·अथदानचंद्रिकायाअनुक्रमणिका । AARATI .... .... .... .... ... .... ... १ LIBR ... १४ १४ १४ ... .... १ अथदानेदक्षिणाप्रमाणं... ३ तुलापुरुषदानविधिः.... १ अथद्रव्यदेवता.... ३ अयतुलादानप्रयोग.... प्रतिग्रहस्थानानि ४ गोसहरमहादानमयोगः १ अथादौसुवर्णादितुलापुरुपदानं .... शतगोदानप्रयोग.... ... १ अथकुंडमंडपादि... ५ सयपदशगोदानं १ अयतुलावेदिपरिमाणं.. ५, अयदशमहादानानि.... १ स्तंभद्वयनिक्षेपाहेमाद्रौ.... ५ कनकदानं २ वेद्यादितुलाकृत्यलक्षणं..... ६ / अश्वदानं २/घृतादितुलाफलं.... ७/ अयश्वेताश्वदानं २ अयनानारोगनिरासार्यद्रव्य शिवायाश्वदान विशेपेणतुलादानं ८ तिलदानं ३ पूजार्थतत्तद्रव्याधिदेवता .....तिलपात्रदानं ३ अयकालविशेषः.... महात्तिलपात्रदान दानंत्रिविधोक्तं अथपात्रं... अब्राह्मणलक्षणमाह ब्राह्मणब्रुपलक्षणमाह अथद्रव्यविभाग:- अथभग्राह्यदानानि अथदानकाला अथपुण्यदेशः तीर्थप्रतिग्रहनिषेधः अथदानकृत्यं अथप्रतिगृहीतकर्तव्यं अथद्रव्यमानं धान्यमा भविष्ये... .... .... .... ... .... Mam .... .... ... २ .... --- KKKk ·XEKAR अनु प्रवालदानं .... .... .... दा.चं. .... ॥२॥ ६३ .... .... .... ... .... .... .... .... ६१ कपूरदान ... .... ५६ मृतकर्पटदान ६० ५६ ऊर्णावस्त्रदान ६० कर्णभूषणदानं ५७ कंवलदानं ६. मांगल्यमणिदान ५७ चित्रकंबलदान ६० हरिद्रादान ५७ ताम्रपात्रदान ६१ कुंकुमदानं ५८ अथप्रसंगात्तानंदानं ६१ | सिंदूरदान ५९ कांस्यपात्रदान ६१/कस्तूरीदानं ५९ प्रसंगातकांस्यदान ५९ लोहपात्रदान ६१ नानासुगंधद्रव्यदानं.. ५९ रौप्यपात्रदान ६१ / देवेगलंतिकादानं ६० सुवर्णपात्रदान ६१ प्रपादान ६० स्थालीदानं. ६१ हेमतिकेमिदान ६० वेदपुस्तकदानानि ६२ दीपदानं ६० अथप्रसंगाचतुर्दशविद्याउक्ताः ६२/पांथपरिचर्याच ६० रनदानानि ६२/ गोपरिचर्या. ६० मौक्तिकदानं कालचक्रदान यममूर्तिदान कालपुरुषदान कालपुरुपस्वरूपं सर्वसंपत्करदानं कृष्णाजिनदानं शय्यादानं शयनदानं कशिपुदान वस्त्रदान पीतवस्त्रदान.... रक्तवस्रदान नीलवस्त्रदान चित्रवस्त्रदान कृष्णवस्त्रदान पट्टकूलदानं.. .... .... HER****** .... ६४ 1440 t. ... . .... .... ॥२॥ 1. .... ... .. .... ६३ धर्मपदानं ....

·.... .... 4... .... ... ... ... ... ५४ ५४ ५४ 4... .... .... .... .... ५५ ... .... ... ... धान्यदान गुडदानं रजतदान लवणदान पंचधेनुदानानि तत्रादौपापापनोदधेनुदान ऋणापनोदधेनुदानं.... प्रायश्चित्तधेनुदानं ... वितरणीदानं (उत्कांतिधेनुदान मोक्षधेनुदान महिपीदानं मेषीदानं अजादान. वृपदानमंत्रः मंदाग्रिहर में पदान ४१ दशाचलदानानि ४१ धान्यशैलदान २१ लवणाचलदानं ४. गुडाचलदानं ४२ सुवर्णाचलदानं.... ४२ तिलाचलदानं ४२ अर्घादयत्तिलपर्वतदानं ४२ तत्रैवकांस्यपात्रदानम् ४२ कासिशैलदान ४२ घृताचलदानं ४३ रत्नाचलदानं ४३ शप्याचलदानं. ४४ शर्कराचलदानं ४४ शिखरममाणं ४५) शिखरदानानि. ४५. शिखरदानप्रयोगः ४६ त्रिशूलदान ४६ कुवेरमूर्तिदानं ४८ उमामहेश्वरमूर्तिदानं ४९ लक्ष्मीनारायणमूर्तिदान ४९ / हरिहरमूर्तिदान... ४९ सूर्यमूर्तिदान ४९ गणपतिमूर्तिदानं ५१ जगदंबिकादानं ५१ सरस्वतीमूर्तिदान ५१ शालग्रामदान ५२ शिवनाभिदान.. ५२ लिंगदान ५२ मारकतलिंगदानं ५२ काश्मीरलिंगदान ५३ घंटादानं ५३ शंखदानं ५५ ५५ ५५ ५५ .... .... .... .... .... .... ... ... Di.. ... ..." .... . .... .... ५६ .... .... .... tela A" .... .... ....

·.... .... .. PR ... 4.. ... .... .... .... .... ... .... ६८ ६७ कसरानदान ६७ नानाभक्ष्यदान ६७ सर्वान्नदान ६७ सक्तदानं ६७ शर्करादानं ६७. गुडदान ६८ इक्षुदंडदानं ६० मधुदान ६८/घृतदानं .... JAAN "" .... .... . .... ६८ .... ... कलशदान जलपात्रदान यज्ञोपवीतदान मासपक्षदानानि मधिमासेदानं घृतपानच्छायादानं.... | संक्रांतिदानानि नानाधान्यदानानि तंडुलदानं व्रीहिदानमंत्रः ययदानमंत्र गोधूमदानमंत्र: मुद्गदानमंत्र..... मापदानमंत्री चणकदानमंत्री कुलित्यदानमंत्रः .... ६५ तिलदानमंत्र: ६५ स्वर्णतिलदान.... ६५ सर्वधान्यदान.... ६५ ससुवर्णतिलपात्रदान ६५ / निप्पावदान. ६६ / नियंगुदानं ६६ श्यामाकदानं ६७ कोद्रपदान ६७ लंकदान ६५ यावनालदान.... ६७ मसूरिकादानं.... ६७ अन्नदानमंत्र..... ६७ पायसदानमंत्र: ६५ क्षारक मंडलुदान ६७ ओदनदाने. ६७ ध्यन्नदा .... .. ६८/ तलदान ... 44. +... .... .... .... .... .... ६८ / नवनीतदानं. ६८ क्षीरदान ६८ दीपदा ६० तक्रदान १८ पुष्पदान ६८ फलदान ... ... ..." ... ... .... .... KARNEEKEXEER ·.... .... दा.चं. ॥३॥ ७२ .... ... .... .... ७० XxkH4EOKIA** .... ७० मार्थनामंत्रः ..." .... .... .... .... .... . ... ... .... तांबूलदान पादुकादानं. उपानहान छत्रदानं..... | चामरदान पत्रिकादानं व्यजनदान, दर्पणदानं कूष्मांडदान.. सौभाग्यद्रव्यदान वर्धितफलदानं सतिलगुडीपष्टयासदानं .... .... ७५ " .... .... : .... ... .... ७५ ७५ . ६१ भांडदानमंत्रः ७० ग्रहाणांदानानि ६१ गोधूमपिष्टदानं दानकाल:मकारश्च ६९ शूर्पस्थाईतड्डलदानं.... "" ६९ पायसपूरितकांस्यपात्रदान.... वारदोषदानानि ७२. ६९ कदलीस्तंभदानं सहस्रभोजनविधिः ६९ सौभाग्यशुर्पदानं सर्वस्वदानं ७५ युगप्राधान्यधर्माः ६९ / शूर्पपंचकदान ६९ पोडशफलदानं दानमावश्यकंकेयां दातुर्लक्षणम्.... ६९ व्यतीपातसुवर्णदानं.... ७० अश्वत्यसेवनंसेचनमंत्रश्च ७१ विद्वत्मार्थना ७० अश्वत्याभिमंत्रणं ७१ सदसत्यतिग्रहदानानि सूर्यादीनांवपम्यैदानानि इतिदानचंद्रिकानुक्रमणिकासमाप्ता. : पुस्तक मिलनेका ठिकाणा. खेमराज श्रीकृष्णदास श्रीवेंकटेश्वर छापखाना-मुंबई. १० प्रतिगृहीतलक्षणं .... .... .... .... ....

·श्रीगणेशायनमः॥ श्रीरमावेंकटेशाभ्यांनमः ॥ प्रणम्यमातरंगंगाभैरवनशंकरीम् ॥ महादे वाख्यपितरंश्रौतस्मातविशारदम् ॥ १॥ दिवाकरणसुधियासारमुद्धृत्यशास्त्रतः॥ शिष्टानां तन्यतेतुष्टयैदानसंक्षेपचंद्रिका ॥२॥ तत्रपरस्वत्वोत्पत्त्यंतोद्रव्यत्यागोदानम् ॥ देवलः ॥ अर्थानामुदितेपात्रेश्रद्धयाप्रतिपादनम् ॥ दानमित्यभिनिर्दिएंव्याख्यानंतस्यकथ्यते । तच्च दानविधोक्तं गीतासु ॥ दातव्यमितियदानंदीयतेऽनुपकारिणे ॥ देशेकालेचपावेचतदानंसा विस्मृतम् ॥ यत्तुप्रत्युपकारार्थफलमुदिश्यवापुनः ॥ दीयतेचपरिक्तिएंतद्राजसमुदाहृत म् ।। अदेशकालेयदानमपात्रेभ्यश्चदीयते ॥ असत्कृतमवज्ञातंतत्तामसमुदाहृतम् ॥ ॥ गारुडे ॥ अर्हतेयत्सुवर्णादिदानंतत्कायिकस्मृतम् ।। तुलादानादि ॥ आर्तानामभयदद्मी त्येतद्धिवाचिकंस्मृतम् ॥ विद्यामादाययजप्यैतदानमानसंद्विजाः ॥ इति ॥ ॥अथपाल म् ॥ ॥ याज्ञवल्क्यः॥ नविद्ययाकेवलयातपसावापिपावता ॥ यत्रदानमिमेचोभेतद्धिपा प्रचक्षते इति । भविष्ये ॥ किंचिद्वेदमयंपात्रंकिंचित्पानंतपोमयम् ॥ पात्राणामुत्तम पात्रंशूद्रानंयस्यनोदरे इति ।। व्यासः॥ प्रथमंतुगुरोर्दानंदत्वाश्रेष्ठमनुक्रमात् ॥ ततोऽन्ये पांचविप्राणांदद्यात्पात्रानुसारतः॥ इति ॥ भविष्यपुराणे ॥ सन्निधानस्थितान्विप्रान्दौहित्रवि

·चं.
पर्तितथा ॥ भागिनेयविशेपेणतथावंधून्गृहागतान् ॥ नातिकमेनरस्त्वेतान्सुमूर्खानपिगोप
पते ॥ अतिक्रम्यमहारौद्रौरवनरकंबजेत् ॥ दक्षः। सममब्राह्मणेदानं द्विगुणब्राह्मणवे ॥
हस्रगुणमाचार्यत्वनंतवेदपारगे ।। अत्राह्मणलक्षणमाह व्यासः ॥ ब्रह्मवीजसमुत्पन्नोमंत्रसंस्का
रवर्तितः ॥ जातिमात्रोपजीवीच भवेदब्राह्मणःसतु ॥ ब्राह्मणवलक्षणमाहत्तत्रैव ।। गर्भाधाना,
दिभिर्युक्तस्तथोपनयनेनच ॥॥ नकर्मविन्नचाधीतः सभवेद्ब्राह्मणकः ॥ ॥ अथद्रव्यवि
भागः॥ ॥शिवधर्म ॥ तस्माविभागवित्तस्यजीवनायप्रकल्पयेत् ॥ भागद्वयंतुधर्मार्थमनि
त्यंजीवितंयतः। वित्तस्यभागपंचकंकृत्वा भागद्वयंजीवनार्थभागत्रयंदानार्थमितिहेमादिः॥
अथाग्राह्यदानानि ॥ ॥स्कांदे ॥ अजिनमृतशय्यांचमेपींचोभयतोमुखीम् ॥ कुरुक्षेत्रेचर
हानोनभूयः पुरुषोभवेत् ।। मनुः॥ हिरण्यभूमिमश्वंगामनवासस्तिलान्तम् ॥ अविद्धान्त
तिगृह्णानोभस्मीभवतिकाष्ठवत् ॥ अविद्वानामविद्यातपोभ्यांहीन-तेननग्राह्यमिति॥ ॥अ
थदानकालः ॥ ॥ वाराहे ॥ दशैशतगुणंदानंतद्दशनंदिनक्षये ॥ शतघ्नंतच्चसंक्रांतीशतघ्नं
विषुवेततः॥ युगादौतच्छतगुणमयनेतच्छताहतम् ॥ सोमनहेतच्छतनंतच्छतनंवेहे ॥
तच्छतघ्नंव्यतीपातेदानवेदविदोविदुः ॥ विष्णुधर्मोत्तरे ॥ वैशाखीकार्तिकीमाधीपूणिमातुम
॥१॥

·हाफला ॥ पौर्णमासीपुसासुमासक्षसहितासुच ॥ दत्तानामिहदानानांफलंशतगुणंभवेत् ॥ इति ॥ ॥ अथपुष्पदेशः॥ ॥ मनुः॥ दृपद्धतीसरस्वत्योदेवनद्यायदंतरम् ॥ तदेवनिर्मि तंदेशब्रह्मावर्तप्रचक्षते ॥ नारदः ॥ पुण्यदेशेषुसर्वेपुराहेदेवालयादिषु ॥ यत्रसाधनसंपत्तिस्त प्रदानसमाचरेत् ॥ भविष्यपुराणे ॥ वाराणप्तीकुरुक्षेत्रप्रयागंपुष्करंतथा ॥ गोकणेनेमिपार प्रयंसेतुश्रीपर्वतंतथा ॥ महाकालंतथागंगामेतान्पुण्यतमान्विदुः ।। पाझे ॥ लिंगंवाप्रतिमावा पिदृश्यतेयवकुत्रचित् । तत्सर्वपुण्यतायातिदानेषुचमहाफलं ॥ इति ॥ एषुदानमतिप्रशस्त मितिहेमाद्रिः॥ ॥ अथतीर्थेप्रतिग्रहनिपेधः॥ ॥पाझे ॥ नतीर्थप्रतिगृह्णीयात्प्राण कंठ गतैरपि ॥ इति । तीर्थतीरक्षेत्नेच ॥ गंगाकृष्णागोदावरीणांतीरमाह विष्णुः ॥ गंगा गोदारीकृष्णातीरमाहुमहर्पयः ॥ उत्तरेनवगम्यूतिक्षिणेयोजनत्रयम् ॥ इति ॥ भविष्ये ॥ तोराद्ब्यूतिमात्रंतुपरित क्षेत्रमुच्यते ॥ इति ॥ गंगायतुतीरेऽपिनग्राह्यमित्यर्थः ॥ ब्राझे ॥ प्रवाहमवधिकृत्वायावद्धस्तचतुष्टयम् ॥ तत्रनप्रतिग्रहोयात्प्राण कंठगतै रपि ॥ इति ॥ प्रवाहोगर्भः ॥ दानधर्मे ॥ भाद्रशुकचतुर्दश्यांयावदाक्रमतेजलं ॥ ता विदर्भ विजानीयात्ततीरमुच्यते ॥ इति ॥ गर्भेप्रतिग्रहनिषेधः प्रसिद्धनदीषु गंडक्या ·दा० ॥२॥ दिषुतुतीरेऽपिनिपेधः ॥ तदुक्तंदानधर्मे ॥ गंडक्यादिषुतीरेऽपिनग्राह्यभूतिमिच्छता ॥ इति ॥ अत्यतापदितीर्थेऽपिग्राह्यं ॥ अथचेत्प्रतिगृह्णीयाद्राह्मणोवृत्तिकर्शितः ॥ दशांशमजितंदद्या देवंधर्मोनहीयते ॥ इतिपाद्मात् ॥ ॥ अथदानकृत्यं ॥ ॥ वाराहे ॥ सुस्नातःसम्यगाचांतः कृतसंध्यादिकक्रियः॥ कामक्रोधविहीनश्चपाखंडस्पर्शवर्जितः ॥ दद्यादितिशेपः॥ कात्या यनः ॥ कुशोपरिनिविष्टेनतथायज्ञोपवीतिना ॥ देयंप्रतिग्रहीतव्यमन्यथाविफलंभवेत् ॥ इति गौतमः॥ अंतर्जानुकरं कृत्वासकुशंसतिलोदकं ॥ फलान्यपिचसंधायप्रदद्याच्छूद्धया वितः ॥ नामगोत्रे ससुच्चार्य प्राङ्मुखोदेयकीर्तनात् ।।उदङमुखायविप्रायदत्त्वार्तस्वस्तिकी येत् ॥ सदेवताकदेयकीर्तनानंतरंदत्वेत्यर्थः ॥ ॥ अथप्रतिग्रहीतृकृत्यं ॥ ॥ तत्रैव ॥ॐकारमुच्चरन्प्राज्ञोदविणंसकुशोदकं ॥ गृह्णीयादक्षिणेहस्ते तदंतेस्वस्तिकीर्तयेत् ॥ प्रतिग्र हीतासावित्रसर्वचैवानुकीर्तयेत् ॥ सावित्रंदेवस्यत्वेति। ततस्तुकीर्तगे सार्धद्रव्यंचद्रव्यदेवतां समापयेत्ततःपश्चात्कामस्तुत्याप्रतिग्रह।यथाशाखे ॥ कइदंकस्माअदादितिमंत्रंपठित्वेत्यर्थः ॥आदित्यपुराण प्रतिग्रहंपठेदुचैःप्रतिगृह्यद्विजोत्तमात् ।।मद्रपठेत्तुराजन्यादुपोशुचतथाविशि ॥ मनसाचतथाशूद्रेस्वस्ति वाचनमेवच ॥ ओंकारंब्राह्मणेकुर्यान्निरोंकारंमहीपतौ ॥ उपां ·शुचतथावेश्येमनसाशूद्वजेतथा ॥ इति ॥ कौर्मात् ॥ पुनस्तत्रैव ॥ प्रतिग्रहस्यधर्मचनजा नातिद्विजाविधि ।। द्रव्यस्तन्यसमायुक्तोनरकप्रतिपद्यते ॥ इति ॥ तथा ॥ विपितुधर्मविज्ञा यत्राह्मणस्तुप्रतिग्रहे ॥ दानासहतरत्येवमहादुर्गाण्यसौध्रुवं ॥ इति यज्ञवल्क्योक्तेश्च ॥॥ अथद्रव्यमानं ॥ ॥ याज्ञवल्क्यः॥ ॥जालसूर्यमरीचिस्थेवसरेणुस्ततःस्मृतम् ॥ तेऽ होलिक्षातुतास्तिस्रोराजसर्पपउच्यते ॥ गौरस्तुतेत्रयः पदतेयवोमध्यश्वतेत्रयः ॥ कृष्णलः पंचतेमापास्तेसुवर्णस्तुपोडश ॥ पलंसुवर्णाश्चत्वारः पंचवापरिकीर्तितम् ।। इति ॥ देकृष्ण रूप्यमापोधरणपोडशैवते ॥ शतमानंतुदशभिर्धरणैः पलमेवतत् ॥ निष्कः सुवर्णाश्चत्वा ॥ इति हेमाद्रिः ॥ अथधान्यमानं ॥ ॥ भविष्ये ॥ पल यंतुप्रमृतिः कुडवोद्विगुणंमतम्।।। चतुर्भिः कुडवैःप्रस्थप्रस्थाश्चत्वार आढकआठकैस्तेश्चतुर्भिश्चद्रोणस्तुकथितोऽपैः।। द्रोणैः पोडशभिः सारी विंशत्याकुंभउच्यते ॥ कुंभैस्तेर्दशभिवादोधान्यमानप्रकीर्तितम् ॥ ॥ इति ॥ ॥ अथदानेदक्षिणापरिमाणमाह व्यासः ॥ सुवर्णपरमंदानंसुवर्णदक्षिणापरा ॥ सर्वपामेवदानानांसुवर्णदक्षिणेष्यते ॥ अदक्षिणंतुयद्दानंतत्सर्वनिष्फलंभवेत् ॥ इति ॥ परे त्युक्तेः ॥ पुरुषाहारोपयिकतंदुलादिकमपिदक्षिणाइतिहेमाद्रिः ॥ तथा ॥ देयद्रव्यतृतीयांश KKKEER ·+*** दक्षिणांपरिकल्पयेत् ॥ अनुक्तदक्षिणेदानेदशांशवापिशक्तितः। भविष्ये ॥ शेयनिष्कशतं पार्थदानेपुविधिरुत्तमः । मध्यमस्तुतदर्षेनतदर्धनाधमः स्मृतः॥ मेष्यांचकालपुरुपेतथान्ये पुमहत्सुच ॥ एवंवृक्षेरथेऽजेचधेनोः कृष्णाजिनस्यच ॥ अशक्तस्यापि.स्प्तोऽयपंचसोवर्णिको विधिः॥ इति ॥ जपाभिपेकमुदाढत्य लिंगपुराणे ॥अष्टपटिपलोन्मानांदद्यादेदक्षिणांगुरोगा होतृणांचैवसर्वेपांत्रिंशत्पलमुदाहृतं ॥ तदधैजापकानांचद्वारपालांस्तदर्धतः । एतेनसर्वत्रगु रोरर्धमृत्विांतदर्धजापकानांतदर्धेद्वारपालानांइतिहेमाद्रौदक्षिणाविभागोऽवगंतव्यः॥ अथद्र व्यदेवता ॥ ॥ विष्णुधर्मोत्तरे ॥ अभयंसर्वदेवत्यंभूमिविष्णुदेवता । कन्यादासस्तथादा सीप्राजापत्याः प्रकीर्तिताः ॥ प्राजापत्योगजः प्रोक्तस्तुरगोयमदेवतः ।। तथाचैकशफंसर्वक थितंयमदैवत। महिपश्चतथायाम्यउट्रोवनतोभवेत्॥रौद्रीधेनुविनिर्दिष्टाछागमाग्नेयमादिशे त्॥ मेपतुवारुणविद्याद्वाराहवैष्णवंतथाआरण्याः पशवः सर्वेकथितावायुदेवताःजलाशया : निसर्वाणिवारिधीनांकमंडलुम् ॥ कुंभंचकरकंचैववारुणानिनिबोधतासमुद्रजानिरत्नानिवारु णानिद्विजोत्तमाः ।। आग्नेयंकनकंप्रोक्तंसर्वलोहानिचाप्यथ ॥ प्राजापत्यानिसस्यानिपक्वान्नम पिचद्विज ॥ संज्ञेयाःसर्वगंधाश्चगांधविविचक्षणः ॥ विद्यावामीविनिर्दिष्टाविद्योपकरणा “米米崇泰杂六六六六六六 ·निच ॥ सारस्वतानिज्ञेयानिपुस्तकादीनिपंडितैः ॥ सर्वेषांशिल्पभांडानां विश्वकर्मातुदेवता।। दुमणामथपुष्पाणांशा हरितकैस्तथा ॥ फलानामथसर्वेपांतथा योवनस्पतिः॥ मत्स्यमांसे विनिर्दिष्प्राजापत्येतथैवच ।। छकृष्णाजिनंशय्यांरथमासनमेवच । उपानहीतथापायचा न्यत्प्राणयर्जितम् ॥ सवैचांगिरसत्वेनप्रतिगृह्वोतमानवः॥ शूरोपयोगियत्सर्वशस्त्रचर्मध्वजादि के । नृपोपकरणसविज्ञेयंसर्वदेवतम् ।। गृहंतुशुक्रदेवत्ययदनुक्तंद्विजोत्तमाः॥विज्ञेयंविष्णु देवत्यसर्वदाद्विजसत्तमाः ॥ इति । अथप्रतिग्रहस्थानानि ॥ गृह्यपरिशिष्टे ॥ प्रतिगृह्नोतगा पुच्छेकणेवाह स्तनंकरे ।। मूनिंदासीमजवपृष्ठेऽश्वतरगर्दभौ ॥ अश्वंकणेसदायांवाअन्नम द्दिश्यधारयेत्॥शय्यासनगृहक्षेत्रसंस्पृश्यादायकांचनं ॥ उष्ट्रचककुदिस्पृष्ट्वामृगश्रिमहिपादि| कान् ॥ गोधामश्वविधानेनपक्षेसंस्पृश्यपक्षिणः ॥ छचंदंडेतरून्मूलेफलंसंगृह्यगौरवात् ॥ प्र मोपानहोऽमत्रवासयेत्प्रतिमुच्य ॥ अमचंपात्रं ॥ वांसस्तथासमादायकन्यांशी पेंऽथवाकरे ॥ कन्यायादक्षिणांसमभिस्मृशेदित्यर्थः ॥ रतिभार्योऽपरपूर्वाप्रतिगृह्णीतचाक्ष तां ॥ पुत्रमुत्संगमारोप्यप्रतिगृह्णीतदत्तकम् ॥ रथरथमुसंस्पृष्ट्वाप्रतिगृहीतकूबरे ॥ कूबरो १ इदवासयेत्प्रतिमुच्यइत्येतदन्वयि प्रतिमुच्यनीरिकीकृत्य वासयेदपरिधापयेत् । AKKKKKX ·है युगाधारकाष्ठम् ॥ तथाहेमाद्रौदानखंडे ॥ भूमेः प्रतिग्रहंकुर्याद्भर्मिकृत्वाप्रदक्षिणम् ॥ करेगृहीत्वाकन्यांतुदासदास्याद्विजोत्तमः ॥ आरुह्यचगजस्योक्त-कर्णेचाश्वस्यकीर्तितः ॥ तथाकशाफानांतुसवैपांचविशेषतः ॥ प्रतिगृहीताजांशगेपुच्छेकृष्णाजिनंतथा ॥ येचै कशफा:शृंगिणस्ताविशेषतःशृंगेपहिगृह्णीयादित्यर्थः ॥ कणचपशवःसर्वग्राह्याःपुच्छेवि चक्षणः ॥ गृह्णीयान्माहिशृंगेखर पृष्ठदेशतः ॥ प्रतिग्रहमथोष्ट्रस्ययानानांचाधिरोहणा त् ॥ बीजानांमुष्टिमादायरत्नान्यादायसर्वतः ॥ वत्रंदशांतादादद्यात्परिधायापिवा पुनःआरुह्योपानहोमंचमारुविचपादुकधर्मध्वजौतुसंस्पृश्यग्रहीयात् ॥ अवतीर्यचसर्वाणि जलस्थानानिवैद्विजः।। आयुधानिसमादायतथामुच्यविभूपणम्।।आमुच्यवध्वेत्यर्थः॥ इतिप्र तिग्रहस्थानानि ॥ ॥ अथादौतुलापुरुपदानम् ॥ ॥हेमाद्रौमात्स्ये ॥ अनेनविधिनाय स्तुतुलापुरुपमाचरेत् ॥ प्रतिलोकाधिपस्थानेप्रतिमन्वंतरवसेत् ॥ विमानेनार्कवर्णेनकिंकि णीजालमालिना ॥ पूज्यमानोऽप्सरोभिश्चततोविष्णुपुरंत्रजेत् ॥कल्पकोटिशतंयावत्तस्मिल्लो केमहीयते ॥ कर्मक्षयादिहपुन(विराजराजोभूपालमौलिमणिरंजितपादपीठः ॥ श्रद्धान्वितो भवतियज्ञसहस्रयाजीदीप्तप्रतापजितसर्वमहीपलोकः ॥ योदीयमानमपिपश्यतिभूतियुक्तका ·KEERTREKK लांतरेस्मरतिवाचयतीहलोके ॥ योवाशृणोतिपठतींद्रसमानरूपः प्राप्नोत्तिधामसपुरंदरदेवा एम् ।। इति ॥ तत्ववह्निपुराणे ॥ एवंदत्वासुवर्णतुब्रह्महत्यादिकंचयत् ॥ पापंनिहत्यपुरुषः सर्वलोकसगच्छति ॥ तत्रस्थित्वाचिरंराजन्यदायातिमहीतले ॥ राजराजेश्वरः श्रीमा कीतशोकोनिरामयः ॥ रूपसौभाग्यसंपन्नोनित्यविष्णुपरायणः ॥ पुनर्विष्णुपदयातिय वगत्वानशोचति । इतिसुवर्णादितुलापुरुपदानफलम् ॥ ॥ अथकुंडमंडपादि॥ ॥ तच्च सुवर्णतुलायामेवावश्यकमितिहेमायादयः ॥ रत्नरजततुलायांतुकृताकृतमित्युक्तंतत्रैव ॥ होमाघशक्तौतुमंडपादिरहितमेवकुर्यात् ॥ नतमंत्रोहोमोवाएवमेवप्रदीयते ॥ इतिमात्स्यो तः॥ ग्रहमंत्राद्वारजापमंबाश्चनेत्यर्थः ।। अथतुलावेदीपरिमाणंचाह ।। तत्रैव ॥ तत्रादौशुभेड द्विशोभार्थकुंडमंडपमानाकृत्वासप्तहस्तावापंचहस्तांवातृतीयांशेनचतुर्थाशेनवोच्चांवेदिक वातदुपरिपूर्वपश्चिमयोःस्तंभद्वयंनिखेयम् ।। हेमाद्रौमात्स्ये ॥ शाकेंगुदीचंदनदेवदारुश्रीप णिपिल्वप्रियकांजनोत्थम् ॥ स्तंभयंहस्तयुगावखातंकृत्वाहपंचकरोच्छ्रितंतत् । तदंत रहस्तचतुष्टयंस्यादथोत्तरांगचतुरस्रमेव ॥ इति ।। शाकोवृक्षविशेपोमहासारइतिप्रसिद्धः ।। श्रीपणीभद्रतरुः ॥ प्रियकाजीवकः ॥ सारमतेकदंषः ॥ अंजनकांचनतुल्यपणों KHEK*** *** ·वृक्षविशेपः ॥ स्तंभद्वयंचचतुरस्रीकृत्यवेदिमध्यपूर्वपश्चिमभागयोनिखेयं उत्तरांगेस्तंभयो रुपरितिर्यकाष्ठंतचपंचकरयोः स्तंभयोर्हस्तचतुष्टयोपरिनिधेयंचतुरस्रम् ॥ अथोत्तरांग चतदंगमेवेतिपाठेतदीयमितिस्तंभसजातीयकाष्ठमिर्थः ॥ समानजातिश्चतुलावलंब्याहेमे नमध्येपुरुपेणयुक्ता ॥ देयेणसाहस्तचतुष्टयस्यात्पृथुत्वमस्याश्चदशांगुलानि ॥ सुवर्ण पट्टाभरणाचकार्यासलोहपाशद्वयशृंखलाभिः ॥ युतासुवर्णेनचरत्नमालाविभूपितामाल्य विभूपणान्या ॥ समानजातिस्तोरणसमानजातिः ॥ तुलोत्तरांगमध्येद्वादशभिरंगुलेरधस्ता दुदगयाअवलंच्या पुरुषेणविष्णुनाशृंखलाविलंबितयासुवर्णनिर्मितया तत्प्रतिमालक्षणद्वयं न्यस्तयोहिनस्थितमंगुलपद्कविहायविज्ञेयं समतुलायाः अष्टोत्तरशतांगुलमितत्वात् ॥ पृथुत्वंचास्यादशांगुलपरिमितेनवलयाकृतिसूत्रेणसंमितंविधेयमित्यर्थः सलोहपाशद्वय, :. खलाभिर्युक्ताकार्येत्यर्थः । तत्रैव वह्निपुराणे ॥ आश्वीखादिरींचापिपालाशीवासुप्लक्ष ५ जाम् ॥ चतुर्हस्तप्रमाणेनसुलक्षणांसुदृढानवाम् ॥ सुवर्तुलांसमांतद्वतिनग्धछिद्नयान्वि ताम् ॥ मोंजशिक्यद्वयोपेतांपास्तंभेतुयाज्ञियेइत्याहनारदः॥ चतुरस्रातुलाकार्यापादोचा पितथाविधौ । चतुर्व पिचपार्थेषुमानस्याचतुरंगुलम् ॥ मुक्त्वातावत्तुकरकार्वतयोविन्य ·**** सिद्धः।। चतुर्हस्तापदतुलामध्यशृंखलयान्विता ॥ शिक्यहस्तत्रयंकुर्यात्कुटकंचतुरंगुलम् ॥ इति ॥ यदाहतत्रैव विश्वकर्मा ॥ विशेषदानकथितंतुलादितस्मात्तुलालक्षणमुच्यतेप्राक् ॥ तुलाप्रमाणस्मृतमंगुलानिदेष्यगुलैः पण्णवतिप्रमाणैः ॥ प्रतिद्वयेप्यंगुलपटकपट्कंशतां गुलाष्टोत्तरमगुलानाम् ।। स्युर्विशतिः पंचचधातुबंधावधेष्वपिष्ठानसुरानिवेश्याः।। ईशः शशीमारुतरुद्रसूर्याः स्याद्विश्वकर्मागुरुरंगिरानी प्रजापतिविश्वजगद्विधातापर्जन्यशंभूपितृ दिवताच ॥ सौम्यश्चधर्मामरराजमश्विनौजलेशमित्रावरुणोमरुद्गणाः ॥ धनेशगंधर्वजलेशवि ष्णुदेडेचतुर्विशतिरेवदेवताः । अत्रसौम्योबुधः । स्यात्पंचविंशः पुरुषः सएकोयस्तोल्यमा नस्तुलयामहात्मा ॥ एताविधेयास्तपनीयमय्यारत्नाचितादैवतमूर्तयस्ताः ॥ पडंगुलः स्याचतुरस्त्रपिंडः प्रतिद्वयेविष्णुरनंतनामा ॥ पार्थद्वयंतचतुरंगुलस्यादेवमयातेकथितं प्रमाणम् ॥ मध्यांकुटेसंकुलिकांगुलानिपंचाधिकाविंशतिरेवदध्ये ॥ एकांगुल स्या द्भवतीहपिंडस्तत्राधिदेवः किलवासुकि स्यात् ॥ एकैकरज्जुर्लभतेगुलानिनिःसप्ततिःपिंडगता गुलाच ।। तचेलकदमथांगुलानित्रिंशत्तथापंचदशाधिकास्यात् ॥ तद्धातुबर्द्धशुभकाष्ठपी ठपिउत्तथाद्वंद्वमथविधेयम् ॥ अधोपटोभूम्यधिदेवतास्यात्तुलांतरेभूमिपतिनिवेश्यः॥ इ RAKARKkkkkkkkk ·. तिहेमाद्रौमात्स्योक्तेः वेद्यादितुलाकृत्यंलक्षणंच ॥ अथवेद्यापोडशारचक्रलिखनप्रकारउक्तो मदनरत्ने ॥ तत्राचार्योवेद्यांमध्येत्रिहस्तव्यासचतुरस्र प्रसाध्यप्रागपरदक्षिणोत्तरनवरेखाभि । स्तचतुः पष्टिकोप्टकंकुर्यात् ॥ तत्रकोष्ठानिप्रत्येकंनवनवांगुलानिसंपद्यते॥ ततोवहिरंत्य पंक्तिपुचतुर्दिक्षुमध्यकोष्टानिचत्वारिचत्वारिमार्जयित्वातदुपर्युपांत्यपंक्तिधुपाईयोस्तत्रत्रयं चयंत्यत्वाप्रतिदिशंप्रतिमध्यकोटद्वयंद्वयंमार्जयेत् ॥ तचतुर्दिक्षुपट्पटुकोष्ठानिचत्वारि द्वाराणिसिध्यति ॥ ततोमध्यस्थितपोडशकोष्टानिमार्जयेत् ॥ ततोबा एकैकंकोण ; कोप्टविहाय ॥ कोणकोटद्वारपीठांतरालवीन्यपशिष्टानिपंचपंचकोष्ठानिमार्जयेत् ॥ तथाच मध्यचतुरस्रपीठपादाः सिध्यति ।। ततोमध्याचत्वारिवृत्तानिकुर्यात् ॥ तत्रायेचत्वार्यगुला निव्यासः द्वितीयेऽष्टौ तृतीयेचतुर्विंशतिः चतुर्थेपड्रिंशतिरिति ॥ तच्चतुरंगुलंवृत्तकर्णिकारूपं पीतेनरजसापूरयित्वा कर्णिकावधिरेखांसितेनरजसानिर्माय तदहिरटांगुलात्मकेवृत्तेपीतरता सितरनोभिः संपादितमूलमध्याग्राणिपोडशकसराणिसंपाद्य तत्केसरावधिरेखांसितेनैवरजसां गुलोन्नतासंपाद्य चतुर्विशांगुलात्मकेतदहिवृत्तेसितेनरजसाष्टदिक्ष्वष्टौपत्राणिरक्तामाणिकुर्या व ॥ ततोदलांतररेखांसितेनरजसाविधाय दलांतराणिकृष्णेनरजसापूरयित्वातदाहरेकांगु " . + ·लांतरांबहिर्वृत्तरेखांसितेनैवरजसासंपाय वृत्तद्रयांतरंपरितोष्टदलामतन्मध्यचिदैम्पोडशधा विभज्य प्रतिभागंयवाहारान्पोडशारानश्यामपीतारुणश्वेतरजोभिः कल्पयित्वा तदंतरेण यथायोगरजोभिःपूरयित्वा तद्वहितितपीतारुणझ्यामहरिताःपंचरेखालिखेत् ॥ तद्वहिः पीठेक्षेत्रचतुरसंयथाशोभरजोभिरक्तंकृत्यपीठावधिरेखांसितेनरजसाचतुरघरिचयेत् ॥ द्वा रक्षेत्राणिपूर्वादितःपीतश्यामसितहरितरजोभि पूरयेत् ॥ आग्नेयादिकोणकोप्टचतुष्टयंलो हितहरितश्यामधवले पूरयेत् ।। आनेयादिपीठपादचतुष्टयपंचकोष्ठात्मकंतुक्रमात्सितर तपीतकृष्णरजोभिः पूरयेत् ॥ तत सतेनरजसांगुलोन्नतेनपहिश्चतुरस्ररेखांकुर्यादितिम दनरत्नादयः ॥ ठकुरमतेतु चतुरखंचतुर्हस्ततत्यप्रत्येकंद्वादशायुलानिनवकोप्यानि वृत्ता नितुपंच तबाद्यवृत्तेचत्वार्यगुलानिव्यासः द्वितीयेऽष्टौ तृतीयेविंशतिः चतुर्थेचतुर्विंशतिः पंचमेतच्चतुरसंबहिस्ततोटत्रिंशत्तइतिपंचकोष्ठात्मकंपीठपादचतुष्टयम् आग्नेयादिकमेणरक्त हरितश्यामसितैः पूरणीय कोणकोप्टचतुष्टयम् । प्रत्येकनिभिस्त्रिभिर्वणरितिविशेषः ।। इदमेववारुणमंडलंजलाशयोत्सर्गादोज्ञेयम् ॥ पुनस्तव ॥ वज्रप्रागुत्तमभागे आग्नेय्याशक्तिमुज्ज्वलाम् आलिखेदक्षिणेडनेत्यांखड्गमालिखेत् ॥ पाश ·NIA तुवारुणेलेख्यध्वजवैवायुगोचरे ॥ कौवेर्यातुगालिख्यईशान्यांशूलमालिखेत् ॥ शूल स्यवामदेशेतुचक्रप चदक्षिणे ॥ ततोमहावेधुपरिपंचवर्णफलपुष्पोपशोभितंवितानं कुंडमंड पेवघ्नीयादिति ॥ इतिवेयुपरिपोडशारचक्रम् ॥ ॥ अथवृतादितुलाफलमुक्तंहेमाद्रौविष्णु धर्मोत्तरे। प्रथमातुघृतस्योक्तातेजोवृद्धिकरीशुभा॥माक्षिकेणतुसौभाग्यंतैलेनबहुलाःप्रजाः॥ वस्त्रेणदिव्यवस्त्राणिप्राप्नोतितुलयाध्रुवं ॥ लवणेनतुलावण्यमरोगित्वंगुडेनच ॥ असपत्नः शर्करयासुरूपचंदनेनतु ॥ अवियोगोभव तुलयाकुंकुमस्यच ॥ नसंतापोहदिभवेत्क्षीर स्यतुलयातथा ॥ सर्वकामप्रदाःसर्वाःसर्वपापक्षयंकराः ॥ यःकरोतितुला सर्वाःसगौर्यालयमा मुयात्।। मंत्रणदद्यादभिमंत्रितांतुसकृत्तुलामकतमांद्विजेभ्यःसियातिगौर्या सदनसुपुण्यनशो कदौर्भाग्यमुपाश्रुतेपुमान् ॥ अथतुलाप्रार्थनामंत्रः ॥ त्वंतुलेसर्वभूतानांप्रमाणमिहकीर्तिता।। मांतोलयंतीसंसारादुद्धरस्वनमोस्तुते ॥ इत्यारुह्य ॥ गोदोहकालंतत्रैवचितयित्वाहरि प्रियाम् ॥ अवरुह्यततोदयादर्धपादमथापिवा । गुरुंसंपूज्यविधिववस्त्रालंकारभूपणैः॥ विसर्ज येन्नमस्कृत्यभोजयेद्विजपुंगवान् ॥ शेपंद्विजेभ्योदातव्यंस्त्रीभ्योन्येभ्यस्तथैवच ॥ कदली दलसंस्थाचपंचापिंडाहिमाद्रिजा ॥ कर्पूरस्यतुतांपूज्यकुंकुमेनालभेत्तुताम् ।। विधिनानेनयोद Mainiver ........

