमपांचमायारामांहे अविधिदोपपणलागेठे एटलेएजावजे पांचमायारामांपांचविषकह्याने तेपणजीवने असत्यप्रवृत्तिनाहेतुठे. यतः॥ १ उस्सम ५ हुँमा सप्पिणि ॥३दाहिणपासंमि ४ नासगहजोर्ड ॥५ तहकण्हपरकी जीवा ॥ पंचविसंपंचमेश्ररए ॥ १॥ एगाथासूयणासीत्तरीनीठे एजिमपांचविषकह्यां ते मारेने तिमपांचौबारे जेयविधि दोपलागे तेपणमारेजले अथवा चोथेशारे जिम विप खाधुमारे तेम पांचमेश्रारेपण विपखाधुमारे; तेमजयविधिदोपपण जेम चोयाबारामांहे सागे तेमपांचमेंधारेपषलागे. यतः “मारेशविसंजुत्तं ॥ जहाजमारएतहासम तहअविहिदोषजणी ॥ धम्मोवियग्गश्हेऊ ॥१॥ इतिहितोपदेशमालायां" एमन- पदेशपदादिकग्रंथमांदेपावदेखीने विधिनोरसियो जनके लोकहोयते जागेके विधि करवानेसावधानथाय ॥६॥ कोश्कदेजिमवहुजनचाले॥तिमचलियेंसीचर्चा ॥ मारगमहा जनचालेंनाष्यो। तेहमालहीयेंअचारे ॥ जिन॥वी० ॥७॥ अर्थ ॥ वलीकेटलाकतोएमकदेठे के जेमवहुजनके घणालोकचाले तेरीतेचालीयें केमके जेघणाकरताइसे तेरुडुंजकरताहसे तोजाजीचर्चासीकरोबो अमेपोतानीमतियें करताहश्ये तोनलेचर्चाकरो कारणके मार्गतोतेहनेजकही के जेमार्गे महाजनके म- होटालोकना समुदायचाले तेहनीचाले चालीएतेनेमार्गकहीयें श्म जाप्योके ग्रंथमाहें कह्यो. यतः॥ महाजनोयेनगतःसपंथाइति ॥ तोतेमहाजननीचालेंचालतांथकां लहीये के पामी अर्चा के पूजा इति ॥ ७ ॥ एपणबोलमृषामनधरीयें ॥ बहुजनमतआदरतां ॥ बेदनावे बहुलअनारय ॥ मिथ्यामतमाफिरतारे ॥ जिन ॥वी ॥॥

·४ प्रकरणरत्नाकर नागपेहेलो. अर्थ ॥ हवे उत्तरापेठे के एवोलजेकह्यो तेपणमृपाके जूगे चित्तमांधारीये ते हनो हेतुकहेते एटले बहुजनमतादरतांके० घणालोकनोमतथादरतां तो बहुलश्रना- रयके० घणाजनतोथनार्यठे तेहनो वेइके पारपामीयेंनही मिथ्यामतमाहे फिरतांकेत अनार्यठे तेसर्व मिथ्यामति माटे तेमांदेजमतांपारनपामीय इतिनाव ॥ ७ ॥ योमाआर्यअनारयजनथी। जैनआर्यमांथोमा । तेमांपणपरि गतजनथोडा ॥ श्रमणअलपबहुमोडारे॥जिन ॥वी०ए अर्थ ॥ थोडाथार्यथनारयजनथीके अनार्यलोकथी श्वार्यसोकथोडा केमके व- त्रीसहजारदेशमाहें थार्यदेशतोसाडीपचवीसजठे तेवलीधार्यदेशमांपण जैननामध. रावे एहवालोकथोडा वलीजैननामधरावे तेमांदेपण परिणतके जैनवासनायेंपरिण- म्याहोय एहवाझावंत स्याहादसैलीनाजाणथोडा वतीतेपरिणतजनमांदेपण श्रमण के मुनीराज तेश्रलपके घणाथोडा अने धदुमोडाकै मात्र मस्तकमुंडनकराव्युं पण गुणविनाना एहवालोक बहुजाणवा ॥ ए॥ नवाहुगुरुवदनवचनए ॥ आवश्यकमालहियें ॥ आणाशु महाजनजाणी॥तेदनीसंगरहियेरे। जिन ॥वी० ॥१०॥ अर्थ ।। जयवाहुवामानामुखनुं एवक्ष्यमाणवचन ते थावश्यकसूत्रमांकयुंडे ति हाथी लहियेंके पामीय जे थाज्ञाशुद्धतेहिज महाजन एटलें जिनाज्ञापालेतेहिज संघएहजाणीने तेवा महाजननीपासे वसीवे. गाया ॥ “एगोयसाहुएगो, यसाहुणीसाव विसहीवा; श्राणायुत्तोसंघो, सेसोपुषश्नहिसंघा" ॥ १॥ इतिश्रावश्यक वचनात् १० अझानीनविदोवेमहाजन ॥ जोपणचलवेटोलुं ॥ धर्मदासग णिवचनविचारी॥ मननविकीजेनोद्रे॥जिन ॥ वी॥१९॥ अंर्थ ॥ पणजेश्रज्ञानीनोसमुदायहोय अने जो ते टोg के गधनेचसावे तोहेपण तेहने महाजन न कहीयें एहवं धर्मदासगणीनुं वचन विचारीने मनने लोखूनकरीयें एटले अज्ञाने धमाधम न करीयें, यतः "जंजयस्वगीयछो” इतिवचनात् ॥ ११ ॥ अझानीनिजदेचाले ॥तसनिश्रायविहारी ॥अझानीजो , गरनेचलवे ॥तेतोअनंतसंसारीरे॥ जिन ॥वी० ॥१२॥ थर्थ,॥ जेथशानीपुरुप ते निजवंदेके पोताना शनिप्रायेंचाले तथा ते अज्ञानीनी पायें जे विहारीके। विचरेतेपण अज्ञानीजहोय तो एहयो अज्ञानी अगीतार्थ यको -

·५
.
.
साडात्रणसोगाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल पहेली.
जे गटनेचलावे तेतोअनंतसंसारी जाणवो. यतःजिंजयश्चग्गियठो।जंच अग्गिय/नि.
स्सियोजयई, वहावेश्यगर्छ, अणंतसंसारहोई ॥ श्युपदेशमालायां ॥ १५ ॥
खमखमपंमितजेहोवे ॥ तेनविकहीयेनाणी ॥ निश्चितसमय
लदेतेनाणी ॥ संमतिनीसहिनाणीरे ॥ जिन ॥वी ॥१३॥
अर्थ ॥ जे खंमखमपंमितके ग्रंथग्रंथमांदेथी थोमीयोमी वातसीखीने पंमितपणुंजेह-
नेहोय तेपुरुपनेझानीनकहीये, यतः "जोसुत्तमनमुनय,समहीतेगुरुकम्मविहिणोनो-
जन्नसोनाणीअहमयहाणमूढमणो"॥१॥इति आवश्यकमाहानाष्ये माटे निश्चितसम-
य के निश्चेसिद्धांतनीवातने लहे के० जाणे ते नाणी के ज्ञानीकहीयें एटले गुरुक्रमागत
निश्चयव्यवहारसहीत स्याहादसैलीय ज्ञानथयु होय ते सिद्धांत निश्चित झानकहियें ए-
वात संमतिनीके० संमतितर्कशास्त्रनी सहिनाणी के नीसानी . गाथा॥"जोनिच्यसम-
यन्नू ॥सबवहारसमयमासही।गुरुपारतंतलझनयनि उणोगाहणाकुसलो" इति ॥१३॥
जिमजिमवहुश्रुतबहुजनसंमत ॥ बहुशिष्येपरवरि ॥ तिमतिम
जिनशासननोवयरी ॥जोनविनिश्चयदरीरे। जिन ॥ वी ॥१४॥
अर्थ ॥ जिम निम बहुश्रुतके घणोजण्यो अने बहुजनसंमतके घणालोकने मान
वायोग्यथयो वलीबहुशिष्यपरवरिके० घणाचेलाचांटिकयां तिमतिम जिनशासननो
वयरीके सिद्धांतनोशत्रुजाणवो जो निश्चयज्ञाननो दरि के समुनहोय तो. अने
जे निश्चेज्ञानीहोय तेहनेतोसर्वलेखेळे. यमुक्कं ॥ ऊहहबढुसुअसमर्ड ॥ सीसगुण
संपरिवुड्डोय ॥ अविणीहिउँथसमए ॥ तहतहसिइंतपमिणी ॥ इत्युपदेशमालायां
तथा पंचवस्तुके पिच ॥ १४ ॥
कोईकदेलोचादिककष्टे ॥मारगनिदाटत्ति । तेमिथ्यानधि
मारगहोवे ॥ जनमननीअनुत्तिरे॥ जिन ॥वी ॥१५॥
अर्थ ॥ केटलाएकतोएमजकहे जे लोचादिककटेके लोचकराववा उघाडेपगे
तथा उघाडेमाथे हिंडळ इत्यादिककष्टकरवेकरीने मारगके मुनीमारगजाणवो बली नि
कायें वृत्तिके श्राजीविकाकरवी ते मार्ग एहबुंजेकहे। तेमिथ्याके खोटुंकहे। ए
रीते मार्गनहोय केमके श्रात्मार्थविना जनमननीअनुवृत्तिके लोकनामननीअनुजायी
ये प्रवर्ततांमार्गनहोय इतिजाव. गाथा॥“ककरेशतिवं ॥ धम्मंधारेजणाणुं वित्तीए॥
सोपवयणमग्गस्स ॥ वेरीनूश्रहावंदो" ॥ १ ॥ १५ ॥

·६
प्रकरणरनाकर जागपेहेलो.
जोकप्टेमुनिमारगपावे ॥ बलधाएतोसारो ॥ नारवहेजेता
वडेनमतो। खमतोगाढप्रहारोरे ॥ जिन ॥वी० ॥१६॥
अर्थ ॥ जोएरीते प्रजुनीथाशाविना कष्टकरतां मुनीनोमारग पामे तो तीर्यच वलद
तथा उपलक्षणथी वीजा ढोर पण लश्ये तेढोरज साराके जलाथाय केमके वलदज
पर जेटलोजार जरीये तेटलो सुखेडखेपणवहे निरवाहकरे वली तावडेके० तडकेजम
तोश्रको गाढके आकरा कोरडा प्रोणा प्रमुखनाप्रहारने खमतोके सहनकरेठे ॥१६॥
लहेपापअनुबंधीपापें ॥ वलहरणीजननिदा ॥ पूरवनवन
तखंडनफलए ॥ पंचवस्तुनीशिदारे ॥ जिन ॥वी ॥१॥
अर्थ ॥ मादेतेप्राणी वर्तमानकापण अशुन श्वनेश्रनागतकालेपणअशुन्न तेपापा
नुबंधीपापकहीये तेणेकरीने लहेके पामे वलहरणीके वीर्यनेहणे एहवी जननिदा
के लोकनीनिक्षापामे एटलेसंयमयोगसाधीनशके तेवलदरणी निदाकहीयें एपूरवन
वकेश पाठलाचवें वृतखंडनकस्याहोय तेहनांफल तेपापानुबंधीपा बलहरणीनिक्षा
पामें एमपंचवस्तुग्रंथ श्रीहरीनबसूरीकृत तेमाहेकह्यु. गाथा ॥ " चारित्तविहि
एणस्त ॥ अनसंगयस्सथकदुसजावस्स ॥आणाणिणोयकापुण ॥ सापडिसिझाजिनव
॥ १ ॥ “निरकंयांतिधारं ॥ संगयाश्रपरिसुपरिणामा ॥ दीपा
संसारफलं ॥ पावाउजुत्तमेयंत्तु" ॥३॥ इसिकाउणसुदणी ॥ वाडीयाहिंपुरक
गहणं मि ॥ मायाएकेश्पाणी ॥ तेसिंएयारिसंचहोई ॥ ३ ॥ चेश्कणघरवासं ॥ तस्स
फलंचेवमहापरतंता ॥ नगिहिनयपरश्या ॥ संसारपबगानणिया ॥४॥ १७ ॥
कोश्कदे अमें लिंगे तरसुं॥ जैनलिंग वारु ॥ तेमिथ्यानविगु
गविणुं तरिय । जुजविण नतरे तारेजिन ॥ वीरा
अर्थ ॥ इवे कोईकहेशेजे अव्यलिंगतेहिजप्रमाण एटले लिंगजेउंगोमुहपतितेथी
तरीसंसार पारपामीसुं केमकेजैननोलिंगते वार के सुंदरठे तेनेगुरुउत्तरकहेछेके तेमि
थ्या के खोटुंठे कारणके गुणविना एकदुंमानलिंगधारणकरेधी तरायनही तेहनोह-
टांत:- जेम जारपुरुषतेनुजा विनानदिप्रमुखतरीशकेनही ॥ यमुक्तं ॥ वंदनावश्यके ।
॥ "सुविहिरा विदीयंवा ॥ नाहंजाणामियंखुउउमयो सिंगंतुप्पूययामि ॥
सुक्षेण नावेण" ॥४॥प्रत्युत्तर मादकश्तेलिंगपमाण ॥ वंदाहि निन्दएतुमे.
॥ एवंदमाणस्स ॥ सिंगमविश्वप्पमाणते ॥ इत्यादि ॥ १७ ॥

·4 साडात्रणसोगाथार्नु स्तवन श्रर्थ सहित-ढाल पहेली. कुटलिंग जिमप्रगट विमंबक ॥ जाणीनमतांदोष ॥ निसजा णीनेनमतां ॥ तिमज कह्यो तसपोपरे ॥ जिन ॥ वी० ॥१५॥ थर्थ ॥ जेम विडंवकजे नाटकीया प्रमुख तेहनो जे कुटलिंगके खोटोवेश तेप्र- गटपणेजाणीने एटले कोश्क नाटकीयो साधुनो वेपलाव्यो तेखोटो वेशठे एम जा- पतां थकां जोतेदने नमीयेतो दोपलागे तथा लोकहांसी प्रमुख पणकरे तेमाटे नि- इंसजे प्रवचनोपघातक निरपेक्षक केवल लिंगधारी पासहादिक जाणीने तेहने नमीयें तो तिमजके ते पूर्वोक्त नाटकीया साधुनीपरे तसपोषके ते दोपनोपोप कह्यो यमुक्तं ॥ “जहलंबुगलिंग ॥ काणंतस्सनमगवश्रोसो॥ निरसुत्तिनाउणं॥वंदमाणे धुवोदोसो" ॥१॥इति वंदनावश्यके । एरीते श्राचार्य विंग अप्रमाण कां ॥१॥ शिष्यकदे जिमजिन प्रतिमाने ॥ जिनवर थापी नमियें ॥ साधुवेस थापी अतिसुंदर ॥ तिम असाधुने नमियेरे ॥ जिन ॥ वी० ॥२०॥ अर्थ ॥ तेवारें शिष्यवोल्यो जे जिमजिनेश्वरनी प्रतिमामांहे ज्ञानादिक गुणनथी श्र- ने तेहने तीर्थकरनी बुद्धीचे नमस्कार करतां महोटो लाज थायवे महोटीनिर्जरा थाय ३. यथा श्रावश्यके शिष्यवचन:-॥ तिचयरगुणा पडिमा ॥ सुननि निस्संसयं बियाणंतो तिव्यरूत्तिनमंतो॥ सोपावनिळारंवीउलं ॥१॥इति ॥ तेम अतिसुंदर एहवो सा- धुवेस थापी असाधुने पण नमियें एटले गुण बिनानी जिमजिन प्रतिमा के तेहने नमतां निर्जरा थाय तेम पासवादिकमां जो साधुनो गुणनथी तोपण साधुनो वेपतोमाटे जो पोतानुं मनशुरू तो तेहवाने नमतां लाज थाय कारणके लान अथवा खोट तेतो पो- ताना,अध्यवसाय श्राश्रीजे. उक्तंच ॥ लिंगंजिणपन्नत्त, एवनमंतस्सनिझारा विजला ॥ जविगुणविप्पहिणं, वंदश्यपप्पसोहिए ॥ १ ॥ इति शिष्यवचनं ॥ २० ॥ नख्वाहु गुरु बोले प्रतिमा॥ गुणवंति नहीऽष्ट ॥ लिंगमांदेवे वानांदीसे ॥ तेतोमानि अजष्टरे ॥ जिन ॥ वी० ॥१॥ अर्थ ॥ हवे श्राचार्य उत्तर आपेठे जे श्रीनबाहुगुरु श्रावश्यकमां एम कहे के प्र- तिमा गुणवंति नथी तेम उष्टपण नथी माटे तेहने गुणवंति मानियें एटले अष्टप- पानो थारोप करियेंतो थाय अने लिंगमाहेतो गुण तथा दोष एवेवानां देखाय ते तुं हे अमुष्ट के गुणवंत शिष्यमान.इति गाथार्थ । हवे एनो नावार्थ कहेजे जिनप्रतिमा मांहे गुण नथी तेम दोषपण नथी माटे पोताना अध्यवसायनी शुद्धीये नमतां लाज थाय श्हांको कहेशेजे परिणामे लान थाय ले तेवारें प्रतिमानुं शुं काम तेहने कहीयेंजे ·ज प्रकरणरत्नाकर नागपेहेलो. शुद्ध परिणामनो हेतु तेप्रतिमाज ते तेवारे ते कद्देशे जे साधुनो वेपते पण शुद्ध परि- पामनो हेतुने तेहने कहेबुजे साधुवेष पुरुषपणुं ते प्रतिमाने वरावर नथाय केमके प्रति मा हजारो गमेजोश्य पण सर्व एकाकार वे सावद्य क्रिया नथी करती तेम निरवद्य क्रिया पण नथी करती थने साधुलिंग तो कोश्क स्थानकें सावध कर्म करतो देखीये तथा को- इक स्थानकें निरवद्य शुरू चारित्र पालतो देखीयें मारे बराबर नथाय अने जिन- प्रतिमामांदे जिन गुणनो धारोप करीने परिणाम करतां निर्जरा थाय पण पासवा- दिकने वंदनाकरतां कोना गुणशंजारीश तेवारे ते बोल्यो जे वीजा रुडा साधुना गुण था- रोप करीने प्रणाम करिशुतेइने कहे जे निरगुणीने विपेगुणनो थारोपथाय नही अने जो गुणनो आरोप करीयें तो विपर्यास थाय अने जेविपर्यास तेतो कर्मबंधनो हेतुळे तेमाटे जि. हां गुण तथा दोष नहोय तिहां थारोप थाय पण अन्यथा आरोप नथाय यमुक्तं वंदनाव- श्यके॥संतातिदयरयणा ॥ तिव्यरेतेसिमंतुअपप्पं ॥ नयसावद्याकिरिया । श्यरेसुधु- वास मणुमन्ना ॥१॥चो॥"जहसावद्याकिरिया॥ नजिपडिमासुएवमियरावि॥ तयजावे नहीफलं ॥श्रहहोश्यहेजयहोई॥॥ श्राचा कामंउनयाजावो। तह विफलंथचिमण- विसुझीए ॥ तिपुणमण विसुझीए ॥ कारणंदुतिपडिमाई ॥३॥ जश्वीयपडिमागुणा॥ मुणीगुणसंकप्पकारणलिंग ॥ उन्नयमविश्वधिलिंगे। नयपनिमासूजयंचहि॥४॥ नि- यमाजिणेसुथगुणा ॥ पमिमाहिस्सजेमणेकुण ॥थगणोजवियाएंतो॥ कंनममणेर णेका ॥ ५ ॥ इत्यादि वली एहनो विचार वृहत्वृत्तिथी विचारजो ॥१॥ कोश्कदेजिनआगेमांगी ॥ मुक्तिमारगअमेलेसुं । निरगुणनेप णसादेवतारे॥ तसन्नक्तेगहगदिसुरे॥ जिन ॥ वी० ॥२२॥ अर्थ ॥ हवे कोश्क एम कहे जे जिनेश्वर थागर्दै मुक्तीमार्ग अमे मागी सेशं केमके निरगुणने पण सादेव तारशे तथा तेहनी चक्तिमां गदगहिंसुं के० हरष पा- मि\ इति गाथार्थ. भावार्थ तो एम रे जे केटलाक एम कहे या नवमांतो शक्ति नथी पण जन्मांतरे बोधिवीजनी सामग्री पामीशुं त्यारे करिशुं एहवू अनुपासे मागी लश्य ठीये. इति नावः ॥ २२ ॥ पामीवोधनपालेमूरख ॥मांगेवोधविचावें ॥लहियेतेदकहो कुणमूले ॥ बोल्युउपदेशमारे ॥ जिन ॥ वी० ॥२३॥ थर्थ ॥ तेहने उत्तर कहे जे था नवमां वोध के वोधिबीजनी सामग्री पामीने पण जे मूरख के अज्ञानी संयम अनुष्ठान तो पालतो नयी अने विचालें के विचमां बोध मांगे जे श्रागल पालिसुं तो तेह के ते बोधिवीज कहो कुणमूले के शेंमूले सहि- ·साडात्रणसो गाथान स्तवन अर्थ सहित-ढाल वीजी. ये के पामीयें एटले ए जावजे कोश्क वस्तु लेवाजश्ये ते वस्तुजोपासे अव्य होय तो जडे श्रने अव्य न होय तो स्यामूलेजडे, तेम थानवमांहेजो संयमादिक पाट्या होय तो श्रा वतेलवे पण चोधिवीजनी सामग्री मले पण न पाया होय तो शेमूले पामे अर्थात् बोधि सामग्री नज पामे, एम उपदेशमाता मध्ये को ठे. यत्तः ॥ “लझिलियंचयोहिं ॥ अकरि तोणागयंत्रपछितो ॥ श्रन्नंदाचोहिं । लापहिसिकयरेणमुझेप" ॥ १ ॥ इत्युपदेशमा- लायां श्रावश्यक निर्युक्तौ तथा चतुर्विंशतिस्तवाध्ययनेपिच ॥ २३॥ आणापालेसादेवतूसे ॥ सकलआपदाकापे ॥ आणाकारी जेजनमागे ॥ तसजसलीलाआपरे ।। जिन ॥ वी० ॥२४॥ थर्थ ॥ ते माटे श्राझा पालता थकां साहेव के परमेश्वर तूष्टमान थाय श्रने समस्त श्रापदाने कापे, माटे श्राझाकारी जे जन के लोक ते मागे एटले था नवमांहे प्रजुश्राइा पाले ने ते प्राणी जे मागे तस के ते प्राणीने जशनी लीला आपे एटले प्रजु थाज्ञाथी जशलीला पामें ॥ २४॥ ए प्रथम ढालमांहे एम कडं जे अमे निर्ग- पी थकां प्रजुपासेथी मांगी लेश्सुं एवं बोलनारने शिखामण दीधी ॥२४॥ ॥ ढाल पीजी॥ ॥श्रादर जीव दमागुण आदर ॥ ए देशी ॥ कोश्कअमेगुस्थीतरसुं ॥ जिमनावाथीलोहारे । तेमि थ्यानलहेसहवासें ॥ काचपाचनीसोहारे ॥ १ ॥श्रीसी मंधरसादेवसुणजो ॥ नरतखेवनीवातोरे ॥ लहुँदेवके वलरतिश्णेयुगें ॥ हुँतोतुजगुणरातोरे ॥ श्रीसी० ॥२॥ अर्थ ॥ हवे बीजी ढालमा जे एम कदे के अमे निर्गुणी थकाज गुरुथीतरीशु तेम- ने शिखामण देवासंबंधी भावी पीजी ढाल ते कदे. कोश्क तो एम कहे जे अमारामां तो गुण नथी पण अमारा गुरु गुणवंत ठे तो तेथीज संसार समुजतरी पारपामिशुं जेम ना- वा के जिहाज तरेठे ते माहे लोहा के लोखंगना खीला जम्धा होय ते पण तरे ए दृष्टांते तरिशुं. यतः “संचंजपेजणो ॥ उत्तमसंगणउत्तमोहोर ॥ लोहोकहविलग्गो॥ संजोगे सायरं तरई" ॥१॥इति पागत्॥तेदने उत्तर जे ए रीतना बोलनारा ते पण मिथ्या के खोटुं कहे केमके सारा गुरुने सहवासे के मात्र नेला वसवाथीज न लहे के न पामे, जेम काच ते पाच के पानानी सोजा पामे नही. उक्तंच ॥ मणिचुतिपादाये ॥ काचः शिरसिधार्यते॥ परीक्षककरेप्राप्ते॥काचः काचो मणिमणिः॥१॥ तथा उघनि-, २ ·२० प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. युक्तावपि ॥ सुचिरंपिठमाणो॥ वेरुति कायमणीय ॥ मीसोनउवेश्काय नावं ॥ पाहाण गुणेण नियएणं ॥१॥ माटे हे श्रीसीमंधर सादेव ! था जरतखेरनी वातो के चरित्र ते सुणजो के० सांजलजो. हे देव हे यात्मगुणरमणि श्णेयुगें के० श्राविषमकाल पंचमारो हुंमावसर्पिणीने विपे केवल के नि:केवल जेहुं रतिलडं के साता पामुंडूं ते तुज गुणरातो के तमारा गुणने विपे तत्पर थको एटले तमारा गुणनो रंग एटलीज शाता ने, वाकी मतनेद कदाग्रहदेखी तो कांपण शातानु कारण नथी. इति नाकः॥२॥ कोकदेजेगग्थीनटल्या ॥ तेनिरगुणपणसाधोरे ॥ नातिमांदे निरगुणपणगणीयें। जशनहींनातिवाधोरे ॥ श्रीसी० ॥ ३ ॥ अर्थ ॥ हवे केटलाएक एम कहेठे के जे गळथी बाहिर निकल्या नथी श्रने श्रा- चार्यना संघाडामाहे रह्या ने ते जो निर्गुण ने तो पण ते गठमां रह्या माटे साधो के साधु कहिये. तेइ दृष्टांत कहे जेम न्यातिना सर्वलोक उत्तम होय थने ते माहे कोश्क निर्गुण होय पण तेहने जिहांलगें न्याति बाहर कस्यो न होय तिहां लगे ते न्याति मांदेज गणाय ; जश के जे गुणरहितपुरुषनो नाति बाधो के० नातीनो वाध नही के नथी एटले ते पुरुपनो जिम नातिमाहे वाध नधी, तेम साधु पण गठमांहे ने माटे रुडो जाणवो ॥३॥ गुणअवगुणश्मसरिखाकरतो ॥ तेजिनशासनवैरीरे ॥ निर गुणजोनिजदेचाले ॥ तोगवनाएस्वैरीरे ॥ श्रीसी ॥४॥ अर्थ ॥ हवे पूर्वोक्त कहेनारने शिखामण श्रापेठे के जे ए रीते गुण अने अवगुणने सरखा करे ते जिन शासननो वैरी जाणवो. तेहनो हेतु देखाडे ने के, ते गठमाहे रह्यो जे निर्गुण पुरुषते जो निज के पोताने बंदेचाले तो गाय खैरी के ते सर्व गव स्वेछा चारी याय, केमके एकने हीणो देखीने वीजा पण हीणाचारी थाय ॥ इतिजावः ॥४॥ निरगुणनोगुरुपदाकरेजे। तसगढत्यजवोदाख्योरे ॥ तेजि नवरमारगनोघातक ॥गवाचानाख्योरे॥ श्रीसी ॥५॥ अर्थ ॥ वली जे प होय तेनो पदपात जे गुरु करे तोते गुरुनो गठ वीजा साधुयें त्यजयो के गंडवोकर परयो केय कह्योवे एटले ते गहमा रहेवुनही अने ते गुरु जिने- श्वरना मानो घात ती जाणवो. ए रीतेगछाचारपयन्नामध्ये कां . यतः॥ जढूिन गुणाणपरको ॥ गणीतासो, कुसील परकधरो। सोय अगद्योगछो ॥ संजमकाम-

·साडात्रणसो गाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल वीजी.
११
हिं मुत्तहो ॥१॥ जहिंनठी सारणा वारणाय ॥ चीयणायसगढ़मि ॥सोय अगछो ग
छो ॥ संयमकांमीहिंमुत्तवो ॥२॥ इति गछाचारे ॥५॥
विषमकालमांनिरगुणगठे ॥ कारणथीजोवसीयेरेव्य
थकीव्यवहारेंचलीयें ॥ नानविनल्लसीयेरे ॥ श्रीसी० ॥६॥
अर्थ ॥ यद्यपि विषमकालमां एटले पांचमा थारामां पोतानी मनोवल शक्तिने
अन्नावें निरगुणगछे एटले गुणरहित गछनेविषे जो कोश् कारणे वसवू पडे तो अव्य
थकी एटले बाह्यथी तो ते गठने व्यवहारें चलियें के प्रवृत्तिये पण जावथकी नल्ला-
स पामियें नही एटले अंतरथी हरपीयें नही पण जो शुद्धाचारीनी संगतमले तो
निर्गुण गछने तुरत गेमी आपियें. यतः ॥ गीयको गुणयुत्तो ॥ निग्गुणगढ़ मिसंवसि-
ताय ॥ नोनिग्गुणाणपरकं ॥ कुशासोगणहसरिलो ॥ श्युपदेशपदे ॥६॥
जिमकुदृष्टिचीनगरलोकने ॥घदेलादेखीराजारे ॥ मंत्रिसहि
तघहेलादोईवेग ॥ पणमनमांदेताजारे ॥ श्रीसी० ॥ ७ ॥
अर्थ ॥ जेम धहेलापणानी करनारी कुदृष्टि यश् ते कुवृष्टीने पाणी ते नगरना सर्व
लोक पान करीने घदेखा थया मात्र एक राजा थने प्रधान ए वेजणे पाणी पीधुं नही
माटे माह्या रह्या. पळी ते वेहुने विप सदृशाचारी घहेला लोकोए मारवानो उपाय कस्यो
तेवारें राजा पोताना जीववाना उपायने माटे प्रधान सहित पोते घडेला यश् वेग, पण
मनमां तो ताजा के माह्या बे एम जाणे जे सारी पृष्टी थाय तो सहु माह्या यश्य
एम ए दृष्टांतें शहां पण जाणवू जे नीर्गुण गठमां वसे तथा तेहनी पेठे चाले तो पण म.
नमां तो एमजाणे जे सुविहितमले तो तेहने संगे रहुं अने शुखाचारी था इतिनावाजा
इमजपदेशपदेएनाप्यं ॥ तिहांमारगअनुसारिरे॥ जाणीने
जावेंआदरीयें ॥ कल्पनाष्यनिरधारिरै ॥ श्रीसी० ॥७॥
अर्थ ॥ ए रीते श्रीहरी असूरिकृत उपदेशपदनामाग्रंथमा जाप्यु ने गीयको गुण-
युत्तो इत्यादि पूर्वोक्त गाथा जाणवी तथा एम कडं जे अव्यथकी व्यवहारे चालीयें
पण नावधी उल्हास पामीयें नही तो पण तिहां के ते गबमां जो कदाचित सर्व कि-
या व्यवहारमा सावधान न होय पण जो मार्गानुसारी शुरूपरुपक होय अने गुण प-
क्षपाति होय तेवा मार्गानुसारी जाणीने तेहने नावथी पण अंगीकार करीयें एहवू
वृहत्कल्पनाष्यमांकयुं . यतः॥ सिढिलोश्रणायारकर्ड ॥ चोयणपमिचोयणाश् गुणही
यो । गुणपरककरोगयो । सीलेयद्यो विनावेण ॥१॥ इति ॥ ७॥

·१२ ॥ । प्रकरणरत्नाकर जाग पहेलो. झानादिकगुणवंतपरस्पर ॥ जपगारेंआदरवोरे॥ पंचवस्तु मांगसुगुणने ॥ अवरकह्योछेत्यजवोरे ॥ श्रीसी० ॥ ए॥ अर्थ ॥ वली परस्पर के माहोमांहे ज्ञानादिकगुणवंत के ज्ञान दर्शन चारित्र गुणवंत होय वली उपगारे के उपकारी होय एटले मांदोमांहे कोश्नो ज्ञान उप- कार कोइनो दर्शन उपकार इत्यादिक उपकारवंत होय तो आदरवो एम श्रीहरिज- असूरिकृत पंचवस्तुग्रंथमां कडं बे. यतः ॥ मुत्तुष मिद्वयारं ॥ अन्नुन्नगुणादिनाव सं. चंधं ॥ उत्तमढवत्ततुलो॥ वासोजणगवासोति ॥१॥ ते माटे सुगुण जे गुणवंत होय तेणे पूर्वोक्त ज्ञानादिकना उपकारी गछविनाथवर के बीजो जे गठ ते त्यजवो कह्यो ।ए॥ जेनिरगुणगुणरत्नाकरने ॥ आपसरिखादाखेरे ॥ समकित साररहिततेजाणो ॥ धर्मदासमणानाखेरे। श्रीसी० ॥ १० ॥ अर्थ ॥ वली जे पोते निर्गुणतां वीजा जे गुणना रत्नाकरके० समुन होय तेदने था- पके पोतासरीखा दाखेके कहे एटले एम कहेजे अमारामां तथा एडमां शो फेरठे एम गुणी श्रवगुणीने सरिखाकरे तो ते प्राणी सारके प्रधान एहवोजे समकित तेथी रहित जाणवो, एरीतें उपदेशमाला मध्ये धर्मदासगपियें कडं . यतः॥ गुणहीमोगुणरयणा ॥ यरेसुजोकुणस्तुसमप्पाणं ॥ सुत्तवस्सीणोयंहीलई ॥ सम्मत्तं कोमलंतस्स ॥ १ ॥ १५ ॥ कोइ कहे जे वकुस कुशीला ॥ मूलोत्तर पडिसेवीरे ॥ जगवई अगेनाप्या तेथी। अंतवातनविलेवीरे ॥ श्रीसी० ॥ ११ ॥ श्रर्थ ॥ एरीतें ग्रंथकारना कहेवा प्रमाणे सर्वथा गुणवंत होय तोज श्रादरवो एम उखु तेऊपर शिष्य प्रश्न करेले के, कोईक एम कहे जे वकुस कुशीला के वकुस चा- रित्रीया तथा कुशील चारित्रीया ए मूखउत्तरगणना प्रतिसेवी कह्या . पडीसेवी के प्रतिकूलपणे सेवईं दोप लगामवो एटले ए नावजे १ पुलाक ५ बकुस ३ कुशील ४ नि- ग्रंय सनातक ए पांच निग्रथ कह्याने तेमा वकुस चारित्रीया ते उत्तरगणना एटले मात्र दशविध पञ्चखाणनाज प्रतिसेवी होय तथा कुशील चारित्रीया ते मूलगुणना तथा उत्तरगुणना प्रतिसेवि होय, यद्यपि मूवुत्तर पडिसेवी हां सामान्ये कहा तो पण श्रर्थपू- क्ति रीते करवो केमके पंचनियंधी प्रकरण तथा नगवतीसूत्रमा एरीते ते तेरीते अमें पण धर्य लख्योठे. यमुक्त पंचनिग्रंथी प्रकरणे ॥ यतः।मूबुत्तरगुणविसया ॥पडिसेवासेवपकु- लोय ॥ उत्तरगुणेसुवउसो ॥ सेसापडिसेवणारहिया॥१॥वली जगवती अंगे जाया कह्या तथाच तत्पावः॥वउसेणं पुछागोयमा पमिसेवएहोसा, पो थप्पडिसेवए ·१३ साडात्रणसो गाथातुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल वीजी. होता यदि पडिसेवएहोला किंमूलगुणपडिसेवएहोला उत्तर पुना ॥ गोयमानोमूल. गुणपडिसेवए होशा उत्तरगुण पडिसेवएहोला श्यादि तथा पडिसेवणा कुशीलेज- हापुलाए एटले पुलाकनेमूलगुण पडिसेवएहोशा उत्तरगुणपडिसेवए होला एम क- झुंडे माटे कुशील पण मूलोत्तर गुणना पडिसेवी थया इति जगवति सूत्रे सतक (२५) में उद्देसे ६ के कयुं ते तेथी एम ठेखु जे मूलगुणना प्रतिसेवी थाय तिहां लगे चारि- त्रीया कह्यां तेथी श्रमने दोष लागतां बतां पण थमाएं चारित्र कांई जतुं नथी माटे वातनो अंतलेवो नही जाउँ श्रमने वोलावी अंतशंब्योडो इति शिष्य वचनं ॥ ११ ॥ तेमिथ्या निःकारणसेवा ॥ चरणघातीनी नाषीरे ॥ मुनीनेते हने संनव मात्र ॥ सत्तमगणुं साखीरे ॥ श्रीसी ॥१५॥ श्रर्थ ॥ हवे गुरु कहे के एम जगवति सूत्रनी साख थापीने जेम तेम प्रतिकुल सेवावालाने जे चारित्र वरावे ते मिथ्या के खोटुं कहेडे केमके निःकारणसेवा के कारण विना जे प्रतिकुलपणे सेवा अपवादरूप तेहने मुख्य करीने जे प्रतिसेवा करते प्रतिसेवा तो चरणघातीनीनाषी के चारित्रने घात करनारी कही. यतः॥ संवरणं मि श्रसुकं । दोएहविगिएहंतदित्तगाएदियं ॥धाजर दिकं तेणं तंचेवहियं असंथरणे ॥१॥३- तिवृहत्कल्प नाष्ये॥तेप्रतिसेवा मुनीने तेहने के ते मुनीने संजवमान के लागवारूप संजव पण उपयोग पूर्वक प्रतिसेवा करे नही कदाचित उपयोग पूर्वक करे तोते अपवादें करे पण उत्सर्गे नही करे एपण संजवज कहीयें तिहां सत्तमगणु साखीके गणानामा प्रकरणमा सातमे गणे कडं ते गणा प्रकरण माराहाथमा प्राप्त थयु नयी पण मारा गुरुने वचने जाएंई के गणाप्रकरण ने अन्यथा इहां कोश्क गणांगसूत्र कहे पण ते गणांग मध्ये ए पाठ जडतो नथी ते माटे गुरुवचन सत्य. इति डेयं ॥ १२ ॥ पडिसेवा वचने ते जाणो ॥ अतिचार बहुलाईरे ॥ नाववतु लतायें ते टाले ॥ पंचवस्तु मुनिध्याईरे ॥ श्रीसी० ॥ १३ ॥ अर्थ ॥ हवे तिहां पंचवस्तुनी साख लखियेय गाथा ॥ तेजप डिसेवणाए । अणु खोमादोतिविशडणाए । थपडिसेवणाविश्रडणाए ॥ श्वंचरोनवेनंगो ॥१॥ व्या- ख्या तेतु दोपाः प्रतिसेवनया आसेवनारूपया श्रनुलोमा नवंत्यनुकूला नवंति विकट नयालोचनयाच प्रतिसेवनायां आलोचनायां च पदये चत्वारो नंगा नवति तद्यथा प्रतिसेवनया अनुलोमा विकटनया च १ तथा प्रतिसेवनया न विकटनया २ तथा न प्र- तिसेवनया विकटनया ३ तथा न प्रतिसेवनयान विकटनयेति ४ गाथार्थ। ते चेवतस्थ- नवरं ॥ पायवित्तंति थाहसमयंणू ॥ जम्हासश्सुहजोगो ॥ कम्मरकय कारणं जणी॥

·१४ ܗܚ प्रकरणरत्नाकर जाग पहेलो. ॥२॥ व्याख्या ते एवनवरं केवलं समुदानिका अतिचाराश्चिंत्यमानाः संतः, तत्र कायिका दीर्घपथिकायां प्रायश्चित्तमित्येवमाहुः समयज्ञाः- सिझांतविधः किमिति अ. स्मात्सदासर्वकालमेक्सुनयोगः कुसलव्यापारः कर्मक्षयकारणं जणीतस्तीर्थकरगणध. रैरिति गाथार्थः। ततःकिमित्याह गाथा॥सुहजोगोयश्रयंजं ॥ चरणाराहण निमित्तमणु- अंपि ॥ माहोऊकिंचिखलियं ॥ पेहेश्तवउत्तोवी ॥३॥ व्याख्या सुजयोगश्वायं सामुदानिकातिचारचिंतनरूपःकथमित्याह यद्यस्माचरणाराधननिमित्तं स्खसितं चारित्रपालनार्थ मणुअंपि सुममपिमानून किंतदस्खलितं प्रेक्ष्यते पर्यासोचयतिततः उपयुक्तोपि जिदाग्रहणकाले ॥इतिगाथार्थ.श्रा ठेकाणे एज अर्थनी सूचक गाथा ज्ञान- विमलसूरिये टवामां लखी ते ते कळे. गाथा ॥ सदावियपडिसेवा ॥ उकडनावेण हो सासिढिला ॥अश्यार चाहूलत्तं ॥ पडिसेवा वियपयसेढी ॥१॥एगाथा पण रुडी ए वेकाणे एहवी गाथा जोश्य पण ए गाथा पंचवस्तु ग्रंथमा जडी नही माटे श्रमे लखी नही तथा मूलगुण उत्तरगुणना प्रतिकूलपणे सेवी होय ते पडिसेवा वचने के। प्रतिसेवा शब्दें करी जाणो के जाणवी; एटले मूलगुणमा तथा उत्तरगुणमां अति- चार घणा लागे ते अतिचार नावनी तीव्रतायें करीने टाले एम पंचवस्तु ग्रंथमा मुनी- ध्यायी के मुनीराजे अतिचारनी बहुलता ध्यायी जावी ॥ १३ ॥ सहसादोपलागतेबुटे ॥ संयतनेततकारे। पचितेंआ कुट्टियेकीg ॥ प्रथमअंगनीनाले रे ॥ श्रीसी० ॥ २४ ॥ अर्थ ॥ सहसा के सहसात्कारें अनाजोग यकी जे दोप लागे ते तुटे, एटले तद्- नव वेदवायोग्य कर्म चांध्यु होय ते तुटे, संयतने के मुनिराजने तत्कालें के तेज नवमां तुटे इतिजाव. श्री याचारांगे पंचमाध्ययने चतुर्थोद्देशके गाथा ॥ एगयागुणस- मिति ॥ स्सरीयतोकायसंफासमणुचिन्नं ॥ एगतया पाणा उद्दायति ॥ श्लोग वेद- पवेजावडी ॥ यस्यार्थ लेशः कदाचित् गुणस मित्त के गुणसहित अप्रमत मुनिने चालतां थकां काय संफास के कायस्पर्श थयाथी को जीव हणाणोतेवारे इहलोके वेदनानो जे वेद्य के अनुनव तेदने श्रावडिथ के० पाम्यु एटले श्राजवें जोगववा योग्य कर्म बंधाय तथा श्राकुहिये के विना प्रयोजने कारण विना पापकर्म कां ते कर्म पछिते के। दश प्रकारनु प्रायश्चित्त के तेमां हरकोई प्रायश्चित्त श्रावे एम प्रथम थंगनी चालें केवथाचारांगनी जलामण के. पांचमा अध्ययनना चोथा नदेशामांश्रा- उहीकयं कम्मं ॥ तंपरिन्नाय विवेगमेति इति एतकृत्यैकदेशः जंथाउदि इत्यादियतु पुनः कर्माकुट्याकृतमागमोक्तकारणमंतरेणोपेत्यप्राण्युपमईनेन विहितं तत् परिशाय इ- ·साडात्रणसो गाथार्नु स्तवन श्रर्थ सहित-ढाल वीजी. परिया विवेकमेति विविच्यते अनेनेति विवेकः प्रायश्चित्तं दशविधं तस्यान्यतरं नेद- मुपैति तद्विवेक वा अनावाख्यमुपैतीतितत् करोतियेन कर्मणो अनावो नवतीति ते- कारण माटे पाप जाणीने सेवचु तेहनो महादोष ने इतिजावः ॥ १४ ॥ पायचित्तादिकनावनराखे । दोषकरिनिःसूकोरे ॥ नि धससेडीथीहेगे । तेमारगथीचूकोरे ॥श्रीसी॥ १५ ॥ अर्थ ॥ माटे ते अतिचार सेवीने पण पायवित्तादिक के विशुद्ध थाय ते, गुरु था- दिक पासेंधी प्रायश्चित्त प्रमुख लेबानो अभिप्राय राखेज नही तो ते प्राणी दोष क- रीने पण निःसूको के निर्दयी जाणवो. यतः॥ जोचयश्उत्तरगणे ॥ मूलगुणेविअचिरे एसोचयई ॥ जहजहकुणश्पमायं ॥ पीसीजाश्तहतहकसाएहिं ॥ १॥ श्युपदेश मालायां तथा ते प्राणी निधस के गतधर्मा ने एटले प्रश्चनरूप धर्मनी हाणी थाय तेहनी अपेक्षा राखे नही ते जीव सेढीथी हेगे के० गुणश्रेणी थकी अधोवर्ति अथवा संयमश्रेणी यकी देगे जाणवो. वली ते प्राणी साधुना मार्गश्री चूक्यो एम जाणवू. यतः अश्यारंजोनिसेवि ॥ तापायचित्तनगिरहए । अणुञ्जयतनावो ॥ निधम्मोसोगणी- घासु ॥ १॥ इति श्रीहरिनमसूरीकृत संवोधप्रकरणे ॥ १५ ॥ कोईकहेजेपातिककीधां ॥ पमिकमतांबूटीजरे। तेमिथ्याफ लपमिकमणानुं । अपुणकरणबीती रे॥ श्रीसी ॥१६॥ अर्थ ॥ वली केटलाक एम कहे के जे पाप कस्यां होय ते सर्व पापथी पडिकमतां के पडिकमणुं करतां तुटीयें ॥यतः श्राणाणकयं पावं ॥ पडिकमणाजविसुस ॥ इति वचनात् ॥ पडिकमणं पापहरणं इति लोकोक्तिः एम कहे ते मिथ्या के खोटुं कहे केमके फल पडिकमणानु केपडिकमणानुं जे फल ते तो अपुणकरणथी लीजे के फरी श्रण करवाथी पामीयें एटले पापने पडिकमीने फरी पाप नही करे तोज पडिकमणानुं फलपामे शतिनाव ॥ यतः पुणपावस्सश्रकरणे ॥ पडिकमणंदोश्नावसारंच ॥ पुणपावाणं करणं ॥ नमुपदवं पडिकमई ॥ १ ॥ इति वचनात् ॥ १६ ॥ मिथ्याउकडदेईपातिक ॥ तेनावेजेसेवेरे ॥ आवश्य कसांखेतेपरगट ॥ मायामोसनेसेवेरे॥श्रीसी० ॥ १७ ॥ अर्थमाटे जे मिथ्या उकड के मिठामी उक्कडं देश्ने वली तेहिज पाप नावें करीने सेवेठे ते प्राणी प्रत्यक्षपणे आवश्यकनी साखे माया भूपाने सेवे. शामाटे जे गुरु आदि कने राजी करवाने अर्थे मिठामि उकडं दिए वे पण परमार्थे सुन्य ठे॥यतः जंडकडंति- ' ·प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. मिछातंचेवनिसेवेईपुणोपावं पञ्चकमुसावाइंगमायानियडी पसंगोय ॥१॥ इत्यावश्यके मूलपदेपमिकमणुंनाप्युं ॥ पापत[अणकरचुरे ॥ सक्ति नावतणेअभ्यासे ॥ तेजसअर्थवरचुरे ॥ श्रीसी० ॥ १७ ॥ अर्थ ॥ मूलपदें के उत्सर्गमार्गे श्रथवा प्रथमथी पडिकमणुं नाप्यु के कडं ठे केम कडं वे ते कदे के जे पापतएं अणकरवू के पापर्नु जे न करवं तेनुं नाम पडिकमणुं कहीये, यतः जश्यपडिकमियत्वं ॥ अवस्सकाउणपावयं कम्मं ॥ तंचेवन काय ॥ तो होसएपडिकतो ॥१॥ इति आवश्यके पए के० उत्सर्गपदें श्रथवा पए के प्रथमधीपडिकम्याति तेमाटे सक्ति के शक्तिमाफक नावेकरीने श्रन्यास करेएटर ले शक्तिनावधी श्रन्यास करे ते पण जश के जेहने अर्थे पाप श्रणकरवाने श्रर्थे वर के श्रादर एटले शक्ति अभ्यास करे ते पण पठे पाप न करे शति जावः अथवा परमार्थे जश ते मोद तेने अर्थे वर, के आदर, अने कर्तानं नाम पण जश विजय ते ते पण सुचव्यु ॥ २० ॥ ॥ ढाल नीजी ॥ तुंगीया गिरि शिखरसोहे ॥ ए देशी ॥ देवतुऊसितमीठो ॥ एकमनेरिएं । अष्टभालं बननिहाली॥ कहोकेमतरिएं ॥ देवतुझ० ॥१॥ ॥ अर्थ ॥ हवे त्रीजी ढाल कहे एने बीजी ढाल साधे ए संबंध ते जे वीजी ढा- खमां एम कडं के पाप न करवू ते पडिकमj. माटे त्रीजी ढालमां कहे के पाप शी रीतें न थाय. जो हीणा श्रावन न होय तो पाप न थाय ते कहे जे हे देव, हे परमानंद विलासी, तुऊसिद्धांत के ताहारुंजे आगम स्याहादसैलीरूप ते मुफने अ- त्यंत मी लागे वे इतिनाव ॥ ते एक मने धरिएं के एकाग्र चित्तें करी धरी राखीयें अने पुष्ट जे हिणा आलंवन ते निहाली के जोश्ने एटले कोक कोई कारणे कांश विपरीत अंगीकार क होय ते पोते धारी राखे तो ते धारीने हे सऊन पुरुषो तमे कहो जे केम के केवी रीते संसारसमुख तरीयें ॥१॥ उष्टावंबनधरेजे॥जग्नपरिणामि ॥तेदभाव श्यकेंनाण्या ॥ त्यजेमुनीनामि ॥ देवतुऊ ॥२॥ ॥ अर्थ ॥ माटे पुष्ट के दूपणसहित जे अपवाद साधन होय ते जे कोई चित्तमा तेतो नग्नपरिणामि के संयम क्रियाथी जाग्या ते परिणाम जेहना एहवा जे सिं- ·साडात्रणसो गाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल त्रीजी. गीहोय तेहने थावश्यकने विषे जाया के कह्या ने केवा कह्या के मुनिनामि के मुनि नामना धणी एटले जे मुनीश्वर होय ते तेवा लिंगीने त्यजे के बांके ॥२॥ नियतवासविहारचेश्य ॥ नक्तिनोधंधो । मूढ अ झालानथापे॥ विगयपमिबंधो॥ देव ॥३॥ अर्थ ॥ दवे पुष्टवालंबन देखाडवामाटे' कारवांधे ते एक नियतवास विहार के नित्यवासेविचरवू एटलेनित्यवासकटपतिनाव एकस्थानके रहे एमकेश्कस्थापे,बीजो चेश्यनक्तिनोधंधो एटले चैत्यजेदेरुं तथा जिनप्रतिमा तेनी नक्तिनो धंधो कार्य व्यग्रता ते साधुनेकरवो एटोजिनपूजादिक करवी इतिजाव; वलीत्रीजो मूढ के मू- खं ते अजालानथापेके थार्यानोलाजथापेठे एटले साध्वीवोहोरीलावे ते साधुने खपे एमथापे; चोथो विगयजे बुधदहीप्रमुख अने कडा विगयनेविषे पडिबंधो के प्रतिबंध श्रासंग एटलेविगयनालोखपितेएमकंहेले के विगयखातां दोषनश्री. यतः॥नी- श्रावासविहारं ॥ चेश्यजत्त्रिंचडीयालानं ॥ विगईसुअपडिवऊ॥ निद्दोसंचोश्यातित्ति कदेनयविदारनागा ॥ संगमआयरि ॥ नियतवा सन्नजेवहुश्रुत ॥ सुणिगुणदरि ॥ देव ॥४॥ अर्थ ॥ हवेनाविहाररूप धार दृष्टांतेकरी देखाडे जेकोश्क एमकहेजे के उग्र- विहारथी थाक्यांथकां संगमवायरि के संगमाचार्य नियतवासनजेके नित्यवासी- पणुंजज्यु, तेसंगमाचार्य बहुश्रुतके ज्ञानी पुरुषहता एबुंअमे सुणिकेश्रागममां हेसांजल्युंडे एटले गुणसमुन्न तथाबहुश्रुत एवासंगमाचार्ये नित्यवासकबुलकस्यो तेश्री अमे पण जाणीयें ये जे एकठामेरहेतांदोप देखातो नथी एमकहीने नित्यवास थापे वे. यतः ॥संगमथेरायरि ॥ सुहृतवस्सीतदेवगीयो ॥ पेहित्तागुणदोसं ॥ नियावासं- पवन्नोऊ ॥१॥ इतिवंदनकनिर्युक्तौ ॥४॥ नजाणतेखीणजंघा ॥ बलथिविरतहो ॥गोचरी नानागकल्पी ॥ बहुरह्योजेहो ॥ देव ॥ ५॥ अर्थ ॥ एरीतेजेकहे तेनेउत्तर करे के जे एमकहे तेपुरुपनजाणेके० नथीजा णता एटले नथी गणता जे खीणके hथयुदतुं जंघ चलके जंघानुबल एटले हिंडवानी शक्ति हतीनही वली थिविरके घडपणहतुंएवाकहोगे: तेसंगमाचार्यहता तथा उपलक्षणथी पुर्तिक्षहत शिष्यनेविहारकराव्योहत २६. तप्रतिवंधपणे रह्याद .

·१६ -- प्रकरणरताकर 'नाग पहेलो. मिछा॥तंचेवनिसेवेईपुणोपावं पञ्चकमुसावाई॥मायानियडी पसंगोय ॥१॥श्त्यावश्यके मूलपदेपमिकमणुंजाप्यु ॥ पापत[अणकरवूरे ॥ संक्ति जावतणेअन्न्यासे-॥ तेजसअर्थेवरचुरे॥श्रीसी० ॥ २७॥ अर्थ ॥ मूलपदें के जत्लगमार्गे अथवा प्रथमची पडिकमणुं ज्ञाप्यु के कडं ठे केम कहुं ने ते कडेने के जे पापतएं अपकर के , पापर्नु जे न करवू तेनुं नाम पडिकमणुं कहीये. यतः जश्यपडिकमिया ॥ अवस्सकाउणपावयं कम्मं ॥ तंचेवन कायवं ॥ तो होश्पएपडितो ॥॥ इति श्रावश्यक पए के उत्सर्गपदें श्अथवा पए के प्रथमश्री पडिकम्याइति तेमाटे सक्ति के शक्तिमाफक जावेकरीने अभ्यास करे एट- से शक्तिनावश्री श्रन्यास करें ते पण जश के जेहने श्रय पाप अणकरवाने अर्थ वर के श्रादरवू एटले शक्ति प्रयास करे ते पण पने पाप न करे इति जावः अथवा परमार्थे जश ते मोद तेने अर्थं वर के आदर आने का नाम पण जशविजय बे ते पण सुचव्यु ॥ १० ॥ ॥ ढाल त्रीजी॥ ॥ तुंगीयागिरि शिखरसोद्दे ॥ ए देशी॥ देवतुमसिहांतमीगे ॥ एकमनेधरिएं ॥ उष्टआलं बननिदाली ॥ कन्होकेमतरिएं ॥ देवतुम० ॥१॥ ॥श्रर्थ ॥ दवे त्रीजी ढाल कदेवे एने वीजी ढाल साथे ए संबंध ठे जे वीजी ढा- खमा एम कर्वा के पाप न करखं ते पडिकमj. माटे त्रीजी ढालमां कहे के पाप शी रीते न थाय. जो हीणा थालंबन न होय तो पाप न थाय ते कहे जे हे देव, हे परमानंद विलासी, तुळसिद्धांत के ताहारंजे श्रागम स्याहादसैतीरूप ते भुऊने अ. त्यंत मीतुं खागे इतिजाव ॥ ते एक मने धरिएं के० एकाग्र चित्ते करी धरी राखीये थने पुष्ट जे हिणा श्रालंबन ते निहाली के जोश्ने एटले कोश्के कोई कारणे कां' विपरीत अंगीकार कलु होय ते पोते धारी राखे तो ते धारीने हे सऊन पुरुषो तमे कहो जे केम के0 केवी रीत संसारसमुह तरीयें ॥१॥ उष्टाखवनधरेजे ॥ नग्नपरिणामि ॥ तेहाव श्यकेंनाप्या ॥ त्यजेमुनीनामि ॥ देवतु ॥२॥ ॥ अर्थ ॥ माटे इष्ट के दूपणसहित जे अपवाद साधन होय ते जे कोई चित्तमा - तेतो नमपरिणामि के संयम क्रियाथी नाग्या परिणाम जेहना एहवा जे विं- -- , ·साडात्रणसो गाथातुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल त्रीजी. यवेतांदोषहोयतो उदायनज्ञपियें केमवावरीहती. यतः॥ चत्तवापाणंवा जुतूणंलावलवि यमविसुर ॥ तोश्रवङपडिबन्नं ॥ नदायनरि सिववईसंति ॥१॥ इत्यावश्यक ॥ १५ ॥ उदायनराजर्षितनुनवि ॥ सीतबुदसहे ॥ तेह ब्रजमांविगयसेवे ॥ सूतेनलदे ॥ देव ॥ १३ ॥ अर्थ ॥ हवे उत्तरकहे जे उदायनराजशपीना तनुके शरीरनेविषे शीतके टाढे अने खुदके बुखं तेनविके० नथी सहेवातुं एटले राजवीथकां दिवालीधी अने रोगीष्टशरीर तेमाटे सहननथीथातुं शतिनाव. माटे उदायनऋषियें ब्रजमांके श्रीगो- कुलमां विगयवावरीछे एहळू विगयवावरवाकारणते मूढ नलडेकेण् अ॒नथी जाणता ए के कोश्कारणेविगयवावरी एटले तेश्रोलेइने पोते वावरनार जजमालथायजे. यतः॥ सीयललुकाणुचीयं ॥ वएसुविगईगएणजावित्तं ॥ इहाविनणं तिसढा ॥ किमासिऊद्दा- यणोनमुणी ॥ एकथाउंसर्व आवश्यकवृहत्वृत्तियें वंदनावश्यकेनें ॥ १३ ॥ लोकआलंबनेनरि ॥ जनअसंयतने ॥ तेद जगमांकांश्देखे ॥ धरेतेदमने ॥ देव ॥ १४ ॥ अर्थ ॥ एम लोकके मनुष्यलोकतो शालंचनेजस्यो.वाल, वृद्ध, सूत्र, अर्थ, अव्या- दिक आपद प्रमुख आलंवनकरे. जेमहुंवालकढुं, अथवावृधं तेमज सूत्रन'बुं, अर्थ- जए॒वं, श्राव्यदोहिमुंबे अथवाश्रादेवनानुठे हमणामुनिदा दिकडे तथाई श्राजा- रीखें इत्यादिकनिश्रापदकरीने पालवनखोले. यतः॥सुत्तरवालवुढे असहुंदवाश्या- वश्योय ॥ निस्साणपयंकाजं ॥ संथरमाणाविसीयंति ॥१॥ श्त्यावश्यकेएमसंयतने श्रालंबनेजेजस्यो तेहवाश्रयत्नायेंचालवानीछाकरनारजननेआलंबनघणारे तेप्राणी जगतमां जेकांश नियतवासादिकदेखेते मनेके० मनमांदे धरेके० धारीराखे, अनेकोश्यु त्यारेतेदृष्टांतदेखाडे तिनावः॥यतः॥श्रालंबणाणलोगोनरियोजीवस्सथानकामस्स ॥जंजंपिछलोए ॥ तंतंआलंवर्णकुण॥१॥श्त्यादि ॥ १४ ॥ शिथिलआलंवनगहेमुनी ॥ मंदसंवेगी ॥ संयता लंबनसुजसगुण ॥ तीव्रसंवेगी ॥ देव ॥ १५॥ अर्थ ॥तेमाटेजे मंदसंवेगीके० पसंवेगवंतमुनिहोय तेशिथिल विहारीना श्रोन बेठे जेममथुरामां मंगुश्राचार्य सुगालमां पण एकामेरह्या प्रतिवंधतज्योनही पासत्थाथ- या तेमाटे एमकरतांपण प्रजुयधर्मदीगे एमजणायठे ॥ गाथा॥जेजयजयाजश्या वहुसु- आचरणं करपताजंतेसमायरंति।श्राखवणं मंदसहाणं ॥इत्याधरयके तथा तीवसंवेगी ,

·प्रकरणरलाकर जाग पहेलो.
के आकरावैराग्यवंततेतो संयतालंवनके संयतमुनिराज तेमनुं बालंबनकरे जेथमुक
मुनिराजे निक्षुकप्रतिमावही तथाश्रमुकमुनिराजे उपसर्गपरिसहसहनकस्या तोढुंपणते.
वासहनकरुं अथवातपकलं एवीरीतेकरता सुजसगुणके जलाजसनोगुणवधारे ॥गाथा॥
जेजठजयाजश्या ॥ वहुसुआचरणकरणमाउत्ता ॥ जंतेसमायरंती ॥ श्रालवणतीवस-
द्वाणं ॥ १ ॥ इत्यावश्यके एढालमांधणोवंदनकनियुक्तिनोअधिकार एत्रीजीढालमां
एमकझुंजे हीपाथाखवनलेश्ने पोतेहीणाचारीयाय पोजेपोतेहीणाचारीहोय तेशुझा-
चारीनां विकाढे तेवातचोथीढालमांकहे ॥ १५ ॥
॥ ढालचोथी॥
प्रजुपार्श्वनुं मुखडंजोतां ॥ नवनवनांपातिकखोतां ॥एदेशी॥
सुणजोसीमंधरस्वामी ॥ वलीएककढुंसिरनामी ॥
मारगकरतानेप्रेरे ॥ दुर्जनजेदूषणहेरे ॥१॥
अर्थ ॥ हवे हे श्रीमंधरसादेवतुमे सुगजोके० अवधारजो वलीके पूर्वेकही तेथी
वीजीवात ए कहुं सिरनामीके मस्तकवडेतमने नमस्कारकरीने जेशुङमार्गना कर-
ताके पालता एवाने प्रेरेके उदीरे एवाजे उर्जनके खलपुरुषविकान्वेपीजे ते दूष-
परेके पारका श्रमता दूषणजूए ॥१॥
कदेनिजसाखैत्रतपालो ॥ पिणधर्मदेशनाटालो ॥
जनमेव्या-सुकाम॥ वहुवोट्युनिंदागम ॥२॥
श्रर्थ ॥ हवे तेएमकहे जेपोतानीसाखेनतपालो अनेधर्मकरो पण लोकन्नेलाकरीने
धर्मदेशना श्रापवानुंझुकाम माटे एवातनेटालो एमउपदेशकरी लोकन्नेलाकस्यानुं
शुंकामठे केमके घणुं पोसता कोश्यावसरे निंदानुं स्थानक पणधाय ॥ ५ ॥
एमकदेतांमारगगोपे ॥ खोटुंदूपणआरोपे ॥
जेनियमारगवोले ॥ तेकह्योछीपनेतोले ॥३॥
अर्थ ॥ एवीरीतना बोलनाराते मार्गगोपेकेण् शुझमार्गने जलवेठे खोटुंदूपणके० खो-
टादूपणनोथारोपकरेठे केमके , निर्नयके कोश्नोनयनराखे थनेगुरुमा-
गंजापे ते छीपनेतोले शास्त्र.. उक्तंच ॥ जोसम्मंजिणमग्गं ॥ पयासए नित-
एणिरासंसो ॥ सोनेवाणजणाणं ॥ दीवसमोजवस्समुद्दे मि ॥ १ ॥ इति ॥ ३ ॥
अज्ञान गारवरसिया ॥ जेजनठेकुमतेयसीया ।
तेदनोयुनिटालणदार ॥ विणधर्मदेशनासार ॥४॥