·- द्यानुलादानं विमत्सरः ।। सलोकमेतिपार्वत्पा-सेव्यमानोऽप्सरोगणैः॥ तत्रापिकालंसुचिरमिह लोकेनृपोभवेत् ।। आत्मतुल्यसुवर्णवारजरित्नमेववा ॥ योददातिद्विजायेभ्यस्तस्याप्येत त्फलं भवेत् ।। एतद्भूमिदानजन्यम् ।। ब्रह्महत्यादिपापाचैर्मुक्तशिवपुरंब्रजेत् ।। सचतत्पाप निर्मुक्त योक्तंविष्णुपुरंबजेत् ॥ तुलापुरुपभूमीचदीयमानेतुयेनराः ॥ पश्यतितेपिवायांतिये वास्युरनुमोदकाः ।। गुडंबायदिवाखंडेलवर्णवापितोलितम् ॥ योदद्यादात्मनातुल्यनारीवायु रुपोपिया । पुमान्प्रयुम्नपत्स्यात्तुनारीस्यात्पार्वतीसमा ॥ सुभगीरूपसंपन्नौ जीतांतेत्रिवि एपम् ॥ हिरण्यदक्षिणायुक्तंसवस्त्रभूपणान्वितम् ॥ अलंकृत्वाद्विजायतपरिधाय्यचवा ससी। खंडादितोलितपश्चादरवेप्रतिपादयेत् ॥ सर्वकामसमृदात्मानंतकालंबसेहिवि ॥ इतिघृतादितुलादानफलम् ॥ ॥ अथनानारोगनिरासार्थद्रव्यविशेषतुलादानान्युक्तानि गारुडे ।। तुलापुरुपदानंतुशृणुमृत्युंजयोद्भयम्॥अथलोइंप्रदातव्यं सर्वरोगोपशांतये। कांस्य चयक्ष्मणेदेयंत्रपुचाशीविकारके ।। अपस्मारेतुसीसंस्थात्ताम्रकुष्ठेचदारुणे ।। पित्तलरक्तपित्ते चरूप्यंप्रदरमेहयोः ।। सुवर्णसर्वरोगेषुप्रदद्यान्मृत्युनाशनम् ।। फलोद्भवंतथादेयंग्रहिण्यांदी वाहिनि ।। गौडभस्मकरोगेचपोगस्याद्डमालके ।। पौगंपूगीफलम् ॥ काष्ठजंचाग्निमांद्यस्या ·॥ । द्रोगोत्पत्तौतुपैप्टकम् ॥ मधूद्भवंतथादेयंकासश्वासजलोदरे ॥धृतोद्भवंतथादेयंदिरोगोपशां तये॥क्षीरपित्तविनाशायदधिस्याद्भगदारणेलवर्णवेपनाशायपैटंदद्रुविनाशने॥ धान्यंचसर्वरो गस्यनाशनमुनिभिः स्मृतम् ॥इति॥ अनायसंक्षेपोदानोदयोतेऽपि।रूप्यतुलायांसुवर्णतुला फलमेवपितृतृप्तिप्रदरमेहनाशश्च रत्नतुलायांस्वर्णफलमेव ताम्रणकुष्ठनाशः ॥ लोहेनसर्वरोगविनाशः॥ धृतेनतेजोवृद्धिश्छर्दिनाशश्च ॥ गुडेनारोगित्वंसौभाग्यवृद्धिश्च ॥ लवणेनलावण्यंसौभाग्यंच ॥ मधुनासौभाग्यकासश्वासजलोदरनाशश्च ॥ तैलेनप्रजावान् भवति ॥ क्षीरेणपित्तनाशःसंतापनिवृत्तिश्च ॥ दनाभगंदरनाशः ॥ शर्करयासपत्नबाधा निवृत्तिः ॥ अन्नेनारोगित्वम् ॥ पिष्टेनगुनाशः॥ फलै संग्रहणीनाशः ॥ क्रमुकैगैडमा लानाशोमुखदुर्गधिनाशनंदद्रुनाशश्च ॥ क्रमकपूगीफलम् ॥ चंदनेनसौंदर्यवान् ।। गंधेनौ भाग्यम् ॥ वस्त्रेणदिव्यवस्त्रावाप्तिः ॥ काटेरग्निमांधनाशः ॥ विष्णुप्रीतिसर्वद्रव्यैर पिइति ॥ इतिनानानारोगनिरासद्रव्यविशेपतुलाः ॥ ॥अथपूजार्थतत्तद्रव्याधिदेवतामाह।। गारुडे॥अधिदैवंतुलोहेवैमहाभैरवउच्यते॥कांस्येत्रपावश्विनौचवायुश्चसीसकेस्मृतः।।ताप्रेसू यस्तथाप्रोक्तः पैत्तलेचकुहूस्तथा रौप्येचपितरोज्ञेयाः सौवणेसर्वदेवताः॥फलेप्तोमोगुडेचाप J ·स्तांबूलेचविनायकः ॥ गंधर्वाःकुसुमेचैवजांगलेऽग्निस्तथास्मृतः ॥ जांगलेकाष्ठे ॥ मधीय क्षप्रयत्नेनयुतेमृत्युंजयस्तथा।क्षीरेतारागणाः सर्वदनिसर्पाः प्रकीर्तिताः॥ लवणेपार्वतीदेवी समुदिष्टाधिदेवता ॥ पिटेप्रजापतिर्दवोअन्नेसर्वाश्चदेवताः॥ आतिर्यदास्यात्पात्राणांप्राप्नुयात् | ण्यदेशतः ॥ नित्यंमृत्युंजयप्राप्तिर्विधिनायत्प्रदीयते ॥ तदेवसर्वशांत्यथैभवतीतिनसंशयः॥ तुलापुरुपदानेनमृत्युंजयतिमानवः ॥ आगमोक्तमृत्युंजयमंत्रेणपूजयित्वेत्यर्थः॥ नाममंत्र णवायथाधिकारयोज्यम् । इतिद्रव्याधिदेवताः॥ ॥ अथकालविशेषः॥ दानोहयोते विश्वा मित्रः ॥ आदित्येराहणामस्तेसुवर्णेस्तोलयेत्तनुम् ॥ सोमनहेतुरौप्येणयद्वादानंतथा शृणु ॥ प्रवर्यस्यमुखेजातउत्पन्नःपितृदेहतः ॥ सर्वपापहरंवैतद्ददामिप्रीयतांविधुः ॥ इत्युच्चार्यजलंत्वप्सुनिक्षिपेद्विजसत्तमइति ॥ अथतुलापुरुपदानविधिः हेमाद्रीविष्णुधर्मों त्तरे ॥ तुलादानप्रवक्ष्यामिसर्वपापप्रणाशनम् ॥ यद्गीर्याचरितपूर्वलक्ष्मीनारायणेनतु ॥ पुण्यदिनमथासाद्यतृतीयायांविशेषतः ।। गोमयेनानुलिप्तायांभूमौकृत्वापटशुभम् ॥दारवंशु भवृक्षस्यचतुईस्तप्रमाणतः ॥ सुवर्णतत्रवनीयात्स्वशत्यापटितंघटे । सौवर्णस्थापयेत्त बवासुदेवंचतुर्भुजम् ।। शिक्यद्वयंचवन्नीयात्स्थापयेत्पीठकेततः ॥ तबारोहेत्सवस्त्रास्त्रःसर्वा XXXKIKE ·लंकारभूपितः। अभीटदेवतांगृहस्नापयित्वाघृतादिभिः॥ तुलापुरुपदानस्यविधिरेपप्रकी तितः॥ अनविधिरेपप्रकीर्तितइतिएतावत्येवकर्तव्यतेत्युक्तंभवतीतिदामोदरः नान्यदिति।। तुलादानमधिकृत्यलिंगपुराणे । दक्षिणांचशतंसातदधैवापिदापयेत् ॥ गुरोरितिशेपः ॥ ऋत्विजांचैवसर्वेपांदशनिष्काम्प्रदापयेत् ।। इति । तथायजमानोऽयनग्रहणसंक्रमादिपुण्यका लमासायपूर्वेचुरेकभक्ताचरितप्रायश्चित्तःकृतनित्यकियोदर्भेष्वासीनोदर्भान्धारयमाणः शुचि राचम्य देशकालोसंकीर्त्य ममामुककामनासिद्धिद्वाराश्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थ अमुकद्रव्यतुलापु रुपदानकरिष्ये ॥ इतिसंकल्प्य ॥ तथारोगनिरासाथैतुममामुकरोगनिरासेनममास्यशिशोर्वा मुकरोगनिरासेनक्षिप्रारोग्यसिद्धिद्वाराश्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थमिति तथा यदातुशिष्टाचारवशात्ता मादितुलासुअष्टमांशचतुर्थाशंवासुवर्णरजतादिप्रक्षिप्यते तदासुवर्णादितुलयाचतुर्थाशाएमा । शादितुलाविशेपफलप्राप्तिद्वारा इत्युल्लेखाकार्यः। तदंगतयागणपतिपूजनंपुण्याहवाचनमाचार्य वरणमंगदेवतापूजनमहंकरिष्ये इतिसंकल्प्य गणपतिसंपूज्यपुण्याईस्वस्तिऋद्धिः श्रीकल्या ! णमितिशब्दपंचात्मकंबोधायनोक्तंबाह्मणास्त्रिनिर्वाचयित्वाआचार्यवृत्वा आचार्य तुलायांगो रीविष्ण्वादितुलांगदेवताश्च पूजयित्वा रोगनिरासाथैतु महामृत्युंजयमंत्रणप्रतिमायांमृत्युंजयं ·KORKEERIEMIX ताम्रादितोलनीयद्रव्यादिदेवताश्चपूजयेदिति।।इतितुलापुरुपदानविषिविशेपः॥अथतुलादान प्रयोगःायजमानःशुचिराचम्य प्राणानायम्य देशकालोसंकीर्त्य एकैकमन्वंतरकालावच्छिन्नमा तिलोकपालस्थाननिवासपूर्वकार्कवर्णकिंकिणीजालमालिविमानाधिकरणकाप्सर पूजासहित शिवपुरगमनपूर्वककल्पकोटिशतावच्छिन्नविष्णुपुराधिकरणकनिवासकामः सुवर्णरत्नरोप्य तुलापुरुपमहादानमईकरिष्ये ॥ यदा ॥ ब्रह्महत्यादिसकलपापक्षयद्वाराश्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थ सुवर्णरत्नरोप्यतुलापुरुपमहादानकरिष्ये ॥ तत्त्रादौगणपतिपूजनंपुण्याहवाचनमातृका पूजननांदीश्राद्धाचार्यवरणादिकुर्यात् ॥ तातादितुलायांतु संकल्पोत्तरंगणपतिपूजनपूर्व कंपुण्याहवाचनमाचंकृत्वा आचार्यवृत्त्वा यथाविभववस्त्रालंकारादिभिः पूजयेत् ॥ ततआ चार्योगोमयोपलिप्तवेद्यादौसर्पपविकिरणपंचगव्यप्रोक्षणेकृत्वा वेद्यावारुणमंडलंबिलिख्य उ परिकुंडमंडपेपंचवर्णवितानंफलपुष्पोपशोभितध्वजबच्चा वेद्यादोघटमावध्य तत्रदक्षिणोदक | शिक्यांतुलांवनीयात् ॥ गौरीप्रीत्यर्यतुलायांकर्पूरकृतपंचपिंडिकारूपांगौरीकुंकुमेनानु पूजयेत् ॥ ततोधर्मराजसूर्यविष्णुप्रतिमाः तिस्रोमापमात्रसुवर्णनिर्मिताअग्युत्तारणा दिपूर्वकंसंपूज्य इष्टदेवतांचपंचामृतेनाभिपिच्याभ्यर्च्यच विष्णुप्रतिमातुलामध्येवध्वात ******* ·तः पूर्वोक्ततोलनीयद्रव्यादिदेवतांसंपूज्यतुलायेनमइतितुलांतुलाप्रतिकूटयोर्विष्णुमनंतं म ध्यकूटेवासुकि फलकद्वयेभूमिंचसंपूज्य रक्तवस्त्रेणतुलांसंवेष्टय ततः शक्तोसत्यांतुलादं डेसुवर्णनिर्मितासुचतुर्विंशतिप्रतिमासुउदक्संस्थादेवतामावाहयेत्पूजयेच्च ॥ तदित्थं ॥ ॐ ईशानायनमः ईशानंआवाहयामि ॥ एवंसर्वत्र ॐ शशिनेनमः शशिनंआवाहया , मि २ ॐ मारुताय०३ ॐ रुद्राय० ४ ॐ सूर्याय ५ ॐ विश्वकर्मणेन.६ॐ गुरपेन ०७ ॐ अंगिरोग्निभ्यां ० ८० प्रजापतये० ९ ॐ विश्वेभ्योदेवेभ्योन० १० ॐ धान०११ॐ पर्जन्यशंभुभ्यां०१२ ॐ पितृभ्योन० १३ ॐ सौम्याय १४ ॐ धर्माय. १५ॐ अमरराजाय० १६ अश्विभ्यांन०१७ॐ जलेशया० १८ॐ मित्रावरुणाभ्यांन० १९ॐ मरुद्गणेभ्यो०२० धनेशाय०२१ॐ गंधाय०२२ जलेशाय०२३ अविष्णवे. २४ इत्यावाह्य संपूज्यच ततोयजमानोवस्त्राभरणगंधमाल्याचलंकृतःकुसुमांजलिंगृहीत्वा तु : लात्रिः प्रदक्षिणीकृत्य प्राङ्मुखउपविश्य प्रार्थयेत् ॥ ॐ नमस्तेसर्वदेवानांशक्तिस्त्वंसत्यमा । थिता ॥ साक्षिभूताजगद्धात्रीनिमिताविश्वयोनिना ॥ एकतःसर्वसत्यानितथानृतशतानिच।। धर्माधर्मकृतांमध्ये स्थापितासिजगद्विते ॥ त्वंतुलेसर्वभूतानांप्रमाणमिहकीर्तिता ॥ मांतोल ·यंतीसंसारादुद्धरस्वनमोस्तुते ॥ योसौतत्वाधिपोदेवः पुरुषः पंचविंशकः।। सएपोऽपिष्टितो देवित्वयितस्मानमोनमः ॥ नमोनमस्तेगोविंदतुलापुरुपसंज्ञक !। त्वंहरेतारयस्वास्मानस्मा संसारसागरात् ।। इतिपठित्वा तुलोपरिपुष्पांजलिंक्षिपेत् ।। पुनस्तुलात्रि-प्रदक्षिणीकृत्य वामहस्तेधर्मराजंदक्षिणेसूर्यकेस्वामीपदेवतांपंचामृताभिषिक्ताचितांचादाय प्राङ्मुखस्तु लायागुत्तरफलकमारोहेत् ।। दक्षिणेनसुवर्णःस्यादुत्तरेगनराधिपः ॥ इतिमात्स्यवचनात् ॥ नराधिपइत्युपलक्षणम् ॥ ततः आचार्योदक्षिणफलकेतोलनीयद्रव्यमारोपयेत् ॥ सुवर्णाय। वत्समधिकस्यात् ॥ पुष्टिकामेनभूयिष्ठमधिकंकार्यम् ॥ ततोयजमानस्तुलामध्यदंडस्थित दृष्टिहरेर्मुखपझ्यन्मत्रौपठेत् ॥ ॐ नमस्तेसर्वभूतानांसाक्षिभूतेसनातनि ॥ पितामहेनदेवित्वं निर्मितापरमेष्टिना ॥ त्वयाधृतंजगत्सर्वसहस्थावरजंगमम् ॥ सर्वभूतात्मभूतस्थेनमस्तेविश्व धारिणि ॥ इतिगोदोहकालंतत्रस्थित्वा ततस्तुलामवतीर्य तोलिंतद्रव्येतुलसीपत्रंनिधाय देश) कालोसंकीर्त्य अमुककामइदममुकद्रव्यमात्मसमतोलितमाचार्याधन्येभ्योब्राह्मणेभ्यः सम स्ताश्रितवंधुवर्गेभ्योदीनानाथेभ्यश्चदातुमहमुत्सृजे नममेत्युमृज्य ततः कृतस्यामुकतुला पुरुपदानकर्मणःसांगतासिद्धयर्थमाचार्यायइदंसुवर्णअनिदेवतंदाक्षिणात्वेनतुभ्यमहसंप्रददे न ·ममेतियात् ।। पुनः कृतस्यामुकतुलापुरुपदानकर्मणःइत्यादि सांगतासिद्धयर्थनानानाम गोत्रेभ्योत्राह्मणेभ्योयथाशक्तिभूयसदिक्षिणादातुमहमुत्सृजे ॥ तथा कृतस्यासुकतुलापुरुप दानकर्मणः सांगतासिद्धयर्थयथाशक्तिवाह्मणान्यथाकालंयथोत्पनेनान्वेनभोजयिष्ये इति संकल्प्य ॥ तत आचार्यावाहितदेवताःसर्वाःअर्चनपूर्वकविसृज्य आचार्यायतुला पा दवा प्रतिमावस्त्राभरणादिसर्वतुभ्यमहसंप्रददे नममइतिदत्वा सदस्यायादावेतदुर्धेदत्वा शेपंचसद्यएवयथोदेशंदत्वा प्रमादात्कुर्वतांकर्म• यस्यस्मृत्येतिजपित्वा कर्मेश्वरार्प पंकृत्वासुहृद्युतो जीतेति ॥ केचित्तुअवतुलापूजोत्तरमनिसंस्थाप्यईशानादितुलास्थदे वताभ्योप्टाष्टाज्याहुतयश्चेच्छंतीति ॥ तुलाप्रतिग्रहप्रायश्चित्तंत्वाचार्यश्चांद्रायणमेकंकुर्यात् प्रतिग्रहानुसारेणइत्युक्तं दानाइयोते रहस्येषु ॥ हेमाद्री मात्स्ये ॥ नचिरंधारयेद्गृहे सुवर्णतोलितंबुधः ॥ तिष्ठेद्भयावहंयस्माच्छोकव्याधिकरंनृणाम् ॥ शीघ्रंपरस्वीकरणा च्छ्रेयः प्रामोतिपुष्कलम् ॥ इति ॥ सुवर्णादिसर्वद्रव्यतुलास्वेवंकैमुतिकन्यायात् ॥ अत्रत्यः सुवर्णशब्दोरजतादिसर्वव्यतुलोपलक्षकोबोध्यः ॥ मीमांसैकधुरंधरःश्रुतिधरो न्यायेऽपिवागीश्वर साहित्येमृतसागरःसुजनतावल्लीरसालद्रुमः ॥ यद्विद्वन्मणिशेखरोदि ·नकर प्रासूतविश्वेश्वरतेनाकारिघृतादितोलनविधीसत्प्रीतयेपद्धतिः ॥ इतिदानोदयौतदानर नमयूखाद्यनुसारेणच कालोपनामकभदिवाकरकृतदानसंक्षेपचदिकायां ताम्रप्तादितु लायुरुपदानप्रयोगः ॥ ॥अथगोसहस्रमहादानप्रयोगः ॥ हेमाद्रो मात्स्ये ॥ गोसहस्रदा नचिकीर्घरधिवासनदिनात्प्राषिराचमेकरात्रवाशक्तितः पयोवतोऽधिवासनदिनेशुचिर्यजमा नोदेशकालोसंकीर्त्य ममसमस्तपापक्षयोत्तरसिद्धचारणसेवितार्कवर्णकिंकिणीजालमालिपि मानारोहणोत्तरानेकमन्वंतरावच्छिन्द्रादिसकललोकपाललोकाधिकरणकपुत्रपौत्रसमन्वित शिवालयगमनैकोत्तरसंख्यासंख्येपितृमातामहकुलतारणाकल्पशतावच्छिन्नशिवपुरनिवा सानंतरराजराजीभवनाश्वमेधशतकर्तृत्वशिवध्यानपरत्वविष्णुसादृश्यापन्नयोगस्थानकसंसा रमोचनकामः श्योगोसहस्रमहादानप्रतिपादयिष्ये ॥ इतिसंकल्पयेत् ॥ ततउपवासगुळ दिनियोगांततुलापुरुपमहादानवकुर्यात् ॥ ॥ अथाचार्यः । एकलक्षण्यनंदिकेश्वरंवृप सवत्सदशोत्तरगोसहस्रात्सवत्सधेनुदशकंच स्वर्णघंटास्वर्णपट्टकौशयवस्खमाल्यहेमरत्न युतशृंगरौप्यखुरचामरोपशोभितं सताम्रदोहनं पादुकोपानच्छत्रायनेकोपस्करयुतवेदी परितःस्थापयेत् ॥ मंडपाहिस्तु यथावकाशंगोसहस्रं वस्त्रमाल्यस्वर्णशृंगरौप्यखुरायेर ·+ - कृत्याधिवासयेत् ॥ अथामादितसगोवृपदशकमध्येचकोपस्थापितलवणद्रोणोपरि पूर्वो कलमगंकाशेयसंबीतनानाभरणभूषितंमाल्येक्षुफलसंयुक्तंनंदिकेश्वरंस्थापयेत् ॥ वेद्युपरिफ लपुप्पादिशोभितंपंचवर्गवितानकूटेवनीयात् ॥ ततः आचार्यादयःस्वस्वकुंडसन्निधौसर्वोप ध्यादियुतकलशचतुष्टयस्थापनादियजमानाभिपेकांतनुलामहादानवकुर्युः ॥ ततः शुकमा : ल्यांवरपर सकुसुमांजलिनासवृपगोदशकमामंत्रयेत् ॥ तत्रमंत्रः ॥ नमोवोविश्वमूर्तिभ्योति श्वमातृभ्यएवच ॥ लोकाधिवासिनीभ्यश्चरोहिणीभ्योनमोनमः ॥ गवामंगेधुतिष्ठतिभुवनान्ये कविंशतिः॥ ब्रह्मादयस्तयादेवारोहिण्यःपांतुमातरः॥ गावोमेअग्रतःसंतुगावमिसंतुपृष्ठतः॥ गायोमेहृदयेसंतुगवांमध्येवसाम्यहम् ॥ यस्मात्त्ववृपरूपेणधर्मएवसनातनः ॥ अष्टमूतैर विष्टानमत पाहिसदामम ।। इति पुष्पांजलिनासंपूज्य वेदिपश्चिमेप्राङ्मुखउपविश्य पूर्ववदे शकालौस्मृत्वा ममतमस्तपापक्षयादिसंसारमोचनकामः इत्यंते इमंवृपं इमाश्च सवत्सधे नुदशकसहिता सहस्रंगाः सांगोपांगाः अमुकामुकगोवामुकामुकवेदाध्यापकामुकामुकशर्म भ्योगुवृत्विगादिभ्यश्चसंप्रपदनमम इतिगुर्वादिहस्तेपुजलंदद्यात् ॥ तेच देवस्यत्वेतियजुपा । रुद्रायगामित्युक्त्वा पुच्छेपुप्रतिगृह्य स्वस्तीप्युक्त्वा यथाशाखकामस्तुति कइदंकस्माअदा .