·, साडात्रणसोगाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल चोथी. २३ श्रर्थ ॥ जे अज्ञानिके मिथ्याज्ञानीहोय अथवा गारवर सियाके इजिगारव, रस गारव, शातागारवाहे मग्नययाहोय वली जेप्राणी कुमाग्रसियाकेश कदाग्रहेकुश्रझायें असायीरह्याने एटलेअन्यश्रन्यदर्शनना आग्रहवंत इत्यादिकनी कुमति ते सारके प्रधानएहवीजे धर्मदेशना तेदीधाविनातेयोनी कुमतीने बीजो कोणटालणहारडे अने सारधर्मदेशनाविना कुमार्गसुमार्गनी शीखबरपडे ॥ ४॥ गीतारथजयणावंत ॥ नवनीरजेदमदंत ॥ तस वयणेलोतरीयें ॥ जेमप्रवदणथीलरदरीयें ॥५॥ अर्थ ॥ हवे ते देशनाकेबापुरुषधापे तेकहे जे गीतार्थहोय ॥ गाथा॥ गीयंत्रण सुत्तं ॥ श्रोतस्सेवहोश्वरकाणं ॥ जनएणयसंजुत्तो ॥ सोगीयोमुणेयवो ॥१॥त थाजयणावंत एटले बकायनारक्षकहोय वली जवनीरुकेसंसारनीवीकराखनारहोय के रखेखोटुंवोलीजवाय, खोटुंबोलीयेतो संसारवधे अने महंतके महोटाहोय एटले गुणेगिरुश्राहोय तेबानत्तमपुरुपोनांवचनथकी लोकमांधीतरीय जेमनरसमुखमां प्रवह- णके जहाजथी पारपामीयें तेमगीतार्थनी देशनायें संसारसमुस्थीतरीयें ॥५॥ वीजोतोबोलीवोले ॥ सुकीजेनिर्गुणटोले ॥ ना पाकुशीलनोलेखो ॥ जनमहानिशीथेदेखो ॥६॥ अर्थहवे जे गीतार्थविनाडाहीडाहीवातोकरे तेने शीखामण आपेलेके गीतार्थ विना जेबीजो तेतोयोलीनेके देशनाप्रमुखापीने श्रोतानेसंसारसमुजमां बोले के बुडा- डे माटेएवा निर्गुणटोलानेगुंकरीयें गीतार्थ विनाघऍटोर्बुमट्युहोय पणतेशाकामर्नु ? केमके जेअगीतार्थडे तेघणुंवोले उन्मार्गप्ररुपेतोतेहने नापा कुशीलने लेखेजाणवा. ज- नके देजन हेलोक (एमलौकीकतापातेथीएकवचनमाटेएमकदेबुंजे) हेलोको एवात महानिशीथसूत्रमा देखोके जुन।यथा॥ कुसीलोसन्नपासबो॥सवंदेसवले तहादिही। एवश्मेपंच ॥ गोयमाननिरिकए ॥१॥ पंचेएसुमहापावे ॥ जोनवजीजागोयमा ॥ संलावाश्कुसीलेहिं ॥ नमी हिसोसुमईजहा ॥ इतिमहानिशीथे ॥ एमां एम कयुंजे पासवादिकपांचनेजेनवरजे तेमां संलापकुशीलादिकदोपावे अनेतेदोषथीसुमतिनी- परेंसंसारजमे ॥ तथा ॥ तहाजिनाकुसीले सेणं अणेगहा तित्त कमुश कसाय महुराई लवणाई रसाइंश्रासायंते अदिशासुयाई श्यपरलोगोजयविरुझाई सदोसाई मयारज- यारुच्चारणाई अवसंघकाणं संतानिउँग्गा वाजणंते असमयन्नुधम्मदेसणावत्तणाणय ·२४ प्रकरणरत्नाकर जागपहेलो. जिला कुसीलेणेए सेनयवं किंजासाए विज्ञासाए कुसीलञ्जव गोयमानवश्सेजयवं जएवं ताधम्मदेसणंनकायवं गोयमा सावजणच द्याणं वयणाएंजोनजाण विसेसं वुत्तुपि तस्सनखमंकिमंगपुणदेशणंकाऊ इतिमहानिशीथे ॥ ६ ॥ जनमेलननीनदीईदा ॥ मुनिन्नापेमारगनीरीदा। जोबहुजनसुणवाावे ॥ तोलानधर्मनोपावे ॥७॥ अर्थ ॥ जनमेलनके लोकनेलाकरवानी नहीश्हाके श्वातोनथी पणधर्मनी प्राप्ति जाणीने लोकश्रावीवेसेने तेनेमुनीश्वरजैनमार्गनापे पण निरीहाके श्राशार हितयकाक हे पणकोडीमाननीयाशानराखेछानेयशनथा माननी श्वानराखे. एरीतेधर्मदेशनादेतां कदाचित् घणा लोक सांजलवाआवे तोधर्मनोलानघणोथाय घणालोक धर्मपामे सं. सारतरे ॥७॥ तेदनेजोमारगननापे ॥ तोअंतरायफलचाखे ॥ मुनिशक्तिपतीनविगोपे ॥ वारेतेहनेश्रुतकोपे ॥७॥ थर्थ ॥ तथा जेलोकधर्मसांनलवायाव्या तेहनेधर्ममारग नजापेके नसंललावे तो ते मुनियें ज्ञाननोअंतरायकस्यो तथा विन कहुं तेदनांफल चाखेके नोगवे एटले ज्ञानावरणीकर्मवांधे॥ गाथा ॥ अन्नाणीवरकाणंकरे ॥ जोतस्सहोपावफलं ॥ नापी विजोनन्नास ॥ सोशहएनाणविग्धंखु ॥१॥ इति हितोपदेशमालायां । तेमाटे मुनिमां जोदेशनाथापवानी गतिशक्तिहोय तोगोपवेनदी अथवा देशनायापतोयको थाके नही तथा धर्मदेशनादेताथकाने जे वारे नाकहे तेप्राणीने श्रुतकोपेके जवांतरे ज्ञानावरणीयांध्युहोय ते उदयथाय अज्ञानपणुंथावे एटले श्रुतकोप्यु ॥ ७॥ नविनिंदामारगकदेतां ॥ समपरिणामेंगदगदतां ॥ मुनिअद्दचरितमनरंगे ॥ जोईलीजबीजेअंगे॥णा अर्थ ॥ एटलेशुरुमार्गकतांनिंदानथी केमके देशनातेझाननोदेठे समपरिणा- मेंके रागळेपरहितपणे एटलेकोजपररागोपन करे अनेकोनु नामले लेनाथवर- याद नबोले परीते गहगहतांके। दर्पपामीनापें एमथानकमारनुचरित्र घी®थं. गत्रीयढांगसूचना वीजाश्रुतस्कंदे काश्रध्ययने जोजो ॥ यथा ॥ श्मंवयंतंतुमं 410 पापाईयो गरिदसिसनमेय ॥ पायाईयो पुढोपुढो किट्टयंतासयंसयंदिछी फरे- ·साडात्रणसोगाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल चोथी. श्य तिपाउँ॥१॥ तचन्नमन्नस्लगरहमाणा ॥ अरकंति उत्समणामाहणाय | सतोय अश्ली- असतो अनही ॥ गरहामोदिजीनगरहामो किंचि ॥२॥ नकिंचि रूवेणमनिधार- यामो॥सदिहिमगंतुकरेमिपार्न इत्यादिकथधिकार मननेरंगेकरीनेजोजो ॥ ५ ॥ कोईनानवीसमजावो ॥ श्रावकनेगूढान्नावो॥ तेजुठकह्याला ॥श्रावकसूत्रंगहियहा ॥ १० ॥ अर्थ ॥ वलीकोश्कएमकहे जे श्रावकने गूढानावोके० सूक्ष्मअर्थशुसमजावो बो एनहीसमजावो जोतमेसमजावशोतो सर्वनेपूटताफरशे सामाश्रापणांविबजोशे एवी रीते जेकहे तेजुकुंकहेते केमके श्रावकनेतो श्रीनगवतिसूत्रमध्येलका, गहियहा, पुवीयता, अनिगयता, विणिठिया इत्यादिकपाठकह्यो। माटेजोभारकनेगूढ अर्थन- समजाव्याहोय तोएपाम्केमकह्यो इतिनाव ॥ १० ॥ कहेकोईनवीसिजोमी ॥ श्रुतमांनहीकाईखोमी ॥ तेमि ध्यानइतनावा ॥ श्रुतजलधिप्रवेशेनावा ॥ ११ ॥ अर्थ ॥ वलीकेटखाक असमंजस एमवोबेठे के नवीसीजोडीके नवाग्रंथ अथवा स्तवन समाय जोमवानुं शुकाम केमके श्रुतके सिद्धांतमांतोकांइखोमनश्री एटले सिझांतमा तेकरतांतमे अधिकशुकहेशो एवुकहे तेपण मिश्याके खोटें कई कारणके सिद्धांतमांथी ऊपरीनेजेग्रंथकस्या तेजावळे ते श्रुतजलधिके। श्रुतरूपस- मुनमा प्रवेशकरवाने नावासरिखाने एटलेसमुअमां जोनावाहोय तोप्रवेशथाय तेमज सिकांतरूपसमुअमांपण जो एग्रंथप्रकरणरूपीनावडांहोय तोजप्रवेशयाय ॥ ११ ॥ पूरवसूरीयेकीधी ॥ तेणेजोनविकरवीसि-ही। तोसर्वेकीधोधर्म ॥ नवीकरवोजोयोमर्म ॥१२॥ अर्थ ॥ एqसांजली वली प्रतिवादीबोल्याके तो पूर्वाचार्येजे जोडीकीधीठे तेहज नको तेणेके तेमाटे जोनवीकरवीसिद्धिके नवीजोमीनकरवी एमवातसिद्धथई एटलेनवाप्रकरणप्रमुखजोडवानही एमसिध्ययुं एवुबोलनारने उत्तरकहेठेके तो सर्वउत्तमजीवोथया तेणेसर्वेधर्मकस्याः तेमाटे तमेवलीधर्म शुकरवाकरोगे, तमने पणनकरवो केमके पूर्वाचार्येजोडीकरीठे माटेबापणेनकरवी तोपूर्वेधर्मपणघणाजी- वेंकस्यो माटेश्रापणेनकरवो ए मर्मके एजाव ॥ १५ ॥ पूरववुधनेवहुमाने ॥ निजशक्तिमारगग्याने ॥ गुरु कुलवासीनेजोडी ॥ युगतिएदमांनहीखोडी ॥१३॥ पू. ४ ·५६ प्रकरणरत्नाकर नागपहेलो. अर्थ ॥ माटे जोग्रंथनोजोडनार श्रावोथश्नेनवाग्रंथजोडे तोतेमांकांदोषनथी पूरवबुधनेवहुमानेके पूर्वपंडितगीतार्थथया तेहyबहुमानकरेजेपूर्वाचार्यभागहुँते शा- हीसावमांडे पणतेनुवचनखंडेनहीतथापोतानी शक्तिप्रमाणेयोजनाकरे पण अधिकयो- जनानकरे जोअधिकयोजनाकरे तोकोश्कठेकाणेखोटुंबावीजाय माटे शक्तिप्रमाणे जोडे वलीमार्गग्यानेके जैनमार्गनुंझानचोखंनिर्मलहोयतोजोडे बली गुरुकुलवासीहोय तेसंप्रदायशुरुजाणे तेवारेंयथार्थजोडाय एवायुरुपेजोड युक्त घटमानले एह- मांकांखोडीके हाणीनयी ॥ १३ ॥ एमश्रुतनोनहीनवेद ॥ एतोएकदेशनोनेद ॥ एअर्थसुनिल्लासें ॥ नविवरतेश्रुतअन्न्यासें ॥ २४ ॥ अर्थ ॥ एरीते नवीजोडीकरतां श्रुतज्ञाननो उच्छेदनश्रीथातो पणश्रुतवृद्धिथायने एतोएकदेशेनेद एटले ग्रंथनामेनेदले पण आत्यंतिकनेदनथी वली एग्रंथनोजे श्र- थंके जावते उहासेंके० हर्षे सांजलीने नव्यप्राणीते श्रुतझाननणवाना अभ्यासमां वर्ते केमके तेहनामनमांहे एमउपजेके श्राग्रंथमां आटलीवातकही तो सिद्धांतमां तोघणासूक्ष्मजावकह्यादशे तेसारुत्रधारेजणवानो श्रन्यासकरे माटेनवीजोडीकरवी ते सिद्धांतनीवृद्धिकरेठे पण उछेदकरतीनथी इतिजाकः॥ १४ ॥ इहांदूषणएककदाय ॥ जेखलनेपीमाथाय ॥ तोपण एनवीगेडीजें ॥ जोसजाननेसुखदीजें ॥ १५ ॥ अर्थ ॥ इहाएकदूपणकडेवायचे तेभावीरीतेके पंडितलोकजेग्रंथकरे। तेथीपंमितनो यशवादवोलायचे तेजेखललोकहोयतेथीखमातुनथी माटे ते खखलोकोने पीडा था- यठे तोपणएनवीजोडीकरवी ते नवीठोडीजेके नमूकीये जोसजानपुरुपने सुखथापीयें तोनवाग्रंथजोडताजजश्य पणथाकियनहीइत्यादिनावः ॥ १५॥ तेपुण्येहोसेतोप ॥ तेहनपणश्मनहीदोष ॥ उज मतांदीयडेहीसी ॥ जोश्लीजेंपेहेलोवीसी ॥ १६ ॥ थर्थ ॥ते नवाग्रंथजोमतां पुण्ययाशे तेपुएयेकरीने सझानसोकोने संतोपनपजशे श्वां सङनपदवहारथीलश्य या तेइनेपणके तखखसोकोनेपण एमदोपनधी एटलेतेने पणपीडानथाय.केवारीतनयायके जो उजमतांकेण्उद्यमकरीने हीयडेहीसीके हृदयमां हर्पपामीने एथर्य प्रथमेवीसीमा दरिजमसूरियेंकयुंठे तेजोश सेजो।यतः॥कोपुणदो- ·साडात्रणसोगाथानुं स्तवन श्रर्य सहित-ढाल चोथी. दोसो।जंजायश्खलजणस्सपिडत्ति ॥ तहविफ्यहोछा दिउँसुयणाणशश्तोसं॥५॥तत्तोचि यजंकुसलं ॥ तत्तोतिसिं पिहोश्नहुपीडा ॥ सुझासयापवित्ति ॥ सडेनिहोसियाजणिया ॥२॥ कहेकोईकजूदीरीतें ॥ मुनिन्निदानांजेनीतें॥ तेजू ढुंशुनमतिईहे ॥ मुनिअंतरायथीबीदे ॥ १७ ॥ अर्थ ॥ वलीकोईकतो जूदीजरीतकहे जे देशनादेवानीनाकहीयेये तेहनोथा शय एजे जेमुनीदेशनादेतां अमारीचीदाजांगोबो कारणकेतमे एवोमार्गप्ररुपोजेथकी श्र- मनेनिदाकोश्यापेनही ते जीतीकेष्वीकनेमाटे देशनादेवानी नाकहीयेंयें तेजुलुंके एमवोलनारापण खोटुंकदेठे केमके जेयार्थदेशनाश्रापनारमुनि तेशुजमतिने ईहेके बांबेठे एटले उत्तरोत्तर शुज अध्यवसायराखनाराने तो ते एहवा मुनिराज तो अंत- राययीवीहे के जोकोईने अंतरायपाडीशुं तोपोतानेश्अंतरायकर्मबंधाशे तो एवामुनि चीजानी निदाकेमनांजे ॥ इतिजावः ॥ १७ ॥ जेजनअतिपरिणामी॥ वलीजेहनदीपरणामी ॥ तेहनेनितेसमजावे ॥गुरुकल्पवचनमनन्नावे ॥ १७ ।। अर्थ ॥ माटे जे लोक अतिपरणामी एटले एकनिश्चेमार्गज श्रादयो ते पोतेज आ स्तवनमा आगलकेद्देशे जे-नेदलवजाणतांकेश्मारगतजे ॥ होयअतिपरिणतिपर- समयथितिनजे ॥ वली केटलाकलोकते नहीपरणामीकेण्केवल व्यवहारनेज श्रादरे तेक्रियाव्यवहारमाराता पण निश्चेमार्गजाणताजनश्री तेपण पोतेजास्तबनमांबागल- कदेशे केश्नवीनेदजाणेअपरिणतमती ॥ शुद्धनयथतिहिगंजीरतेवती ॥ एवचनथीतो एमजाणीयेंयेंजे अतिपरिणतिते निश्चयवादी श्रने अपरिणतिते व्यवहारवादी तथा विशेषावश्यकमध्ये तो वृत्तिकारेंएमलख्युंडे जे श्हशिष्यास्विविधास्तद्यथा श्रपरिणामा अतिपरिणामाः परिणामाश्चेति तत्राऽविपुलमतयोऽगीतार्था अपरिणतजिनमतरहस्या अपरिणामाः अतिपरिणामा अतिव्याप्तापवाददृष्टयोऽतिपरिणामाःसम्यक्परिणत जिन- वचनास्तुमध्यस्थवृत्तयःपरिणामाः तत्रयेश्रपरिणामास्तेनयानांयः स्वस्वश्रात्मीयात्मी- यविपयो ज्ञानमेवश्रेयः क्रियावाश्रेय इत्यादिकस्तमझानाः येत्वतिपरिणामाः तेपि- यदेवैकेननये क्रियादिकं वस्तुप्रोकं तदेतन्मानं प्रमाणतया गृएहंत इत्यादिकलख्युवे शहांतो पूर्वोक्तथर्थपणलागे तथा महानाप्योक्तश्रर्थ पणलागे वलीविशेपें बहुश्रुत- कहतेखरूं इतिनावः एहवाश्रतिपरिणामी तथा नही परिणामी जे लोक तेहने नि- तेंकेगन्यायमार्ग स्याहादमार्गदेखाडी गुरुसमजावे श्रथवा नितेकेणनिरंतरदेशनायेंक- .

·ज प्रकरणरत्नाकर नागपहेलो. रीसमजावेठे तेकोणसमजावेडे गुरूकेण्गुरूसमजावे एमवृहत्कल्पनाष्यमांवचन ते मनमांनावीनेकदे ॥यतः॥ अश्परिणश्वपरिण॥ कुएईविमगंजणोपणासंति ॥ तं- झादेसणमाइकई ॥ सुदगुरूमग्गरकहा ॥ १ ॥ १० ॥ खलवयणगणेकुणसूरा ॥ जेकाढेपयमांपूरा ॥ तुज सेवामांजोरदीयें ॥ तोप्रन्नुजशलीलालहीयें ॥१५॥ श्रर्थतेमाटे देशनान देवी विगेरेखललोकनां वचनने कोणशूरवीरपुरुष गणेकेण्कोण- खात्रमांआणे एटलेशूरवीरतेनेगणतीमांआणताजनश्री.जे खलपुरुषठे तेपयकेन्दूधमांथी पण पूराकाढेठे मादेजेदेशनागुणकारी तेहनेत्रहितकारी कहे तो हे प्रजुजी तेहनां वचन लेखामांगपीयनही अने तुजसेवामारही तमारीयाज्ञापाली एटलेतमारी आज्ञाएवीरीते जे देशनाबापता लानजथायवे माटेदेशनाशापवीए आज्ञा पालनरूप तमारीसेवावे तेसेवामांजोरहिये तो अशलीलापामी, प्रलुपद संबोधनकरी आगलसंवं धकस्यो अथवा प्रजुतानोयशतेहनीलीसापामीय इतिजाः ॥१ए। एचोथीढालनेविषे खललोके गुणवंतनेदूषणदीधा तेहनासमाधानकस्या हवे पांचमीढालमां खललोकनि: पीठतां पोतानाथात्माने गुणकारीमाने तेनेदोपदीयेठे तेसंबंधेपांचमीढालकहे ॥१॥ ॥ ढाल पांचमी ॥ ॥ रागरामग्री। मंत्रीकहेएकराजसनामां॥ एदेशी ॥ विषमकालनेजोरेंकई ॥ नव्याजडमलधारीरे ॥ गुरुगनगेमी मारगलोपी॥ कदेअमेजनविदारीरे ॥ १॥ श्रीजिनतुंआलं वनजगने ॥ तुजविणकवणआधारोरे ॥ जगतलोकनेकुम तिजलधियी ॥ वांदियहिनेतारोरे॥ श्रीजिन ॥३॥ थर्थविषमकालनेजोरकेप्पांचमोथारोतथा ढुंडाश्रवसर्पिणीकालनेजोरे केटलाए- काउल्याकेषप्रगटथयाजडकेमुर्ख वली मसधारीकेण्वाह्यशरीरेपणमेलाश्रनेत्रंतरंगपाप- मेलेकरी मलीनथयेला माटेमेलनाधेरनाराकया एटले एनावजे एढालप्राएढुंदीथा बुंका- श्राश्री पजीबीजाजीवोनेपण शिखामणदासल.हवेते ढुंदीयाथोने माथेगुरुनधी माटे समकयुंजेउव्याजहमलधारी॥ उक्तंचवंगचूखिकायांश्रुतदीखनाश्नध्ययने विकमकासा- पन्नरसय ॥ पणदत्तरीबासेमुगपसुकोदंडीशअपरिग्गहिवंतरी यहाबाजारदेवासे॥१॥ लणाजिणपडिमेनत्तिनिसहे कारयासछंदाचारा ॥ उमेहा मलिणामुग्गगमि- पेभिरकायरासमुपनि हि तित्ति ॥ एटले गुरुने तथागधनेठांडी मारगोपीके० ·साडात्रणसोगाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल पांचमी. ए उन्मार्गप्ररूपीने तथा तेमने कोपु तेनेएमउत्तरथापेजे अमे जगविहारना करनारीएं तथा श्रमेश्रनुतमार्गपाम्यायें माटे श्रीजिनके वाह्यधन्यतरलदमीयुक्त एहवाहे जिन- राज तुंज जगतने श्रालंवनकेण्आधार पण हे प्रजुतमाराविना बीजोकोणाधारने तमेतमारानक्तिनाकरनारा जे जक्तलोक तेहने कुमतिरूप जलधिकेण्समुख तेथकी बांहिग्रहीने तारोकेपारऊतारो एटले नवनवाकदाग्रहउपजतावारो ॥ ५ ॥ गीतारयविणनूलालमता ॥ कष्टकरेअनिमानेरे ॥ प्रायें गंठीलगेंनवीआव्या॥तेखूताप्रझानेरे ॥श्रीजिन ॥ ३॥ अर्थ ॥ हवेते मूर्खलोक गीतार्थविनानूलाजनमे अहंकारेकरीजेपोतानोएकमत पकड्यो तेहनाथनिमानेकरी लोच,निका, उघाडुमायूं, उघाडापगश्त्यादिककष्टकरता फरेबे, पणप्रायें एमजाणीयबैयेंजे तेलोक गंगीलगेंपणाव्यानथी एटलेगंठीनेदपणन- श्रीकस्यो तोसम कितनीवाततोवेगली तेप्राणीश्रझानने विपेजखूता डे केमके गुरु- श्राणाविना माटेशतिनावः ॥३॥ तेदकहेगुरुगगीतारथ ॥ प्रतिबंधेशुकोजेरे ॥ दर्शन झानचरितआदरिये ॥ आआपतरीजेरे ॥ श्रीजिन ॥४॥ अर्थ ॥ वलीते पोतानुंएकाकीपणुं थापवामाटे एमकहे जे गुरुनोप्रतिबंध-गीतार्थ- नोप्रतिबंध तथागधनोप्रतिबंध राखी तेप्रतिबंधेशुंकरियें केमके प्रतिबंधतेतो पुःखनोहे तुः माटेप्रतिबंधकोइसाथेनकरवो मात्र दर्शन झान चारित्र ए रत्नत्रयी श्रादरीयें वी- जोकोकोने तारणहारनथी श्रापेश्रापतरीकेम्पोतेपोतानीमेलेतरीयें ॥यतः॥ अप्पान- श्वेयरणी ॥ अप्पामेकुडसामलि ॥ इतिवचनात् ॥ ४ ॥ नवीजाणेतेप्रथमअंगमां ॥ आदिगुरुकुलवासोरे ॥कह्यो नतेविणचरणविचारो॥ पंचाशकनयखासोरे॥श्रीजिन ॥५॥ अर्थ ॥ दवेएनेउत्तरापेठे के ते एमनथी जाणताजे प्रथमअंगमां श्रीयाचारांग सूत्रनी श्रादिकेल्धुरे गुरुकुलवासोकेण्गुरुकुलवासकह्योठे ॥ यतः ॥ सूर्यमेश्राऊसंतेणं ॥ जगवयाएवमरकायं एमएसूत्रमाहेकयुंजे सूर्यकेसांजल्यु मेकेण्सुधर्माखामी जंबूप्रतें क- देने के में एम सानन्यु साक्षात् पणकरणाघाटेनही थाऊसतेणंकेश्रामृशतागवान वीरना चरणउलासताथकां सांचढ्यु एवचनेकरीने सुधर्मास्वामीयें एमवताव्यु जे गु- रुकुलवासेंवसबुंशतिनाव नकेण्नही तेविणकेण्तेगुरुकुलवासविना चरणकेण्चारित्र एम ·३०, प्रकरणरत्नाकर जागपहेलो. विचारोकेचिंतनकरो एटलेएनावजे गुरुकुलवासविनाचारित्रनहोय मांवचनवे ते श्रीहरिनमसूरियें खासोकेण्नत्तम नयकेन्यायकह्यो यतादसणनाणांति ॥ तं- कुलवासंमिसंगयंजणियं ॥श्रगुरुकुलवासियाणं । कुप्पडिलंखुत्तिएवमविशोर, झांतमांपणपिंडविशुऊँ चारित्रनी शुद्धिकदेवायवे तेपिंमविशुद्धितो जो गुरुकुलवार तोथाय तेमाटे गुरुकुलवासविना चारित्रनहीं ॥ यतः॥ पिंडंसोइयंतो॥ अचरि संसऊनही ॥ चारित्तंमिश्रसंते ॥ सवादिकानिरहिया ॥ ११ ॥ इति ॥ ५ ॥ नित्यगुरुकुलवासेवस ॥ उत्तराध्ययनेनाप्युरे ॥ तेहनेअप मानवलीतहमा ॥ पापश्रमणपणुंदाज्युरे ॥ श्रीजिन ॥ ६ ॥ श्रर्थ ॥ वली निरंतरगुरुकुलवासें बसएम श्रीउत्तराध्ययनसूत्रनाश्रग्यारमाश्रध्यय- नेकडं ते यतः बसेगुरुकुलेनिचं ॥जोगवनवहाण । पियंकरे पियंवाई ॥ सेसिकंलाम- रीहई ॥१॥ इति बली तेहनेकेण्तेगुरुनेअपमानेकेण्यवज्ञाकरतोतेहनेवलीतहमांकातेउ त्तराध्ययनना सत्तरमापापश्रमणियअध्ययनमध्येज पापश्रमणपणुंदेखाड्युते एटलेगुरु श्रादिकनी निंदाकरतोहोयतो तेहनेपापश्रमणकहीयें पयतः॥ आयरियकवलायाणं सम्मनपडितप्पई ॥ अपडिपूयंएथडे । पावसमणित्तिबुञ्च ॥ ॥ तैमाटेगुरुकुलेरहे। दसवैकालिकगुरुशुश्रूषा ।। तसनिदाफलदाख्यारे ।। आवंतिमा ज्दसमसदगुरु ॥ मुनिकुलमसमन्नाण्यारे ॥श्रीजिन ॥७॥ श्रर्थ ॥ वलीदशवकालिकसूत्रनेविपे नवमाध्ययने गुरुनी शुश्रूपाकेासेवाकरवी तेसे- वानां फस घणांकां ॥ काव्य । थायरियग्गिमिवाहियग्गी ॥ सुस्सूसमाणोपडि- जागरेजा ॥ थातोश्यंगीयमेवनचा ॥ जोदमाराहयश्सयुजो ॥१॥ इत्यादिक थाखो त्रीजोउद्देशोजाणवो वली तसनिंदागतेगुरुनी निंदानां फलपण तेदसवैकालिकमांडेज नवमाध्ययनना पहेलाउद्देशामां कह्यांगाकाव्यं ॥आसीविसोवाविपरसुथडोकिंजीव- नासापरंतुकुझा ॥ पायरियपायापुषअप्पसन्ना ॥ श्रवो हिवासायणनहि मोरको॥१॥ इत्यादिकसंपूर्ण प्रथमलद्देशोहजाणवो वली थावतिमाकेत्याचारांगमां पांचमाथ- ध्ययनना पांचमाउद्देशामध्ये सदगुरुनेहसमानकह्याले तथा मुनिनाकुलकेण्समूह ते मसमानकह्यावे तथाचतत्सूत्र सेवेमि तंजहा अविहरएपडीपुन्नेचिति समंसिनोमे वसंतरएसारकमाणे सेचिति इत्यादिक एनी वृत्तिनो वच्चेथीएकदेशलखीयेतेये ई. मानः प्रथमनंगपतितेनोजयसमाविनाधिकारस्तथानूतस्यैवायंइददृष्टांतः सचदोनि- स्यप्रतिपूषोंजसजैः सर्व जेरूपशोजितःसमे भूनागे विद्यमानोदकनिर्गमप्रवेशो भवतिष्ठति नकदाचिछोषमुपयात्तिसुखोत्तारावतारसमन्वितजपशांतमपगतरमः ..

·सालात्रणसोगाथा- स्तवन अर्थ सहित-ढाल पांचमी. ३१ जन्मार्गप्ररूपीने तस्य स तथानानाविधास्तुयादशान् गणान्सहवायादौगणैरात्मानमा. तथा अमेश्रमालयन्सारदान् तिष्ठत्येयां क्रियाप्रकृतैवयथावासो ह्रदस्तथाचार्येपीति द- राज तुजर्चिर इत्यादिसश्राचार्यः प्रथमनंगपतितःपंचविधाचारसमन्वितो अष्टवि- तमेतरसंपछुपेतःपत्रिंशशुणगणाधारो हृदकल्पोनिर्मलज्ञानप्रतिपूर्णः समेजूनागइति- बांदिक्तादिदोषरहिते सुखविहारदेनेसमोवा ज्ञानदर्शनचारित्राख्योमोक्षमार्ग उपशम- तत्रतिष्ठतिसमध्यास्तेकिंचूत उपशांतमोहनीयतिकिंकुर्वन् जीवनिकायान् रक्षन् । तः परतश्चसमुपदेशदानतोनरकादिपाता तिस्रोतोमध्यग इत्यनेन प्रथमनंगपतितं पविराचार्यमाहतस्य हिश्रुतार्थदानग्रहणसनावात्स्रोतोमध्यगतत्वं सकिंनूतःस्यादि- याह इत्यादि ॥७॥ गुरुदृष्टिअनुसारेरदेता ॥ लदेप्रवादप्रवादेरे ॥ एपणअर्थ तिहांमनधरिये ॥ वहुगुणसुगुरुप्रसादेरे ॥ श्रीजिन ॥ ७ ॥ अर्थ ॥ वलीगुरुदृष्टिकेन्गुरुनामुखधागल रहेता तथा अनुसारेकेण्गुरुनेअनुजायी देतां लदेप्रवादप्रवाकेप्प्रकृष्टजेवाद तेनेप्रवादकहिये तेप्रवादेंकरीने प्रवाद जाणे एटलेप्रवादतेश्राचार्यपरंपरानोउपदेश तद्रूपप्रवादेंकरीने सर्वज्ञजपदेशरूपप्रवादनेजाणे अथवा प्रवादजे सर्वज्ञवाक्य तेणेकरीने अथवा प्रवादजे अन्यतीर्थिर्जना वाक्य तेप्र- तेपरिक्षाकरीनेजाणे एरीतेगुरुपासेरहेतांझान अंगीकारकरे इत्यादिक एअर्थ. पणति- हांकेण्तेयाचारांगना पाचमाश्रध्ययनना हाऊद्देशामां कयुठे तेमनमां धरियें तत्सू- त्रं अणाणाए एगे सोवळाणे अणाणाए एगे ॥ निरूवठाणे एयं ॥ तेमाहोउएयंकुस- बस्सदसणं॥तदिहिए तमोत्तीए तप्पूरकारे तस्सन्नितन्निवेसणे अनिय श्रदकू अण- जिनूए पहू निरालंबणयाए जे महंअवहिमणे पवायेणपवायजाणेजा सहसंमुश्याए परवागरणेणं अन्नेसिं वाअंतिएसोचा निद्देसं नातिवत्तेडा मेहावी सुपडीले हिय सव- तोसवधाएसममेव समनिजाणीजाइत्यादिक एहनोअर्थटीकामांतोवहुवे पणश्रहिं श- व्दार्थमात्रविखीये ये अणाणाएकेण्प्रजुश्राझारहित एगेकेण्केटलाक सोवहाणेकेस धर्ममांसदानद्यमवंतथया तथा केटलाक अणाणाएकेण्शनालायें निरूवठाणेकेण्सश- नुष्टाननाउद्यमरहीत एयंके०एवेकुमार्गने सद्मार्गनाउद्यमनुश्रालसजाणवू हवेफरिगुरु- शिष्यनेकहे तुजने ए वे मांहेजो एवंकुसलस्सदसणंकेएतीर्थकरनोदर्शनवनिप्रा- यठे तदिहिएके विनितशिष्ये तेश्राचार्यनीदृष्टीयें वर्तव॒ तमोत्तिएकेण्तेश्राचार्यनीमुक्ति- यवर्तवं तप्पुरकारेकेण्तेश्राचार्यनी थाज्ञा आगलकरीनेवर्ते तस्सन्निकेण्तेश्रोनीसंज्ञा- जाणे चित्तनोअभिप्रायजाणे तन्निवेसणे केसदागुरुकुलवासेंबसे एडवो शिप्यकेवागुण- .

·0
३२
प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो.
नेपामे तेकहे। अनिनूयकेपरिसहउपसर्गनेजीतीने अदरकूकेण्घातिकर्मनेनछेदे हे
शिष्यवली अणनिएकेपरिसहोपसर्गनेश्रणजित्योपको पहुकेण्समर्थहोय निरालं-
वणयाएकेण्मातापितासङ्गानादिकना आलंवनरहितपणे विचरवानेकोणसमर्थहोय
तेक जेकेण्जेको पुरुष महंकण्माहराथनिप्रायथकी अवहिमणेकेण्मनवाइरनथी
निकट्युंजेहनुं एटले सर्वज्ञउपदेशेवतेंडे इतिजावः तेसर्वज्ञउपदेशकेमजाणीयेंतेउपरें-
कहे पवाएणंपवायं जाणेजा एयर्थ 'लहेप्रवादप्रवाएमकडं तिहांकस्योडे तेजाण,
हवेपूर्वोक्तजेप्रवादते त्रणप्रकारजाणे तेकहे सहसंमुश्याएकेम्पोतानीमतिअवध्यादि-
कमते अथवा परवागरणेणंकेसिकांतेकरीने वाकेन्ठायवा अनेसिंकेण्अन्यत्राचार्या-
दिकतेहने वाअंतिएसोचाकेण्समीसांजलीने यथार्थजाणीने निर्देसनातिवत्तेजाके
तीर्थकरना उपदेशने लंगेनही केमकेजे मेहावीकेपनीत सुपडिलेहियकेनसेप्रकारें
जोईने सबतोसवश्राएकेसर्वप्रकारे व्यक्षेत्रकालजावें सर्वपणे स्वदर्शन परदर्शनप्रतें
सममेवकेण्सम्यक्रीते समनिजाणीजाके जाणीने निराकरणकरे इत्यादिकवअधि-
कारने तेमाटे बहुगुणसुगुरुप्रसादेकेण्गुरुआदिकनापसायथी घणागुणथाय ॥ पुसाजस्त
पसियंति ॥ संकापुवसंथुया ॥ पसन्नालालश्स्संति ॥ विजलंअहियंसुयं ॥१॥श्त्युत्त-
राध्ययनेप्रथमाध्ययने हांसूत्रालावोविपमहतोमाटेथर्थकह्यो ॥ ७ ॥
विनयवधेगुरुपासेंक्सतां ॥ जेजिनशासनमूलारे ॥ दर्शन
निर्मवचितप्रवृत्ति । मुनरागेअनुकूलोरे ॥ श्रीजिन ॥ ए॥
अरावली गुरुपासेवसतां विनयवधे अने जेविनयते जिनशासनतुं मूल बायतः। एवं-
धम्मस्स विनमूलं परमोसेमोकोशति दसबैकालिक नवमाध्ययनना बीजा उद्देशकह्यो
तथा विनयफलंशुश्रूपा, गुरुशुश्रूषाफलश्रुतज्ञान। झानस्यफलं विरति, विरतिफलंचाश्रव-
निरोधः॥॥ श्राश्रव निरोधावसंततिदयः संततिक्षयान्मोदः॥ तस्मात्कल्याणानां, स-
वेषांजाजनं विनयः॥इतिप्रशमरतो वली गुरुकुलवासेंदर्शनशानिर्मलथाय उक्तंच सव-
गुणमूलनू ॥ चणीउँथायारपढमसूत्तेज। गुरुकुखवासोवस्सं ॥ वसिजाउतचरणी ॥१॥
इतिधर्मरतवचनात् वलीगुरुकुलवासें दर्शनसानिमसथाय. तथा उचित के योग्यप्र-
वृत्तिथाय तेपणसुनरागेंकेण्जलारागसहितप्रवृत्तिकरे तैपण अनुकूल के०सन्मुखनावपर
णेकरे पपवेनीपेठेनकरे ॥ए ।
वैयावच्चेपातिकबूटे ॥ खंतादिकगुणशक्तीरे ॥ हितोपदेशे
सुविदितसंगे॥ ब्रह्मचर्यनीगुप्तिरे ॥ श्रीजिन ॥ २० ॥

·. साडात्रणसोगाथान स्तवन अर्थ सहित-ढाल पांचमी. ३३ अर्थ ॥ गुरुनोवैयावच्चकरतांथकां पातिकके० पापकर्मचूटे यतः॥वैयावच्चेणंजते जीवे किंजणश्वेयावच्चेणं तियरनाम गोयं कम्मनिबंधश् इतिउत्तराध्ययने जंगणत्रीसमाध्य यनेकयु वलीगुरुआदिकपासेरहेतां खंतादिककेण्दमाप्रमुखगुणनीशक्तिवधे तथा गुरु- पासेरदेतोयको हितोपदेशसानले तेणेकरी तथा सुविहितनासंगेकरीने ब्रह्मचर्यनीगु- तिकेानववाडोजलीरीतपाले तेगुप्तिपणवाधे ॥ १० ॥ मनवाधेमज्बु-छोकरा ॥ मारगन्नेदनहोवेरे ॥ बहुगुणजाणे एअधिकारें ॥ धर्मरयणजेजोवेरे ॥ श्रीजिन ॥ ११ ॥ अर्थ तथा मृउबुद्धीकराकेजे शत्रुमतिनावणीहोयतेहना मनबाधेके०चित्त मांदे उ- खासबधे कारणके जेनोलालोकहोयतेगुरुसायेदेखीने हर्षपामे अने गुरुथी जूदादेखीने जडकीजाय तथा मारगनोनेदनथाय अनेजे एकाकीमार्गप्ररुपेतेघणोअपवादप्ररुपे अने गीतार्थघणोउत्सर्गप्ररुपे एवीरीते जूदीजूदी प्ररुपणा सांजलीने लोकपणचिन्नमार्गसमजे तेथीधर्ममार्गनोनेदथाय अनेगुरुसाये नेलारहेताथकांनथाय. इत्यादिक गुरुकुलवासमांहे वहुकेघणागुणजाणे एअधिकारेंके एगुरुकुलवासना अधिकारनेविषेधर्मरत्नग्रंथजेप्राणी जुए तेजाणे एटले एग्रंथमांगुरुकुलवातेरहेतां घणायणनेते विस्तारेंकडं इतिजावः॥११॥ नाणतणोसंन्नागीहोवे ॥ थिरमनदर्शनचरित्तेरे ॥ नत्यजे गुरुकहियेंएवुधनाप्यु ॥ आवश्यकनियुक्तरे ॥ श्रीजिन ॥१२॥ अर्थ ॥ वली तेजीव गुरुपासेधीज्ञानजणे माटे नाणकेण्डाननोसंविजागीथाय तेमज दर्शननेविषे तथाचरित्तेकेण्चारित्रनेविषेपण तेहनुमनथिररहे तेप्राणीगुरुकेण्गुरुआदि- कने कहियेंकेकोश्काले नत्यजेकेण्नांडे एरीते बुधनाष्युकेपंडितलोकेंकडं एटले न- अवाहुखामी चउदपूर्वधर तेणेशावश्यकनियुक्तिनेविपे एमकडंडे यतःनाणस्सहोश्नागी ॥ थिरयरदसणेचरित्तेय ॥ धन्नाआवकहाए । गुरुकुलवासंनमुंचंति ॥१॥ इति ॥ १५ ॥ नौतप्रतेंजेमबाणेदणता ॥ पगणफरसीसवरारे ॥ गुरुगंमि आहारतणोखप ॥ करतातेममुनिनिवरारे ॥ श्रीजिन ॥ १३ ॥ अर्थ ॥ तथा नौतकेण्बोधप्रतेजेम पितुंलेवानेमाटे वाणेकरीनेहणता पण पग अण- फरसीने एटले पगफरसतांपापलागे तेमाटेसवराकेण्सबरानामेराजानीपेठे जे गुरुकुल- वासठांडीने थाहारनोखपकरता एटले शुझमानथाहारखोलताजेमुनि तेइने निवरा जाणवा एटले नकामाजाणवा इतिगाथार्थ. नावार्थतोकथाबीजाणीये तद्यथा कोकस. निवेशनेविपे सवरनामेराजा तेवोधनोज तिवंतहतो तेनाघरेंचोधनोगुरुश्राव्यो तेणेपो- ५ ·इंच प्रकरणरत्नाकर नागपहेलो. तानामायाऊपर श्रति अद्भुत शोजावंत मोरनापीउनुंठनधारणकयुंहतुं राजायेंधणो आदरसत्कारापी श्रासनेसाड्यो पठीतेनुंन्त्र मोरनाचं करीऊगऊगाट करतुं राजा- नीरापीयेंदी पठीकुतूहलपामतीयकी राणीयतेग्नमांग्यु केमके तेदेशमा मोरनहता तेथी तेनवाश्जेवू इतुं माटे तेत्रबोधनागुरुये श्राप्युनही श्रने उठीनेपोतानेठेकाणेजतोरह्यो पनीराणीपेनोजनकीधुनही तेवारेराजायेंपुट्युके शावास्तेभोजनकरतीनथी राणीवोलीके एउतश्रावेतोजोजनकरु त्यारेराजायें तेत्रगुरुपासेमांग्यु पण गुरुये आप्युनंही फरीवारंवा- रमांन्यु पणगुरुश्रापेनही पठेन्नेहरागतिपुर्धर माटेराणीना स्नेहें राजायें पोताना सु- जटोनेहुकमकस्यो जे वलात्कारपण एपीउनुग्त्र लेश्यावो तेवारें सुलटोवोल्याजे ए पोतेजीवतातोपत्रापशेनही माटेतमारोहुकमहोयतो कोश्क प्रहारकरी बलात्कारला. वियें तेवारेंराजाबोयोजे गुरुनीयाशातनानथाय माटे गुरुनापादस्पर्शकरशोनही पण दूरउतारहिवाणनाखीने चेष्टारहितकरीउनलेश्श्रावो पणपादस्पर्शकरशोतो गुरुनीश्रव- ज्ञाथशे तेनुंमोहोटुंपापलागशे एदृष्टांते जेमशवरराजा गुरुनोनाशकरतो पण पादस्प- शकरतांवारतोडतो एड्वोजविवेकगुरुकुलवास तजीने जेशुद्धाहारगवेपेठे ते नेपण जाणवो. यतः॥सुझबाईसुजुत्तो ॥ गुरुकुलवागाश्णोदविन्ने ॥ सवरससरकपिछ॥ छ- घायपाया ठिवणतुझो ॥१॥ इतिधर्मरत्ने ॥ १३ ॥ गुरुकुलवासेंझानादिकगुण ॥ वाचंयमनेवाधेरे ॥ तोआहार तणोपणदूषण ॥ खपकरतांनविवाधेरे ॥श्रीजिन ॥१४॥ थर्थ ॥ वली गुरुकुलवासेंवसतांथकां ज्ञानदर्शनचारित्रना गुण ते दिनदिनप्रषधे वाचना पृष्ठनादिकेकरी वाचंयमनेके मुनिराजने वाधे हुवेपावलावेपदनोअर्थशन्वय करीकहीयेयें तेज्ञानादिकगुणनी वृद्धीचायतो थाहारनोखपकरतांपण दूपण न वाधे श्त्यन्वयः एटले ज्ञानध्याननी लेहेरमांवेवायका कोश्कडव्यानुयोगमा अत्यंतमन्नथ- यावे एवामां गोचरीय निकट्यायको कोश्कस्थानकें सूक्ष्मदोपदेखीने चितवन करे जे ध्याननीलेदेर इजीचित्तमां अंतरवासनायें अनेघणाघेरफरवाजश्शतो ते लेहेरफरी श्रावशेनहीं एहविचारी काश्कदूपणसहित थाहारलीये तोपणतेहनेवाध न करे पट- खेकमवंधनोहेतुनथाय. यतः अहागडाजंता ॥ अन्नमन्नेणकम्मुणो ॥ उवदित्तेवि- थाणिजा ॥थणुवतिनैतिवापुणो ॥१॥ इत्यादिकसुयगडांगसूत्रेअध्ययन २१ मांमध्ये कथुठे तथा गुरुकुलवासवसतां मुणीणोवटुंतीनाणपमुद्देहिं ॥ जश्एसणादोसस्स ॥ निजएसुगुणं ॥ १ ॥ इतिजा तथाअपवादें गाढसानादिकनाकार्ये अणस- गठमारया गुरुवाणावर्तिने असहनावेंवर्त्ततानेथातुरदृष्टांते श्राधाकर्मादिक था- .

·साडात्रणसोगाथार्नु स्तवन थर्य सहित-ढाल पांचमी. हारतेपण निर्दोषजाणवो तथाचागमः संथरणंमिश्रसुद्धं ॥ उन्ह विगिन्हतयाण- हियं ॥ श्राऊरदिईतेणें ॥ तंचेवहीयंत्रसंथरणे ॥१॥ तद्यथा ॥ जाजयमाणस्सनवे॥ विराहणासुत्तविहिसमग्गस्त ॥ साहोनिझारफला. ॥ अजबविसाहिजुत्तस्सत्ति ॥ २ ॥ उत्तराध्ययने एरीतेदूषणसहितआहारतेपणवाधनकरे ॥ १४ ॥ धर्मरतननपदेशपदादिक ॥ जाणीगुरुआदरवोरे ॥गलक ह्योतेदनोपरिवारो ॥ तेपणनितअनुसरवोरे ॥ श्रीजिन ॥ १५ ॥ श्रर्थ ॥ तथाधर्मरत्न अनेउपदेशपद प्रमुखग्रंथजोश्ने एग्रंथोमांगुरुकुलवासना अधिकारघणारे माटे तेमांधीजाणीने गुरुश्रादरवो वली गड ते कोने कहीयें तेकडे तेहनोपरिंगारोके एहवासुविहितसाधुनों परिवारतेहनेगछकहीयें यतः ॥ गुरुपरिवा- रोगो इत्यादिकपंचवस्तुवचनात् माटेतेगछपण निरंतरअंगीकारकरवो अनुसरवो इति यतः गुरुगुणजुत्तोगडो॥ गोसंविग्गयासाहुसमंवा | मुकमग्गविणासोय॥श्रणु सरियवोपयत्तेण ॥ इत्यादि ॥ १५ ॥ सारणवारणंप्रमुखलंहीने ॥ मुक्तिमारगआराधेरे । सुजवीरय तिहांसुविहितकिरिया ॥ देखादेखेंबाधेरे ॥ श्रीजिन ॥१६॥ अर्थ ॥ वलीसारणके विसहोयते संनारीश्रापे धनेवारणके पापकरणीकरता- नेवारे तथाप्रमुखशब्देकरीचोयणा प्रतिचोयणापणलेबी तेपणजेगमारहें तेहनेथाय पढीततेसारणादिक लहीनेके पामीने मुक्तिमारगाराधेके मोदमार्गसाधे यंतःगुरु- परिवारोगबो ॥ तवसंताण निजाराविउला ॥ विणयाउँतहासारण ॥ माहिंनदोस- पडिपत्ति ॥१॥ इतिपंचवस्तुके तथाश्रीधर्मरत्नप्रकरणनीवृत्तिमध्येकह्युवेके सुनवीर- यकै 'जलोवीर्योबासवाधे वदीसुविहित किरियाकेआत्मार्थिगीतार्थनी क्रियाव्य- वहार तेदेखादेखीये वधे एटले साधुनासमूहने क्रियातपजपादिक करतांदेखीने पोतानेपण करवानुमनथाय तेथीवधारोथाय ॥ १६ ॥ जलधीतणोसंखोनअसहता ॥ जेमनीकलतामीनारे॥गनसार . णादिकअणसहता ॥ तिममुनीउखियादीनोरे ॥श्रीजिन ॥ १७ ॥ अर्थ ॥ जेमजलधीके समुनो संखोनके करोलप्रमुखनीजे दोजना- तेहने असहताके जेवारेंसहीशंकेनही, तेवार जेम.मीनके महोयतेसमुअमांश्रीवाहारनी. कले तोडःखीयाय तेमगठमारहेताथका गुरुश्रादिकजेसारणादिककरे, तेसहनकरवी पड़े अनेजेबारे नसहवाय तेवारेंगठथीवाहार निकले तोतेसमुअमाथीनिकलेला मछ- ·३६ प्रकरणरत्नाकर नागपहेलो नीपेठेषुःखीथाय दीनथाय केमके गत्यंतरेपुर्गतियेंजाय माटेफुःखीदीनजथाय इति जावः यतः ॥ जहजलनिहिकबोल ॥ स्कोनमसहंतायवाहिरंपत्ता ॥ मीणाश्रमणियमू- पीणो ॥ सारणपमुदाश्नसहंता ॥ १ ॥ इतिश्राचारांगपंचमाध्ययनेचतुओद्देशकवृत्ती पुनर्यथा॥ जहसायरं मिमीणा संकोइसायरस्सअसहता॥ णितितसुहकामी ॥ णि- ग्गय मित्ताविणसंति ॥ १ ॥ एवंगठसमुद्दे ॥ सारणवीहिंचोश्यासंता ॥ णितितउँसु- इकामी ॥ मीणावजहाविणस्संति ॥ १ ॥ इत्यादिकम्पनियुक्तिवचनात् ॥२॥ काकनर्मदातटजेममूकी ॥ मृगतृष्णाजलेंजातारे ॥ उखपा म्यातेमगतजीने ॥ आपमतिमुनीथातारे ॥श्रीजिन ॥१॥ अर्थ ॥ वलीदृष्टांतकहे जेमनर्मदानदीना किनाराऊपररहेनारा काकपक्षीजेका. गडा ते तटकेत नदीनोकांगेमूकीने तेनदीनाकावायीदूरपाणीजेवीकाकलदेखाय पण पाणीहोयनही तेत्रांतिरूपपाणी तेनेमृगतृलाजलकहीये तेजलनीभ्रांतियेंदोडताएवाजे कागमा तेजेमःखपामे तेवीरीते सुविहितना समुदायनोगतजीने जे मुनि श्रापमतिके स्वेछाचारी थबाजाय तेकागमानीपेठेमुःखपामे ॥ १७ ॥ पाल विनाजेमपाणीनरहे ॥जीवविनाजेमकायारे ॥ गीता रथविणतेममुनीनरदे ॥ जूठकष्टनीमायारे ॥ श्रीजिन ॥२॥ अर्थ ॥ माटे जेम सरोवरादिकनुपाणी ते पाल वोध्याविना रहेनही तथा जेम जीवविना काया नरहे तेम जेमुनिराज तेगीतार्थविना रहेनही. गीयवस्सविहारो॥ चीउंगीयठमीसिउनणी ॥ इत्यादिवचनात् माटेजे गीतार्थविना जेटला कष्टकरे ते सर्व अज्ञानमा नखे थने जेबज्ञान तेमिथ्यात्वते ते मायाके कपटविना होयनही ॥१५॥ अंधप्रतेंजेमनिर्मललोचन ॥ मारगमांलेजायरे ॥ तेमगीता रथमूरखमुनिने ॥ दृढावनथायरे ॥ श्रीजिन ॥२०॥ अर्थ ॥ वली दृष्टांत कहे जेम आंधलाने निर्मलांखनो धणी ते कांटा प्रमुखें रहित एहवा उत्तममार्गे वेजश्ने स्थान पोहोचामे तेम गीतार्थ जे ते जो कदा- चित् मूर्खमुनि होयतो तेने पण दृढके जबरदस्तथाधारनूतथायते ॥ २० ॥ समन्नापीगीतारथनाणी ॥ आगममांदेलहियरे॥आतमअरथी शुन्नमतिसङान ॥ कहोतेविणकेमरदियरे॥श्रीजिन० ॥ २२॥ थर्थ ॥ वली समनापीकेण् स्याहादवचनना नापीहोय अथवा समनापीके गरी

·साडात्रणसोगाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल बही.
३०
बने तथा मातवरने रागद्वेषरहितपणे देशना आपे तथा गीतार्थ होय नाणीके स-
म्यज्ञानीहोय आगममांदेथी एदवा गीतार्थ लहियेंके पामीयवैये वली श्रातमश्र-
रथीके० पोतार्नु आत्मस्वरूप साधवाने जजमालथया तथा शुजमतिके नलीमतिना
धणी एटले जेमांकुमति कदाग्रहहोयनही वली सजनके उत्तमगुणवंत जनीशिखा-
मणना आपनारा एहवा गीतार्थ विना श्हां सर्वपदसंवोधने वोलावीये हे श्रात्मार्थि
हेशुजमति इसजान तमे कहोके ते एदवा गुरुगीतार्थ पुरुषविना केम रहीयें
के शीरीतेरहीशकीयें ॥२१॥
लोचनआलंबनजिनशासन ॥ गीतारयमेढीरे ॥ तेविणमु
नीचढतीसंयमनी॥आरोदेकेमसेढीरे॥ श्रीजिन ॥१२॥
अर्थ ॥ वली गीतार्थ ते ज्ञानरूप लोचनना आपनारा माटे गीतार्थने जिनशासन-
नेविपे लोचन कहियें तथा पुर्गतिनेविषे पडता प्राणीने आधार थाय माटे गीतार्थने
जिनशासननेविषे आलंबनकहीयें वक्षी गीतार्थते मेढीबराबर एटले जे खेतर ख-
लाना वचमां स्तंचरोपीनेअन्नउपर फेरवे तेने मेढीकहीये उपलक्षणथी स्तंचभूत
कहीयें जेहने थाधार घरमालप्रमुख रहे तथा यानकहीये जेहने श्राधारे महाअ-
टवीनो बिहामणोमार्ग होय तोपणपारपामी यतः मेढीथालंबणंखंजं ॥ दिहि जा-
सुउत्तमं ॥ गीयगुरुगुणाश्णं ॥ सम्मंजाणसुगोयमा ॥१॥ माटेते गीतार्थ विना मु-
निराज ते संयमनी सेढीकेपश्रेणी केम प्रारोहे एटलेकेमचढे अने उत्तरोत्तर शुनाध्य-
वसायें केमवधे एसंयमश्रेणीनो अधिकारते संयमश्रेणीस्तवन छमारागुरुश्रीउत्तमवि-
जयजीकृत तेथी विस्तारेंजाणवू तथापंचसंग्रहथीजाणवू. ॥ ॥
गीतारयनेंमारगपूरी ॥ गंडीजेंनन्मादोरे ॥ पालेकिरिया
तेतुजन्नक्ति ॥ पामेजगजशवादोरे ॥ श्रीजिन ॥ २३ ॥
अर्थ ॥ तेगीतार्थने मार्ग पूबीने उन्माद जेस्वेछाचारीनुं मदोन्मत्तपणुं तेवगड एरीते
तमारीयाणासहितचाले तेजतमारीनतिजाणवी तेतमारीनक्तिकरीने जे क्रिया पाले ए-
टले एजावके तमारीएवाझावेजेज्ञानसहित क्रियापाले तेप्राणीजगतनेविपेजशवादपामे
॥ ढालनही।
॥रासुडानीदेशी अथवा हितशिक्षात्रीशीनीदेशी॥
प्रथमझाननेपअहिंसा ॥ दसवैकालिकसाखिरे ॥ ज्ञानवंतते
कारणनजियें॥ तुजआणामनराखिरे ॥ सादेवसुणजोरे ॥१॥

·३८
प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो.
अर्थ ॥ हवे श्रागली ढालमां झानसहितक्रियाकरता, संयमश्रेणीधारोहे एमका
तेमांज्ञानपूर्वक क्रियाकरे तो लेखेडे मारे थाढालमांझानवर्णवेवे जेप्रथमझान होयतो
पठी अहिंसाकेण्दयापलीशकेले एमश्रीदशवैकालिकसूत्रमा कह्युठे यतः पढमंनाणंत-
दया एवंचिश्सवसंजए तेकारणेझानवंतने जजीयेंके सेवी पणहेपरमेश्वर तमारी
श्राज्ञा ते मनराखिकेचित्तमांराखीने एटलेएनावजे ज्ञानवंतने जजीये पण साध्यमां
एमराखीयेंजे ज्ञान क्रियान्यांमोक्षः नाण क्रियाहिमुकोइतित्ताष्यवचनात् माटे स्याहा-
ददृष्टीयें ज्ञाननीसेवाकरीये देसाहेबसुणजोकेसांनत्यानी पेरेसांजलजो अन्यथा पर-
मेश्वर केवलज्ञानी तेतो सर्व जगतना ज्ञाव देखीरह्याने तेहनेगुंसांजलqडे पणजकिवंत
प्राणीउपचारेकहे के साहेव सांजलजो ॥१॥
व्यखेत्रनेकालनजाणे ॥ नावपुरुषपडिसेवरे ॥ नविन
त्सर्गलहेअपवादह ॥ अगीतारयनितमेवरे ॥ सा० ॥२॥
अर्थ ॥ वतीजे अगीतार्थ ते १७व्यनजाणे । क्षेत्र नजाणे ३ कालनजाणे भने ।
जावपण नजाणे तथा ५योग्यठेके अयोग्यठे एहवा पुरुपने पण नजाणे तथा ६पडिसेवके
पापनीसेवनाने नजाणे जे एणेखवशें पापकर्तु अथवा एणे परवशे पापकलुं तेश्रगीतार्थ
नजाणे वली तिशक्तिय जेमसिद्धांतमां मार्गको तेमज करवु तेहनेउत्सर्गमार्गकहीयें
तेपरा नजाणे तथा रोगादिक कारणे अल्प दोषसेवे ते अपवादमार्गनेपण नजाणे ए (ज)
बातो नितमेवके निरंतरपणे जेथगीतार्थठे तेनजाणे यतः उपदेशमालायां ॥ दवंखि-
कालं जावंपुरीसपडिसेवणाय ॥ नवि जायगीन॥स्सग्गववाश्यंतचेव ॥१॥२॥
सचित्तचित्तमिश्रनवीजाणे ॥ कल्पअकल्पविचाररे॥ योग्य
नजाणेनिजनिजगमें ।। अव्ययथास्थितसाररे । सा० ॥ ३ ॥
अर्थ ॥ इवेप्रथमगाथा विस्तारती एहिज धारमांप्रथम व्यहार कहे तेमांपव्ययी
श्रगीतार्थ शुं नजाणे तेकदेठे सचित्तवस्तु तथा अचित्तवस्तु तथामिश्रवस्तुने जाणे
नही वलीकट्पनीखवरनपडे जे थावस्तुकल्पेठे वानयी कल्पति श्रकल्प ते विचार अ-
गीतार्थ नजाणे वलीयोग्यतानी सवरनपडे निजनिजगमेकेपोतपोताने स्थानकें यो-
ग्यता नजाणे जे श्रावासने योग्य के ग्लाननेयोग्य इत्यादिक नजाणे एरीतें यथास्थि-
मण्जेषव्य जेमदीयतेबीजरीते तेहनी अगीतार्थनेसवरयडेनद्दी यथास्थितव्य के-
* सारकेम्प्रधान येतं ॥ जहहियदेवनयाप ॥ सचित्ताचित्त मीसगमेव ॥ क-
पंच.५८ ॥ जोग्गंयोजस्सहोई ॥ १॥ श्युपदेशमालायां ॥ ३ ॥