·दितिपठेयुः॥ ततोयजमानः॥ कृतस्यगोसहस्रमहादानकर्मणःसांगतासिद्धयर्थग्रामभूमिवाद वासुवर्णदक्षिणात्वेनतुभ्यमहसंप्रददे नमम इतिप्रत्येकतेभ्योदक्षिणांदयात् ।। ततः कृतस्य गोसहस्रमहादानइत्यादि० सांगतासिद्वयर्थ नानानामगोवेभ्योब्राह्मणेभ्योयथाशक्तिभूयसी दक्षिादातुमहमुत्सृजेनममेति । तथा पुनः कृतस्यइ. सांगतासिद्धयर्थयथाशक्तित्राह्मणा न्यथाकालंयथोपपन्नेनान्नेनभोजयिष्येइतिसंकल्पयेत् ॥ ततः आचार्यः पुण्याहवा चनाद्यावाहितदेवताःसंपूज्य उत्तिष्टब्रह्मणस्पतइतिदेवान्विसृभ्य तहिनेपयोनतमशक्तीयजमा नोनक्काशीब्रह्मचारीभवेत् ॥ ततः प्रमादात्कुर्वताकर्म० यस्यस्मृत्या. कर्मेश्वरार्पणंकुर्यादि ति ।। इतिदानसंक्षेपचंद्रिकायां गोसहस्रमहादानप्रयोगः॥ भविष्यपुराणे ।। शतंगाव-सवृपभाधे नृपस्करसंयुताः॥ दत्वातुब्राह्मणेभ्यस्तुविशुद्धनांतरात्मना ॥शिवादिसर्वलोकेषुयथेष्टमोद ततुसः॥ पुण्यकालेशुचिराचम्य देशकालोसकीयं ममसमस्तपापक्षयपूर्वकसिद्धचारणसेवि तार्कवर्णकिंकिणीजालमालिक्मिानारोहणोत्तरानेकमन्वंतरावच्छिद्रादिसकललोकपालाधि करणकपुत्रपौत्रसमन्वितशिवपुरादिसर्वलोकनिवासानंतरमंतेविष्णुसायुज्यावाप्तिकामोवृक्षा विकसालंकृतगोशतदानकरिष्ये इतिसंकल्प्य गणपतिपूजनंसंक्षिप्तपुण्याहवाचनमानंकृत्वा । ISH****KOKHOON ·गोभ्योनमइतिसवृपभागाः संपूज्य ब्राह्मणेभ्योनमइतिब्राह्मणांश्चयथाशक्तिवस्त्रालंकारादिभिः संपूज्य प्रार्थयेत् ॥ तत्रमंत्राः गावः सुरभयोनित्यंगावोगुग्गुलुगंधिकाः ॥ गावः प्रतिष्ठाभू तानांगावः स्वस्त्ययनमहत् ॥ अन्नमेवपरंगावोदेवानांहविरुत्तमम् ॥ पाव सर्वभूतानांरक्ष तिचवहतिच ॥ हविपामंत्रपूतनतर्पयंत्यमरानपि ॥ महीणांचहोतृणांगावोहोमेप्रतिष्ठिताः॥ । सर्वेपामेवभूतानांगावः शरणमुत्तमम् ॥ गावः पवित्रपरमंगावोमंगलमुत्तमम् ॥ गावः स वस्यलोकस्यगावोधन्याः सवाहनाः ॥ नमोगोभ्यः श्रीमतीभ्यः सौरभेयीभ्यएवच ॥ नमो ब्रह्मसुताभ्यश्चपवित्राभ्योनमोनमः ॥ घृतक्षीरप्रदागावो घृतयोन्योघृतोद्भवाः ॥ घृतनद्यो घृतावास्तामेसंतुसदागृहे ॥ इतिगाः संप्रार्थ्य वृपभप्रार्थयेत् ॥ धर्मस्त्वंवृपरूपेणजगदा नंदकारक ॥ अष्टमूर्तरधिष्ठानमतः पाहिसनातन ॥ इतिवृषभप्रार्थयेत् ॥ ततः सलिल तिलकुशानादाय अद्येत्यादिममसमस्तपापक्षयेत्यादिविष्णुसायुज्यावाप्तिकामोवृपाधिक शतंगाः धेनूपस्कराः सहिरण्यदक्षिणायुताः रुद्रदेवतास्तन्मूल्योपकल्पितनिष्क्रयरजतमु दावानानानामगोत्रेभ्योत्राह्मणेभ्योदातुमहमुत्सृजेनममेति तेनभगवान्परमात्माश्रीपरमे श्वरः प्रीयताम् तत्सद्ब्रह्मार्पणमस्तु ॥ कृतस्यसवृपगोशतदानकर्मणः सांगता ·सिद्धयर्थब्राह्मणभोजनंभूयसींदक्षिणांचयात् ॥ अथवा अवेत्यादि० सपरुद्दैवतसहि रण्यदक्षिणायथाशत्यलंकृतगोशतमूल्योपकल्पितनिष्क्रयरजतमुद्राः नानानामगोत्रेभ्योत्रा ह्मणेभ्योदातुमहसुसृजे नममेति ॥ ततोत्राह्मणभोजनंसंकल्प्य भूयसीदद्यात् ॥ इतिस पगोशतदानप्रयोगः ॥ ॥ अथसवृपगोदानप्रयोगः ॥ भविष्ये ॥ दशगावः सवृपभा वृपभैकादशाः स्मृताः ॥ दत्वातुब्राह्मणेभ्यश्चसयातिपरमांगतिम् ॥ शिवादिसर्वलोकेषुय थेटरमतेनरः॥ इति ॥ पुण्यकालेशुचिराचम्य प्राणानायम्य देशकालौसकीयं ममसमस्तपा पक्षयपूर्वकशिवादिसर्वलोकनिवासतिविष्णुसान्निध्यकामोवृपाधिकदशगोदानंकरिष्ये इतिसं कल्प्य गणपतिपूजनंपुण्याहवाचनमात्रंकृत्वा गोभ्योनमइतिसकृपागा संपूज्य ब्राह्मणेभ्योनमा तित्राह्मणांश्चयथाशक्तिवस्त्रालंकारादिभिः संपूज्य गाः प्रार्थयेदेतैमैत्रैः।। गावोमामुपतिष्ठतुहे मशृंग्यः पयोमुचः ॥ सुरभ्यः सौरभेय्यश्चसरितः सागरास्तथा ॥ गावः पश्याम्यहं नित्यंगा वः पश्यतुमांसदा ॥ गावोस्माकंवयंत्तासांयतोगावस्ततोक्यम् ॥ गावोममायतोनित्यंगावः पृष्ठतएवच ।। गावोमेसर्वतश्चैवगवांमध्येवसाम्यहम् ॥ इतिगाः संप्राय ॥ धर्मस्त्वंवृपरूपेण जगदानंदकारक ॥ अष्टमूतैरधिष्ठानमतः पाहिसनातनइति । वृपभंचप्रार्थयेत् ॥ ततः सकु ·शतिलजलमादाय ॥ अयेत्यादि० ममसमस्तपाक्षयपूर्वकशिवविष्णुसानिध्यावाप्तिकामोवृपा धिकदशगाधेनूपस्कराः सहिरण्यदक्षिणायुतारुद्रदेवतास्तन्मूल्योपकल्पितनिष्क्रयरजतमु द्रावानानानामगोत्रेभ्योब्राह्मणेभ्योदातुमहमुत्सृजे नममेतिसंकल्पंकुर्यात् ॥ ततोब्राह्मणभो जनसंकल्पः ॥ भूयसींचदद्यात् ।। अथवावृपाधिकधेनूपस्करसहिरण्यदक्षिणायुतदशगारु दैवतास्तन्मूल्योपकल्पितरजतमुद्राः नानानामगोत्रेभ्योब्राह्मणेभ्योदातुमहमुत्सृजे नम मत्युत्तवादद्यात् ॥ ब्राह्मणभोजनसंकल्पंकृत्वा भूयसींचदयादितिसंक्षेपः ॥ इतिस पदशगोदानप्रयोगः ॥ ॥ अथदशमहादानानि ॥ कौमें ॥ कनकावतिलानागादा सीरथमहीगृहाः ॥ कन्याचकपिलाधेनुर्महादानानिवैदश ॥ तत्रप्रथमंतावत्सुवर्णदानम् ॥ मूले ॥ दत्वासुवर्णस्यशतं विप्रेभ्यः श्रद्धयान्वितः ॥ ब्रह्मलोकमनुप्राप्यब्रह्मणासहमोदते ॥ गव्येनभूमिशकृताजलेन आलिप्यमध्यसिततंडुलैश्च ॥ सरोरुहकेसरभूपणाड्यसकर्णिकंचाप्ट दलंविलिख्य ।। तस्मिन्हिरण्यशतमानमात्रनिधाय तस्योपरितंविचित्य ।। इति ।। तत्रत्रमा णकमलासनस्थसंपूज्य विप्रवृत्वा यथाविभववस्त्रालंकारादिभिः संपूज्य दद्यात् ॥ हेमाझे दा नकांडे ॥ देयं तद्योजयेत्पूर्वततोविपंचपूजयेत् ॥ तत्तन्मत्रैः प्रदद्यादैसर्वदानेष्वयंविधिः ॥

·EVRRRRRORA इति । अयेत्यादि० ममसमस्तपापक्षयपूर्वकमेरुदानसमफलावाप्तये देयद्रव्यतृतीयांशदक्षि णासहितं इदंसुवर्ण अग्निदेवतं अमुकगोवायामुकशर्मणेब्राह्मणायतुभ्यमहसंप्रददे नममेतिद द्यात् ।। प्रार्थनामंत्रः॥ हिरण्यगर्भगर्भस्थहेमवीजविभावसोः ॥ अनंतपुण्यफलदमतः शांति प्रयच्छमे ।। इतिकनकदानम् ॥ अथाश्वदानमहाभारते ॥ सर्वोपकरणोपेतंयुवानंदोपवर्जित म् ॥ योऽवंददातिविप्रायस्वर्गलोकेमहीयते ॥ तथा यावंतिरोमाणिहयेभवंतिहिनरेश्वर ।। तातोवाजिदाँल्लोकान्प्रामुवंतीदपुष्कलान् ॥ इति । वाजिदानसूर्यलोकान् ॥ कौमें ।। शतैः पंचपलेरीप्यैः सुवीलंकृतिक्रमात् ॥ सदक्षिणसवलंचब्राह्मणायनिवेदयेत् ॥ ब्राह्मण वा वस्त्रालंकरणगंधपुष्पादिभिरभ्यर्च्य दद्यात् ॥ अग्रेत्यादि० ममसमस्त पापक्षयपूर्वका श्ररोमसमसंख्याकान्दसूर्यलोकनिवासावाप्तिकामइममश्वं सोपस्करहिरण्यदक्षिणायुतं य मदैवतं गोत्राय शर्मणेतुभ्यमहसंमददेवादद्यानममेति अश्वकर्णधृत् ॥ दानमंत्रस्तु ॥ उच्चैःश्रवास्त्वमश्वानांराज्ञाविजयकारक ॥ सूर्यवाहनमस्तुभ्यमतः शांतिप्रयच्छमे ॥ अथश्वेताइवदानं ।। गारुडे । अश्वमेधमखंयस्तुकलौकर्तुमुनीश्वर ॥ अश्वदान तुतेनेहकर्तव्यविधिपूर्वकम् ॥ विधितस्यप्रवक्ष्यामिब्रह्मणानिर्मितपुरा ॥ श्वेतमश्च KRICKERNEYSETORICHER ·米米杂 शुभंतातहमपल्याणभूपितम् ॥ रूप्यैस्तुकटकैः शुद्धैः करिदंतोपशोभितम् ॥ वचने नखुरैस्ताः क्षौमपुच्छंसुवाससम् ॥ शुभ्रेणपदकेनैवसंयुतस्वायुधान्वितम् ॥ धान्यर लोपरिस्थंतुवद्धं पक्षसुपट्टकम् ॥ एवंसुतेजसंचाश्वत्राह्मणायनिवेदयेत् ॥ मन्वादियुगाद्यय नविषुवोपरागादिपुण्यकालेदानकार्यम् ॥ ब्राह्मणंवृत्वावस्त्रालंकारादिभिः संपूज्याश्वंचसंपूज्य वदेत् ॥ मातडायसुवेगायकाश्यपायत्रिमूर्तये ॥ जगदीपायसूर्यायत्रिवेदायनमोस्तुते ॥ एवंतमुच्चरन्मंत्रकर्णेदद्यात्तिलोदकम् ॥ दानवाक्यंतु अद्येत्यादि० गोत्रायशर्मणेत्राह्मणा येमंश्वेता सुवर्णतिलकालंकारयुतं ललाटवेयकपूर्वोक्तालंकारैर्युक्तंगंधपुष्पायचितं सू ययमदैवतं सकलब्रह्महत्यादिपापनाशकामोहयरोमसमसंख्याकान्दसूर्यलोकनिवासकामश्च सालंकृतायतुभ्यमइंसंप्रददे नमम इति ॥ ततोऽश्वप्रार्थना ॥ महार्णवसमुत्पन्नउच्चैःश्र वसपुत्रक ॥ मयात्वं विप्रमुख्यायदत्तोहयसुखीभव ॥ इति ॥ ततोविषप्रार्थना ॥ इमंवि प्रनमस्तुभ्यमश्वतेप्रतिपादितम् ॥ प्रतिगृह्णोष्वविद्रमयादत्तंसुशोभनम् ॥ इतिदानमंत्र मुचार्य कर्णेसमर्पणंकृत्वा विप्रहस्तेजलंक्षिपेत् ॥ ततः सुवर्णदक्षिणांदद्यात् ॥ विनोदे वस्यत्वेतिगृहीत्वा यथाशाखंकामस्तुतिपठित्वा स्वस्तीत्युक्त्वाश्वमारुह्यगच्छेत् ॥ दाताचा ·REKKIMER इचपुरोगच्छेत्पदानांसप्तसप्ततिम् ॥ भास्करमनसिध्यात्वाआलोक्यस्वगृहंत्रजेत् ॥ श्वेतम श्तुयोदद्यात्फलंदशगुणंभवेत् ।। एवंकृतेनरव्याघ्रसूर्यलोकंत्रजेन्नरः॥ इति ॥ इतिश्वेताश्व दानम् ॥ अथशिवायाश्वदानम् ॥ गारुडे । शिवायाश्वमलंकृत्य यः पर्वणिनिवेदयेत् । सो श्वमेधस्ययज्ञस्यफलमष्टगुणलभेत् ॥ इति शिवधर्मेपिशिवायाश्वदानम् ॥ अथतिलदान म् ॥ आदित्यपुराणे वैशाख्यांपौर्णमास्यावातिलानक्षौदेणसंयुतान् ॥ यःप्रयच्छेदिजातिभ्यः सर्वपापैःप्रमुच्यते॥ तथा ॥ ज्येष्ठेमासितिलान्दद्यात्पौर्णमास्यांविशेपतः॥अश्वमेधस्ययज्ञ स्यफलमानोति मानवः ॥ तथा॥ माघेमासितिलान्यस्तुब्राह्मणेभ्य प्रयच्छति ॥ सर्वसत्वस माकीर्णनरकंनसपश्यति ॥ विष्णुधर्मोत्तरे ॥ तिलागावोहिरण्यंचअलंकन्यावसुंधरा ॥ दत्ता न्येतानिविधिवत्तारयतिमहाभयात् ॥ तथा ॥तिलस्नायीतिलोद्वर्तीतिलहोमीतिलोदकी ॥ तिलभुक्तिलदाताचपतिलाः पापनाशनाः ॥ इदंतुमाषमासपरम् ॥ अन्यत्रतुदानमेव ॥ कर्मि ॥कृष्णाजिनेतिलान्कृत्वासुवर्णमधुसर्पिपी ॥ द्रोणकंवाससाच्छन्नंत्रिधातद्वत्सदक्षिणम्॥ ब्राह्मणायचतदत्त्वासर्वतरतिदुष्कृतम् ॥ इति ॥ अद्यत्यादि० अमुकमोवायामुकशर्मणे त्रा ह्मणायसुपूजिताय कृष्णाजिनस्थं सुवर्णमधुसर्पिर्युतं वस्त्राच्छन्नं तिलद्रोणं सोमदेवतं सर्वपाप NEER KRREN ·क्षयकामस्तुभ्यमहसंप्रददे नमम इतिदद्यात् ॥ कृतैतत्तिलद्रोणदानस्यसांगतासिद्धय थैइदंसुवर्णममिदैवतंदक्षिणात्वेनतुभ्यमहसंप्रददे नमम इतिदद्यात् ।। प्रतिग्रहीतातु देवस्यत्वेतितांशतिगृह्य यथाशाखकामस्तुतिपठित्वा समापयेत् ॥ इतितिलद्रोणदानवि धिः॥ ॥अथतिलपाचदानम् ॥ ब्राझे ।। ताम्रपानतिलैः पूर्णप्रस्थमाचं द्विजायच ॥ सहिर ण्यंचयोदद्यात्प्रत्यइंश्रद्धयान्वितः ॥ सर्वपापविशुद्धात्मालभतेपरमांगतिम् ॥ इति ॥ अद्ये त्यादि० इदंतिलपूरितताम्रपानं सोमदैवतं ससुवर्णममुकगोत्रायामुकशर्मणेत्राह्मणायाशेपपा पक्षयकामस्तुभ्यमहंसप्रददे नमम ति ॥ मंत्रस्तु ॥ तिलाः स्वर्णयुतास्तुभ्यंप्रदत्तापनाश नाः ॥ विष्णुप्रीतिकरानित्यमतः शांतिप्रयच्छमे ॥ प्रतिग्रहः प्राग्वत् ॥ इतिमायोन त्यतिलपात्रदानम् ।। कौमें ॥ ताम्रपानेतिलान्कृत्वापलपोडशकल्पिते ॥ ससुवर्णेनश तयावाविप्रायपतिपादयेत् ॥ नाशयत्रिविधंपापंवाङ्मनः कायसंभवम् ॥ तिलपूर्णताम्र पात्रसहिरण्यंद्विजायवै ॥ प्रातर्दत्वातुविधिवःस्वप्रविनिहतिसः ॥ तिलपात्रंविधाप्रोक्तंक 'निष्ठोत्तममध्यमम् ताम्रपाबंदशपलंजघन्यपरिकीर्तितम् ॥ द्विगुणंमध्यमप्रोक्तंत्रिगुणंचो त्तमस्मृतम् ॥ स्वर्णमेकंजवन्यंतुद्विगुणंमध्यममतम् ॥ त्रिगुणंचोत्तमंतद्वत्सुवर्णपरि ·कीर्तितम् ॥ पलसंख्यानिष्कद्वयमिता सपादनिष्कद्वयमितेत्यन्ये ॥ अत्रदेशाचारतोव्य वस्था ॥ दानवाक्यंतुनित्यतिलपात्रदानवत् ॥ मंत्रस्तु ॥ यानिकानिचपापानिब्रह्महत्यास मानिच ॥ तिलपात्रप्रदानेनतानिनश्यतुमेसदा ॥ इति ॥ इतिमहातिलपात्रदानम् ॥ कौमें । अथमातुरानृण्यकृत्तिलपूर्णकांस्यपावदानम् ॥ आदित्यपुराणे ॥ यज्ञंसोत्रामणिकर्तुयदिश तिर्न विद्यते ॥ महासरस्तथावापीकूपंकर्तुचदीपिकाम् ॥ एवंकृतेमातृऋणान्मुक्तोभवतिमा नवः ॥ सदक्षिणंकास्यपात्रंदत्वाचैवप्रमुच्यते ॥ शुद्धकांस्यपात्रस्यप्रमाणपंचविंशतिपला नि ॥ तिलानामवनिर्दिष्टंप्रस्थानांसप्तकंतथा ॥ सुवर्णमापाश्चत्वारः पात्रस्योपरिधारयेत् ॥ वणवेष्टयेत्पात्रंविधायचसुभक्तितः ॥ स्नानंकृत्वानिम्नगायांपितृदेवांश्चतपयेत् ॥ ततो भिपूजयेदेवशंकरहरिमेववा। गोमयेनाथसंलिप्यगृहमध्यंतुसर्वतः॥लिखेत्पद्मद्वादशारंकुंकुमे नाथशोभनम्।।ततोवन्हिसुसंस्थाप्यहोमकुर्याद्यवैस्तिलैः॥ पद्मपा–प्रतिष्ठाप्यपूजयेद्भक्तिभाव तः ॥ ततोब्राह्मणमाहूयबहुपुर्वसुसंभृतम् ॥ पादीप्रक्षाल्यविधिवन्मातुःश्राद्धसमाचरे तु ॥ अथकृत्यंयथाशक्तिमायावामृतवासरे । ग्रहणेरविसोमाभ्यांसंक्रांतिनुयुगादिषु ॥ तथा न्यदपियइसमाच्या दिश्यमातरम् । तदक्षय्यफलंसर्वपुराप्राहमहेश्वरः ॥ जीवतीभूषयेद्वस्त्रै CHICKEN KARikxii ·EERARXXRKEEKEkkkkkkkk**** माल्यैरपिविभूपणैः ॥ दत्वाविप्रस्यतत्पात्रहोमकुर्यात्प्रयत्नतः ॥ सोपस्करसतांबूलंक्षमा प्यचविसृज्यच ॥ अन्येपामपिविप्राणांभोजनानिप्रदापयेत् ॥ अथास्यप्रयोगः ॥माध्यांपूर्वी क्तपुण्यकालेवा यजमानः कृतनित्यक्रियः पूर्वोक्तद्वादशारपझेकांस्यपानं सप्तप्रस्थतिलैः पूरितस्थापयित्वा हरहरिंवासंपूज्य तत्पुरतोनौविष्णुविष्णुमंत्रेणशिवंशिवमंत्रेणवाष्टोत्तर शतंघृताक्ततिलैर्यवैश्चहुत्वा ब्राह्मणमाहूयोदङ्मुखमुपवेश्यादौपादप्रक्षालनादिमातृश्राद्धंस माप्याचम्यप्राणानायम्य अद्येत्यादि. अमुकगोत्रायामुकशर्मणेब्राह्मणाय उक्तोपस्कर संयुतमममातुर्गर्भधारणपोपणमलमूत्रादिनानादुःखोद्भवाद्यानृण्यत्त्वकामः इदंपंचविंशति पलात्मकंकांस्यपानं सप्तप्रस्थमिततिलैः परिपूरितमांपचतुष्टयसुवर्णयुतं वस्त्रसंवेटितं सर्वोपस्करयुतं तुभ्यमहसंप्रददे नमम इति दद्यात् ॥ मंत्रास्तु ॥ कांस्यपात्रंमयादत्तमातुरा नृण्यकाम्यया ॥ भगवन्वचनात्तुभ्यंयथाशक्तिस्तथावद ॥ दशमासाश्चउदरेजनन्याः संस्थि तस्यमे ॥ क्लेशितापालभावनस्तनपानाद्विजोत्तम ॥ मलमूत्रादिमल्लेपलिप्तायाचकृतामया ॥ भवतोवचनादद्यमममुक्तिर्भवेदृणात् ॥ तिलसंख्याकृतंदुःखंजनन्याममसेवितम् ॥ कांस्यपा प्रदानेनकृतकृत्योभवाम्यहम् ॥ ततः शत्याहिरण्यं दक्षिणांदद्यात् ।। त्वयैतत्कृततिलपू ·REEKRKHEREXXENTRIEOX कास्यपात्रदानेनजननीसंभवादणात्त्वमुक्तोभवेतिप्रतिग्रहीतावदेत् ॥ युनः व्याहृतिभिरा ज्यहोमंकृत्वाविमृज्य यथाशक्तित्राह्मणान्भोजयित्वा सुहृद्युतो जीतेति ॥ इतिमातुरान ण्यकृत्तिलपूर्णकांस्यपात्रदानप्रयोगः ॥ ॥ अथतिलपूर्णकरकदानम् ॥ वायवीये ॥ करकंतिलसंपूर्णमंडलेवह्निदेवते ॥ शिववह्निवदाराध्यपूजयेत्करवीरकैः ॥ पूजातरक्तचं दनेन । निर्याससर्जरसधूपेनधूपयेत् ॥ वह्निमंडलंत्रिकोणमंडलम् ॥ शिवंवह्निवदितिवगिस्त रूपंशिवम् ।। ब्रह्मांडपुराणे ॥ आदर्शचततोदयादीपानांचचतुष्टयम्।। वह्निरूपीयतः शंभुर्व द्विरूपास्तिलाश्चये ।। तेजोरूपंकृतपापंचाक्षुपंचव्यपोहतु ।। इतिदत्तेस्वनश्यतिपापान्यग्रेक तानिच ॥ यएवंकुरुतेदानशिवभक्त्यायतव्रतः ॥ शियलोकेवसेद्धयः कल्पवयमशकितः ॥ इतितिलपूर्णकरकदानम् ॥ ॥ अथगजदानम् ॥ कौम ॥ दद्याद्गजपुराणोक्तंमूल्यपंचशता निवा ॥ पित्तानुसारात्तवापिकनिष्ठोत्तममध्यमम् ॥तत्रापिस्वरूपतोगजदानमुक्तम् ॥ तन्मू ल्यंचहेममापशतपंचकदानमध्यमम् ।। शतत्रयहेममापदानंकनिष्ठम् ।। इति ॥ रूप्यस्थूणाले करणस्वर्णताराविभूपणम्॥सदक्षिणवित्तशत्तयादत्वाशिवपुरंबजेतस्थूिणारज्जुातारामौक्ति कजालीगजालंकारः॥ कौमायथालाभोपपन्नवायःप्रयच्छतिदतिनम्।ब्रिाह्मणायदरिद्रायस्वर्ग ·kkkkkkkka - . लोकेमहीयते ॥ इति ॥ ततोगजदानांगशिवंद्विजंचसंपूज्यदद्यात् ॥ दानवाक्यंतु अद्येत्या दि. ममसर्वपापक्षयोत्तरसिद्धचारणसेवितार्ककिंकिणीजालमालिविमानारोहणोत्तरानेकमन्वं तरावच्छिन्नाक्षय्यदेवराजत्वांतेविष्णुपुरावाप्तिकामस्तत्प्रीतिकामश्च सालंकृतायामुकगोत्रा यामुकशर्मणेब्राह्मणायेमंगजं कक्षारज्जुस्थिरासनसहितं कांचनमालादिकोण चामरगंधपु - गद्यलंकृतं प्रजापतिदैवतं तुभ्यमहंसंप्रददेनममइतिकरंधृत्वादद्यात् ॥ कर शुंडादंडः ॥ कृ द्गजदानकर्मणः सांगतासिद्ध्यर्थमिदंसुवर्णमाग्निदेवतं दक्षिणात्वेनतुभ्यमहसंप्रददे नमम इति दद्यात् ॥ ततोद्विजोगजमारुहा देवस्यत्वायथाशाखकामस्तुतिपठित्वा ॥ प्रतिगृ 'हामीति स्वस्तीतिचवदेत् ॥ यजमानोगजंप्रार्थयेदैतमः॥ ऐरावतश्चतुर्दतोगजाननाय | कस्तुयः ॥ दिग्दतिनांपूज्यतमः पापक्षयतुनःप्रभुः ॥ सुप्रतीकगजेंद्रत्वंसरस्वत्याभिषेच क ॥ इंद्रस्यवाहन श्रेष्ठसर्वदेवस्तुपूजित ॥ गजेंद्रमत्तमातंगदेत्यसैन्यविनाशक ॥ तवदा नेनमेशांतिः सर्वदास्तुमहत्सुखम् ॥ इति ॥ ब्राह्मणैस्तथास्तुइत्युक्तोभूयसीदद्यादिति ॥ इति गजदानप्रयोगः॥ ॥ अथदासीदानम् ॥ वह्निपुराणे. स्थिरनक्षत्रसंयुक्तेसौम्येसौम्यग्रहान्वि ते॥ दानकालंप्रशंसंतिसंतः पर्वणिवापुनः ॥ अलंकृत्ययथाशत्तयावासोभिर्भूपणैस्तथा ॥