·३७ .. साडात्रणसोगाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल नही. खेत्रनजाणतेहयथास्थित ॥ जनपदअध्वविशेषरे ॥ सुन्नि निदकल्पनजाणे ॥ कालविचारअशेषरे ॥ सा ॥ ४ ॥ श्रर्थ ॥ हवेत्रिद्वार कहेडेश्रगीतार्थ यथास्थितके जेबुंदेत्रदोय तेहबुंदोत्रनसमजे के आजकक्षेत्र के अन्नप्रकले ति तथा जनपदकेण्लोकव्याप्त देशने विषे विहार करतां श्रावीविधियें करवू अथवा मगधादिकदेशे श्रावी विधियेंकरवू इत्यादिक नजाणे वलीश्रध्वविशेषकेन्द्रदेशेवटवीप्रमुखें थावीरीते विहारकरवो इत्यादिक वातो अगी- तार्थ नजाणे हवेकालधारकहे जेसुनिदमां कल्पनजाणेकेय योग्यनजाणे एटले सुन्नि- दर्मा आरीतेविरचवू वलीनिकमां पणकपके योग्यनजाणे जेनिक्षमायावीवस्तु होय तोज लेवाय इत्यादिक वातो कालना विचारनीते अशेपके समस्तप्रकारे अगीतार्थ नजाणे इतिनावः यतः जदयिंखिनजाण ॥ अहाणेजणवएयजनणीयं ॥ कालंपियन विजण ॥ सुनिरकन्सिस्कजंकप्पं ॥ १॥ श्युपदेशमालायां ॥ ४ ॥ नावदिगिलाणनजाणे ॥ गाढअगाढहकल्परे ॥ खमतो अखमतोजननलदे ॥ बस्तुअवस्तुअनटपरे ॥ सा ॥ ५ ॥ अर्थ ॥ हवेजावद्वारकहे जे जावकेण्तावना विचारनेविषे हिछके०निरोगीने तथा गिलाणके रोगाकांतने नजाणे एटले निरोगीने श्रादेवु तथा रोगीने आवस्तुदेवी ते वातो अगीतार्थनजाणे अने गाढकल्पकेण्ाकरेकारणेवारीतें करवु तथा अगाढक- ल्पकेण्खनावेसेहेजरीतेतो थाप्रमाणे वर्तवं एथगीतार्थनजाणे हवेपुरुषधार कहे खमतोके श्रापुरुषसामर्थ्यवानशरीरे कठोरमाटेखमी शकशे तथायखमतोके। श्रा- पुरुष सुकुमारशरीर ते नहीखमीशके एड्वा जनकेण्प्राणीने ते अगीतार्थ श्रोल- खेनही वली वस्तुके श्राचार्यादिक श्रवस्तुकेसामान्यसाधुने ते अगीतार्थ नबोलखे जेपदस्थनेश्रामघटे तथा सामान्यनेश्रामघटे माटे अनदपकेण्श्त्या दिकवहुप्रकार ते न जाणे यतः जावेहिगिलाणं ॥ नविजापगाढगाढकप्पंच ॥ सहुअसहुपुरिसवतु ॥ वहुमवलुचनविजाण ॥१॥श्त्युपदेशमालायां ॥५॥ जेआकुट्टीप्रमादेंद ॥ पडिसेवावलिकटपरे ॥ नविजाणे तेतासयथास्थित ॥ पायचित्तविकल्परे ॥ सा० ॥६॥ अर्थ ॥ दवे प्रतिसेवानामेंहार कहे जे निपेश्वाचरण तेहने प्रतिसेवा कहीयें तेहना चारप्रकार तेमा प्रथम श्राकुट्टीकेण्जाणीने पापसेवq तेपण कारण विना सेवईं चीजो कंदादिकने वंशयंका जेपापसेवे तेप्रमाद कहिये त्रीजो धावनवलनादिके ·४० प्रकरणरत्नाकर नागपहेलो. करीजे पापलाग्युं तेदपकहीये चोयो आगमोक्तकारणेकरीनिपेधाचरण कऱ्या तेकल्प कहीयें एचारेन्जेद पडिसेवाना जाणवा ॥ यतः पडिसेवणाचनका ॥ बाहिपमायद- प्पकप्पेसु ॥ नविजाणश्यन्गिर्छ । पठित्तंचेवजंतठ ॥१॥ श्युपदेशमालायांतदाण- गाथा भाजहियाजविच्चा ॥दप्पोपुणहोश्वग्गणा॥ कंदप्पाश्यपमा ॥ कप्पोपुणका- रणेनणि ॥ १॥ इत्याचारांगवृत्तौ एगाथानोपर्धकद्देठे आजहि तेजाणीनेपापकर्बु दर्पतेधावनवलनादिक सोत्कर्पपणे निपजे कंदर्पते प्रमादर्श जाणवू अने जे ज्ञाना- दिकने थालंवनदेतेयाचरवुतेकारणे जाणवु एचारप्रकार जेपाप तेपापर्नु यथास्थि- तकेण्जेहने जेवूघटे तेवु प्रायश्चित्तनुं विकल्प जे था प्रायश्चित्तवालाने था, तपदेवू इ- त्यादिक वातो ते अगीतार्थ नजाणे ॥६॥ नयणरहितजेमअनिपुणदेशे ॥ पंथनहजेमसत्यरे॥ जा णेढुंगमेपोंचायूँ ॥ पणनहीतेदसमत्यरे । सा० ॥ ७ ॥ अर्थ ॥ जेम कोकनयणरहितकेण्अंधपुरुषहोय अनेवली श्रनिपुणदेशेकेण्मार्गनो अजाणते ते अंधपुरुप एवामार्गनेविपे पंथनहजेमसबके जेममार्गमां कोश्कसायन एटलेनूलोपड्योहोय ते साथने आंधलोजाणे जेडं ठेकाणे पोचाडं पणपोचाडवाने र मर्थनथाय यतः जहनामकोपुरिसो ॥ नयण विडुणोश्रदेसकुलोय ॥ कंताराडविनी मग्गयणउससबस्स ॥ १ ॥ श्वश्यदेसियवं ॥ किंसोउसम्मघुलदेसियतस्स ॥ उप ईय- याणंतो ॥ नयण विहुणोकहंदेसे ॥२॥७॥ अगीतार्यतेमजाणेगरवें ॥ हुंचलबुंसविगहरे ॥ पणतस पासेगुणगणनासे ॥ होईगलागलमन्चरे । सा० ॥ ॥ अर्थ ॥ तेपूर्वोक्तअंधपुरुपनीरीतेश्रगीतार्थ पण तेमगāके अहंकारेकरी एम जाणी हुँ वधोगढचलावुलु पण तेनीपासे रहेताथकां गुणगणके० गुणनाजेसमूह ते ग्रासेके घसाइजाय एटलें थगीतार्थने संगें गुणनो नाशथाय यतः एवमगीयठोविहु ॥ जिण- वयणयश्चिचरकुपरिहीणो ॥ दवाश्ययाएंतो ॥ उस्सग्गववाश्यंचेव ॥१॥ कहसोजयर्ड- थगी ॥ कहवाकुणयगीयनिस्साए । कदवाकरेलग; ॥ सवालवुहाउसंसोज ॥२॥ श्त्युपदेशमालायां थगीतार्थने पासे वसतां मष्ठगलागलथायके मोहोटामठ नानाम- ५ एम धींगामस्तिनी वातथाय पणमार्गनीरीतनरहे ॥ ७॥ परित्तेअतिमात्रदिएजे ॥ अपवित्पचित्तरे ॥ आसाय पतससूत्रेवोली ॥ आसायणमिवत्तरे ॥ सा ॥ए। दी ·११ o साडात्रणसो गाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल नही. अर्थ ॥वली श्रगीतार्थहोयतेवगरसमजणे पछित्तेकेण्प्रायश्चित्त जेटबुं आवेते करतां उलटो अतिमात्रके अधिकुं दिएकेण्यापे अने जेहने अपठित्तेके प्रायश्चित्त नया- वतुंदोय तेहने पवित्तकेप्रायश्चित्तआपे एटलेथोडाप्रायश्चित्तवालाने घjथापे अने मूलगुंजेने प्रायश्चित्तलागतुंजनहोय तेने कदेशे जे तमने प्रायश्चित्त लाग्यु इत्यादिक असमंजसकरे एम करनारने सूत्रनेविपे आसायणवोलीकेजिनाज्ञानीविराधनाकरी माटे विराधक कोडे अनेासायणकेजिनाझानी विराधना तेहिज मिष्ठत्तके मिथ्यात्व जाणवू तथा तेमिथ्यात्वनिमिति संसार वधारे यतःसुत्तेयश्मनषियं ॥ अपछि तेयदेपछित्तपछितेअश्मत्तं ॥थासायणतस्समदासायणमिछत्त॥श्रासायण- वजापायसम्मत्तं ॥ यासायणानिमित्तं । कुवईदीहंचसंसारं ॥शाश्त्युपदेशमालायांगए। तवसीअबहुश्रुतविचरंतो॥ करीदोषनीश्रेणिरे ॥ नवि जाणेतेकारणतेदने । केमवाधेगुणश्रेणिरे ॥ सा० ॥ १० ॥ अर्थ ॥ तवसीकेण्तपश्चर्याकरतो तथा अवहुश्रुतके श्रगीतार्थथको विचरतोके विदारकरतोथको करीदोषनीश्रेणिकेष्यनेकदोपनी श्रेणीनेकरतो एटले अनेक अप- राधपद करतोथको पण नविजाणेकेण्नजाणे एटले पोताना दोषनी पोताने खवर न पडे तेकारणकेते हेतुयें तेश्रगीतार्थ कष्ट करताने गुण श्रेणीनीवृद्धि केमथाय अर्थात् न थाय तेटलीज रहे यमुक्तं अवहुस्स-तवस्सी ॥ विह रिकामोअजाणिनणपहं॥अ. वराहपयसया ॥ काकणोविजोनयाणे ॥१॥ देसियराश्यसोहि ॥ वयाश्यारेलजोनया- णेश ॥ अविसुद्धस्सनवलुई ॥ गुणसेढीतत्तिथागर ॥२॥ श्त्युपदेशमालायां ॥ १० ॥ मार्गमात्रजाणेजेमपंथी। अलहीतासविसेसरे॥ लिंगा चारमात्रतेजाणे॥ पामेमूढकलेशरे । सा० ॥ ११ ॥ अर्थ ॥ जेम कोश्क पंथीहोय तेहने कोश्माह्योपुरुष मार्ग बतावे तोपण विशेष मार्गनी तेने खवरनपडे केमके पोतेडाह्मोनथी माटे डाघोजमषो मार्गजेमन जाणे एकसामान्यप्र- कारमार्गमात्रजाणे तासकेण्तेमार्गनीमावीजमणी वाजु तेश्रलहीकेण्श्रजाणतो क्लेशपामे तेमज लिंगकेण्साधुवेपने श्राचारकेण्साधुनी क्रिया ते लिंगाचारमात्र जाणे एटलेमात्र एकसूत्रनाज अकरमान्यकरी क्रियादिक करतो पण मार्गनेजाणतो एडवोजे मूढके मूर्ख श्रगीतार्थ तेक्लेशनेपामे संसार वधारे. यतः जहदायमिविपदे ॥ तस्सविसेसेपहस्स- याणंतो॥पहिलंकि बिस्सञ्चिय ॥ तह लिंगायारसुअमित्तो॥१॥श्त्युपदेशमालायां ॥१॥ नेदखह्याविणनानापरिणति ॥ मुनीमननीगतवोधरे ॥ खिण राताखिणतातायाता ॥ अंतेंनपाईविरोधरे ॥ सा ॥ १२॥ ६ ·४२ प्रकरणरत्नाकर नागपहेलो. अर्थ ॥ गतवोधकेण्गयुठे वोधज्ञान जेथकी एटले मूर्ख जेहोयते मुनीश्वरोना म- ननी नानापरिणतिकेविचित्रप्रकारनी परिणतिर्जना जे नेदके प्रकार ते सह्याविणके जाण्याविना एटलेजेमूर्खमुनिउँदोयते वीजामुनिर्जनी विचित्रपरिणति अजाणताथका कणेकमां राताथाय एटले अंतःकरणमा क्रोधदीप्तथाय तथा क्षणेकमां ताता थाय एटले बाह्यपणे क्रोधदीत थाय एवा मूोंने एमथातांथकां अथवाराताकेण्रागीथाय परस्परें क्रीडाकरे तथा ताताकेण्तपीजाय कषायमयीयईजाय अने अंतेके ठेवटे वि. रोधने उपाईकेण्डपजावे एटले तेमूर्ख मांहोमांहे वढीमरे, पणसमाधि नउपजावे॥१२॥ पथ्यरसमपामरादरतां ॥ मणिसमवुधजनगेमिरे । नेद लह्याविणागमभितिनो ॥ तेपामेंबहुखोडिरे॥ सा ॥ १३ ॥ अर्थ ॥ मणिरत्नसमान जेवुधजनके पंडितलोक तेहने वांडीने पष्ठरसमके पथरा समान जे पामरकेण्मूर्खजन तेदनेज श्रादरतांकेण्अंगीकारकरे तेप्राणी ते मूर्खपासेर- हेताथका आगमनीजे उत्सर्ग अपवादादिरूप थितिक मर्यादा तेनो नेदकेप्रकार ते अणलेहताथका तेश्रादरनारापुरुष घणी खोडपामे एटलेसंयमरूपशरीर आलुं न रहे जरूरखंडितयाय तिनावः॥ १३ ॥ शानन्नक्तिनांजीअणलदेतां ॥झानतणोजपचाररे ॥ आरा सारेंमारगलोपे ॥ चरणकरणनोसाररे॥ सा० ॥ २४ ॥ अर्थ ॥ एवा जे मूर्खहोयते छाननी जक्तिनेतो नांजे एटलेखमितकरे तथा अणु- लहेताकेण्थणयाराधता ज्ञानतोकेण्ज्ञाननोजे उपचारकेविनय तेनेथपजाणता ते प्राणी श्रारासारेकेण्जेपांचमोथारो तेनेअनुसारें मारगलोपेकेण्जलामार्गने सोपेठे ए. टले मूर्खनेथादरतां ज्ञाननक्तिने नांजता ज्ञाननो उपचार श्रणलदेता जे पुरुप होय तेपांचमा थाराप्रमाणे चारित्रने पाले कांतो एकलाजजत्सर्ग मार्गे चाले अथवाकास दोपकाढी उत्सर्गमार्गवीलकुल मूकीज दे, पण सारकेम्प्रधान एवोजे चरणसित्तरि तथा करणसित्तरिनोमार्गतेनेपांचमाश्याराने अनुसारे तेमूर्ख लोपेठे एरीथमनेसाम्यो तेरीते सरन्यो वलीएगायानो थर्थ पंडितसोकोने सुजेतेखरो ॥ १५ ॥ उत्कर्पितेदनेयेशिदा । उदासीनजेसाररे । परुपवचन तेदनेतेवोले ॥ अंगकदेआचाररे। सा० ॥१५॥ थर्थ ॥घती उत्कर्पिकेण्उत्कृष्टाचारित्रियाहोय तथा उदासीनकेन्वेपरवाश् होय सा- .४७ मा तेवा साधु जो तेउन प्रमादस्ससितादिकदेखी शिक्षाथापे तेवारते जे ·साडात्रणसो गाथातुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल बडी. ४३ एकाकीगठथी निकव्या होय तेपागे शिदा आपनारसाधुने परुषवचनकेण्कोरवचन कहे जेमुकने सर्व खोकमां केम तिरस्कार कस्यो में शुमाकखु बे वीजातो एरीते करे- जठे तोधिकारपमो माराजीवितनेश्त्यादिकवोले.एमश्रीयाचारांगमध्ये कांदे तथाच त- त्पामा वयसाविएगेचु॥श्याकुप्पंतिमाणवाउ॥णयमाणेयनवरे । महयामोदेणमुद्यार इति एमवचनमानेज गठनेमि एकला रही अकार्य सेवे शतिनावः ॥ १५ ॥ अमसरिखाहोजोतुमेजाणो ॥ नदीतोस्यातुमबोलरे । एमन्नाषीजात्यादिकदूषण ॥ काढतेदनिटोलरे । सा० ॥१६॥ अर्थ ॥पनी ते मूर्खमुनि शिक्षा श्रापनारने पाबा एवाजवाव थापे के जो श्रम सरिखा तमे होत तोजाणत एटोएनावजे अमारे गोचरीपाणीप्रमुख दाववां पडे तेतमनेकर प- डतुंहोयतो तमेजाणो नहीतो बेगमोटाईकरो एटलुंजतमारामांने पणकांश नतिवारनश्री जोश्रमारी पेठे चालो तोतमेजे श्रमने शिक्षाश्रापोते खरी नही तो तमारा वोलशा एटले तमारं बोलतुं सर्व फोकट एमनापीकेएम कदीने जात्यादिकना दूषणकाढे एटले एम कहेजे तमे हीणिजातिना उपज्यानो तमारु कुलकेने इत्यादिक बोले तेहनिटो- लकेण्तेपुरुपने निटोलजाणवा पण ते सजानउत्तमपुरुषमां नगणाय ॥ १६ ॥ पासत्यादिकदूषणकाढी ॥ दिलेझानीतेहरे ॥ यथा दताविणगुरुआणा ॥ नविजाणेनिजरेहरे ॥ सा० ॥ १७ ॥ श्रर्थ ॥ वली ते मूर्खप्राणी शिखामणना श्रापनारने उलटा पासत्यादिक दूपण का- ढीने हिलेकेहिलनाकरे एटलेएम कहेजे तमारामां शा गुपने तमे पासत्थाजसन्ना वो एम कहीने ज्ञानीकेपंडितगीतार्थनी हिलनाकरे एवेपदनोएकोअर्थडे एमविणगुरु श्राणाकेण्गुरुवाझा पाल्याविना यथाछंदताकेण्यापठंदे आचरणकरवानी एवी जे नि- जके पोतानी रेहाकेरेखा एटले हीणाथाचरणनी मर्यादापोतानी ते तेनी पोता- नेज नजाणेकेण्खवरनपडे एटले झानीना अठता दूषण काढे अने पोताना ठतादूपण होय ते वेखे शतिनावः ॥ १७ ॥ झानीथीतेमअलगारदेता ॥ हंसथकीजेमकाकरे ॥ नेदविन यनावावननाण्या ॥ नलडेतसपरिपाकरे ॥ सा ॥१७॥ अर्थ ॥ तेमाटे ज्ञानीकेण्जे गीतार्थ गुरुधादिक तेथकीलगा रहेताथका केवा दे- खाय जेमराजहंसथकी कागडो जूदो देखाय तेवोतसाधु देखाय तथा विनयनावा- ·४४ प्रकरणरत्नाकर चाग पहेलो. वनन्नेद शास्त्रमा कह्या तथाहि १ अरिहंत २ सिड ३ नागेमचंबादिक तेकुल ५ कोटिकादिक ते गण ५ चतुर्विधसंघ ६ क्रियातेथस्तिवादरूप ७ खंत्यादिकधर्म छम- त्यादिकज्ञान ए मत्यादिकज्ञानवंत ते ज्ञानी १० श्राचार्य ११ स्थविर ते सिदातासा- धुनेथिरकरे १५ उपाध्याय १३ केटलाकसाधुना समुदायनाअधिपतितेगणी ए तेरनो चारचारनेदेविनयकरयो १ अनाशातना तेजात्यादिक दूषणकाढीने हीलनानकरे श्न. क्तितेनचितजपचाररूप ३ बहुमानते अंतरप्रीतिप्रतिबंधरूप ४ वर्ष संज्वलनाते यश बोलवा एरीतेतेरनेचारेगुणतां बावननेदथाय इतिप्रवचन सारोबारे पांसदमेछारे ए अधिकारजोजो उपलक्षणथी बावनकह्या तेमज ए नेद समवायांगे तथा पिस्तानीस नेद तथा दशन्नेद इत्यादिक अनेकनेद ग्रंथांतरथी जाणवा. तेसर्वदनुं शीखq तथा ते रीतेप्रवर्तवू तेने परिपाक कहीयें तेपरिपाकने नबहेकेण्एकाकी साधुनपामे केमके ए. काकी विदारकरनार कोनापासेथी शिखे तथा केनोविनयकरे ॥ इतिलावः ॥ १७ ॥ सर्वउद्यमपणतसबहुफल ॥ पडेकष्टअन्नाणरे ॥ सूत्र निन्नतणेअनुसारें । उपदेशमालावाणिरे ॥ सा० ॥२५॥ अर्थ ॥ सर्व क्रियाअनुष्टाननोउद्यम तेनुंजे बहुफलकेण्घऐफल वर्गादिक ते पडे. कटयन्नाणरेकैग्नज्ञानकष्टमांपडे एटनिहरानभाय संसारपरित न थाय कोनेनथाय तेकहे जे अविवृतार्थ विशिष्टव्याख्यानरहित एहबुजेसूत्र तेहनेअजिन्न सूत्रकहीयें तेनजिन्नसूत्रनेअनुसारें क्रियाप्रमुख अनुष्ठानकरे तेश्रज्ञानकष्टमांपडे इति योगः जे टीकाप्रमुख विनाविशेषप्रतिपत्तिकेम थाय? अन्यथाअनुयोगद्कथननिरर्थकथाय एउ- पदेशमालानीवाणी.यमुक्तंतत्सूत्रे॥अपरिचियसुयणिहसस्स ॥ केवलमभिन्नसुत्तचा रित्तस्स ॥ सवुजामेण विकयं ॥श्चन्नाणतवेबहुपम ॥१॥ अर्थ ॥ श्रपरिडियकेनथी जाण्यो सुयणिहसरसकेपश्रुतरहस्यजेणे शेपंसुगम ॥ १५ ॥ तेतोशजुन्नावएकाकी ॥ चालेतेदनेजुत्तरे ॥ वाम्यकुवा सनजेअकुवासन ॥ देशाराधकनत्तरे ॥सा ॥२०॥ अर्थ ॥ दवे ज्ञानीधी श्रलगा क्यारे बुं तथा शा कारणे एकाकी रहेकुंपडे ते असिवादिककारण घणांवे. यतः असिवेठमोयरिए ॥रागनपठानियनत्तमठेयाफिडि- यगिलाणेश्से ॥ सदेवया विवायरिए ॥१॥ एमकारणोनार्थ विस्तारेलख्याते पण पहीलखतांग्रंथवधे माटेलखतानयी पणएक अशिवकारणलखीये जे साधु वारवर्ष थागलथी झानादिक अतिरायकरी खबरराखे जेलमुकवथशिवथशे अने कदाचित,

·४५
.
साडात्रणसोगाथा- स्तवन अर्थ सहित-ढाल बही.
वारवर्ष अगाज उपयोगनरह्यो होयतो ग्यारे, ते नदी तो दशवर्ष अगाउ, एमयावत्
एकवर्षअगाउपण उपयोगराखे. तेपणउपयोगनरह्योहोयतो ज्यारें अशिवजाणेतेवारे
साधुत्यांची विहारकरे तेमाकोश्क ग्लानसाधु होय तेविहारकरीशकेनही तेवारे एवाका-
रणेएकला ज्ञानीविना पणहोय तेमांपण ? साधुलजक श्रने गृहस्थप्रांत तथा साधु
प्रांतथनेगृहस्थनक ३ तथासाधुजनकलनेगृहस्थपणनाक ४ तथासाधुप्रांतश्रनेश-
इस्थपणप्रांत एमचोनंगीयाय इत्यादिकसर्वधनियुक्तिमाविस्तार तेजोजो इवेशद-
रार्थलखे जेसाधुजुनावेके नकथकां पूर्वोक्तरीते एकाकीचालेके रह्याहोय तेहने
जुत्तके कोश्कपूर्वोक्तरीते एकाकीपणुंयुक्तले पणअन्यथानही तिनावः वलीवेप्रकार
नाघटचाल्याने एकलावित अने वीजोअनावित तेमांधजावितत्ते नवाघट अनेनावितना
बेनेद एकशुन व्यनावित वीजाश्रशुनपव्येनावित तेवलीएकेकनावेवेनेद एकवाम्य
वीजो अवाम्य. जेवाम्यतेवासनाटालीशकीय श्रने जे अवाम्यतेवासनाटालीनशकीयेते-
मांकुवासनावमवायोग्यहोयतेरुमाजाणवा एवाम्यकुवासन एटलापदार्थथयो भने जे
अकुवासनाके०कुवासनायेवास्थाजनश्री एवानवा घटकेण्घडातेपणरुडाएमविशेषावश्य-
कमांडेश्रथवा वाम्य अवाम्य घटनीनावना नंदिसूत्रनी वृत्तियी जाणवी. नक्तंच पयज्ञहिं-
जद्दलावा ॥ कुवासणावासियाविनोझा ॥ उझुमणोसुकंखा ॥ तेदेसाराहगाजत्ता ॥१॥
एवादेशाराधकयुक्तहोयते पूर्वोक्तकारणेएकाकीपणे गीतार्थविनारहे इतिनावः ॥२७॥
अज्ञानीगुरुतणेनियोगें॥ अथवाशुलपरिणामरे॥ कम्म
पयमीसांखेसुदृष्टि ॥ कहियेएहनोगमरे ॥सा ॥२१॥
अर्थ ॥ वली अज्ञानी श्रगीतार्थने गुरुतणेनियोगें आज्ञा परवशे थकां पण जु
मार्गेवर्ने ले अथवा शुजपरिणामवंत गुणनो रुचीवंत तो कम्मपयडीनीसांखे तेने
सुदृष्टीवंत कहियें एनो स्थानक सम्यकदृष्टीगुणगणो जाणवो ॥ २१ ॥ एगाथानो
अर्थ ज्ञानविमलसूरिना करेला टवा ऊपरथी लख्यो ॥२१॥
जेतोदग्थीगुरुनेगंमि॥नमचरणपरिणामरे ॥ सर्वन्द्य
मेंपणतसनिश्चय ॥कांनआवेगमरे ॥सा ॥२२॥
अर्थ ॥ जेतोके जेवली जन्मचरणपरिणामके जेहना चारित्रना परिणाम नांग्या
एहवोयको हवकदापढ्थकी गुरुने मंडीने सर्वप्रकारे निन्हवा दिकनीपेठे उद्यमेंके
कष्टनद्यमकरेठे पण तसके तेना कष्टप्रमुखसर्व निश्चयकरीनेकोश्नयावेगमके कांश
लेखे नलागे यतः थाणाए तबो श्राणा॥संजमोतड्यदाणमाणाए ॥ श्रापारहिउँध-
म्मो ॥ पलालपुलुवपडिहा ॥१॥ इतिसंवोधसित्तरीमध्येकडं ॥२२॥

·४६ प्रकरणरत्नाकर जाग पहेलो. आणारुचीविणचरणनिषेधे । पंचाशकेंदरिनहरे ॥ व्यव हारतोयोडुलेखे ॥ जेहसकारेंसहरे ॥ सा ॥ २३ ॥ अर्थ ॥ जेने परमेश्वरनी आझानीज रुची तेतोचारित्रनेयोग्य पण एवीधाज्ञा रु- चीविना चरणनिषेधेके चारित्रनीनाकही शामाटे जे श्राझारुचीनथी तोवीजोकष्टश्च- नुष्ठानकोनी आझायेंकरेठे यतः श्रापारुश्स्सचरणं ॥ ततंगेजापनिजग्गंति ॥ श्राणंच. अश्कतो॥कस्साएसाकुणश्सेसं॥१॥इति तेजेश्राझासहितकरे तेचारित्र अनेथाज्ञावि- नापंचाशकनेविपे हरिजमसूरिचारित्रने निपेधेठे व्यवहारेंतोकेन्शुझसमाचारीसहीत व्यवहारपालेतो पोतानी शक्तिप्रमाणे घोडुकरे तोपण लेखामांने एटले श्राझासहित थो. कुंकरे तेलेखेनेशामाटे जेथोडंपणअनुष्ठानते सकारेंके सत्यकरे अने सदके० शब्दते श्राग- मकहियें केमके चारप्रमाण कह्यांने तेमांश्रागमप्रमाणने शब्दप्रमाणकरी बोलाव्युठे माटे श्रागम सत्कारेतोथोडो व्यवहार पण प्रमाणने अनेवीजुघणुकष्ट तेनिष्फलवे ॥३॥ शिष्यकदेजोगुरुअज्ञानी ॥ जजतांगुणनिधिजाणारे। जोसु वासनातोकिमत्यजतां ॥ तेनेअवगुणजाणारे । सा० ॥२४॥ अर्थ ॥ हवेश्हांशिष्यकदेठे के जोगुरुनझानी तोपणतेहने नजतांके सेवतांथ- कांगुणनिधिजाणवो जोसुवासना तोकेवाप्रकारे तेहने अवगुणीजाणीनेत्यजीयें ॥४॥ एगाथानोश्रर्थ ज्ञानविमलसूरिना टवामांथी लख्योठे ॥ गुरुवोलेशुनवासनकहिये । पन्नवणिजासुलावरे ॥ ते यत्तपणेआयें॥ जशमनेनस्कनावरे॥सा ॥२५॥ अर्थ ॥ गुरु कहे हे शिष्य जे शुलवासना ते पन्नवाणिजा खन्नाव एटले जे सम- जाव्योसमजे एवो जेनो खन्नावठे तो एवोजेदोय तेतो श्रायेंके प्रथम गुरुने श्रायन पणेके वशवर्तियें होय वली जशमनेके जेहना मननेविपे नजकलावठे ते शिष्य श्राझारुची जापीयें ॥ २५॥ एगाथानोश्चर्थ ज्ञानविमलसूरिनाटवाऊपरी सख्यो।। सूईंमानीसूधुंथातां ॥ चननंगीचाररे । गुरुकदणेते दमांफलजाणी॥ सहीयेसुजशअपाररे ॥सा ॥२६॥ अर्थ। एक सू माने थने सूधुकरे, वीजो सूर्बुमाने थने असूधुंकरे, श्रीजो असू धुंमाने अने असूधुकरे, घोयो असूधुंमाने अने सूधुंफरे इत्यादिक शब्द चटनंगी याचारांगादिक सूत्रमा कहीवे तेथिगुरुनाबेनांगा त्याज्य थने शुभनावनांगा ते ·HI साडात्रणसो गाथातुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल सातमी, ग्राह्य ते नांगामा फलहोय एम जाणीने गुरुसेवामां रहीयें तो अपारके० घणोसु- जश लहीयें ॥ २६ ॥ एगायानो अर्थ छानविमलसूरिनाटवाऊपरथीलख्योः ॥ ॥ ढाल सातमी॥ ॥राजगीतानीदेशी अथवा सुरतिमहिनानी ॥ कोश्कदेगुरुगगीतारथसारथशुझ॥मानुपणन विदि सेजोतांकोईविवुझ॥ निपुणसहायविनाकह्योसूत्रेएक विदार ॥ तेहथीएकाकीरदेतांनहीदोषलगार ॥ १ ॥ अर्थ ॥ पूर्वढालमां गीतार्थ वर्णव्या हवे एवा गीतार्थ गुरुपासे वसवू ते आ ढा- लमांकहेले कोश्क श्रागमना रहस्यने अजाणतोयको आगमनुशरणकरी वोले जे गुरुके गुरुयादिक गलके सुविहितनोसमुदाय वली गीतार्थनो सारथके समुदाय संघसार्थोतुदेहिनां शतिसामान्यकांडवचनात् एवा शुलके पवित्र ते गुरु,गछ,गीतार्थ सर्वने मानुके अंगीकारकरुषु पण ते जोतांयका कोविबुरके कोश्माह्यापंडित नविदिसेके देखातानथी श्रमारी नजरमां को श्रावतानथी निपुणसहायके। डाह्या- नीसखाश्नमले तोतेविना सूत्रेके उत्तराध्ययनसूत्रनेविपे कथुळे जे एकविहारके एकलाविहारकरीयें जक्तंचकाव्ये ॥ नवाल निशानिनणंसहायं ॥ गुणाहियवागुणस- मंवा ॥ कोविपावाविवझायतो॥ विहरिजाकामेसुअसज्जामाणो ॥१॥ एम तेसूत्रमा एकाकी विहारनी आज्ञा माटे एकाकीरहेतांयकालगारदोषनथी ॥१॥ अणदेखताआपमांतेसविगुणनोयोग ॥ किमजाणेपरमां व्रतगुणनोमूलवियोग ॥ ददोषताईनवीकह्याप्रवचनेमु निशील ॥ दोषलवेपणथिरपरिणामीवकुसकुशील ॥२॥ अर्थ ॥ हवे तेने उत्तर श्रापेठे जे एमकहे तेप्राणी आपमांके पोतामां सर्व गुणनो योगके संयोगने अणदेखतोथको एटले एनावजे पोते सर्वगुणीतो थयोनथी तो पोते दोपवंतथको केवीरीते परमांके वीजामां व्रतगुणनोमूल वियोगके प्रतनो गुण मूलथी नथी एमशीरीतेंजाएयु केमके गुरुत्रादिकमांतो कांशक गुण दशेज तोदोपनोलेश देखीने गुरुने मूकाय नही गाथा ॥ श्यनावियपरिमहा ।। मसवानियगुरुनमुंचंति ॥ सत्वगुणसं- पढंग ॥ अप्पाणं मिविशपिचंता ॥१॥इतिधर्मरत्नप्रकरणे तथा वेददोपतांकेण्सप्र- कारना प्रायश्चित्तमा सातमो वेददोपलागे तिहां लगें प्रवचनेकेसिकांतनेविपे मुनिने सुशीलकेण्कुशी लिया हीणानथीकमा यतः ठेयस्सजावदाएं ॥ तायंगपिनोथश्कम ·एज प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. हेतुअहिंसाजयणारूपें ॥ जंतुअघातस्वरूप ॥ फलरू पेजेंतेहपरिणमे ॥ तेअनुवंधस्वरूप ॥ मनः ॥ ७॥ अर्थ ॥ तेमांपहेलीहेतुअहिंसाते यतनाकरवी केमके जे जीवयतनाकरवीतेथहिंसा. नोहेतु माटेदेतुअहिंसाकहीयें, वीजी जे जंतुश्रघातकेण्जीवनेमारवोनही प्राणवियो- गनकरवो तेहy नाम खरूपश्यहिंसाकहीये, त्रीजी स्वर्गापवर्गादिकफलरूपेंजे अहिंसा परिणमे तेथनुबंधश्रहिंसानुस्वरूपजाणवू ॥ ७ ॥ हेतुस्वरूपअहिंसाआपे ॥ शुलफलविणअनुबंध ॥ दृढ अज्ञानथकीतेमापे ॥ हिंसानोअनुबंध ॥ मन ॥५॥ अर्थ ॥ हवेत्रणेश्अहिंसानांफलकहे. जेहेतुहिंसातथास्वरूपअहिंसा एवेअहिंस- ते शुन्नफलके पुण्यफलयापे विणअनुबंधकेअनुवंधविना एटलेहेतुतथास्वरूप था हिंसाधीपुण्यवंधाय ते देवताप्रमुखनोजवपामे पण भागसंलग्न पुण्यपरंपरानचाले मा. देपापानुबंधी पुण्यवंधाय जेम अहिंसानानणनेद तेम हिंसानापपत्रपदवे ते कदे र हेतुहिंसा २ स्वरूपहिंसा ३ अनुबंधहिंसा एत्रणमां हिंसानुं अनुबंधके फलतेपणजे हिंसाजथापे तेनोहेतुकहेठेके दृढवज्ञानथकीके० आकरेशज्ञानेकरीने एटलेएजा वजेहेतुथीजोश्येतोयहिंसा तथास्वरूपीजोश्येतोपणयहिंसा धने अनुबंधेजोश्येतो हिंसाने तोतेहिंसाथीपण संसारबधे श्रने अज्ञानहिंसाधीपणसंसारवधे तेमाटेजेमां अनुवंधअहिंसाहोयते थादरवी इतिजावः ॥ ए॥ निन्दवप्रमुखतणीजेमकिरिया ॥ जेहअहिंसारूप ॥ सुर उरगतिदेश्तेपाडे । उत्तरजवजलकूप ॥ मन ॥१०॥ अर्थ ॥ जेम जमालीप्रमुख निन्दव सर्पजैनलिंगेहता तथा क्रियापणजननीकरताहता तेश्रीनगवतिमांजमालीनुमहासंयमवसाएयु पणजे अहिंसारूपके तेक्रियासर्व हेतु थहिंसा तथास्वरूपथहिसारूपहती पणते सुरमुरगतिदेश्के देवतानीमुर्गति एटखे किबिपियाप्रमुखदेवतानीमुर्गतिश्रापीने पठी पाडेके० नाखे उत्तरजवजलकूपके :- खेतरोयएवोसंसाररूपजलनोकुवो तेमांनाखे इति ॥ १५ ॥ पुर्व्वलनग्नमासनपवासी॥ जोमायारंग ॥ तोपण गरनअनंतालेशे ॥ बोलेबीलुंअंग ॥ मन ॥११॥ पर्थ ॥ तेऊपर सांस देसाहेवे जेम कोश्फ शरीरेल ययोहोय तवानमके० पोरडेतोदोय थनेमाससमएनोपारगुंफरतोदोय एपोहोय अनेमायारंगके० माया.

·साडात्रणसो गाथातुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल आवमी. ԱՍ
वंतहोय एटलेअज्ञानकष्टकरे। एवोठे तोपण अनंतिवारगञ्जमांउपजशे एटलेअनंता
जवकरशे एमवीमुंअंगजेसुयगडांगसूत्रतेबोलेठे यतः जशवियणिगिणे किसे ॥ चरेजश्-
विलुजियमासमंतसो ॥ जेश्हमायातिमकुति ॥ आगंतागजायणंतसो ॥ १ ॥ इति
द्वितीयाध्ययने एटले एनीदया कोश्लेखामां न आवे ॥ ११॥
निंदितआचारेंजिनशासन ॥जेदनहीलेलोक ॥ मायापे
देलीतसअझाने ॥ सर्वअहिंसाफोक ॥ मन ॥१२॥
अर्थ ॥ ते निंदिताचारें लोक जिनशासन हीले एटले जे एकलीदयामाने अने
अज्ञानकष्टकरे तेप्राणीनेपूर्वाचार्यना जीतनीखवरनथी केजितव्यवहारें लोकनिंदा न
करे अनेपोतानीमतियप्रवः तेनाथाचरणनी लोकनिंदाकरे तेवारे जिनशासननीपण
निंदाथाय के जुयावालोक जिनशासनमांजे माटे जिनशासनपण सुगंधाकरवायो-
ग्यठे त्यारेजिनशासननी हिनतानुं कारणथाय माटे तसके० तेप्राणीने अज्ञानवयुं ते
अज्ञानेकरीने मायापहेलीके प्रथममायाथयीज अनेज्यांमायावेरी त्यांसर्वश्रहिंसाते
फोकण खोटीनिःफलजाणवी जेमाटे अज्ञानीनीदयाते हिंसाजजाणवी यतः मासे
मासेयजोबालो ॥ कुसग्गेणंतुझुंजएनसो ॥ सुथरकायस्सधमस्स ॥ कलिंग्यश्सोल-
सिं ॥१॥श्त्युत्तराध्ययनवचनात् ॥ १५ ॥
स्वरूपथीनिरवद्यतयाजे॥ किरियासावद्य ।। ज्ञानश
क्तिथीतेअहिंसा ॥ दिएअनुबंधेसद्य ।। मनः ॥ १३ ॥
अर्थ ॥ श्रागलीगाथामां दयापाले ने फलहिंसानुं आपे एम कर्यु हवे जेकथंचित्
हिंसाथाय तेपण अहिंसानुंफलश्रापे तेकहे जे स्वरूपथीकेश परमार्थेतोनिरवद्य
निःपापले अने क्रियासावद्यके क्रिया देखीतियद्यपिसावद्य तोपण तेजेस्वरूपथी हिंसाठे
ते ज्ञानशक्तियकरी दिएअनुबंधेके अनुबंधेयापे अहिंसाके दया सद्यके तत्काल
एटवेएनावजेस्वरूपहिंसाजे दान विहारप्रमुख तेमुनिप्रमुखनीठे तेअनुबंधेयाहिंसाज
फलापे यतः नगवत्यां अणगारस्सणं तेनावि अप्पाणोपुर मुहजुगमायाएपेहा
एरीयरीयमाणस्स पायस्सश्रहेकुकुडपोएवावद्दपोतेवाकुलिंगडाएवा परियावजोजा ॥
तस्सणंजतेकिंदरियावहियाकिरियाकाइसंपराश्याजावकात्ति गोयमाणोसंपराश्या
जावकजाति इरियाव दिया जावकजा सेकेणं जाववुच्चइ जहासत्तमसएसंवुद्देसए
जावग्रहोनिरिकत्तो ॥ इतिश्रढारमाशतकनाथाठमाउद्देशामांवे ॥१३॥
जिनपूजाअपवादपदादिक॥शीलवतादिकजेम ॥ पुण्यअनु
तरमुनिनेआपी॥ दिएशिवपदबहुखेम ॥ मन ॥१४॥

·६० प्रकरणरत्नाकर जाग पहेलो. अर्थ ॥ वतीजेमपूर्वमुनिनेहिंसा स्वरूपधी इती तेश्रनुबंधेयहिंसाकही तेमजजिन पूजा तथाअपवादपदादिक वर्ततामुनि वलीशीलवतादिक जेममुनिने अनुत्तरके ज- कृष्टपुण्यापीने एटलेएजिनपूजादिकरणी यद्यपिकिंचितमात्र स्वरूपचीसावद्यठे अने शीलवतादिकते स्वरूपथीनिरवद्यते पणएवेन्दवालाने थनुवंधे थहिंसाज फल श्रापे तेमाटे एमकयुंजे अनुत्तरपुण्यधापीने दिएके श्रापे शिवपदके मोक्षपद-जे वहुखेमके घjक्षेमवेजिहां एटलेपरंपरायें सर्वसिझनुं देनार ॥ १४ ॥ एदन्नेदविणएकअहिंसा ।। नविहोवे पिरथंन । यावत योगक्रियान्तावत ॥ वोल्योरेआरंन ॥ मन ॥१५॥ अर्थ ॥ एप्रकारे १ हेतु २ खरूप ३ अनुबंध एवणनेदेहिंसा तथाएत्रपदे अहि सा ते जाण्याविना एकलीजअहिंसासामान्यप्रकारे माने ते नविदोके नहोयथिरथं नके थिरनावे एटलेएकलीअहिंसाठेरेनही शामाटेके यावतयोगक्रियाठे ज्यांलगे मन वचन कायानायोगनीक्रियातेचलनक्रिया तावतके तिहां लगें वोल्लोठेके० क ह्योठे आरंजके कर्मबंध एटलेपोतपोताना गुणाणानीमर्यादा माफक तेरमा गुण- गणालगें कर्मबंधळे अन्यथारियापथिकावंध वेसमयनी स्थितिनो केमको तेमाटे एकली अहिंसाकवीतेकाम न आवे पणतेनाजेदसमजे तो सर्वठेकाणेजोडे ॥ १५ ॥ लागेपणलगवेनहिहिंसा ।। मुनिएमायावाणि ॥ शुनकि रियालागीजेआवे ॥ तेमांतोनदीहाणि ॥ मन ॥१६॥ अर्थ ॥ इहां कोश्क एम कहे जे मुनिकै मुनिराजने विहारादिक करतां हिंसा लागेठे पण बगावेनहीएटले हाथेकरी जाणीने हिंसाकरेनही एमजेकवे ते माया वाणिके कपटनुं वचनवे एंटलेमारीमातावंध्या तेनीपरे मायागालीवातवोठे पण शुजक्रिया जे विहारपडिलेहण नदीउतरवी श्यादिक करता जे हिंसा लागी आवे के तेपोतानीमेलेज लागेठे एमकेम कहेवाय केमके जे नदीजतरवी विदारकरवो ते अजाण्योथतो नथी तेतो पोतेजाणेज जे नदीप्रमुख उतरतां हिंसाचशे तोपण उ. तरे प्रजुनी आझाडे तेमाटे जेहिंसा शुक्रियाकरतां वागीश्रावे तेमा हाणीके दोप लागतो नथी ॥ १५ ॥ हिंसामानविनाजोमुनिने ॥ दोयअहिंसकनाव ।। सू क्ष्मएकेंजिनेंदोये ॥ तोतेशुश्स्वन्नाव ॥ मन ॥२॥ श्रर्थ ॥ हिंसामान विनाके एक हिंसाज देखीति न करी एटले देखीतो कोश -- ·साडात्रणसो गाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल श्राउमी. जीव न मास्यो एटला मानथीज जो मुनिनेके० साधुने होयअहिंसकन्नावके अहिं- सकपणुं थायतो सूक्ष्मएकेंजिनेके लोकव्यापी पांचथावरनासूमएकेंजिजीवोनेपण शुद्धस्वनाव होवो जोश्य केमके सूक्ष्मएकेंशिय जीवतेहिंसानाममात्र पण नथीकरता माटे तेतमारे लेखे अहिंसक थया अने जे अहिंसकनापरिणम्यो तेतो शुझस्वन्नाव नि- रावर्णथाय पण तेएकेंजितो कोइए निरावर्णथता देखातानथी तेमाटे मात्र हिंसाने णकरवेज अहिंसकनथाय जमालीनीपरें अविझायापिहियो हिंसां ॥ हिंसाफलनाजन- नवत्येकतिअहिंसाष्टकवचनात् ॥ १७ ॥ नावेंजेदअहिंसामाने ॥ तेसविजोमेगम ॥ उत्सर्गेअ पवादेवाणी ॥ जिननीजाणेजाम ॥ मन ॥२७॥ श्रर्थ ॥ तेमाटे जेप्राणी व्यजावप्रमुख नेदेकरी अनेक प्रकारनी अहिंसाने ते मांपण नावेंकेम्परिणामें जेप्राणी अहिंसामाने तेकेण्तेप्राणी सविजोडेगमकेण्सर्व जिनवाणी पोतपोताने ठेकाणेजोड़े तेप्राणीथी आगमवचन एकपण षायनही ते जावधी अहिंसामानीने सर्वश्रालावाठेकाणे क्यारे जोडे ज्यारे उत्सर्गेअपवादेवा पीके उत्सर्गवचन तथा अपवादयचन एबेहु-करीने जिनेश्वरनी वाणीजाणे एटले एजावजे उत्सर्गमार्गे शाहिंसा मुनिराजनें कही थाचारांगप्रमुखनेविष तथासाध्वी प्रमुख पाणीमां बहेती जाणेतो काढे तथा एकमहिना मध्ये वेनदीजतरवी इत्यादिक अपवाद थाहा पण प्रजुयेंकरी तोए सर्वउत्सर्ग अपवाद नावजाणे तेसर्व वचन गमेजोडे पण मूर्ख शुंजाणे ॥ २० ॥ कोश्कदेनत्सर्गेआणा ॥ गंदोअपवाद ॥ तेमिथ्या अणपामेंअर्थे । साधारण विधिवाद ॥ मन ॥२५॥ अर्थ ॥ हा कोश्क एमकहेबेजे उत्सर्गमार्गेचालतुं तेज श्राझाडे पण अपवाद ते गंदो एटलेपोतानीमतिकल्पनाठे पण जिनाज्ञा नथी एमकहे ते मिथ्याकेण्खो- टुंडे अणपामेंअर्थेकेण्थर्थजाण्याविना एमकहे तेनुं कारण के जे विधिवाद होयते साधारणजहोय एटले एमजाणवूजे उत्सर्ग ने अपवाद एवंने विधिवादळे ते सर्वजी- वने साधारण पण एकजीवश्राश्रयीनयीकह्यु, तेमाटे अपवाद पण आज्ञाठे पणांदो एटले खमतिकल्पनानथी । रए । मुख्यपणेजेमनावेआणा ॥ तेमतसकारणतेद ॥ कार्य ग्तोकारणश्च ॥ एन्शुन्नमतिरेद ॥ मन० ॥ ॥ अर्थ ॥ वली एजकहेठेके जंबूद्वीपपन्नतिनीवृत्तिमध्ये एमकयुठे के जेअपवाद तेका- ·प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. रण अने उत्सर्ग तेकार्य तेमाटे कलेजे मुख्यपणे जेमन्नावेथाणाकेउत्सर्ग थाज्ञा एटले जावते कार्यकहीये अने जे कार्य तेउत्सर्गकहीये तेमाटे जेम उत्सर्ग आज्ञाठे ते. मतसकारणतेहकेण्तेमजते उत्सर्गनुंजेकारण तेअपवादठे तेनीपणधाज्ञा केमके का. र्यने श्चतोथको कारणपण श्वे अनेजो कारणरेतो कार्यपणठेरें जोकारणनहीतो कार्य किहांथीयावे एरीतेमाने तेजशुजमतिनी रेखा जाणवी ॥ अथवाएगाथानोथार्थवीजी रीतेकरीयेवैये जे शहांढुंढकलोकएमकदेठे जेअमारेतोलावनिपतेवंदनाकरवायोग्यठे पण नामतथास्थापनाथनेलव्य ए त्रण निदेपावंदनायोग्यनथी एमकहे तेनेशीखामण देठे जेमुख्यपणे जेमजावेथापाकेण्नाव निदेपे श्राझा एटले जाव निदेपोवांदवायोग्य- ,तेम तस कारणकेण्तेमज ते नावनां कारणजेनामादित्रण निक्षेपातेपण वांदवायोग्य केमके ज़कार्यनेश्वशे तेकारणने चशे अनेकारण मान्याविना कार्यनेपामशे नही एज शुजमतिनी रेखावे एटले जे भाव निक्षेपोमानशेतेने नामस्थापनादिकपण मानवाजोश्य जोनामादिकनहीमाने तोजावनिक्षेपोपण नहीमनायो एमथयुं ॥ २० ॥ कवचनकांअपवादें ॥ तेआणानुमूख ॥ मिश्रप दातोमुनिनेनघटे ॥ तेदनहीअनुकूल ॥ मन ॥२१॥ अर्थ ॥ पंचकल्पमाहे एहर्बुवचनकझुंडे के अपवादमार्गते जिनाझार्नुमूलवे यतः अववाढववहारो ॥ श्राणामूलंजनवेति ॥ इतिवचनात् माटे मुनिनेतो ते मिन प- घटेनही रुडोनधी तेअनुकूलनधी कैमके गुणस्थानादिक क्रियायें मिश्रपक्षतानथी ते- हिजागलीगाथामांदेखाडेठे ॥२१॥ अपुनर्वधकथी मांडिने । जावचरमगुणगण ॥ नाव पेक्षायें जिनआणा ॥ मारगन्नापजाण ॥ मन ॥२२॥ श्रर्थ ॥ फरीबंधनश्री फरवो तेने पुनर्वधककहीयेते अपुनबंधकजेचोथुगुणगएं तिहांची मांडिने जावचरमकण्ठेबाश्रयोगीकेवली चउदमा गुणगाणालगें हांअपु नबंधकशब्दें चोथुगुणगणुं जाणीयःये जेकारणे अंतःकोमाकोडनी स्थितिकरीने कदा पिफरी मिथ्यात्वगुणवणेयावेतोपण सितेरकोडाकोडीनी स्थितिफरी नवांधे तेमादेश पुनर्वधककहीये तथा उपाध्यायजीयेपण सवासोगाथाना स्तवनमध्ये एवीगाथाकही ठेके, जेजेधशेरेनिरूपाधिकपणुं । तेतेजाणोरेधर्म ।। सम्यकदृष्टीरेगुणगणाथकी ॥ जाव ॥१॥ एगाथाने थनुमानेपण एमजजणाय पीतो अपुनर्वधनो अर्थ कहे तेप्रमाण तथाउपाध्यायजीयस्वकृतथध्यात्मसारग्रंथमांपण कगुंठे जेथपुन- - दे ·साडात्रणसोगाथातुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल आग्मी. ६३ वंधकायावत् गुणस्थानंचतुर्दशं ॥ इत्या दियी स्पष्टजणायठे केचोथागुणगणाथी चजद- मालगें जिनआणाकेजिनेश्वरनी आझाठे अने जाणपुरुषते एनेज मार्ग कहे तेस- वनाव जावनीअपेदायें जाणवा अन्यथाचोथागुणवाणाप्रमुखनेविषे, तोमहाविनाव- मांवेगेने पण जावनीअपेक्षायें जिनवाणा इतिजावः ॥ २२॥ एकअहिंसामांजेआणा ॥ नाषेपूरवसूरि ॥ तेएकांतम तिनविग्रहियें ॥ तिहांनयविधिरेनूरि ॥ मन॥ २३ ॥ अर्थ ॥ तथाशास्त्रमा एकली अहिंसामां आज्ञाने जेम सवेजीवानहंतवातिया चारांगादिकवचनश्री एमपूर्वाचार्य यद्यपिकहे तत्रापि एपाठ एकांतमतिकेण्एकांतपके नविग्रहियेंके०अंगीकारनकरीयें तेमजतेअहिंसापण स्याहादमतें अंगीकार करीयें जेम मुनिराज नवकोटीपञ्चरकाण करीने नदीउतरे अनेपचकाण करती वखते 'नदीमो- कलीतो राखीनथी तोते पञ्चरकाण स्याहादेवपणएकांते नथी एम जाणवू तेमाटे शहां नयविधिळेनूरिकेण्तेअहिंसानेविपे नयनोविधिघणोडे तेतो जेनयनीवात समजे तेजाणे एटलेअहिंसाते अनेकप्रकारनी ॥ ३ ॥ आतमन्नावहिंसनथीहिंसा ॥ सघताएपापस्थान ॥ तेढ्य कीविपरीतअहिंसा ॥ तासविरदनुंध्यान ॥ मन ॥ २४ ॥ अर्थ ॥ वलीतेजवात देखाडे श्रातमनावहिंसनथीकेण्जेकरणीकरतां पोतानोश्रा- मनाव हणाणो तो तेमां हिंसाकेहिंसालागे तथाआत्मनावहणातांथकांबढारे पा- पस्थानकलागे अने तेथकीकेण्ते श्रारमन्नावहणायाथकी विपरीतकेण्यात्मजाव जिहां नहणाय ते अहिंसाकेण्दयाकहीयें तासकेगपापस्थानकना विरह,ध्यानएवीएनाव- अहिंसा एपदहिंसाविशेषणठे ॥ २४ ॥ तसउपायजेजेआगममां ॥ वहुविधवेव्यवदार ॥ तेनिःशे पअहिंसाकहियें ॥ कारणफलजपचार ॥ मन ॥ ५॥ अर्थ ॥ तसकेप्तेयात्मजाव नहणवाना उपायके०प्रकार जे जे आगममा केसि- कांतमां कह्याठे एवाव्यवहारते बहुविधठेकेण्शनेकप्रकारनाठे दान देवपूजा पडिकमणा पोसहश्त्यादिकअनेकठे अने जोऊपरनी मूलगाथानोपाठ बिहुविधहोयतो एमथर्थक- रीये जे उत्सर्ग तथा अपवाद एवेप्रकाररूप व्यवहार तेनिःशेष के समस्त जेटला श्रात्मानणाववाना प्रकारतेयहिंसाकहियें एटलेएलावजे अपवादपण्यात्मा नद- गाववानुकारण तयादान देवपूजाप्रमुखपण आत्मानहणाववानाकारण तेने अहिं- ·प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो साकहीयें एमस्तवनकरनारे तेराव्युं तेवारे अपवादने गंदो थनेउत्सर्ग तेमाझा एरी- तेपूर्वे प्रतिवादिये कयुंहतुं तेदूरकरांतिनावः॥ इहांकोइकहेशेजे एथपवादप्रमुख अने- कथात्माने नहणवानाकारणने अहिंसा केवीरीते कहीये तेने कहे के कारणनेविये फ- लडपचारके कार्यनोउपचार करीये वैयें यथातंकुलान् वर्षेतिपर्जन्यतिन्यायात् ॥२५॥ जीवअजीवविषयहिंसा ॥ नैगमनयमत्तजुत्त ॥ संग्रद व्यवहारेंषटकायें ॥ प्रतिजीवेंशजूसूत्त ॥ मन ॥२६॥ अर्थ ॥ इवे पूर्वे कयुदतुंजे अहिंसामा नयनाप्रकार घणा तेदेखाडेठे तेमा प्रथम नैगमनयश्याश्रीजीवनेविपे तथा जीवनेविपे हिंसाकहे ते नैगमनय एमकहेठेजे जेमलोकमां अमुके जीव हण्यो तेमज अमुके अजीवघटनेहण्यो घटनोविनाशकस्यो इत्यादिकहिंसाशब्द सघले प्रवत्तेंठे तथा संग्रहनय श्रनेव्यवहारनयएवेहुनयनेमते कायनेविषे हिंसामाने पणजे अजीवनी हिंसा तेने हिंसामानतानची झासंग्रहनय नावेदवे एकदेशग्राहीसंग्रह बीजोसर्वग्राहीसंग्रह तेमांसर्वग्राहीसंग्रहतो नैगमन यमा जल्यो माटे देशमाहीसंग्रह इहांसीधोठे हिंसाशब्द अजीवमा प्रवर्ततो लीधो नथी तेमाटे देशमाहीसंग्रह तथा व्यवहारनय तो जेरीते लोकमाने तेरीतें एवेनयपण माने माटे लोकपण कायने हिंसामाने तेमएवेनयवादी पथकहे तथा जुसूत्र नयवालो प्रतिजीवके जीवजीवप्रतें जिन्नभिन्न हिंसामाने एमधनियुक्तिनीकृति मध्येकदुवे तेश्रागलएज गाथामां कहे तथाच तद्देशःतत्रनैगमस्य जीवेष्वजीवेषुहि सा तथावतारोलोकेदृष्टाः यतजीवोनेनहिसितोविनाशतस्तथा घटोनेनहिसितोषि नाशितः ततश्चसर्वत्रहिंसाशब्दनुवर्तनात् जीवेष्वजीवेपुचहिंसानेगमस्याहिंसाप्येवमे. वेति संग्रहव्यवहारयो पदसुजीवनिकायेषु हिंसासंग्रहश्चात्रदेशयाहीप्रष्टव्यःसामान्य रूपश्चनैगमातं वि व्यवहारश्चस्थूल विशेषग्राही लोकव्यवहारणशीलश्चायतथा चलो. कोवाहुल्लेनफ्ट्स्वेवजीवनिकायेपुहिंसासंग्रहश्चात्रदेशग्राहीहतीतिझजुसूत्रश्च प्रत्येकंत्र- त्येकं जीवेजीवहिंसा व्यतिरिक्ताभिवतीति हवेशब्दार्थलखी येवैयेंजीव अजीवनेविषे नैगमनयने मतेहिंसाकहेवी एजुत्तकेयुक्त अनेसंग्रहतथा व्यवहारनयनेमते ठकायने विपेज हिंसामाने तथाश्जुसूत्रनेमते जीवजीवनतेहिंसाजूदीजुदीमानवी ॥ २६ ॥ आतमरूपशब्दनयतिने ॥ मानेएमअहिंस ॥ उघवृत्ति जोग्नेलदिये ॥ सुखजशलीलप्रसंस ॥ मन० ॥१॥ अर्थ ॥ श्रात्मरूपकेण्थात्मातेजखरूंपठे माटे हिंसाश्रथवाथाहिंसाते थात्मारूपमा:

·सामात्रणसो गाथार्नु स्तवन थर्थसहित-ढाल नवमी. ६५ ने शब्दनयतिनेकेण्शब्दप्रधान जेने एवात्रणनयरशब्दश्समनिरूढ ३ एवंनूत एत्रण नयमाने जेपोतानो थात्मा प्रमादीथयो त्यारे श्रात्मातेहिंसा अने तेजथात्मा जे- वारे अप्रमादीथयो तेवारें आत्मा तेज अहिंसा यतः श्रायाचेवयहिंसा ॥ श्रायाहिंस- तिनिधएसो॥जोहोश्वप्पमत्तो ॥ हिंसउँअहिंसश्यरो॥॥इतिउँघनियुक्तिवचनात् पाबलात्रणनयनिश्चयना घरना माटे उघनियुक्तिनीवृत्तिनोपाठपणएम यथा ॥शब्द- समनिरूद्वैवंजूताश्चनयात्रात्मैवहिंसामिछंतीतिए जेमहिंसा सातनये फलावी तेमज अहिंसाकेण्अहिंसापण फलावियें अहिंसाप्येवमेवेतिघनियुक्तिवृत्तिवचनात् ए हिंसा- ना तथाअहिंसानासातप्रकार ते उघनियुक्तिनीवृत्ति जोश्ने सुख जशनीलीलातथा रुडीप्र- शंसाते लहियेंकेण्पामिये एटलेयथार्थ जाणवाथीएटलावानां पामियें ॥ २७ ॥ ॥ ढालनवमी॥ ॥ चैत्रीपुनमअनुक्रमे ॥ एदेशी ॥ कोश्कसूत्रजआदरे ॥ अर्थनमानेसार ॥ जिनजी ॥आपमतिम वबुंकरे ॥ भूलातेहगमार ॥ जिनजी॥ तुऊवयणेमनराखीयें॥१॥ अर्थ ॥ आवमीढालने अंतेसातनकरी हिंसाफलावी तेनथेकरी हिंसातो तेवारे समजाय जेवारे सूत्रनी टीका चूर्णितथानाष्य अनेनियुक्ति मानीये तो समजायपण केवलसूत्रनो मूलपाठ वाचवाशी नसमजाय केमके जेसूत्रहोय तेसूचनामात्रहोय मा- टेजे अर्थनेनथीमानता तेने शिक्षादेवा सारु नवमीढालनेश्रामीढालसाथेसंबंधकरी कहे जे कोइककेण्जेढूंढक बुंपाक नामनदेवायोग्य माटेकोश्क एवं नामकयु ते सू- बजादरेकेण्केवलसूत्रजमाने श्हा एकवारते वृत्यादिकनिषेधवाचक तथाअर्थके टीकाप्रमुखतेनथीमानता जिनजीकेण्हेरागडेषनाजीतणहारदेवीतराग तेकेवाजे श्रा- पमतिकेखछंदेंचालणहार पणआगमानुयायी चालतानथी अवलुंकरेकेण्जेटबुंकार्य करेतेटलु अवबुंकरेठे माटे तेमूर्खगमार नूलाजमे कारणके सूत्रतोगणधरनारच्या अने अर्थतो तीर्थकरनोकहो ॥ यतः ॥ अनासश्यरहा ॥ सुत्तंगंबंति गणदानिजणं ॥ इतिवचनात् तेमाटे अर्थनी ना कहेतां तीर्थंकरनीआशातनाकरे माटे अव_करेठे माटे हेप्रजुतमारेवचने मनराखीयें ॥१॥ प्रतिमालोपेपापीआ॥ योगअनेजपधान ॥ जि० ॥ गुरुनो वासनसिरधरे ॥ मायाविअझान ॥ जि ॥ तुझ० ॥५॥ अर्थ ॥ वली तेलोक प्रतिमाने लोपेठे एटले प्रतिमाउथापेठे पणकेवा जेपापी.

·प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. आके पापी शामाटे जेश्रीसमवायांग तथाजगवति तथाझाता अनेउपासक रायपने रणी जीवा निगम जंबुठीपपन्नति प्रमुखनेविपेसादात्प्रतिमाकही तेनेलोपीउत्सूत्रबो. लेखे अनेजे उत्सूत्रबोल तेश्रीजगवतिसूत्रमा पापकदी बोलाव्युबे तेमाटे पापोया कह्या तेप्रतिमानोअधिकारतो उपाध्यायजीयें टुंडीना स्तवनमध्ये कोडे माटे नथीकह्यो वली योगवहेवा तेने लोपेठे कारणके श्रीनंदिसूत्र तथा अनुयोगबारसू अनेउत्तराध्ययन गणांगप्रमुखसूत्रनेविये योगपणकरावे तेपणनत्सूत्रवोलीलोपेठे उ पलक्षणथी श्रावकने सूत्रनणावे तेपण निशीथ तथा गणांग सुयगडांग व्यवहा उपासकप्रमुखमां नाकही ते वातो पण हुंडिनास्तवनमा आणी तेथीअहीन कहेता माटे पापीठे वली उपधानसोपेवे केमके श्रीमहानिशीथप्रमुखसूत्रमा ब धानकह्याने तेलोप्यामाटे पापीकह्या वली गुरुनोवास मस्तकनेविपे नधरे एट नावजे समवायांगसूत्र तथाश्री अनुयोगटारसूत्रप्रमुखनेलेखे तथा आवश्यक क्तिप्रमाणठे तेमां गुरुनोवास कह्यो तेलोप्यो माटेपापीकहिये वलीमायावी कार करी लोकने नरममांनाखे अक्षरार्थ मरमवो तेवक्रता अनेजे वक्रताते माया अझाने नस्यावे केमके व्याकरणादिकलण्याविना सूत्रांचे तेनघटे यतः अहके। कंपुणाई॥सचंतुन्नासियत्वंतंदवेहि ॥ पडाचेहिंयगुणेटिं।कम्मे हिंबहुविहिं॥ सिरी श्रागमेहिंयनामरकायनिवाअवसग्गतझियसमाससंधिपद हेज जोनिय उणादिकि। विहाण धातु सरविनत्ति वन्नजुत्तं तेकवंदशविहं पिसचं जहनणियं तदय कमुणा सुवालसविदायहोइनासावयणंपियहोश्सोखसविहं' इत्यादि प्रश्नव्याकरण सूत्रमः ठे माटेजेजाणेतझानी अन्यथा अज्ञानीकदिये ॥२॥ आचरणातेदनीनवी ॥ केतिकहीदेव ॥ जि० ॥ नित त्रुटेठेसांधता ॥ गुरुविणतेदनीटेव ॥ जि०॥ तुऊ० ॥ ३॥ अर्थ ॥ तेढुंढीयानी आचरणाजे वाह्यक्रिया तेसर्व नवीजठे मुखवांधीवादेरनिक लवू मांडो राखयोजनही बीपांकसूत्रने विरोधी तथा जगवति दशवेकालकि प्रश्न व्या. करणादिकसूत्रथकी विरोधी थाचरणा तेदनीकेतिकेण्केटलीकहीयें एटसे घणी मा. टेहेदेव देवारमाराम देपरमानंदविलासी वलीतेने निरंतर सांधतांथकात्रुटेठे एटो लोक उखाणोते जे नवसांधे ने तखुटे तैउखाणो एनेघरठे वलीपूजामां हिंसायताबे अने पोतें मरे तेबारेशुंकरीये तथा पोतानेवांदवा थावे तथादीक्षामदोत्सवकरे तेमां दिसाधायफे नयाय इत्यादिक यथाधिकारले पणकेटलोलखाय एमएकवात सांधा गयो पटखे गमगमधी मुटीगयुं जमाटे गुरुविना तैनीखरावटेवपडीगयो जोगुरुपरं ·२ सामात्रणसो गाथा- स्तवन अर्थसहित-ढाल नवमी. ६७ परागत होयतो कांश्चटकेनही क्यारें खलायनही संप्रदायविना गमगमअटके ए. टले एजावजे नगुराने माथेकोनिकल्यो त्यारेपणगुरुनदतो ॥३॥ वृत्तिप्रमुखजोश्करी ॥ नाषेआगमआप॥जि०॥तेदज मूढाउलवे ॥ जेमकुपुत्रनिजवाप ॥ जि० ॥ तुक० ॥ ४ ॥ श्रर्थ ॥ वृत्तिकेण्टीका अने प्रमुखशन्दें चूर्णि नियुक्ति श्रादिदेवा तेजोश्करीने आ. पकेण्पोतेआगमने नापे एटले वृत्तिप्रमुखबानीराखी तेना नावजोश आगमनोश्रर्थ वीकबेसाडे पनीलोकश्रागल एकबुं सूत्रांचे एमतेशज्ञानी टीकाप्रमुखनेलवे कोइ- पूछे जेटीका नियुक्तिमानोगे तेवार कहेशेजेनथी मानता जेम कुपुत्रहोयते पोताना वा- पने उलवे एटले बापहोएसादो अनेपोतेहोए जेल पठीकोइपुजे था तमारा शा सगा डे तेवारें आडोअवलोजवावापे तेमटीकाप्रमुखनो उपकार अनेतेनेज न माने ॥४॥ तृत्त्यादिकअणमानता ॥ सूत्र विराधेदीन ॥ जि० ॥ सूत्रअरथ तज्नयथकी ॥ प्रत्यनीककह्यातीन ॥ जि० ॥ तुझ० ॥५॥ अर्थ ॥ वली वृत्यादिककैण्वृत्तिचूर्णिजाप्यने अनुसारें प्रकरणचरित्रादिकनेश्रण- मानताथका तेदीनकेण्नावदयाकरवायोग्य सूत्रनेज विराधेडे सूत्रनीज श्राशातनाक- रेले श्रीसमवायांगसूत्रे तथानंदिसूत्रेकडं थायरेणंपरित्तावायणासंरिकजाश्रणुजंगा- थांरासंखेझावेढासंखेजा सिलोगासंखेजा नित्तीसंखेझा पडिवत्तिसंखेजार्ड संघेयणी इत्यादिककयां तेमानेनही तेवार सूत्रनेविराधेज वली ? सूत्रप्रत्यनीक २ अर्थप्रत्यनीक ३ तमुनयप्रत्यनीक एश्रीगणांगसूत्रेकह्याने यतः सुयंपमुञ्चत पडि- णीयायतंसुत्तपडिणीए अपडिणिए तञ्जयपडिणीए एत्रीजागणाना चोथाउद्देशेक- झुंडे एमज नगवतिसूचना आठमाशतकना थाठमाउद्देशामांकडंडे तो श्रर्थप्रत्यनी- कतेनियुक्त्यादिकजेनश्रीमानता तेनेकंहीये तेशिवायअर्थप्रत्यनीक तथातजय प्रत्य- नीक तेवीजाकोनेकहीये ते बतावो ॥ ५ ॥ अदरअर्थजएकलो ॥ जोआदरताखेम ॥ जि० ॥ नगव अंगेनापि ॥ त्रिविधअर्थतोकेम ॥ जि ॥ तुऊ ॥६॥ अर्थ ॥ जोकेवल एकलो दरार्थ मानीय एटले जेटबुं सूत्र तेटलोज शब्दार्थ श्रादरी मानी अनेतेम मानता तमने खेमके कुशल तोजगवतिसूत्रमांत्रिविधके त्रणप्रकारे व्याख्यान अर्थ कदेवो कह्यो तेकेमघटे तथा अनुयोगहारें वे प्रकारे श्र- नुगमकझोठे सत्ताणुगमेय निजुत्तिश्रणुगमेय तथा निजुत्तिअणुगमेतिविहेपन्नतेउवगाय ·६७ प्रकरणत्नाकर जाग पहेलो. निजुत्ति अनुगमेश्त्यादिक तथाउदेसे निदेसे निग्गमे खेत्तकालपुरिसेय एगाथाअनु. योगधारमा तेनार्थकेमकरशोतिनावः ॥६॥ सूत्रअरथपहेलोवीजो॥ निझुत्तीयेमीस ॥ जि० ॥ निरवि शेषत्रीजोवली ॥ श्मन्नापेजगदीश ॥ जि०॥ तुऊ० ॥ ७॥ अर्थ ॥ तेजत्रणप्रकारनुं व्याख्यानदेखाडेठे प्रथम सूत्रनो शब्दार्थ शिष्यनेदेवो जेम नमोकेण्नमस्कारथा अरिहंताणकेशरिहंत रागपरूपशत्रुदण्या माटे ते श- व्दार्यअवविरीते श्रावड्यो तेवारें बीजोकेपवीजीवार अर्थकहे ते निझुत्तियेमीसके नियुक्तिसहित अर्थ कहे हेशिष्य ते अरिहंतचारप्रकारना डे नाम, स्थापना, अव्य अनेनाव नेर्दे यतःनामजिणाजिनामा ॥ ववणजिणापुणजिणंदपकिमाउँ ॥ दवजि- गाजियजीवा ॥ जावजिणासमवसरणा ॥१॥ इत्यादिक एम वीजीवार अर्थवड्यो पनी त्रीजीवार फरी एजपदनो अर्थ निरविशेषके समस्तरीतें कहे एटलेसंगेप्रसंगे स- वैकहे नैगमादिकनयपण शक्तिहोय तोफलावे तेना साधनकहे उदाहरण जे अरिहं तने नमस्कारर्नु फलकहे इत्यादिक एटले एजावजे प्रथम अर्थमा टीकाचूर्णि अने वीजाअर्थमां नियुक्ति तयात्रीजाअर्थमा नाण्याव्यु एम हेजगदीशतुं सापेकेजग- वतिनाशतक २५ माना त्रीजा उद्देशामां कहे सुत्तथोखलुपढमोवीनिझुत्तिमीस- उत्तणी ॥ तश्यनिरबिसेसो ॥ एसविहिदोअणुगो ॥१॥एगाथा नंदिसूत्रम- ध्येपप तेमाटेअर्थप्रमाणकरेतो खेमथाय ॥७॥ गयानरचालचले ॥रदेथितितसजेम ॥ जि० ॥ सूत्रअ रथचालेचले ॥रदेथितितसतेम ॥ जि० ॥ तुका ॥७॥ अर्थ ॥ जेमनरकेण्पुरुपनीगया तेजेवारें पुरुप चाले तेवारे तेनो गयडो पण चाले अने रहेकेापुरुपननोरहे तेवारे तसकेण्तेवयानीपण स्थितिके रहे थाय जेम ए तेम सूत्रशने अर्थमांपण एमज जावईं सूत्रनीचाले अर्थ चलेकेण्चाले रहे केसूत्ररहे तेवार तसकेण्ते अर्थनुं पण थितिके रहेथाय ॥७॥ अर्थकदेविधिधारणा ॥ ननयसूत्रजेमगण ॥ जितेम प्रमाणसामान्यथी॥ नविप्रमाणअप्रमाण ॥ जि ॥ तुऊ०॥ए॥ अर्थ ॥ वली अर्थकेण्टीकाप्रमुखहोय तेजसमजावे अनेविधिकेविधिवाद तथा निपेधसूत्र तथा उन्नयसूत्रके०विधिसूत्र तथानिपेधसूत्र एवेहु सूत्रजेमगब यया॥नोकप्पशनिग्गंथाणवा निग्गंथिणवाश्मा ॥ नदिकार्ड ·सामात्रणसो गाथार्नु स्तवन अर्थसहित-ढाल नवमी. गणियाथ उचितजिताउँपंचमहणवार्जमहान दिउँ अंतोमासस्स उखुत्तोवा तिखुत्तोवाउ- त्तरिए संतरित्तए वा तं गंगाजळणासरस एरावतिमही शति एरीते निषेधकरीने वली लगताज सूत्रमांथाज्ञाकरी यथा पंचविहिंगणेकप्पंतितंनयंसिवानिकंशिवापबहे जं च णंको तिदनग्धंसिवाएजमाणसिमहतावायणारितेहिति एवे सूत्रकह्यां एकविधिनुं एकनिषेधनुं एवेमांकयुसूत्रप्रमाणकरिये अनेकयुसूत्र अप्रमाणकरिये शहां एके अप्र- माण नथायतिजावः हवे पळवामाना वेपदनो श्रर्थकहे तेमके तेरीतेजेम गणांग मध्ये वेहुसूत्र देखाड्या तेम सामान्यप्रमाण जेसूत्र ते सूत्रथी नविप्रमाणथप्रमाणके० शहांसामान्यपदडे तेमाटेजाणियेंयें जेविशेषपद वाहारथीलावीये तेवारेएम अर्थथाय जेविशेषप्रमाण तेटीकाप्रमुख तेनविश्रप्रमाणकेचप्रमाणनथी एटलेएनावजेप्रमाण वे प्रकारना एकसामान्यप्रमाण वीजुं विशेपप्रमाण तेमां सामान्यप्रमाण तेसूत्रकहीयें जेमा सामान्यपणे सूचनामात्रे कयु होय भने विशेषप्रमाणते अर्थटीकाप्रमुखनेकहीये जेमा विस्तारीनेकह्युठे एवेप्रमाणवे तेमां सामान्यप्रमाणखरुं अने विशेषप्रमाणखोटुं एम नकदेवाय सामान्यप्रमाणथी विशेषप्रमाण तेअप्रमाण केमथाय इतिनावः ॥ए। अंधपंगुजेमबेमले ॥ चालेशचितगण ॥ जि० ॥ सूत्रअरथ तेमजाणीयें ॥ कल्पनाष्यनीवाण ॥ जि० ॥ तुक० ॥२०॥ अर्थ ॥ जेम अंध लोचनहीन अनेपंगुकेण्चरणहीन एवेमलीने चालेशहितगणके वांछितस्थानकनेविपे चाले तेमसूत्र तथाअर्थजे टीकाप्रमुख मखीने यथार्थ स्थानके अर्थ जोडीशकीय एमकल्पनाष्यनीवाणी ॥ १० ॥ विधिनद्यमन्जयवर्णना ।। उत्सर्गहअपवाद ॥ जि० ॥ तउलय अर्थेजाणी ॥ सूत्रनेदविवाद ॥ जि० ॥ तुझा ॥११॥ अर्थ ॥ वली १ विधिसूत्र र उद्यमसूत्र ३ जयसूत्र ४ वर्णवसूत्र ५ उत्सर्गसूत्र ६ अपवादसूत्र ७ तनयसूत्र एसर्वसूत्रनानेदनीखवर थर्थथीजणाय नहीतो शीखवर पमेजे आसूत्रते शीश्रपेदानुंठे यथा ॥ संपत्तेनिखकालंमि ॥ संतोष मुछिइ- म्मेणकम्मजोगेणं ॥ जत्तंपाणंगवेसए ॥१॥ एदशवैकालिकनापांचमाअध्ययने कह्यु :- त्यादिक विधिसूत्रकहीयें तथा उमपत्तयपंमुयए ॥जहानिवमरायगणाणचए ॥ एवं- मणुयाणजीवियं ॥ समयगोयमामापमायए ॥ इत्युचराध्ययननेदशमाध्ययनेकह्यु त्यादिकउद्यमसूत्रकहीये अने नरकनेविपे मांसरुधिरादिकवर्णवीकहेवा यथा ॥ उत्त राध्ययनेमृगापुत्रअध्ययनमां तथा सुयगमांगना नरकवित्तिश्रध्ययनमां तेपरमार्थेमां- सादिक नथी पणजयसूत्र यतः नरएसुमंसरुहिराइ ॥ वजंपसिद्धिमित्तेणं ॥ जयहेज- ·प प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. श्हरतेसिं ॥ विनवियपावर्जनतयं ॥१॥ इत्यादिक चयसूत्र यथा शनिमिय समिझाइ- त्यादिकउववाश् ज्ञाताधर्मकथाप्रमुखनेविपे प्रायेंसूत्र तेवर्णवसूत्रठे बली इच्चेसिंबन्द जीवनिकायाणं मेवसयंदमसमारंजेजा इत्यादिक उजीवनिकायना रक्षक प्रमुखथाचा रांगादिकसूत्रनेविपे तेउत्सर्गसूत्रजाणवा तथावेदग्रंथतेप्रायें अपवादसूत्र अथवा न. वासनिजानिजणंसहाय। गुणा हियं वागुणसमंवा॥श्को विपावाविवऊयते॥ विहरि- जाकम्मेसुसजमायो॥इत्यादिक अपवादसूत्रजाणवा तथा जेमा उत्सर्ग थने अपवाद सायेकदेवाय तेतकुन्जयसूत्रकही जेम झापानावे समंथहिया सियववाहि ॥ तभावंमिविहिणा ॥ पनियारपवत्तणंनेयं ॥१॥ इत्यादिकथनेकप्रकारना खसमय पर- समय निश्चय व्यवहार ज्ञान क्रियादिक नानाप्रकारे नयमतनाप्रकाशक सूत्रनाजेन्जेद तेथविवादपणेकेण्जेमांऊगडोनऊ एरीते स्वस्थानके अर्थधीजोमाय ॥ ११ ॥ एदनेदजाण्याविना ॥ कंखामोदलहंत ॥ जि ॥ गंतर प्रमुखेकरी ॥ भाष्युनगवश्तंत ॥ जि०॥ तुझ० ॥ १२ ॥ अर्थ ॥ तोषपूर्वोक्तन्जेद जाण्याविना जगतरप्रमुखेकरीने कंखामोहके मिथ्यालमो हनीने लहंतके वेदे एमनगवतिसूत्रमा ततकेनिश्चेनाप्युठे एटले एनावजेसूत्रतो विविध श्राशयनाहोय तेयाशयनीजेबारेमालमपडे तेवारें मनमा शंकाउपजेकेश्राखरं के आखरुंएवीशंकाथाय अनेजेशंका तेमिथ्यात्वमोहनीथाय तथाचोक्तंचगवत्यंगे प्रथम- शतके तृतीयउद्देशके श्रविणतेसमणाविनिग्गंधाकखामोदणिकम्मंवेदेति हताथ- ठिकहणंचंतेसमणाविणिग्गंथा कंखामोदणिकम्मवेदेतिगोयमा तेहिंतेहिंनाणंतरेहि दसणंतरेहि चरित्तरेहिं लिंगंतरेहिं पबयणंतरेहिं पावयणंतरेहिं कप्पंतरेमियंतरेहि मतंतरेहिं नंगंतरेहिं यंतरेहिं शियमंतरेहिं पमाहिंयंतरेहिं संकित्ता कंखिचा विति- गिरता जैयसमावन्ना कबुसमावणा एवंखबुसमणा निग्गंथाकखामोहणिजं कम्मवे. देतिइति एनासमाधान जगवतिनीवृत्तिथी जोश्लेजो तेमादेटीकाप्रमुख अर्थ जाण्याचीज सर्वसमाधानथाय थाम्नायपामियें पण केवल सूत्रेज नपामियें श्हां जंगंतरप्रमुखेकडं ते मध्यग्रहणेश्रायंतयोर्महणमितिन्यायात् पाणंतरेहिं पदपणलेवा ॥ १२ ॥ परिवासितवारीकरी॥ लेपनशनअशेष ॥ जि० ॥कारण थीअतिआदखा ॥ पंचकल्पजपदेश ॥ जि० ॥तुम० ॥ १३ ॥ अर्थ ॥ परिवासितकेण्रात्रे वासीराखनुं तेवारीकरीकेण्वारीने एटले मुनिने संनि- धिमाने पणराख ते रात्रै नघटे एद शुंतेकवे बेपनके विवेपन अथवा कुसुमवा. थने अशनकेश्राहारतथाश्रशेषशब्दप्रमुख देवा तेवारीने वली कार- M -

·सामात्रणसो गाथातुं स्तवन अर्थसहित-डाल नवमी.
णथी अतिकेण्थत्यंतकारणे श्रादस्यांकेण्तेमुनियेंअंगीकारकस्यां एटले वासीराख-
वानी मुनिने श्राझाकरी तेपंचकल्पग्रंथनो उपदेशठे उपलक्षणथी निशीथनेविपे पण
कडंडे यतः ननु पधादिसंनिधिःक्रियतेनवा उच्यते उत्सर्गेणनकल्पते कारणेतुनवत्य-
पि तथादिवोछिन्नमंमवनांमयबज्जोयणज्यतरजंगामघोसाश्नहितचतुरिएकजेनलन-
श्यतिबबिन्नमंम्वेसहगणोपरिवासिऊतिनिशीथे तेमाटे एकारणादिक प्रकार
तेटीकाप्रमुखविना जणायनही ॥ १३ ॥
वर्षागमननिवारी ॥ कारणेंनाष्युतेद ॥ जि० ॥ गणंगे
श्रमणीतj॥अवलंबादिकजेद ॥ जि० ॥तुक० ॥ २४ ॥
अर्थ ॥ वर्षागमनकेचोमासानेकाले विहारकरवानुं निवाझुंडे श्रीगणांगना वीजा-
उद्देशामध्ये यतः णोकप्पति निग्गंडावा निग्गंडीएंवा पढमपानसंमिगामाणुगामंडत्ति
जित्तएशति तथा कारणेनाष्यंतेहकेण्तेजवर्षाकालमां कारणथी विहारकरवानी आज्ञा
करी तेपणताणांगसूत्रना पांचमा गणाना बीजा उद्देशामांकडंडे यतः पंचहिगणेहि-
कप्पंतितंजयसिवा उनिख्वाजावमहतावाआणारिएहितितथातत्रैववासावासंपजो-
सवियाणं नोकप्पई निग्गंथाणंवा निग्गंधीणवागामाणुगामंडितएवंपंचहिगणेहिं
कप्पतितं णाणग्याए दसणग्याए चरित्तग्याए श्रायरिय उवशाएवा संविसुनेजा
पायरियजवसायाणवा वहिता वैयावच्चकरणयाएइति वलीएजश्रीगणांगनेविपे श्रम-
णीकेण्सानीने अवलंबनकेन्थालंवेतो प्रजुनी श्राझा अतिक्रमेनही यतः पंचहिवा.
णेहिंसमणेनिग्गंथे निग्गंथि गेन्हमाणेवा अवलंवमाणेवा णातिकमजतंनिग्गंथिचणं
श्रन्नयरे पसुजातितेवा परिकजातिएवा जुझातेजातत्यनिग्गंथे निग्गंथि गेन्हमाणेवा
श्रवलंवमाणेवा पाश्कमनिग्गंथे निग्गंथि पुगंसिवा विसमंसिवा परकलमाणिंवा
पवडमाणिवा गेन्हमाणेवा श्रवलंकमाणेवा पाश्रमनिम्गंथे निग्गंथि सेयंसिवा पं-
कंसिवा पणगंसिवा उदगंसिवा उकुमाणिवा जवुङमाणिवा गेन्दमाणेवा अवलंवमा-
णेवा णातिकम निग्गंथे निग्गथि णावधारुहमाणेवा उरुंजमाणेवा जावणातिकम
निस्कत्तइत्तं जरकतिजावनत्तपाणपडियाकितं निग्गंथे निग्गंथि गेन्दमाणेवा थव-
संवमाणेवाणातिकम इत्यादि एनपलक्षणथी साधुसाध्वी एकस्थानके नेलावसे ए-
वापणालावा श्रीगणांगमध्ये तेकेटलाक लखाय अने वलीनवमेगणे ब्रह्मचेराका
तेमांस्त्रीनाअंगोपांग जोवानही तथा नीतने श्रांतरे वसवूनही एमकयुं तेवाततो प्र-
सिक माटे प्रतिपक्षीथालावो उपाध्यायजीयें संचास्योनही तेथी अमे लख्यो पण
नही तो वृत्यादिकविना केम बंधवेसेशतिनावः ॥ १४ ॥

·प्रकरणरलाकर नाग पहेलो. जावः लोकमांउखाणोडे जे खांगना खानार तेरीतना एशुजमतिजाणया पण कोकासे लूणजेनीमक तेथमृतने तोले आवेनही ॥ २७ ॥ राजासरिसूत्र ॥ मंत्रीसरिखोअर्थ ॥ जि० ॥ एमाएके देली ॥ दियेसंसारअनर्थ ॥ जि० ॥ तुझ ॥४॥ अर्थ ॥ तेमाटे राजासरिकेचक्रवर्ति बरावरसून अने मंत्रीसरिखो अर्थडे ए. टले राजानोश्राशय मंत्री जाणे तेम सूत्रनोश्राशय अर्थकारकहे बीजो कोश्सूननो आशय जाणेनही एमांकेणएवेहुमाथी एकेहेलीकेण्एकने निंदतांथकां दियेसंसार अनर्थकेसंसारनोअनर्थापे नवपरंपरावधारे ॥२७॥ जेसमतोलेंचरे ॥ सूत्रअर्थसंप्रीति ॥ जिण ॥ तेतुऊक रुणायेंवरे । सुखजशनिर्मलनीति ॥ जि0 ॥ तुका ॥२॥ अर्थ ॥ माटेजे यात्मार्थिप्राणीते सूत्र तथाश्रर्थ वेहुने समतोलें सरिखीरी अंगी- कारकरे प्रीतिराखे श्रवज्ञानकरे तन्मयकरीजाणेतेप्राणीदेप्रचुतमारीकरुणाकेन्दयायें करीने सुखतेनिरावाधपणुं श्रनेजशकीर्ति तथा निर्मसजे नीतिकेन्याय ते वरेकम्पामे ॥ ए ॥ हवे दशमी ढासकहे तेने नवमी ढालसायेए संबंधठे जेपूर्वढालमा सूत्र तथाअर्थमा एकनी हीलनाकरेतो तेनेसंसार वधेएम कडं तेसूत्रतयाथर्थ तो झान स्वरूपठे वास्तेएदशमीढासमांज्ञानवर्णनकरे ॥ ॥ ढालदशमी ॥ ॥ थापउँदेवीलाग्लवरे ॥ एदेशी॥ झानविनाजेजीवनेरे ॥ क्रियामाग्दोपरे । कर्मबंधतेदयी रे ॥ नदिसमसुखसंतोपरे ॥ १॥ प्रजुतुक्रवाणीमीमीरे ॥ मुजमनसेदेजसुहायरे ॥ अमीयसमीमनधारतारे ॥ पाप तापसविजायरे ॥प्रजुतुळवाणीमीटीरे ॥२॥ एआंकणी थर्थ ॥ज्ञानविना जेजीव केवल क्रियारुचि तेमा घणादोपनी उत्पत्ति तेश्रझा. नक्रियाथी कर्मबंधजथायठे पणसममुससंतोपके०समतानासुस मां परजावनी इंदा नर पदयो जेसंतोपते थाहानी क्रियाकरतोदोय तेइने यतो नयी यतः नाणगुपेरि लिदिया ॥ किरियासंसारवहणीनणिया ॥धम्मपदय मित्ता ॥ नाणसमेयासयाहुक्षा २॥पयोगनी पीसीमध्ये काठमाटे देवामी तमारीपाणी घणीज मीतीक्षागेठे मा.

·99 सामात्रणसोगाथातुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल दशमी. रामनमांसेहेज सोदायठे पणकोश्ना बलात्कारथीनही तेश्रमृतसरिखीतमारीवाणीने मनमांधारतांथकां पापरूप तापकेण्डसता तेसर्वमटीजायनेशीतलताथाय ॥२॥ लोकपंतिकिरियाकरेरे ॥ मनमेलेअन्नाणरे ॥ जवश्वानाजो रथीरे ॥ विणशिवसुखविन्नाणरे ॥ प्रनु० ॥ मुझ० ॥३॥ अर्थ ॥ लोकपंतिकेण्लोकनी हारमा लोकानुजायी क्रियाकरे मनमेलेकेशुद्ध श्र. ध्यवसायविना अन्नाणकेण्मज्ञानीजीवते जवजे संसार तेनीश्वाना जोर थकी एटले वहुलसंसारीजीवठे शिवसुखना विज्ञानविना एटले जेक्रियाकरे तेपण झानविना जशमानप्रतिष्टानेश्रर्थकरे ॥३॥ कामकुंनसमधर्म-रे ॥ मूलकरीएमतुरे ॥ जनरंजनकेवल लहेरे ॥ नलदेशिवतरुगुबरे ॥प्रजु ॥ मुक० ॥ ४ ॥ अर्थ ॥ कामकुंज सरिखो मोक्षसुखनोथापनार एवोजेधर्म तेनुयशमानादिक तुम मूलकरीने तेप्राणीकेवल जनरंजनकेण्लोक रीके एटबुंज फलपामे पणवज्ञानक्रियाथी मोदरूपजेवृक्ष तेनो गुडकेन्गुलो उपलक्षणधी फललश्य तेनपामे ॥४॥ करुणानकरेढीननीरे ॥ विणपणिहाणसनेहरे ॥ वेषधर तांतेहसुरे॥ देगआवेतेहरे ॥ प्रजु ॥ मुका ॥५॥ अर्थ ॥ हवे पोडशकमां पांचगुण श्राशय विशेप देखाड्याठे यथातृतीयपोमशके १ प्रणिधि प्रवृत्ति ३ विघ्नजय ४ सिद्धि ५ विनियोग नेदतःप्रायःधर्म राख्यातःशुन्ना- शयापंचधा त्रिविधौ एपांचजेद अन्वयरीतें श्रीहरिजमसूरियें देखाड्याने ते श्रीजशो- विजयउपाध्यायजी व्यतिरेकें देखाडेतेमांप्रथमप्रणिधाननामाश्राशयकहे जेहीनके पोताथकी हीणगुणीने एटले हीणगुणगणेव तेहनी करुणानकरे विणपणिहाणसने- हकप्रणिधाननामाश्राशयविशेषना सनेह विना हीननीकरुणानकरे वलीहीनगुणी छ- परोपकरतांथकां जेएमांशागुण इत्यादिक पधरतां तेपोतेज हेगवावे ॥५॥ एककाजमान विधररे॥ विणप्रत्तिथिरनावरे ॥ जिदांतिहांमो होडंघालतारे ॥धारेढोरस्वन्नावरे॥ प्रनु० ॥ मुझ० ॥६॥ अर्थ ॥ हवे प्रवृत्तिनामाथाशय वखाणेळे विणप्रवृत्तिकेम्प्रवृत्तिनामागुणविना एक काजमांके एकजेधर्मकार्यमांड्युं तेमा नविधरेकेनराखे थिरचावकेथिरतानाव एट- लेएककाजमां थिरनदी अने प्रारंजितकार्यमा तेबोप्रयत्ननही एमपण समजबुं जिहां तिहां मुखघालतो.एटले जेधर्मस्थानक मांड्युठे तेमूकीने अकालें फलवांडे अनेका- 0 ·न प्रकरणरताकर नाग पहेलो. लेंफल वांठवुते तत्वथीथार्तध्यान तेवारे जिहांतिहां मोहोडं घालतां ढौरनोस्वना- वधरेठे जे खावा मूक्युहोय तेमूकीने वीजामां मुखघाले ॥६॥ विनाविधनजयसाधुनेरे ॥ नवित्रविचिन्नप्रयाणरे ॥ किरियाथी शिवपुरीदोयरे । केमजाणेअन्नाणरे॥प्रनु० ॥मुका ॥३॥ अर्थ ॥ हवेत्रीजो विघ्नजय वतावेठे विधनकेण्यंतराय तेनो जयकेजीतq तेविन जयनामागुण विना साधुने मात्र क्रियायेंकरी अविछिन्नप्रयाणकेमथाय एटले मोक्षमार्ग अविछिन्नपणे केमसधाये माटेविन्नजयविना साधुने क्रियाथी अविचिन्नप्रयायै शीवपुर नहोय ए वातो अज्ञानी केमजाणे दवेविन तथा विघ्ननोजयदेखाडे ॥७॥ शीततापमुखविघनबेरे॥बादेरअंतरख्याधिरे। मिथ्यादर्श नएदनीरे ॥ मात्रामृजमध्याधिरे। प्रनु० ॥ मुझ० ॥७॥ अर्थ ॥ तेविनना बेदत्रण १ हीनविघ्न २ मध्यमविन ३ उत्कृष्टुंविक्ष एमां ही नविनते जेमधर्मकरतां शीतकेण्टाढवाए तथातापकेण्तमकोलागे तेधर्ममा विनडे तथा बाह्यव्याधिके रोगज्वरकासश्वासप्रमुख जे शरीरना रोगते मध्यमविपकहिये जे माटे टाहाड तथातडका करतां शरीरना रोगतेविशेपविघ्नकरे तथात्रीजुउत्कृष्टुंविघ्न तेअंतरव्याधि मिथ्यादर्शनके मिथ्यात्वमोहनीय ए उत्कृष्टुं धर्ममा विनठे जेमाटे धू- मकरतां जो मिथ्यादर्शननो उदयय जायतो धर्ममा महोटुंविघ्नथाय ए विघ्नपूर्वे जे धेविघ्नकह्यां तेकरताएाकरं विनवे माटे उत्कृष्टुंविघ्नकडं जेममार्गमां चालता जघ- न्यमध्यम अनेउत्कृष्टुं एत्रण विप्न मार्गमांकांटालागेते जघन्य विघ्न, मार्गमां ज्वरप्रमु. खतेमध्यमविघ्न, मार्गमां दिगुमुढयायतेजस्कृष्टुं विघ्न तेमधर्ममापण पूर्वोक्तत्रणविजा एवां तेनीमात्राके प्रमाणक मृके हीन मध्यके मध्यम अनेयधिक उत्कृष्टुं एमअनुक्रमे जोमवां ॥ एतोविघ्नदेखाड्यां इवेविघ्नजय अनुक्रमेंदेखाडेठे ॥6॥ आसनशनजयादिकेरे ॥ गुरुयोगेंजयतासरे ॥ विघनजो रएनविटलेरे॥वगरझानअन्यासरे। प्रन्नु० ॥ मुक० ॥९॥ अर्थ ॥ शासनके वीरासनादिकेकरी पूर्वोक्त शीततापादिक विशनो जयकरे तथा श्रशनएटले आहारेकरी पूर्वोक्त ज्वरप्रमुखविघ्ननोजयकरे तथा गुरुयोगेंकरी पूर्वोक्त जयकरे केमके गुरुयोगें समकितपामेज एविन जोर तेज्ञाना- टखेनही माटेज्ञानाच्या परिणाम दृढराखे शीततापप्रमुखमा चलेनही जमां कृतकर्मथदियासे एटले एमनाणे जेमारांउदयेश्राव्यां कर्मजोगबुडं मिथ्यात्वनुंजोरवते ज्ञानेसम्यजिनवचननावे ॥ ५ ॥ स जवर ·पए सामात्रणसोगाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल दशमी. विनयअधिकगुणसाधुनोरे॥ मध्यमनोजपगाररे ॥ सिद्धिवि नाहोवेनहीरे॥ कृपादीननीसाररे ॥ प्रजु ॥ मुक० ॥१०॥ अर्थ ॥ हवे सिजिनामाश्राशय वखाणे जेपोतार्थकी अधिकगुणवंतासाधुनो वि. 'नय तेसिजिनामाश्राशयविशेष श्राव्याविना होयनही तथा मध्यमके० मध्यमगुणवं- ताहोय तेने उपकारकरे तेपण सिद्धियोगविना होयनही अने हीननीके पोताथी हीनगुणी तेनी सारके प्रधान कृपाकेश दयातेपण सिद्धियोगविनानहोय ॥ १० ॥ विणविनियोगनसंनवेरे॥ परनेधर्मेयोगरे । तेदविनाज नमांतरेरे॥नदिसंततिसंयोगरे॥प्रजु ॥ मुझ॥१२॥ अर्थ ॥ हवे विनियोगनामापांचमोश्राशयवखाणे विनियोगनामागुण विना परजी- वने जेधर्मेजोडवू तेयोग नसंचवेकेण नहोय तेविनाके तेहविनियोगविना जनमांत- के परजवने विषे संततिके० परंपरानो संयोगते नहीके नहोय एटले सिडनुकार्य तेविनियोग तेयावत् सर्वसंवरथाय तिहांलगे धर्मपरंपराटेनही अनेजोविनियोग नामागुण नथयोहोय तोत्रूटीजाय एसर्वगुणतेझानविनानहोय ॥ ११ ॥ किरियामांखेदेकरीरे ॥ दृढतामननीनादिरे ॥ मुख्यतुतेधर्म नोरे॥जेमपाणीकृषिमांदिरे ॥ प्रन्नु० ॥ मुका ॥ १२ ॥ अर्थ ॥ हवे परमेश्वरनी वाणीमीवी तेवाणी स्तवनाछारें प्रजुनी स्तवनाकरे तेप्र- जुनी स्तवनातो प्रजुजीन ध्यानकरियें एटलेते वीतरागनी स्तवनाजथ तेप्रनु,ध्यान वेनेदेठे एकसालंबन वीजुनिरालंवन तेमां सालवनते चकुप्रमुखेंकरी जिनप्रतिमादि- कनुंथालंवनकरीने समवसरणस्थ जिनस्वरूप,ध्यानकरवू ते तथा वीतरागना शुनि- • रावर्ण आत्मप्रदेश समुदायने केवलज्ञानादिकस्वनावनुं ध्यानकर तेनिरालंबनध्यान कहियें शुझपरमात्मगुणध्यानंनिरालंवनं इतिवचनात् हवेश्हांतो सालंबनध्याननी वा- तने सालंवन केम थायतेकडे जेजूदाजूदा जीवनी अपेदायें श्रावचित्तनो त्यागकरे थके ध्यानयाय तेयाचित्तनानामकहेठे यमुक्तं चतुर्दशेपोडशके १ खेदो वेग ३ देपो ४ छान ५ ब्रांत्यदन्यमु उगा संगैः॥युक्तानि हिचित्तानिप्रबंधतोवर्जयेन्मति- मान् ॥१॥ ए श्रारचित्तने दोपेकरीने ध्यानकरीशकेनही तेमां प्रथम खेदनामा दोपक- देठे खेदकेण्याक जेम पंथेहिंमतांथाके तेनीपेरेखेददोपेकरी क्रियामां मननी दृढताके एकाग्रपणुं तेनहोय एटलेक्रियामां प्रणिधाननरहे अनेजे प्रणिधानते धर्मनोमुख्यहेतुठे जेम करशण (खेती)मां पाणीते मुख्यहेतुले तेमक्रियामा प्रणिधानते मुख्यहेतु ॥१२॥ ।

·Go
प्रकरपरत्नाकर नाग पहेलो.
वेगपणजेम्पजेरे ॥ किरियामांनवेगरे॥ योगोषथीते
क्रियारे ॥राजवेठसमवेगरे ।प्रनु० ॥ मुक० ॥२३॥
अर्थ ॥ हवे उगनामा बीजो दोपवखाणेठे खेदविनापण वेठांथकां जलेगथाय
तेनीपेरे उठेगदोपमा पणजाणवु वेगथकां पणजे क्रिया करे तेमा उठेगऊपजेतो ते
क्रियाकरता तेप्राणीने सुखजेचित्तनीप्रसन्नता तेकेमउपजे जेवारे क्रियामां लोगययो
तेवारे वेपनपनो तेलेपथी राजानी वेवनीपेठे कथंचिक्रियाकरे वेगके उतावलो।
करे एवीरीते राजवेपनी पेठे करे तेने जन्मांतरे योगीनाकुलने विपेजन्मपण नहोय
एयर्थपोडशकमांजोश्वो ॥ १३ ॥
ब्रमधीजेदनसांजरेरे ॥ कांश्चकृतकृतकाजरे । तेदयीशुन
किरियायकीरे ॥ अर्थविरोधिअकाजरे ॥ प्रजु० ॥ मुक० ॥ २४ ॥
श्रर्थ ॥ दवे यद्यपि पोडशकमां भ्रांतिनामा पांचमो दोषकह्यो तथापि उपाध्या
यजीयेश्दांत्रीजोत्रांतिनामा दोषवर्णव्यो एमथनानुपूर्वीपण व्याख्यान अंगठे हवे चां-
तिनो अर्थकदे झांतिकेण्वस्तु थन्यहोय तिहांअन्यजाणे जेम शुक्तिका(शीप)ने विषे र
जतनी भ्रांतियाय तहत् नमेकरी जेवस्तु सांजरेनही जेधर्मकृत्यकलुंअथवा नथीक
उपलक्षणथी मेंपाउच्चस्यो के नथीउच्चस्यो इत्यादि तेशुनक्रियायकी पण अर्थ विरोधि
एबुंजे अकाजकेण्टफलरूपजेकार्य ते नथाय तेनेथकाजकहिये ॥ १४ ॥
शांतवाहिताविणहोवेरे ॥ जेयोगेन्वानरे ॥त्यागयोग
तेदथीरे ॥ अणमातुंध्यानरे । प्रनु०॥ मुझ० ॥२५॥
श्रर्थ ॥ हवे उचाननामाचोथो दोपवर्णवेळे उद्यानकेचित्तनी थप्रशांतता तथा म-
नप्रमुखनी उत्सुकताथकी जेम कोश्क पुरुप मदिराप्रमुखेंकरी मदावष्टब्धथयो होय ते.
नीपेठे जेयोगने उद्यानदोयेकरीने शांतवाहिताविणहोयकेशांतवाहिता न होय एटले
क्रियाकरे तेमांउलेगरहे पण उरणनहोय ते क्रियाकैवीवे के त्यागयोग केण्त्यागवा-
योग्यते पणतेहथीकतेत्यागयोगक्रियाश्री श्रणठमातुं ध्यानकेण्ठमातुं तजातुंनधी एयु
ध्यानवे जेम कोश्क प्राणीयें दीदासीधीहोय थने सर्वथामूलोत्तरगुण निर्वाहकरवा
असमर्थते तेप्राणीनेविधिपूर्वक जेमश्रावकाचार ग्रहवानोउपदेशथापीये ते सिंग त्यज-
. पणखोकनी निंदाप्रमुखेनापटमातुंठे उक्तंचपदेशमालायां । जश्नतरसिधा-
॥ मूलगुणनिरंउत्तरमुपंच ॥ मोत्तूएंतोतिनूमि ॥ सुसावगतंवरतरागं ॥ १॥१५॥

·पर ॥ सामात्रणसोगाथार्नु स्तवन श्रर्थ सहित-ढाल दशमी. विचेविचेबीजाकाजमारे ॥ जाएमनतेखेपरे ॥ कखणतांजि मशालिनुरे ॥ फलनहीतिहानिर्लेपरे॥ प्रजु० ॥ मुऊ० ॥१६॥ अर्थ ॥ हवे पांचमो केपनामादोषकहे जेक्रियामांमीहोय तेक्रियामां वच्चेवच्चे बीजाकार्यमां मनजाय तेखेपकहियेऊखणतांकेण्वारंवार उपालीलपामेली एवीजे शा- लितेनुं निपकेण्चोखुंफल नहीकेण्नथाय एटले एनावजे एकवार शालि उखेमीने वावेतो फलथाय पणवारंवारउखेमीने वावेतो फलनथाय तेमश्हांवारंवार प्रारंजित क्रियामूकीने अन्यक्रियामांमनजाय तेफलनपामे ॥ १६ ॥ एकजगमेरंगधीरे ॥ किरियामांआसंगरे ॥ तेहजगुणा णेथितिरे ॥ तेहथीफलनहीचंगरे । प्रन्नु० ॥ मुका ॥२७॥ अर्थ ॥ हवे आसंगनामावको दोपकहेठे आसंगकेण्जेक्रियाकरतोहोय तेमां श्दमे- वसुंदरं एहवो जेरंग तेयासंगनामादोषकही जोपणतेअनुष्ठानशास्त्रोक्तछे तोपण तेमां रंगनुंजे घर तेदोषरूप तेहजगुणगणेथितिकेण्तेवेनेतेवेजगुणगणेरहे पण आगल गुणगणो वधेनही जेमश्रीमहावीरऊपर गौतमस्वामीने नक्तिरागहतो तेथीतेजगुण- गणे स्थितिरही पणमोहनीकर्मनुंजन्मूलनकरीने केवलज्ञानरूपजेफलते चंगके०मनो- हर नथयु माटे श्रासंगते दोषता जाणवी एअर्थपोमशकवृत्तिमांजोजो ॥ १७ ॥ मांमीकिरियाअवगणीरे ॥ बीजेगमेहर्षरे ॥ इटअर्थमां जाणीयरे ॥ अंगारानोवर्षरे ॥ प्रन्नु० ॥ मुझ० ॥ १७ ॥ अर्थ ॥ हवे अन्यमुद्नामा सातमो दोपकहे जेप्रारंजितकार्यथकी अन्यस्थानके हप तेअन्यमुद्दोष जेमांमोकिरियाकेजे क्रियाकरेठे ते अवगणीकेण्तेनो आदरमूकीने वीजेठामेंदर्पकेवीजीक्रियामां हर्पराखे एटले चैत्यवंदनकरतोहोयने सामायकमां ह- पैकरे तेप्राणीने इष्टअर्थकेवांवितअर्थमां अंगारानोवपैकेण्अंगारानो वरसादवरसेने एटलेमांमेलीक्रियामांजे अनादर तेसर्वदोपर्नुमूलठे ॥ १७ ॥ रोगदोएसमजणविनारे ॥ पीमानंगसुरूपरे ॥ शुक्रिया नछेदधीरे ॥ तेदवंध्यफलरूपरे ॥प्रन्नु० ॥ मुक० ॥२॥ श्रर्थ ॥ हवे आठमो रोगनामादोष कहे तेपीडानंगसुरूपके०पीडासुरूप अथवा नंगसुरूप एमसमजणविनाजेपदळे तेशुभक्रियाने जोडीये तेवारेएवो अर्थथायजे सम- जणविनाशुभक्रियानो उछेदकरे पण अशुभक्रियाकरेखरो तेवारे शुक्रियाने पीमा थयो अथवा शुभक्रियानोजंगथयो एवे अर्थरोगनाथया एटले रोग दोपयके शुरु ·श । हानी प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. क्रियानो उछेद ते विनाशकरे तेवंध्यफलकेतेश्रशुक्रिया वांफियाफलरूपथाय ॥१॥ मानहानीथीःखदिएरे ॥ अंगविनाजेमनोगरे ॥ शांतोदात्त पणाविनारे॥तेमकिरियानोयोगरे॥ प्रनु० ॥ मुझ० ॥ ३०॥ अर्थ ॥ एऊपर कह्यामादोप रहित जेहोय तेने शांतादिकगुणावे माटे एक शांतबीजोउदात्त एवेगुणवखाणेठे तेमानीपुरुपने जेममाननी हाणीयाय एटले दुःख उपजे तथाअंगविनाके अंगोपांगहीन होय अनेसोगनी सामग्रीस्त्रीप्रमुख मली होय ते जेम चित्तने पुःखथापे अथवाजेम नोगनी सामग्री मलीहोय तोपण मान थीके प्रमाणहीन अधिकाग जोगवे तो सुःखथापे तथाअंगविना पण दुःखथाय तेम शांतनेउदात्त एवेगुण श्राव्याविना क्रियानो योगपणएवो जापवो ॥ २० ॥ शांततेकषायअनावधीरे । जेनदात्ततेगंजीररे ॥ किरियादोष त्यजीलहेरे ॥ तेसुखजशनरधीररे । प्रनु ॥ मुझ० ॥२१॥ अर्थ ॥ शांततेकहियजे कपायनोग्रताव अनेजदात्ततेगंजीरहोय एवाप्राणी जेहो यते क्रियामां लागता दोपत्यजीने लहे के पामे ते धीरकेणधीरपुरुष सुखनोश्रने यशनो भरकेण्समूहपामे ॥ २१॥ हवेएढासमांशांत तथा उदात्तगुणवखाण्या तेशांत उदान गुणतो धर्मरूप तेधर्मरूपरत्ननी योग्यताकोनेहोय तेऽहामांकहेठे ।। ॥ ढाल अग्यारमी ॥ दोहा॥ एकवीस गुण परिणमे ॥जास चित्त नितमेव ।। धरमरतननी योग्यता ॥ तास कदे तूं देव ॥१॥ अर्थ ॥ जेनाचित्तमां नितमेवके निरंतर एकवीसगुणपरिणम्याहोय तेजीवने धर्मजे देशविरति सर्व विरतिरूपरत्न तेनी योग्यताहोय एम देदेव तमेकहोठो ए एकवीसगुण अव्यश्रावकनावे तेसंक्षेपेकहे ॥ विस्तारेंयागलकहेशे ॥ १ खुद्दनही ३ वलीरूपनिधि ॥ ३ सोम्म ४ जनप्रियजधन्य ॥ ५ क्रूरनही ६ नीरुवली ॥ ७ असर सार दखिन्न ॥३॥ अर्थ र कुलमतिनहोय एटले गंजीरहोय २ रूपनोनिधानहोय एटले पंचेंजिय स्पष्ट ३सोम्म एटले सौम्य होय तेस्वनाथपापकर्मिहोय । जनप्रियजकेण्लोकने वहन ते सदासर्वदासदाचारीहोय धन्यके०एप्रशंसाकरवायोग्यवे ५ क्रूरनही केथलिट ·सामात्रणसो गाथार्नु स्तवन श्रर्थ सहित-ढाल अग्यारमी. ३ चित्तहोय एटलेसंक्लेशपरिणामीनहोय ६ थालोकपरलोकनाशपायथीनीरुकेण्वीहीतो रहे श्रसव एटलेपरनेगेनही सारकेप्रधान दखिन्नकेण्दाक्षिण्यगुणवंतहोय एटले परनीप्रार्थनानोनंगनकरे ॥२॥ [ए लजालु १७ दयालु ॥ ११ सोमदिगिमसथ्य ॥ १२ गुण रागी १३ सतकथ १४ सुपख्ख ॥ १५ दीरघदरशिअथ्थ ॥३॥ अर्थ ॥ ए लजालुकेस्वकुलादिकनी लजावंत एटलेशकार्यवर्जक १० दयाबुर्ज केण्प्राणीमात्रनी श्रनुकंपावंत ११ सोम्यदृष्टिते यथावस्थितविचारनी दृष्टिठे अने दूरदो- पत्यागीते सौम्यदृष्टिकहियेंतेज मशकेमध्यस्थ राग द्वेष रहित एटले सौम्यदृष्टि श्रने मध्यस्थ एपदे एकज गुण कहिये १५ गुणरागी तेगुणीजीवनो पक्षपाती होय १३ सतकथ ते चली कथानो कहेनार एटले धर्मकथावाहाली जेने १४ सुपरफकेसुशील अनुकूल परिवारयुक्त होय १५ दीरघदरसीकेण्अनागतकाल विचारीने परिणामे सुंद- रकार्यकारी होय अबकेए अर्थ ॥३॥ १६ विशेषज्ञ १७ सानुगत ॥२७ विनयवंत १ए कृतजाण ॥ २० परहितकारी शखब्धलख्ख ॥ गुणएकवीसप्रमाण ॥४॥ अर्थ ॥१६ विशेषज्ञकेम्पदपातरहितपणे गुणदोपविशेषनो जाण १७ वृद्धानुगतके परिणतमतिपुरुषने सेवनारोहोय १७ विनयवंतकेण्गुणाधिक पुरुषने विपे गौरवकर्ता रए कृतजाणकेण्कस्यागुणनोजाण २० परहितकारीके०निर्लोजी थको परोपकारकरे एटले जेदाक्षिण्यगुण तेपरनो प्रार्यो उपकारकरे अने परहितकारी तेपोताधी उपकारकरे एटर्बु श्रापमा गुणधी वीसमा गुणमां विशेषजाणवू १ लब्धलदगुणते धर्माधिकारी तेदनोनावार्थ लब्धश्वप्राप्तश्वलक्ष्योलक्षणीयोधर्मानुष्ठानव्यवहारोयेनसलब्धलक्ष्यःसु- शिक्षासुशिदणीयति एएकवीसगुणसंपन्न जेजीव तेधर्मरत्नने योग्यहोय ॥४॥ खुद्द नही ते जेद मने ॥अति गंभीर उदार ॥ न करे जन जतावलो। निज परनोनपगार ॥५॥ अर्थ ॥ हवेए एकवीसगुण श्रर्थ विस्तारें कद्देठे खुद्दनहीतेकेण्यकुमतेनेकहिये जेनुं मन अतिगंजीरहोय उदारहोय तुछ न होय केमकेजे उतावलो मनुष्यहोय ते पो. ताने तथा परने उपकार करीशकेनही एटले गंजीर होयते पोताने तथा परने उप- कार करे पण उतावलो दोयते नकरीशके एप्रथमअनुजगुण ॥५॥ शुन्न संघयणी रूपनिधि ॥ पुरण अंग नपंग॥ तेसमरथ सेजें धरे॥धर्मप्रनावन चंग ॥६॥ O .

·ចង់ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. अर्थ ॥ शुनकेण्उत्तम संघयणवंतहोय रूपनुं निधानहोय संपूर्ण अंगोपांगहोय पं. चेखिय परवाहोय ते धर्मकरणी करवाने सेहेजे समर्थहोय ते धर्मनी प्रजावनाकरे श्हा नंदिखेण तथा हरीकेशोप्रमुख साथेविरोध न गणवो केमके तेपणसंपूर्ण अवयव वंतहता तथा श्रावचनते प्रायिकडे जोशेपवीजागुणयुक्तहोयतोरूपनुप्रयोजन नथी॥६॥ पाप कर्म वरतेनही ॥ प्रकृति सोम्य जगमित्त ॥ सेवनीक होवे सुखे ॥ परने प्रशम निमित्त ॥ ७ ॥ अर्थ ॥ पापकर्म तेथानोश वध हिंसा चोरीप्रमुखने विपेनप्रवर्तेधाजीविका प्रमुख कारण टालीने सेइजे सोम्यजान श्रवीहामणो सर्वजगतनेविपे मित्रताहोयएवापुरुपने सुखेलोक सेवीशके परने प्रशमकेण्समतानुं कारणहोय एत्रीजो गुणथयो ॥७॥ जन विरुष सेवे नदी जन प्रिय धर्मेसूर ॥मलिन नाव मनयी तजी ॥ करीशके अक्रूर ॥ ७ ॥ अर्थ ॥जनशब्देलोककहिये तेलोकमाइहलोक तथा परलोक अने उन्नयलोक पण श्रावे एटले एनावजे श्लोक विरुख नसेवे यमुक्तं सबस्तचेवनिंदा ॥ विसेसउँतहय गुणसमिछाणं ॥ उअधम्मकरणहसणं ॥ रीढाजणपूयणिजाणं ॥१॥ बहुजणविरु- इसंगो ॥ देसाचारसंघणंतय ॥ उवणनोगोयतहा ॥ दाणाविषयममने ॥२॥सा- हुवसणं मित्तो ॥ सोसश्साम मिश्रपमियारोन ॥ एमाश्याश्च ॥ लोगविरुझाईनि याणंति ॥३॥ तथा परलोकविरुद्धजेखरकर्मादि तेपन्नरकर्मादिकंतथा उजयलोकविरुष्क द्यूतादिक सात व्यसन नसेवे तोज जनप्रियके लोकने प्रिय तथा धमै सूरके धर्मनोथधिकारीहोय ए चोथो गुणकयो मलिननाव मनथी तजीने धर्मकरीशके ए. टलु धर्मपद वाहारथी ले तेश्रक्रूर कहिये केमके लोकप्रिय तथा अक्रूरगुणतुं लक्षण धर्मरत्नप्रकरणमध्ये एमज वखाण्यं यथा ॥ इहपरलोयविरुधं ॥ नसेवर दाणविणय शीलहो ॥ लोयप्पिजणाएं ॥ जणेश्धम्ममिवहुमाणं ॥ १॥ कूरोकिविघ्नावो ॥ सम्मंधम्मनसाहिउत्तर ॥ श्यसोनश्वजोगो । जोगोपुणहोइअकरो ॥२॥ एगाथाने अनुसारें अर्थकस्यो वली बुद्धिथविरुक्षपणे सुजेतो विशेषकरजोएपांचमोगुण ॥७॥ इह परलोक अपायथी। बीहे नीरुक जेद ॥ अप यशथी वली धर्मनो ॥ अधिकारी ने तेद ॥ ए॥ अर्थ ॥ थालोक तथा परलोकना अपायथीकेकष्टथी बीहे तथा अपयशधी बीहे दि तेपुरुप धर्मनो अधिकारीजाणवो एकको गुणकह्यो । ए ॥ ज

·सामात्रणसो गाथानुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल अग्यारमी.
असउन वंचे परप्रतें ॥ सहे किर्ति विश्वास ॥ नाव
सार उद्यम करे ॥धर्म गम ते खास ॥१॥
अर्थ ॥ असठकेण्मायावी नही एवो गुणवंत तेपरने वंचेकेण्ठगेनही तिवारे लो-
कमां कीर्तिपामे प्रशंसवायोग्यहोय अने लोकपण तेनो विश्वासकरे वली नाव सारके०
पोतानुंचित रीजवे पण परतुं चित्तरितववामाटे उद्यमनकरे तथाचोक्तं नूयांसो नूरि-
लोके स्युः॥ चमत्कारकरानराः ॥ रंजयंतिस्वचित्तं ये ॥ नूतलेतेतुपंचपाः ॥१॥
त्यादिक तथाधर्मगमनेविषे खासकेरुको उद्यमकरे ॥ एसातमोगुण ॥१०॥
निज कारय गंमी करी॥ करे अन्य उपकार ॥
सुदखिन्न जन सर्वने ॥ नपादेय व्यवहार ॥ ११ ॥
अर्थ ॥ वली जेपोतार्नु कार्य बांनी एटले परतुंमूकीने पण परउपकारकरे जेजे :-
हलोक परलोकनेविषे हितकारी तेवाउपकारकरे पण पापहेतुयें नप्रवत्तै ते सुदादि-
ण्यनामाश्रावमोगुण कहिये तेजन सर्वक्षोकने उपादेयव्यवहारकेष्वादेयवाक्य (जेनुं
कहे, बधासाने एवो) होय व्यवहारते वाक्यव्यवहार ।। ११ ॥
अंगीकृत नत्यजे त्यजे ॥ लजालु अकाज ॥
धरे दयालु धर्मनी ॥ दयामूलनी लाज ॥१२॥
अर्थ ॥ धर्मकार्य जेअंगीकारकलुं होय तेनत्यजे अने अकाजकेण्जेअकार्यहोय ते
त्यजे तेने लजालु नामेंनवमोगुण कहियेंतथा दसमोदयालु तेने कहियेजे दयामूल ध-
मैं तेनी लाज धरे एटले दयामूलधर्मनलोपे ॥ १५ ॥
धर्म मर्म अवितब लदे ।। सोमदिति मन्नत ॥गु
संयोग करे सदा ॥ बरजे दोष अणच ॥१३॥
श्रर्थ ॥ हवे मध्यस्थ सोमदृष्टिनामा अग्यारमो गुणवखाणे मध्यस्थते को दर्श-
नउपर पदपातनथी तथा सोमदिछीकेण्केषरहित दृष्टिदर्शन ठेजेने ते मध्यस्थ सो-
मदृष्टिकहिये तथा धर्मनो जेमर्म तेअवित्त के यथार्थ लहे जाणे एटले संझुण निर्गुण
अल्पगुण बहुगुण तथासर्व पांखमीनिरुपित जेधर्म ते कनक परिक्षक पुरुपनीपेठे
जाणे अनेजेज्ञानादिकगुण तेनो सदासंबंधकरतोरहे तथाअनर्थनाकरनारादोष तेस-
वैवले तेश्रग्यारमोगुण ॥ १३ ॥
गुणरागी गुण संग्रहे ॥ दूसे न गुण अनंत ॥3
वेखे निर्गुण सदा ॥ बहुमाने गुणवंत ॥ १४ ॥

·ច प्रकरणरत्नाकर जाग पहेलो. अर्थ ॥ गुणनो रागीहोय धर्मऊपर रागधरे तथा गुणनो संग्रहकरे नवागुण अंगे- थाणे गुणअनंतकेण्यणागुणवंतने दूसेनकेण्डःखवेनही एटले एजावजे गुणघणाहोय अने कदाचित् कोश्क दोपहोय तोपण तेने दुःखवेनही यतः नूरिगुणाविरलविय ॥ श्वगुणेविदुजणोनसवच ॥ निद्दोसोणे विनइं ॥ पसंसिमोथेवदोसेवि ॥ १ इत्यादि तथा निर्गुणने नवेखेकेण्मुखवेनही तेमजस्तवे पणनही अनेगुणवंत जेदेशविरतिसर्व विरतिवंत तेनो बहुमानकरे जे धन्यए धन्य एनो शवतार इत्यादिक गुणरागीनामा वारमोगुणथयो अशुन कथा कलुषित मति॥ नासे रतन विवेक ।। धार्थि सतकथा हुए ॥ धर्मनिदानविवेक ॥ १५ ॥ अर्थ ॥ अशुञकथाजे स्त्रियादिकनीकथा तेणे करीने कलुपितमति थयीठे जेहनी तेप्राणीने विवेकरूपरत्न सदसहस्तुनुं जेपरिझान तत्परत्न नासे तेमाटे धर्मार्थियको सत्कथकहोय तीर्थकर गणधर महर्षिप्रमुखनाचरित्रकहे जेधर्मार्थि तेधर्मनो अर्थि- थको ए सत्कथाजधर्म निदान विवेकके विजागठे जेलशुनकथानो त्याग अने शुनकथाकरवी एतेरमोगुण ॥ १५ ॥ धर्मशील अनूकूल यश ॥ सदाचार परिवार ॥ धर्म सुपख्ख विघने रहित ॥ करी शके ते सार ॥ १६ ॥ थर्थ ॥ हवे सुपक्षयुक्तनामा चउदमोगुणकहे ते जेनोपरिवारते धर्मशील के धर्मकरवाना याचारवालोठे अनुकूलके धर्ममा विन न करे तेवो तथा यशवंत अने सदा- चारीपरिचारहोय एवो सुपरका के सुपक्षणवंत विनरहितहोय ते पुरुष सारकेप्रधा: नएवोजे धर्मते प्रतेकरीशके ॥ १६ ॥ मांडे सवि परिणाम हित ॥ दीरघदर्शी काम॥ सदे दोष गुण वस्तुना ॥ विशेषज्ञगुणधाम ॥२७॥ अर्थ ॥ हवे दीर्घदर्शिनामा पन्नरमो गुणकहे। ते जे कामके कार्यमांडे परिणाम हितकारीजहोय उपलक्षणथी तेमां लानघणोहोय अनेक्लेश अल्पहोय बहु लोकने प्रशंसनीकहोय यतः थाढवश्दीहदंसी ॥ सयसपरिणामसुंदरंकजं ॥ बहुलाजमप्पकसं। मलाइ णिजबहुजणाणं ॥१॥ इतिधर्मरत्नप्रकरणे हवे विशेषज्ञ नामा सोलमोगुणवखा- णे जे बहेकेजाणेवस्तुना गुणदोष एटले एयर्थजेपकपातविना वस्तुना गुणदोप स- जाणे जोपक्षपातहोय तोगुणमां दोपकाढे अनेदोपमा गुण काढे पण मध्यस्थबु यथास्थितनासे एवो विशेषज्ञ तेगुण- धामकेण्घरदोय ।। ७ ।।

·B सामात्रणसो गाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल श्रग्यारमी. तृशानुगत सुसंगते ॥ होवे परिणत बुधि॥ विनय वंत नियमां करे॥ ज्ञानादिकनी शुदि॥१७॥ अर्थ ॥ हवे वृद्धानुगतनामा सत्तरमो गुणकहे ते जे परिणतबुद्धिवान परिपक बुझिनो धणीहोय तेपापना श्राचारनेविषे नजप्रवृत्ते अनेगुणवंतजे वृक्ष होयतेने अ- नुगतकेअनुजायीयें प्रवर्ते एटले बृद्धनी संगतकरवी तेसुसंगतकहियें तेसुसंगते करी पोते पण परिणतयुजिवालो थाय परिपक्वबुद्धिवानथाय यतः वुद्वोपरिणयबुद्धी ॥ पा- वायारेपचत्तश्नेव ॥ बुट्टाणुगोविएवं ॥ संसम्गिकयागुणाजेण इति हवे विनयनामा अ- ढारमो गुणकहे तेविनयवंतप्राणी नियमांकेनिश्चेज्ञानादिकनीशुद्धिकरे एटले एना- बजे सर्वज्ञानादिकगुणर्नु तथा मोक्षानुमूलतेविनय माटे विनयगुणजोश्ये यतः विण- सत्वगुणाणं ॥ मूलंसन्नाणदसणाईणं ॥ मुकस्सयतेमूले ॥ तेण विणीश्हपसलो ॥ १० ॥ गुण जोमे गुरु आदरें । तत्वबुद्धिकृतजाण ॥ पर हितकारी परप्रतें ॥ श्रापे मार्ग सुजाण ॥१०॥ अर्थ ॥ हवेकृतझनामाश्रोगणीसमोगुणकहे तेजेगुणनेविषे तथा धर्मनेविपे वीजा- नेजोमे तथा धर्मगुरुऊपर घणोथादरकरे तथा जेने तत्व ग्रहवानी बुद्धिहोय तेने कृ- तजाणकेण्कृत कहिये हवे वीसमो परहितकारीनामा गुणकहे जे परप्रतें धर्ममा- गॅथापे अने सुजाणकेमाशाहोय वलीजेणेधर्ममार्गजाण्यो एटले गीतार्थडे केमके जोगीतार्थ होयअनेतेपरनेहितकरवा चाहे तोपण अहितथाय यतः किंसत्तोकड्यरं । जंसंममनायसमयसप्नावो ॥ अनंतुदेसणाए । कयरागंमिपामेश ॥१॥ १५ ॥ शीखेलखे सुखें सकल ॥ लव्धलद शुनकाज ॥ एम एकवीस गुणे वस्यो ॥ लदे धर्मनुं राज ॥२०॥ अर्थ ॥ हवे लब्धलदानामा एकवीसमो गुणकहे। तेजे शीखेकेण्योडाकालमां श्रा- गमादिक नणे तथा लखेके जाणे सुखेंकेण्अनायासें वगरप्रयासें सकलकेण्समस्त शुनकाजजे धर्मनाकार्य तेने लब्धलदकहिये यतः लरकेश्वझलरको ॥ सुइणसय- लंपिधम्मकरणिजं ॥ दरकोसुसासणिजो ॥ तुरियंचसुसिरिकहो ॥ इतिधर्म रत्न- प्रकरणे एरीते एकवीसगुणे करीविराजित होयते धर्मनुंराज्य लहेकेण्पामेति ॥ पूरण गुण उत्तम कह्यो । मध्यम पादें हीन ॥ अर्थ दीन जघन्य जन ॥ अपर दरिजीदीन ॥१२॥ अर्थ ॥ एपूर्णएकवीसगुणे सहितहोय तेउत्तमकहिये अने पादेकेण्चोथेनागेंहीन ·GG - - . प्रकरणरत्नाकर जाग पहेलो. होय तेमध्यम कहियें तथा अर्धगुणेहीनहोय तेजधन्यकहियें अपरके एअईथकी हीनगुणी होयते दरित्री दीनजाणवा केमके दरिद्धी होयते पोतानाउदरभरवानी चिं. तायें व्याकुलपणेकरी रत्नना क्रय विक्रयनी चिंतानकरीशके तेम हीनगुणीते धर्मरत्न- नोमनोरथ पणनकरीशके यतःपायगुण विहिणा ॥ एए सिमसिमावरानेया ॥ इत्तो- परेणहीण ॥ दरिदपायामुणेयवा ॥ १ ॥ २१ ॥ अरजे वरजी पापने ॥ एदधर्म सामान्य ॥ प्रन्नु तुक नक्ति जश लदे ॥तेद होए जनमान्य ॥२२॥ अर्थ ॥ जे पापने वर्जिने एसामान्यधर्म जेश्रावकधर्म तेने अरजेकेण्डपाले ते प्राणी हेप्रजु तारी चक्तिकरीने जशखहेकेण्जशप्रतिष्ठापामे 'एटले एवागुणवंतहोय तेतारी जक्तिकरेज तथा तेप्राणी सर्वलोकने मान्यहोय ॥ २२ ॥ ए. एकवीस गुणेस- हितहोयते जावभावकपाणुंपामे माटे चाक्श्रावकना गुणवर्णवानेबारमीढालकहेढे ॥ ॥ ढालबारमी॥ ॥ चोपाश्नीदेशी ॥ एकवीसगुणजेणेलह्या ॥जेनिजमर्यादामारह्या ॥ तेद भावश्रावकनाबहे ॥ तंसलदाणपतुंप्रनुकहे ॥ १ ॥ अर्थ ॥ ए एकवीसगुणने जेपाम्याहोय वलीजे पोतानी मर्यादामा रह्याहोय श्रा- चारशीलमारह्याहोय तेजप्राणीनावभावकपणुंपामे एटले एनावजे पूर्व अध्यभावक ययीनेउत्तरकालें नावभावकथाय ते नावश्रावकना लक्षण एप्रमाणेप्रजुवीतराग परमेश्वर तमेकह्यांचे तेप्रमाणे वागल कहियेयें ॥१॥ कृतव्रतकाशीलाधार ॥ गुणवंतोनेशजुव्यवहार ॥ गु रुसेवीनेप्रवचनदद ॥ श्रावकनार्वेएप्रत्यदः ॥ ३ ॥ अर्थ ॥ शहां मार्गानुसारीना पांत्रीस गुण ज्ञान विमलसूरी लख्याठे पण विशेष शब्दार्थादिकमा प्रयोजननथी तथाए-मूल धर्मरत्नप्रकरणकयुठे तेमांपणनीका माटे थमेलख्यानथी १ कहुंचे तरूपकार्यजेणे तेकृतवतकर्माकहिये २ शीलवंतहोय ३ विवक्षितगुणवंतहोय ४ शजुव्यवहार एटखे सरलमनहोय ५ गुरुनीशुश्रूपा एटो सेवाकरे ६ प्रवचनकै भागममांकुशलदोय डाह्योदोय एवलक्षण जेमां होय तेप्रत्य- पणे जावधायक कहिये यतः कयवयकम्मोतहय । शीसवंचगुणवंच शजुववहारी। उस ॥ कुसलोखनुसारगोजावे ॥१॥२॥ ५५य ·- सामात्रणसो गाथा, स्तवन अर्थसहित-ढाल वारमी. श्रवणजाणणायदणउदार ॥ पडिसेवाएचारप्रकार ॥प्रथ मन्नेदनामनधारी ॥ अर्थतासश्मअवतारीयें ॥ ३ ॥ अर्थ ॥ इवे उपरना ब लक्षणमाथी प्रथमकृतवतकर्मानामें लक्षणना चारनेद ? श्रवणकेसांजल ५ जाणणाकेण्जाणवू ३ ग्रहणकेण्अंगीकारकर उदारके विस्तार- पणे ४ पमिसेवाकेण्सम्यक्पाल एचारनेदकह्या एप्रथमन्नेदजेकृतव्रतकर्मानामे तेना अवधारी तासके। तेनाथ एम अवतारीयेंकेग्नतारी ॥३॥ वहुमानेनिसुणेगियन ॥ पासेनंगादिकबडुअल ॥ जाणगुरुपासेंव्रतग्रहे ॥ पालेउपसर्गादिकसहे ॥४॥ अर्थ ॥ हा बहुमान, कह्यु पण विनयतथावहुमान बने लेवां यतः विणयवहुमा एणसारं ॥ गीयठाकरेश्वयसवणं ॥ इतिवचनात्. गीयतपासेकेण्गीतार्थपासेथीजेनिसु. णेकेसांजले तेविनय तथाबहुमानसहित सांजले शहांचोनंगीकहेडे १ कोश्कधूर्तमां वंदनादिक बाह्य विनयतोहोय पणगुरुकर्माकेण्जारीकर्मिमादेवहुमान अंतरप्रीति नहोयर कोकमां बहुमानहोय पण विनयकरवानी शक्तिनहोयतेग्लानादिक जाणवा ३ कोश्क आसन्नसिझियाजीवमां विनय तथा बहुमान बेहु होय ४ कोश्कबाकरापापकर्मीमां विनय तथा बहुमान एके नहोय श्हां व्रतसांजलवाने कवू. पण उपलदाणथी सर्व शास्त्र सांजले सूत्रतेगीत श्रने तेनुं व्याख्यानतेअर्थ अने जेश्रर्थसहित तेगीतार्थ यतः गीयजन्नसुत्तं ॥श्रोतस्सेवहोश्वरकाएं ॥ गीएणयश्रणय॥संजुत्तोदोगीयो ॥२॥ एटले गीतार्थपासे सांजलीने एपहेलोनेद नंगादिक बहु श्रर्थ जाणेकेण्वतनानांगा प्रमुखवटुबर्थसमजे जेम पच्चरकाणना ४ए नांगाने त्रिकालनागणिये तेवारे१४७ नांगा थाय वली व्रतश्राश्रीगणिये तेवारे एकत्रते ६ वेबते ४ त्रणवते ३४२ इत्यादिक या- वत्वारबते १३१२७२० लांगाथाय अत्रगाथा ॥ तेरसकोमीसया चुलसीकोडी. उचारसयलरका ॥ सगसीसहसदोसय ।। सबग्गंबकनंगीए १॥ नवनंगीयेंएकवते । वेत्ते एए यावत्वारबते एएएएएएएएएएएए अने एकवीसनंगीकरियेंतेवारें वारेवते २५५००२६३१०४ए२१५ थाय ४ए नंगेवारेव्रते २४४२४०६२चएएएएएएएना- गाथाय १४७ नांगायेंवारेनते ११०४४३६०७३रए६११५३३३५६एएएए जांगाथाय सर्वश्रक्षरसंचारणायें जाणवा. इत्यादिक नांगानुं ज्ञानकरे, श्रादिशब्दें व्रतनाअतिचार जाणे, एचीजो नेद विस्तारे धर्मरत्नप्रकरणथी जाणवो. पठीगुरुपासेथी व्रतअंगीकारकरे. थाणंदादिकश्रावकनी पेठे श्वर तेचोमासाप्रमुखना अथवा यावत्कथिकते जावजीवना ·ए प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. एत्रीजोदययो, अने पालेकेण्सम्यक्पाले तथा उपसर्गादिक जेयावे तेसर्व कामदेव श्रावकनीपेठेसहे, एचोथोन्नेद कह्यो. एकृतवतकर्माना चारजेदवखाण्या ॥ ४ ॥ सेवेआयतणाउद्देश ॥ परगृहतजेअणुनडवेस ॥वचन . विकारत्यजेशिशुलील ॥ मधुरजणेएपटविधशील ॥ ५ ॥ श्रर्थ ॥ इवेवीजाशीलवतनामालक्षणना उन्नेदकहेते. सेवेायतणाके साधर्मिकने मलवानुं स्थान सेवे. यतः॥ जसाहम्मियावहवे ॥ शीलवंतावहुसुया ॥ चरित्तायारसं. पन्ना ॥ आययणंतंबियाणाहि ॥ तेवो उद्देशके स्थानक सेवेषण निबनी पालीप्रमु. खसेवेनही, एपहेलोनेद. वली परगृहतजेकेपारका घरमांपेसतो नफरे, केमके कांश्वस्तु खोवाय त्यारेतेनाऊपर शंकाआवे पण कारणे कोश्ना घरमांजाय तेवात जूदीने, ए वीजोजेद. तथा अणुप्रडवेसकेन्नम्नटवेपनपहेरे जेथकी लांवीश्रा बोलीआ श्रादमीमां गणाय तेनकरे, एत्रीजो नेद. वली वचनविकार त्यजेकेण्जेथकी रागद्वेष वधे एवा विकारनां वचनबोलेनही, एचोथो नेद. अनेशिशुलीलकण्वालकीमा, जुगटुं रमवू इत्या. दिक त्यजे, एपांचमोजेद. वली मधुरनणेकेन्मीचोले गमेते, कार्यपके तोपण हे सौ- म्य, हेसुंदर, आकामकरशो एमकद ए - नेद शीलवंतनामागुणना जाणवा ॥५॥हवे एज नेद विस्तारीदेखाडे । आयतनेसेवेगुणपोष ॥ परमृद्गमनेवाधेदोष ॥ उन्नट वेषनशोनालाग ॥ वचनविकारंजागेराग॥६॥ अर्थ । आयतनके०जेसाधर्मिनां स्थानक तेसेवतांथका गुणनी पुष्टिथाय गाथा ॥ थाययणसेवणाचें ॥ दोसाजिद्यतीवदृश्गुणोइतिवचनात् ॥ वली परग्रहगमनेकेप्पार केघेरजातां वाधेदोपकेन्दोपवघे यतः परगिहगमणपिकलंकपकमूलंसुशीलाणंतिवच- नात् ॥ वली उमटवेपतेशोनालायकनही गाथा ॥ सहश्पसंतोधम्मी। उसडवेसोनसुंद- रेतस्सइतिवचनात्॥सदश्केण्शोनेपसंतधम्मीकेम्प्रशांतधर्मिउमटवेपतेने सुंदर नथीइति तथा वचनना विकारेकरीने रागजागे माटे विकारनां वचन कहेनही यतः सवियारज. पिपाई॥ मूण मूरतिरागन्गि इतिवाक्यात्तेमाटेनकहे यतःजंसुणमाणस्सकहंसुइयर जखश्माणसे मयणो ॥ समणेणसावयेणविनसाकहाहोकहियवा ॥ इतिवचनात् ॥६॥ मोदतणोशिशुलीलालिंग ॥ अनर्थदंमअएचंग ॥.क विणवचननुजल्पनजेद ॥ धर्मिनेनहिसम्मततेद ॥ ७॥ अर्थ ॥ जे शिशुलीखाल्वालक्रीडा ते मोदतणोकेम्मोदनुंलिंगठे यसी केपी श.