·बामणायप्रदातव्यायजमानेनशक्तितः॥पंचवाधिकासातुचत्वारिंशत्समावधि ॥दासीद्विजाय दातव्यादासीदानेत्वयंविधिः इति ।। दानवाक्यंतु ॥ अद्येत्यादि० गोत्रायशर्मणेसालंकृताय सुवर्णालंकारवती गंधपुष्पायचितां प्रजापतिदेवत्यां अक्षय्यसुखावाप्तिकामस्तुभ्यमहसंप्रद दे नममेतिशिरसिधृत्वादद्यात् ॥ द्विजप्रार्थनामंत्रस्तु वह्निपुराणे | इयंदासीमयातुभ्यं श्रीव सप्रतिपादिता ॥ सर्वकामकरीभोग्यायथेष्टंभद्रमस्तुमे ॥ ततःसुवर्णदक्षिणांदत्वानमस्कु यात् ॥ अनुगत्वातुसीमायांदिचैवविसर्जयेत् ॥ इति ॥ इतिदासीदानम् ॥ ॥अथरथदा नम् ॥ कौम ॥ रथंचतुर्बलीवर्दैरूढधान्यावृतंतथा॥ वित्तानुसारात्सर्वेश्वरथोपकरणैर्युतम् ॥ सदक्षिणंचविप्रायदत्वाशिवपुरंब्रजेत् ।। धान्यावृतमष्टादशधान्यावृतम् ॥ रथोपकरणानियुग योक्रतोत्रवरवादीनि ॥ दक्षिणाचत्रिशतमाषमितसुवर्णमुत्तमा देशतेमध्यमा अधमाशते कमितिविध्यमाह हेमादिः ॥ दानवाक्यंतु । अग्रेत्यादिगोत्रायशर्मणेसालंकृताय चतु वेलीवर्दैर्युक्तं सोपस्करंधान्यैरष्टादशभिर्युतं विश्वकर्मदैवतं अक्षय्यस्वर्गादिसुखावाप्तिकाम स्तुभ्यमहं संप्रददे नममेति ॥ मंत्रस्तु । रथायरथनाथायनमस्तेविश्वकर्मणे ॥ विश्वरू पायदेवायअरुणायनमोस्तुते ॥ सुवर्णदक्षिणौदद्यात् ॥ इतिरथदानम् ॥ ॥ अथगंत्री KEKAR ·रथदानम् ॥ गारुडे । गंजीतुरंगसंयुक्तांयोददातिद्विजातये ॥ सर्वकामसमृदात्मासराजा जायतेभुवीति ॥ गंत्रीरथविशेपः साचतुर्भिर्गजैरश्वैर्वृपैवोपेता द्वाभ्यांवोपेता ॥ दानवा क्यंत पूर्ववत् ॥ मंत्रस्तु । गंत्रीमिमांप्रयच्छामिविश्वकर्माधिदेवताम् ॥ दानेनानेनभग वान्प्रीयतांमेपरः पुमानिति।।ततःसुवर्णदक्षिणांदयात्।।इतिगंत्रीसहितरथदानम्॥ ॥ अथप्र संगाच्छिविकादानम् ॥ हेमाद्री मात्स्ये ॥ मार्गशुकैकादश्यां माघफाल्गुनयोशाखेवा हि रणयं हरिमभ्यर्च्य रात्रौजागरणं कृत्वा प्रातः कृतनित्यक्रियः अद्येत्यादि गोत्रायशर्मणे सुपूजिताय इमांशिपिकामुक्तोपस्करां अंगिरोदैवतां इटलोकाप्तयेतुभ्यमहसंप्रदे नममेति।। ततः सुवर्णदक्षिणांदयात् ॥ तत्रैव वह्निपुराणे । देवलोकेविपुलभोगानंतरमंतेविष्णुसायुज्या वाप्तिकामोविनस्यवाशनशिविकावाहकानांचवर्पपर्याप्तमन्नंदद्यात् इति ॥ द्विजप्रार्थनामंत्र स्तु । शिविकातेमयादत्तायथाशक्त्याविभूपिता ॥ द्विजत्वंप्रतिग्रहीष्ववांछितंतेनमेभवेत् इति ॥ इतिशिपिकादानम् ॥ ॥ अथमहीदानम् ॥ कौम । गोचममात्रभूखंडमधिकंवा स्वशक्तितः ॥ विपिंसदक्षिणकृत्वादत्वाशिवपुरंब्रजेत् इति ।। त्रिव्येकसुवर्णदक्षिणेत्यर्थः ॥ अपिगोचर्ममात्रेणसम्यक्त्तनमानवः ॥ धौतपापोविशुद्धात्मास्वर्गलोकेमहीयते इति ॥

·HETANA तथा दशहस्तेनडेनत्रिंशहंडानिवर्तनम्। विभागहीनगोचर्ममानमाहप्रजापतिमातथा । गवां शतंवृपश्चैकोयत्रति दयनितः ॥ तद्धिगोचर्ममातुमाहुर्वेदविदोजनाः॥ तथा । पष्टिवर्पसह खाणिस्व वसतिभूमिदः ॥ आच्छेत्तावानुमंताचतावंतिनरकेवसेत् ॥ भूमियः प्रतिग्रहा तिभूमियश्चप्रयच्छति ॥ तावुभौपुरुपौलोकेसूर्यमंडलभेदिनौ ।। तथा । भूमिप्रदानपुण्यस्य कलांनाईतिपोडशीम् ।। दानान्यन्यानिमेशातिर्भूमिदानाद्भवत्विह इति ।। दानवाक्यंतु । येत्यादि गोत्रायशर्मणेसालंकृताय पटिवर्पसहस्त्रमितस्वर्गेशिवपुरनिवासकामः सर्वपापक्षय कामोरा इमाभूमि सस्योदवा सपफलपुष्पाथुपेतां विष्णुदेवतां तु पमहसंप्रददे नममेति साक्षतकुशतिलोदकंद्विजहस्तेदयात् ॥ ब्राह्मणस्तु भूमिप्रदक्षिणांकुर्वन्प्रतिगृह्णीयात् ॥ देवस्यत्वेतियथाशासंकामस्तुतिपठित्वा स्वस्तीतिवदेच ॥ मांडव्यवचनादत्रसुवर्णदक्षिणा मता ॥ मंत्रस्तु । सर्वेपामाश्रयाभूमिवराहेणसमुद्धृता। अनंतसस्यफलदा अतःशांतिप्रयच्छ म यस्यारोहतिचीजानियाकालेमहीतले ।। भूमे प्रदानात्सकलाममसंतुमनोरथा इति शिव धर्म विश्वामित्रः । आमयानगरंवापिविभ्योयः प्रयच्छति ॥ क्षेत्रवासस्यसंपन्नंसर्वपापैःप्र मुच्यत इति । भूमिहरणेतु विश्वामित्रः । स्वदत्तांपरदत्तांवायोहरेच्चवसुंधरां ॥ पटिवर्पस ·- च हस्राणिविष्ठायांजायतेकृमिरिति ॥ सविष्टायांकृमिर्भूत्वापितृभिः सहमजतीतिवा ॥ इतिशिव धोक्तंभूदानम् ॥ अथगृहदानम् ॥ कौम । शक्तितः सर्ववित्तेनपूर्णगृहमपित्रिधा ।। सदक्षिणं द्विजेदत्वानहालोकंवजेन्नर इति ॥ गारुडे । ऐष्टिकंदारुकवापिमृन्मयंवापिशक्तितः ॥ सर्वोप करणोपेतंयोदयादिपुलंगृहम् ॥ ब्राह्मणायदरिद्रायविदुपेचकुटुंबिने ॥ सर्वकामसमायुक्तोब्रह्म सायुज्यमाप्नुयात् इति ॥ ब्रह्मवैवर्ते । नगार्हस्थ्यात्परोधर्मोनैवदानपरंगृहात् ॥ नानृतादधि कंपापनपूज्योबाह्मणात्परः इति ॥ गृहनिर्माणप्रकारमाह नारदः । स्नानागारंदिशिप्राच्या माग्नेय्यांपचनालयम् ॥ याम्यांशयनगेहंचनैर्ऋत्यांशस्त्रमंदिरम्पतीच्यांभोजनागारंवायव्यां पशुमंदिरम्॥मांडागारंतूत्तरस्यामैशान्यांदेवमंदिरमइति ।कुर्यादितिशेषःतनकूपेदिग्विशेप फलं देवीपुराणे ॥ पूर्वामाश्रित्यकर्तव्य कूपःस्यादनिलेपिवा ।। नपूर्वव्यत्ययंकुन्मिध्येदेवा लयाट्टहात् ॥ कृतंभयपदंलोकेतथाचास्यामिभयम् ॥ वायव्यांचापिदेवस्यमयदंजायतेक तमिति ॥ वराहमिहिरः॥ पुटिभूतिपुत्रहानिपुरंध्रीनाशंमृत्युसंपदंशस्त्रवाधाम् ॥ किंचित्तौ ख्यदिक्षुपूर्वादिकुर्यात्कूपोमध्येगेहमर्थक्षयंचेत्यादि । मत्स्यपुराणोदेवतापंचकंतचत्वारिंश समावृतम् ॥ पूजयित्वायथान्यायंततोदयादृहंगृही। पूजयित्वास्वयंवास्तुशांतिकृत्वादद्या ·EkkkKIOK दित्यर्थः ॥ अथप्रसंगात्संक्षेपेणवास्तुशांतिप्रयोगकर्ताशुभदिने आचम्यप्राणानायम्य देश कालोसंकीय अस्यवास्तोः शुभतासिद्ध्यर्थवास्तुशांतिकरिष्ये इतिसंकल्प्य तदंगतयागणे शपूजास्वस्तिवाचनमातृकापूजाभ्युदयिक श्राद्धाचार्यब्रह्मविग्वरणानिकृत्वा यथाविभवंव खालंकारादिभिः पूजयेत् ॥ ततआचार्यः यदनसंस्थितंभू०॥अपकामंतु०॥ भूतप्रेतपि शाचाद्याअपकामंतुराक्षसाः ॥ स्थानादस्माद्ब्रजंत्वन्यत्स्वीकरोमिभुवंत्वियामित्यनेनसर्पपा विकीर्य पंचगव्येन शुचीवोहव्येतितृचेन पुनंतुमादेवजनाइतितृचेन गृहमाविभीतएतोन्धि द्रमितितृचेनचगृहसंप्रोक्ष्य गृहमध्येप्राच्यामैशान्यांवा चतुरस्रंचतुरंगुलोच्चंहस्तमितंस्थंडिलं कृत्वा तस्यऐशानादिकोणचतुष्टयेचतुरोलोहकीलानारोपयेत् । तत्रमंत्रः ॥ विशंतुभूतलेना गालोकपालाश्चसर्वशः ।। अस्मिनगृहेवतिष्ठतुआयुर्वलकराःसदेतिमंत्रेणनिखनेत् ॥ प्रतिकी लमंत्रावृत्तिः ॥ ततः ईशानकोणादिक्रमेणचतुर्पकोणेषु अग्निभ्योप्यथसपेभ्योयेचान्येतत्समा श्रिताः ॥ तेभ्योबलिप्रयच्छामिपुण्यमोदनमुत्तममितिमंत्रेणमंत्रावृत्त्यामापभक्तबलीन्दत्त्वा स्थंडिलोपरिकुंकुमादिनाहेमरूप्यशलाकयावा प्रापश्चायताः प्रागंताउदकसंस्थाब्युगुलांत राः प्रणवादिनमातैर्दशभिर्नामभिर्दशरेखा-कुर्यात्॥ॐ ईशानायैनमः ॐयशोवत्यै ॐकीन्ता ***EO ·यै० विशालायै० ॐ प्राणवाहिन्यै ॐसत्यै० सुमत्यै ॐनंदायैः ॐसुभद्रायै० असुर थायै०१०इतिदशरेखाः कृत्वा ॥ तथा हिरण्यायै० असुव्रतायै ॐलक्ष्म्यै० विभूत्यै० ॐविमलायै० ॐप्रियायै विजयायॐबालायै० अविशोकायै० ॐइडायै० १० इतिद क्षिणोत्तरायताः उदगंता प्राक्संस्थादशरेखाकुर्यात् ॥एवमेकाशीतिपदं मंडलं संपद्यते तत्र मध्यस्थनवकोष्ठानिरेखामार्जनेनैकीकुर्यात् ॥ एतन्त्रवपदंब्रह्मस्थानं तस्यचतुर्दिक्षुचत्वारिप दानि विदिक्षुशृंखलाकाराणिद्वादशकोणचतुष्टयोभयतश्चाप्यावितिविंशत्येकपदानि ॥ अव शिष्टानिप्रतिदिशंपंचपंचेति विंशति द्विपदानि ॥ तेषुप्रणवाद्येश्चतुर्थ्यते मोतैर्वक्ष्यमाणनाम भिर्देवताआवाह्य स्थापयेत् ॥ तत्रैशानकोणपदे वास्तोः शिरसि अॅशिखिनेनमःशिखिनमा : वाहयामि ॥ १॥ तदक्षिणेकपदे दक्षिणनेत्रे ॐपर्जन्यायन ॥२॥ आवाहयामीतिसर्वत्र । तदक्षिणेततोपिपश्चिमतइतिपदद्वये दक्षिणश्रोत्रे ॐजयंतायन०॥३॥तदक्षिणपदद्वये दक्षिणां से ॐकुलिशायुधाय० ॥४॥ तदक्षिणपदद्वये दक्षिणवाही अमूर्यायन० ॥दातदक्षिणपदद्व ये दक्षिणवाही ॐसत्यायः॥६॥ तदक्षिणपदद्वये दक्षिणकूपरे ॐभृशाय०॥७॥ तदक्षि १ पतवास्तुमंडलं अनुक्रमणिकांतेविरचितंद्रष्टव्यम् । .

·णे अंसपंक्तिगतैकपदे दक्षिणप्रवाही ॐ आकाशायन०॥८॥ आग्नेयकोणपदे दक्षिणवाही ॐ वायवेनमः ॥ ९॥ तत्पश्चिमेकपदे दक्षिणमणिबंधे अपूष्णेन०॥३०॥तत्पश्चिमेततोप्युत्त रइति पदद्वये दक्षिणपाईं० वितथाय० ॥११॥ तत्पश्चिमपदद्वये दक्षिणपाएव ॐ हक्षतायः ॥ १२॥ तत्पश्चिमपदद्वयेदक्षिणोरी ॐयमाय० ॥ १३॥ तत्पश्चिमपदद्रये द क्षिणजानी गंधर्वाय० ॥१४॥ तत्पश्चिमपदद्वये दक्षिणजंघायां भुंगराजाय० ॥१५॥ तत्पश्चिमेबाह्यपंक्तिगतैकपदेदक्षिणस्फिचि मृगायः ॥ १६ ॥ नैर्ऋत्यकोणपदैकपदे पा दयो अपितृभ्यो० ॥ १७॥ तदुत्तरकपदे वामस्फिचि दीवारिकायः॥ १८ ॥ तदुत्तरे ततोपिप्रागितिपदद्धयेवामजघायां ॐसुग्रीवाय० ॥ १९॥ तदुत्तरपदव्ये वामनानी ॐ पुष्पदंताय० ॥ २० ॥ तदुत्तरपदवये वामोरो अंजलाधिपाय ॥ २१ ॥ तदुत्त रिपदव्येवामपा ॐ असुराय ॥२२॥ तदुत्तरेपवये वामपार्श्वएव ॐ शेपाय०॥३३॥ तदुत्तरेवाझपक्तिगतेकपदे वाममणिवघे पापाय ॥२४॥षायव्यकोणपदे वामवाही ॐ रोगाय ॥२५॥ तत्प्रागेकपदे वामप्रचाहौ . ॐ अहिर्बुध्याय ॥ २६ ॥ तत्प्रा क्ततोपिदक्षिणेचेतिपदव्ये वामकूपरे० ॐ मुख्याय० ॥२७॥ तत्प्राक्पवये वामवाही F ·ॐ भल्लाटाय० ॥२८॥ तत्प्राकूपद्ये वामबाही ॐ सोमाय० ॥२९॥ तत्याक्पदद्वये वा मांसे ॐ सर्पेभ्योन० ॥ ३० ॥ तत्प्राक्पदद्वये वामश्रोत्रे ॐ दितयेन०॥ ३१ ॥ तत्प्रा क्वाह्यपंक्तिगतैकपदेवामनेत्रे ॐ अदितयेन० ॥ ३२ ॥ ततआग्नेय्यकोणपदादधम्कोणपदे वामहस्ते ॐ आपायन० ॥ ३३ ॥ नत्यपदाधः कोणपदैकपदे. ॐ सावित्राय० ॥३४॥ वायव्यकोणाकोणपदेवामहस्ते ॐ जयाय० ।। ३५ ।। ईशानकोणपदाधःकोणपदेमेढ़े ॐ रुद्रायः॥३६॥ मध्यगतनवकोटकब्रह्मपदसंलग्रप्रागादिपदनये दक्षिणस्तने ॐ अर्यम्णे. ॥ ३७॥ तदक्षिणेकपदे दक्षिणहस्ते ॐ सवित्रेन ॥३८॥ तत्पश्चिमेब्रह्मसंलग्नपदत्रयेजठर दक्षिणभागे ॐ विवस्वतेन० ॥ ३९॥ तत्पश्चिमैकपदेपणयोः ॐ विवुधाधिपायः॥४०॥ तदुत्तरब्रह्मसलनपदत्रये वामजठरभागे ॐ मित्रायः ॥४३॥ तदुत्तरैकपदे वामहस्ते ॐ राज यक्षमणे० ॥४२॥ तत्प्राक्पदाये वायत्तने ॐ पृथ्वीधरायन०॥४३॥ तत्मागेकपदे उर सि ॐ आपत्साय० ॥ ४॥ ततोमध्यनवपदेहन्नाभ्योः ब्रह्मणेन० ॥ ४५ ॥ तदुत्तरे वास्तोष्पतेवसिष्ठोवास्तोप्पतिस्त्रिष्टुपवृपवास्तुप्रतिष्ठापनेविनियोगः। ॐवास्तोष्पत्तप्रतिजा नी० ॥ इतिसुवर्णादिप्रतिमामग्युत्तारणपूर्वकंसंस्थाप्य ।। मंडलाहिरीशानादिकोणचतुष्टये ·० . पु॥ ॐ चरक्य० ॥४६॥ ॐ विदाय॥४७॥ ॐ पूतनायैन ॥१८॥ ॐ पापराक्षस्यैन ॥४९॥ ततःपूर्वादिचतुर्दिा ॐ स्कंदायन ॥५०॥अर्यम्णेन०॥५१॥ ॐ जूंभकायन ॥५२॥पिलिपिच्छायन०॥५३॥ततःपूर्वाधष्टदिक्षुइंद्रायः॥१॥*अग्नयेन ॥२॥*यमा य०॥३॥ नितये ॥४॥ॐ वरुणायन०॥५॥ॐ वायवेन०॥६॥ ॐकुबेरायन०॥७॥ ॐ ईशानाय० ॥६॥ इत्यावाह्य वास्तुपीठदेवताभ्योनमइतिसंपूज्य मंडलादीशान्यांकलशं संस्थाप्य तबवरुणाय० ॥ इतिवरुणसंपूज्य प्रार्थयेत् ॥ यथामेरुगिरेःशृंगदेवोनामालयः सदा तथाब्रह्मादिदेवानांगृहेममस्थिरोभव इतिसंपार्थ्य ॥ ततः स्वतंत्रस्थंडिलेग्निस्थापनादिच क्षुष्यंते उदुंबरादिसमित्तिलाज्यैर्वास्तुमंडलदेवताभ्योनाममत्रैर्वास्तुमंत्रणचहुत्वास्विष्टकृदा दिपूर्णाहुत्यंतकुर्यात् ॥ ततोमंडलदेवताभ्यः शिखिनेएपपायसवलिर्नममइत्यादिवलीन्दत्वा कृणुष्वपाजइतिसूक्तादिनामंडलं त्रिसूच्यावेधयित्वा कलशोदकेनयजमानमभिषिच्य पुनः संपूज्य यथाशक्तिदक्षिणांदत्वात्राह्मणान्भोजयेदितिकेचित् ॥ शारदातिलकेतु होमोनोक्तः।। तिलादिद्रव्याणांचिकल्प इतिमयूखकारः॥ इदानींतुनवग्रहसंकलितमेवप्रयोगकुवैतिसांप्रदा यिकाः॥ तद्यथा ॥ यथामेरुगिरेःशृंगमितिप्रार्थनोत्तरंवास्तुमंडलानेत्यांपश्चिमायांवाकुंडे| ·. स्थंडिलेवावरदनामानमनिंप्रतिष्टाप्यागेरौशान्यांग्रहानग्रहकलशंचसंस्थाप्य तत्रवरुणसंपूज्य देवदानवसंवादइत्याधैः संप्रार्थ्यान्वादध्यात् ॥ अस्मिन्वास्तुशांतिकर्मण्यन्वाधानकरिष्ये ॥ अस्मिन्नन्वाहितेनावित्यादि चक्षुष्यंतमुक्कात्रप्रधानम् ॥ आदित्यं सोमं भौमं बुध बृहस्पति शुक्र शनि राहुं केतुं एताः नवग्रहदेवताः प्रत्येकमष्टोत्तरशतसंख्याकाभिरष्टाविंशतिसंख्या काभिरष्टाटसंख्याकाभिवा अर्कादिसमिच्चज्याहुतिभिः ॥ तथा ईश्वरं उमां स्कंदं विष्णु ब्राह्मणं इंद्रं यमं कालं चित्रगुप्तं न अपः भूमि विष्णुं इंद्र इंद्राणी प्रजापति सान ब्रह्माणं विनायकं दुगौ वायु आकाशं अशिनौ वास्तोष्पति क्षेत्रपालं इंद्र अग्निं यमं नितिं वरु णं वायु कुवेरं ईशानं एताः प्रधानदशांशेन तत्तत्समिञ्चज्याहुतिभिः ॥ तथा शि खिनं पर्जन्यं जयंत कुलिशायुधं सूर्य सत्यं भृशं आकाशं वायु पूपणं वित्त थं ग्रहक्षतं यम, गंधर्व गराजं मृगं पितॄन् दौवारिक सुग्रीवं पुष्पदंत जलाधिपं असुरं शेपं पापं रोगं अहिर्बुभ्यं मुख्यं भल्लाटं सोमं सर्प दिति अदितिं आपं सा . वित्रं जयं रुद्र अर्यमणं सवितारं विवस्वंतं विवुधाधिपं मित्रं राजयक्ष्माणं पृथ्वीधरं आपव सं ब्रह्माणं चरकी विदारी पूतनां पापराक्षसों स्कंद अर्यमणंजूंभकं पिलिपिच्छं एताः प्रधा .