·सामात्रणसो गाथानुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल वारमी. नर्थदंड तेजीवने चंगकेण्मनोहर लागेळे यतः वालिसजणकिलाविहु ॥ मूलंमोहस्स- पदमाउँ ॥ इतिवचनात् हवे ठहोनेद कहे ते कठिणवचन- जे बोलq ते धम्मि- जीवने सम्मतकेण्मान्यनही यतः परुसवयणानियोगो ॥ नसम्मसुधम्मिणंतिव- चनात् एबनेदेकरी वीजो शीलवंतनामानेद संपूर्णथयो ॥ ७ ॥ उद्यमकरेसदासनाय ॥ करणविनयमांसर्वनपाय ॥ अन निनिवेशीरुचिजिनआण ॥ धरपंचगुणएदप्रमाण ॥ ७ ॥ श्रर्थ ॥ दवे गुणवंतनामानावश्रावकनुं त्रीजु लक्षणकहे तेमां यद्यपि औदार्य धर्य गांजीर्य प्रियवोलवू इत्यादिक अनेक गुण तोपण पांचगुणेकरी गुणवंत गीता- र्थकह्या र समायकेजणवा पांचवा पृतनादिकनो उधमकरे २ करणकेण्अनुष्ठान कि- याकरे ३ विनयमांकेण्गुरुयादिक श्रावे अन्युबानादिककरे सदाउजमालथको जेजेवि- नयनाप्रकारले तेते सर्वकरे ४ अननिनिवेशीके कदाग्रहीनहोय श्लोक साधवामां कदाग्रहनकरे ५ रुचिकेण्याकरी श्रद्धा जिनआणण्जैनागमनेविषे होय एपांचगुण धरे तेगुणवंतकहिये ते प्रमाणकेण्मान्यते ॥ ७ ॥ समायेंधारेवैराग ॥ तपनियमादिककरणेराग ॥ विनयप्र युंजेगुणनिधितणो ॥ जेममनवाधेादरघणो॥ ५ ॥ अर्थ ॥ दवे एपांचेनां फलकहेजे. प्रथम सरयकरतां जीवने वैरागवधे तथा श्र- नुष्टानमां सावधानयको जीव तप तथा नियममा उद्यमवंतहोय. जेतपते पारनेदे प्र- सिद्ध अने नियमते साधुने विश्रामण उत्तरपारणालोचकराव्योहोय तेने घृतप्रमुख दानदेवू. यतः पहसंतगिलाणेसुय ॥ श्रागमगाहिसुतहयकयलोए ॥ चत्तरपारणगंमिय ॥ दाणेसुवहुफलंहो ॥ १॥ इति तथा गुरुवंदना चैत्यवंदना पूजा प्रमुखपण ए गुणमां खेवांश्तथा गुणनो निधानजेपुरुपतेनोविनयप्रयुंजेकेण्करें.गुणवंत थावे तेवारे उनोथाय. सामोजाय, मस्तके अंजलीकरे, आसनथापे, गुरुचेवापठी वेसे, सेवाकरे, जायत्यारे वोलावाजाय इत्यादिक विनयकरे तेविनयवंत देखीने तेनाऊपर गुरुनो घणो श्रादरवधे थाम्नायादिकगुरुतेनेापे ॥ ए॥ अनलिनिवेशीअवितरगणे ॥ गीतारथनापीतजेसुणे ॥ सद्दहणायेंसुणवाचाद ॥ समकितनोमोटोनचाह ॥ १० ॥ अर्थ ॥ श्रननिनिवेशीजेहोय तेने शक्तिकेण्यथार्थ माने अनेगीतार्थ जेबोले गीतार्थकदेतेयथार्थजाणे तया गीतार्थपासे सांगले असापूर्वक सांजलवाने वाले उप- 7 ·सामात्रषसो गाथातुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल तेरमी. ԽԱ पर्ड ॥ ए गमुरिगाउंपवाहे ॥ १० पुरस्सरंभागमपवित्ति ॥१॥ ११ दाणाईजेहासत्ति॥ पवत्तणा १२ विहर १३ रन्नाय ॥ १२ मा १५ संवके ॥ १६ परनकामोवनो- गीव ॥ ॥ १७ विसाश्वगिहवासं पालश्सत्तरसपयंनिवकंतु॥ जावगयत्नावसावग ॥ ल- खणमेयंसमासेणं ॥३॥ एसत्तरगुणकह्या तेमां पहेलु लदाणकने श्हां वाचंचल चित्तथी एवं लिपिदोपे घणीप्रतोमां लखामुळे तेथी पूर्वटवाकारें श्छा एवो श्र- र्थकस्योबे पण तेनिर्मूल माटेउवेष्यो अबार्थे धर्मरत्नग्रंथजोश्ने निश्चयकरवोश्नी के स्त्री केवी जेचित्तथी चंचलकेचपल एटले अन्यअन्य पुरुपनी श्वाकरनारी व- लीवाट नरकनी मोटीकेण्मोटीनरकनी वाट एटले नरकेजवानोमार्गले तेखोटीरेके हीणी वाट माटेस्त्रीने एवीजाणीने मूके एगुणधूरेगुणोकेपहेलोसंख्यामांगणो ॥२॥ इंज्यिचपलतुरंगने ॥ जेरूंधेझाननीराशिरे ॥ पासेरे ॥ तेबीजोगुणश्रावकधरेए ॥३॥ अर्थ ॥ हवे इंजिय जे पांच शास्त्रोक्तस्वरूप तयूपजे चपलके शीघ्रगामीपणामाटे पुर्गतिने सन्मुखचालता एहवाजे तुरंगकेण्घोडा तेने जे झानरूप राशिकेण्राशडीयें करीने रूंधेकेरोकीराखे एवीजोगुणते श्रावकपोतापासेधरे ॥ यतः इंदियचवलतुरंगे ॥ मुग्गश्मग्गाणुंडाविरेनिचं ॥ नावियनवस्सरूवो ॥ रुंनश्सन्नाणरस्सीहिं ॥१॥३॥ क्वेशतर्पुकारणघj ॥ जेअर्थप्रसारजजाणे रे॥आणेरे॥तेत्रीजोगुणनिजसंनिधिए॥४॥ अर्थ ॥ जे घणुंकेण्अत्यंत क्लेश-कारण एवोजे अर्थकेण्डव्यं तेने असारजजाणे एत्रीजोगुण निजसंनिधिकेम्पोतानीपासे श्राणेकेण्यावे ॥४॥ जवविझवनामयअने॥ वलीःखरूपीःखदेतो रे॥चेतोरे ॥ एमचोथोगुणअंगीकरेए ॥५॥ अर्थ ॥ जवकेण्जेसंसार तेकवो जे विटंबनामयीले वली जन्म, जरा, मरण, रोग, शोकादिक दुःखरूपी वली जन्मांतरे नरकादिक उःखनोहेतु एम मुःखनीज पर- पराथापे तेचेतोकेण्जाणो एचोथोगुणश्रावकअंगीकारकरे ॥५॥ खीशसुखविषयविषोपमा ॥ एमजाणीनवीवदुइ हेरे ॥ बीहेरे ॥ तेथीपंचमगुणवरयोए ॥ ६ ॥ अर्थ ॥ हवे विषयकेवा जे क्षणिकमात्र सुख तेपण विषोपमाकेकालकूटस-

·ए६
प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो.
रिखाने परिणामे दारुण एवाविषयजाणीने तेने बहुकेण्नत्यंतपणे नवीश्हेकेण्नवांडे
अनेतेविषयने असारजाणे माटे तेथीवीहेकेण्वीतोरहे एपंचमगुणनेवखोयको शोने।
तीवारंनतजेसदा ॥ गुणबछानोसंजागीरे ॥
रागीरे ॥ निरारंनजननोघणुए ॥ ७ ॥
अर्थ ॥ दवे तीवारंजकेघणाप्राणीने पीडाकारीजे खरकर्मादिक व्यापार तेने सदा
तजे कदाचित्करे तोसशोकथकोकरे पण निःशोकथको नकरे तेवकागुणनो संजागी-
केण्नजनारोथाय यद्यपिणचालतेकांश्कवारंज पोतेसशोक थकोकरेने पणरागीतो
निरारंजकेण्यारंजरहितजे जनकेण्लोकतेमुनिराजनोहोयषणोकेण्थत्यंतहोय ॥
मानेसत्तमगुणवरयो॥ जनपाससदृशगृहवासो
रे॥ अभ्यासोरे ।। मोदजितवानोकरेए ॥७॥
अर्थ ॥ हवे सातमो गेहनामा गुणवखानेते सातमो गुणवस्योषको मानेकेण्जा-
णे ते जनकेप्प्राणी घरवासने पाससदृशकेबंधनसरिखो माने जेम पक्षी पासमा
पड्यो उडीनशके अने पोताना श्रात्माने पुःखीमाने एम गृहमातापितादिकसंबंधेदी-
का बेश्नशके पण मुःखमाने अनेतेप्राणी श्रन्यासतो मोहने जीतवानोज करे ॥७॥
अहमदंसणगुणनखो॥ बहुनातेकरेगुरुभक्ति
रे ॥ शक्तिरे ॥ निजसहदणानीफोरवेए ॥ ए॥
अर्थ ॥ श्राठमो दर्शननामा गुणेजयोथको गुरुजेधर्माचार्य जेनाथी समकित पा
म्योतेगुरुनी नक्ति बहुतांतेंकरे भने पोतानी अज्ञानी शक्तिफोरवे एटले एजावजे था.
स्तिक्यानावसहितभने अतिचाररहित दर्शननेधरतो शक्तिप्रजावना तथा वर्णवाद
बुद्धिवंतकरे यतः थचिकनावकवि ॥ पन्नावणावन्नवायमाहि ॥ गुरुजत्तिजुङधीमं ॥
घरेश्श्यदसणं विमलं ॥१॥ए ॥
लोकसन्नादविपरिहरे ॥जाणेगाडरिऊपरवाहो
रे । लादोरे ॥एमनवमागुणनोसंपजेए।।२॥
श्रर्थ ॥ हवे गामरीकप्रवाहनामानवमोन्नेदवखाणेठे लोकसन्नाइकेण्लोकयविचारित
"मणीकतेने परिहरेकेण्त्यजे अने लोकनीचास तेगामरीयाप्रवाहजेवीवे जेम एकगाड-
र चाले उपलक्षणथकी कीडीनो मंकोमानो प्रवाहपण कद्देवोतेजेम
लोकप्रवाहपण तेवो तेमाटे वजे एम नवमागुणनोलाहोनीपजे ॥१॥

·सामात्रणसोगाथातुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल तेरमी. आगमनेंआगलकरे ॥ तेविणकुणमारगसाखीरे ॥ नापीरे ॥ एमकिरियादशमागुणथकीए ॥ ११ ॥ अर्थ ॥ इवेदशमो श्रागमनामानेद वखाणे जेकार्यकरेते आगमने श्रागलकरी- नेकरे एम विचारेजे थागमविना जेपरलोकसाधवानोमार्ग तेनो कोणसाखी एटले वीतरागनाआगममांज एवामार्ग होय नापीकेण्एवं कहीने एरीतनी क्रिया करे एटले एजावजे देववंदन गुरुवंदन प्रत्याख्यान प्रतिक्रमणादिरूपक्रिया जिनागमतथ्य जा- एणीने श्रागमोक्तक्रियाकरे एदेववंदनादिक क्रियानोविस्तारधर्मरत्नमां जोश्लेजो एद- शमागुणथकी क्रियापामे ॥ ११ ॥ आपअवाधाकरे ॥ दानादिकचारशक्तिरे॥ व्यक्तिरे।एमआवेगुणश्यारमोए ॥१२॥ अर्थ ॥ हवे दानादिक यथाशक्तिकरे एअग्यारमोनेदकहेढे आपथवाधायेंकेत पोताने पीमा नउपजेतेम दानादिकचारेकरे जोडव्यपात्रहोय तो देतोयको थाकेज नही अने जोअल्पत्रव्यवानहोय तो अतिउदार न पाय उक्तंच ॥ सानोवियदाणे ॥. सानोवियनोयणे ॥ लाजोवियपरिजावे ॥ लानोवियनिधिकरेसिया इत्यादि एमयोने कालेघण्यापीशके तेमज शील तप ज्ञावनानेविपेपण यथाशक्तिप्रवतें एमव्यक्तिके प्रगटपणेअग्यारमोगुण श्रावकनेयावे ॥ १२ ॥ चिंतामणिसरिखोलही ॥ नविमुग्धदस्योपणलाजे रे॥गाजेरे ॥ निजधर्मेएगुणवारमोए ॥ १३ ॥ अर्थ ॥ इवे विहिकनामावारमोगुणकहेडे चिंतामणिरत्न सरिखो पोतानोधर्म ल- हीकेप्पामीने जे मुग्धकेण्मूर्खलोक तेणे इस्योधको पण नविलाजेकेण्नलाजे एटले धर्मकरणी करतो लाजेनही गाजेरेकेण्उत्सुकहोय हर्षवंतहोय निजधर्मकेम्पोतानाध- मैनेविपे एवारमो गुणजाणवो यद्यपि धर्मरत्नग्रंथमांचिंतामणिरत्नसरिखी क्रियाकर- तोनलाजे एमकवूठे तोश्हांचिंतामणिरत्नसरिखोधर्मको तेमांकांविरुधनधीकेमके क्रियाने धर्मकांजूदांनथी॥ १३ ॥ धननवनादिकनावमां॥जेनविरागीनविशेषी रे॥समपेषीरे ॥ तेविलसेगुणतेरमेए ॥१४॥ अर्थ ॥ हवे तेरमोश्ररक्तछिटनामानेद वखाणेठे शरीरनी स्थिति हेतुले धननवन ।

·ច
प्रकरणरलाकर नाग पहेलो.
शादिशब्दथी स्वजन आहार घर क्षेत्र कलत्र वस्त्र शस्त्र यान वाहन इत्यादिक खेवा.
तेपदार्थमा रहेतोयको पण नविरागी नविहेपीके रागळेपरहितनीपेठे होय एटले
मंदशादरहोय अन्यथारागद्वेपरहिततो उपले गुणगाणे होय ते श्हांकेमघटे अने स-
मपेपीकेमध्यनावनो जोनारो होय जेमाटे जावभावक एमजावे यतः नेयश्वकोश
सयणो॥नसरीरंनेयजोगडवजोगा॥जीवोअन्ननवगगनसबंपिमोत्तूर्णश्त्यादिश्रवि-
नितलोक ऊपरहेपपण नकरे तेश्रावक तेरमागुणने विलसे ॥ १४ ॥
रागद्वेषमध्यस्थनो । समगुणचजदमेनवाधेरे ॥
साधेरे ॥ तेदवगंडीमारगनलोए ॥१५॥
अर्थ ॥ हवे चउदमो मध्यस्यनामागुण खाणे रागळेपमध्यस्थनोके रागद्वेपमा
तणायनही तेमां मध्यस्थपणुंराखे एरागद्वेपमध्यस्थनो समगुणकहियें एटखे एजा
बजे परमार्थ विचारकरे जे मेंमतलीधोतेकेम मूक अथवा अमुक मारो मत खंडेठे तेने
खंढुएवो रागद्वेपनकरे तेप्राणी चौदमाशुपने विपे वाधानपामे एटले समगुणीपीडाय
नही तेप्राणीपोतानो हत्केकदामहगंडीने नखोमार्गसाधे एटखे परने तथा पोताने
हितवांवकथको कदाग्रहमूकी मध्यस्थगीतार्थगुरुने वचने प्रदेशी राजानीपेठे प्रवर्ते
एट्लै तेरमागुणमां धननवनादिकमां मंदादरहोय अनेचौदमागुणमां धर्ममां कदा-
बहमूके सम्यक्शंगीकार करे ॥ १५ ॥
दाणनंगुरतानावतो। गुणपन्नरमेसेवंतोरे ॥
संतोरे ॥ नधनादिसंगतिकरेए ॥ १६ ॥
अर्थ ॥ हवे असंवंधनामापन्नरमो नेदवखाणेठे क्षणभंगुरतानावतोके सर्वप-
दार्थ दाणनंगुरते अनित्यने तन धन स्वजन जीवित अव्यप्रमुख एसर्वअनित्यने एम
विचारतो पन्नरमा गुणने विपे संतोके सजानपुरुषोने सेवंतोकेसेवे नधनादिसंगति
करेकेण्धनप्रमुखनी संगतनकरे एमविचारे यतः विचाऽपयंचउप्पयंच ॥
वतंगी-
धणधन्नंचसवं ॥ सकम्मप्पवीउँअवसोपयाई ॥ परंजवंसुंदरपावगंवा ॥१॥ १६ ॥
जावविरतिसेवेमनें ॥ नोगादिकपरअनुरोधेरे॥
बोधेरे ॥ एमनल्लसेगुणसोलमेंए ॥ १७ ॥
अर्थ ॥ हवे सोलमो परार्थकासोपत्नोगीनामा नेदकदेठे नव जेसंसारनेविषे विर-
तमनयको नोगादिकने सेवे तेपण परधनुरोधेके० परनादाक्षिण्यादिकेंसेवे घोघेरेके०
एवाउदासीनहानेकरी सोलमोगुणनवासपामे ॥ १७ ॥

·एए सामात्रणसोगाथार्नु स्तवन थर्थ सहित-ढाल चौदमी. आजकालएगमिसु ॥ एमवेश्यापरेंनिसनेदोरे ॥ गेदोरे ॥ परमानेगुणसत्तरमए ॥ १७ ॥ अर्थ ॥ हवे सत्तरमो वेश्यानी पेठे घरवासपाले एन्नेदवखाणेठे जेए घरवासवेते श्राज गंमिशुं श्रथवा काले गंमिशुं एम वेश्यानीपेठे निस्नेहीरहे जेमवेश्या निर्धन देखी विचारे जे हवे बाज अथवा काले गडंडं एमविचारे तेम गृहस्थपण आस्थाप्रमुख विना घरमांवसे पणघरने परकरीमाने एसत्तरमगुणे देशविरतिना अनेक नेद माटे नानानिप्रायवंतहोय तेमाटे पुनरुक्तदोषकोई नेदमांनजाणवो ॥ १७ ॥ एगुणटंदेजेनस्खा ॥ तेश्रावककहियेनारे ॥ पावरे ॥ सुजशपूरतुन्नक्तिथीए ॥२॥ अर्थ ॥ एगुणना वृंदकेसमूह तेणेकरी जेनस्यारे ते नावेंकानावधी श्रावककहिये यतः श्यसत्तरसगुणजुत्तो ॥ जिणागमेजावसावगोलणीयो ॥ इति वचनात् ते पावेके पामे सुजशपूरकेनलाजशनो पूरपामे तुफक्तिधीकण्हेवीतराग हेचिदानंदस्वरूपी तारी जतिथकी पामे एटले तारीयाझायें नावश्रावकपणुंपालवू तेतारी नतिजठे ॥१ए ॥ एतेरमीढालमध्ये जावनावकनुं लक्षणकयं ते नावश्रावकजे होय ते अव्य- साधु कहियें अनेजेऽव्यसाधु होयते नाव साधुपणुंपामे तेमाटे हवे जावसाधुनांत- कण चउदमी ढालमां कहे ॥ ॥ ढाल चौदमी॥ तेन्नावसाधुपणुंलहे ॥ जेन्नावश्रावकसार ॥ तेदनांलक्षाणसातवे ॥ सविजाणेदोतुंगुणनंडार ॥ सादेवजीसाचीतादरीवाणी ॥ १ ॥ अर्थ॥ जेसारकेण्प्रधाननावश्रावकपूर्वेकह्या तेनावसाधुपणुंपामे तेनांवली सातलक- ण ते देशानदर्शनचारित्रवीर्य सुखदान लाजजोग उपभोगादिक गुणनाजमार एवा हेपरमेश्वर तमेसर्व जाणोठो केवलज्ञान केवलदर्शनेकरी पट्यव्यनुं नासन यायवे ते माटे हेसाहेवजी तमारी वाणीते साची सत्यवे एटले एनाबजे श्राचार्यपरंपरा तथा जि- तश्राचार तथाप्रकरणादिकमां जेन्नावकह्या तेतमारीजवाणीचे पणकोश्नी कल्पित नथी किरियामारगअनुसारणी ॥ श्रधाप्रवरअविवाद ॥ शजुन्नावे पन्नवणिजाता ॥ किरियामाहोनित्येअप्रमाद ॥ सा ॥२॥ अर्थ ॥ हवे सातलकणकहे सर्व क्रिया प्रत्युपेक्षणादि तेमार्गानुसारणी जे मोक्ष- ·२०० प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. मार्गने अनुजायीचेष्टाहोय तेप्रथमलक्षण तथाधर्मनेविपे श्रमाकेकरवानीश्या प्रवरके प्रधान अविवादके विवादरहित तेवीजुलक्षण अनेपन्नवणिजताकेप्रज्ञापनीयपणुं ए. टले परुपणाकरवी ते जुनाकेन्सरलनावें एटले तेनी परुपणा तेअसदनिनिवेश कदाग्रहेनहोय एत्रीजुंसदण वली क्रियाजे शुजहितधनुष्ठान तेनेविषे निरंतर अन- मादीहोय पणशिथिलनहोय एचोथुखकण ॥ ३ ॥ निजशक्तिसारुकाजनो ॥ आरंजगणअनुराग ॥ आराध नागुरुआणनी॥जेवीलदियेंदोनवजलताग ॥ सा ॥३॥ अर्थ ॥ तथा पोतानी शक्तिप्रमाणे तपसंयमादिक कार्यनो प्रारंजकर पणशक्तिने उलंघी तपस्याप्रमुख नकरे एपांचमुं लक्षण अने गुपयनुरागकण्गुणीनो पक्षपातहोय एडुलक्षण तथा गुरुयाज्ञातुं श्राराध तथा गुरुना श्रादेशे वर्तवं गुरुनीयाणाधीसं. सारसमुज्नो पारलहियेंकेम्पामियें एसातमुं लक्षण ॥३॥ मार्गसमयनीधितितथा ॥ संविझवुधनीनीति ॥ एदोई अनुसारेक्रिया ॥ जेपालेहोतेनलदेनीति ॥ सा ॥४॥ अर्थ ॥ चे ऊपरकडेला सातजेदमाथी मार्गानुसारणी क्रिया नामें प्रथमन्नेवखा. णे मार्गकेण्समयनी स्थिति एटले श्रागमनी मर्यादा तेबागम केने कहियें उक्तंच आगमोह्यापचनमाप्तंदोपदयाछिड़ः ॥ वीतरागोनृतंवाक्यं नब्रूयातसंजवात् आगमनी स्थिति उत्सर्गश्रपवादरूप शुद्ध संयमनो उपाय तेमार्ग कहिये अथवाजे संविबुधनीनीतिकेसविज्ञ जेमोक्षाजिलापी थने धुध तेगीतार्थ हां बहुपदाधिकुं कहिये तेवारे एमकहेचुंजे संविज्ञ बहुगीतार्थनी नीतिकेण्जेयाचरण क्रियारूप तेने पण मार्गकहिये एदोश्कवेयर्थ मार्गनाकह्या तेवामार्गने अनुसारणीजे क्रिया भाग मनी श्रवाधायें संविज्ञ व्यवहाररूप तेमार्गानुसारणी क्रिया कहियें एवी क्रियाजेपावते नीतिक संसारनीवीक नबहेकैकदापि नपामे इतिगाथार्थ इवे संविज्ञ गीतार्थनी नीति एनापदछेदकरियठेथे संविज्ञपदकडं तेथसंविज्ञपणुं टालवामाटेकडं तोतेषणा थसंविज्ञमलीने जेवाचस्योहोय तोपण प्रमाण नथाय यध्यवहारः जंजीयमसोहिकरं। गलपमचसंजयाहि ॥ वहुए हिंविधायरियं ॥ नपमाणंसुद्धचरणाएं ॥१॥ शहांब हुगीतार्थपदमूस्यु तेनुं कारण एजे एकगीतार्थे थाच होय तेकदाचित् अनाजोगें धनवयोधादिककारणे विपरीतपणे याचखं होय तेपण प्रमाण नथाय तेमाटे बहुगी- नार्थपद भूक्युं तोते बहुगीतार्थ जेयाचरेते अवितयहोय हांको प्रश्नकरे जेथागम मार्ग कहेयो तेतोयुक्त पण बहुजनाचरणकहे युक्तनयी केमके घणालोकोये तो ते ..

·सामात्रणसोगाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल चोदमी, १०१ लोकिकमार्ग थाचस्योहोय माटे आगमतेतोप्रमाण पण घणालोकोनुं आचरण प्रमाण नही वली श्रागमते ज्येष्ठठे अने बहुजनवाचरणते अनुज्येष्ठ श्रने लौकिकमां पण ज्येष्ठनेमूकी अनुज्येष्ठतुं पूजन युक्तनी तेमज आगमतो केवलीपण अप्रमाण नकरे यतः अहोसुवउत्तो ॥ सुअनाणीजशविगिएहश्यसुरू ॥ संकेवलि विचुंजई ॥ अपमा- णंसुअंजवेश्हर ॥१॥ तथा श्रागमठतां जोधाचरणा प्रमाणकरियेंतो श्रागमनील- घुता थाय हवे गुरुउत्तर कहे जे संविझगीतार्थठे तेश्रागमनी अपेक्षाविना श्राचरे- जनही तेशुंथाचरे नही तथा\आचरे तेकदेठे यतः दोसाजेण निरुजांति ॥जेणखिजां- तिपुवकम्मा ॥ सोसोमुरकोवा ॥ रोगाववासुसमणंच ॥ १॥ श्यादिक आगमव- 'चनसंजारी अन्य क्षेत्र काल नाव पुरुषादिकनचितजोर संयमने वृद्धिकारीज आचरे तेवीजासं विज्ञगीतार्थ पणअंगीकारकरे तेमार्गकहियें श्रने चीजा बहुलोके श्राच तेतो असं विज्ञ गीतार्थसादे अप्रमाण वलीयाचरणा प्रमाणकरतां आगमतो अ- त्यंत प्रतिष्ठा पामे श्रीगणांगसूत्रमा पांचप्रकारना व्यवहार प्ररूप्याठे उक्तंच पंचविहे ववहारे पन्नते तंजहा आगमववहारे सुयववहारे पाणाववहारे धारणाववहारे ववदारे श्हां जितने श्राचरणा तेएकजश्रर्थठे तेमादेयाचरणा न आगममान्युं तो आगमअविरोध जेयाचरणा तेप्रमाणजठे ॥४॥ SN959 सूत्रेनएयुंपणअन्यथा ॥ जुजबहुगुणजाण ॥ संविज्ञा बुधेआचघु ॥ कांदिसेदोकालादिप्रमाण ॥ सा ॥ ५ अर्थ ॥ वली एज वातकहेठे सूत्रेनण्युकेल्यागमनेविपे कमुळे तोपण अन्याय हेरफेरकरीने बहुगुणजाणकेण्तेमां घणोगुणजाणीने संविझगीतार्थलोके जे आचरण कलुं तेवी केटलीकवातो दीसेडे पणतेशुंजाणी थाचखं तेकहेजे कालादि प्रमाणके पुःखमादिकालप्रमुखनुं प्रमाण विचारीने आचस्खु ॥५॥ कल्पनुंधरवूझोलिका ॥ नाजनेदवरकदान ॥ तिथिप- जूसणनीपालटी। नोजनविधिहोइत्यादिप्रमाण ॥ सा० ॥६॥ अर्थ ॥ वली,तेज देखाडेठे कटपर्नुधरवुकेपूर्वैकल्पजेकपमोतेकारणे उढता तथा गोचरीप्रमुखनेविपे वालीने खंधेमूकी चालता एआगमनो श्राचारहतो अने हवेतो गोचरीप्रमुखनेविपे पांगरीनेजावु तथा चोलपट्टप्रमुख पणसमजवा पूर्वे कुणीराखता हमणाकंदोरे राखिययें तथापूर्वेकोलिकाकेकोली मुठीयेंकाली ग्रंथी कुणीये ढुंकमी वांधता अने हमणां हाथमां कालियेंयें उपलदाणथी उपग्रहिक कटासणुं संथारी दंगासणादिकलेवां तथा तरपणीप्रमुखनेविषे दोरादेवा एम सीकी दोरानी कोलीना आ- AVAN LIBRA ·१०५ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. धारविशेष इत्यादिक वनी पात्रेवेपदेवा तथा पजसणनी तिथिजे पांचम तेनीचोथकरी उपलक्षणधी चोमासांपुनमनांटाली चजदशनांकस्यां तथा जोजन विधिप्रमुख शास्त्रो- क्तविनापण आचरितप्रमाण जोजन विधिते मांगलीयेंवेस वेंचीदेवुश्त्यादिक तथा चव्यवहारलाष्ये ॥ सबपरिणाठकाय ॥ संयमोपिमउत्तरक्षाए॥रुकेवसहेगीवे ॥जोहे. साहीयपुस्करिणी ॥ १॥ एनोलेशथी अर्थकरे ये जेपूर्वं शास्त्रपरिझाअध्ययन सूत्रार्थ जणे के साधुने उठामणकरताहता अने हमणां दशकालिक चोथुअध्ययन जणेथके उगवणाथाय तथा पूर्व पिंपणाध्ययनजण्यापठी उतराध्ययन जणावता हमणांव- गरजणेपण जणावियेठेय तिहादृष्टांतकहे। पूर्वेकल्पवृक्षहता हमणा आंबाप्रमुखें का- मचालेठे पूर्व अतुल्यबलधवल वृषजहता हमणां धुसरेंज कामचाले पूर्व गोपजे कर पणी तेचक्रवर्तिने तेजदिवसे धान्य नीपजावीदेताहता आजतेविनापणकामचाखेडे तथापूर्वं सहस्रयोधीहता हमणा श्रदपपराक्रमीसुनटोथी पणशत्रूनोपराजयकरी राज्य पालेठे तेम साधुदमणां जितव्यवहारेपण संयमपाले तथा पटमासनुं प्रायश्चित्तहोय तेने हमणां पांच उपवासकह्याने तथापूर्वैमहोटी पुष्करणीउहती इमणां नानी तेथी कामचाबेठे इत्यादिकदृष्टांते जितव्यवहारपण जाणवो अथवा किंबहुना जसबहान ॥ सुत्ते पडिसिहंतेयजीयववहे । उत्सवं पिपमाणं ।। चारित्तधपाएनणियंच ॥१॥ श्रवर्स- विकणकजं॥ जंकिंचिसमायरंतिगीयहा ॥ थोवायराहबहुगुणं ॥सवेसितंपमाणंतु ॥२॥ इत्यादिक जेम थार्यरक्षितजीयें आचमु तेर्वलिकापुष्पमित्रजीये अंगीकारकऱ्या मज सुविहीते जेयाचघु ते सर्वकबूलकरे ॥ ६ ॥ व्यवहारपांचेन्नाषीया ॥ अनुक्रमेंजेदप्रधान ॥ आजतो तेमांजीत ॥ तेतजियेदोकेमविगरनिदान ॥ सा ॥ ७ ॥ अर्थ ॥तेमाटेज कहे जे पांचव्यवहार कह्या तथा अनुक्रमें जे प्रधानहोय ते श्रा. दरवो यमुक्तं कत्तिविहेणंचंतेववहारेपपत्ते गोयमा पंचविहे ववहारेपन्नते तंजदा श्रागमे सुए प्राणाधारणाजीए जहासेतवयागमेसिया थागमेणंववहारंपवेजाणोय. सेतस्थागमेसिया जहासेतठसुएसिया सुम्यवहारंपवेजा २ णोयसेतठसुएसिया जहासेतघयाणासिया श्राणाएवबदारंपडवेझा ३ णोयसेतवथाणासिया जहासेतय. धारणासिया धारणाएववहारंपवेडा जोयसेतधारणा सिया जहासेतमजीपसिया जीएण्यवदारंपवेडा ५ श्चेतेहिंपचहिंवपदारंपवेळा तं श्रागमेणंसुपणं थाणाप धारणागजीगणं जहाजहासेवागमेमुएयाणाधारणाजीएतदातहाययदारंपवेला सैकिं मानंतेयागमवलियासमणानिग्गंगाश्यपंचविहंवयदारं जदाजदाजहिंजहितहातहा tte - ·सामात्रणसोगाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल चोदमी. २०३ तहिंतहिं श्रण सितोक्स्सयंसमंववहारमाणे णिग्गंथे आणाए आराहएजवर इतिजग- वतिसूत्रेशतकाम्मे उद्देशेअाठमेकयुठे आजतो तेपांचव्यवहारमा जितव्यवहारमु- ख्यठे जितव्यवहारेज कामचाले तेजितव्यवहार विगरनिदानकेकोश्पणकारणवि- नाकेमत्यजियें एटले जितव्यवहार जेआचार्येबांध्यो तेप्रमाण ॥ ७॥ श्रावकममत्वअशुभवली ॥ उपकरणवसतिआदार ॥ सुखशी- खजेजनआचरे ॥ नविधरियेंहोतेचित्तलगार ॥सा ॥ ७ ॥ अर्थ ॥ हवेएवीथाचरणातेथप्रमाणठे केमके सिद्धांतमां नाकही जे श्रावक ममत्वनकरदुं यतः गामेवा कुलेवा नगरेवा देशेवा ममत्वनावनकरेचिकुजा इत्यादि श्रावक- ममत्वकरे तेथप्रमाणचे तथा अशुझमान उपगरण वसति थाहारप्रमुख खेवानी यागममां नाकही अने जो लीयेतो तेश्राचार अप्रमाणठे यतः भागमे पिं- डसिऊंचवळच । चञ्चंपायमेवय ॥अकप्पियनशविजापडिगाइजाकप्पियं ॥१॥ इति उपलक्षणधी वस्त्रपात्रादिकपण एमजाणवांमाटे सुखशील लोके जेयाचमु एटले पो- ताना शरीरनी शोजानेयर्थे जेयाचखा तेश्रप्रमाण बाकी मुर्जिदादिक कारणे तो कांश अशुभ लीये तोपण निर्दोपत्रे यतः पिंडनियुक्तौ ॥ एसोआहारविहि ॥ जहनणी उसबजावदंसीही ॥ धम्मावस्तगजोगा ॥ जेणनहायतितंकुजा ॥१॥ तथा कारणपडिसे वापुण ॥जावेत्रणासेवणत्तिवता॥श्राणाशतिश्नावे॥सोसुकोमुखहेजति ॥श्त्यादि वलीजववाश्सूत्रे शुद्धसणीए एवा अचियह मुनियेंकख्या तेथी जाणियेठेयजे पूर्व श्र- शुद्धपणकोश्क कारणे लेतादीसेडे एथपवादतो प्रमाण पणसुखशीललोकेजे याचऱ्या ते चित्तमा लगार पणनधरियें एटलेए नाव जे कुप्पसहआचार्यलगें तो चारित्र सिद्धां- तमा सांजलियेंये अनेजो मार्गानुसारी क्रिया कहि तेरीतेयत्नकरताहोयतेनेचारित्री- या न मानियें तो एथी वीजा चारित्रीया तोदेखातानथी तेवारे चारित्रविछेदगयो एम ठेलु तोतेचारित्रविना तीर्थपण विछेदगयु एमठेलु एम करतांतो आगम विरुक थायठे यतः व्यवहारलाष्ये जोजणश्न बिधम्मो । नयसामाश्यं नवयवयाई॥ सोस- मणसंघवतो ॥ कायवोसमणसंघेण ॥१॥ इत्या दिवचने तोमार्गानुसारीक्रियानो कर- नार तेनावसाधुळे एम ठलुं एप्रथम क्रियानामानेदथयो ॥७॥ विधिसेवनाअवितृप्तिशुन्न ॥ देशनाखलितविशुदि ॥ श्रा धर्मश्वाघणी ॥ चनन्नेदेंदोएमजाणेसुवुदि ॥ सा ॥ ए॥ थर्थ ॥ हवे वीजुलिंग अझाप्रवरनामाकहे तेना नेदचारले तेकडे १ विधिसे- बना २ अवितृप्तिकेण्अतृप्ति ३ शुजदेशनाकेण्शुमदेशना ४ खलित परिशुद्धिनामा , ·+ २४ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. चोथुलिंग ते श्रद्धाप्रवरनोश्रर्थकदेठे अक्षाकेश धर्मनीचा घणीके अत्यंतहोय पण वालकने रत्नग्रहवानी अनितापानी पेठे सामान्यपणे विपयप्रतिनास मात्रनहोयते एम ऊपरकहेला चारजेदेएलिंगहोय ते सुबुद्धिकेण्युजिवंतहोय तेजाणे ॥ ए॥ दृढरागशुजनोज्यमां ॥ जेमसेवतायेंविरु॥ आपदा मारसजाणने ॥ तेममुनीनेहोचरणेतेशुधि ॥ सा ॥२॥ अर्थ ॥ हवे एअशाप्रवरनाचारनेदमा प्रथम विधिसेवनानामेनेदशोलखावेठेजे श- क्तिवंतहोयतेश्रझावंतयको विधिप्रधानशक्तिवंतप्रत्युपेक्षणादिक क्रियाकरे धने जे शक्तिरहित होयते अव्य देन काल तथा नावेकरी जो तादृशक्रियाकरी न शके तो पए प्रतिबंध ते विधिअनुष्ठाननेविपेज होय यतः विहिसारंचियसेव॥ सझाबूसत्तिम थाहाणं ॥ दवाश्दोस निहजेधि ॥ पकवायंवहश्तंमि ॥१॥ इहां कोपुजे शक्ति रहितजे होय तेअनुष्ठान न करे अनेविधिअनुष्ठानमा पक्षपातिकमहोय तेनेअन्वयस- हित गायानाअर्थथीकहे जेमकोश्क पुरुषहोय तेजुकाल अथवादरिअपणुंपाम्यो तो तेपुरुप गवार अरणीपत्र तथावृदनीठालप्रमुखखाश्ने दिवसव्यतिक्रमे पणतेवा जो जनमां लपटायनही केमके पोते उत्तम थाहारनो खादजाणेठे तेथी तेनोराग तो उत्तमनोजनमाज होय जे उत्तमजोजन क्यारे मनशे तेमलेतो वावरियें एवो अत्य- तरागहोय हवे अदरार्थ कहेठे जे शुजनोज्यमां दृढराग तथा रसनो जाणते के म जे पूर्वेषटरस वावस्याने तेखादनो जाप तेमापदामांकेण्डकासादिक थापदामा विरुङसेवतो एटले कुधान्य खातोधको पण तेनोराग सुधान्यमां होय एदृष्टांते मुनि- नेपण चारित्रनी शुद्धि जाणवी एटले यद्यपिझव्यक्षेत्रादिक कारणपामीने विरुक सेवे तोपण शुरुचारित्रनो रसीठे तेथी जावचारित्रने उलंगेनहीतेनेजावयी चारित्री- याज संगमाचार्यनी पेठे कहिये इत्यादिक वढुवक्तव्यताके इतिप्रथमजेदः ॥ १० ॥ जेमवृत्तिजगपामेनही । धनहीनलेतोरत्न ॥ तपविनय वेयावचप्रमुख ॥ तेमकरतोदोमुनिवरबहुयत्न ॥ १२ ॥ श्रर्थ ॥ हवे अतृतिनामा वीजं लक्षणकहे जेम धनहीनकेण्दरिजीहोय तेने र ननो ढगलोमल्यो तेवारें तेरत्नलेता जगतमां तृप्तिके संतोषपामेज नहीं तेम मुनिपण तप विनय वेयावच्च तथा प्रमुखशब्दें शानचा रिन तेहने विपे घणोयनकरे यत्नकरतो थाकेजनही तृप्तिपामेजनहीं तेमा तपकरतांथकांतो निर्जराथाय तथाशासनदीपे प्रसि तथा विनयनो अधिकार जचराध्ययनना पहेलायध्ययनथी जाणवो अने 'वेयावयपण निर्डराने अर्थे अनेकप्रकारनुकरे तेप्रश्नव्याकरणसूत्रथी जोजो तथा शा.

·सामात्रणसो गाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल चौदमी. २०५ नजणतांपण नवनवोवैरागउपजे यतःजहजहसुयमवगाह॥अश्सयरसपसरंसंजुयमउ- वं ॥ तहतहपल्लाश्मुणी ॥नवनवसंवेगसझाइ ॥१॥ इत्यादि तथा चारित्रमापण विशुरू विशुरूतर संयमस्थानक पामवानेसर्वअनुष्ठानकरे उत्तरोत्तरसंयमकंमकथारोहतां अ- प्रमादपणे केवल ज्ञाननालाल नणीथायज यतःजोगेजोगेजिणसासणं मि॥पुस्करकयाप- उति ॥ इकिकंमिश्रणंता ॥ वटुताकेवलीजाया ॥२॥ श्यादिवीजोनेदकह्यो ॥११॥ गुरुनीअनुझालेश्ने । जाणतोपात्रकुपात्र ॥ तेमदेश- नाशुझिदिए । जेमदीपेहोनिजसंयमगात्र ॥सा॥१॥ श्रर्थ ॥ हवे शुद्धदेशनानामा त्रीजुलदाण कहेठे गुरुनी अनुशाके याझाले ते- मज शुद्धिदेशनाथापे तेपण पात्रकुपात्रने जाणतोयको जेमसंयमरूप गात्रकेशरीर ते दीपेकेण्शोने निजकेम्पोतानुं संयमरूपगात्र शोनेश्त्यक्षरार्थ एटले एनावजे स- रुपासेधी सिद्धांतनो सारजाणी गीतार्थथयोहोय तोपण गुरुनी आझालेश्ने पण पो- तानीमेलेनही पोतेधन्यथको मध्यस्थपणे समूतदेशनाापे पणपात्रकुपात्र लखीने दे- शनाआपे तेपात्रना त्रणनेदरे १ वाल र मध्यम ३वुक यतः वालःपश्यतिलिंगं ॥मध्य- मबुद्धिर्विचारयेत्वृत्तं ॥ श्रागमतत्वंतुवुझः ॥ परीक्षतेसर्वयत्तेन ॥१॥इत्यादिक तेनीदे- शनानीविधि वीजायोमशकथकी जाणवी श्हां विस्तारथाय माटे नथी लखता तेमाटे जेपात्रने जेमपगारथाय तेमतेपात्रने देशनाथापे अन्यथा संसारवधारे इत्यादिक त्रीजुंलक्षण एत्रीजालक्षणमां पात्रापात्र विचार प्रमुखनी चर्चाचणी तेधर्मरत्नग्रंथथी जोजो जेम पोतानुसंयमगात्रशोने ॥ १५ ॥ जेकदाचितलागेवते ॥ अतिचारपंककलंक ॥ आलोयणें तेशोधतां॥ मुनिधरेहोश्रक्षानिःशंक ॥ सा० ॥ १३ ॥ अर्थ ॥ हवे खलितपरिशुद्धिनामा चोथुखहण कहे ते जे कदाचित व्रतपालतां थका कोअतिचाररूप पंकके कचरो तपकलंक जो व्रतने विपे अनाजोगे करी अतिचारलागे ते पण १ प्रमाद २ दर्प ३ कटप एत्रण रीते लागे अने चोथो आकु- हियेतोप्रायेंचारित्रीयाने संनवेजनही तेश्राकुहिप्रमुखनुं स्वरूपकडे यतः थानदिया नविच्चा ॥दप्पोपुणहोश्वग्गणा ॥ विगहापमा ॥ कप्पोपुणकारणेकरणं ॥१॥ ज- पलक्षणथी अनेकप्रकारनी प्रतिसेवाठे तेसर्वएमांसमाय तेप्रायश्चित्तादिकलेश्ने शु- कथाय एरीते करतोमुनिराज निःशंकपणेबसाधारे एचोयोनेदथयो ॥ १३ ॥ श्र-हाथकीजेसर्वलहे ॥गंभीरआगमन्नाव ॥ गुरुवचनेपन्न वणिजते॥आराधकदोहोवेसरलस्वन्नाव ॥ सा० ॥१४॥ १४ ·१०६ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. अर्थ ॥ हवे वीजालदाणनो उपसंहारकरतांत्रीजुलक्षण कदेठे श्राखीगाथानोश्रर्थ नेलोल खियेथे १ विधि र उद्यम ३ जय ४ वर्णव ५ उत्सर्ग ६ अपवाद । तञ्जय इत्यादिक श्रागमना जेगनीरजावले तेश्रद्धाथकी सर्व जाणे जोएसर्वनाव नजाणतो जमालीनीपेठेमिथ्यात्वी थजाय एवीजालक्षणनो उपसंहारथयो हवे त्रीजुलदणक- हेठे जेएवा नावनाजाणहोय तेगुरुनेवचने पन्नवणिजाकेप्रज्ञापनीय एटले परुपवा योग्य पदार्थनो सरलस्वनावे उपदेश करतोथको थाराधकहोय एत्रीजुलक्षण ॥१४ ।। षटकायघातप्रमत्तने । पमिलेदणादिकयोग ॥ जाणीप्रमादी नविहोए ॥ किरियामांदोमुनिशुन्नसंयोग ॥ सा ॥ १५ ॥ अर्थ ॥ हवे क्रियाने विपेअप्रमादनामा चोथुलक्षणकहे प्रमत्तकेप्रमाद ने पनि लेदणादिकयोगवंतनेपृथिव्यादिक उकायनो घातथायठे एटलेएजावजे उपायोगविना प्रमादीयको पमिलेदणादिककरतो बकायनो विराधकथाय अनेउपयोगकरेती श्रारा: धकथाय यतः पमिलेहणकुणंतो॥ मिहोकहंकुपजणवयकवा ।। देश्यपञ्चरकाणं आवाए- सयपडीधश्वा ॥ १॥ पुढवीश्राजक्काए ॥ तेजवाजवणस्सश्तसाणं ॥ पमिलेहणापमत्तो॥ उन्हं पिविराहजहोश ॥२॥ पुढवीनाटकाए ॥ तेऊवाजवणसश्तस्साणं ॥ पमिलेहणा श्रात्तो। उन्हं पियाराहहो ॥३॥श्त्युत्तराध्ययनना व्वीसमेंअध्ययने. माटे एवंजाणी पमिलेहणादिकयोगमांप्रमादी नहोय प्रमादकरतां जैन दिदावंत पण श्रार्यमंगुनी पेठे संसारनमे भाटे क्रियामां मुनिराजतेशुनसंयोगकेण्चलायोगवंत होय नसी क्रियानो सं- योगकरे श्रागममा अनेकप्रकारनी क्रियाकदीवे तेसर्वजलीरीतेकरे एचोथुलिंग ॥१५॥ जेमगुरुआर्यमहागिरी ॥ तेमनजमेवलवंत ॥ वलअविषय नवीनजमें ॥ शिवनूतिदोजेमगुरुहीलंत ॥सा० ॥ १६ ॥ अर्थ ॥ हवे शक्तियनुष्ठाननाम नामा पांचभुलक्षणकहेतेजेम गुरुत्रीथार्यमहागिरि जीये उद्यमकस्यो तेमवलवंतथको उजमेके जमालथाय एटले एलावजे संघयणी धृतिप्रमाणे निरवादीशके तेक्रियानेजसुसाधुप्रारंने पणप्रतिज्ञानंगथाय तेर्बुप्रारंजेन- ही वलयविषयकेजे क्रियामांपोतानुं चलनचासे तेमांउद्यमनकर थने करतोजसटीखो. टयावे यतः सोहुतवोकाययो॥णमणोमंगुलनचिते॥ जेणनईदियहाणी ॥जेणयजो- गानहायति ॥ १॥ इति जेमशिवजूतिय शक्तिउलंघनकरी गुरुवचन लोपीने गुरुनी । तेरीतेउत्तमसाधुनकरे हांथार्यमहागिरी तथा शिवजूतिनो अधि- धर्मरलग्रंथमांसस्यो तेथीजाणवो ॥ १६ ॥ .

·.१०० सामात्रणसोगाथार्नु स्तवन श्रर्थ सहित-ढाल चौदमी. गुणवंतनीसंगतिकरे ॥ चित्तधरतगुणअनुराग ॥ गुणलेश पणपरनुंयुणे ॥ निजदेखेहोअवगुणवडनाग सा॥ १७ ॥ अर्थ ॥ हवे ठहुंगुणानुरागनामा नावसाधुनुं लिंग कहे जे एवा चारित्रीयाहोय तेगुणवंतनीज संगतकरे अने पोताना चित्तनेविपे गुणनोज अनुरागकेरागधरे यतः वयसमणधम्मसंयम ॥वेयावञ्चनयुत्ती ॥ नाणातियंतव ॥ कोहाइनिग्गदाचरणमेयं ॥ १॥ एचरण सित्तरीकदी तथा पिंमविसोहिसमय ॥ नावणपमिमादिय निरोहो ॥ पमिलेहणागुत्ति ॥ अजिग्गहाचेवकरणंतु ॥२॥ एकरणसित्तरी इत्यादिक गुणनोराग धरे अने श्रीकृष्ले जेम कालाकुतराना दांतवखाण्या तेनीपेठे वीजामा गुणनो लेश होय तेपण स्तवे तथानिजकेम्पोतानाश्रवण देखे वमनागकेम्मोहोटा नागनोधणी जेमवेश्रावककालादेहरामां पेग तेम पोताना अवगुणदेखे ॥ १७ ॥ गुरुचरणसेवारत्तदो॥आराधतोगुरुआण ॥ आचार सर्वनामूलगुरु ॥ तेजाणेहोचतुरसुजाण ॥ सा० ॥ १७ ॥ अर्थ ॥ हवेगुरुश्राणाधाराधननामा सातमुलदाणकहे। श्हांकोइपुढेजे जावसाधु- नांलिंग शास्त्रांतरमांतोकह्यांठे यतःमग्गाणुंसारीसहो॥पन्नवणिजोकिरियावरोचेव ॥ गुणरागी सकारंज ॥संगलतहयचारित्ती ॥ १॥ एरीते गुणकह्याने तोतमे सातमोगुण क्याथी कहोठो तेनेउत्तरकदेठेजे चौदसेंचुमालीस प्रकरणरूप प्रसादनेविपे सूत्रधा- रसरिखा श्रीहरिजप्रसूरि तेणेउपदेशपदनामा ग्रंथनेविपे सातमुंलिंगपणकझुंडे तथा चतत्सूत्रं एयंचविलकणं । मिमस्सनिसेसमेवधन्नस्स ॥ गुरुतहगुरुवाणासं ॥ पाड- पंचगमामिहलिंग ॥ इत्यलं विस्तरेण मादे सातकहियेये हवेसातमालवणर्नु खरूप कदेठे गुरुजेठबीसपत्रीसीगुणे विराजमान तेनाचरणनी सेवाने विपे रक्तहोय तथा गु- रुयादिकनी श्राझाश्राराधतोथको वलीते साधुएम जाणेजे सर्वश्राचारनुं मूलतेगुरुठे गुरुश्रीसर्व प्रगटथाय तेचतुरसुजाण एमजाणे एसातमोगुणको ॥ १७ ॥ एसातगुणलक्षणवस्यो । जेन्नावसाधुउदार ॥ तेवरेसुख- जशसंपदा ॥ तुजचरणेदोजशन्नक्तिअपार ॥ सा ॥ २ ॥ अर्थ ॥ एसातलदणनेगुणेकरीबस्योयको एवोजेनावसाधु उदारकेम्प्रधान ते सुख- जशनी संपदानेवरेकेण्पामे एटले उत्कृष्टजे मोक्षसुखतेनेतो तेवरेजेहेसर्वज्ञ केवलका- ननास्कर तमारा चरणने विपे जशकेण्जेने अपारनक्तिहोय तेवरे ॥१ए । एढालमां प्रथमयीमामीने जेटली वात टयामां लखीने तेसर्वधर्मरत्नसूत्रवृत्तिथीलखी पण तेयं. - ·{០០ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. यमा विस्तारघणोठे तेजोखेजो एचजदमी ढालमा साधुनां लक्षण कह्यां तेलदाण कहेतां मुनिराजऊपर बहुमाननपर्नु तेवहुमानना इपेंकरी पन्नरमी ढालमध्ये साधुना गुण वर्णन करे एसंबंधेपन्नरमीढालकदेवे ॥ ॥ ढाल पन्नरमी॥ ॥श्राजमारे एकादशीरे, नणदलमौनकरीमुखरहीयें ॥ एदेशी॥ धन्यतेमुनिवरारे ॥ जेचालेसमन्नावें ॥ नवसायर लीलाएनतरे ॥ संयमकिरियानावें ॥धन्य० ॥२॥ अर्थ ॥ जे मुनिमांप्रधानसरिना समजावे चालनारा रागळेपरहितपणेविचरे ते मु. निराजनेधन्यठे तेमुनिसंयम जेचारित्र तेनी जेक्रियातद्रूप नावेंकेग्नावायेंकरीने जव- सायरके०संसारसमुनो लीलायेंके सेहेजमां पारउतरे ॥१॥ नोगपंकतजीऊपरवेग ॥ पंकजपरेंजेन्यारा ॥ सिंहपरें निजविक्रमशूरा ॥ त्रिजुवनजनाधारा ॥ धन्य० ॥॥ अर्थ ॥ चोग जेपंचेंडीना विषय तपजे पंककेपकचरो तेतजीने कपरवेवाकेन्व- लगारह्या अने पंकजकपकमलनीपेचे जैन्धारावे एटलेकमल तेकचराश्री अपनो श्रने कचराथी न्यारोरहे तेम मुनिराजपण जोगरूप कचरामांजपना थने तेनोगवांमीने अलगा रह्या इतिनावः वली सिंहनीपेठे पोतानो विक्रमकेम्पराक्रम फोरववाने शूर- चीर वलीस्वर्ग मृत्युने पातालरूप जेत्रणजुवननालोकने श्राधाररूपठे ॥२॥ ज्ञानवंतज्ञानीसुंमलता ॥ तनमनवचनेसाचा ॥ व्यन्ना वसुधाजेन्नापे । साची जिननीवाचा ॥धन्य० ॥ ३॥ अर्थ ॥ हवे स्याहादशैली देखामतांथकां मुनिराजनुं वर्णनकरेठे पोतेझानवंतठे तथा ज्ञानीपुरुपसाये मलीरहेठे पणखेदधरतानबी वली तनके काया अने मन तथा वचनेकरीसाचावे पण जूठीप्रवृत्तिनश्री वली जेमुनिअव्ययी तथा जावधी सूधाना- पेके०सत्यवोले एटले अव्यते पनव्या दिक श्रने जावते तेनापर्याय श्रथवा अव्यर्थी वाद्यवस्तु अने नावधी थन्यंतरवस्तु तेसत्यकहे त्याटिक अनेकप्रकारेते जिनेश्वरनी पाणीकहिये तेनेसाचीकहे पटले शुरू परुपकहोय इतिनावः ॥ ३ ॥ मूलउत्तरगुणसंग्रदकरता ॥ त्यजतानियादोपो।। पग पगतदूपणपरिदरता ॥ करतासंयमपोपो॥ धन्य० ॥४॥ थर्थ ॥ मूलगुणजे पंचमहाग्रतादिक थने उत्तरगुणमिविशुख्यादिक तेनो संग्रह

·-
सामात्रणसो गाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल पन्नरमी. १०ए
करताकेराखता वली जिदा जेगोचरी तेना वैतालीसदोप तेने त्यजताकेण्गमता प-
गंपगकेण्क्षणेक्षणे वतनां पणजे अतिचार तेने परिहरताथका एरीते संयमने पो.
पेकेण्पुष्टकरतारदे ॥४॥
मोदप्रतेंहणतानितआगम ॥ नणतासदगुरुपासें ॥ दूषम
कालेंपणगुणवंता ॥ वरतेशुभअभ्यासें ॥ धन्य० ॥५॥
अर्थ ॥ तथा शुजअध्यवसायेंकरी मोहरूप शत्रूने हणतातथा नितके निरंतर आ-
गमके सिद्धांतने सद्गुरु पासेथीनणता एवाविषमकाले पंचमझारेपण गुणवंता पुरुषले
ते रुडेअभ्यासेवतेंठे एटले पूर्वार्डमांज्ञानकडं अनेपश्चिमामांक्रियाकही ॥५॥
व्हुगुणग'नवअमवी ॥ जलंधणजेणेलहिलं ॥ तससो-
नागसकलमुखएके । केमकरिजाएकदिनं ॥धन्य० ॥६॥
अर्थ ॥ प्रमत्तनामा बईगुणवाणुं ते केव॒ते जे जवअभवी उलंघणके संसाररूपश्रट-
वीनो पारपमामनारंवे ते जेणे लहिलंकेजेपुरुषेपाम्युं यतः नवाटवीलंघनतुल्यमेतत् ।
प्रमत्तनामक्रिययासमेत ॥ गुणगुणस्थानमसंख्यवृठ्या प्रमादहानैः प्रवरंप्रनाया ॥१॥
तेमुनिराजनुं समस्तसौनाग्य तेएकमुखे शीरीते कझुंजाय ॥६॥
गुणगणानीपरिणतिजेहनी ॥ नवीपेनवजंजाले ॥रदे
शेलमीढांकीराखी ॥ केतोकालपरालें ॥ धन्य० ॥७॥
अर्थ ॥जेपुरुपने गुणगणानी परिणतिथयीहोय एटलेगुणगणुंपरणम्युंहोय तेनी प-
रिणति नवजंजालेकेण्संसारविटंबनामांतीपेनहीकेण्ठानीरहेनही तेपुरुष संसारमा र-
ह्योथको पण उदासीनज देखाय केनीपेठे जेमशेलमीने पराले करीढांकीराखी होय ते
केटलोकालरदे श्रागलजातां अंकुराफूटे त्यारे प्रगटथाय पण गनीनरहे ॥७॥
तेहवागुणधरवाणधीरा ॥जोपणसूधुंनापी ॥ जिनशा-
सनशोनावेतेपण ॥ सुधासंवेगपाखी॥ धन्य० ॥७॥
अर्थ ॥ तेमुनिराजना पूर्वोक्तगुण धरवाने जेणधीराकेण्असमर्थहोय एटले एहवा
गुणजेसाधुधरीशकेनही तोपणजे सूधुंजापीकेण्शुरूपरुपकहोय अनेदेशना प्रमुखगुणे
करीने जिनशासनने शोजावे तेनेपण सुधाकेशुद्धसंवेगपतीकहिये यतः संविग्गप-
स्कियाणं ॥ लरकणमेयंसमासनणियं ॥ सन्नचरणकरणावि जेणकम्मविसोहंति ॥१॥
सुरसुसाहुधम्मं ॥कहेशनिंदश्यनिययमायारं ॥सुतवस्सियाण पुरजे॥ होसबोमरा-
पि ॥२॥ इत्युपदेशमालायां ॥ ७ ॥

·११०
।
प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो.
सद्हणाअनुमोदनकारण ॥ गुणथीसंयमकिरिया ॥ व्यव-
हारेरदियातेफरसे ॥ जेनिश्चयनयदरिया ॥ धन्य० ॥ ए॥
अर्थ ॥ सद्दहणातत्वश्रका अनुमोदनके गुणवंतनी प्रशंसाकरवी तथा कारणके
मोदसायनांसाधन इत्यादिक गुणोकेपूर्वोक्त गुणेकरीने जे व्यवहार मागैरह्या ए.
वाजेपुरुष तेणे फरसेकेण्संयम क्रिया फरसीज एमजाणवू केमकेते निश्चय नयरूपम-
तना समुज्जे यतःसद्दहणाजाणणा।। मोयणकारणगुणापरेशिंजे ॥णिव्यवहारविज॥
तेसिकिरियालवेनावा ॥१॥तिसंमतिवृत्तौ ॥ ए॥
कुकरकारयकीपणअधिका ॥ ज्ञानगुणेईमतेहो ॥ धर्मदा
सगणीवचनेलहियें ॥ जेदनेप्रवचननेहो ॥ धन्य० ॥१०॥
अर्थ । कुःकरकारथकीकेण्मुखथाय एवा कटना करनाराहोय श्रने अल्पयाग-
मना धणीहोय तो शाकामश्रावे तथा कष्टादिक थोडुन्नुहोय अने ज्ञानीपुरुषहोय
तोतेज्ञानगुणेकरी कष्टनाकरनारथी अधिकाकह्या एम धर्मदासगणीयें उपदेशमा
लामध्ये कडुंडे यतःनाणा हिवरतरं। हीणोविहुपवयणंपन्नावंतो ॥नयकुकरलरंतो ।सु-
हुविशप्पागमोपुरिसो इतिवचनात् तेधर्मदासगणी केवाने जेने प्रवचन थाग-
मनेविपे घणोस्नेहहतो ॥ १० ॥
सुविहितगकिरियानोधोरी ॥ श्रीहरिनजकदाय ॥ एद
जावधरतोतेकारण ॥ मुझमनतेह्सुहाय ॥ धन्य ॥ १२ ॥
थर्थ ॥ सुविहितकेजलाश्राचारवंत गरजेदनो तथा वली क्रियावतमा चोरी
समान एवा श्रीहरिजमसूरि १४४४ ग्रंथनाकर्ता शास्त्रकारेकह्याते एहनावकेएस-
वेगपक्षीना नावने धरनारहता तेकारणे मारा चित्तमांपण तेसुहायवे गमेठे एटले ते
संवेगपक्षी शुरूपरुपक यथाशक्तिये क्रियावंतहतामाटेमारा मनमांते घणागमेटे ॥११
संयमगणविचारीजोतां ॥ जोनलदेनिजसाखें ॥ तोजू
चोलीनेउरमती ॥ शुंसाधेगुणपाखे ॥धन्य० ॥१२॥
अर्थ ॥ वली संयमगणकेसंयमनास्थानक असंख्याता तेविल्लारीजोतांकेवि
चारता जोपोतानी सारखें नलडेकेनदेखे संयमनीवाततो मोदोटी तेश्यागमनेमेसे
त पोतामां क्यांचीदेखे तो जुलुंवोलीने संयमबिना संयमीनाम धरावीने उरम-
हेऽष्टमतीनाधणी गुणपाखेके गुणविना शुंसाधे गलीमहेनतक्यांकरे। यतःश-
બંગબનન पायसमणेचियुयशश्त्युत्तराध्ययनवचनात् ॥ २२ ॥

·सामात्रणसो गाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल पन्नरमी. १११ नविमायाधर्मेनविकहेवू ॥ परजननीअनुत्ति ॥धर्मवचना- गममांकहियें ॥ कपटरदितमनत्ति ॥ धन्य० ॥ १३ ॥ अर्थ ॥ नविमायाधर्मेकेण्धर्मनेविषे मायानथी एटले मायाकरतां धर्मनहोय वली परजननी अनुवृत्तिके परनाथनुजायीपणे अथवा परने आवर्जनश्रर्थे नविकहेचुके धर्मदेशनाप्रमुख धर्मवचन नकहेवु एम श्रागमजेउपदेशमाला तेमांकहियेंकेण्वको- कियेंकहिये.यें एटले कडंडे यतः धम्मंमिननिमाया ॥ नयकवडवणुतियंचेव ॥ कु- डपागम्मकं मिद्धं ॥ धम्मवयणमुड्यंजाणं ॥ १ ॥ इत्युपदेशमालायां तेधर्मवचनके जे कपटरहित सरलमननीवृत्तिहोय एरीते धर्मवचनकहे ॥ १३ ॥ संयमविणसंयतताथापे ॥ पापश्रमणतेलाप्यो । उत्तराध्य- यनेसरलस्वनावे ॥ शुरूपरुपकदाख्यो॥धन्य॥ १४ ॥ अर्थ ॥ वली पोतामांसंयम नहोय श्रने संयतताथापे एटले साधुपणुं ठेरावेजे अमे साधुयें तेमुनिने पापसाधु कोडे तेमाटे सरलकेशजुखनावनोधणी तेजु स्वनावेंकरीने शुद्धपरुपक कोठे एटलेसरलस्वन्नावीहोय तेशुकहे माटे होय तेज कहेवु यतः समदमाणिपाणाणि ॥वीयाणीदरियाणिय ॥ असंजएसंजयमन्नमाणे पाव- समणितिवुच्च ॥ १ ॥ इत्युत्तराध्ययनेसतरमेश्रध्ययने ॥ १४ ॥ एकवालपणकिरियानयते ॥ ज्ञाननयनविवाला । सेवायो- ग्यसुसंयतनेते ॥ वोलेकपदेशमाला ॥ धन्य॥ १५ ॥ अर्थ ॥ एकवालकेकोश्क वालवे पणकिरियानवेंकेक्रियामां शिथिल एटले क्रियानयेवालठे पणज्ञाननयनी अपेदायेतो वालनीकेण्गीतार्थशुरुनापी तेगी- तार्थ सुसंयतकेन्जलाक्रियावंतसाधुनेपण सेववायोग्यठे एटले क्रियावंतमुनि तेक्रिया रहितगीतार्थनो चैयावच्चकरे एमजपदेशमालामध्येकद्युठे यतः हीणस्सविसुझ परुन गस्स ॥ नाणाहियस्सकायवं ॥ जणचित्तगाहणलं ॥ करितिलिंगावसेसेवि ॥१॥२५॥ किरियानयेपणएकवालते ॥ जेलिंगीमुनिरागी ॥ ज्ञानयो- गमांजसमनवरते ॥ तेकिरियासोनागी॥धन्य० ॥१६॥ श्रर्थ ॥ जेक्रियानयनीअपेक्षायें वालठे एटले क्रियावंतनथी शिथिलक्रियावंतठे एवाजे लिंगीकेण्केवलसाधुबुंलिंगमात्र राखेठे पणजो मुनिरागीके० गुणवंतमुनिना रागीवे एटले पोते गुणवंतनथी पण गुणीनारागी तेपोतेपणानीथाय तेमाटे ·प्रकरणरत्नाकर जाग पहेलो. कहे जे ज्ञानयोगमां असमनवरतेकेएरीते जेनुमन ज्ञानयोगमा वर्तेते तेनी अल्प क्रियापण सोजागी के सोजाग्यवंतजाणवी इहां अपक्रिया एवो श्अर्थकरिये तोपूर्वा- परसंबंधमले एटले एजावजे पोते अल्पक्रियावंत होय पणमुनिनो रागी तोएरीवे झानयोगमावर्ततां अल्प क्रियापणसोजाग्यवंती जाणवी ॥ १६ ॥ बालादिकअनुकूलक्रियाथी ॥ आश्चायोगी ॥ अध्यात्म मुखयोगअन्यासें ॥ केमनविकदियेयोगी ॥धन्य० ॥१७॥ अर्थ ॥ श्रापेंकेम्पोते श्छायोगीथकोरहे एटले योगत्रणप्रकारना कह्याले ? श्छा योग शास्त्रयोग ३ सामर्थ्ययोग तथापुनः श्रझानाविकलो ५ वाक्याबिकलं ३ श- त्यत्तिकम इतियोगनिर्णये एत्रण योगमा प्रथम वायोगते श्रद्धाश्रविकलयका श्रा- पैकेम्पोते श्रद्धावंत श्रने क्रियावंतहोय तो तेकियाथी बालादिकअनुकूलकण्वासजीव मार्गना रागीथाय एटलामांएवमोगुणवे तो अध्यात्ममुखकेराध्यात्मप्रमुख योगसा- धननाग्रंथोनो अभ्यासकरे एटले अहोरात्री अध्यात्ममा मग्नरहे तेपुरुपने योगीश्वर केम न कहियें एटले असावंतथको क्रियाकरतो वालजीयने उपकारीयायले अनेसाधु कद्देवाय तोश्रध्यात्ममां मनरहेतां साधुमुनिनेयोगी केम नकहियें ॥ १७ ॥ उचितक्रियानिजशक्तिगमि ॥ जेअतिवेगेचढतो॥ तेनवधि- तिपरिपाकथयाविण ॥ जगमांदिसेपमतो॥ धन्य० ॥२७॥ अर्थ ॥ वली अध्यात्ममार्ग पपपोतानी उचितशक्तिये क्रियाकरतो साधे थने य. थाशक्ति क्रियामूकीने शक्तिवंधनकरे तोतेने गुण नयाय माटे जेटली पोतानी श. किहोय तेटलीज क्रियाकरवी एनाम उचितक्रियाकहिये तेरीतेनकरे अनेजे अति- वेगेचढतोकेशक्तिथी अधिककरे पटले एलाबजे शक्तिने यनावें उपवास प्रमुख करे अथवा यातापना लेबाजाय इत्यादिक कामकरतो तेप्राणीपण जयस्थिति परिपाक ययाविना जगतमा पमतादेखियेये एटले एनावजे शक्तिनलंघनकरीने अधिकार वाजाय अने जवस्थिति पाकीनथी तेथी तेने शुकमालिकाप्रमुखनीपेठे परिणाम टफेजनदी परिणाम पमताजहोय इति नावः ॥ १० ॥ माचेमोटाईमांजेमुनी ॥ चलवेमाकम्माला ॥ शुक्ष्परूपणगु- गाविणनघटे॥ तसनबअरदटमाला ॥धन्य० ॥२॥ अर्थ ॥ यतीजे मुनि पोतानी मोटाश्मां माचेकेरीऊपामे पटले योनीकियाप्रमुष श्रामीहोय तेमा ममरहे जेयम समजुत्र तथा माफगमालचसाय एसेसोकमा ·सामात्रणसो गाथा स्तवन अर्थ सहित-ढाल पन्नरमी. ११३ श्राडंबरघणोदेखामे पणशुद्ध परुपकगुणविना तेनी जक्केसंसाररूपयरइटनी माला ते घटेनही उंबीयायनही एटलेशुद्धपरुपकगुणविनासंसार उदोनथाय ॥ १९ ॥ निजगणसंचेमनन विखंचे ग्रंथनणीजनवंचे॥बुंचेके शनमुंचेमाया ॥ तोव्रतनरहेपंचे॥ धन्य० ॥२०॥ अर्थ ॥ निजगषकेम्पोतानोजे गठसमुदाय तेने संचेकेण्नेलाकरे जेनमारा श्राव- कश्राविका साधुसाध्वी इत्यादिक ऊपर ममत्वकरे मन नवीखंचेकपोतानुं मन ही. पीप्रवृत्तिथी खेंचीराखेज नही ग्रंथनणीकेण्डव्यनेयर्थे जनवंचेकेग्लोकनेगे अथवा ग्रंथके सिझांतशास्त्र भणीके अध्ययनकरीने लोकनेउगे उत्सूत्रपरुपणाकरी लोकने छ- गतियेंजाय एरीते जे ढुंचेकेशकेण्मस्तकेकेशनुं लोचकरे अने नमुंचेमायाकेण्माया- कपट मूकेनही तोतेप्राणीना पांचमहावतमा एके नरहे ॥ २० ॥ योगग्रंथनानावनजाणे ॥जाणतोनप्रकाशे ॥ फोकट मोटाश्मनराखे ॥ तसगुणदूरेनासे ॥ धन्य० ॥१॥ श्वर्थ ॥ जेथकी श्रात्मस्वरूपसधाय एवाजे योगग्रंथकेम्परमार्थनाशास्त्र तेनानायके रहस्यने नजाणेकेण्डलखेनही समजेनही अनेकदाचितजाणे तोप्रकाशेनही नव्यजी- बने तेग्रंथोनीवातो कहेनही कारणकेजो तेवीवातोकहे तोपोताने तेमज करवंपवली फोकट मोटाश्के०मिथ्याअभिमानराखे जेअमेमोटायें अमारा जेवोकोश्नथी एवो श्र- हंकारराखे तसगुणकेतेप्राणीमा जोकोगुणहोयतो तेपणदूरनासीजाय एम बतागुणप- पजायतो श्रणतानुकदेबुजशुं ॥१॥ मेलेवेशेमहियलम्हाले ॥वकपरेंनीचोचाले ॥झानविना जगधंधेघावे॥ तेकेममारगचाले ॥धन्य० ॥२२॥ अर्थ ॥ मेलेवेशेकेण्वस्त्रादिकमलीनराखे भने महियलके पृथ्वीने विपे म्हालेकेण्म लपतांफरे वली वगलानीपेठे नीचुंजोश्नेचाले जेथी लोकजाणे ाजूयेठे एवाहोय अ नेजो ज्ञानीहोयतो सर्वलेखेने पणज्ञान विना एटले अज्ञानीयका जगतने धंधेकेण्क्के- शमां घालताफरे एटले एवीकप्टक्रियाकरनारनांवचन लोकमाने अनेते पोतेतो झान विनानोठे माटेअशुझपरुपे तेवारे लोकनेपण अज्ञानउपदेशलागेमाटे जगतने कदा- ग्रहरूपलेशमां नाख्युंज इतिनाव तो एवा अज्ञानीयकी जैनमार्ग केम चाले यतः- मासेमासेयजोवालो॥कुसंगणंतुलुंजए नसो॥सुअरकायस्सधम्मस्स॥ कलिं अग्घश्सो- लसिं ॥१॥ तथाअन्नाणीकिंकादि इत्यादिवचनात् ॥१२॥ L .

·.
१२४
प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो.
परपरिणतिपोतानीमाने ॥ वरतेभारतध्याने ॥ बंधमोक्ष
कारणनपीगने ॥तेपहिलेगुणगणे ॥ धन्य० ॥२३॥
अर्थ ॥ परपरिणतिकेम्पारकी समजणते पोतानीकरी माने एटले परवानीनी
मतेचाले अथवा परपरिणतिकेण्पुजलशरीर वस्त्रपात्रादिकनाजे परिणमन ते अज्ञाने
करीने तन्मयपणेपरिणमतो सर्वपोतानीज परिणतिमाने अथवा परजे खव्यतिरिक्त
खोकनांघर तेनाजे परिणमनकेण्घरव्यापार- चिंतवq तेपोतानुं करी माने अनेतेथी
श्रार्तध्याननोविकल्पकरे यतः सयंगेइंपरियज ॥ परगेहंसिवावगे श्त्युत्तराध्ययनवचनात्
माटेपोतानुंधर मुकी परघरनी चिंताकरेतो पापश्रमणकझोठे इतिलाचः श्रने बंधमो-
दकारणकेण्बंधनांकारणजे मिथ्यात्व अविरतिकपाययोगप्रमादप्रमुखजेबंधना हेतु ते
नपीठानेकेण्नजाणे मोदनांकारण जे कपायादिकनो अनाव अथवा ज्ञान क्रियाप्रमुख
एटले नाणकि रियाहिमुकोइतिवचनात् ॥ इत्यादिकमोदना हेतुठे तेपण नपीठानेके०
नजाणे एवाश्रज्ञानीप्राणी तेगमेतेटला कष्टादिककरो तोपण अज्ञानीमाटे पहेलेगु-
पगणेजाणवा यमुक्तं ॥नाणेण विणाचरणं । पढमगुणगणपुहीकरं इत्युपदेशमालावृत्ती॥
किरियालवपणजेशानिनो ॥ दृष्टिविरादिकलागे॥ तेथी
सुजशलादिजेंसाहिब ॥ सीमंधरतुझरागे ॥ धन्य० ॥२४॥
अर्थ ॥ तेमाटे झानिनोकेण्ज्ञानचंतनो क्रियानोलवकेएकअंशमात्र पण जे पांचमी
थिरानामादृष्टि तिहांलागतोदोय एटले सम्यक्तसहितहोय श्रादिशब्दयी कांता प्रजा
परा एत्रण प्टिला तेश्रीकण्तेज्ञानसहित क्रियानाथंशयी हेसाहेव सुजश सहिजेके०
जसोजशपामियें मोक्षरूपउत्कृष्टोजशपामिये पणते हेश्रीमंधरपरमात्मा तुफरागेके
तारे नेहेकरीने पामियें ॥ २४ ॥ एपन्नरमीढालनी कोश्कगाथामां ज्ञाननीमुल्यताकरी
कोकगाथामां चारित्रनी मुख्यताकरी तथा कोश्क गाथामां बेहुनो स्यामादको
तेसांजली कोश्कशिप्यने व्यामोहजपजे जेतेवारे स्थितपक्षते शोहशे तेशंका टालवाने
सोसमी ढालमां स्याहादमार्गनो स्थितपदा देखावे ॥
॥ ढाल सोलमी॥
॥ सफलसंसारअवतारएढुंगणुं । एदेशी ॥
स्वामीसीमंधरातुंनोध्याश्यें । आपणोत्रातमाजे
मप्रकटपाईयें । व्यगुणपडावातुमययानिर्मला ।।
तेममुळशक्तियीज विनवसामता ॥१॥

·0 सामात्रणसोगाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल सोलमी. ११५ अर्थ ॥ देसीमंधरसादेव तुझने मनमांध्यायियें एज जलेकेनढुंठे जेम तमारा ध्यानयी आपणोकेम्पोतानो यात्मातेप्रगटपामियें तमारा ध्यानश्री ज्ञानीथयीये ते झाने पोतानो आत्मा श्रावरणरहित थयो तेवारे थात्मन्नाव पाम्याज इतिनावः ते- वारेयथाकेण्जेम १ अव्य २ गुण ३ पर्याय ते तुफकेण्तमारा निर्मखठे एनपनां लक्ष- णक यथा गुणाणमासदा॥ एगदवसियागुणालकणंपळवाणंतु ॥ उन्ननिस्सि- याजवे ॥ १ ॥ इत्युत्तराध्ययने मोदमार्गाध्ययने २७ मे अथवा गुणपर्याय नाजन तेऽव्य सहनाविधर्म तेगुण कमजावी तेपर्याय इत्यादिक व्याख्यान ग्रंथांतरथी जा- एवं एरीते जेमतमारंथात्मव्य असंख्यातप्रदेशरूप तथा तमारा ज्ञान दर्शनचारि- त्रादिक अनंतगुण तथा तेमांसमयसमय नत्पादव्ययपणानु परणमबुं तथा अनंतश्र- गुरुवघुप्रमुख जेपर्याय तेसर्व निर्मल थया निरावरणथया तेरीते मारे पण शक्तिपीके (यद्यपि व्यक्तिथीनथी तोपण)शक्तियेते जशविकेण्यद्यपि नवकेण्संसारने विपे साम- साके मेलाठे एटले आवरणसहित एटलोफेरते ॥ १ ॥ चार चेतनानीदशाअवितथा ॥बहुशयनशय नजागरणचोथीतथा ॥ मिठअविरत्तसुयततेरमें तेदनी ॥ आदिगुणगणेनयचक्रमांमुणी ॥२॥ अर्थ ॥ तेमाटे चेतनानीअवस्था वर्णवेचे चेतनानी अवितथा साचीदशा चार ते तेदेखामेछे १ बहुशयनकेण्घोर निखारूपतेपहेली ५ शयनकेण्चक्षुमिचवारूपबीजी ३ जागरणकेकांश्क जागवारूपत्रीजी ४ चोथीतथाकेपूर्वेकही तेमज एटले वहुजाग- रणरूप इतिनावः हवेएचारअवस्थानेगुणगाणे फलावे आदिगुणवणेएपद सर्वत्रजो- डियें एटले बहुशयननी श्रादि मिचकेमिथ्यात्वगुणगणो अनेवीजीशयनश्रवस्थानी श्रादि तेश्रविरतिसम्यदृष्टीगुणगणो तथात्रीजी जागरणअवस्थानी श्रादि तेसुय- तकेण्अप्रमत्तसातमो गुणवाणो ४ बहुजागरणश्रवस्थानीयादि तेसंयोगीकेवलीनामा तेरमोगुणवाणोते तेहनीकेण्तेश्रवस्थाना आदिगुणवाणते प्रथम धुरगुणगणा एरीते जोमजो एटले एअर्थ जेवहुशयनदशाते १-२-३ गुणगणे कदेवी अने शयनदशाते ४-५-६ एत्रण गुणगणेकहेवी अने जागरणदशाते F-G-ए-१०-११-२५ एन गु- णगणेकडेवी अने वहुजागरणते १३-१४ एवे गुणगणे कहेवी एरीते अमने सुज्यो तेवोअर्थलख्यो वलीजे बहुश्रुतहोय तेणे नय चक्रग्रंथजोयी यथार्थकरबुं स्तवनकर्ताये तो नयचक्रमांमुणीकेण्नयचक्रमांगुणगणानीयादिजाणीएमकडं तेनयचक्रग्रंथहमषां अमारीपासेनथी माटे विचारजो ॥२॥ .

·प्रकरणरलाकर नाग पहेलो. नावसंयोगजाकर्मजदयागता ।। करमनविजीवन विमूलतेनविग्ता ॥ खडीयथीनितिमांजेमहोएश्वे तता नीतिनवीखमीयनवीतेदनमसंगता ॥ ३ ॥ अर्थ ॥ जावपदार्थजे संयोगसंबंधधीउपना कर्मनेउदयेयाव्यातेजाव कर्मनथी जीवनयी मूलथी ते तापणेनधी जेम नीतिकेजीतमाहे खडीयके खमीथी श्वेतताकेण्धवलताथायठे तो तेधवलतामां जीतनथी अनेखडीपणनथी अन्योन्ये जिन्न पण भ्रमेकरी संगति ऐक्यतामलतियाय ॥३॥ श्रागाथानोश्रर्थ ज्ञानवि मलसूरिनाटवाऊपरथी सख्योठे ॥३॥ देवनविवचननविजीवन विचित्त ॥ कर्मनविरा गनविशेष न विचित्त ॥ पुजलिनावपुगलपणेप रिणमें ॥ व्यनविजूउजूजएकदोवेकिमे ॥ ४ ॥ अर्थ ॥ देहके शरीरनथी ऐंक्यतापणे वचनकायिकवाचिकयोगनथी जीवनयी चि. तनथी कर्मनथी रागनथी उपनथी विचित्तरेकेविचित्रताअनेकजाति एसर्व पुज लिकजावडे तेपुशलपणेपरिणमे केमके पुजलनुं अनेकप्रकारे परिणमनधर्मठे पूरणग- लणधर्माणः पुजलनुएलक्षण तेमाटे जीवादिकजेडव्य तेसर्वथकीजूदोजूदो ठे तेए- ककेमहोयनही उपचारेएककहिये ॥ ३॥ आगाथानोमर्थ ज्ञानवि० टवानी लख्यो।। पंथीजनबुंटतांचोरनेजेमन्नणे ॥ वाटेंकोद्रुटि येतेमजमूढोगिणे ॥ एकदेनेमल्याअणुतणी देखतो॥ विकृतिएजीवनीप्रकृतिजवेपतो ॥५॥ अर्थ ॥ जेम पंथीलोकने खुंटतांयका चोरने कोकेकोश्क पुरुपएमकहे जे वाटेढुं- टेठे पणतेचोर वाटनेबुंटतानथीपण वाटेंकेप्याटजे मार्गतेने विपेरह्माजेलोक तेढुंटायने पण लक्षणे एमकहेठेजे वाटलुटी तेमज मूढोके मूर्खतेशरीर श्रात्माप्रमुखने एककरी गणेठे शामाटेजे एकक्षेत्रेमल्याकेजेदेने श्रात्मा तेजश्राकाशप्रदेशेमच्या परस्परसंबंध ययो एवाजे श्रणुतणीकेम्परमाणुनी विकृतिके०विकारने देखतोकेदेखीने मूर्ख एम अने जीवनीप्रकृतिजेखनाव तेने वेपतोकेन्लेखामां गणतो थको जीवते दिफने एकपणेगणेचे पणएम जाणतोनयीजे पुनसतेजमने अचेतन श्रनेट्या- रमार हानस्वरूपी तेएक केमथायइतिजावः ।।५।। M ·सामात्रणसो गाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल सोलमी. देवकर्मादिसविकाजपुशलतणां ॥ जीवनातेदव्यव दारमानेघणां ॥ सयलगुणगणजीअगणसंयोग थी। शुक्ष्परिणामविणजीवकारयनथी॥६॥ अर्थ ॥ तेमाटे देहके शरीर तथा ज्ञानावरणादिकर्म अने थादिशब्दधी घरवार प्रमुख एसर्व पुशतनांकार्यवे पुशलथी नीपनांवे तेपुलनांकार्यने जीवनांकार्यकहीवो लावे तेव्यवहारमानेघणांकेण्तेव्यवहारनयथी जीवनांकार्यकहिये पण निश्चयनये तो सर्व पुजलखरूप सयलगुणगणके समस्त मिथ्यात्वादिकगुणस्थानक तथा जीय- वाणकेसमस्तएकेडियादिकजीवस्थानक इत्यादिक सर्वप्रकारते संयोगथीकेण्पुजल- कर्मादिकना संयोगथीजाणवा पणएआत्मस्वरूपनही केमके शुद्धपरिणामकेण्समस्त उपाधिरहित जेनाप्रदेशने विपे एक अणुमात्रपण नेलनथी एजे शुद्धस्वरूप तेविना जीवकारयनथीकेण्जीवरूपकार्यनथी ॥६॥ नाणदसणचरणशुश्परिणामजे ॥ तंतजोतान जीवधी भिन्नते ॥ रत्नजेमज्योतिथीकाजकारण पणे ॥ रहितएमएकतासहजनाणीमुणे ॥७॥ अर्थ ॥ ज्ञानदर्शन तथा चारित्र इत्यादिक अनंतजे शुद्धआत्मानापरिणाम देते तंतकेनियतपणाथीजोश्येतो कांजीवथकी निन्ननथी केमके ज्ञानादिक गुण जो जिन्नहोय तो आत्मानिर्गुणजमपणे मानवोजोश्ये तेतो नथी माटेजीवथी ज्ञानादिक गुण जिन्ननथी जेम स्फाटिकरलप्रमुख पोतानी ज्योतिथी चिन्ननथी शामाटे जे काज- कारणपणे कदेतां कांप्रवनुनथी केमके जो रत्नथीज्योतिथयी एमकहिये तो ज्योति विना रत्नहतुंजनही माटेरत्नथी ज्योतिथयी एम कडेवायनही तथा ज्योतिथी रत्नय- युएमपण नकहेवाय केमके रत्नविनाज्योतिपण किहांहती तेमाटे कार्य कारणपणेरहि- तः एमकेएरीते श्रात्मा तथाआत्मगुण ते चिन्ननथी सहजस्वनावेजअनेदले ऐक्य- ताठे एवात नाणीमुणेकेण्जेझानीहोयतेजाणे पणमूर्ख समजेनही ॥७॥ अंशपणनविघटेपूरणव्यना ॥ अव्यपणकेमकहूँ जव्यनागुणविना ॥ अकलनेअलखएमजीवअति तंतथी॥ प्रथमअंगेवंदिउँअपदनेपदनथी ॥७॥ अर्थ ॥ संपूर्णव्यना जेअंश कहेवा तेपणयुक्तनश्री केमके जेवारेंअंशकदीयेतेवारें अव्यपणशानुं एगंनिञ्चं निरवयवाशक्कियंसवगंचसामन्न।तिमहानाप्यवचनात् जेऽव्य ·प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. ते सामान्य श्रने जेसामान्यते निरवयव तथा अव्यपणकेम कहुं अव्यनागुणविना केण्ऽव्यसंबंधी जेगुणतेविना अव्यपण केमकदेवाय कारणके गुणाणमासदत्वंश्त्युत्तरा ध्ययने २७ मे अध्ययने अव्यसनणंतयागुणपर्यायवसव्यं इतितत्वार्थवचनात् तथा पयार्यनयवालानीयुक्तियेतो अव्यजनही परमार्थं पर्यायजस्वतंत्र ययाऊत्फणवि- फण कुंमलितादि अवस्थाथी निन्न सर्पव्यते शीवस्तु जोडव्य ठरेतो अत्फण- विफणादिक अत्यनाकहेवाय तेमाटे अव्यनथीतो अव्यना गुण क्याथी होय जेम गाम नहोय तोतेगामनी सीमक्यांनी इत्यादिवत् महानाष्यमांजोजो एटले एना वजे अंशपण नकहुं अनेअन्यपण नकहेवाय युक्तियेतोएम श्राव्युं अने आगममातो अंशसहित पणअव्यकहिये एम गुणपर्यायवत्सव्यं एवचन सुचवेडे ते मारे थ. कलकेण्कटयोनजाय अनेचलखकेग्लख्योनजाय एरीतनो जीवकेण्यात्मा ते अतितं- तथीकेण्अत्यंतपणे निश्चयथकीजाणवो एटखे कांकडेवायनही यतः वरकातरएसवे ॥' सराणीयदृतितकाजबनविलति ॥ मतितबगहेया एश्नपकोणस्सखेयन्ने सेणदीदेण- हस्सेनबहेनतंसेनचउरसेनपरिमंमलेन किन्हेननीलेनलोहिएनहा लिइनसुकिल्लेनसुरनि गंधे नरनिगंधे नतित्ते नकमुवे नकसाये नांविले नमहुरे नकरकडे नमजए नगु- रुए नलहुए नसीए नउन्हे ननिन्हे नसुरके नकार्ड नरूहें नसंग नश्ची नपुरिसे नयन्नहा परिन्ने सन्नेउवमानिविझाये थरूवीसत्ताअपयस्सपयनहि ॥ इत्यादिकथा- चारांगपंचमाध्ययने उद्देशेवळेकडं तेमांदेलाविषमपदोनो श्रर्थकरियये वरकातके मोदतेनेविपे रएकराता सत्वेसराकेन्तेमोक्षस्वरूपकेवुठे तेकडे सर्वखर निवृत्याने एटले कोइशब्देवाच्यनयी तकाके विचारजे यामहशे केश्रामहशे ते कडेवाय नदी मतिजे उत्पातकीप्रमुख तेनो ग्राहजेने विपेनथी तेपण एके एकडं ठे पणकर्मकलं- कसहित नयी अपहायरसकेउदारिकादिकशरीरनुप्रतिष्ठाननी तथाखेश्चन्ने के 'लोकालोकनुशायक तथा नकाकेकायनथी नरूहेंकेसंसारमांजगबुनथी अन्नहा केण्नपुंसकनथी परिन्ने के समस्तप्रकारेजाणवे सन्नेकेण्सम्यक्जाणे तथा अपयस्सप. यनचिकेव्यवस्था विशेपजे पदतेनथी जेने तेश्रपदकहिये एटले अपदते सिमनेपद केण्जेथनिधानतेनथी एटले सिकनेकोश्नामेंकहीवोलावीये तेनथीइतिजावः ॥ ॥ शुभताभ्यानएमनिश्चयेंआपनुं ॥ तुझसमापत्ति उपधसकलपापर्नु ॥ व्यअनुयोगसंमतिप्रमु खथीलदी॥क्तिवैराग्यनेझानधरियेसदी॥॥ अर्थ ॥ शुद्धताकेण्शुझस्वरूपजे ध्यानतेहिजपोतानुनिश्चयरूपंजाणवू माटे हेप्रड ·सामात्रणसो गाथार्नु स्तवन श्रर्थ सहित-ढाल सोलमी. ११ए सर्वपापर्नुसमापत्तिौपध सर्वदोपनाशनरसायन ते एकहिजवे जे शुपयोगलक्षणते अने पटव्यनी विचारणारूप अनुयोग संमतिमहातर्का दिग्रंथथकीजाणीने साहिव- नीविधिसेवापूर्वक निराशंसतारूपनक्ति वैरागके० विपयविमुखता ज्ञानते शुलपयोग निश्चयथकीएहीजचित्तमांधरिये कार्यसाधकताए हिजडे एटले नक्तिदशा वैराग्यदशा झानदशा एत्रणकार्यसाधकता तिहांचोथोगुणगणोजक्तिमुख्ये पांचमो ठहोगुणगणो वैराग्यदशामुख्ये क्षीणमोहादिकगुणगणो शानदशामुख्ये इत्यादिपव्यत्नावेसर्वजा- णवी मुख्यता गुणतायें एकेंत्रणेएकश्त्या दिव्यक्तता ग्रंथांतरबीजाणवी ॥ ए॥ श्रा- गाथानोअर्थ ज्ञान विमलसूरिनाटवाउपरथीलख्यो. जेदअहंकारममकारनुबंधनं ॥ शुभनयतेददेदहनजेमश्धनं ॥ शुक्ष्न यदीपिकामुक्तिमारगजणी ॥ शुभनयमाथिठेसाधुनेआपणी ॥१॥ अर्थ ॥ जेश्रहंकारकेण्मान ममकारकेण्ममत्व तेनुं बंधनंके कारण एटलेअहंकार तथा ममकारनुमूलरागडेपठे तेरागद्वेपथी अहंकार तथा ममकारहोय तेरागोपने दइनजेमधनंकेण्जेमश्रग्नि लाकडांने बालीनाखे तेनीपेने शुद्धनयकेण्यात्मतत्वचिंत- नरूपध्यानते दहेकेण्वाले एटले शुधध्यानची रागपवली जस्मथाय शुभनयके निश्चयनयतेमोक्षमार्गनोदीवोठे केमके मोदमार्गेगमनकरतां अजवायुंकरे माटेजे शुर नयतेज साधुने श्रापणीकेण्पोतानी श्राधिकेसंपत्ति यतः दीपिकाखबुनिर्वाणे निर्वाण- पथदर्शिनि ॥ शुद्धात्मचेतनायाच साधूनामदयोनिधिः ॥१॥ इतियोगनिर्णये ॥१०॥ सकलगणिपिटकनुसारजेणेलयुं । तेहनेपणपर मसारएदजकां ॥ घनियुक्तिमाएदविणनवि मिटे ॥ उखसविवचनएप्रथमअंगेंघटे ॥ ११॥. श्रर्थ ॥ गणिकेण्याचार्य तेनासकलकेण्समग्रगुणरूपरत्ननी पिटककेपेटीएटले छा- दशांगीरूपजेगणिनीपेटी तेनो सारके प्राधान्यपणुं तेजेणे लयुंकेण्जाएयुंडे एहवा समस्त छादशांगीनाजाणने पण परमसारकेण्प्रधानरहस्यपरमसारतेएजशुधनयपरि- णमनरूपकडं एखादशांगीना जाणनेपण निश्चयनयज सारकडं तोवीजानीशीवात एमश्रीघनियुक्तिमध्येकडं यतः परमरहस्समिसीएंसम्मत्तगणिपिडगसरियग्गराणं॥ परिणामियंपमाणं नियमवलंबमाणाणं ॥ १॥ इति तोएह विणकेण्एनिश्चयनयसमज्या विना पुःखकेन्पापते नविमिटेकेण्नटले तथा कोश्कप्रतमां पदविणनघटे एमलख्युंडे तेन विघटेकेण्डःख, नथाय माटे वेहुनो नावार्थएकजवे एसर्ववचन प्रथमअंगेघ- ·प्रकरणरलाकर नाग पहेलो. टेके श्रीआचारांगसूत्रमा घटमान युक्त जेएगंजापश्सेसवंजाणइ जेसवंजाप सेएगं जाण इत्यादिपागत् ॥ ११ ॥ शुभनयध्यानतेदनेसदापरिणमे॥जेदनेशुव्यव दारदीयमेरमे ॥ मलिनवस्त्रेयथारोगकुंकुमतणो॥ हीनव्यवहारचित्तएदधीन विगुणो ॥ २२ ॥ अर्थ ॥ एटदीवार शुधनयनीमुख्यतायेंवातकही हवेकोश्क एमसांजलीनेएकांतनि- श्चयनयजअंगीकारकरे अनेव्यवहारनय लेखामांगणेजनही तेने शिक्षाकरेठे जे पूर्वो- कप्रकारे शुभनयनुजे ध्यान तेतो तेप्राणीनेसदानिरंतरपरिणमे जेप्राणीने शुक्रव्यवहा रसंयमानुष्ठानप्रवृत्तिरूप हीयडेरमेके हृदयनेविपेरमे तेनाऊपरदृष्टांत कठे जेम मे- लांवस्त्रनेविषे कंकुनोअथवा केसरनोरंग नलागे तेमज होणाव्यवहारवंतनाचित्तने न- विगुणोकेण्गुणनहोय एटले व्यवहार विनानिश्चयपरिणमेनही ॥ १२ ॥ जेदव्यवहारसेटीप्रथमगंमता ॥ एकएआदरे आपमतमामतां ॥ तासऊतावलेन विटलेआ पदा ॥ दुधितश्चायेंबरनपाचेकदा ॥२३॥ अर्थ ॥ जेप्राणी व्यवहारश्रेणीरूपजेअनुक्रम तेतोप्रथमांडे तथा एकएथादरे केएकलोएनिश्चय नयज थादरेठे श्रापमतमांडतांकेम्पोतानुं मतदृढकरता एक जव स्थितिऊपर दृढययारे पणन्द्यम करतानथी तोतेनीजतावसे श्रापदाटलेनही एटसे एकलोनिश्चय पोकारवाथी संसारपरिचमणरूप आपदा टलेनही जेमनुधितके ख्यानीश्छायें जंवरनाफलकदापि नपाके एटले जंबरफल ते जलसेकादिकक्रियायेपाके पणश्छामानपाकेशतिनावः ॥ १३ ॥ जावलवजेहव्यवहारगुणधीलले ॥शुभनयन्ना वनातेदयीनविचले । शुक्ष्व्यवहारगुरुयोगपरिण तपणुं ॥ तेदविणशुभनयमांनहितेघj॥ २४ ॥ अर्थ ॥ नावके०रुमाथध्यवसायनो लवकेशतेपण व्यवहारपडिनासिकारूप गु. हाथी जलतोदोय एटले व्यवहारसहितहोय तो शुरुनयनावनाकेशुनअध्यवसाय नीजेनायना घोसना तेतेप्रापणीची नविचलेकेण्खसेनही एटले शुद्धनयनीनावना तेतो तेयारे स्थिरयायके जो व्यवहारयुकदोपतो; अन्यथा दाणतोसो क्षणमासोथाय ते.

·सामानणसो गाथातुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल सोलमी. शुद्धव्यवहारतो गुरुयोगकेण्गुरुनासंयोगे पटले गुरुकुलवासें निर्मलव्यवहारथाय तेशुद्ध- व्यवहारथी परिणतपणुंकेण्परिपक्वपऍहोय एटले शुलनयमां परिपक्क तोजेशुद्धव्यवहार- वंतहोय तेइजथाय अन्यथाशुव्यवहारविना शुरुनयरीशकेनही थने तेहविणकेते गुरुयोगशुजन्यवहारविना शुझनयमांकेण्अध्यात्ममां नहीते घ[के तेजे परिणतपणुं ते घणुं न होय एटले गुरुकुलवासे शुमव्यवहार अनेशुक्रव्यवहारेपरिपक्कपणुं निश्चयमा नि- श्चलपणुंहोयति एटले जोगुरुयोगव्यवहारशुद्धहोयतो शुधनयमांपरिपक्वताहोय ॥१४॥ केश्नविनेदजाणेअपरिणतमती॥शु नयअति दिगंभीरतेवती ॥ दलवजाणताकैश्मारगतजे ॥ दोयअतिपरिणतीपरसमयस्थितिलजे ॥ १५ ॥ अर्थ ॥ एरीते केटलाकप्राणी अपरिणतमतीकेण्त्रपरिणामीतेने नविनेदजाणे के अनेकप्रकारनी खवरनपडे श्वां नेदते अपवाद उत्सर्ग निश्चयव्यवहारप्रमुख जाणवा तेनजाणे अपरिणतमतीशब्दे व्यवहारनयवालालीजिये तेकेमनजाणे जे शुजनयत्ति- हिगंजीरवेकेण्डपलानयतेश्रत्यंतगंजीरो एटले एजावंजे आगला १ नैगम २ संग्रह ३ व्यवहार एत्रणनय यद्यपि परिणतमतीजाणे पण निश्चयनय तो अतिगंजीर उपयो- गरूपनयमांखवरनपमेति नाव एटलेजे व्यवहारनय एकलोमाने तेनेवपकोदीधो हवे एकलोनिश्चयनय मानेतेने उपकोदेठे केटलाकप्राणी नेदलवजाणतांकेण्जेदनो अं- शमात्रजाणतांमार्गने तजेकेण्ठांमीदे एटले अंशमात्र कांकशिख्युंसांजव्युंठे तेव- चनजाणे तेथी महा अहंकारधरता एमजाणेजे निश्चयस्वरूपनी वातो आपणे जाणिये वैये एवी बीजोकोणजाणे श्रने श्रापणे शात्मस्वरूपजाएयु एटले क्रियानुं शुंकामठे क्रियातो ज्ञाननीदासीठे इत्यादिकवचन बोलीक्रियानकरे अनेमार्ग मंडे एवीरीते जे अतिपरिणामिथाय तेशुकरे तेकहे जे समय जेसिद्धांत तेनी परकेपनत्कृष्ट स्थिति तेमर्यादा तेनेनजे एटले सिद्धांतमा उत्कृष्टी स्थिति जेनिश्चयनीवातोकरवी तेजजेकेण करे अथवा परसमयस्थितिनजेकेशन्यदर्शननीस्थितिनजे एटले एकांतनिश्चयनय- चादी दिगंवरादिक तेपरदर्शनीकहियेंतेवारेषणपरदर्श निनी स्थितिनजी इतिजावः ॥१५॥ तेदकारणथकीसर्वनयनविकह्या ॥ कालिकश्रुतमां देतीनप्रायेंतह्या ।। देखीआवश्यकेंशुध्नयधुरें जणी ॥ जाणियेऊलटीरीतिबोटिकतणी॥ १६॥ अर्थ ॥ तेकारणथकी निश्चयपरिणामी तेएकली परिणामनी वातोकरीने मार्ग उपा- मीनाखशे एवंजाणीने १ नेगम ए संग्रह ३ व्यवहार ४ झजुसूत्र ५ शब्द ६ समजि. रूढ ७ एवंचूत ए सर्वनयनथीकह्या किहां नधीकह्यातेकडे कालिकश्रुतमाहेकेण्या- ·प्रकरणरलाकर नाग पहेलो. चारांगादिक कालिकश्रुतनेविपे तीनप्रायेलह्याकेन्वहुलतायें ? नैगम र संग्रह ३ व्य- वहार एत्रणनयलख्या एवात ग्रंथकार शिष्यनेकव्जेदेखी श्रावश्यकेकेण्यावश्यक नियुक्तिमा देखजो एटलेकालिकश्रुतमा प्रायेत्रणनयकह्या एम आवश्यकनियुक्तिमा कडं यतः एएहिदिहिवाए ॥परुवणासुत्तथनकहणाय॥श्हपुणश्रणअवगमौ॥श्रहिगा- रोती हिंसन्नं॥॥पायसंववहार। तेहिंतेहिंउजलोएतेणं॥परिकम्मणकालिय॥सुत्तेतद- हिगारो ॥२॥ श्त्यावश्यके एरीततोश्वेतांवरपदेठे जे पूर्वव्यवहार समजावीने पो निश्व- यनीवात समजावेति तथाहवेदिगंवरनीप्रक्रिया दूखवेठे जेशुद्धनयधूरैकेनिश्चयनय धूरेठे तेमाटे बोटिकके दिगंवरनीरीती तेउलटीके विपरीत जाणीये जेमाटे पहेलाथी निश्चयनय समजावे एटले व्यवहारमा दृष्टिग्रेजनही माटे विपरीतकहिशतिनावः॥१६॥ शुक्ष्व्यवहाररोगकिरियाथिति ॥ उप्पसहजाव तीरथकांनीति ॥ तेहसंविझगीतार्थथीसंन वे ॥ अवरएरंडसमकोणजगलेखवे ॥२७॥ अर्थ ॥ तेमादे व्यवहार तेप्रधान तेशुक्रव्यवहारतो सुविहितगठजे साधुसमुदाय तेनी क्रियानी जेस्थिति तेमांठे एटले शुक्रव्यवहारते सुविहितगठमां होय उःप्रसह नामा श्राचार्यजेपांचमाधाराने बेडेबशे जायकेतिहांसमें नीतिक निरंतर तीर्थकझुंठे यतः श्यसबोदययुगपवासू रिणोचरणसंजुएवंदे ॥ चउरुत्तरसहस्स फुप्पसहतेसुइ- म्मा ॥ इतिउसमसंघस्तोत्रे तथा वासाणवीससहसा॥नवसयतिमासपंचदिएपहरा ॥ श्काघडियादोपल ॥श्रकरगुशाल जिणधम्मो॥ इतिदीपालीकल्पे ॥ तेतीर्थतो गीतार- यसंविज्ञहोयतेथीज संजवे एटले नाणकिरिया हिंमुस्कोतिनाण्यवचनात् एटलेज्ञान कि- याथी मोक्ष तेज्ञान क्रिया तोगुणवे अने जेगुणवे तेगुणीधी अनेदरूपठे तेमाटेसंवि- शशब्दे क्रियावंतश्राव्या अने गीतार्यशब्दे ज्ञानवंतश्राव्या तेसंविज्ञ गीतार्थचीजे वीजा तेएरंडासरिखाजाणवा तेने जगतनेविपे कोषलेखामांगणे ॥ १७ ॥ शास्त्रअनुसारजेनविदताणियें ॥ नीतितपगनी तेनतीजाणियें ॥ जीतदाखेजिदांसमयसारू वुधा ॥ नामनेगमकुमतेनदीजसमुधा॥ १७ ॥ थर्थ ॥ तेसंविगीतार्य परमातोतेने कहियेजे शास्त्रने अनुसार हताणेनदी शास्त्रना अक्षरदेखे एटले पोतानोकदाग्रहमूकीथापे एवीरीती तोतपगधनी जलीके घणीउत्तम एटले तपगठमां पंचांगीप्रकरणादिकजे सुविहितना कस्याग्रंथ तेसर्वप्र. माणठे एमजाणिये इतिनावः जिहांके जेतपगछनेविपे वुधाके पंमितखोक समय- - ·सामात्रणसो गाथार्नु स्तवन अर्थ सहित-ढाल सोलमी. १२३ सारूके सिद्धांतप्रमाणे जीतदाखेकेण्वर्तमानकालनोजीतदेखाछे जेतपगठनां नाम अने गमकेस्थानक तेकुमतेकेण्कदाग्रहे मुधाकेफोकट जसकेण्जेना नही केनिधी एटले एतपगधनांजेनामगमतेसर्वगुण निष्पन्न ॥ १७ ॥ नामनिग्रंथप्रथमएदनुंकडं ॥प्रथमअम्पाट लगेंगुरुगुणेसंग्रह्यं ॥ मंत्रकोटीजपीनवमपाटेय दा॥ तेदकारणथमुनामकोटिकतदा ॥२५॥ अर्थ ॥ हवे तपगठनां नामधुरथकी अनुक्रमे निष्पन्न तेकहे प्रथमश्रीसुधर्मा खा- मीथी निग्रंथएडवू नामप्रथमकडं तेप्रथमना पाठपाटलगें गुरुगुणेकेण्मोहोटे गुणे नि. स्पृहतारूपगुणेकरी संग्रह्युकेण्यधुंठे पठे नवमेपाटे सुस्थित सुप्रतिवक्षनाचार्य कोटी- वार सूरिमंत्रजपीनेरह्याचीजाश्राचार्यते चारलाख तथा सवालाखमंत्रजपे एटलेसूरि- मंत्रपुरोथयो अने एवेधाचार्य कोटीचारजप्यो तेकारणकेप्तेहेतुये तेबारे कोटीकनाम कदेवाणुं एटलेएनामपणगुणनिष्पन्नवेपणकोश्मतकदायहेनथी ॥ १५ ॥ पंनरमेपाटेश्रीचंसूरेकयुं ॥ चंगठनामनिर्म लपणेंविस्तस्युं ॥सोलमेपाटवनवासनिर्मम मति ॥ नामवनवासीसामंतनशेयति ॥२०॥ अर्थ ॥ तेकोटिकग चउदपाटलगेंचाट्युं तेवारपास पनरमेपाटेंश्रीवनसेनाचार्यना शिष्य चारथया तेलक्ष्मूलनी दांडी व्यवहारीयाने घरेचडी तेवारेवीने दीनेसुकाल- यशे एमकही जीवाड्या तेव्यवहारीये तथा तेना चारपुत्रे उपकारजाणी चारित्र ली, तेचार शिष्यनांनाम १ नागेंड २ चंड ३ विद्याधर ४ निवृत्ति एचार यया तेचारे श्रा- चार्यपदपाम्या तेमां चंजनामाथाचार्यपन्नरमे पाटेथया तेथी बीजोचंगठ एनाम निर्मलपणे विस्तार पाम्युं तेपण गुण निष्पन्नथडे पण मतकदाग्रहे ययुनथी पडेसोल- मेपाटे वनमां वस्या ममत्वरहित जेनीमतिदति एवाआचार्यथया माटे वनवासीनाम चोथुकदेवाणुं तेश्राचार्यनुनामसानंतन यतिकेजितेंछियहतुं ॥२०॥ पाटग्त्रीशमेसर्वदेवानिधा ॥ सूरिवमगतिहां नामश्रवणेसुधा ॥ वमतलेंसूरिपदापीकंतेव ती॥ वलीयतसवहुगुणेजेदवाध्यायती॥२१॥ अर्थ ॥ तथा उत्रीशमे पाटेसर्वदेवानिधनामेसूरियकी वडनामाडतलें सूरिपद आप्यु माटे वडग विरुदथयुं तेश्रवणनेविषेसुधाकेण्अमृतसमान जाणवू एटले वडना- काडहेर्ने श्राचार्यपदथाप्यु माटे वम्गठ अने वलीते श्राचार्यने गुणवंतयतिनो समुदाय

·१२४
प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो.
बहुछिपाम्यो एटले साधुनोसमुदाय तेवडनीपेठेविस्तारपाम्यो तेथीवडगल कहेवाणो
एनाम पणगुणनिष्पन्न तेमाटेवडगठनामथयुं ॥२१॥
सूरिजगचंदजगसमरसचंामा ॥जेदगुरुपाटेचनअ
धिकचालीसमां ॥ तेहपाम्युंतपानामवद्दुतपकरी ॥
प्रगटाघाटपुरी विजयकमलावरी ॥ २२॥
अर्थ ॥ पडे जगतचं सूरिजे जगतनेविपे उपशमरसेकरी चंघमासरिखाथया एटले
चंडमाअमृतरसेनयो तेमश्राचार्य ते समतारसेनरेला मोटापाटनाधणी चनअधिक
चालीसमांकेण्चुम्मालीसमेपाटेथया तेणे श्रीविलवईमानादिकबहु तप करीने प्रग-
टपणे श्राघाटकेण्उदयापुरने विपे राणोजी हस्तीउपर चडीश्रावताहता तेवारे श्रीजग-
चंप्रसूरि वर्धमानतपलागटकरता उर्वल शरीरनाधषी सन्मुखथावताहता त्यारे राणे
प्रधानने पूव्युंजे एकोण आवेळे प्रधानेकडं देमहाराज घणामोहोटा तपनाकरनार
श्राचार्यश्रावे त्यारे राणोजी हस्तिकपरथी हेगनतरी नमस्कारकरीने महातपा ए.
बुंविरुददीधुं त्यारे प्रधानेकयु महाराज महापद काडीनाखो नहीतरलोक महातपाने
ठेकाणेमहात्माकदेशे तेमाटे महापद मकहो तेसांजली राणाजी तपानामदीधु ए
पण गुणनिप्पन्न उईनामथयुं पणतपाए,नामकदाग्रहशीथयुनयी तथा विजयकमला-
वरीकेण्राणाजीनी सजामा चौस्यासी वादीयोने जीतीने जयलक्ष्मीवस्या त्यारे राणे
हीरलाजगचं सूरिकहीयोलाव्या ॥ ॥
एदषटनामगुणगमतपगणतणा ॥ शुक्ष्सद्दहणगु
पारयणएहमांघणा ॥ एअनुगतपरंपरनणीसेव
ता ॥ ज्ञानयोगिविवुधप्रगटजगदेवता ॥२३॥
थर्थ ॥ एपटनामके०एपूर्वोतनाम तेकेवावे जे गुणनां स्थानक ते तप गणत-
णाकेण्तपगठना जाणवा शुसहदणाकेण्गुरुश्रद्धावंत गुणरयणकेण्गुणरूपरत तेप
तपगछमा घणारे पटले श्रद्धावंत गुणवंतपणा एथनुगतपरंपरके स्वतंत्रपरंपरा यावी
एटले जेनीपरंपरामा त्रुटपडीनथी तेनाम अनुगतपरंपराकहिये तेचणीकेण्तेमाटे से
वताकेण्सेवाकरता एवाकोषठे जे ज्ञानयोगिविवुधकेण्झानसंयोगवंतापंडित अनुगत
सरंपरानीसेवाकरे। इतियोगः प्रगटजगदेवताकए जगतनेविपे प्रगटपणे देवताज
टक्षेपंडितलोकशुरूपरंपरानीजसेवाकरे ॥ २३ ॥
कोश्कदमुक्तिविणतांचीयरां ॥ कोश्कदेसदजजमतांघरददियरां ॥
मूढएदोयतसनेदजाणेनही । झानयोगकियासाधतातेसदी ॥२४॥

·सामात्रणसो गाथार्नु स्तवन अर्थसहित-ढाल सोलमी.
१२५
अर्थ ॥ हवे सर्वअधिकारकहीने ठेके निश्चयतथा व्यवहारनयफलाववातेफलावे
ठे कोश्कव्यवहारनयवादिकहे जेविणतांचिथरांकेण्पडिलेहणा पडिकमणादिक तथा
फाटांत्रुटांवस्त्रादिकपहेरतां इत्यादिक कप्टकरतां मुक्तिठेकेण्मुक्तिपामियें तथा कोश-
कनिश्चयवादीएमकहे जे सेहेजरीतेधरनेविपे दहिथरांजमतां उपलक्षणथी पवरमो-
दकप्रमुखलेवा एटले निश्चयनयवालाकदेवे जेकष्टकरेगुंथाय खुवखावूपी, पण तत्व-
ज्ञानथयु एटलेसिडिजाणवी एवीजूदीजूदीरीतना बोलनाराते वेहु मूढकेपमूर्खठे ए-
टले तेमोक्षसाधवानो नेदकेप्रकारजाणतानयी केमके ज्ञानने संयोगक्रियासाधतां
सहीकेण्तेमुक्तिसत्यते यतः नाणकिरियाहिंमुरकोइतिचाप्यवचनात् तथा हयंनाणं कि-
याहिणं ॥ हयाअन्नाणजकिया ॥ पासंतोपंगुलोदडो ॥धावमाणोअरंधर्व ॥१॥ एवंसवे-
विनया ॥मिढदिहिसपरकपडिवझा ॥ अन्नोन्ननिस्सियाऊण हवंतिते चैवसम्मत्ता॥
इत्यादिक श्रावश्यकनियुक्तिवचनात् ॥ २४॥
सरखनावेंप्रनोशुपएमजाणतां ॥ हुँलहुंसुजशतुझ
वचनमनआणतां ॥ पूर्वसुविदिततणायजाणीकरी॥
मुझहोजोतुझकृपालवपयोनिधितरी ॥ २५॥
अर्थ ॥ माटेहे प्रजो एमकेएरीते सरलस्वनावें करीवेहुनयेसिफिट एरीतेजाणतां
पणकपटेनही जेकहे एक श्रने चित्तमा वीजुहोय एम कपटसहित नही तथा तुक-
वचन मनाणतांकेप्पू छानक्रियान्यांमोदः एमजाणतां तथा मनथाणतांकेम्प्रति-
तकरतां थकां सुजशकेण्जलोजे जशतेढुंपा, एटले मुनिराजप्रमुख सुविहितलोक न-
लोजशबोले एवीस्याहाददृष्टि केमययीतेकहेबे जे पूर्वसुविहिततणा केपूर्वाचार्य श्री-
हरिजप्रसूरि तथाधर्मदासगणी जाप्यकारजी उमास्वातिवाचकप्रमुखना जेग्रंथते जा-
णीकरीने सम्यक्झानेकरी स्याहाददृष्टिथयी तेएवीधितो प्रजुकृपाथी थाय तेमाटेप्र-
जुपासे प्रार्थनाकरे जेनवपयोनिधिकेण्जेसंसारसमुफ तेनेविये तुमकृपाकेतमारीदया
तप तरीकेण्जदाज तेमुफहोजोके०मारेथाजो एटलेसंसारसमुडमां तमारी कृपारूप-
जहाज मारेथाजो एसोलमीढालनेअंतेस्याहाददृष्टिनी सिद्धिकही एवीदृष्टि पोतानी
थयो तेथीउपनोजेहर्ष तेहकरीसतरमीढालमा वोलेठे ॥ २५॥
॥ ढाल सतरमी ॥
॥ कडखानीदेशी ॥
आजजिनराजमुजकाजसिहांसवे ॥वीनतीमाद
रीचित्तधारी। मार्गजोमेलह्योतुझकृपारसथकी।
तोहुश्संपदाप्रगटसारी ॥ आज ॥१॥

·१२६ प्रकरणरलाकर नाग पहेलो. अर्थ ॥ इजिनराज श्राजकेण्जेदिवसे स्याहाददृष्टियें उलखाणथयुं ते दिवसे क- वीश्वरनुं वर्तमानठे तेमाटेश्राजकहियें तेश्राजे मारां जेकार्यतेसर्व सिकथयां शामाटे जेमारीवीनती चित्तमांपरमेश्वरेधारी यद्यपि परमेश्वरतो वीतरागडे कोश्नी वीनती चित्तमांधरतानथी तोपण परमेश्वरनीजक्तिजनितकार्य जक्तलोकने थयुं माटेकारणे कार्योपचारकरीनेकदेठेके जोतुमकृपारूपरसथकी मेंमार्गलोकेण्डंमार्गपाम्यो अने तेमार्गरूप सारीके मनोहर संपदा मारेप्रगटथयी ॥१॥ वेगलोमतदुजेदेवमुझमनथकी ॥ कमलनावन यकीजेमपरागो ॥ चमकपाषाणजेमलोदनेखेंच से॥ मुक्तिनेसेदेजतुकनक्तिरागो॥ आज ॥२॥ अर्थ ॥ माटे मारामनथकी वेगला मतथाजो एटले घटमारहेजो जेम कमलना वनथकी परागोके वासना दूररहतीनथी एटले जेमकमलनीवासना तेकमलना वनमारहे तेम तमेमारा चित्तमा रहेजो चमकजातीनो कोश्पर विशेष ते जेम लो- हने खेंचसेके जेम लोढानखेंचे एटले एपचरनो एवो सेहेजस्खलाव जे लोढुं वे गलुहोय तोपण तिहाथीपोतानी मेले श्रावीने पधरनेवलगे तेरीते तमाराऊपर माह- रोजेनक्तिराग तेवनावेजमुक्तिनेखेंचशे ॥२॥ तुंवसेजोप्रनोहर्षजरहीयमले ॥ तोसकलपापनाबंधत्रूटे ॥ जगते गगनसूरयतणेममले ॥ दददिशिजेमतिमिरपमलफूटे ॥आ ॥३॥ अर्थ ॥ हेप्रनो दर्पनखं जेमारंहीयुं तेनेविपे जोतुंवसे तोसमस्तजेनवांतरे पाप नाबंधकस्याठे तेत्रुटीजाय तिहांदृष्टांत कहे जे गगनके० थाकाशनेविपे सूर्यनावि माननुं मंगल तेजगेयके दह दिशिके। दशेदिशानेविपे जेम तिमिरके अंधकारन पमलजे समूहते फूटे के नाशपामे तहत् पापपाल बेटे ॥३॥ सींचजेतुंसदाविपुलकरुणारसें ॥ मुझमनेशुक्ष्मतिकल्पवेली ॥ नाण दसणकुसुमचरणवरमंजरी ॥ मुक्तिफलापशेतेएकेली ॥ आ ॥४॥ श्रर्थ ॥ विपुलकरुणारसेंके विस्तारवान करुणारूपरसेंकरीने माहारामननेविषे शुझमतिरूप कल्पवृदानीवेलीते देखामीतुंसिंचजे इतिजावः तेसिंच्यांयकां शानदर्शन- रूपतो फूलथावशे तथा प्रधानचारित्ररूप मंजरीके मांजरखागशे तेवारपठे मुक्ति रूपफलने थापशे तेएकेसीके तेशुद्धमतिरूपकल्पवेलडी एकलीथापशे ॥ ४ ॥ लोकसन्नाथकीलोकवहुवानलो ॥ रानलोदासतेसविनवेषे ॥ एकतु ऊआणसुंजेदरातारदे ॥ तेहनेएदनिजमित्रदेखे ॥ आज ॥ ५ ॥ ।

·सामात्रणसो गाथातुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल सतरमी. अर्थ ॥ लोकसंज्ञा जेगाडरियोप्रवाह तेथकी लोकवहुवाउलोके घणोलोक घेलो थयोठे पणराउलोदासके राजानोदास एटले तमारोदास एवोजेहुं ते सर्वगाडरिया प्रवाहनेउवेखुनु एटले खात्रमा आणतोनथी मात्र एक अद्वितीय तुऊयाणसुं- जेरातारदेके तमारी श्रााथी जे रंगाणावे तेने ए मारो श्रात्मा ते पोतानो मित्र करीजाणे एटले तमारीयाणाथीजे वाह्य तेने उखुटुं पण तमारी श्राशा- वंतने साधर्मिकसंबंधपणामाटे मित्रकरीजाणुंतुं शतिनावः ॥ ५ ॥ आणजिननाणतुझएकद्वंशिरधरूं ॥ अवरनीवाणीनविकानेसुणियें। सर्वदर्शनतणुमूलतुझशासनं ॥ तेणतेएकसुविवेकयुणियें ॥ आज ॥६॥ अर्थ ॥ हेजिनके सामान्यकेवलीमां चाणके सूर्यसरिखातारी एक अद्वितीय श्राझाते हुँ मस्तकेंधलं अने श्रवरके वीजानीवाणीते कानेसांचलियेनही एटले वीतरागनी आज्ञा श्रादरीये पण श्रवर जे रागीहेपी तेनां वचन काने न धरिये इति नावः सर्वदर्शनके सम्यक्त केमके सकलनयमझायें सम्यक्त यमुक्तं महानाप्ये यावश्यावयणपहा ॥ तावश्यानयाविस कमया। चेवहुंतिनयवाया।सम्मतंसमुदियासवे ॥ इतिवचनात् तेमाटे समकितनुमूलते तुफशासनके तमारी थाहावे अथवा पट- दर्शननुमूलते तुजशासनठे एटले सर्वदर्शन तेतमाराजदर्शननायंशले तेमाटे त- भारी आझातेज एक अद्वितीय मलाविवेकेकरी स्तवियेतेय एटले सर्वदर्शननुं मूल ठांडी वरनीस्तवना कोणकरे इतिजावः ॥६॥ तुझवचनरागसुखसागरेढुंगणुं ॥ सकलसुरमनुजसुखएकविंदू ॥ सा रकरजोसदादेवसेवकतणी ॥ तुंसुमतिकमलिनीवनदिणंदू ॥ आज॥७॥ अर्थ ॥ तमारा वचनऊपर जेराग एटले जैनागमनोजेराग तपजे सुखसमुचना समूह तेश्रागल समस्तदेवता तथासमस्तमनुष्य चक्रवादिकनांसुख तेएकविस- मान ढुंगणुंके हुंमार्नुडं तेमाटे हेदेव सदासर्वदा तमारो हुंसेवक सैनी सारके संजालकरजो एटले तमारासरिखो करजो तमे सुमतिरूपजे कमलिनी तेनुं जेवन तेनेविपे दिणंदूके सूर्यसरिखानो एटले सूर्यजेम कमलिनीने विकस्वरकरे तेम सुम- तिरूपकमलिनीने तमे विकखरकरो एटले तमाराधी सुमतिश्रावे इतिजावः ॥७॥ ज्ञानयोगेंधरीप्तिनविला जियें ॥गाजियेंएकतुमवचनरागें॥शक्तिन खासअधिकोहुसेतुकथकी ॥ तुंसदासकलसुखदेतजागे॥ आज ॥॥ अर्थ ॥ ज्ञानयोगमां तृप्तिधरीने एटले झानमा मग्नरहीने क्रियानुष्ठान करतां 0

·..
प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो.
लाजियेंनही पण सावधानथयीने एकतमारा वचननेरागेंकरीगाजियें एटले कोश्क
ज्ञानवादि क्रियानुष्ठान उथापतोहोय तेने आगमवचनेकरी गाजीनेजवावश्रापियें ए
रीतें प्रवर्ततां तुकथकीके तमारा वचनथकी एटले तमारीश्राज्ञाथकी शक्तिनोउ
खास पणअधिकोथशे पणगलियांथयीने वेशीरहेतां वीर्योल्लासनहिवाधे उलटुंश्रा
लसवधसे इतिनावः एवीरीते प्रवर्तनकरतां कारणहारे कर्त्ताने फखदेखाडेठे तुंसदा
सकलके तमे सदानिरंतर समस्तसुख जेसिछिनांसुख तेनो हेतुके कारणते जागे
के० जागतोये एटले ज्ञान क्रियान्यां मोदः एप्रजुनुं वचन तेवचनथकी जव्यप्राणी
अजरामरसुखनुं नाजनथाय तेमाटे सिद्धिनोहेतु पणतुं हिजथयो इतिजावः ॥७॥
वमतपागचनंदनवनेसुरतरु ॥ हीरविजयोजयोसूरिराया ॥ तास
पाटेविजयसेनसूरिसरू ॥ नितनमेनरपतिजासपाया।आज ॥ए ॥
॥ अर्थ ॥ श्रीजगचंजसूरिये तपाविरुद्धराव्यु एमोहोटोतपगमतप नंदनवनने
विपे सुरतरुके कल्पवृक्षसमान श्रीहरि विजयसूरि जयोके जयवंतोवों सूरिराया-
के वीजाश्राचार्यमा राजासरिखायया तेदनेपाटें श्रीविजयसेनसूरि सर्वश्राचार्योमां
ईश्वरतुव्यथया जेमनांचरणकमलने नरपतिके पादशाह तेनिरंतर नमस्कारकरताह
ता एटले एनायजेपादशाहकाहांगीरे पटदर्शनपरिक्षानेश्रर्थे सर्वदर्शनीनेतेमाव्या तेमां
जैनदर्शनमांदेला श्रीविजयसेनसूरिगयाहता तेमणेसर्वदर्शननोपराजयकस्यो तेवारें पा-
दपादशाहेकह्युजे श्रीहरि विजयतेगुरु श्रने तमे सवार गुरुथया इतिजावः॥णा
तासपाटेंविजयदेवसूरिसरू ॥ पाटतसगुरुविजयसिंह-
घोरी॥ जासहितसीखथीमार्गएअनुसयो॥
जेधीसविटलीकुमतिचोरी ॥ आज० ॥ २० ॥
थर्थ ॥ वलीतेनेपाटे श्रीविजयदेवसूरिथया तथा तेमनापाटें श्रीविजयसिंहमूरि
तेगठनो भारवेदेवाने वृपनसमानधोरीयया जेमनी हितसीखके० थाझापामीने में
एसंवेगमार्ग थादस्यो पटलेएजावजे श्रीजशोविजयजीनपाध्यायें पण एजनी थाज्ञा
पामीने क्रियानकारकस्यो तथा श्रीविजयसिंहसूरिना शिप्य अनेक हृता तेमां सत्तर
शप्य सरखतीबिरुदधारीहता तेसर्वमा मोहोटा शिष्य पंडितश्रीसत्यविजयगणीहता
मणे श्रीपूज्यनी याझापामी क्रियाजमारकीयो तेमाटे एमाधुजे मार्ग एयनुसस्योकेश
एसंवेगमार्गथादस्यो जेथादरवाथकी तीर्थकरथदत्त गुरुथदत्त इत्यादिक कुमतिकदा
प्रदरूप चोरीटसीगयी एश्रीतपगठना याचार्योनी परंपरा कही ॥१०॥

·१२ए
।
.
सामात्रणसोगाधानुं स्तवन अर्थ सहित-ढाल सतरमी
हीरगुरुशीसअवतंसमोटोहुर्ख ॥ वाचकांराजकल्या
णविजयो । देमगुरुसमवर्मेशव्दअनुशासने ॥
शीसतसविवुधवरलानविजयो । आज ॥१२॥
शर्थ ॥ हवे. उपाध्यायजी पोतानी परंपराकहे। तेपूर्वे कह्याश्रीविजयसिंहमूरितेना
शिष्यसमुदायमां अवतंसके मुकुटसमान महोटाथया वाचकांराजके उपाध्यायोमां
राजासरिखा एवा श्रीकल्याण विजय उपाध्यायथया ते शब्दश्रनुशासनेके व्याकरण
शास्त्रमांतो हेमगुरुसमवमेके। श्रीहेमाचार्य सरिखाथया वली तेमना शिष्य विबुधवर-
के सर्वपंमितमा शिरोमणी एवा श्रीमान विजयगणीथया ॥ ११ ॥
शीसतसजितविजयोजयोविवुधवर ॥ नयविजयविबु
धतससुगुरुनाया ॥ रहिअकाशीम-जेदयीमनलें ॥
न्यायदर्शनविपुलनावपाया ॥ आज ॥ २२ ॥
अर्थ ॥ वली तेमना शिष्य एकश्रीजितविजयजीजयवंता पंमितोमा प्रधानसरि-
खा तथा चीजाश्रीनयविजयजी पंमितप्रधानथया तेश्रीजितविजयजीनारुमागुरुना-
जथया जेयी के तेवेहुगुरुनापसायथी हुँ रहिकाशीम-के काशीना मवने विपे
रहीने जलीरीते न्यायदर्शनके न्यायशास्त्रना नावते विपुलके विस्तारपणेपाम्यो.
जेदयीशु-लहियेंसकलनयनिपुण॥ सिइसेनादि
कृतशास्त्रनावा ॥ तेहएसुगुरुकरुणाप्रनोतुझसुगु
ण ॥ वयणरयणायरीमुकनावा । आज ॥१३॥
अर्थ ॥ जेगुरुनाप्रसादथकी श्रीसिझसेन दिवाकर तथा श्रादिशब्दथी हरिननसूरि
उमाखातिवाचकप्रमुख पंमितोनां करेलांजे शास्त्र तेमांकह्याजेजाव तेनाशुलहियेंके
शुभ रहस्यपामियें तेनावकेवावे जे सकलनयनिपुणके समस्त जे न्याय तेमां निपुण
अथवा समस्तजेनैगमादिकनय तेमां निपुण एवा जे संमति तत्वार्थ, परदर्शनसमुच्चय,
नयचक्रसार, धर्मसंग्रहणी, अनेकांतजयपताका प्रमुखग्रंथोनाचाव तेना शुधरहस्यने
हुँ पाम्यो माटे एगुर्वा दिकनी जे करुणा के कृपा ते केवी जे हे प्रनो तुऊ के
तमारु जे सुगुणवयणके गुणवंतजेवचन तप रयणायरीके० समुनने विपे नावा के
जहाजसरिखीले एटले एनावजे जो गुर्वा दिकनी करुणारूपनावा होयतोतमारा वचन-
रूपसमुझनो पार तेपामिये, तेमारागुरुनी कृपारूपनावा मारे थयी ॥ १३ ॥

·१३० प्रकरणरत्नाकर नाग पहेला. ॥ कलस॥ श्मसकलसुखकररितनयदरस्वामीश्रीमंधरतणी ॥एवीन तिजेसुणेना-तेलदेलीलाघणी ॥ श्रीनयविजयबुधचरणसे वकजशविजयवुधापणी ॥ रुचिशक्तिसारंप्रगटकीधीशा स्त्रमर्यादालणी ॥ १॥इतिश्रीसीमंधरजिनविज्ञप्तिःसंपूर्णा।। अर्थ ॥ हवे जेमनवोप्रासादकरावे तेनेमाथे कलशचढावे तेवारे संपूर्णथाय तेम श्रास्तवनरूपप्रासादनीपर्नुतेसंपूर्णकरवामाटे कलशकहे एरीते सकलसुखना करनारा तथारितके पापर्नु जेजयतेना हरवावाला एवा खामीके नायक श्रीसीमंधरप्रजुनी अमेविनतीकही तेजेप्राणीनतिजावेंकरी सांजवे तेप्राणी घणीसुखदीलापामे एरीते श्रीनयविजयजीपंमितना चरणकमलनी सेवानाकरनार श्रीयशोविजयजीपंमित तेमणे पोतानी शक्तिप्रमाणे श्रद्धानावनीजे रुचिहती एटले स्यामादमार्गनी रुचिजेपोताना चित्तमांइतीते शास्त्रनीमर्यादायेप्रगटकरी कहि देखानी इति ॥ १ ॥ ॥ इतिश्रीसीमंधरजिनस्तवनटवार्थःसमाप्तः॥ केदकर्तुचःशस्तं । नानाशास्त्रार्थगर्जितं । कमेऽल्प विषयाप्रज्ञा।मुसलामोपमाखलु ॥१॥ यदत्रवितथंप्रोक्तं।मंदवुष्यादिहेतुना ॥ तझीधनैः कृपांकृत्वा । मयिशोध्यममत्सरेः ॥२॥ श्रीमद्विजयसिंहाव्हा सूरिराविजितेंजियातस्यांतेवासीसत्यादिविजयःसान्वयःसुधीः ॥३॥ कर्पूरविजयस्तस्य । शिष्योगुणगणैर्युतः। तस्यापिक्षमयायुक्तः। दमाविजय इत्यन्नू- त् ॥॥ जिनादिविजयस्तस्य। शिष्योरिशिष्यकः॥ शास्त्रज्ञःसजनोधीमान् । कर्म- गेधर्मकर्मणि ॥५॥ उत्तमादिजयस्तस्य । शिष्यःशिप्यौघसत्तमः ॥ सर्वोत्तमगुपैयप्तिः। कर्मशास्त्रकुशाग्रधीः ॥६॥ तस्यां हिपंकजेपद्म। विजयोत्रमरोपमः ॥ ननाग्निवसुचनेन्दे २०३० । तेनेदंवार्तिकंकृतं ॥७॥ WAcom इतिश्रीसीमंधरजिनस्तवनकवियशोविजयजीकृत साईत्रिशतगाथाप्रबंधेतस्यकविपद्मविज यकृतवाखाववोधःसमाप्तः 55 ·देवचंजीकृत आगमसार. १३१ ॥ श्रीसर्वशायनमः ॥ ॥ अथ ॥ ॥ श्रीपंमितदेवचंजीकृत आगमसार । जव्यजीवनेप्रतिबोधवानिमित्तमोदमार्गनीवच निकाकडेले. तिहांप्रथम जीवधना- दिकालनो मिथ्यात्वीहतो तेकाललब्धिपामीने त्रणकरणकरेठे. तेनांनाम-पहेलु यथाप्र- वृत्तिकरण, बीजुं अपूर्वकरण अने त्रीजु अनिवृत्तिकरण. तेमांपहेलु यथाप्रवृत्तिकरणकहेते. १ ज्ञानावरणी, ५ दर्शनावरणी, ३ वेदनी, ४ अं- तराय, एचारकर्मनी त्रीसकोमाकोमीसागरोपमनी स्थिति, तेमांथी गणत्रीस कोमा- कोमीखपावे अने एककोमाकोमीवाकीराखे; तथार नामकर्म,२ गोत्रकर्म, ए वे कर्मनी वीसकोमाकोमीसागरोपमनी स्थिति, तेमाथी उगणीसखपावे अने एककोमाकोमी राखे, अने मोहनीयकर्मनी सितेरकोमाकोमीसागरोपमनी स्थिति, तेमांथी अगणो- तेरखपावे वाकीएककोमाकोमीराखे एवीरीते एकवायुकर्मवर्जीने वाकीसातेकर्मनी एकपल्योपमना असंख्यातमानागेन्यून एककोमाकोमीसागरोपमनी स्थितिराखे, एवं जे वैरागरूप उदासिपरिणाम ते यथाप्रवृत्तिकरणकहिये. ए पहेढुंकरण सर्व संझीपंचेंडी जीव अनंतिवार करेवे. हवे धीजुंअपूर्वकरणकदेठे. तेएककोमाकोमीसागरोपमनी स्थितिमांधी एकमूहुर्त श्रनेअनादिमिथ्यात्व जे अनंतानुबंधीवानीचोकमी ते खयाववाने अज्ञान देय तेवगम- बुं अने ज्ञानउपादेय एटले श्रादरवू, ए वांबारूप अपूर्वकहेता पहेलांक्यारे नाव्यो एवो जे परिणाम ते अपूर्वकरणकहिये, एवीजॅकरणते समकितयोग्यजीवनेयाय. हवेत्री अनिवृत्तिकरणकहेले. तेमुहुर्तरूपस्थितिखपावीने निर्मलशुरूसमकेतपामे मिथ्यात्वनो उदयमदे त्यारे जीव उपशमसमकेतपामे, एवोजेपरिणामते अनिवृत्तिक- रणकहिये. एकरणकीधाथी गंठीनेदधयोकहिये उक्तंच श्रावश्यकनियुक्तौ “जागंही तापढम। गंहीसमयनवेवी ॥अनियहिकरणंपुण । समतपुरकोजीवे" ॥२॥ऊ- सरदेसंदढल्लिकंच । विजावणदवोयप्पश्य ॥ मिछत्तस्सवणुदए । ऊवसमसम्मलह जीवो ॥२॥ एममिथ्यात्वनोजदयमव्याधी जीवसमकितपामे, तेसमकितनी सद्दहणा नावेनेदडे, एक व्यवहारसमकितसद्दहणा, वीजी निश्चयसम कितसदहणा. देवश्रीअरिहंत देवाधिदेव अने गुरुसुसाधु जे सूधोश्रर्थकदेते तथा धर्मकेवलीनो परुप्यो जे आगममा सातनय तथा एकप्रत्यद वीजुंपरोक्ष एवेप्रमाण अने चार नि- देपेकरीसदहे, एवी सदहणा ते व्यवहारसमकितकहिये. एपुण्यनुं कारण तथा धर्म प्रगटकरवानुंकारपठे एवीरुचि ज्ञानविनापण घणाजीवोने उपजे.

·- A १३२ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. वीजुनिश्चयसमकित तेथावीरीतेजे निश्चयदेवते आपणोजथात्मा जीवनिष्पन्न स्वरू- पी सिफ ते संग्रहनयनीसत्तागवेपतां तथा निश्चयगुरुतेपण थापणोधात्माज तत्वरमणी श्रने निश्चयधर्मते श्रापणाजीवनोस्वजावजवे एवीसदहणा ते मोक्षकारण ले केमके जीवस्वरूपउँसख्या विनाकर्मखपेनही एवी शुभसद्दहणा तेनिश्चयसमकित. हवेज्ञान-स्वरूपकदेतेज्ञाननावेदवे एकव्यवहारज्ञान वीजुनिश्चयज्ञान तेमांजे अन्यमतिनांसर्वशास्त्रजाणवां अथवा जैनागममध्ये कपाजे एकगणितानुयोग तेदेत्र मान वीजो चरणकरणानुयोग ते क्रियाविधि श्रीजोधर्मकथानुयोग एत्रणअनुयोगर्नु जाणवापणुं तेसर्वव्यवहारज्ञानठे अथवा अंतरउपयोगविनाजेसूत्रना अर्थ करवा ते पण व्यवहारज्ञानकहिये. हवेनिश्चयज्ञान ते उजव्य तथा तेनागुण अनेपर्याय सर्वनेजाणे तेमां पांचथजीवन- व्य तेहेयके बम्बायोग्यजाणीवांबा थने एकजीवनव्यतेनिश्चयकरी सिझसमान मोदमयी मोनोजाणनार मोदनुकारण मोनोजावावालो मोक्षमांजरहें। एडवो थापणोजीव अनंतमणीशरूपी तेनेजध्यावे तेनिश्चयज्ञानकहियें. इवे एकधर्मास्तिकाय वीजोअधर्मास्तिकाय त्रीजोयाकाशास्तिकाय चोयोपुजवा- स्तिकाय पांचमोजीवास्तिकाय अनेवघोकाल एउजव्यशाश्वताठे तेनुज्ञानकदेठे एवं अव्यमध्ये पांचशजीवडव्य ते अनेएकजीवअव्य ते चेतनालक्षणवंतने उपादेय. इवेएउजव्यनागुणक पहेवोधर्मास्तिकायनाचारगुण एकत्ररूपी बीजोशचेतन त्रीजोअक्रिय चोथोगतिसहायगुण अनेबीजोयधर्मास्तिकायनापण चारगुण एक श्र- रूपी बीजोशचेतन बीजोशक्रिय चोथोस्थितिसदायगुणः श्रने बीजो भाकाशास्ति- कायअन्यनाचारगुण एकत्ररूपी बीजोअचेतन श्रीजोअक्रिय चोयोअवगाहना दान- गुण; हवेकालव्यनाचारगुणकहेठे एकश्यरूपी वीजोश्रचेतन श्रीजोयक्रिय चोयोन- . वापुराण वर्तनालक्षण; हवेपुजलव्यनाचारगुणकदेठे एकरूपी वीजो अचेतन त्रीजो सक्रिय चोयोमिक्षण विखरणरूपपूरणगलनगुण; दवेजीवझव्यनाचारगुणकदेठे एकत्र- नंतझान चीजोअनंतदर्शन चीजो अनंतचारित्र चोथोशनंतवीर्य एउपव्यना गुण कह्या तेनित्यध्रुवठे॥ हवेठजव्यनापर्यायकहे धर्मास्तिकायनाचारपर्यायवे एकखंध वीजोदेश बीजोप्र- देश चोथो श्रगुरुलघु अधर्मास्तिकायनाचारपर्याय एकखंध चीजोदेश त्रीजोप्रदेश चोथो अगुरुलघुः पुजलजव्यनाचारपर्याय एकवरण बीजोगंध त्रीजोरस चोथोपर्श थ.. गुरुवघुसहित; तथाथाकाशास्तिकायनाचारपर्याय एकखंध चीजोदेश बीजोप्रदेश चो- Aasi कालजयनाचारपर्याय एकअतीतकास चीजोचनागतकाल त्रीजीवर्तमा- 1 -- ·देवचंदजीकृत थागमसार. १३३ नकाल चोथोअगुरुलघु; अनेजीवडव्यनाचारपर्याय एकलव्यावाध वीजो अनवगाह त्रीजोअमूर्तिक चोयोअगुरुलधु. एवमव्यनापर्यायकह्या. हवेवव्यनागुणपर्यायनुसाधर्मपणुंकहे। श्रगुरुलघुपर्यायसर्वव्यमांसरिखोडे अने अरूपीगुणपांचव्यमांव एकपुशलमव्यमांनथी; तथाअचेतनगुणपांचव्यमांडे,एकजी- व्याव्यमांनी अनेस क्रियगुणजीव तथापुजलएवेशव्यमांडे,बाकीचारजन्यमांनधी तथा चलणसहायगुणएकधर्मास्तिकायमांडे,वीजापांचव्यमांनथी; वलीस्थिरसहायगुण एक अधर्मास्तिकायमांडे,वीजापांचनव्यमांनथी; तथाअवगाहनागुणतेएकाकाशजव्यमांबे, बीजापांचऽव्यमांनथी; थने वर्तनागुणतेएककालअव्यमांज, वीजापांचजन्यमांनथी, तेमज मिलण विखरणगुणतेपुनलमां, वीजाप्रव्यमांनश्री. तथाज्ञानचेतनागुण ते एक जीवऽव्यमांडे, पणबीजाडव्यमांनथी. एमूलगुण कोश्ऽव्यना को अव्यमां मिलेनही. एकधर्म वीजोशधर्म त्रीजोआकाश एनपऽव्यना त्रणगुण तथा चारपर्यायसरिखाने श्रनेत्रण गुणेकरीतो कालव्यपणएसमान. हवेवलीअग्यारवोलेकरीबडव्यनागुणजाणवानेगाथाकहे “ परिणामजीवमुत्ता ॥ सपएसाएगखित्तकिरिआय ॥ निचंकारणकत्ता ॥सबगदश्यरअप्हवेसा॥॥अर्थ॥ निश्च- यनयथीआपआपणास्वन्नावेंठए व्यपरिणामिठे अनेव्यवहारनयथी जीव तथापुजल ए बेडव्यपरिणामी तथाएकधर्म वीजो अधर्म त्रीजोआकाश अनेचोथोकाल एचारज- व्ययपरिणामी तथाबव्यमा एकजीवनव्यतेजीव वीजापांचव्यअजीबने तथाठ अव्यमांएकपुजलमूर्तिवंतश्ररूपीठे अनेपांचव्य अमूविंत अरूपी. नव्यमां पांच अव्यसप्रदेशीने, अने एककालमव्यप्रदेशीने तेमां एकधर्मास्तिकाय वीजोअधर्मास्ति- कायएवेशव्यअसंख्यातप्रदेशीठे अने एकआकाशव्यअनंतप्रदेशी जीवप्रव्यअसंख्या- तप्रदेशी, पुजलपरमाणुअनंतप्रदेशी; परमाणुाअनंता, एमपांचव्य सप्रदेशी अनेकहोकालअप्रदेशी. प्रव्यमां एकधर्मास्तिकाय वीजोअधर्मास्तिकाय त्रीजोआकाशास्तिकाय एत्रपते एकेकडव्य, तथाएकजीवमव्य वीजोपुजलव्य त्रीजोकालव्य एत्रणप्रव्यअनेकथ नेकडे, उजव्यमां एकआकाशप्रव्यदेोत्र, अनेवीजापांच व्यक्षेत्री निश्चयनयथीवन- व्यपोतपोतानाकार्येसदाप्रवर्तेठे माटेसक्रियते; अनेव्यवहारनयथी जीवतयापुशल एवे अव्यसक्रियते, तेमांपणपुलसदासकियो, अनेजीवझव्यतो संसारीयकोसक्रियते पण सिझवस्थायेंथकोसंसारी क्रियाकरवाने अक्रिय, तथावाकीनाचारडव्यतोअक्रिय निश्चयनयथी दाव्यनित्यठे ध्रुव अनेउत्पादव्ययेंकरी अनित्यपणेपणठे तथाव्यवहार नये जीवथनेपुमलएवेशव्यअनित्यने, वाकीनाचारअव्यनित्यठेयद्यपिउत्पादव्यय ध्रुवप- , , ·१३४ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. सर्वपदार्थपरिणमे तोपण एकधर्म चीजोअधर्म त्रीजोआकाश चोथोकाल एचार अन्य सदाअवस्थित तेमाटेनित्यकह्यां ॥ उजव्यमा एकजीवनव्यअकारणले अनेपांचव्यकारणले केमके पांचे व्यजीवने लोगमांआवेते माटेकारणकहिये केमके धर्मास्तिकाय चालवानोसाह्यापेठे अधर्मा- स्तिकाय थिररदेवानोसाह्यशापेठे आकाशास्तिकायअवकाशापेठे पुजलास्तिकायजी- वनेमधुरादि सुरनिगंधादिक तथासकोमलस्पर्शादिक लोगपणेयायठे तथाकालजव्यते जीवने जरा चाल तारुण्यथवस्थादेने तथाथनादिसंसारीजीव नवस्थिति परिपाक ठतां एकअंतरमुहूर्त्तकालमां सकलकर्मनिरीमोदपहोचेतिहासिकश्रवस्थायें अनं- तोकालपर्यंतजीवधनंतासुखनेविलसे माटेकालाव्यपण जीवनेनोगथायवे पणएकजी. बडव्यकोनेनोगावतोनथी माटे अकारणकछु अनेपांच व्यनोगश्रावे माटेकारण कह्यां तथाघणीप्रतोमांतोसंक्षेपेएटलुंजे उपव्यमा एकजीव व्यकारण ठे पांचव्य अकारण एपणवातघणीरीतेमलती माटेजेबहुश्रुतकहेतेखरुं मारी धारणाप्रमाणे जी- वझव्यकारण अने पांचमुच्यअकारणएमसंजवेठे निश्चयनयथी गए अव्यकर्ता अने व्यवहारनये एकजीवऽव्यकर्ता वाकीपांचव्ययक ने उडव्यमा एकआकाशझव्य सर्वव्यापीठे अनेपांचव्यलोकव्यापीठे ठएव्यएकखेत्रमाएकगरह्यांठे पणएकवी- जासाथेमलीजायनही एवमव्यनो विचारकहो. हवेएकेकालव्यमां एकनित्य वीजोअनित्य त्रीजोएक चोथोअनेक पांचमोसत् 3. हो असत् सातमोवक्तव्य आरमोअवक्तव्य एवाग्थावपक्षकहे. धर्मास्तिकायनाचारगुणनित्यठे तथापर्यायमांधर्मास्तिकायनोएकखंघनित्य वाकी- नादेशप्रदेश तथा अगुरुलघुपर्यायश्रनित्यने अधर्मास्तिकायनाचारगुण तथाएकलोक- प्रमाणखंघनित्यत्रे अने एकदेश बीजोप्रदेश त्रीजोअगुरुलघु एत्रणपर्यायअनित्य ठे तथा श्राकाशास्तिकायनाचारगुण तथालोकालोकप्रमाणखंध नित्यठे अनेएकदेश चीजो प्रदेशनीजोअगुरुलघु एत्रणपर्यायअनित्यठे तथाकालव्यनाचारगुण नित्य अनेचार पर्यायअनित्य पुशलपव्यनाचारगुणनित्य अनेचारपर्यायअनित्य जीवनव्यनाचार गुण तथा त्रणपर्यायनित्यठे अनेएकअगुरुलघुपर्यायअनित्यठे एरीतेनित्यानित्यपक्षकहो. हवेएकवनेकपक्षकहे। एकधर्मास्तिकाय बीजोअधर्मास्तिकाय एवेडव्यनोखंधलो काकाराप्रमाणएको थनेगुणयनंता पर्यायअनंता प्रदेशथसंख्याताठे तेणेकरी - नेकवे थाकाशव्यनोलोकालोकप्रमाणखंधएकटे अनेगुणअनंता पर्यायश्चनंता प्र. देशथनंताठे माटेशनेक कासाव्यनोवर्तनारूपगुणएकवे अनेगुणधनंता पर्याय श्र- नंताठे समयअनंताठे केमकेश्रतीतकालेधनंतासमयगया अने अनागतकाले अनंता- ·देवचंधजीकृत श्रागमसार. १३५ समयथावशे तथावर्त्तमानकालेसमयएक मादेशनेकपदा पुजलव्यनापरमाणुशनं- ताने ते एकेकपरमाणुमां अनंतागुणपर्याय तेथनेकपपुंजे अनेसर्वपरमाणुमां पुजल- पणुंतेएकजले माटेएकजे. जीवनव्यानंताएकेकाजीवमा प्रदेशअसंख्याता तथागुणअनंताचे पर्यायअनंता ते तेअनेकपएं पणजीवितव्यपऍसर्वजीवोनुं एकसरिखंडे माटे एकपणुं श्हांशि- ध्यपूजे जेसर्वजीवएकसरिखा तोमोदानाजीव सिझपरमानंदमयी देखाय अनेसं- सारीजीवकर्मवशपड्याफुःखीदेखायठे अनेतेसर्वजूदाजूदादेखाय तेकेमा तेइनेगुरुजत्तर कहे जे के निश्चयनयेतोसर्वजीवसिझसमानवे माटेजसर्वजीवकर्मखपावीनेसिजथायने तेथीसर्वजीवनीसत्ताएकजे. फरिशिष्यपूछेके जोसर्वजीवसिहसमानकहोबो तोशजव्यजीवपण सिद्धसमान एमठेघु अनेतेतोमोदेजतानथी तेदनउत्तर जे अन्नव्यनेकर्मचीकणारे अनेअजव्यमां परावर्तधर्मनथी तेथीसिक थतानथी माटेतेनोएड्वोज स्वनावरे जेमोहेजबुज नयी अनेजव्यजीवमापरावर्त्तधर्म माटेकारणसामग्री मिले पलटणपामे गुणश्रेणीचढी मोक्ष करीसिक थाय पणजीवनामुख्यावरुचकनदेशजे तेनिश्चयनयथी नव्य तथाअनव्य सर्वनासिङसमान माटे सर्वजीवनीसत्ताएकस रिखी केमकेएश्रावप्रदेशने विलकुल कर्मलागता नथी तेश्रीश्राचारांगसूत्रनी श्रीसिलंगाचार्यकृतटीकानालोकविजयाध्ययने प्रथमोद्देशकेसाखडे तिहाथीसविस्तरपणेजो,. इवेसत्तथाअसत्पदक एवमव्य तेस्वनव्य स्वक्षेत्र स्वकाल अने खन्नावपणे सत्एटलेबताने अने परमव्य परक्षेत्र परकाल तथा परजावपणे असत् एटले असता तेनीरीतवताववानेश्रर्थे उएजव्यनो अव्य क्षेत्र काल नाव कहिये ठेयें. धर्मास्तिकायनोमूलगुण चलणसहायपणो ते स्वमव्य श्रधर्मास्तिकायनोमूलगुण स्थितिसहायपणो ते स्वमव्य श्राकाशास्तिकायनोमूलगुण अवगाहपणो तेस्वमव्य कालव्यनोमूलगुण वर्तनालणपणो ते स्वभव्य तथा पुशलनोमूलगुण पुरणगलन- पणो तेस्खनव्य अने जीवजव्यनोमूलगुणज्ञानादिकचेतनालणपणो ते स्वभव्य एक ऽव्यनो स्वअव्यपणोकहो. हवे स्वदेत्र ते अव्यनोप्रदेशपणोठे ते देखामे तिदां एकधर्मास्तिकाय वीजोश- । . धर्मास्तिकाय एवेअव्यनो स्वक्षेत्र असंख्यातप्रदेश अने श्राकाशव्यनो स्वक्षेत्र नं तप्रदेश कालव्यनो स्वक्षेत्रसमयठे पुजवजव्यनोस्वक्षेत्रएकपरमाणु तेपरमाणुया- नंता जीवजव्यनो स्वदेत्र एकजीवनावसंख्याताप्रदेश. हवे स्वकालते उएव्यमा अगुरुलधुनोजठे थने एउपव्यनापोतपोताना गुणपर्या- ·१३६ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. यते सर्व व्यनो स्वनावजाणवो एटले धर्मास्तिकायमा पोतानाज अव्य क्षेत्र काल जावते पणवीजा पांचव्यनानथी तथा अधर्मास्तिकायव्यमध्ये पण स्वअव्यादिक चारठे पणवीजा पांचव्यनानथी एमज श्राकाशास्तिकायनेविपे थाकाशनाज स्वस) व्यादिकचारठे पणवीजापांच व्यनानथी कालाव्यमां कालनाव्यादिकचारने घीजा पांच व्यनानथी अने पुमलनाडव्यादिकंचार ते पुजलमांजळे पणवीजापांचनव्यनान थी तथा जीवश्व्यना स्वमव्यादिकचार ते जीवमांठे पणवीजा पांचव्यनानथी. जेव्यतेगुणपर्यायवंत अव्यथीअनेदपर्यायहोयतेमुव्यकहिये तथास्वधर्मनोवाधार चंतपणो ते क्षेत्रकहिये अने उत्पादव्ययनीवर्तना तेकालकहिये तथाविशेषगुणपरिणति स्वन्नावपरिणति पर्यायप्रमुख ते स्वन्नावकहिये. शहां १ नेदस्वजाव ५ अनेदस्वजाव ३ नव्यस्वन्नाव प्रचनव्यखजाव ५ परमस्व- नाव एपांचस्वन्नावकहेवा तेमांडव्यनासर्वधर्मने पोतपोतानास्वस्वकार्यने करवेकरी जे. दस्वनावने अने अवस्थानपणेथनेदस्वजाब अपपलटणस्वनावें अजव्यस्वजावले तथा पलटणस्वन्नावें जव्यस्वनावठे अने अन्यनासर्वधर्म तेविशेषधर्मनेशनुजायीजप- रिणमे तेमाटे ते परमस्वनावकहियें एसामान्यस्वनावजाणवा एरीतेठएमव्यस्वगुणे सत्ने अनेपरगुणे असत्ते. हवे वक्तव्य तथा श्रवक्तव्यपक्षकहे एव्यमां अनंतागुणपर्यायते वक्तव्यएटसे वचनेकडेवायोग्यवे अने अनंतागुणपर्यायतेथवक्तव्य एटले वचनेकपाजायनही एवा वे तिहाकवलीनगवंते समस्तनावदीना तेने अनंतमेनागे जे वक्तव्य एटखेकदेवायोग्य इता ते कह्या वलीतेनोपणअनंतमोनाग श्रीगणधरदेवे सूत्रमा गुंथ्यो तेसूत्रमारांच्या तेनेयसंख्यातमेनागे हमणांथागमरह्या ए बव्यमांबाउपदकह्या. हवेनित्यतथानित्यपरथीचोजंगीउपनीतेकडूठे एक जेनीयादिनथी अने अंतप- एनथी तेश्रनादिअनंत पहेलोनांगो अनेजेनी श्रादिनथी पणअंत तेअनादिसांतवी. जोनांगो तथाजेनीयादिपपवे अनेअंतएटले डेमोपण तेसादिसांतत्रीजो जांगो व. बीजेदनीयादि पणशंतनथी तेसादिननंतनामेचोथोनांगो जाणवो. हवेएचारलांगावप्रव्यमांफलावीदेखामेरे जीवनव्यमा ज्ञानादिकगुणतेअनादिश्रनं- तठे नित्यठे थनेजव्यजीवनेकर्मसायेसंबंध तथा संसारीपणानीयादिनथी पणसिद्ध । थाय तेवारे यंतश्राव्यो तेथीए अनादिसांत नांगो भने देवता तथा नारकीप्रमु- खना लवकरवाते सादिसांतनांगो थने जेजीवकर्मखपावी मोक्षगया तेनी सिकपणे थादिठे अने पाठोसंसारमा कोश्कासेंावनथी माटेर्थतनथी तेथीएसादिश्चनंतना- ·देवचंजीकृत आगमसार. गोडे एजीवजव्यमांचोनंगीकही जीवनव्यनाचारगुणअनादिअनंत जीवनेकर्मसाथें संयोगतेअनादिसांत केमकेकेवारेपणकर्मबूटे. हवेधर्मास्तिकायमांचारगुण तथाखंधपणो ते अनादिअनंत अने अनादिसांत्तनां- गोनथी तथा.१ देश र प्रदेश ३ अगुरुलघु एसादिसांतनांगो तथासिद्धनाजीवमां ध- पुस्तिकायनाजेप्रदेशरह्याने तेप्रदेशबाश्रयीने सादिअनंतनांगो एवीजरीतें अधर्मा- स्तिकायमांपण चौजंगीजाणवी अनेआकाराप्रव्यमां गुणतथाखंधअनादिअनंत वीजो जांगोनथी अने १ देश २ प्रदेश तथा ३ अगुरुलघुसादिसांत.तथासिघना जीवनी साथे संबंधतेसादिअनंत. पुमलप्रव्यमांगुणअनादिअनंत जीवपुजलनोसंबंध अजव्यने अनादिअनंत न- व्यजीवनेश्शनादिसांत पुजलनाखंधसर्वसादिसांत जेखंधवांध्यातेस्थितिप्रमाणे रही खरे वलीनवाबंधाय माटेसादिश्वनंतनांगोपुजलमांनथी. कालजव्यमा गुणचारशनादिशनंत पर्यायमां अतीतकालथनादिसांत अनेवत- मानकालसादिसांत अनागतकालसादिअनंत एकालनुस्वरूपते सर्वउपचारथी ए रीतकालअव्यमां चौजंगीकही. हवे अव्यदेवकालतथा नावमांचौजंगीकहेले जीवनव्यमा स्वमव्यथीज्ञानादिकगु- णते अनादियनंतने स्वखेलेंजीवनाप्रदेशसंख्याता तेसादिसांत ततोपर्तनापणे फ- रेठे तेमाटे, अथवा अवगाहनामादेसादिसांत पणतिपणेतो श्रनादिअनंत स्वकाल अगुरुलघुनेगुणे अनादिअनंतले अनेथगुरुलघुगुणनो उपजवो तथाविणशवोतसादि- सांत तथा स्वनावगुणपर्याय तेअनादिश्रनंत अनेनेदांतरेश्रगुरुलघु तेसादिसांत. धर्मास्तिकायमा स्वायजेचलणसहायगुण तेश्रनादिश्चनंत अनेस्वखेत्रनसंख्या- त प्रदेशलोकप्रमाणठे ते श्रवगाहनापणे सादिसांत स्वकालतेलगुरुलघुगुणेकरीथना- दिअनंत अने उत्पादव्ययतेसादिसांतठे स्वजावते चारगुणगुरुलघुश्रनादिश्रनंतठे १ खंध र देश ३ प्रदेशतेश्रवगाहनानेप्रमाणे सादिसांतवे एमश्रधर्मास्तिकायनापण अव्यादिचारनांगाजाणवा तथाआकाशास्तिकायमां स्वाव्यश्रवगाहनादानगुणतेथना- दिशनंतने अनेस्वखेत्रलोकालोकप्रमाणअनंतप्रदेशते अनादिश्रनंतः स्वकालते अगु- रुलधुगुणसर्वथापणेअनादिअनंत अनेनपजवे तथाविणसवेसादिसांतः स्वजाव ते चारगुण तथा खंधाने अगुरुलघुते अनादिश्रनंतवे तथादेशप्रदेशते सादिसांतवे ते श्राकाशव्यना वेनेदळे एकचौदराजलोकनो खंध लोकाकाश तेसादिसांत वीजो असोकाकाशनो खंध तेसादिअनंतने. कालजव्यमा स्वझव्यजे.नवपुराणवर्तनागुण तेअनादिअनंतठे स्वखेत्रसमयकालते ·१३७ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. सादिसांत केमके वर्तमानसमयएकठेतेमाटे. तथा स्वकालतेअनादिअनंत स्वचार तेगुणचार अनेगुरुलघु अनादिअनंतने अतीतकालअनादिसांत अनेवर्तमानकाल सादिसांतठे अनागतकाल सादिअनंत. पुजलव्यमा स्वव्यते अव्यपणे जेपूर्णगलनधर्मतेअनादिअनंत अनेस्वखेत्रपर माणुते सादिसांतठे स्वकाल स्थिति श्रगुरुलघुग्गुणते अनादिअनंतठे अरुलधुनोउपज- वोविणशवोते सादिसांतवे स्वजावतेगुणचार अनादिअनंत वर्णादिपर्यायचार एटले वर्ण गंध रस स्पर्श तेसादिसांतवे एव्यादिचारमां चौनंगीकही. हवे उपव्यनासंबंधात्रीचौनंगीकहे तिहांप्रथमआकाशव्य तेमांथलोकाका- शमांको व्यनधी अनेलोकाकाशमा उपन्यठे तिहांलोकाकाशजव्य तथाबीजुधर्मा- स्तिकायऽव्य अनेत्रीजुश्रधर्मास्तिकायडव्य ते अनादिअनंतसंबंधी जेलीकाकाशना एकेकप्रदेशमांधर्मअव्य तथाअधर्मव्यनोएकेकप्रदेशरह्यो तेपण किवारे विठडसेनही माटेअनादिअनंतसंबंधी आकाशखेत्रलोकसर्व अनेजीवनव्यनोअनादिअनंतसंबंधळे अनेसंसारीजीवकर्मसहित तथा लोकनाप्रदेशनोसा दिसांतसंबंध लोकांतसिझखेत्र- नासिहजीबोनो आकाशप्रदेशलासादिश्रनंतसंबंधळे लोकाकाशअनेपुजलव्यनोध- नादियानंतसंबंध आकाशप्रदेशनीसाथे पुशलपरमाणुनो सादिसांतसंबंधटेएमआका- शव्यनीपरधर्मास्तिकाय तथाअधर्मास्तिकायनोपण सर्वसंबंधजाणवो जीवधने पुजल- नासंबंधमां अन्नव्यजीवनेपुजलनोअनादिअनंतसंबंधठे केमके अन्तव्यजीवनाकर्म कि- वारें खपशेनहीमाटे अने जव्यजीवनेकर्मनुलागवूअनादिकालनूठे पणते किवारेकड- टशे मादेशव्यजीवनेपुशलसंबंधअनादिसांतवे तथानिश्चेनयकरीतमव्यस्वशावपरिणा- मपरिणम्या तेपरिणामीपणोसदाशाश्वतोडे तेमाटेअनादिअनंत अने जीवतथापुश- लवेहुअव्यमविसंवंधनावपामेठे तेपरपरिणामीपणोठे तेपरपरिणामिपणोअजव्यजीव- नेअनादिअनंत अनेजव्यजीवनेअनादिसांतवे अनेपुजलनोपरिणामीपणो तेसत्तायें अनादिअनंत अनेपुजलनोमिलयो विठमवीतेसादिसांतवे एटलेजीवनव्यपुजल साये मिल्योसक्रियठे अनेपुलकर्मबीरहितथाय तेवारेंजीवनव्यअक्रियठे अनेपुजल अव्यसदासकिय. हवेएकश्शनेकपक्षी निश्चेज्ञानकहेवाने नयकद्देठे,सर्वप्रव्यमांअनेकस्वजावते तेए. कवचनश्रीकह्याजायनही माटेमाहोमानियकरीसंदेपपणेकहे. तिहांमूलनयनायजेदठे एकडव्यार्थिक वीजोपर्यायार्थिक तेमांउत्पादव्ययपर्यायगोणपणे अनेप्रधानपणे अव्य- नोगुणसत्तानेरहेतेषज्यार्थिकनयकहियें तेनादशजेद.१ सर्व व्यनित्य तेनित्यमव्या र्थिक २ गुरुलघु अनेखेननीअपेक्षानकरे मूलगुणने पिमपणेग्रहे तेएकलव्यार्थिक ३ ·देवचंजीकृत थागमसार. १३ए ज्ञानादिकरणेसर्वजीव एकसरिखाबे माटेसर्वनेएकजीवकहे स्वव्यादिकनेग्रहे तेसत् अव्यार्थिक जेमसलक्षणं व्यं । अव्यमांकडेवायोग्यगुण अंगीकारकरे तेवक्तव्यमव्या- र्थिक ५ आत्मानेअज्ञानीकहे तेश्रशुकडव्यार्थिक ६ सर्वभव्यगुणपर्याय सहित ए- मकहे तेअन्वयव्यार्थिक सर्वजीवनव्यनीमूखसत्ताएको तेपरमअव्यार्थिकनय ७ सर्वजीवना आठप्रदेशनिर्मल तेशुव्यार्थिकनय ए सर्व जीवनाअसंख्यातप्रदेश एकसरिखाने तेसत्ताव्यार्थिकनय १० गुणगुणीजव्य तेएको तेपरमनावग्राहकाव्या- र्थिक जेमात्माज्ञानरूपलेश्त्यादिक एडव्यार्थिकनयनादशनेदकह्या. इवे पर्यायार्थिकनयनाउन्नेदकहे. जेपर्यायनेग्रहेतेपर्यायार्थिकनयकहिये,तेनाउन्नेद ने. १ अव्यपर्यायतेजीवनेजव्यपणुं तथासिकपणुकेहेबुं अव्यव्यंजनपर्याय तेऽव्यनुप्र- देशमान ३ गुणपर्यायजेएकगुणधीअनेकताथाय जेमधर्माधर्मा दिलव्य पोताना चलण- सहकारादिगुणधी अनेकजीवतयापुमलने सहायकरे ४ गुणव्यंजनपर्यायजे एकगुणनाघ- णाने ५ स्वजावपर्यायतेअगुरुलघुपर्यायधीजाणवू एपांचपर्यायसर्वजन्यमांचे अनेड- छोविनावपर्यायतेजीवपुजलएवेशव्यमांडे तिहांजीवजेचारगतिना नवानवाजवकरे ते जीवमांविनावपर्याय तथापुनलमां खंधपणुंतेविनावपर्यायजाएवो. इवेपर्यायनाबीजाग्नेदकदेबे, १ अनादिनित्यपर्याय तेजेमपुशलमव्यनोमेरुप्रमुख सादिनित्यपर्यायतेजीवनव्यनसिकपणुं ३ अनित्यपर्यायतेसमयसमयमांडव्यउपजेवि- पशेठे अशुभअनित्यपर्यायते जन्ममरणथायवे तेणेकरीकहेवू ५ उपाधिपर्यायतेकर्मसं- बंध ६शुरूपर्यायजेमूलपर्यायसवैभव्यनाएकसरिखावे. एपर्यायार्थिक-स्वरूपकटुं. हवेसातनयकहेते.१ नैगम २ संग्रह ३ व्यवहार ४ जुसूत्र ५ शब्द ६ समनिरूढ ७ एवंचूत एसातनयनानामजाणवां तेमां पहेलोनेगमनयकदे नथीएकगमोतेनेगम कहिये गुणनोएकअंशजपनोहोयतो नैगमनयकहिये. दृष्टांत-जेमकोश्कमनुष्यने पाय- लीलाववानोमनथयो तेवारेंजंगलमा लाकडंलेवाचाल्यो रस्तामाकोश्कमनुष्यमल्यो तेणें पुठ्यु तुंक्यांजायळे तेवार तेणेंकयुं जे पायलीलेवाजाजंतुं तेपायलीतोहजीघडीनथी पणमनमांचिंतवी तेथइएमगएयुं तेमनैगमनय सर्वजीवने सिद्धसमानकहे केमके सर्व जीवनाथारुचकप्रदेशनिर्मल सिद्धरूपठे तेथीएकशेसिक ते माटे सिकसमानसर्व जीवकह्या तेनेगमनयनात्रणनेदरे १ अतीतनैगम अनागतनेगम ३ वर्तमाननगम ए नेगमनय कहो. इवेसंग्रहनयकदेवे. सत्तापदेतेसंग्रह जेएकनामलीधात्री सर्वगुणपर्यायपरिवारसहि- तश्रावे तेसंग्रहनयजाणवो. तेनोदृष्टांत-जेमकोश्कमनुष्ये प्रजातें दातणकरवानेयर्थे पो. तानाघरनावारणेवेशीने चाकरपुरुपने कयुं जे दातणलश्यावो तेवारेतेचाकरमनुष्यपा- ·१४० प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. णीनोलोटो तथारुमालयनेदातण एमसर्वचीजलश्श्राव्यो इवेशे-तोएकदातण नामस- इनेमंगाव्युइतुं पणसर्वनोसंग्रहकरीचाकरलेश्श्राव्यो तेमज अव्यएनामकयु तोप्रव्य- नागुणपर्यायसर्वश्राव्या. एसंग्रहनयनावेन्नेदठे एकजेव्यपणोसामान्यपणेवोलताजीव तथाश्रजीवझव्यनोनेदपड्योनही तेपेहेलोसामान्यसंग्रह तथावीजोविशेषताने अंगी। कारकरेठे जेजीवाव्य एमकह्युतो अजीवसर्वटल्या तेविशेपसंग्रह. हवे व्यवहारनयकहे जेवाह्यस्वरूपदेखीनेनेदनीवेदेचणकरे अनेजेबाहेरदेखाता गुणनेज माने पण अंतरंगसत्तानमाने एटलेएनयमा आचारक्रियामुख्यचे अंतरंगप- रिणामनोउपयोगनथी केमके नैगमतथासंग्रहनयतेझानरूपध्याननापरिणामविना अं- शतथासत्ताग्राही तेमहांकरणीमुख्यठे तेव्यवहारनयपणे जीवनी व्यवस्थापनेकप- कारें तिहां नैगम तथासंग्रहनयकरी सर्वजीवसत्तायें एकरूपठे पणव्यवहारनथथी जीवना बेन्जेदले एकसिद्ध वीजासंसारी तेवलीसंसारी जीवनावेनेदठे एकअयोगीचौ- दमा गुणगणावाला तथाबीजासयोगी तेसयोगीनाबेच्नेद एककेवली बीजो व्यस्थ, ब- अस्थनावेनेद एक वीणमोही धारमागुएगणेवर्चता मोहनीयकर्मखपाव्युते बीजाउ. पशांतमोह ते उपशांत मोहनावली चेन्जेद एककषायी ग्यारमा गुणगणा- नाजीव वीजासकपाची तेसकपायीनावेनेद एक सूक्ष्म. कपायी दशमा गुणगाणाना जीव वीजावादरकपायी ते वादरकपायीना पलीवनेदबे एकश्रेणीप्रतिपन्न बी. जाश्रेणीरहित तेश्रेणीरहितनावेनेद एकअप्रमादी वीजाप्रमादी तेप्रमादीनावेजेद एकसर्व विरति वीजादेशविरति देशविरतिनावेनेद एकत्रातिपरिणामि बीजाश्न- प्रतिपरिणामि श्रवतिनावेनेद एकमबतिसमकेति वीजाश्रवत्तिमिथ्यात्वी तेमिथ्यात्वी नावेनेद एकलव्य बीजाथचव्य तेजव्यनाबेनेद एकग्रंथानेदी वीजाग्रंथीयजेदी एवी रीतेजेजीव जेवोदेखाय तेनेतेवोमाने एव्यवहारनयत्रे एमजपुसनानेदकरवा तेकहे। पुशलअव्यनावेनेदरे एकपरमाणु बीजोखंध खंधनावेनेद एकजीवनेलागा तेजीवसहित वीजाजीवर हित ते घमोप्रमुखशजीवनोखंध हवेजीवसहितखंधना बेनेदवे एकसू मखंध बीजोवादरखंध. शहां वर्गणानोविचारलखीयेठेये तिहां पुजलनीवर्गणाधाग्छे १ उदारिकवर्गणा ५ क्रियवर्गणा ३ श्राहारकवर्गणा तेजसवर्गणा ए जापावर्गणा ६ उसासवर्गणा मनो- गैणा - कार्मणवर्गणा एवाग्वर्गणानांनामकह्या वेपरमाणुनेलाथाय त्यारे वणुकखंध कहेवाय त्रणपरमाणुन्नेलाथाय तेवारे त्र्यणुकखंधथाय एमसंख्यातापरमाणुमि संख्या: ताणुकखंधथाय तेमजनसंख्याते असंख्याताणुकखंधथाय तथाधनंतापरमाणुमि श्र- ·देवचंडजीकृत श्रागमसार. १४१ नंताणुकखंधथाय एखंधतेसर्वजीवने श्रग्रहणयोग्य अने जेवारें अन्नव्यथी अनंतगुण अधिकपरमाणुन्नेलाथाय तेवारे नदारिकशरीरने खेवायोग्यवर्गणाथाय, एमजनदारिकथी अनंतगुणा अधिकवर्गणामां दलनेलाथाय तेवारेंवैक्रियवर्गणा थाय वली वैक्रियथकीअनंतगुणांपरमाणु मिले तेवारेंयाहारकवर्गणाथाय एमसर्ववर्गणा- नाएकेकथी अनंतगुणाअधिकपरमाणु मिले तेवारतेवर्गणाथाय एटलेपहेलीथी वीजीव- गणा वीजीथीत्रीजी एमसातमीमनोवर्गणाधी आठमीकार्मणवर्गणामांअनंत गुणपरमा- णुअधिक इहां १ उदारिक र वैक्रिय ३ श्राहारक ४ तेजस एचारवर्गणावादर ते- मांपांचवर्ण वेगंध पांचरस श्रावस्पर्श एवीसगुण तथा १ नाषा २ जसास ३ मन ४ कार्मण एचारवर्गणासूक्ष्म एमांपांचवर्ण बेगंध पांचरस चारस्पर्श एसोलगुणळे अनेएक परमाणुमा एकवर्ण एकगंध एकरस वेस्पर्श एपांचगुणठे एमपुजलखंधनाअनेकनेदले. एव्यवहारनयनाउनेद १ शुक्रव्यवहार तेआगलागुणगणानुं बोमवं अनेऊपरना गुणगणानुं ग्रहणकरवू अथवाज्ञानदर्शनचारित्रगुणते निश्चयनयएकरूपठे पणते शिष्य- नेसमजाववाने जूदाजूदान्नेद कहेवा तेशुक्रव्यवहार र जीवमा अज्ञानरागद्वेषलाग्या के तेअशुरूपणुं मादेअशुरुव्यवहार ३ जे पुण्यनी क्रियाकरवी तेशुजव्यवहार ४ जेथ- कीजीवपापरूपयशुभकर्मकरेतेअशुजव्यवहार ५ धन घर कुटुंब प्रत्यक्ष सर्व आपणाश्री जूदाजूदावे पणजीवेंशज्ञानपणे आपणाकरीजाण्याने ते उपचरितव्यवहार ६ शरीरा. दिकपरवस्तुयद्यपिजीवथीजुदी तोपणपरिणामिकन्नाव लोलीपणेएकग मिलीरह्याने तेनेजीवापणाकरीजाणेयेते अनुपचरित व्यवहारजाणवो एव्यवहारनयकह्यो. हवेशजुसूत्रनयनो विचारकहे जेअतीतकालयनेचनागतकालनीश्रपेक्षानकरे पण वर्तमानकालें जेवस्तुजेवागुणेंपरिणमे वर्ते तेवस्तुने तेवेजपरिणामेमाने माटे एनयपरि- णामग्राही जेमकोश्कजीवगृहस्थठे पण अंतरंग साधुसमानपरिणाम तोते जीवने साधुकहे अनेकोश्कजीव साधुनेवेपेठे पणमननापरिणाम विषयाचिलापसहितने तो तेजीव अवतीज एमझजुसूत्रनुमानकुंठे तेझजुसूत्रनावेनेदबे एकसूक्ष्मशजुसूत्र ते एम कहेजे सदाकालसर्ववस्तुमा एकवर्तमानसमयवत्तें। एटले जे जीवगयाकालें अज्ञानी हतो अनेअनागतकालें अज्ञानीनावेंत्रज्ञानीयशे एमबेहुकालनीअपेक्षानकरे पणएक वर्तमानसमये जेजेवोतेनेतेवोकहे तेसूक्ष्मजुसूत्रकहियें अनेमहोटा वाहपरिणामग्रहे तेस्थूलझजुसूत्रनयजाणवो एटलेझजुसूत्रनयकह्यो. इवेशब्दनयकदे जेवस्तुगुणवंत अथवा निर्गुण तेवस्तुनेनामकहीवोलावियें जेना- पावर्गणाधी शब्दपणेवचनगोचरथाय तेशब्दनय जे कारणेअरूपीजव्यवचनधीग्रह्या जा- यनही पणवचनथी कहेवातेशव्दनयकहियें श्हांजेशन्दनोअर्थहोय तेपणोजे वस्तुमा ·१४२ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. वस्तुपणेपामिये तेवार तेवस्तुशब्दनयकहियें जेमघटनीचेष्टानेकरतोहोयतेघट एशब्द. नयमां व्याकरणथीनीपना अनेवीजापणसर्वशब्दलीधा तेशब्दनयनाचारनेद १ नाम २ स्थापना ३ अव्य ४ नाव अने चार निदेपानापणएहिजनामवे. १ पहेलोनामनिदेपो ते श्राकार तथा गुणरहितवस्तुने नामकरीवोलाववो जेम ए. कलाकमीनो कटकोलेश्ने कोश्के तेइनेजीवएबुनामकयुं तेनामजीवजाणवू जेमका- लीदोरीने सापनीवुछियेंकरीघावणे तेहनेसापनीहिंसालागे एनामसर्पययुं एवीज रीते नामतप अथवानामसिक जेमवरप्रमुखने सिद्धवम एमकहीवोलावे ते नाम निदेपोकहियें एसूत्रसाखें र स्थापना निदेपोकहे जेकोकवस्तुमा कोश्कवस्तुनोथाकारदेखीने तेहनेतेवस्तु कहे जेमचित्राम अथवाकाटपापाणनीमूर्ति तेनेघोमाहाथीनोआकारते तोतेघोमाहा- थीकडेवाय तेस्थापनाजाणवी एस्थापनानिदेपो नामनिसहितहोय जेमस्थापना- सिकजिनप्रतिमाप्रमुख तेसद्नावस्थापनापणहोय अनेअसनावस्थापनापण होय श्र- कृत्रिमजिनप्रतिमाते नंदीश्वर श्रीपप्रमुखनेविये अनेजेशनोजिनप्रतिमाते कृत्रिम ते सर्वस्थापनाजाणवी जेम चित्रामनीस्त्रीजिहांमांनीहोय तिहांसाधुरहेनही कारणके स्थापनास्त्री तेस्त्रीतुल्यजाणवी तेमज जिनप्रतिमा जिनसमानजाणवी हा कोश्क अज्ञानीजीवकहे जे स्थापनामांज्ञानादिगुणनश्री तेश्री स्थापनानेमानवी पूजवीनही तेने उत्तरकने के स्थापनारूपस्त्रीमा स्त्रीपणानागुणनथी तोपणतेविकारनु कारणथायने तेमज जिनप्रतिनापणध्यान→कारण अनेजेएमपुटेके हिंसाथायवे अनेजगवंतेतोदयाने धर्मकह्यो तेहनेएमकदेवुजे परदेशीराजाकेसीशुरुने वांदवाने थर्थे बीजेदीवसे महोटा श्रावरचीयाव्यो तेवंदनामांहिंसाथयी पणलाचकारण गणतांत्रोटोनथयो वीजोमडि- नाथजीयेमित्रप्रतिबोधवाने पुतलीनोदृष्टांतकह्यो ते हिंसातोधणीथयी पणतेलालना कारणमांगणी एमनावशुहोय तिहांहिंसालागती नथी अथवा कोश्कएमकहे जे अमेश्रापणेस्थानकेबेवानमोठणंकहिसु अमनेलाजथासेतेखरो पणजगवतीसूत्रमा जग- वानने वंदनाने अधिकार तोतिहाजश्वंदनाकरवानुफलमहोटुंकडंडे तथानिदेपाने अधिकारें एम कझुंजे नावनिक्षेपोएकलोथाय नही पण नामस्थापना तथाव्य एत्रण मिख्यानाच निदेपोधायमाटेस्थापनाथवश्यमानवी. हवेजेस्थापनानमाने तेनेकहिये जे चित्रामनीमूर्त्तिने हिंसानापरिणामयीफामे तेहने हिंसासागे तेमज जिनवरनाध्याने 'जिनप्रतिमा पूजतांसाजयायवे एमयुक्ति करतां तथाथागमनीसाखेपण जिनप्रतिमानेजि- नसमानमाने तेयाराधक अनेजेजिनप्रतिमानेनमाने तेणेस्थापना निक्षेपोउथाप्यो भने स्थापनाउथापीतो अव्यतथाजावनिक्षेपो थापनाविनाथायनही माटेषच्यतथानावपण ·देवचंडजीकृत आगमसार. १५३ उथाप्यो एम त्रनिदेपालथाप्या तेवारेंसिकांतच्याप्याज माटेजेजिनप्रतिमानेनदी । माने तेविराधक जाणवो तेस्थापना इतर अने यावत्कथिक एवेन्नेदेंठे. ३ अव्यनिदेपोक. जेनोनामपणहोय तथा श्राकारथापनागुणपणहोय अने लद- णहोय पणआत्मोपयोगन मिले तेऽव्यनिदेपोजाणवो एटलेअज्ञानीजीव तेजीवस्वरूप- नाजपयोगविनाअव्यजीव अणुवनगोदट्वं इतिश्चनुयोगहारवचनात् वलीकडंठे जेसि- छांतवांचतांपुढतां पदअदरमात्राशुद्धअर्थकरे अनेगुरुमुखेसद्दहे तेपणशुद्धनिश्चे पोतानीसत्तालख्या विना सर्वशव्यनिदेपामांठे जेनावविनाजव्यपणोठे ते पुण्यवंधनुंका- रणने पणमोदनुंकारणनथी एटलेजेकरणीरूप कष्टतपस्याकरे अनेजीवनजीवपदार्थनी सत्तालखीनथी तेने जगवतीसूत्रमा अवती तथाअपञ्चखाणीकह्याडे तथाजेएकली बाह्यकरणीकरेठे अनेपोतेसाधुकहेवाय ते मृषावादी एम उत्तराध्ययनसूत्रमांकझुंडे नमुणीरन्नवासेणं एवचनें नाणेणयमुणीहो ॥ एवचनथी जेज्ञानवानतेमुनि अनेजे अज्ञानीतेमिथ्यात्वी तथाकोश्क गणितानुयोगना नरकदेवतानाबोल अथवा यत्ति- श्रावकनो आचारजाणीनेकहेजे अमेझानीयें तेपणज्ञानीनधी पणजेडव्यगुणपर्यायजाणे तेने ज्ञानीकहिये श्रीउत्तराध्ययने मोक्षमार्गकोठे गायाएयंपंचविहणानां दाणयगु- पाणय ॥ पङवाणसन्वेसिं नाणंनाणी हिदेसियं ॥१॥ मादे वस्तुसत्ताजाण्याविना ज्ञानी समजवुनही अनेनवतत्वलखेतेसमकेति अनेएहवाज्ञानदर्शनविना जेकहेकेश्रमेचा- रित्रियायें तेपणमृपावादी कारणके श्रीउत्तराध्ययनसूत्रमध्येकह्युठे जे नाणंदसण नाणं नाणेणविनान हुँतिचरणगुणा ॥ एवचन तेमाटे श्राज केटलाक ज्ञानहीन क्रि- यानोथावरदेखा तेवगः तेहनोसंगकरवोनही एवाह्यकरणीशनव्यजीवनेपण श्रावे माटेएवाह्य करणीऊपर राचवूनही अनेश्रात्मानुंखरूपलख्याविना सामायक पमिकमणा पञ्चखाणकरवाते सर्वअव्यनिदेपामां पुण्याश्रयठे पणसंवरनधी श्रीनगव- तीसूत्रमध्येकडं ले थायाखनुसामाश्यं ॥ एखालाबाथीजाणजो तथाजीवखरूपजाण्या विना तपसंयमपुण्यप्रकृति तेदेवतानाजवर्नुकारणले पुवतवेणंपुवसंयमेणंदेवलोएउवव- तिनो चेवणंयायत्तानाववत्तवयाए एमालावोजगवतीमांकह्यो तथाजेक्रियालोपी थाचारहीन अनेझानहीनठे मात्रगलनीलाजें सिद्धांतजणेवांचे व्रतपञ्चखाणकरे तेपण व्यनिदेपोजाणवो एम श्रीअनुयोगहारमांकयुठे श्मेसमणगुणमुक्क योगीका- यनिरणुकंपा ॥ यावद्दामा ॥ गयाश्वनिरंकुसा ॥ घामझानुप्पोछा ॥ पंडुरयाज- रगणाजिणाणं ॥ थाणाएसठंदा ॥ विहरिजननकालंथावस्तगस्सउवहंतितं ॥ लो- गुत्तरियंदवावस्सयं ॥ अर्थ ॥ जेनेठकायनीदयानश्री घोडानीपेरेंउन्मठे हाथीनीपेरेंनि- रंकुश पोतानाशरीरनेधोक्ता मसलता उजलेकपमेशिणगारकरी गधनाममूत्वना- ·१५४ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. वेमाचतां स्वेछाचारी वीतरागनीयाज्ञानांजता जेतपक्रियाकरेठे तेपण अव्यनिदेषा- मांवे अथवाज्योतिपवैद्यककरेठे अनेपोताने श्राचार्य उपाध्यायकदेवरावीने खोकपासेम- हिमाकरे तेपत्रीवंधखोटारूपैयाजेवा घणालबलमसे माटेश्रवंदनिकठे एसाखउत्त- राध्ययनमध्ये अनाथीमुनिना अध्ययनथकीजाणवी अनेसूत्रनाथर्थगुरुमुखेसिख्यावि- ना तथानयप्रमाणजाण्याविना निश्चेश्यात्मानुस्वरूप लख्याविना नियुक्तिविनाउपदे. शापेठे तेपोतेतोसंसारमांबुन्याने पणजे तेमनीपासेवेसे तेमनेपण संसारमांबुमावे एमप्रश्नव्याकरणसूत्र तथा अनुयोगद्वारसूत्रमांकयुबे अजायचेवसोलसमंइत्यादि श्र- नेजगवतीसूत्रमापणकयुठे सुतचोखलुपढमो वीजनियुत्तिमिसनिणिर्ड ॥ इत्तोतयणु- उगो नाणुन्नाजिणबरेहिं ॥ श्रनेकेटलाकएमकदेजे अमेसूत्रऊपरश्चर्थकरिये तो नियुक्ति तथाटीकाप्रमुखन शुंकामठे तेपणमृपाबाद केमके त्रीप्रश्नव्याकरणमां वय- पतियंलिंगतियं इत्यादिकजाण्याविना थनेनय निक्षेप जाण्याविना जेउपदेशापे तेम पावाद एमथनेकसूत्रमा कबुंठे माटेवहुश्रुतपासेउपदेशसांजलवो श्रीउत्तराध्ययनमध्ये बहुश्रुतने मेरुनीतथासमुनी भने कल्पवृक्षादिसोलउपमादीधीएऽव्यनिदेपोकह्यो. भनाव निदेपोकदेते. जे नाम स्थापना अने अव्य पत्रपनिदेपाते एकनाव निदेपा वि. नानशुरूठे जे नामतथाश्राकार लक्षण गुणसहित वस्तु ते नावनिक्षेपोजाणवो उवर्ड- गोसावतिवचनात् एटले पूजा दान शील तप क्रिया ज्ञान एसर्व जावनिक्षेपेसहि- तलाजनुंकारण शहांकोश्कदेशेजे मननापरिणामढकरीनेजेकरिये तेनेनावकहिये एमकहेठे तेजूना एतोसुखनीवांगये मिथ्यात्वीपणघणाकरेठे तेगणवूनही शहांसूत्रनी साखे वीतरागनी श्राझाहेयउपादेयनीपरीक्षाकरी जीवतत्व तथा श्राश्रयतत्व थने वंधतत्व ऊपर देयके त्यागनाव अने जीवनावगुणजे संवरनिर्जरा तथामोदातत्वक परेंउपादेय परिणामतेनावकहियें एटले रूपीगुणतेप्रव्य निक्षेप अनेअरूपीगुणते मा. वनिपठे एटले मनवचनकाया वेश्यादिकसर्वजव्यनिक्षेपामांवे अनेझानदर्शनचारि- त्रवीर्यध्यानप्रमुखसर्वगुण नाव निपामांठे एजावनिदेपो ते नामस्थापनातथाअव्य सहितहोय एटलेचारनिदेपाकला. हवेचारनिदेपापदार्थऊपरखगामीदेखामे नामजीवतेचेतना थथवा मांचाने एक- वापने जीवकहीवोसावे तेनामनिक्षेपंजीवमूर्तिप्रमुखथापियें तेस्थापनाजीव एकंमी. श्रीपंचेंडीपर्यंत सर्वजीवठे पणउपयोगमिलेनहीअव्यजीव थनेमूर्तिमांजीवखरूपप- खीसमकितनाउपयोगमांवे तेजावजीवएमधर्मास्तिकायादिकपच्यमांपण जाणवू नाम: थीधर्मास्तिकायकही पोसाववो तेनामधर्मास्तिकाय धर्मास्तिकायपहवाशदरखखपा थथवादृष्टांतकारणे कांफवस्तुथापकी ते स्थापनाधर्मास्तिकाप तया धर्मास्तिकाप जे ·देवचंद्रजीकृत श्रागमसार. १४५ असंख्यातप्रदेशी धर्मव्यठे तेजव्यधर्मास्तिकाय एधर्मास्तिकायनेजेवारें चलणसहाय' गुणनी अपेक्षासहितलखिये तेन्नावधर्मास्तिकाय. हवे कोश्कनोसाधुएहवोनामठे तेनामसाधु अनेस्थापनाकरियेंतेस्थापनासाधु तथा जे पंचमहाव्रतपाले क्रियाअनुष्ठानकरे सुजतोयाहारलीये पणज्ञानध्याननोजेवो उपयो. गजोश्ये तेवोउपयोगनहोय तेऽव्यसाधु जेन्नावसंवरमोदनोसाधकथइ नाव साधुनी करणीकरे तेजाव निदेपेसाधुकहिये. कोश्कनोअरिहंतनामठे तेनामअरिहंत अनेअरिहंतनीप्रतिमाते थापनाथरिहंत जेटलासुधीठझस्थश्रवस्थावे अव्यअरिहंत अनेकेवलझानपाम्यापठे लोकालोकनो जावजाणेदेखे तेनावअरिहंत एमसिझमापणकदेवो. कोश्जीवनोज्ञानएवोनाम अथवाजावेंशजीवनोनाम तेनामज्ञान तथाजेशानपु- स्तकमांलरव्युठे तेस्थापनाज्ञान जेउपयोगविना सिद्धांतनोजणवो अथवाश्रन्यमतिना सर्व शास्त्रजणवा तयाशशरीरादिकतेसर्वतव्यज्ञान जेनवतत्व-जाणवू तेजावज्ञान. तथाकोश्कनुतपएहवुनाम ते नामतप तथापुस्तकमां तपनीविधीनुलखन ते थाप- नातप श्रने पुण्यरूपमासखमणादिककरवोतेप्रव्यतप जेपरवस्तुऊपरत्यागनोपरिणामते नावतप एमसंवरादिकसर्वमांचारचारनिदेपाजाणवा तथाश्रीअनुयोगद्वारमध्येकह्युठे यतः जव्यजंजाणिजा निकेवंनिस्किवेनिरवसेसं ॥ जनवीयनजाणिजा चोकयंनिरक वेतच ॥१॥ एचारनिदेपाकह्या एटलेशब्दनयकह्यो. हवे बहोसमनिरूढनयकहे जेवस्तुनाकेटलाकगुणप्रगट्याने अनेकेटलाकगुण प्रग- ट्यानथी पणश्रवश्यप्रगटशे पदवीवस्तुनेवस्तुकहे तेवस्तुनानामांतरएककरीजाणे जेम जीव चेतन तथाआत्मा एहनोएकअर्थकहे ते समनिरूढनयकहियें एनयएकअंश- वीवस्तुनेपुरेपूरीवस्तुकहे जेमतेरमागुणगणेकेवलीहोय तेहनेसिडकहे ए नयनाजेद बिलकुलनथी एसमनिरूढनयकह्यो. हवेएवंनूतनयकहे जेवस्तुपोतानेगुणेसंपूर्ण अनेपोतानी क्रियाकरेठे तेने ते वस्तु कहीबोलावे जेममोक्षस्थानकें जेजीवपहोतो तेने सिझकहे जेमपाणीथीनरेलो स्त्रीना माथाऊपरथावतो जलधरण क्रियाकरतो तेने घमोकहेएएवंनूतनयकह्यो. हवेसातनयनादृष्टांत श्रीअनुयोगहारसूत्रथी लखियेये. जेमकोश्कपुरुपेकोश्कवी- जापुरुपनेपुव्युं जेतमेकिहांवसोगे तेवारेंतेपुरुषेकयुं हुंलोकमांवसुंडं तेवारेंत्रशुद्ध नैग- मवाले पुज्यु जेलोकनात्रणनेदरे १ अधोलोक २ निबोलोक ३ अवलोक तेमांतुं किहां रहे तेवारेंशुजनैगमेंकयुंजे त्रिगलोकमारहुं वलीपुजे निबोलोकमांथसंख्याता छीपसमुसळे तेमांतुकयाहीपमारहे तेवारे विशुधनैगमेंकयुंजे जंबुद्धीपमारखंडं तेज- ·२४७ प्रकरणरलाकर नाग पहेलो. तेमां जेजीवपोतानाजपयोगथीमव्यनेजाणे तेप्रत्यक्षप्रमाणकहिये जेमकेवली उजव्य प्रत्यक्षप्रमाणेजाणे तथादेखे तेमाटेकेवलज्ञानतेसर्वधीप्रत्यक्षानठे श्रनेमनपर्यवज्ञान तेमनोवर्गणाप्रत्यदजाणे तथाश्रवधिज्ञानतेपुजलमव्यनेप्रत्यक्षजाणे माटे एवेज्ञानदेश- प्रत्यद वीमुंठद्मस्थज्ञानतेसर्वपरोक्षप्रमाणवे. हवे परोक्षप्रमाणकहेले मतिज्ञाननो अनेश्रुतझाननो उपयोगपरोक्षप्रमाणने केमके जेशास्त्रनावलथीजाणे तेपरोक्षप्रमाणकहिये तेपरोक्षप्रमाणनानणनेद १ अनुमानप्र- माण श्यागमप्रमाण ३ उपमानप्रमाण तेमां अनुमान एटले कोश्क सहिनाणदेखीने जेज्ञानथाय जेम धुमामोदेखीने अभिनुशनुमानथाय अनेथागमएटले शास्त्रनीसाख- भोजेवातजाणिये जेम देवलोकतथानरक निगोद विगेरेनो विचारयागमथी जाणियबै. ये तेयागमप्रमाण अने कोकवस्तुनोदृष्टांतापीने वस्तुने लखाववी तेजपमानप्रमा- जाणवो एप्रमाणकह्या हवेसत्यसत्पदायीसप्तजंगीकडे. १ स्यात्के० अनेकांतपणे सर्वअपेक्षाले जीवजव्यमां श्रापणोडव्य श्रापणोक्षेत्र आपणोकाल थापणोनाव एमापणेगुणपर्यायेंजीवठे तेमसर्वव्यापणेगुणपर्याय तेस्यात्वस्तिनामापदेलोनांगो थयो. जेजीवमां बीजापांचजव्यनार अव्य श्खेत्र३काल नाव तेपरअव्यनागुणपर्याय जी- वमाथी एटलेपरजव्यनागुणनोनास्तिपणोसर्वव्यमांठे एस्यात्नास्तिवीजोनांगोथयो. ३ अन्य स्वगुणेशस्ति श्रनेपरगुणेनास्ति एवेनांगाएकसमयेउव्यमांने जेम जेसमये शुद्धस्वगुणनीअस्तिठे तेजसमय परगुणनीनास्तिपणठे माटेअस्तिनास्ति एवेहुजांगाने. लाने तेस्यात्अस्तिनास्तित्रीजोनांगो थयो. ४ अस्ति अनेनास्ति एवेहुनांगा एकसमयमांठे तो वचनेकरीथस्तिएटलोवोलतां असंख्यातासमयलागे तेथीनास्तिनांगो तेजबखतेकदेवाणोनही अने जोनास्तिनांगो कहो तोश्शस्तिपणोनाव्यो माटेएकजश्वस्तिकहेतांथकां नास्तिपणोतेजसमयेऽव्यमांठे तेनहीकडेवाणो माटेमृपावादलागे तेमजनास्तिकहेतां अस्तिनोमृपावादलागेमाटेवच. नेअगोचर एकसमयमांवेटुवचनबोल्याजायनही केमकेएकथदरवोलतां असंख्याता समयलागेठे माटे वचनधीअगोचर तेस्यात्यवक्तव्य एचोथोनांगोकह्यो. एतेश्रवक्तव्यपणो वस्तुमांयस्तिधर्मनोपण माटेस्यात्यस्तिश्रवक्तव्यपांचमोचंगोकहो. ६ तेमजनास्तिधर्मनोपणश्रवक्तव्यपणोवस्तुमध्येठे माटेस्यात्नास्तिश्रवक्तव्यब- ७ तेअस्तिपणोतथानास्तिपणोबेहुधर्मएकसमयेवस्तुमध्ये पण वचनथी श्रवक्तव्यठे माटेस्यात्नस्तिनास्तियुगपत्चवक्तव्य एसातमोजंगोकह्यो.

·देवचंजीकृत श्रागमसार. हवे एसातनंगा नित्य तथाथनित्यपणामांबगामेछे १ स्यानित्यं " स्यात्यनित्यं ३ स्यानित्यानित्यं ४ स्यात् श्रवक्तव्यं ५ स्यात् नित्यश्रवक्तव्यं ६ स्यात्थ नित्यश्रवक्त- व्यं स्यात् नित्यानित्यंयुगपत्श्रवक्तव्यं एमज एकथनेकनासातनंगाकहेवा तथा गुणप- र्यायमांपणकदेवा केमकेसिझमध्येनयनधी तोपणसप्तनंगीतोसिझमांवे. हवेसत्ताउँलखाववानेनिजंगीयोकहेठे १ मिथ्यात्वदशा तेवाधकदशा ५ समकेत गु- णवाणाथीमांनीने अयोगीकेवली गुणगणासुधीसाधक दशाजाणवी ३ सर्वकर्मधी र- हिततेसिध्दशा १ ज्ञाननोजाणपणोतेजीवनोगुण २ तेनोज्ञातातेजीव ३ झेयतेसर्वन- व्य १ ध्यानतेजीवनाखरूपनो २ तेध्याननोध्याताजीव ३ ध्येयथारमानोस्वरूप १ क- तेजीव २ कर्मतेएकमोक्षचीजोबंध ३ कियातेएकसंवरवीजीथाश्रव १ कर्मतेचेतना नेकर्मबंधनापरिणाम २ कर्म-फलतेचेतनानेजे कर्मउदयनापरिणाम ३ ज्ञानचेतनाते जीवनोस्वगुण तेयात्मानात्रणनेदठे १ अज्ञानीजीव शरीरादिकपरवस्तुनेथात्मवुद्धी करीमाने तेपहेलोवहिरात्मा २ जेदेहसहितजीव तेपण निश्चेसत्तागुण सिझसमानठे ए- टलेपोतानाजीवने सिझसमानकरीध्याचे तेवीजोयंतरथात्माजाणवो ३ कर्मखपावीके- वलझानपाम्याते अरिहंत तथासिक सर्वपरमात्माजाणवा एत्रिनंगीनोविचारकह्यो ए- टले थाउपदानोविचारकह्यो. इवेएकलव्यमध्ये सामान्यगुणवेतेकहे। पहेलोअस्तित्वते जेवव्यापणागुणप- र्यायप्रदेशेकरीथस्तिठे तेमां धर्म अधर्म थाकाश अने जीव एचारमन्यनो असंख्याता प्रदेशमिल्या खंधथायठे अनेपुजलमांखंधथवानीशक्तिठे माटेएपांचव्यथस्तिकायने श्रनेछोकालव्यनोसमय कोश्कोथी मिलतोनथी केमके एकसमयविणस्यापळे बीजो समयावेठे माटेकालयस्तिकायनथी एडव्यमांअस्तित्वपणोकहो. २ वस्तुत्वके वस्तुपणो कहे तेऽव्यबएएकगएकखेत्रमध्येरह्याले एकआकाशप्र- देशमांधर्मास्तिकायनोएकप्रदेशरह्यो तथाअधर्मास्तिकायनोपण एकप्रदेशरह्यो भने जीवधनंताना अनंताप्रदेशरह्याठे पुलपरमाणुअनंतारह्याने तेसर्वपोतानीसत्तालीधाथ- कारसाठे पणकोऽव्यकोजव्यसाये मिलीजातोनधी तेवस्तुपणो, ३ अव्यत्वके अव्यपपोते सर्वपव्यपोतपोतानी क्रियाकरे एटवेधर्मास्तिकायमांचल- णगुणते सर्वप्रदेशमध्येठे सदाकालेंपुजल तथाजीवने चलाववारूपक्रियाकरे हांको पुजे लोकांतसिखेत्रमांधर्मास्तिकाय तेसिद्धनाजीवने चलाववापणोकरतीनथी ते केम? तेनेउत्तरकहेजेसिझनाजीवशक्रियठे माटेचालतानथी पणतेखेत्रमांजेसूदन निगो- दनाजीव तथापुजलने तेइनेधर्मास्तिकायचलावे माटेपोतानी क्रियाकरेठे तेमजश्रध- र्मास्तिकायजीवतथापुजलने स्थिरराखवानी क्रियाकरेठे तथाथाकाशजव्य ते सर्वप्रव्य- + ·१५२ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. फिटीने अनंतोथायठे तेप्रदेशमांअसंख्यातपणानोविनाशअनेअनंतपणानोउपजवोडे अनेअगुरुलघुपणे गुणध्रुव एम उपजवो विणसवो थने ध्रुव एत्रणेपरिणाम. अधर्मास्तिकायमां पणएत्रणेपरिणाम असंख्यातप्रदेशेसदासमयसमयमा परिणमी रह्या तेमांपण उपजे विणशे अनेथिररहे एमाकाशनाअनंताप्रदेशमा पण एक समयेंत्रणपरिणामपरिणमे अनेजीवनाअसंख्याताप्रदेशठे तेमध्येपणउपजे विषशे थि- ररहे तथापुनलपरमाणुमापणसमयसमयथायडे अने कासनोवर्तमानसमयफिटीनेश- तीतकालथाय तो तेसमयमां वर्तमानपणानोविनाशवे अनेअतीतपणानोउपजवोडे कालपणेधुवठे एथुलथकीचत्पादव्ययध्रुवपणोकह्यो अनेवस्तुगते मूलपणे शेयनेपलटवे झाननोपणतेजासनपणेपरिणमवोथाय तेपूर्वपर्यायनानासननोव्यय अनेश्रजिनवज्ञेय- नापर्यायनासननोउत्पाद तथाज्ञानपणानोधुव एरीतेसर्वगुणना धर्मनीप्रवृत्तिरूप पर्या- यनोउत्पादव्यय श्रीसिद्धनगवंतमांपणयहरह्यो। एमजधर्मास्तिकायनाप्रदेशे जेखेनग. तअसंख्यातापुशलतथाजीवने पहेलेसमय चलणसहायोपणोपरिणमतोहतो अनेबीजे . समय अनंतपरमाणु तथाअनंताजीवप्रदेशने चलणसहायीथयो तेवारे असंख्याताच- लणसहायनोव्यय अनेअनंताचक्षणसहायनोनपजवोअनेगुणपणेध्रुव एमधर्मप्रव्यमध्ये उत्पादव्ययथयीरह्यो तेमजअधर्मादिकाव्यनेविपेपणनावयु तथावली कार्यकारणपणे उत्पादव्यय तथा अगुरुलघुनाचलणनोउत्पादव्यय पंचास्तिकायनेविपे कहेछ तथाका. लमन्यतेजपचारते तेर्नुखरूपसर्वउपचारपीजकहे, एरीते सर्वपच्यमांसत्पणो जो अरुलघुनोजेद न थाय तोपठेप्रदेशनोमांदोमांहेनेदकडेवोथाय तेमादेअरुलधुनोजेद सर्वमांठे श्रने जेनोउत्पादव्ययरूपसत्पणोएकठे तेजव्यएको तथा जेनोउत्पादव्यय- सत्पणो जूदो तेषव्यपणजूदो एटलेसत्केसत्वपणो कह्यो. ६ अरुलघुत्वपणोकदेठे जे व्यनोथगुरुलधुपर्याय तेनप्रकारनीहानिवृझिकरे ते- मांठप्रकारनीवृफिट १ थनंतनागरिर असंख्यातनागवृद्धि ३ संख्यातनागवृद्धि संख्यातगुणवृद्धि ५ असंख्यातगुणवृति अनंतगुणवृद्धि हवेवप्रकारनीहानि कहे ? थनंतनागहानि ५ असंख्यातजागहानि ३ संख्यातनागदानि ५ संख्यातगुणहानि असंख्यातगुणहानि ६ अनंतगुणहानि एरीतेवप्रकारनीवृद्धि तथा उनकारनीहानि तेस. अव्यमांसदासमयसमयथयारही वृद्धितेउपजवोधनेहानितेव्ययकहिये एथगुरुख- नहीगुरुतथानहीलघु ते अगुरुलघुखनावकाहिये एसर्वव्यमध्ये तेश्रीम- गवतीसूत्रं सबदवा सवगुणा सक्षपएसा सबपडावा सबझाश्रयरुखदुथाए अगुरुलघुखना- वनेयावरणनथी तथाथात्मामध्येजेवगुरुलघुगुण तेधारमानासर्वप्रदेशेदायकनावश्ये ५ ·देवचंजीकृत थागमसार.. ૨૫૩ सर्वगुण सामान्यपणेपरिणमे पणशधिकाउँदापरिणमेनही तेवगुरुलघुगुण,प्रवर्तनजा- प, तेवगुरुलघुगुणने गोत्रकर्म रोके एअगुरुतघुसनावतेसर्वव्यमांवे. हवेगुणनीनावनाकहे। तिहांजेटलाठएमव्यमां सरिसागुण तेसामान्यगुणकहिये अनेजेगुणएकलव्यमांठे अनेवीजाअव्यमांनथी तेविशेषगुणकहिये जेगुणकोश्कलव्य- मांठे अनेकोश्कऽव्यमांनथी तेसाधारण असाधारणगुणकहियें एमएवमव्यमां अनंत- गुण अनंतपर्याय अनंतखन्नावसदाशाश्वता जेमधीकेवलीलगवंतेपरूप्या तेसर्वजेरी. तेंठे तेरीतेसहदणापूर्वकयथार्थ उपयोगयी श्रुतझानादिकधीयथार्थपणेजाणवासदहवा एनिश्चज्ञानतेमोदनुकारण जेजीव ज्ञानपाम्यो तेजीवविरतिकरेठे तेचारित्रकहिये झान-फल विरतिपणोते तेमोक्षवंतत्कालकारण. हवेनिश्चेचारिन थनेव्यवहारचारित्रनोविचारकहेवे तेमांप्रथमव्यवहारचारित्रते जेप्राणातिपातविरमण प्रमुख पंचमहावतरूप तेसर्व विरतिकहियेथने स्थुलप्राणाति- पात विरमणव्रतादिकश्रावकना बारव्रत तेदेशविर तिचारित्रजाणवू एव्यवहारचारित्र सुखनुकारण एवीकरणीरूपश्रावकनाधारव्रत अनेयतिनांपांचमहानत तेवनव्यनेपण थावतेथी देवतानीगतिपामे पणसकामनिर्धारानुं कारणनथाय शहांको पुठेके मोक्ष- नुकारणनथीतो एटबुंकष्ट शावास्तेकरिये तेने उत्तर जे त्यागबुद्धी निश्चेज्ञानसहित चारित्र तेमोदनुकारण मादेनिश्चेचारिनसहित व्यवहारचारित्रपालवू तेनिश्चेचा- रित्रकदेठे शरीर इंजिय विषय कपाय योग एसर्वपरवस्तुजाणीवांमवा तथाथाहार ते पुजलवस्तुजाणीवांमवो आत्मायणादारीते तेमाटेमुऊने थाहारकरवोघटेनही थाहा- रतेपुशल श्रात्माअपुजली तेमाटेत्यागकरवो तड़पजेतप तेतप निश्चेचारित्रमांजाणवू चारित्रकदेतांचंचलतारहित थिरतानापरिणाम अनेश्रात्मखरूपनेविपे एकत्वपणेरमण- तन्मयताखरूपविश्रांति तत्वानुनवतेचारित्रकदियें तेचारित्रनावेनेदठे एकदेशविरतिबी- जीसर्वविरति तिहादेशविरतिकेण्श्रावकनावारव्रत ते वारबतनिश्चंतथा व्यवहारथीकहे. १ प्राणातिपातविरमणव्रत ते परजीवने थापणाजीवसरिखोजाणी सर्वजीवनी रक्षा करे तेव्यवहारदयाश्रयी माटे व्यवहारप्राणातिपात विरमणवतजाणवु अनेजे थाप- पोजीव कर्मवशपत्योःखीथायठे तेश्रापणाजीवनेकर्मवंधनथीमूकाव बने श्रात्म- गुणरक्षाकरीगुणवृद्धिकरवी तेखदया बंधहेतुपरिणत्तिनिवारी खरूपगुणनेप्रगटपणेकर- वा जेगुणप्रगटथयोतेराखवो एटलेज्ञानेकरी मिथ्यात्वटाली थापणाजीवनेनिर्मलकरे तेनिश्चेची प्राणातिपात विरमणवतकहियें. २ मृपावादविरमणव्रतकदेवे. जूलुवचन बिलकुलबोलवूनही ते व्यवहारमृषावाद विर- मणव्रत अने जे परपुजलादिकवस्तुनेआपणीकहेवी तेमृपावादवचन अनेजीवनेश- - २० ·१५४ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. जीवकहे तथाअजीवनेजीवकहे इत्यादिकबहानगाव ते सर्व निश्चेमृषावादठे अथवा सिद्धांतनाश्रर्थ खोटाकहे एमृपावादजेपेठांड्यो तेनिश्चमृपावादविरमणव्रतकहियें एट- खेवीजाश्रदत्तादानादिक व्रतजोनांजे तोतेनोमानचारित्रनंगथाय पणज्ञानदर्शननोनं- गनथाय अनेजेणेनिश्चेमृपावादनो नंगकस्यो तेणे समकेततथाझानश्रने चारित्रएत्रणे. नोजंगकस्यो तथाश्रागममां एमकयुंजे एकसाधुयेंचोथोवतनंगकस्यो अनेएकसाधुयें वीजोमृपावादनतनंगकस्खो तोजेणेचोथोवतनंगकस्यो तेवालोवणलेश्शुद्धधायपणजे सिद्धांतनाश्रर्थनोमृपाउपदेशशापे तेश्रालोवणलीधे पणशुद्ध्यायनही. ३ श्रदत्तादानविरमणव्रतकहे जेपारकुं धन वस्तु उपावे चोरीकरे उगवाजीकरी लीये तेचोरी एटलेपारकीवस्तुधणीना दिधाविनालेवीनही एव्यवहारथी अदत्तादान विरमणवतजाणवू अने जेपांचइंजियना वीसविपय श्रावकर्मवर्गणाइत्यादिक परवस्तु लेवीनही तथा तेनीवांगनकरवी तेश्रात्मानेश्रयाद माटे तेनिश्चेश्रीअदत्तादानविरम- णवतकहिये यहांकोइपुजे विपयनी अनेकर्मनीवांगकोणकरेठे तेनेउत्तरजे पुण्यनेने- लोलेवायोग्यवे ते जीवकर्मनीवांगकरे जेपुण्यना ४२ मेदवे तेचारकर्मनीशुनप्र- कृतिठे एटलेजे व्यवहार अदत्तादानतोनयीलेता पण अंतरंगपुण्यादिकनीवांग तेने निश्चेशदत्तादानलागे. गुनविरमणबतकहे.जेपुरुपपरस्त्रीनोपरिहारकरे तथा जेस्त्रीपुरुषनोपरिहारकरे श्हां साधुनेस्त्रीनोसर्वथात्यागते अनेगृहस्यनेपरणेलीस्त्रीमोकलीठे परस्त्रीनोपचखाण ते- व्यवहारथीमैथुन,विरमणकहिये अने जेविपयनाश्चशिक्षापर्नु तयाममतातृलानोत्याग परजाववर्णादिक परपव्यताखामित्वादिक तेनोशनोगीपणो श्रात्माखगुणज्ञानादिक. नोलोगीठे अनेएपुजलखंध ते अनंताजीवनीएग्छे तेनेके मनोगवे एरीतेत्यागतेनि- धैथी मैथुन विरमणकहिये जेणेवाह्य विषयबांड्योडे अनेअंतरंगलालचटीनधीतो तेहनेतेमैथुननाकर्मलागे. ५ परिग्रहपरिमाणवतकहे. परिग्रह धन धान्य दास दासी चौपद जमीन वस्त्र थाजरणनोत्याग तेमांसाधुनेतोसर्वथापरिग्रहनोत्यागने तथाश्रावकनेश्वापरिमाण जेटलीचाहोय तेटलो परिग्रहमोकजोराखे बीजानीनतिकरे एव्यवहारथीकह्यो भने जेकर्मरागडेय अज्ञानपव्यज्ञानावरणीप्रमुखआवकर्म अने शरीर इंडियनो परिहार एटलेकमने परजाणीवांमवो तेनिश्चयीपरिग्रहनोत्याग एटखेपरवस्तुनीमूर्गमवी जेणे मूर्तावोमी तेणेपरिग्रहोड्योज एमजाणवू. ६ दिशिपरिमाणवतकहे. तिहांतिरविचारदिशी पांचमीथयो होऊ पदिशी- नाखेत्रनो मानकरीमोकसोराखे तेव्यवहारथीदिशीपरिमाणकहिये अनेचारगतिमां ·देवचंजीकृत श्रागमसार. १५५ लटकवुतेकर्मनुंफलठे एमजाणी तेथीउदासीपणो अनेसियवस्थाशुंउपादेयपणो ते निश्चेदिशिपरिमाणवतकहिये. जोगोपनोग परिमाणवतकदेवे. जेएकवारनोगवQतेजोग श्रनेजेवारंवार जोगवईं तेलपत्नोग तेनोपरिमाणकरे ते व्यवहारनोगोपजोगवतकहियें अने जेव्यवहारनये कर्मनोकानोक्ताजीव अने निश्चयनयेतोकमनोकर्ता कर्मठे श्रात्माअनादिनोपरना- वनोगीथयोठे तेथीपरनावग्राहक अनेपरनावरक्षकथयो एटले श्रात्मानी ज्ञायकता ग्राहकता जोग्यता रक्षकता वीगो कर्त्तापणोवीगड्यो तेवारेंपरजाव कFथयो तेपणप- रनावरंगीपणे श्रावकर्मनोकगथयोठे पणसत्तायेंतोखजावनोकावे पणनपगरण अवराणा तेथीस्वकार्यकरीशकतोनथी विजाबनेकरेठे अज्ञानपणे जीवनोउपयोगचल्यो पणन्यारोठे पोताना ज्ञानादिकगुणनोकर्तालोक्तावे एहवोखरूपानुयायीपरिणामते, निजें जोगोपनोगनत त्यागजाणवो. ७ अनर्थदंमविरमणबतकहे.जेकामविनाजीवनोविधकरवो पारकावास्ते पारंज प्र- मुखकरवानी थाज्ञाप्रमुखयापर्वी तेव्यवहारथनर्थदंमअनेशुन्नाशुलकर्ममिथ्यात्व अविरति कषाय योगथी बंधायठे तेनेजीवथापणाकरीजाणे एनिश्चयी अनर्थदंग. ए सामायकबतकहेले. जे मनवचनकायाना आरंजटालीने तेनेनिरारंजपणेव वे तेव्यवहार सामायकजाणवो अनेजेजीवना ज्ञान दर्शन चारित्रगुण विचारे सर्व जीव- नागुणनीसत्ता एकसमानजाणी सर्वजीवसाये समतापरिणावर्ते ते निश्चेयी सम- तारूंपसामायक कहिये. १० देशावगाशीकवतकहे. जेमनवचनकायानायोग एकठोरकरी एकस्थानकेंवेसी धर्मध्यानकरवो तेव्यवहारदेशावगाशीककहिये अनेजेश्रुतज्ञानेकरीबव्य जलखीने पांचव्यनोत्यागकरे अनेज्ञानवंतजीवनेध्यावे तेनिश्चे देशावगाशीकव्रतकहिये. ११ पोशहबतकदेठे. जेचारपदोर अथवाभाठपहोरसुधीसमतापरिणामे सावध बोमी निरारंजपणे सिकायध्यानमांप्रवते तेव्यवहारपोशहकहिये अनेपोतानाजीव. नेझानध्यानीपोपीनेपुष्टकरे तेनिश्चेथीपोशहव्रतकहिये जीवनेपोतानावगुणेकरी पो- पीजे तेने पोशदकहिये. १२ अतिथिसंविनागवतकहे. जेपोशहनेपारणे अथवा सदासर्वदासाधुने तथाजै- नधर्मिश्रावकने पोतानीशक्तिप्रमाणे दानदेवं तेव्यवहारथतिथिसंविनागकहियें अने पोताना जीवने अथवा शिष्यनेझाननुदानते जण जणाव, सुणतुं सुणावर्बु तेनि- श्वेधी अतिथिसं विनागव्रतकहियें एटले श्रावकनावारव्रतकयां ते समकितसहित जेनिश्चंतथाव्यवहारथीवारव्रतधारे तेजीवनँपांचमेगुणगणे देशविरति श्रावककहिये ·પ૬ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. देशके देशथकी योमीशीबतिपणोमाटे थनेयतिनेसर्वथीबतिपणोठे तेथीपांचमहा. व्रतजठे साधुनेपांचमहानतमांसर्ववतश्राव्यां एनिश्चेत्यागरूपज्ञानध्यान संवरनिर्जरामां थिरतानापरिणाम तेनिश्चेचारित्रना एकत्सर्ग वीजोधपवाद एवेमार्ग तेमांजेउत्कृष्ट तीक्षणपरिणाम तेउत्सर्ग अनेजेउत्सर्गराखवाने कारणरूप तेअपवाद उक्तंच॥संघरणं- मिश्नसुझं मुन्नविगिन्हतदेतयाण हियं ॥ श्रारदिहतेणंते चेवहीयंत्रसंघरणे ॥ १ ॥ एटले ज्यांसुधीसाधकलावने वाधकनपने त्यांसुधी जेहनीनाकही तेश्रादरवोनही अनेजोसाधकपरिणाम रदेतानदीगग तेबारेंजेहनी नाते श्राचरे तेनेअपवादमार्गकहिये जेयात्मगुणराखवाने करवो तेश्रपवाद अनेगुणीनेरागे जक्तियेंकरवो तेप्रशस्त एवेतो साधन अनेजेजदैकनेखमवाथीकरq तेअतिचार तथासबलो श्रने उदेकमाटे यश- क्तपणेकरवू तेपमिवाश्ठे तेमध्ये अपवादमार्गते परिणामढरहे तेमधाज्ञायेंकरवो. हवेचारध्यानकहे. १ श्रार्तध्यान र रौअध्यान ३ धर्मध्यान ४ शुक्लध्यान. तिहां पहेलावेध्यानतेश्रशुजकहिये अनेपावलावेध्यानतेशुद्ध तिहांसनमा श्राइटदोहटना परिणामते थार्तध्यानकहिये तेनाचारपायाने १ नाइ मित्रसजन माता पितास्त्रीपुत्र धन प्रमुखश्ष्टवस्तुनोवियोगथयाची विलापकरे तेपहेलो श्ष्टवियोगनामा श्रार्तध्यान तथा अनिष्टजेजुंगांपुःखनाकारण दुश्मन दरिद्धीपणो तथा कुपुत्रादिमतवाथी मनमां दुःख चिंताजपजे तेश्रनिष्टसंयोग नामाथार्तध्यान ३ शरीरमांरोगउपनाथका पुःखकरे चिं- ताणीकरे तेरोगचिंतानामायार्तध्यान ४ मनमांआगलनावखतनोसोचकर जेधावर्षमा आकामकरशुं श्रावतावमांश्रमुककामकरगुंतोअमुकसानयशेअथवा दान शील तपर्नु फलमांगेजे थानवमांतपकीधोठे मादे श्रावतेनवें इंचक्रवर्तिनी पद विमले एहवीश्राग- लाजवनी वांछा तेश्रग्रशोच शार्तध्याननो चोथोपायोजायको.एवार्तध्याननाचारनेदक ह्या एतियंचगतिनाकारण एध्याननापरिणामतेपांचमाअथवावजागुणवाणासुधीहोय. २ जेकोरपरिणाममुंचितवनतेरोषध्यान तेनाचारनेदठे १ जीवहिंसाकरीने हर्प पामे अथवा चीजोकोहिंसाकरतोदोय तेनेदेखी खुशीथाय अथवा युद्धनी अनुमोद- नाकरे तेहिंसानुबंधी रोषध्यान २ जूई वोलीनेमनमा दर्पपामे के जुत्रो में केवोकप- टकेवच्यो माराठापणानी खवरकोनेपमीनदी एवोमृपावादरूप परिणाम तेम्पानु. बंधीरोऽध्यान ३ चोरीकरी अथवाग्गाश्करी मनमा खुशीयाय के माराजेवो जोरावर कोणते दुपारकोमालखातुं एवोपरिणामते चोरानुवंधि रोऽध्यान परिग्रह धनधान्य पारघणोवधवानी खालचद्दोय तेधनश्रथवा कुटुंबनेमाटे गमेतेवूपापकरे थथवाघयो । फारकते रमहराणानुबंधी रोऽध्यान एरोऽध्याननाचारजेद- .

·देवचंजीकृत श्रागमसार. १५७ कह्या एध्यान नरकगतिपमानवानुं कारण महाअशुजकर्मनुं कारणले एपांचमा गुणग- णासुधीरेअने उगुणवाणेपण एकहिंसानुबंधी रौअध्याननापरिणाम कोश्कजीवनेहोय. १. हवेधर्मशानकदेवे. जेव्यवहार क्रियारूप कारणतेधर्म तथाश्रुतझान अनेचारित्र ए उपादानपणेसाधनधर्म तयारत्नत्रयीनेदपणे तेउपादानशुक्रव्यवहार उत्सर्गानुयायी ते अपवादधर्मजाणवो अने अन्नेदरत्नत्रयी तेसाधनशुरू निश्चनयें उत्सर्गधर्मथने धम्मो वहुसहावो जेवस्तुनोसत्तागम शुक्ष्परिणामिक खगुणप्रवृत्ति कादिक अनंतानंदरूप सिद्धावस्थायेंरह्यो तेएवंजूत उत्सर्गजपादान शुमधर्म तेधर्मर्नु भासन रमण एका- ग्रतापणे चिंतन तन्मयतानो उपयोग एकत्खनोचिंतववो तेधर्मध्यानकहियें तेना. पायाचार तेकहे. १ श्राज्ञा विचयधर्मध्यानते जेवीतरागदेवनीयाज्ञा साचीकरीसदहे एटखेजगवते बडव्यनुंखरूप नयप्रमाणे निक्षेपासहीत सिझखरूप निगोदखरूप जेमकह्या तेमसदहे वीतरागनीयाझा नित्यानित्य स्याहादपणे निश्चेव्यवहारपणे माने सदहे ते श्राझा प्रमाणे यथार्थजपयोग जासनथयो तेनेहकरी तेजपयोगमध्ये निरधार नासन रमण अनुजवता एकता तन्मयपणो तेवाझावीचयधर्मध्यानकहियें. २ अपायविचयधर्मध्यान तेजीवमा अशुभपणे कर्मनायोगथी संसारीअवस्थामां अनेक अपायके दूषणने तेश्रझान राग द्वेष कषाय श्राश्रव एमारानथी हुँ एथकी न्यारोढुं हुंअनंतझान दर्शन चारित्र वीर्यमयी शुझ वुद्ध अविनाशी अजयनादि थनंत थक्षय अक्षर अनक्षर थचल अकल अमक्ष अगम्य श्रनमी अरूपी श्रकर्मा श्रबंधक अनुदय अनुदीरक अयोगी बनोगीथरोगी बन्नेदी अवेदी श्रदी अखेदी अकपायी असखाइ अलेशी अशरीरी अणाहारी अव्यावाध अनवगाही अगुरुलघुप. रिणामी अतेडी अप्राणी अयोनी असंसारी अमर अपर अपरंपर अव्यापी अनाश्रित अकंप अविरुक श्रनाश्रव अलख अशोकी असंगी अनारक लोकालोकज्ञायक एवो शुद्धचिदानंद मारोजीव एडवो एकाग्रतारूप ध्यानते अपायविचयधर्मध्यानजाणवो. ३ विपाकविचयधर्मध्यानकहेते. जे एहवोजीव तोपण कर्मवशेषुःखी तेकर्मनो विपाकचिंतवे जे जीवनोझानगुण तेझानावरणीकमदाग्यो अनेदर्शनावरणीकÈदर्शन गुणदाव्यो एमथाठकमै जीवना आग्गुणदाव्याठे एटलेआसंसारमांजमतांथकांजी- वने जेसुखदुःख तेसर्वकर्मनांकीधांठे माटेसुखजपनेराचवूनही अनेकुःखउपने दिल- गीरथवूनही कर्मखरूपनीप्रकृति स्थिति रस नेप्रदेशनो बंध उदय उदीरणा तथा सचा चिंतववान एकाग्रतापरिणाम तेविपाकविचयधर्मध्यान. ४ संस्थानविचयधर्मध्यांनकहे. ते चउदराजमानलोकनुं स्वरूपविचारे जेएलोकते ·१५७ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. चउदराजऊंचोडे तेमध्ये सातराजश्रधोलोक विचमा अढारसोयोजन मनुष्य क्षेत्र निबोलोक ऊपर कांस्कजणो सातराज ऊर्ध्वसोको तेमांसर्व वैमानिक देवतावसेठे अनेजपरेंसिकशिलासिझखेत्र एरीतेलोकनुप्रमाणठे एलोकनुंसंस्थान वैशाख अनं- तोकाल आपणाजीवें संसारमा जमतां सर्वलोकने जन्ममरणकरी फरस्योठे एबुंजेलो. कस्वरूप तथालोकनेविपे पंचास्तिकाय अवस्थान तथापरिणमन अव्यमध्ये गुणपर्या- यर्नु अवस्थान तेनो जे एकाग्रताये तन्मयचिंतवणपरिणाम एहजेध्यान तेसंस्थानवि- चयधर्मध्यानकहियें एधर्मध्यानना चारपायाकह्या. एधर्मध्यान चोथागुणगणाश्री मांगी- ने सातमा गुणगणासुधी. हवेशुक्लध्यानकहे. शुक्लके निर्मलशुद्ध परवालंबनविना आत्मानास्वरूपने तन्म- यपणेध्यावे एहवुध्यान तेने शुक्लध्यानकहिये तेहनापायाचार तेकडेने. १ पृथक्त्ववितर्कसप्रविचार ते पृथक्त्रके जीवथी अजीवजूदाकरवा स्वत्ताव वि. नाव, तेनेजूदापृथपणे वहेंचणकरवी स्वरूपनेविषेपण अव्य तथापर्यायनो पृथपणे ध्यानकरी पर्यायतेगुणमा सक्रमावे अनेगुणते पर्यायमांसक्रमणकरे एरीतेस्वधर्मनेविषे धर्मांतरजेद तेपृथक्त्वकाहियें अनेतेनो वितर्क ते जेश्रुतकाने स्थितउपयोग अनेसप्र- विचार ते सविकल्पोपयोग एटलेएकचिंतव्यापति वीजोचिंतववो तेने विचारकहिये एटले निर्मल विकल्पसहित पोतानीसत्तानेध्यावे तेपृथक्त्ववितर्कसप्रविचार पेहेलो पायो. एाठमागुणगणाथीमांनी ग्यारमा गुणवाणासुधी. २ एकत्व वितर्कशप्रविचारनामा बीजोपायोकदेते. जेजीव श्रापणागुणपर्यायनीएक- ताकरी ध्यावे तेश्रावीरीतेके जीवनागुणपर्याय अने जीवते एकजने अने माहारोजीव सिहस्वरूपएकजठे एवोएकत्वस्वरूप तन्मयपणेनंता आत्मधर्मनोएकत्वपणेध्यान वितर्कके० श्रुतज्ञानावलंबीपणे भनेवप्रविचारके० विकल्परहित दर्शनशाननो समयां- तरें कारपताविना रत्नत्रयीनो एकसमयी कारणकार्यतापणेजेध्यान वीर्यउपयोगनीए- काग्रता तेएकत्व वितर्क अप्रविचारजाणवो. एपायोवारमागुणगणेध्यावे एवेहुपायामां श्रुतज्ञानावलंबनीपणोठे पण श्रवधि मनपर्यत्र ज्ञानोपयोगेंवर्ततोजी कोध्यान करीसकेनही एवेज्ञान परानुयायी मादे. एध्यानश्री घनघातीया चारकर्मखपावे निर्मलकेवलझानपामे पठेतेर गुणवणे ध्यानंतरीकापणे तेरमानाअंते थनेच दमे गुणगणे एवेपायाध्यावे. ३ सूदा क्रियाशप्रतिपातिपायोकहेले तेसूक्ष्म मन वचन कायानायोगरुधे शेलेशी- ९ कर अयोगीथाय तेजेयप्रतिपातिनिर्मक्षचीय अचलतारूपपरिणाम तेसूक्ष्म क्रिया अप्रतिपातिध्यानजाणवू दासत्ताये ५ प्रकृतिरहीदती तेमध्ये ७२ खपाये.

·देवचंजीकृत श्रागमसार. १५ए ४ नबिन्नक्रियानुवृत्तिपायोकदेवे. जेयोगनिरंधकीधाप तेरप्रकृतिखपावे अकर्मा थाय सर्व क्रियाथीरहितथाय तेसमुछिन्न क्रियानिवृत्ति शुक्लध्यानकहियें एध्यानध्याव- तां शेषदलखरण रूपक्रियाउठेदे अवगाहनादेहमानमांथी बीजोनागघटामे शरीरमू. की शहांधी सातराजऊपर लोकनेअंतेजाय सिस्थाय शहांशिष्यपूजे चौदमेगुणा- णेतो अक्रियठे तोसातराजचंचोगयो एक्रियाकमकरेने तेनेउत्तर जे सितोकियो परंतु पूर्वप्रेरणायें तुंबीनेदृष्टांते जीवमांचालवानोगुण धर्मास्तिकायमध्ये प्रेरणागुणठे तेथीकमरहितजीव मोक्षजता लोकनेअंतेजायीरहे शहांकोइपुजे आगलचोलो- को तिहाकिमजातोनथी तेनेजनर सेवागलधर्मास्तिकायनथी माटेनजाय वलीको पुजे तोअधोगतियें श्रथवातिरछीगतियें केमनयीजातो तेनेउत्तर जे कर्मनानारथी रहितथयो हबुवोथयो माटेनिचो तथामावो जिमणोनजाय कारणके प्रेरककोनयी तथाकंपेनही केमकेश्यक्रियमाटे तथाकोश्पुजे सिद्धनेकर्मकेमलागतानथी तेनेक- देवे जे कर्मतोजीवनेश्रझानथी तथायोगीलागेठे तेसिद्धनाजीवने अज्ञान तथायोग, नधी माटेकर्मलागेनही एचारध्याननोअधिकारकह्यो. इवेवलीवीजाचारध्यानकहेते. १ पदस्थ शपिंगस्थ ३ रूपस्थ ४ रूपातीत. तेमा पहेलु पदस्थध्यानकदेठे जेथरिहंतादिक पांचपरमेष्ठीना गुणसंनारे तेनोचित्तमां ध्यानकरे ते पदस्थध्यान. २ पिके शरीरमारगोजे थापणोजीव तेमां अरिहंत सिह श्राचार्य उपाध्याय अनेसाधुपणानायुथ सर्वले एहयोजेध्यानतेमिस्यध्यान अथवा गुणीनागुण- मध्ये एकत्वताउपयोगकरवोतेमिस्थध्यान.३ रूपमारयोथको पणएमारोजीव अरूपी अनंतगुणीने जेवस्तुनोस्वरूप अतिशयाचलंबीथयापळे श्रात्मानुं रूपएकतापणो एदवो जेध्यान तेरूपस्थध्यान एत्रणध्यानधर्मध्यानमांगणवा.४ निरंजन निर्मल संकल्पविक- परहित अन्जेद एकशुहत्तारूप चिदानंद तत्वामृत असंग अखंक अनंतगुणपर्याय- रूप आत्मस्वरूपYध्यानते रूपातीतध्यानजाणवू शहामार्गपागुणगणा नयप्रमाण मति- श्रादिकज्ञान क्षयोपशमनाव सर्वांगवायोग्यथया एकसिझनामूलगुणनेध्यावे ते रूपा- तीतध्यानजाणवो एटलेमोदनुंकारणजेध्यान तेकडं. हवेनावनाकदे.तेमांधर्मध्याननी चारचावनाकहे-१ मैत्रीजाबनाते सर्वजीव साथे मित्रतानोनावचिंतववो सर्वनुनढुंचादवू पणकोनुं माचिंतववूनही सर्वजीवक- परहितबुझिराखवीते मैत्री नावना ५ गुणवंत अने ज्ञानादिकगुणऊपरें रागते वीजीप्र. मोदनावना ३ जेधर्मवंतऊपर राग अनेमिथ्यात्वीऊपर रागनही तेम पपण नही कारणके हिंसकनपरेपण उत्तमजीवने करुणाऊपजे जोजपदेशथकी सारामार्गेश्रावेतो तेने शुझमार्गेश्राणवो कदाचितमानावे तोपणपनराखवो केमके ते थजाणले ·२६० प्रकरणरनाकर जाग पडेखो. एमसमजवू एहवाजेपरिणाम तेमध्यस्थतावना.४ सर्वजीवने पोतानेतुत्यजाणी , दया- पाले कोश्नेहणेनही तथाजेपुःखी अथवाधर्महीन तेहनाऊपरकरुणा तेनाकुःखटा. सवानोपरिणाम तथाधर्महीन जीवदेखीने एवोचिंतवेजे एजीवकिबारे धर्मपामशे यथार्थयात्मसाधन पामीस्वरूपधर्मने किवारेथवदवशे एवो परिणाम ते चोधी करु- णाके० दयाचावना. एचारतावनाकही. १ हवेवारजावनाकहे. शरीर कुटुंब धन परिवार सर्वविनाशी जीवनोमूलधर्म अविनाशीने एम चिंतवतेपदेलीशनित्यजावना । संसारमा मरणसमये जीवनेशरण राखनारकोश्नश्री एकधर्मनोशरणवे एवंचितवईते बीजीअशरणनावना ३ माराजीवे संसारमा जमतां सर्वजवकीधाडे एसंसारत्री हुँकेवारेंचुटीश एसंसारमारोनधी ढुंमो. क्षमयीयूँ एमविचार तेत्रीजीसंसारजावना ४ एमाहरोजीवएकलो एकलो शान्यो एकलोजशे पोतानाकरेलांकर्म एकलोजोगवशे एमचिंतवqते चोघी एकत्वज्ञावना ५ श्रासंसारमा कोकोनोनयी एमचिंतवव॑तेपांचमीअन्यत्वनावना आशरीर थपवित्र मलमूत्रनीखाण रोगजरानीनस्यो एशरीरथी हुँ न्यारोळ एमचिंतववो ते उहीनशु- चिनावना रागडेपअज्ञान मिथ्यात्वप्रमुख सर्वमाश्रवठे एमचिंतवद् तेसातमी श्रा- श्रवनावना न झानध्यानमा वर्ततोजीव नवाकर्मबांधेनही ते यावमी संवरलावना झानसहित क्रियातेनिहरानुंकारपठे तेनवमीनिरानावना १० चउदराजलोकतुं स्वरूप विचारवंते दशमी लोकस्वरूप नावना ११ संसारमांचमताजीवने समकितज्ञा- ननीप्राप्तिपामवीपुर्खच अथवा समकेतपाम्योपण चारित्र सर्व विरतिपरिणामरूप धर्म पामवोउर्लन तेइग्यारमी बोधपुलचजावना. १५ धर्मनाकदेणहारगुरु तथाशुद्ध्यागमनुं सांजलq एहवीजोगवा मलविदोहेली- ते तेवारमीधर्मपुर्खननावना एटलेवारनावनाकही एचारित्रनुस्वरूप संपूर्णकडं. एवोसम कितसहित ज्ञानचारित्र तेमोदनुंकारण तेनाऊपर जव्यप्राणी विशे उद्यमकरवो थनेजोतेर्बु ज्ञानचारित्रनहीपले तोपण श्रेणीकराजानीपेरें सदहणा शुक्र राखजो जोसमकेतशुभ तोमोकनजीकठे समकेतविना ज्ञानध्यान क्रियासर्व निःफ- खठे एमागममांकझोठे ॥ गाथा ॥ जसकेतंकिर अहवानसकेतड्यसदद।। सद- हमाणोजीवो पावश्चयरामरंगणं॥१॥ अर्थ ।। रेजीवतुंकरीशके तोकर अनेजो न करीशके तोपण जेबोवीतरागेंधकयो तेरीतसद्दहजे सदहणाशुद्ध राखनारजीच श्र- जरामर स्थानक तेमोक्षपदवीपामे. धेसमकितनो मार्गकदे १ जीव २ अजीव ३ पुण्य ४ पाप ५ श्राश्रव ६ संवर निरा बंध ए मोक्ष एनवतत्व तेमांमोहनपरणजीव श्रनेसंवर तथा निर्जरा ·देवचंजीकृत आगमसार. १६१ एवेगुण एटले जीव संवर निर्जरा मोक्ष एचारजपादेयठे अनेवीजा पांचहेयवे ए. हवो परिणामतेने समकेतज्ञानकहिये तेसमकेतझानजलोजथाय तिहां अनुयोगहा- रमांकह्यो । गाथा ॥ नायम्मिगिन्दियदयवे श्रगिन्दियवेअश्वथमि ॥ जश्वमेवर- यजो सोउबएसोनताम ॥१॥ अर्थ ॥ ज्ञानथीमव्यजाणीने लेवायोग्यहोयतेले अनेगमवायोग्यगंमे एवोजेउपदेश तेनयउपदेशजाणवो हवेसमकेतनी दशरुचिकहेते. १. निसर्गरुचि तेनिश्चयनयकरी जीवादिनवतत्वजाणे आश्रवत्यागे संवरादरे वी. तरागनाकह्यानाव जेबव्य तेऽव्य खेत्र काल जावसहितजाणे नामादिचार निक्षेपा पोतानी बुद्धिथीजाणे सद्दहे वीतरागनानाप्याजाव तेसत्यवे एवीसदहणाहोय. र उपदेशरुचि नवतत्व तथालन्यने गुरुउपदेशथीजाणीसहदेते उपदेशरुचि. ३ आज्ञारुचि ते रागद्वेपमोहजेमनागयाः अज्ञानमिट्युठे एहवामरिहंतदेव ते. एणजे श्राझाकही तेनेमानेसद्दहे तेयाज्ञारुचि. ४ सूत्ररुचि ते १ श्याचारांग ५ सुयगमांग ३ वाणांग समवायांग ५ नगवती ६ ज्ञाताधर्मकथा ७ नपासकदशांग - अंतगमदशांग ए अनुत्तरोक्वादशांग १० प्रश्न- व्याकरण ११ विपाक एश्ग्यारअंग तथा पारमुंअंगदृष्टीवाद जेमांचलदपूर्वहता तेहम- पाविवेदगया तथा १ उववार रायपश्रेणी ३ जीवानिगम ४ पन्नवणा ५ जंबुद्धी- पपन्नति ६ चंदपन्नति ७ सुरपन्नति कप्पीआ ए कप्पविमंसिया १७ पुम्फिा ११ पुप्फचुलीया १५ वन्हि दिशा एवारजपांगजाणवा अने र व्यवहारसूत्र ५ वृहत्कल्प ३ दशाश्रुतस्कंध ४ निशीथ ५ महानिशीथ ६ जितकल्प एबछेद ग्रंथ तथा १ चीस- रण संथारापयन्नो ३ तंफुलवेयालीया । चंदाविजय ५ गणिविजय ६ देविंदथुश्रो वीरथुलो गलाचार ए जोतिकरंम १० श्रायुःपञ्चखाण एदशपयन्नानानाम तथा १ श्रावश्यक २ दशवैकालिक ३ उत्तराध्ययन ४ उघनियुक्ति एचारमूलसूत्र तथा १ नंदि २ अनुयोगद्वार एपीस्तालीसथागम तेमूलसूत्र तथा २ नियुक्ति ३ नाष्य । चूर्णि ५ टीका एपंचांगीनावचन जेजीवमाने तथाश्रागमसांजलवानी तथा जणवा- नीजेनेघणीचाहनाहोय तेसूत्ररूचिजाणवी. ५ जेजीवगुरुमुखश्री एकपदनोअर्थसांचनीने अनेकपदसदहे ते वीजरुचि. ६ थनिगमरुचि ते जेसूत्रसिकांत अर्थसहितजाणे अनेअर्थविचार सांजलवानी घणीचाहनाहोय ते श्रनिगमरुचि. जे उजव्यनागुणपर्यायने चारप्रमाण तथासातनये करीजाणे ते विस्ताररुचि, G क्रियारूचि ते दर्शन झान चारित्र तप विनय सुमति गुप्ति वाह्यक्रिया सहित आत्मधर्मसाथे जेनेरुचिघणीहोय तेक्रियारुचि.

·. १६२ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. ए संदेपरुचि ते जे अर्थनेझानमा थोमोकथके घणो जाणीने कुमतिमा पमेनही जिनमतमांप्रतितमाने तेसंदेपरुचि. १० जेपांचवस्तिकायनुखरूपजाणे श्रुताननोखनाव अंतरंगसत्तासदहतेधर्मरुचि- हवेसमकेतनायाग्गुषकहे। १ निसंका ते जिनागममध्येसूमश्नर्थकह्या तेसाचा सहहे तेमांसंदेहवाणेनही तथासातजयथीपणमरेनही २ निकंपागुण ते पुण्यरू- पफलनीचाहनानराखे केमके जिहांचा तिहांकर्मनोवंधठे मादे ३ निवित्तिनिवारण ते शुनाशुनपुगस एकसरिखावे तेमां पुण्यनाउदयथी शुजयोग मिल्याखुशीथश्न- हंकारनकरवो तथापापनाउदयथी दुःखसंयोगमित्यादिलगीरथावूनही ४ अमूढट्ट- टीगुण ते जे आगममा सूक्ष्म निगोदना तथालव्यना सूक्ष्म विचारकह्याने तेसांज- लतोयकोमुजायनही जेपोतानी धारणामांश्रावेतेधारीराखे अनेजेधारणामां नावे तेनेसहहे ५ अवगुण ने एथापणाजीक्मां अनंतज्ञानादिकगुणले तेनुपाववा नही शुझसत्ताजेची तेचीकहेवी रागऐप अज्ञानतेकर्मनीउपाधिने जीवएउपाधी श्रीन्यारोवे ६ स्थिरिकरणगुण ते श्रापणापरिणाम झानमांस्थिरकरवा झगाववा नही अथवाकोश्नव्यप्राणीधर्मथीपमतोहोय तेने साह्यदेश्उपदेशश्रापीस्थिरकरवो उ वात्सल्यतागुण ते जेनीसाथें ज्ञान ध्यान तप पमिकमणो नेलोकरता होश्ये थ- नेसदहणापणएकजहोय तेश्रापणोसाधर्मिनाश्वे तेनीनतिकरवी अथवा सर्वजी- वनाझानादिगुण थापणासमान माटे सर्वजीवउपरदयाकरवी अथवावीजाजीवनापण थापणातुल्यज्ञानादिगुण तेजीवने पोषवायोग्यज्ञानध्याननोघणोअन्यास करावे ७ प्रनावकगुण ते नगवंतनाधर्मनीप्रजावनामहिमाकरवी अथवा पोतानेझानादिणव- धारवा दान शील तप नाव पूजा करीघणीमहिमाकरवी एसमकितनाथाग्गुण. इवेसमकेतनापांचजूषणकठे १ उपशमजावयण ते विवेकीप्राणीप्रायेंकपाय नकरे अनेजोकदाचित्कपायकरेतोपण तरतमननेपागेवाले ५ श्रास्तानूषण तेज- गवंतना वचनउपरशुरूप्रतितराखें नगवंतेंजेमागममां थाझाकरीतेमसद्दहे ३ द. यानावनूयण ते सर्वजीव पोतानासरिखाजाणीदयापालवी ५ संवेगनूपण जे सं- सारथी तथाधनथी शरीरथी उदासीपणोराखवो ५ निरवेद्यनूपण ते इंजियना सु. खजीवेंशनंतिवारजोगव्या पणतेयुःखनाकारण एकचिदानंदमोक्षमयी थीप्रियसु- खनेथापणाकरीजाणे ए समकेतनापांचनूपणकह्या. हवेग्थायतनकहे। १ निश्चयकुगुरुतेजगवंतनावचननाखोटाश्रर्थकरे खोटीपरुप- फरे २ व्यवहारकुगुरु ते योगी संन्यासी ब्राह्मण बने श्राचारहीन वेपधारी य- त तेपणठोमवा ३ निश्चयकुदेव ते जिणेश्रीवीतरागदेवनुस्वरूपनीजाएयु ५ व्यवहार ·देवचंदजीकृत थागमसार. १६३ कुदेवे ते जेसरागीदेव कृत माहादेव क्षेत्रपाल देवी पितरप्रमुख तेपणगेमवा ५ निश्चे- थीकुधर्मते जेएकांतमार्ग बाह्यकरणीऊपरराच्या अंतरंगशाननथालख्योते ६ व्यव- हारकुधर्म ते पारकाअन्यदर्शनीनामतसर्वांमवा एटले कुदेव कुगुरु तथा कुधर्मने गेमी शुजदेवगुरुतथाधर्मसदहे तेसमकेतनी सद्दहणाजाणवी समकेतनालक्षण पन्नवणासूत्रयी कहे गाथा ॥ परमसंथवोवासुदिपरसेवणावाविवावन्नकुदसणा वजाणायसमी तसद्दहणा ॥ १ ॥ अर्थ ॥ परमार्थ वरव्य नवतत्वनागुणपर्याय मोदनुंखरूप एटले जे परमार्थसूक्ष्मअर्थ तेजाणवानोधणोपरचोकरे अथवाजाणवानीघणीचाहनाराखे अने सुदिटके जलीरीतेदीगजाण्याठे परमार्थवव्यमोक्षमार्गजेणे एड्वागुरुनीसेवाकरे एटलेशानीगुरुधारवा अने वावन्नके जिनमत्तियतिनामधरावीने जेखेत्रपालप्रमुखने समकितविनामाने एवागुरुनोसंगवर्जे अनेकुदर्शनी जेअन्यमतितेनोसंगनकरे एवाजेप- रिणामतेसम कितनीसदहणाजाणवी विरयासासज्जार्च कपायहीणामहवयधरावि ॥ स- म्मदिजिविहुणा कयाविमुकंनपावंति ॥॥अर्थ ॥जेसावद्यारंजथीविरम्याक्रोधादि श्राचारकपायजीत्या अनेशुद्धपांचमहाव्रतपालेठेपणसमकेतविनातेजीवमोक्षपामेनही हवेसमकिततेसीवस्तु तेविपेगाथाकहे गाथा ॥नयभंगपमाणेहिं जो अप्पासा- यवायनावेणं ॥ जाणश्मोरकसरूवं सम्मादिहिनसोनेऊ ॥३॥ अर्थ ॥ नय तथा नंगेकरी तयाप्रमाणेकरी जेपोतानाश्रात्मानेजाणे जंलखे स्याहादशाउपदेजाणे अने एमस्याहादपणेमोक्षनिकर्मावस्थानेपणजाणे परवस्तुने हेयजाणे जीवगुणउपादेयजा- णे तेने समकेति जाणवो. हवेजीवस्वरूपध्यानकरवाने गाथाकहे ॥ श्रमिकोखखुसुको निम्ममर्जनाणदसण समग्गो ॥ तम्मिदितिञ्चित्तो सोएएखयंनेमि ॥ ४ ॥ अर्थ ॥ ज्ञानीजीव एह ध्या- नकरे के हुँएक परपुजलयीन्यारोतुं निश्चेनयकरीशुलु अज्ञानमलथीन्यारोतुं निर्म- ल९ ममताथीरहिततुं ज्ञानदर्शनश्रीजयोढुं हुंमाराज्ञानस्वजावसहित ९मारागुण- मारह्यो चेतनागुणतेमाहारीसत्ताले ढुंमाराअात्मस्वरूपनेध्यावतो सर्वकर्मदयकरंतुं ॥ गाथा ॥ निरंजणं निकलअथल देवाणाश्श्रणश्यणात्तं ॥ चेयणलरकणसिकसम प- रमप्पासिवसंतं ॥ ५ ॥ अर्थ ॥ कर्मअंजनधीरहित निरंजनहुँ कलंकरहित अयल के पोतानास्वरूपथीकिवारेचलायमानथानही परमदेवडं जेनीथादिनथी तथा जेनो अंतनथी चेतनालक्षणटुं सिझसमानतुं संतसत्तामयीहुँ गाथा॥जीवा दिसदहणं सम्म- एसबधिगमोनाणं ॥ तथेवसयारमणं चरणंएसोजमुकपहो ॥ ६ ॥ अर्थ ॥ जीवादिकलव्यजेवावे तेवासदहवा तेसमकेत अनेठडव्यजेवावे तेहवा गु- णपर्याय सहितजाणे तेझानजाणवू तेवजव्यजाणीनेमे अजीवनेनं अने जीवना ·१६४ प्रकरणरलाकर नाग पहेलो. स्वगुणमां स्थिरथयीनेरमे तेचारित्रकहिये एज्ञानदर्शनचारित्र शुद्धरत्नत्रयी तेमोक्षनो मार्ग माटे एझानदर्शनचारित्रनो घणोयनकरवो एरत्नत्रयीपामीनेप्रमादकरवोनही तिहांनिश्चयवव्यहारनीगाथा ॥ नचियमग्गोमुको ववहारोपुन्नकारणोवुत्तो।। पढमोसंव- ररूवो श्रासवहेजतउंची ॥७॥ अर्थ निश्चॅनयनोमार्ग ज्ञानसत्तारूप ते मोदानुकारण एटलेमोक्षवे अनेव्यवहार क्रियानय ते पुण्यनूकारणको पहेलो निश्चेनयसंवर अनेनिश्चेसंवरनिश्चेनय तेएकजठे जूदानयी वीजोव्यवहारनय.तेवाश्रव नवाकर्मदेवानोहेतु एटलेगुजपुण्यकर्मनो श्रा- श्रवथायठे अनेअशुजव्यवहारे अशुजकर्मनोधाश्रवथाय कोइ पुटेजे व्यवहारनय थाश्रवनुंकारणठे तो श्रमेव्यवहारनहीश्रादरखं एकनिश्चेमार्ग श्रादरसुं तेनेउत्तर कहेठे ॥ गाथा ॥ जजिपमयंपवाह तामाववहारनस्थिरसुयह ॥ एकेणविणातिथ्य बिजाईशन्नेणतच ॥ ७ ॥ श्रर्थ ॥ अहोचव्यप्राणी जोतमनेजिनमतनी चाइना अनेजो तुमेजिनमतने श्लो- बो मोक्षनेचाहोठो तोनिश्चेनय श्रनेव्यवहारनय मिशोनही एटखेवेहुनयमानजो व्य- वहारनयचालजो अनेनिश्चेनयसदहजो जोतुमेव्यवहारनयउथापशो तोजिनशासनना तीर्थनोजछेदथाशे जेणेव्यवहारनय नमान्यो तेणे गुरुवंदना जिननक्ति तप पञ्चरकाण सर्वनमान्या एम जेणेाचारलथाप्यो तेणे निमित्तकारणजथाप्योथनेनिमित्तकारणवि- ना एकलो उपादानकारण तेसिझनथाय माटे निमित्तकारणरूप व्यवहारनय जरुरमा- नईं अनेजो एकलोव्यवहारनय मानियें तोनिश्चैनय सख्याविना तत्व स्वरूप जाण्युंजायनही मादेतत्वमार्ग अनेमोक्षमार्ग तेनिश्चेनयविना पामियेंनही अनेतत्व- ज्ञान विना मोक्षनश्री एटलेनिश्चेविना व्यवहारनिःफल अनेनिश्चेसहित व्यवहार ते प्रमाणठे तेनोदृष्टांत जेमसोनानाथाभूषणमा उपधातु अथवा किणजोमिव्योहोय तेपण उंचासोनानेनावेले राखियेये अनेजोतेकिणजो तथासोनुजू करिये तो सहुकोइसो. नानेले पण कोइकिणजो जेकुधातु तेलीयेनही तेम निश्चेनय सोनासमान माटेनिश्चे नयसहित सर्वनला थने निश्थेनयविना सर्वश्रलेखेठे माटेश्रागममा निश्चेव्यवहार रूप मोक्षमार्ग तेकह्यो. वलीशरीरऊपर मोहकरेनही तेविपे ॥ गाथा ॥ हिजोनिजोजायखळ जोई हमे- हुशरीर ॥ अप्पाजावे निम्मलो जंपाजवतीरं ॥ ए॥ अर्थ ॥ नव्यप्राणी एमचिंतवेजे एशरीर वीजजा निजजा क्षयथश्जा विपशीजा एमाहारु शरीरपुस्लीक ठे प- रवस्तुते तेएकदीवसेंमूकबुंठे माटे रेप्राणी तुंश्वापणीश्रात्मानेनिर्मलपणेध्यावतो संसारथी तरीनेकांठोपामीश गाया ॥ एहिजअप्पासोपरमप्पा कम्मविसेसोझायोजप्पा ॥

·देवचंजीकृत श्रागमसार. १६५ यभेदेवळाजुसोपरमप्पा वडंतु अप्पोथप्पा ॥ १०॥ अर्थ ॥ अहोजव्यजीव एडीज आपणोधात्माठे तेशुरुब्रह्मठे पणकर्मनेवशपडयो जन्ममरणकरेठे पणएशरीरमा जेजी- व तेदेव परमात्मा माटेतुमे श्रापणोथात्माध्यावो तरणतारण जिहाज एथापणो आत्माजवे एमश्रीहेमाचायें वीतरागस्तोत्रमांकह्यावे यापरात्मापरंज्योतिः परम परमे- टिनां ॥ श्रादित्यवर्णोतमसःपरस्तादामनंतियं ॥१॥ सर्वेयेनोदमूल्यंत समूला क्लेशपा- दपाश्त्यादि ॥ अर्थ ॥ परमात्मा परमज्योतिठे पंचपरमेष्ठीथी पणश्यधिकपूज्य केम- केपंचपरमेष्ठीतो मोक्षमार्गनादेखामनाराठे पणमोदामांजवावालोतो श्रापणोजीव श्र- ज्ञाननो मिटावनारठे सर्वकर्मक्लेशनो खपावनारठे एवो आत्माध्यावो एहिजपरम श्रेयनुकारण शुद्धठेपरमनिर्मल एहवोत्रआत्मालपादेय जाणीसदहे अनेजेवोपोताथी निरवाहथाय तेवोत्यागवैरागमांप्रवतें एटले धन तेपरवस्तुजाणी सुपात्रनेदानथापे अनेजियनाविकारते कर्मबंधनाकारणजाणीपरिदरे शीलपाले जेथाहारने तेपुजलीक परवस्तुवे शरीरपुष्टीनूकारण अनेशरीरपुष्ट कीधाथी इंजियोना विषयनोपोपयाय माटे तेपरखजावठे अज्ञान संसार,कारण मादेशादारनोत्यागकरवो तेनेतपकहिये तथा पूजाते जेश्रीअरिहंतदेवें मोक्षमार्गउपदेश्यो तेश्रापणेजाण्यो माटेआपणाउपकारी तेउपकारीनी बहुमानसहित लक्तिकरियें माटेश्रीअरिहंत देवाधिदेवनी पूजाकरवी एम दान शील तप पूजा सर्व जीव श्रजीवर्नुस्वरूप उलख्याविनाजेकरवू तेपुण्यरूप ई- जियसुखनुंकारण थनेजे जीवनेउपादेयकरी वांगविनाकरणीकरे तेनिहरा,कारणले एमदयापण श्रीजगवतीसूत्रमा सातावेदनीकर्मनुं कारण एटले सम्यक्झानीने स- करणीतेनिहरारूपडे अनेज्ञान विना सर्वकरणी बंधनुंकारणले मादेशाननो घणोश. ज्यासकरजो एलगवंतसीखामणदीधी. तथाज्ञान,कारण श्रुतज्ञान तेनोघणोजावराखजो श्रीवाणांगमां तथा उत्तराध्य- यनमा तथाजगवतीमां १ वाचना २ पृटना ३ परावर्तना ४ अनुप्रेक्षा ५ धर्मकथा ए सिसाय जणवा गुणवानुफल मोदकह्यो सिसायकरवाथी ज्ञानावरणी कर्मखपावे कमके वाचनाथी तीर्थधर्मप्रवर्ते महानिर्जराथाय पुनवायी सूत्रतथा अर्थशुद्धथाय मिथ्यात्वमोहनीयखपावे तेजेमजेम अर्थविचारपूढे तेमतेमसमकित निर्मलथायश्रने अनु । प्रेदाते अर्थ विचारतां सातकर्मनीस्थितिना रसपातलाकरे अनंतो संसारखपावीने पाह- लोकरे तथा श्रुतज्ञाननी थाराधनाथी अज्ञानमिटे एवाफल कह्यावे. माटे वांचवा तथा जणवानो घणोउद्यमकरवो के भाजपांचमाया केवलीनथी तथा मनपर्यवज्ञानी अनेअवधिज्ञानीपणन एकमात्रश्रुता गमनो आराधकठे यतः कवचम्हारिसापाणी इसमाद स्तिया॥ .

·१६६ प्रकरणरलाकर जाग पहेलो. नहुँतोजजिणागमो ॥ १॥ अर्थ ॥ हेनगवंत श्रमसरिखाप्राणीनी शीगतियात अमेयासमपंचमकालमा अवतारलीधो हाइतिखेदे अमेअनाथ ढुं जो जिनराजन कहेला आगमनहोत तोयाजसुंथात एटले श्राजयागमनोजवाधारते मादेवागम) अने बागमधर जे बहुश्रुत तेनोघणोविनयकरवो भागममांविनयनुंफल तेसांचल अनेसाललवानुं फलज्ञान ज्ञानमुंफलमोदाले एमथागम सांजलीलेवायोग्यवेजोश- योग्यांमजो सद्दहणाशुशराखजो सद्दहणाते मोदनुमूलवे एजियसुखतोश्राजीवें नंतिवारपाम्यावे एदवी जाति जन्म योनी कोही नथी जेआपणाजीवेनहींकरी होय एजीवने संसारमानमतां अनंतापुशल परावर्तनथया पणधर्मनी जोगवायीमतीनही तोहवेमनुष्यनव श्रावककुल निरोगशरीर पंचेंडीप्रगट बुद्धिनिर्मल एटलासंयोगमव्या वलीश्रीवीतरागनीवाणीनाकेनारा शुरू गुरुनी जोगवाश्पामीने अहोजव्यलोको तु- मेधर्मनेविपे विशेपउद्यमकरजो फिरिथीएवीजोगवा मिलवीडुलन माटेनमादकर- शोनही एशरीर धन कुटुंब थायुष्य सर्व चंचल क्षणक्षणठीजे माटे पांचसमवाय- कारणमल्या मोदरूपकार्य सिझकर, तेपंचसमवायनानामकहे ? काल २ स्वजाव ३ नियत ४ पूर्वकृत ५ पुरुषाकार एपांचसमवायमाने तेसमकेतिवे एमाएकसमवाय ज- गपे तेहने मिथ्यात्वीकहियें एम सम्मत्तिसूत्रमा कह्यो गाथा ॥ कालोसहानिय पु- धकयंपुरिपकारणेपंच ॥ समवाएसमतं एगंतेहोय मिळत ॥१॥ अर्थ ॥ काललब्धिविना मोकुरूपकार्य सिझथायनही एटलेकालसर्वकारण जे कालें जेकार्यथवानोहोय तेकार्यतेकायाय एकालसमवाय अंगीकारकरीकह्यो शहां, कोपुठेजे अन्नव्यजीव मोदकेमजतानथी तेनेउत्तरजे अजव्यनेकालमले पण अज- व्यमांखनावनथी तेथीमोदाजायनही केमके कालस्वनाव एवेकारणजोश्ये तेवारेंफ- रिपुव्युंजे जव्यजीवमांतो मोक्षेजवानोस्वजावट तोसर्वनव्य केममोदाजतानथी तेने उत्तर जे नियतके निश्चेसमकितगुणजागे तेबारेमोक्षपामे एटलेकाल स्वनाव नियतए त्रपकारणमान्या तेवारेंफरिपुव्यु जे समकिराथादिकारणतो श्रेणीकराजानेहता तो २. मोक्षकेमनथयो तेनेउत्तर जे पूर्वकृतकर्मघणाहता अथवापुरुषाकार ते उद्यमकयोनहीं वरीपुव्युंजे शालीनप्रमुखें तो उद्यमघणोकीधो तेनुंउत्तरजे तेमनापूर्वकृत शुनकर्म न माटेपांचसमवाय मिख्याकार्यनीसिजिथाय तेबारेंफरिपुव्युंजे मरुदेवामाताने, कारण मिट्या पणपांचमो पुरुपाकारद्यम कांइकीधोनही तेनेजत्तर जे पकश्रेणी तेएक राकध्यानरूप उद्यमकीधोते माटे पांचसमवायमीच्या मोक्षरूपकार्य सिध्याय.' भी... नहानेकरीसर्वव्य जेमरह्याठे तेमदेखे एटले आकाशव्य लोकालो- रोकमां वीमुंअत्यकोश्नधी लोकाकाशनाएकेकप्रदेशे धर्मास्तिकाय ·देवचंधजीकृत श्रागमसार, १६७ राधर्मास्तिकायनो एकेकप्रदेशरह्योठे तथाअनंताजीवना अनंताप्रदेशरह्याठे अनंतापु- लपरमाणुरह्यावे कालनोसमय सर्वत्रवते. हवे वसव्यनीफरशनाकदेवे धर्मास्तिकायना एक प्रदेशे धर्मास्तिकायना उप्रदेश रस्यावे तेश्रावीरीते के चारदिशीनाचार अनेपांचमोनीचे होऊपर एकप्रदेशफर- या तथा एकमूलपोतेप्रदेश एमसातप्रदेशनो संबंधठे अनेधर्मास्तिकायना एकप्रदे. शाने श्राकाशव्य तथा अधर्मास्तिकायना सातसातप्रदेश फरशेठे तेएकमूलनाप्रदे- राने वीजाडव्यनो मूलनोप्रदेशफरशे माटे सातप्रदेशनीफरशनाठे अनेधर्मास्तिकायना प्रदेशे जीवपुजलना अनंताप्रदेशनी फरसनारे अनेलोकनेअंतेजे धर्मास्तिकायना प्रदेशठे तेने आकाशनीफरसनातो ठएदिशीनी अनेएकमूलप्रदेशसुझांसातप्रदेशनी फरसनाठे अनेवीजाजव्यनी त्रणदिशीनीफरसनाठे एमसर्वव्यनीफरशनाने अने आकाशथी धर्म अधर्मनीअवगाहना सूदम धर्मशधर्मव्यश्रीजीवनीअवगाहना सूक्ष्म से जीवथी पुजलनी श्रवगाहना सूक्ष्क्ष , एमठमव्यना गुणपर्याय सामान्यखनाव ११ ते अनेविशेपस्वजावदश तेश्रीकेवली जगवंत ज्ञानश्रीजाणे दर्शनधीदेखे तेश्ग्यारसामान्यस्वनावकदेवे र अस्तिखनाव र नास्तिखन्नाव ३ नित्यखजाव ४ अनित्यस्वन्नाव ५ एकस्वजाब ६ अनेकस्व नाव ने- दस्वन्नाव ७ अनेदस्वनाव ए जव्यस्वनाव १० अजव्यस्वजाव ११.परमस्वजाव एश्- ग्यारसामान्यनाव सर्वव्यमांवे एसामान्यउपयोग दर्शनगुणीदेखे हवेदविशेषस्व- सावकहेठे १ चेतनस्वजाव २ अचेतनस्वन्नाव ३ मूर्तिस्वन्नाव ४ अमूर्तिस्वनावे ५-ए- कप्रदेशस्वन्नाव ६ अनेकप्रदेशस्वजाव शुद्धखनाव अशुखनाव ए विनावख. भाव १० उपचरितखनाव एदश विशेषखनाव तेकोश्कलव्यमांकोश्कखनाव कोश्क व्यमांकोशकस्वजावनथी एज्ञान जाणे एटलेसिखनगवानलोकालोक सर्व ज्ञानोप- गयीजाणीरह्या दर्शनोपयोगथीदेखीरह्या एहवाथनंतगुणीअरूपी सिकनगवानठे समान पोतानीयात्मानेजाणे उपादेयकरीध्यावे तेसमकेत जाणवो. ॥दोहा॥ 'अष्टकर्मवनदादके ॥ भएसिझजिनचंद ॥ तासमजोअप्पागणे ॥ चंदेताकोद ॥२॥ मरोगउँपधसमी ॥ ग्यानसुधारसवृष्टी ॥ शिवसुखामृतसरोवरी ॥ जयजयसम्यक्- ॥ २॥ पहिजसदगुरुशीखवे ॥ एहिजशिवपुरमाग ॥ लेजोंनिजग्यानादिगुण ॥ क- जोपरगुणत्याग ॥३॥ ग्यानवृक्षसेवोनविक ॥ चारित्रसमकेतमूल ॥ अमर ॥ जिनवरपदवीफूल ॥४॥ संवतसत्तरनिहत्तरे ॥ मनशुद्धफार्य कीयमाने वसतांसुखोमास ॥५॥ सुविहितखरतरगठसुधिर ।। J ·२६७ प्रकरणरत्नाकर नाग पहेलो. दसूर ॥ पुण्यप्रधानप्रधानगुण ॥ पाठकगुणेपंगूर ॥ ६॥ तासशिष्यपाठक प्रवर ॥ मुस तिसारगुणवंत ॥ सकलशास्त्रज्ञायकगुणी ॥ साधुरंगजसवंत ॥ ७॥ तासशिष्यपावन विवुध ॥ जिनमतपरमतजाण ॥ नविककमलप्रतिबोधवा ॥ राजसागररुजाण ॥ ग्यानधर्मपाठकप्रवर ॥ शमदमगुणेअगाह ॥राजहंसगुरुगुरुसक्ति ॥ सहुजगकरेसरा ॥७॥ तास शिष्यागमरुचि ॥ जैनधर्मकोदास ॥ देवचंदवानंदमें कीनोग्रंथप्रकार ॥ १० ॥ आगमसारोझारएह ॥ प्राकृतसंस्कृतरूप ॥ ग्रंथकीयोदेवचंदमुनी ॥ ग्याना मृतरसकूप ॥११॥ कस्योहांसदायथति ॥ उर्गदासशुभचिच ।। समजावननिजमिन ॥कीनोग्रंथप वित्त ॥ १२ ॥ धर्ममित्रजिनधर्मरतन ॥ नविजनसमकितवंत ॥ शुद्धय मरपदउँलखण ॥ ग्रंथकियोगुणवंत ॥ १३ ॥ तत्वग्यानमयग्रंथयह ॥ जोवेवालाबोध । निजपरसत्तासलिखे श्रोतालहेप्रवोध ॥ १४ ॥ ताकारणदेवचंद मुनी ॥ कीनोभागम ग्रंथ ॥ जणसेगुणसेजेजविकलहेशेतेशिवपंथ ॥१५॥ कथकशुद्धश्रोतारुची मिलजोएच संयोग ॥ तत्वग्यानश्रजासहित ॥ वलीकायनिरोग ॥१६॥ परमागमसुंराचजो ॥ लहे सोपरमानंद ॥ धर्मरागगुरुधर्मसौंना धरजोएसुखकंद ॥१७॥ ग्रंथकीमनरंगसौं ॥ ति तपखफागुणमास ॥ नोमवारश्रतिजतिथि ॥ सफलफलीमनग्रास ॥ १० ॥ थाभागमसारमा पेन-२३७ नी लेन मीमध्ये चनदराजलोकनोंखंधलोकाकार सादिसांत तेधावीरीतजे लोकनामध्यनागेश्रावरुचकप्रदेशची मांडीनेसादिवेजिह चउदराजलोकनोभंतवावे तिहांसांत तथा चलदराजलोकनोलोप्रदेशमूकीनेपठेत्र खोकनीयादिवेवी पणश्रलोकनोअंतनथी माटेसादिश्रनंतकमुने. तथापेज १४४ नी श्रावमीलेनमां श्रीजगवतीसूत्रमासुत्तमोखबुपढमो वीनिदि “मिसनणि ॥ श्तोतश्यणुजंगो नाणुनाजिणवरेहिं । एवीरीतेश्रागमसारनी जूई जूदीत्रणप्रतोमा सख्युंइतुंमाटेमेंपण तेमजलख्युचे पणवीजाघणाकाणे एनगवतीन साखदीधीठे तिहांतो सुत्तोखनुपढमो बीउनित्तिमिसउँनणि तश्यनिर विसेस एसविहिहोश्शाणुगे । एवोपाग्ने तेखरोजणायने पठेबहुश्रुतकदेतेखरूं. AR Srasaaybeasyachayo SBE Jooooer Bra 6tal viceleissicocitozoontrace ॥ इति श्री भागमसारोझारग्रंथः समाप्तः ।। तेएकशु Sasy Doagesvorcareoraaye 20 MOGYae 45 clescoveisolata dels896130 HEARTeja BAS Y फमाचाजु