·- गवाद्यादितूर्यघोपपूर्वकमाचार्यऋत्विग्भिः सहसकुटुंबीयजमानः रक्षोनपावमानमत्र यित्वा समंताबीहियवमतीभिरद्भिहिरण्यमवधाय शंतातीयेनशंनइंद्राग्नीति तेनारायणवृत्तिः ॥ शंतातीयेन ईळेद्यावापृथिवी इतिपंचविंशतिऋग्भिः ये ॥ तेननवाशंकानचोत्तरं ॥ त्रिः प्रदक्षिणंपरिखनन्प्रोक्षत्यविच्छि पोहिष्ठामयोभुवइतितृचेन ॥ ततोविच्छिन्नक्षीरधारांचपरितोदत्वा वास्तु सुरूपांपृथ्वीच्यात्वा पृथिव्यैनमः इतिसंपूज्य सर्वदेवमयंवास्तु सर्वदेवमयंपर : ठेत्वा ततोगृहस्यानेयकोणेआकाशपदे यजमानपदेनजानुमानगर्तखात्वा मध्ये लेप्य शुभचंदनपुष्पाक्षतैरलंकृत्य सर्वधान्यबीजानिध्योदनंचक्षित्वा नवजलपूर्ण तेकपुष्पयुतगंधायचितमादाय जानुभ्यामवनिंगत्वा तज्जलंगरौं ॐनमोवरुणाये पणक्षिपेत् ॥ जलेप्रदक्षिणावर्तेपुप्पेचोर्ध्वमुखेशुभम् ॥ ततोऽपक्वमृत्पेटिकायांशाल्यादि सप्तधान्यबीजानिध्योदनशैवालंफलपुष्पाणिचक्षित्वा तूर्यघोपेणपूर्वस्थापितवृपवास्तुप्रति मामानीय पेटिकायांसंस्थाप्य पेटिकांपिधाय पठेत्॥ पूजितोसिमयावास्तोहोमाद्यैरर्चनैःशु भैः ॥ प्रसीदपाहिविश्वेशदेहिमेगृह सुखम् ॥ वास्तुमूर्तेनमस्तेस्तुभूशय्याभिरतप्रभो ॥ म ·दृहंधनधान्यादिसमृद्धकुरुसर्वदा।।इति। ततोमृत्पेटिकांगतेस्थापयित्वा।। सशैलसागरांपृथ्वी यथावहसिमूर्धनि ॥ तथामांवहकल्याणसंपत्संततिभिः सह।। इतिसंप्रार्थ्य तथैवमृदागर्तेपूरये त् ।। मृदआधिक्येऽधिकंफलम् साम्येसमम् न्यूनत्वेन्यूनम्।।गर्तोपरि गोमयेनोपलिप्य गंध' प्पाक्षतादिनिक्षिपेत् तितः आचार्यत्रमाणऋत्विजश्वसंपूज्यतेभ्योदक्षिणहित्वा ग्रहपीठदेव तावास्तुपीठदेवताश्वसंपूज्य उत्तिष्ठब्रह्मणस्पते. अभ्यारमिदद्रयो• यांतुदेवगणाः० इतिविस ज्य ग्रहपीठवास्तुपीठाद्याचार्यायद्यात् ॥ ततः साचार्यः प्रणीताविमोकादिशेषकर्मसमाप्या निविसर्जयेत् ।। ततो यजमानोब्रह्मशिख्याधुद्देशेनशतंशत्यावाब्राह्मणानभोजयिष्ये इतिसं कल्प्यविधानसपूज्यभूयसीदत्वा प्रमादात्कुर्षतांकर्मक यस्यस्मृत्येतिचोक्त्वा कर्मेश्व राणिकृत्वाबाह्मणाम्भोजयित्वा तेभ्यः शिवास्त्वितिनिरुक्त्वाशिवास्तुइतिविप्रास्त्रि— युः ॥ ततोयथासुखसुहृद्युती जीतेति ॥ एवंविधिनाप्रतिसंवत्सरंवास्तुपूजनकार्य म् ॥ तेनगृहसंबंधिदुःखनामुयादित्युक्तं दानविवेके महादेवतनूजेनश्रीदिवा करमूरिणा ॥ रचितावास्तुशांतस्तुपद्धतिर्बुधतोषदा ॥ इति पौराणवास्तुशांतिप्रयोगः ॥ इदानीसूत्रोक्ताशांतिरभिधीयते ॥ साचद्विजातीनांपूर्वक्तियासमुच्चीयते ॥ पूर्वोक्तायांत्वश ॥ 3300 ·क्षिणांदतावाद्यादितूर्ययोपपूर्वकमाचार्यऋत्विग्भिः सहसकुटुंबोयजमानः रक्षोनपावमानमत्रै गृहनिमून्यावेटयित्वा समंताद्रीहियवमतीभिरद्भिर्हिरण्यमवधाय शंतातीयेनशंनइंद्राग्नीति चदशकभिरितिनारायणवृत्तिः ॥ शंतातीयेन ईळेद्यावापृथिवी इतिपंचविंशतिऋग्भिः समुच्चये इतिवेत्यन्ये ॥ तेननवाशंकानचोत्तरं ॥ त्रिः प्रदक्षिणपरिव्रजनप्रोक्षत्यविच्छि नयाचोदकधारयापोहिष्ठामयोभुवइतितृचेन ॥ ततोविच्छिन्नक्षीरधारांचपरितोदत्वा वास्तु पीठमध्यनवपदेसुरूपांपृथ्वींध्यात्वा पृथिव्यैनमः इतिसंपूज्य सर्वदेवमयंवास्तु सर्वदेवमयंपर म् ।। इतिपठित्वा ततोगृहस्याग्नेयकोणेआकाशपदे यजमानपदेनजानुमात्रंगतखात्वा मध्ये गोमयेनोपलिप्य शुभचंदनपुष्पाक्षतैरलंकृत्य सर्वधान्यवीजानिध्योदनंचक्षिप्त्वा नवजलपूर्ण कलशंशतकपुप्पयुतंगधायचितमादाय जानुभ्यामवनिंगत्वा तजलंगर्ते ॐनमोवरुणाये तिमंत्रेणक्षिपेत् ॥ जलेप्रदक्षिणावर्तेपुष्पेचोर्ध्वमुखेशुभम् ॥ ततोऽपकमृत्पेटिकायांशाल्यादि सप्तधान्यवीजानिध्योदनशैवालंफलपुष्पाणिचक्षिप्त्वा तूर्यघोपेणपूर्वस्थापितवृपवास्तुप्रति मामानीय पेटिकायांसंस्थाप्य पेटिकांपिधाय पठेत्॥ पूजितोसिमयावास्तोहोमायेरर्चनःशु भैः ॥ प्रसीदपाहिविश्वेशदेहिमेगृहजसुखम् ॥ वास्तुमूर्तेनमस्तेस्तुभूशय्याभिरतप्रभो ॥ म ·हुहंधनधान्यादिसमृद्धंकुरुसर्वदा ।।इति। ततोमृत्पेटिकांगतॆस्थापयित्वा सशैलसागरांपृथ्वी यथावहासिमूर्धनि । तथामांवहकल्याणसंपत्संततिभिः सह।। इतिसंपार्थ्य तथैवमृदागर्तपूरये त् ॥ मृदआधिक्येऽधिकंफलम् साम्येसमम् न्यूनत्त्वेन्यूनम्।।गर्तोपरि गोमयेनोपलिप्य गंधयु प्पाक्षतादिनिक्षिपेत ॥ ततः। आचार्यब्रह्माणऋत्विजश्वसंपूज्यतेभ्योदक्षिणदिवा ग्रहपीठदेव तावास्तुपीठदेवताश्वसंपूज्य उत्तिष्ठनह्मणस्पते. अभ्यारमिदद्रयो यांतुदेवगणाः इतिविम् ज्य ग्रहपीठवास्तुपीठाद्याचार्यायदयात् ॥ततः आचार्यःप्रणीताविमोकादिशेपकर्मसमाप्या मिविसर्जयेत् ॥ ततो यजमानोब्रह्मशिख्याधुद्देशेनशतात्स्यावाब्राह्मणानभोजयिष्ये इतिसं कल्प्यविप्रान्संपूज्यभूयसीदत्वा प्रमादात्कुर्वतांकम० यस्यस्मृत्येतिचोक्त्वा कमैश्व रापर्णकृत्वाबाह्मणानभोजयित्वा तेभ्यः शिववास्त्वितिविरुक्त्वाशिवास्तुइतिविप्रास्त्रि— युः ॥ ततोयथासुखसुहृद्युतो जीतेति ॥ एवंविधिनाप्रतिसंवत्सरंवास्तुपूजनकार्य म् ॥ तेनगृहसंबंधिदुःखनामुयादित्युक्तं दानविवेक महादेवतनूजेनश्रीदिवा करसूरिणा ॥ रचितावास्तुतिस्तुपद्धतिर्बुधतोपदा ॥ इति पौराणवास्तुशांतिप्रयोगः॥ इदानींसूत्रोक्ताशातिरभिधीयते ॥ साचद्विजातीनांपूर्वाक्तयासमुच्चीयते ॥ पूर्वोक्तात्विश । SERIENCEELAMERKHER ·क्षिणांदत्वावाद्यादितूर्यपोषपूर्वकमाचार्यऋत्विग्भिः सहसकुटुंबोयजमानः रक्षोनपावमानमत्रै हंत्रिसूत्र्यावेष्टयित्वा समंताद्रीहियवमतीभिरद्भिर्हिरण्यमवधाय शंतातीयेनशंनइंद्रानीति चदशऋग्भिरितिनारायणवृत्तिः ॥ शंतातीयेन ईळेद्यावापृथिवी इतिपंचविंशतिऋग्भिः समुच्चये इतिवेत्यन्ये ॥ तेननवाशंकानचोत्तरं ॥ त्रिः प्रदक्षिणपरिव्रजनप्रोक्षत्यविच्छि नयाचोदकधारयापोहिष्ठामयोभुवइतितृचेन ॥ ततोविच्छिन्नक्षीरधारांचपरितोदत्त्वा वास्तु पीठमध्यनवपदेसुरूपांपृथ्वींध्यात्वा पृथिव्यैनमः इतिसंपूज्य सर्वदेवमयंवास्तु सर्वदेवमयंपर म् ॥ इतिपठित्वा ततोगृहस्यानेयकोणेआकाशपदे यजमानपदेनजानुमानगर्तसात्वा मध्ये गोमयेनोपलिप्य शुभचंदनपुष्पाक्षतैरलंकृत्य सर्वधान्यवीजानिदध्योदनंचक्षिप्त्वा नवजलपूर्ण कलशंशतैकपुष्पयुतंगधाधर्चितमादाय जानुभ्यामवनिंगत्वा तज्जलंगते नमोवरुणाये तिमंत्रणक्षिपेत् ॥ जलेप्रदक्षिणावर्तेपुष्पेचोर्ध्वमुखेशुभम् ॥ ततोऽपक्कमृत्पेटिकायांशाल्यादि सप्तधान्यवीजानिध्योदनशैवालंफलपुष्पाणिचशिवा तूर्यघोपेणपूर्वस्थापितवृषवास्तुप्रति मामानीय पेटिकायांसंस्थाप्य पेटिकांपिघाय पठेत्॥ पूजितोसिमयावास्तोहोमायैरर्चनैः शु भैः॥ प्रशीदपाहिविश्वेशदेहिमेगृहजसुखम् ॥ वास्तुमूर्तनमस्तेस्तुभूशय्याभिरतप्रभो ॥ म ·इति । ततस्तजलपानांतरेआदाय तस्मिन्दूर्घाशमीशाखाउदुम्बरशाखाबीहियवानफलंहिरण्यं चक्षित्वा दूर्वाभिः शाखाभ्यांचसवैगृहप्रागादितः प्रदक्षिणपरिव्रजन्मोक्षेदनेनसूक्तेन । झनई द्रानीतिपंचदशस्थसूक्तस्य वसिष्ठोविश्वेदेवास्त्रिष्टुप् गृहप्रोक्षणेवि०॥ॐ शन इंद्रामी० स कृत्सूक्तपाठः।। इतिनारायणवृत्त्यनुरोधात् ।। वस्तुतस्तु शंतातीयेनेति ईळेद्यावेतिवर्गपंच करित्यन्ये।।एवंसतिसमुच्चये नकोपिविरोधातद्यथा। ईळेयावेतिपंचविंशर्चस्यसूक्तस्याप्तसुत आश्वीनमाद्यौपादोलिंगोक्तदेवताजगत्यात्ये त्रिष्टुभी गृहग्रोक्षणेविनि. ईळेयावापृथि पी० वर्गाः॥५॥ अवापिसकृदेवसूक्तपाठः ॥ ततःप्रागादितस्विरविच्छिन्नामुदकधारांदया| दनेन मापोदितितृचस्यांवरीपः सिंधुदीपआपोगायत्रीगृहस्यसमंताद्धारायांविनि० ॐआ पोहिष्टामयोभुव० ॥३॥ अवापिसकदेवमंत्रपाठः॥ ततोवास्तुपीठात्यापश्चिमायां वाकुंडेस्थंडिलेवा गृह्यानिवरदनामसंस्थाप्य चत्वारिशृंगेतिध्यात्वाऽस्मिन्यास्तोष्पत्ति स्थालीपाफेअन्वाधानकरिष्ये ॥ अस्मिन्नन्वाहितेनावित्यादिचक्षुपीआज्येनेत्यंतमुक्त्वाअत्र प्रधानं वास्तोप्पति चतुर्यारंचरुणा शेपेणस्विष्टकृतमित्यादिसबोयक्ष्येइत्यंतमुक्त्वान्वाधा यइध्मावदिपीसन्नह्मपरिसमूहनादिपूर्णपात्रनिधानतिकृत्वा वास्तोष्पतयेचतु कृत्वातूणीनि ·तौस्वगृह्योक्तैवकर्तव्या तयापिसिद्धेः ॥ बह्वल्पंवास्वगृह्योक्तंयस्यकर्मप्रकीर्तितम् ॥ तस्य तावतिशास्त्रार्थेकृतेसर्वकृतंभवेत् । इति वचनात् ॥ येपांगृह्यंनास्तितेपांशूद्राणांचपूर्वोक्तव॥ तस्या सर्वसाधारण्येनविधानात् ॥ अतश्चनशूद्रमात्रविषयत्वम् । तस्मात्गृह्योक्तापूर्वयासमु चीयतेसांप्रदायिकैः ॥ अथाश्वलायनगृह्योक्तवास्तुशांतिप्रयोगः ॥ तद्यथा ॥ काष्ठादिनि मितंसंपन्नधान्यादिसर्वोपस्करयुतंशोभनेमुहूर्तेबाह्मणैः सह तूर्ययोपेणगृहंप्रविश्यअगारमध्ये प्राङ्मुखउपविश्यदर्भपुदर्भान्धारयमाणः पत्न्यासहआचम्य प्राणानायम्य देशकालोसं कीर्त्य ममास्यवास्तोः शुभतासिद्धयर्थ वास्तुशांतिकरिष्ये इतिसंकल्प्य तदंगत्वेनगण पतिपूजनंपुण्याहवाचनमातृकापूजननांदीश्राद्धंचकृत्वा पूर्वोक्तवास्तुपीठदेवतास्थापनार्च नहोमबलिदानादित्रिसूत्र्यागृहवेष्टनाभिपेचनब्राह्मणभोजनसंकल्पांतंकृत्वा आश्वलायनगृह्यो तांवास्तुशातिंकुर्यात् ॥ शुचिदेशेचतस्रः शिलाः संस्थाप्य तासु दूर्वानिधाय तत्रमाणि कसंज्ञमृद्भांडसंस्थाप्य एतैमैत्रैः पृथिव्याअधिसंभवेति अरंगरोवावदीति त्रेधावद्धोवस्त्रया । इरामुहप्रशंसति अनिरामपवाधतामितिवा ।। ततोमणिकेजलमासिंचेदनेनमंत्रण । ऐतुराना वरुणोरेवतीभिरस्मिस्थानेतिष्ठतुमोदमानः ॥ इरांवहंतोवृतमुक्षमाणामित्रेणसाकंसहसंविशंतु ·इति । ततस्तज्जलंपानांतरेआदाय तस्मिन्दूर्वाशमीशाखाउदुम्बरशाखात्रीहियवान्फलं हिरण्यं चक्षिप्त्वा दूर्वाभिः शाखाभ्यांचसर्वगृहप्रागादितः प्रदक्षिणपरिव्रजन्प्रोक्षेदनेनसूक्तेन । शंनई द्रानीतिपंचदशर्चस्यसूक्तस्य वसिष्ठोविश्वेदेवास्त्रिष्टुप् गृहप्रोक्षणेवि० ॥ॐ शंनइंद्रानी. स कृत्सूक्तपाठः ॥ इतिनारायणवृत्त्यनुरोधात् ।। वस्तुतस्तु शंतातीयेनेति ईळेद्यावेतिवर्गपंच कैरित्यन्ये।।एवंसतिसमुचये नकोपिविरोधः तद्यथा। ईळेयावेतिपंचविंशर्चस्यसूक्तस्याप्तसुत आश्वीनमायौपादौलिगोक्तदेवताजगत्यात्ये त्रिभो गृहप्रोक्षणेविनि. ईळेद्यावापृथि वी० वर्गाः॥६॥ अवापिसकृदेवसूक्तपाठः ॥ ततःप्रागादितस्त्रिरविच्छिन्नामुदकधारांदद्या दुनेन आपोहिछेतितृचस्यांवरीपः सिंधुदीपआपोगायत्रीगृहस्यसमंतादारायांविनि० अंआ पोडियामयोभुवः ॥३॥ अत्रापिसकदेषमंत्रपाठः॥ ततोवास्तुपीगनेत्यांपश्चिमायाँ वाकुंडेस्थंडिलेवा गृह्यामिवरदनामसंस्थाप्य चत्वारिशृंगेतिध्यात्वाऽस्मिन्यास्तोष्पति स्थालीपाकेअन्वाधानकरिष्ये ॥ अस्मिन्नन्वाहितेनावित्यादिचक्षुपीमाज्येनेत्यंतमुक्त्वाअत्र प्रधानं वास्तोष्पति चतुर्वारंचरुणा शेपेणस्विष्टकृतमित्यादिसद्योयक्ष्येइत्यंतमुक्त्वान्वाधा यइध्मावहिपीसनह्मपरिसमूहनादिपूर्णपात्रनिधानांतकृत्वा वास्तोष्पतयेचतु कृत्वातूष्णीनि XKINERMEREKKEKKE* ·रूप्य तत्संख्ययातथैवप्रोक्ष्यअवघातायाज्यभागांतंकृत्वाअवदानधर्मेणचरुमवदायवास्तोष्प तइतिचतसृणांवसिष्ठोवास्तोष्पतिस्त्रिष्टुप्अंत्यागायत्रीवास्तोष्पतिप्रधानचरुहोमवि० ॐवा स्तोष्पतेप्रतिजा० पदेस्वा०॥अवगतेस्वाहाकारंपठन्जुहुयात् नस्वाहाकारांतहोमा खेतु प्रत्यूचंहुत्वेत्युक्तेः॥ एवंसर्वत्र वास्तोष्पतयइदनमम ॥ पुनश्चरुमवदाय ॐवास्तोष्पतेन तरणोन० वास्तोष्पतयइदं० ॥२॥ वास्तोष्पतेशग्मया वास्तोष्पतयइदं०॥३॥ अमी वहावास्तोष्पते. वास्तोष्पतयइ०॥४॥ सर्वत्रत्यागः।। ततःस्विटकृदादिहोमशेपंसमाप्य शिष्टेनचरुणान्येनस्वादुव्यंजनपायसादियुतेन शतंतदर्धवाशक्तयावा. ब्राह्मणानभोजयेत् ॥ होमात्पूर्वमन्यः पाकोनकार्याततः शिवास्तुशिवास्तुशिवास्त्वितिनिः प्रत्युक्तः सुहृद्यु तो जीतेति ॥ विशीर्णगृहसजीकरणेपीष्यतेवास्तोष्पतिस्थालीपाकः॥साधारणशांतिवत्॥ इत्याश्वलायनगृह्योक्तवास्तुशांतिः ॥ ॥ अथगृहदानप्रयोगः॥ यजमानः कृतनित्यक्रियापु ण्यकालेगृहमध्येदक्षिणभागेचंदनेनाप्टदलंपविलिख्य तदुपरिप्रस्थमात्रंतिलानिक्षिप्य तदुप रिशय्यांसोपस्करांस्थापयित्वा शय्योपरिसौवर्णमयीलक्ष्मीनारायणप्रतिमांअग्युत्तारणपूर्व कंपंचामृतादिनाअभिपिच्य संपूज्य प्रतिग्रहीतारंचसपत्नीकंवृत्वा तंकरेगृहीत्वा मंगलसूर्य ·घोपेणमंत्रैइंप्रवेशयेत् ॥ तेचमंत्राः॥ एढेहिनारायणदिव्यरूपसमिरेवैदितपादपद्म ॥ शु भाशुभानंदशुचामधीशलक्ष्मीयुतस्त्वंचगृहगृहाण ॥ नमः कौस्तुभनायायहिरण्यकवचाय च ॥ क्षीरोदार्णवसुप्तायजगद्वानमोस्तुते ।। नमोहिरण्यगर्भायविश्वगर्भायवैनमः ॥चराच रस्यजगतोगृहभूतायनमः ॥ भूलोकप्रमुखालोकास्तवदेहेव्यवस्थिताः॥ नंदंतियावत्कल्पा ततथास्मिन्भवनेगृही ॥ त्वत्प्रसादेनदेवेशपुत्रपौत्रावृतोगृहपंचयज्ञक्रियायुक्तोवसेदाचंद्रतार कम् ।। इति ॥ ततस्तंपूर्वस्थापितशय्यायासुदङ्मुखमुपवेश्य सपत्नीकंयथाविभवंवनालं कारादिभिः संपूज्य स्वयमासनेप्रामुखोद वासीनोदर्भान्धारयमाणः पन्यासहप्राणानाय म्य देशकालोसंकीर्त्य ममसमस्तपापक्षयपूर्वककल्पकोटिशतावधिब्रह्मलोकमहीयमानका म: शिलाकाष्ठपकेटिकादिनिर्मितंयथोपपत्तिसंपादितं ताम्रादिभाजनसधान्यलवेणघृततै लगुडशर्करागोमहिपीवलीवर्ददासदासीमंचकलिकादयवितानादर्शतांबूलायतनैलालवंगा दिवर्पपर्याप्तसापकरणान्वितं सदीपिकाप्रयोतितं विश्वकर्मदैवतंशकदैवतंवेदंगृहं गोत्रायश मणेअमुकशाखाध्यायिनेसपत्नीकायसालंकृतायसुपूजितायलक्ष्मीनारायणप्रतिमासहितं तु भ्यमहसंप्रददे नममेतिदत्वा पठेत् ॥ मंत्रौतु ॥ इदंगृहंगृहाणत्वंसर्वोपस्करसंयुतम् । तवविप्र THE**** KAKKKIYXEKA ·प्रसादेनममसंतुमनोरथाः ॥ गृहममविभूत्यर्थगृहाणत्वंद्विजोत्तम ॥ प्रीयतांमेजगद्योनिर्वास्तु रूपीजनार्दनः ॥ ततः प्रतिग्रहीतागृहमध्यस्तंभंवहिरिंदेहलीवासंस्पृश्यदेवस्यत्वेतियजुपा प्रतिगृह्यस्वस्तीत्युक्त्वायथाशाखकामस्तुतिपठेत् ॥ ततः सुवर्णसहस्रमारभ्यएकसुवर्णपये तंयथाशत्त्यावित्तशाठ्यविवर्जितांदक्षिणांदद्यात् ॥ ततः पादुकोपानच्छत्रचामरादिकंदत्वा संपनगृहोपस्करादीत्युक्त्वा सर्वसुसंपन्नंसंपूर्णमेवास्त्वितिप्रतिवचनंदद्यात् ॥ ततोब्राह्मणानसं पूज्यभूयसींदक्षिणांदत्वाशिपोगण्हीयात् ॥ प्रमादात्कुर्वतां यस्यस्मृत्येतिकर्मेश्वरार्पणं कुर्यात् ।। गृहदानफलमुक्त मात्स्ये ।। यएवंसर्वसंपन्नं पक्केष्टविनिवेदयेत् ॥ कल्पकोटिशतं यावद्ब्रह्मलोकेमहीयते ॥ शैलजंदारुजवापियोदद्याद्विधिपूर्वकम् ॥ वसेत्क्षीरार्णवेरम्येनारा यणसमीपतः ॥ मृन्मयंवापियोदद्याट्टहसूपस्करान्वितम् ॥ पुरेषुलोकपालानांप्रतिमन्वंत स्वसेत् इति ॥ अधप्रविश्यसंस्पृश्यवाप्रतिगृह्णीयादित्युक्तेः प्रविश्यगृहद्वारदेहलोदेहल्यांप्र तिग्रह कर्तव्यः । तथैव संस्पृश्यस्थूणांद्वारदेहलीवासंस्पृश्यप्रतिगृह्णीयादितिसांप्रदायिकाः इतिगृहदानप्रयोगः।।अथमठदानं स्कांदे॥ कृत्वामठप्रयत्नेनशयनासनसंयुतम् ॥ तृणैराच्छा दिर्तचैववेदिकाभिः सुशोभितम् ॥ पुण्यकालेद्विजेभ्योथयतिभ्योवानिवेदयेत् ॥ सर्वान्कामा ·नवामोतिनिष्कामोमोक्षमाप्नुयात् ।। इति ।। इतिमठदानम् ॥ अथधर्मशालादानम् ॥माकै डेयपुराणे कुर्यात्प्रतिश्रयगृहपथिकानांहितावहम् ॥ निजगेहैकदेशवासाधूनायोनिवेदयेत् ॥ प्रतिश्रयोधर्मशाला तथाअक्षय्यपुण्यमुद्दिष्तस्यस्वर्गापवर्गदम्।।सर्वकामसमृद्धोऽसौदेववदि विमोदते ॥ भविष्ये प्रतिश्रयेसुविस्तीर्णेकारितेसजलेंधने । दीनानाथजलार्थायवदकिंन) कृतंभवेवइति ॥ इतिधर्मशालादानम् ॥ अथकन्यादानम् ॥ हेमाद्री सहस्रमेवधेनूनांशतवा नडुहांसमम् ॥ दशानडुत्समयानंदशयानसमोहयः । दशवाजिसमाकन्याभूमिदानंचतत्सम म् ॥ तस्मात्सर्वेषुदाने पुकन्यादानं विशिष्यते इति ॥ अमिपुराणे श्रुत्वाकन्याप्रदानंचपितर अपितामहाः ॥ विमुक्ताः सर्वपापेभ्योब्रह्मलोकंत्रजतिते इति । देवलः । तिनकन्यायथान्या यंपालयित्वानिवेद्यच ॥ नपितानरकंयातिनारीवास्त्रीप्रसूयिनी इति ॥ वसिष्ठः। हाटकक्षिति गौरीणांसप्तजन्मानुगफलम् ।। धर्मणविधिनादातुमसगोनेणयुज्यते इति ॥ ऋष्यशृंगःवरगो समुच्चार्यप्रपितामहपूर्वकम्।।नामसंकीर्तयेद्विद्वानकन्यायाश्चैवमेवहि ॥तिप्टेदुदङ्मुखोदाता तित्पूर्वमुखोवरः ।। मधुपर्काचितायनांतस्मैद्यात्सदक्षिणाम् ॥ उदयानंतदादायमंत्रेणानेन दापयेच इतिप्रतिदिति अनुपविष्टइत्यर्थः ॥गोरकन्यामिमामित्यादिपुत्रपौत्रप्रवर्धिनीमिय HMIRKOKETY ·प्रयोगेवक्ष्यामः॥ भूमिधेनुश्शदातांचवासांसिचस्वशक्तितः ॥ महिपीर्वाजिनश्चैवदद्यात्स्व नमणीनपि इति ॥ ततः स्वगृह्यविधिनादोमायंकर्मकारयेत् ॥ यथाचारविधेयानिमांगल्य कुतुफानिन इति ॥ अथकन्यादानप्रयोगः ॥ तत्रादोयथाशाखमधुपर्केणसंपूज्य वरंप्राइम रांग गत्य इमुसोमुपवेश्य पित्रादिकोवधूवरदक्षिणतःस्वदक्षिणस्थपत्नीसहितउदङ्मुखो दर्भवासीनोदर्भान्धारयमाणोदेशकालोसंकीयं मम समस्तपितॄणानिरतिशयसानंदवललो कावास्यादिकन्यादानकल्पोक्तफलावाप्तये अनेनवरेणास्यांकन्यायामुत्पादयिष्यमाणसंत । त्यादादशायरान द्वादशपरानपुरुपानपवित्रीकर्तुआत्मनश्चलक्ष्मीनारायणप्रीतये ब्राह्मविवाह विधिनाकन्यादानमईकरिष्ये ॥ इतिसकुशासतजलेनसंकल्प्य सपत्नीकउत्थायोदङ्मुख एवकन्यांसंप्रगृह्मपठेत् ॥ कन्यांकनकसंपनांकनकाभरणेर्युताम् ॥ दास्यामिविष्णवेतुभ्यं ब्रह्मलोकजिगीपया ॥ विश्वभरः सर्वभूताः साक्षिण्यासर्वदेवताः ॥ इमांकन्यांप्रदास्यामिपि तृणांतारणायन । इतिमंत्रीपठित्वा स्वदक्षिणस्थभार्या दत्तपूर्वकल्पितजलधारामविच्छिन्नां नवकांस्यपात्रोपरिधृतकन्यांजल्युपरिस्थवरांजलिंदक्षिणहस्तेविपन्वदेत् ॥ कन्यातास्यतु । पुणवघेताम् । शिवाआपःसंतु । सौमनस्यमस्तु । अक्षतंचारिष्टं चास्तु । दीर्घमायुः ग्रेयः ·CHEMEKKEE शांतिः पुष्टिस्तुएश्वास्तु । यच्छ्रेयस्तदस्तु । यत्पापंतत्प्रतिहतमस्तु ॥ पुण्याईभक्तो बुवंतु । स्वस्तिभवंतोत्रुवंतु । ऋद्धिंभवंतोत्रुवंतु । श्रीरस्त्वितिभवंतोत्रुवंतु ॥ अस्तुश्रीरि तिप्रतिवचनंसर्वत्रज्ञेयम् ॥ अमुकामुकप्रवरोपेतामुकगोत्रोत्पनोमुकशर्माई ममसमस्तपित णामित्यादि श्रीलक्ष्मीनारायणप्रीतयेइत्यंतं पूर्वोक्तमुक्त्वा अमुकप्रवरोपेतायामुकगोत्राया मुकप्रपौत्रायामुकपोचायासुकपुत्रायासुकशर्मणेवरायश्रीधररूपिणेकन्यार्थिने अमुकामुक प्रवरोपतामुकगोत्राममुकप्रपौत्रीममुकपौत्रीममुकस्यममपुत्रीममुकदेवानानीकन्यांश्रीरूपिणी वरार्थिनी यथाशक्त्यलंकृतां प्रजापतिदेवत्यां धर्मप्रजासहत्वकर्मभ्यस्तुभ्यमहसंप्रददेक न्यांप्रतिगृह्णातुभवानितिवरहस्तेसकुशाक्षतनलंक्षिपेत् ॥ प्रजापतिःप्रीयताम् इतिमनसास्म रित्॥ नममेतिनवदेदितिकेचित् ॥ ततोदाता । गौरीकन्यामिमांविषयथाशक्तिविभूपिताम्॥ गोत्रायशर्मणेतुभ्यं दत्ताविप्रसमाश्रय ॥ कन्येममाग्रतोभूया कन्येमेदेविपाश्वयोः ॥कन्येमेपृष्ठ तोभूयास्त्वदानान्मोक्षमामुयाम् ॥ ममवंशकुलेजातापालितावत्सराष्टकम् ॥ तुभ्यविप्रमयाद त्तापुत्रपौवप्रवर्धिनी॥धर्मेच अर्थच कामेच नातिचरितव्यात्वयेयम् । नातिचरामीतिवरः॥ए समस्तेत्यादिनातिचरामीत्यंतकन्यादानंनिवारंकार्यामितिशौनकः॥ ततोवरः।देवस्यत्वा० ·- भ्यांप्रतिगृह्णामि॥ॐ स्वस्तीत्युकाकन्यायादक्षिणांसमभिमृश्य ॥ कइदंकस्माभदादितिय थाशाखकामस्तृतिपठित्वापृथ्वीप्रतिगृह्णात्वितिनपित्वा गृहस्थाश्रमांतर्गतश्रौतस्मातकर्मा नुष्ठानसिद्धयेधर्मप्रजासहत्वकर्मसिद्धयर्थच कन्यांप्रतिगृहामीतिवदेत्॥ततोदातादेशकालोस कीर्त्यकृतस्यकन्यादानकर्मणः सांगतासिद्धर्थइदंसुवर्णअग्निदेवतंदक्षिणात्वेनतुभ्यमहंसंप्रददे नममेतिवरहस्तेदद्यात् ॥ ॐ स्वस्तीतिवरः ॥ ततोदाता एवमेवजलपात्रभोजनभाजनानि : गोमहिण्यश्वगजदासीदासभूवाहनालंकारादियथाविभवंसंकल्प्य दद्यात् ॥ ततोत्राह्मणभोज नसंकल्प्य भूयसींचदद्यात् ।। कर्मेश्वरार्पणंकुर्यात् ॥ अन्यदपियथाचारकार्य ॥ विस्तरस्तुप्र योगरत्नादौज्ञेयः॥ कन्यागृहेभोजननिधोमदनरत्नेवह्निपुराणअपनायांतुकन्यायांनभुंजी तकदाचन ॥ दौहित्रस्यमुखंदृष्ट्वाकिमर्थमनुशोचति ॥ इतिकन्यादानप्रयोगः ॥ अथकपिला दानम् ॥ साचदशधोक्तावाराहे ॥ सुवर्णकपिलापूर्वाद्वितीयागौरपिंगला ॥ तृतीयाचैवरक्ताक्षी चतुर्थीगुडपिंगला ॥ पंचमीवहुवर्णास्यात्पष्टीचश्वेतपिंगला ॥ सप्तमीश्वेतपिंगाक्षीअष्टमीक प्णपिंगला ॥ नवमीपाटलाप्रोक्तादशमीपुच्छपिंगला ॥ एतादशविधाः ख्याताः कपिलास्ते महामुने।।सर्वा तामहाभागास्तारयतिनसंशयइति।आदित्यपुराणासहस्रंयोगवादद्यात्कपिला ·- KakkEREKATRINE त्येकदेवहि।।सममेवपुराताहब्रह्माब्रह्मविदांवर इति ॥ तथा । स्वर्णशृंग्योरौप्यखुराम्सवत्सायाभ वंतिहि ॥ सुरभीलोकमासाबरमतेतावतीः समाः इति ॥ महाभारते ॥ समानवत्सांकपिलां धेिनुंदद्यात्पयस्विनीम् । सुश्वेतवस्त्रसंवीतांब्रह्मलोकेमहीयते इति । अथकपिलादानप्रयो गः॥ पुण्यकालेकृतनित्यक्रिया अद्येत्यादि० ममगोसहस्रदानफलावाप्तयेसवत्सकपिलायाः रोमपरिमितवत्सरपर्यंत कामधेनुलोकनिवाससिद्धयेच इमांसवत्सांकपिलांसुवर्णशृंगारोप्यतु रांताम्रपृष्ठीकास्योपदोहपिटाभरणांश्वेतवस्त्रयुगच्छन्नां चंदननाविभूपितां सोपस्करां रुदै वयां गोत्रायशर्मणेसुपूजितायत्राह्मणायतुभ्यमहसंप्रददे नममेतिदद्यात् ।। मंत्रस्तु मात्स्ये॥ कपिलेसर्वदेवानापूजनीयासिरोहिणी ॥ तीर्थदेवमयीयस्मादतः शांतिप्रयच्छमे इतिमंत्रांतप दक्षिणांकुर्यात् ॥ ततः सुवर्णदक्षिणांदयात् ॥ उक्तोपस्करकपिलादानफलं मात्स्ये । वनंच तुर्गुणंदत्वादक्षिणांचचतुर्गुणाम् ।। एतैरलंकृतांधेनुघंटाभरणभूपिताम् ॥ कपिलांविप्रमुख्या यदत्त्वामोक्षमवामुयात् । इति ॥ तथा ॥ द्विगुणोपस्करोपेतामहतीकपिलास्मृता ।। उप स्कराः सुवर्णशृंगवस्त्रदोहनपानाद्या सामान्यगोदानेवक्ष्यमाणाः ॥ दत्तासाविप्रमुख्यायस्वर्ग मोक्षफलप्रदा ॥ सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यतेनानसंशयःयान्यानर्थयतेकामांस्तांस्तान्प्राप्नो ·तिमानव इति ॥ महाकपिलादानप्रयोगस्तु अद्येत्यादि ममसमस्तजन्मकृतपापनाशपूर्वक महाकपिलादानकल्पोक्तफलावाप्त्यर्थं पुत्रपौत्रादिसहितायशर्मणे सालंकृतां इमांमहाकपिलां द्विगुणोपस्करोपेतांरुद्रदेवत्यां तुभ्यमहसंप्रददे नममेतिदद्यात् ॥ ततः सुवर्णदक्षिणांदत्वास मापयेत् ।। मंत्रस्तु पूर्वमेवोक्तः ॥ ॥ इतिमहाकपिलादानप्रयोगः ॥ ॥ इतिमहादशदा नानि ॥ ॥ अथदशधेनुदानानि ॥ यास्तुपापविनाशिन्यः कथितादशधेनवः ॥ तासांस्व रूपंवक्ष्यामिनामानिचनराधिप ॥ प्रथमागुडधेनुः स्याद्धृतधेनुस्तथापरा ॥ तिलधेनुस्तृ तीयातुचतुर्थीजलधेनुका ॥ क्षीरधनुस्तुविख्यातामधुधेनुस्तथापरा ॥ सप्तमीशर्करों धेनुर्दधिधेनुस्तथाष्टमी ॥ रसधेनुस्तुनवमीदशमीस्यात्स्वरूपतः ॥ कुंभान्घृतादिधा तूनामितरासांतुराशयः॥ सुवर्णधेनुमप्यत्रकेचिदिच्छंतिमानवाः ॥ नवीतिलतेलेनतथान्ये पिमहर्पयः ॥ रसधेनुस्थानेसुवर्णधेनुंजलधेनुवत्पूजयेत् ॥ एतद्विधानमपिमात्स्ये ॥ अजिनं तुचतुर्हस्तंप्राग्नीविन्यसेद्भुवि ॥ गोमयेनोपलिप्तायांदर्भानास्तीर्यसर्वतः ॥ तत्रैणंवाजिनंतर द्वत्सस्यपरिकल्पयेत् ॥ लघुकृष्णाजिनम् ॥ प्राङ्मुखींकल्पये नुमुदपादांसवत्सकाम् ॥ प्राङ्मुखीप्राकशिरसम् ॥ सवत्सांउत्तरभागस्थितवत्ससहिताम् ॥ उत्तमागुडधेनुः स्यात्सदा ·भारचतुष्टया ॥ वत्संभारेणकुर्वीतभाराभ्यांमध्यमास्मृता ॥ अर्धभारेणवत्सः स्यात्कनिष्ठा भारणतु ॥ चतुर्थाशेनवत्तस्यादृहवित्तानुसारतः ॥ तुलापलशतंप्रादुर्भारः स्यादिशति स्तुलाः इति । भारः पलसहस्त्रात्मकोभवतीत्युक्तपरिभापायाम् ॥धेनुवत्सौघृतस्यैतौसित सूक्ष्मांवरावृतौ ॥ शुक्तिकविक्षुपादोशुचिमुक्ताफलेक्षणी ॥ सितमूत्रशिरालोतीसितकंचल कंवलौ। ताम्रगुडकपृष्ठौतौसितचामररोमको । ककुतप्रदेशोगुडकः॥ विद्रुमभ्युगोपेतौन वनीतस्तनान्वितौ ॥ सौमपुच्छौकांस्यदोहाविदनीलकतालुकौ ॥ सुवर्णशृंगाभरणीराज तक्षुरसंयुतौ ॥ नानाफलमयदत्ताणगंधकरंडकी ॥ गंधकरंडकः कर्पूरादिपात्रविशेपः।। एवंरचित्वाधूपादिभिरभ्यर्चयेत् ॥ वनमुक्तादीनिभारतामानाधिक्येफलाधिक्यम् ॥ ॥ अथास्यप्रयोगः ॥ यजमानः कृतनित्यक्रियः पुण्यकालेशुचिरयेत्यादिममसमस्तपापक्षय द्वाराश्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थ गुडधेनुदानकरिष्ये इतिसंकल्प्य ।। विप्रवस्त्राभरणादिभिः संपू ज्यप्रदक्षिणीकृत्यसर्वपापक्षयकामइमांगुडधेनुंगोत्रायशर्मणेब्राह्मणायसुपूजितायतुभ्यमहसंप ददे नममइतितद्धस्तेसकुशतिलजलंगोपुच्छंदद्यात् ॥ विप्रस्तुदेवस्यत्वेतिप्रतिगृह्यस्वस्ती त्युक्त्वायथाशाखकामस्तुतिपठेत् । ततः सुवर्णदक्षिणांदयात् ॥ प्रार्थनामंत्रास्तु ॥ याल ·Katrisatakairi क्ष्मीः सर्वभूतानांयाचदेवेष्ववस्थिता ।। धेनुरूपेणसादेवीवांछितमेप्रयच्छतु ॥ देहस्थायाचरु द्राणीशंकरस्यसदाप्रिया ॥ धेनुरूपेणसादेवीममपापंव्यपोहतु ॥ विष्णोक्षसियाल क्ष्मीः स्वाहायाचविभावसोः ॥ चंद्रार्कशकशक्तिर्याधेनुरूपास्तुसाश्रिये ॥ चतुर्मुखस्ययाल क्ष्मीर्यालक्ष्मीधनदस्यच ॥ यालक्ष्मोलोकपालानांसाधेनुवरदास्तुमे ॥ स्वधात्वपितृमुख्यानां स्वाहायज्ञभुजांतथा ॥ सर्वपापहराधेनुस्तस्माच्छांतिप्रयच्छमे इति ॥ एवमामव्यत्राह्मणाय तांधेनुंनिवेदयेत् ॥ एतदेवविधानसर्वधेनूनाम् ॥ प्रत्यक्षपेनुव्यतिरिक्तानामित्यर्थः । उक्तर चनायास्तत्रानुपयोगात् ॥ ततोभूयसीदक्षिणांदत्वा ब्राह्मणान्भोजयेदिति ॥ एतदेववि धानस्यात्तएवोपस्कराः स्मृताः ॥ अयनेविषुवेपुण्येव्यतीपातेतथापुनः ॥ गुडधेन्वादयःस उिपरागादिपर्वसु ॥ यथाशक्तिप्रदातव्याभुक्तिमुक्तिफलप्रदाः इति ॥ अत्रद्रोणपरिमाणा तिलधेनुरुक्ता कल्पतरौ ॥ तत्पकारस्तु विष्णुधर्मोत्तरे ॥ अनुलिप्तेमहीपृष्ठेवस्त्राजिनकुशावृ ते ॥ धेनुंतिलमयींकृत्वासर्वरत्नरलंकृताम् ॥ धेनुंद्रोणेनकुर्वीतआढकेनतुवत्सकम् ॥ स्वर्णशृं गीरोप्यखुरांगंधप्राणवतीतथा॥ कुर्याचशर्कराजिहांगुडास्यामाविकंवलाम् ॥ इक्षुपादांताम्रप ठीशुचिमुक्ताफलेक्षणाम् ।। प्रशस्तपानश्रवणांफलदंतमयीशुभाम् ॥ स्नग्दामपुच्छांकुर्वोतन -- ·वनीतस्तनान्विताम् ॥ सितम्रयुगच्छन्नघटाभरणभूषिताम् ॥ ईदृसंस्थानसंपन्नांकृत्वा श्रद्धासमन्वितः।। कास्योपदोहनांदयात्केशवः प्रीयतामिति ।। इतिकर्तव्यता ।। मंत्रास्तु गुडधेनूक्ताएव ॥ प्रार्थनामंत्रास्तु वह्निपुराणे । तिलाश्चपितृदेवत्यानिमिताश्चेहगोसवे॥ ब्रह्म णातन्मयोधेनुर्दचापीणातुकेशवः इतिमंत्रांतरमुक्तम् ॥ प्रतिमातिलधेन्वादीनांविक्रयायुक्त हेमाद्रौ ब्रह्मवैवर्ते । दानकालेतुदेवत्वंप्रतिमानांप्रकीर्तितम् ॥ धेनूनामपिधेनुवंश्रुत्युक्तदान योगतः॥ दातुर्वेदानकालेतुधेनवः परिकीर्तिताः॥ विप्रस्यव्ययकालेतुद्रव्यतदितिनिश्चयः दानसंबंधिविप्रेणद्रव्यमागच्छतागृहम् ॥ तत्सर्वविदुपातेनविक्रेयस्वेच्छयाविभो ॥ कुटुंबभर जकार्यधर्मकार्यचसर्वशः ॥ अन्यथानरकयातीत्येवमाहपितामहः इति ॥ इतितिलधेनुदानम् ॥ ॥अथवृतधेनुदानं विष्णुधर्मोत्तरेतिलाभावेतथादद्यात्धृतधेनुप्रयत्नतःवासुदेवंजगन्ना यंतक्षीरामिपार्चितम् ॥ संपूज्यपूर्ववत्पुष्पैधूपदीपादिभिर्नरैः ॥ तत्रैव विधानमाह ॥ गव्य स्यसर्पिपःकुंभंपुष्पमालादिभूपितम् ॥ कांस्यापिधानसंयुक्तसितवस्त्रयुगेनच ॥ हिरण्यसहित तद्वन्मणिविद्रुममोक्तिकः ॥ अत्रपलसहस्रपरिमाणकुंभः ॥ द्वादशपलाधिकपंचशतपलापि कोवा । इक्षुयष्टिमयान्पादानखुरानरौप्यमयांस्तथा ॥ सौवर्णेचाक्षिणीकुर्याच्छृगेचागुरुका ·एजे ॥ सप्तधान्यमयेपार्वे पत्रोणेनवकंवले । पत्रोणधीतकौशेयम् ॥ कर्पूरमाणम् फलमयां स्तनान शर्करयाजिह्वा गुडक्षीरमयंमुखम् शोमपुच्छम् रोमाणिसितसर्पपैः ताम्रपृष्ठीम् एता दशीकृत्वा विधिनासंपूज्य तथा ब्राह्मणयथाविभववस्त्रालंकारादिभिःसंपूज्य दद्यात् ।। विधि स्तुप्राग्मत् ॥ मंत्रस्तु स्कांदे । घृतंगाव-प्रसूर्यतेघृतंभूम्यांप्रतिष्ठितं ॥ वृतमग्निश्वदेवाश्चवृतं मेसंप्रदीयता इति दानफलमपितत्रैव । वृतक्षीरवहानद्योयत्रयायसकर्दमाः॥ तेषुलोकेषुस पुसुपुण्येपुप्रजायते ॥ सकामानामियव्युष्टिःकथितानृपसत्तम । व्युष्टिः फलम् ॥ विष्णु लोकंनरायांतिनिष्कामाधेनुदानत इति ॥ दक्षिणातु हिरण्यमेव हेमाद्रिः सुवर्णप्रभृतिशक्त्या वेत्युक्तं मदनरत्ने । इतिघृतधेनुदानम् ॥ ॥ अथजलधेनुदानम् ॥ ॥ स्कांदे । जलकुंभनर व्याघ्रसुवर्णरजतान्वितम् ॥ सुवर्णशृंगरजतपुरान्वितमितिस्मृतम् ॥ रत्नगर्भमशेपैस्तुग्राम्यै न्यैःसमन्वितम् ।। सितवस्त्रयुगच्छन्नंदुर्वापल्लयशोभितम् ॥ कुष्ठमांसीमुरोशीरवालकामल कैर्युतम् ॥ प्रियंगुपनसहितसितवस्त्रोपतिनम् ॥ सच्छवंसदुपानकंदर्भविष्टरसंस्थितम् ॥ चतुभिःसंभृतंभूयस्तिलपात्रेश्चतुर्दिशम् ॥ स्थगितंदधिपात्रेणवृतक्षीरवतामुखे ॥ तिलपात्रा णिताम्रमयानिधिपात्रकांस्यमयम्॥ उपोपितोवासुदेवंजलेशयमभ्यर्च्य संकल्प्य जलधेनुवि ·kakkar प्रचवनादिभिः संपूज्य सवत्सांजलधेनुगुडघेनुमिवदद्यात् ॥ ततोयालक्ष्मीरित्यादिपूर्वोत्तम मार्थयेत् ॥ ॥ इतिजलधेनुदानम् ॥ ॥ अथक्षीरधेनुदानम् ॥ ॥ स्कांदे । क्षीरधेनुप्रवक्ष्या मितानियोधनराधिप ॥ अनुलिप्तेमहीपृष्ठेगोमयेननराधिप ॥ गोचर्ममानमात्रेणकुशाना स्तीर्यसर्पतः ॥ तस्योपरिमहाराजन्यसेत्कृष्णाजिनंततः ॥ तत्र गोमयेनकुंडलिकांकृत्वात शीरकुंभं चतुर्थीशेनवत्सकंचसंस्थाप्य चंदनागुरुशृंगी प्रशस्तपत्र श्रवणातिलपात्रोपरिन्य स्ता हेमयुक्तगुडमुखी शर्कराजिताफलदंती मुक्ताफलेक्षणा इक्षुपादा दर्भरोमा सितकंचला एतादृशीसवत्सामभ्ययं द्विजंचवस्त्रालंकारादिभिः संपूज्य अद्येत्यादि गोत्रायशर्मणेसाल कृताय इमांशीरधेनुंपूर्वोक्तसोपस्करयुतां समस्तपापक्षयकामस्तुभ्यमहंसंप्रददे नममेतिवदे त ॥ देवस्यत्वा० स्वस्तीत्युक्तायथाशाखकामस्तुतिपठेत् ॥ ततोयालक्ष्मीरित्यादिमत्रैः मार्थयेत् ॥ ॥ इतिक्षीरपेनुदानम् ॥ ॥ अथमधुनुदानम् ॥ ॥अथमधुधेनुदानम् ॥ ॥ कांदे ॥ मधुधेनुं प्रवक्ष्यामिसर्वपापप्रणाशिनीम् ।। अनुलिप्तेमहीपृष्ठकृष्णाजिनकुशोत्तरे ॥ मधुकुंभसंस्थाप्य सवत्सांमधुधेनुप्रकल्पयेत् ॥ ततस्तचतुर्दिक्षुचत्वारिपात्राणिविन्यस्य तांचवस्त्रयुग्मेनाच्छाय मधुवातास्तायतइतिमंत्रमुक्का तांधेद्वंद्विजंचपूर्ववदभ्यर्च्य अयेत्यादिगोचायशर्मणेसालंकृता ·य सौवर्णमुखीं अगरुचंदनशृंगीताम्रपृष्ठीसूत्रपुच्छां इक्षुपादांसितकंचलकंबलांगुडमुखीशर्क राजिह्वांमौक्तिकनेत्रांफलदतीदर्भरोमांप्रशस्तपत्र श्रवणांनवनीतस्तनीसप्तधान्योपेतांचंटाभर णभूपितांकांस्यदोहां सुपूजिताइमांमधुधेनुंसर्वपापक्षयकामः पुच्छदेशोपविष्टायतुभ्यमहसंप्र ददेनममेति ॥ ततः सुवर्णदक्षिणांदत्त्वा ॥यालक्ष्मीरित्यादिपूर्वोक्तमंत्री प्रार्थयेत् ॥ ॥ इति मधुधेनुदानम् ॥ ॥ अथशर्कराधेनुदानम् ॥ ॥स्कांदे ॥ तद्वशर्कराधेनुंशृणुराजन्य थार्थतः ॥ अनुलिप्तेमहीपृष्टेकृष्णाजिनकुशोत्तरे ॥ भारचतुष्टयपरिमिताधेनुस्तञ्चतुर्थाशो वत्सःभारद्वयेअष्टमांशइति स्वशत्स्यावाकार्या सर्वचान्यानिचतुर्दिक्षुसंस्थाप्य अयेत्यादि गोत्रायशर्मणेसालंकृताय इमांशकराधेनुं सुवर्णशृंगीमौक्तिकनयनांगुडमुखीपिष्टमयजितांक बलपट्टसूत्रेणवेष्टितां कंठाभरणभूपिता इक्षुपादां रौप्यसुरां नवनीतस्तनी प्रशस्तपर्णश्रवणां सितचामरभूपितां पंचरत्नसमायुक्तां दर्भमां कांस्यदोहनां गंधपुष्पायचितांसमस्तपापक्षय कामस्तुभ्यमहसंप्रददे नममेति सुवर्णदक्षिणांदयात् ॥ ततोयालक्ष्मीरित्यादिमंत्रैः संप्रार्थ्य भूयसौंदद्यात् ॥ विप्रमुखनक्षेदिति ॥ पंचरत्नानितु अपरार्के । कनकहीरकनीलंपद्मरागंचमौ क्तिकम् ॥ पंचरत्नमिदंप्रोक्तमृपिभिः पूर्वदशिभिरिति ॥ इतिशर्कराधेनुदानम् ॥ अथदधि ·धेनुदानम् ॥ स्कांदे । तत्र उपलिप्तायांभूमौ आस्तीर्णे कुशकृष्णाजिनेसप्तधान्योपरिदधि कुंभसंस्थाप्य चतुर्थाशेनवसंकृत्वागोत्रायशर्मणेसालंकृताय सुवर्णमुखी प्रशस्तपत्रश्रव णांमुक्ताफलेक्षणांचंदनागरुशृंगी मुखेविशेपगंधद्रव्यैर्युक्तां शर्करयाकृतजिह्वां श्रीखंडेन कृतत्राणां फलमयदंतां सितकंबलच्छन्नां दर्भरोमां सूत्रमयपुच्छां रौप्यमुखी वा नवनीतस्तनीमिक्षुपादां सर्वाभरणभूपितां वस्त्रयुग्मेनाच्छादितां गंधपुष्पाधर्चितां इमां दपिधेनुं सर्वपापक्षयकामो दधिकाव्णइतिमंत्रपठित्वा तुभ्यमहसंप्रददे नममेति गुडधे नूकमंत्रणवादद्यात् ॥ तत-सुवर्णदक्षिणांदत्वा यालक्ष्मीरित्यादिमत्रैःप्रार्थयेत् ॥ इतिदपिधेनु दानम् ॥ ॥ अथरसधेनुदानम् ॥ स्कांदे । रसधेनुमहाराजकथयामिसमासतः ॥ अनुलि तिमहीपृष्ठकृष्णाजिनकुशोत्तरे । इक्षुरसस्यवटपूरयित्वा तच्चतुर्थीशेनवत्संसंपाय अद्येत्या दि० गोत्रायशर्मणेसालंकृताय इमारसधेनुं सुवर्णशृंगाभरणयुतारौप्यखुरां वस्त्रपुच्छां इक्षु पादां पुष्पकंवला ताम्रपृष्ठी पुष्परोमां ब्रीहियुतां चतुर्दिक्षुदीपसमायुक्तां सर्वगंधविभूपि तां पूर्वादिदिक्षुत्तिलपात्रचतुष्टयावृतां सुपूजितायसर्वपापक्षयपूर्वकैकशितिकुलोद्धरणकाम स्तुभ्यमईसंप्रददे नममेति सुवर्णदक्षिणांदद्यात् ।। मंत्रास्तु गुडधेनूक्ताएवशेपोपस्कराश्च ।। *** k ·एवमुच्चारयित्वातुदीयतेवैद्विजन्मने ॥ दशपूर्वान्परांश्चैवआत्मानचैकविंशतिः इति ॥ ॥ इ तिरसधेनुदानम् ॥ ॥ अथस्वरूपतोगोदानम् ॥ अंगिराः । गौरेकस्यैवदातव्याश्रोत्रिया यकुटुंपिने ॥ साहितारयतेपूर्वान्सप्तसप्तचसप्तच इति ॥ देवलः । सुशीलांलक्षणवतीयुवती १ वत्ससंयुताम् ॥ बहुदुग्धवतीस्निग्धांधेनुंदद्याद्विचक्षणे ॥ ॥अथगोदानप्रयोगः॥ ॥कर्ता कृतनित्यक्रियः पुण्यकाले अद्येत्यादि ०॥ यथाशक्तियथाज्ञानंगोदानमहंकरिष्ये इतिसंक ल्प्य सवत्सांधेनुंदिजंचयथाविभववस्त्रालंकारादिभिः संपूज्य गोगमूलादिस्तनांतस्थाना दिपु देवताःपूजयेत् ॥ तद्यथा । शृंगमूलेब्रह्मविष्णुभ्यांनमःब्रह्मविष्णूपूजया० ॥ शृंगाग्रेसर्व तीर्थेभ्योनमः सर्वतीर्थानिपूजयामि ॥ एवंसर्वत्र । शिरोमध्येशिवायः॥ ललाटे देव्यैनमः॥ नासिकायां पण्मुखाय० ॥ नासापुटयोः कंबलाश्वतरनागाभ्यां ॥ कर्णयोः अश्विभ्यां ॥ चक्षुपोः शशिभास्कराभ्यां ॥ देतेषुवायवे ॥ जिह्वायां वरुणाय ॥ हुंकारे सरस्वत्यै०॥ गंडयो पक्षमासाभ्यां ॥ओष्ठयोः संध्याद्वयाय० ॥ ग्रीवायां इंद्रायः ॥ कुक्षिदेशेरक्षोभ्यो ॥ उरसि साध्येभ्यो० ॥ पादेषु धर्माय० ॥ जंघासु अधर्माय० ॥ सुरमध्येगंधर्वेभ्यो०॥ खुराग्रे पन्नगेभ्यो० ॥ खुरपश्चिमागे अप्सरोभ्यो०॥ पृष्ठे एकादशरुद्रेभ्यो० ॥ सर्वसंधिषुवसु ·MEXXXXXXXXXXANIMERAMEERAIKXXXXX भ्यो० ॥ श्रोणित पितृभ्योः ॥ लांगूले सोमाय० ॥ गुह्ये आदित्यरश्मिभ्यो० ॥ गोमने गंगायै सगोमये यमुनाय० ॥ क्षीरे सरस्वत्यै ॥ दनि नर्मदायै० ॥ वृते अमये॥ रोमसु अष्टाविंशतिदेवकोटिभ्योन० ॥ उदरे पृथिव्यैः ॥ पयोधरेषु चतु:समुद्रेभ्यो चतुरः समुद्रान्पूजयामि ॥ एतादेवताअंगेषुसंपूज्य अयेत्यादि गोत्रायशर्मणेसुपूजितां पृथ्वीदानसम फलकामः सर्वपापक्षयकामो विष्णुप्रीतिकामोवा इमांप्रत्यक्षधेन सुवर्णशृंगी रौप्यखुरी ताम्र पृष्ठी घंटावेयकां मुक्तालांगूलां कांस्योपदोहनी सितवस्त्रद्रयोपेतां सर्वाभरणभूषितां सोपस्करी रुद्रदेवयां तुभ्यमहसंप्रदे नममेति तिलपात्रेघृताक्तंगोपुच्छंकृत्वा विप्रहस्तेस तिलकुशोदकंदद्यात् ॥ मंत्रस्तु ॥ यज्ञसाधनभूतायाविश्वस्यापोधनाशिनी ॥ वि श्वरूपधरोदेवः प्रीयतामनयागवा ॥ ततोदाता दानप्रतिष्ठासिद्धयर्थसुवर्णदक्षिणांदत्वा प्रार्थयेत् ।। नमोगोभ्य श्रीमतीभ्यः सौरभेयीभ्यएवच ॥ नमोबासुताभ्यश्चपवित्राभ्योनमो नमः ॥ पूजितासिवसिष्ठेनविश्वामित्रेणधीमता ॥ सुरमेहरमेपापंयन्मयादुष्कृतंकृतम् इति ।। गावोममायतः संतुगावोमसंतुपृष्ठतः ।। गावोमेहृदयेसंतुगवांमध्येवसाम्यहम् इतिपठित्वा घे मुंद्रिजंचप्रदक्षिणीकृत्य किंचिदनुव्रजेत् ॥ इतिगोदानप्रयोगः ॥ ।। अथश्वेतवर्णादिगोदान ·KKK* फलमुक्तं पाझे ॥ श्वेतासुतप्रदाप्रोक्ताचंद्रलोकप्रदायिनी।। कृष्णास्वर्गप्रदाज्ञयागौ स्यात्कुल पनिनी।। कपिलासर्वपापनीनानावर्णाचमोक्षदाइति ॥ अथप्तमानवर्णगोवत्सदानफलम् ॥ महा भारत।रोहिणीतुल्यवर्णातुसवत्सांचपयस्विनीम् ॥प्रदत्वावस्त्रसंवीतांसूर्यलोकेमहीयते।।समा नात्सांकृष्णातुधेनुंसाधनाशिनीम् ।। सुत्रतांवस्त्रसंवीतामस्मिल्लोकेमहीयते॥ वातरेणुसवर्णी तुसवत्सांकांस्यदोहनीम् ॥ प्रदायवस्त्रसंधीतांवारुणलोकमश्नुते ॥ हिरण्यवर्णीपिंगाक्षीसंवत्सां दक्षिणायुताम् ।। प्रदद्यादत्रसंवीतांकोवरलोकमाप्नुयात् ॥ पलालधूम्रवर्णातुपितृलोकेमही ते ॥ संवत्सांपीवरांदत्वाशितिकंठामलंकृताम् ॥ वैश्वेदेवमसंवाधंस्थानं श्रेष्ठप्रपद्यते ॥ समा नवत्सांगोरीतुधेनुंसपिनाशिनीम् ॥ सवत्सांकांस्यदोहांतुवसूनांलोकमानुयात् ॥ वत्सोपप नांनीलांगांसर्वरत्नसमन्विताम् ।। गंधर्वाप्सरसालोकान्दत्वाप्राप्नोतिमानवः इति ॥ संकल्पेतु तत्फलंसंकीयंदद्यात् ॥ इतिसमानवर्णगोवत्सदानफलम् ॥ ॥ अथकृष्णधेनुदानम् ॥ मात्स्ये । अत्यादि संकल्पादिपूर्ववत् ॥ मंत्रस्तु । कृष्णधेनोनमस्तुभ्यंब्रह्मविष्णुशिवात्म के ॥ चिजन्मानितपापानिध्रुवंदानात्मणाशयइति ॥ ॥ अथहेमशृंगीदानम् ॥ मात्स्ये । दशसोवर्णिकेशृंगेसुरा पंचपलान्विताः ॥ पंचाशत्पलं कांस्यंताचापितथैवच ॥ वयंचत्रि • .. .

·Aakkkkkkkk*** गुणधेन्वादक्षिणाचचतुर्गुणेति ॥ एवं विधिवदातुम्फलंमुक्तनंदिपुराणे ॥ विधिनातुपयदादत्ता पाचेधेनुःसदक्षिणा । दातातारयतेजन्तून्कुलानामयुतं शतम् । इति महाभारतेपि । प्रासादा यत्रसौवर्णाः शय्यारत्नोज्ज्वलास्तथा ॥ वराश्चाप्तरसोयत्रतत्रगच्छन्तिगोप्रदाः ॥ तथा । यावतिरोमाणिभवन्तिधेन्वास्तावन्तिवाणिमहीयतेसः॥ स्वर्गाच्युतश्चापिततोत्रलोकेकुलेस मुत्पत्स्यतिगोमतांतथा ॥ सालंकृतांसवत्सांचघेर्नुसंपूज्यभक्तितः॥ सरत्नपूर्णापृथिवीतनद तानसंशय इति ॥ इतिस्वरूपतोगोदानम् ॥ अथकासधेनुदानम् ॥ मात्स्ये । अतःपरं प्रवक्ष्यामिषेनुकाासिकांभुवि ।। सर्वविश्वस्यगुप्त्यर्थब्रह्मणाचांशुकंकृतम् ॥ साचकासभा रिणश्रेष्ठाधेनुः प्रकीर्तिता॥ मध्यमाचतदर्धेनतदर्धेनकनीयसी । पूर्ववस्त्रंचधान्यंतहिरण्यंचतथै वचावित्सकंतुचतुर्थी शान्मानमत्राभिधीयते ।। कुतिपूर्ववद्धस्तवस्त्रधान्यायुपस्कृतं इति ॥ ततोवाराहोक्ततिलपेनुदानवत्क्रियाकल्पादिसंकल्पादारभ्यदानंकृत्वा प्रार्थयेत् ॥ मन्त्रास्तु॥ हेमुकुंदेंदुसदृशेक्षाराणवसमुद्भवे ॥ सोमप्रियेसुधन्वाख्येसोरभेयिनमोस्तुते ॥ दत्तेयमिंदुना थायशशांकायामृतायच ॥ अविनेचप्रजातायसोमराजायवेनमः ।। यस्त्वेवंपरयाभत्त्यात्राह्म णायप्रयच्छति ॥ सयातिचन्द्रलोकंतुसोमेनसहमोदते इतिकापासधेनुदानम् ॥ ॥ अथल ·पणधेनुदानम् ॥ भविष्ये ॥ तत्रयुधिष्टिरंप्रतिकृष्णः॥ शृणुराजन्प्रवक्ष्यामिलवणस्येहकल्पि ताम् ॥ गोमयेनानुलिप्तेतुदर्भसंस्तरसंस्थितम् ॥ आविकंचर्मविन्यस्यपूर्वाशाभिमुखस्थित म् ॥ वस्त्रेणाच्छादितांकृत्वाधेनुंकुतिबुद्धिमान् ॥ आढकेनैवकुर्वीतबहुवित्तोपकल्पिताम् ।। गविग्रंचयथाविभववस्त्रालंकारादिभिः संपूज्य ॥ अद्येत्यादि० गोत्रायशर्मणेसुपूजिताय इमां लवणधेनुं फलस्तनी सिंधुशुक्तिवर्णी सक्तपिंडकपोलां यवास्यां कंबलपट्टसूत्रौवेयकां ताम्र पृष्टी गुडपानां सर्वाभरणभूपितां सर्वपापक्षयकामोविष्णुप्रीतिकामोवा तुभ्यमहसंप्रददे नम मिति पुत्रभायर्यादियुतःप्रदक्षिणीकृत्यदद्यात् ॥ शेपंमधुधेनुवत् ॥ मंत्रस्तुलिवणेवैरसाः सर्वे सर्वास्तिष्ठतिदेवताः॥सर्वदेवमयेदेविलवणाख्येनमोस्तुते इति॥पुराणांतरेपु पोडशप्रस्थमिता चतुर्थीशेनवत्सइत्युक्तम्॥इतिलवणधेनुदान॥अथसुवर्णधेनुदानम्॥वह्निपुराणे।।सुवर्णधेनुश्चा; प्यत्रसुवर्णाश्वचतुर्दश।।सुनिर्णितसुवर्णेश्चतप्तभिर्मध्यमामता ॥ चतुर्भिश्चकनिष्ठास्याच्चतुथी शेनवत्सकःगुडधेनुविधानेनदत्तासर्वफलप्रदा॥अत्रविशेपोरोप्येणवत्स इतिकेचित् ।।तथा । अद्येत्यादि प्रवालशृंगी घृतपात्रस्तनवती पद्मरोमां कर्पूरागरुनासिकामियान्नरसवासितां शंसशृगांतरो शुक्तिललाटस्था नारीकेलश्रवणांगुडजानुकां पंचगव्यापानवती कांस्यपृष्टां kkkkkk ·- 水水素水冰未來的法染未 नवे अन्याभ्यः पतिपुत्रवतीभ्योबाह्मणीभ्यः पडष्टौवादद्यात् ॥ ततोवेदपारगमलोलुपत्राह्मणं ऋणग्रस्तंदरिद्रंकुटुंबिनमाहूयवृत्त्वा यथाविभववस्त्रालंकारादिभिः संपूज्य ततोधेनुं सोमोधे नुमितिमंत्रेणसवत्सांचसंपूज्य अमिमुपसमाधाय समिदाज्यचरुद्रव्यैः सोमोधेनुमितिमं णप्रत्येकमष्टोत्तरशतसंख्ययाहुत्वा स्वयमुदङ्मुखः प्राङ्मुखायोपविष्टायगोपुच्छंतद्ध स्तेनिधायदयात् ॥ अद्येत्यादि इमां सवत्सां रौप्यखुरा रत्नपुच्छां घंटायुतकंठां रत्नतिलका वायनोपेतां वस्त्रयुगच्छन्नां मुक्तालांगूलां यथाशक्तिसोपस्करां रुद्रदेवत्यांव ध्यात्वहरां ममजीवत्पुत्रसंतानप्रतिबंधकीभूतसकलदुरितनिरसनपूर्वकं आयुष्मत्सुपुत्रावा तिसिद्धयर्थंगोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहसंप्रददे नममेतिसकुशतिलोदकंदद्यात् ॥ ॥ मनस्तु वायवीये । धेनुरंगिरसःसत्रवासिष्ठेसुरभिस्तथा ॥ दुहिताचपुताभानोरनेश्चवरु णस्यच ॥ याश्चगावः प्रवर्ततेवनेपूपवनेपुच ॥ प्रीणंतुताममसदापुत्रपौत्रप्रवर्धनाः॥ प्रय च्छंतुदिवारात्रमविच्छेदंचसंततेः ॥ ततोदेवस्यत्वा स्वस्तीत्युकायथाशाखंकामस्तुतिपठे त् ॥ ततःसुवर्णदक्षिणांदत्वाप्रार्थयेत् । मंत्रस्तु ॥ वंध्यात्वंकाकवंध्यात्वकन्याप्रसवएवच ॥ तथैवमृतवंध्यात्वंदोपममचतुर्विधम् ॥ दानेनानेनहरतुयासाकामदुधामम इति ॥ इतिगांना ·थयित्वाप्रदक्षिणीकृत्यविसृज्यभूयसींदक्षिणांदत्वायथाशक्तित्राह्मणानभोजयित्वा जीवत्पुंस तानावाप्तिरस्त्वितितान्संप्रार्थ्य जीवत्पुंसंतानावाप्तिरस्त्वितितेवूयुः । ततः सुहृद्युतो भुंजी तेति ॥ इतिवंध्यात्वहरसुवर्णधेनुदानं ॥ ॥ अथोभयतोमुखीदानं ॥ ॥ मात्स्ये॥ रुक्म शृंगारोप्यसुरां मुक्तालांगूलभूपिताम् ॥ कांस्योपदोहनांराजनरावस्त्रांद्विजपुंगवे ॥ प्रसूयमा नायोदद्यादेनुंद्रविणसंयुतां ॥ यावद्वत्सोयोनिगतोयावद्गर्भनमुंचति ॥ तावद्गो पृथिनीज्ञेया सशैलपनकानना ॥ देवलः ॥ अलंकृत्योक्तविधिनासुवर्णविपलान्विता ॥ देयाचदिपलाम ध्यापलेकादक्षिणाधमा ॥ वाराहेतु सुवर्णसाहवंतदर्धाधमुख्यमुक्तं ॥ सुवर्णस्यसहस्रेणत दनापिपापुनः॥ तस्याप्यर्धशतंवापिपंचाशञ्चततोऽर्धकं ॥ यथाशक्त्यापिदातव्यावित्तशा ट्यनिनजिता इति ॥ हेमाद्री उभयतो मुखीस्वर्णनिष्कणदत्वासद्यःशुध्येत्पातकेभ्यश्चम त्यः ॥ इति । सुवर्णनिष्कदक्षिणायुतेनापि । अघनिष्कश्चत्वारिंशन्मापकएवग्राह्यः ॥ अ त्यसकोदरिद्रेण विशतिमापकंवादद्यादित्यर्थः ॥ अथदानप्रयोगः ॥ अथदानप्रयोगः शुचिरयेत्यादि० उभयतोमुखीदानंक गोत्राह्मणपूजांचकरिष्ये ॥ इतिमंकल्प्य ॥ द्विजंकुटुंबिनंद रिद्ववेदपारगसुशीलंवृत्वाययाविभवं पखालंकारादिभिः तयागामपि संपूज्य ॥ त्वं ·SEXSHIKAKKumar महीमानविश्वधेनांतुर्वीतयेवैय्यायक्षरंती ॥ अरमयोनमसैचदर्णःसुतरणाअकृणोरिंद्र सिंधून इतिगामनुमंत्र्यप्रदक्षिणीकृत्य अद्येत्यादि० धेनुवत्सरोमसंख्ययुगदेवलोकमहिमत्व पितृपितामहप्रपितामहकुलशतनरकोत्तारणपूर्वकघृतक्षीरवहबहुकुल्याकदधिपायसकर्दमदे शाधिकरणकोत्तारकेप्सितकामोब्रह्मलोकाप्तिकामःसमुद्रशैलवनोपेत्तपृथ्वीदानसमफलावाप्त येसोपस्करामुभयतोमुखी रुद्रदेवत्यां इमधेिनुंगोत्रायशर्मणेअमुकशाखाध्यायिनेतुभ्यमहं संप्रददेनममेति सघृततिलपूर्णकांस्यपात्रयुतगोपुच्छंतहस्तेसकुशजलंदत्वाप्रार्थयेत् ॥ मंत्र स्तु । इमांगृहाणोभयमुखीभवात्राताममास्तुवै ॥ ममवंशविशुद्धेश्चसदास्वस्तिकरोभव इति।। विप्रोदेवस्यत्वेतिप्रतिगृह्यस्वस्तीत्युत्कायथाशाखंकामस्तुतिपठेत्।।ततःसुवर्णसहस्रमारभ्य पंचविंशतिचतुर्दिसुवर्णमितांदक्षिणांदद्यात् ततोनन्यूनामिति ॥ ततोषिप्रस्तु।। इरावती धेनुमतीहिभूतंसूयवसिनीमनुपेदशस्या ॥ व्यस्तम्नारोदसीविष्णवेतेदाधर्थपृथिवीमभितोम यूखैः॥१॥ अस्योनापृथिविभवानृक्षरानिवेशनी ॥ यच्छानःशर्मसप्रथः ॥२॥ इतिमंद यंपठित्वावदेत् । प्रत्यगृह्णामिमांधेनुंकुटुंबाथेविशेषतः ॥ स्वस्तिर्भवतुमेनित्यरुद्रमातर्नमो स्तुते ॥ इतिनत्वागृहीतायाः दक्षिणेनपाणिनावत्समाकृष्यपठेत् ॥ ॐगर्भेनुसन्नन्वेपामवेदम .

·देवानांजनिमानिविश्वा ॥ शतंमापुरआयसीररसन्नधश्येनोजवसानिरदीयम् ॥ इतिमंत्रणव समाकृप्येत् ॥ निष्कासितेसतिकृत्यांतरमाह ॥ ततोयजमानः प्राणानायम्य अयेत्यादि. कृतस्योभयतोमुखीदानकर्मणः सांगतासिद्ध्यर्थदेवादिमनस्तर्पणहोमंचकरिष्येइतिसंकल्प्य स्थंडिलेमिप्रतिष्ठाप्यान्वादध्यात् ॥ अस्मिन्नन्वाहितमावित्यादिचक्षुपीआज्येनेत्यंतमुक्ताऽ चप्रधानं पृथिवींविःगोरीसकृदाज्येनप्रजापतिचतुरशीत्याआज्येनशेपेणस्विष्टकृत्तमित्यादिस छोयत्येइत्यंतमुन्नासमियममावाधायइध्मावहिपीपरिसन्नापरिसमूहनादिचक्षुष्यतंकृत्वा कुशास्तृतभूमो अःपश्चादेवसाक्षताभिरद्भिवक्ष्यमाणमंत्रैर्दैवादीस्तर्पयेत् ॥ तेचम वाः॥ॐ येदेवासोदिव्येकादशस्थपृथिव्यामध्येकादशस्थ ॥ अनुक्षितोमहिनैकादशस्थ तदेवासोयज्ञमिमंजुपध्वं देवांस्तर्पयामि ।। ॐ उशंतस्त्वानिधीमाशंतःसमिधीमहि ॥ उ शनुशत आपदपितृन्दविपेअत्तवे। पितॄस्तर्पयामि ॥ ॐ इममेगंगेयमुनेसरस्वतिशुतुद्रिस्तो मसचतापरुण्या ॥ असिक्न्यामरुधेषितस्तया कीयेशृणुह्यासुपोमया ॥ सरितस्तर्प पामि ॥ अद्रिभिः सुतोमतिभिश्चनोहितः प्ररोचयनोदसीमातराशुचिः । रोमाण्य व्यासमयाविधापतिमधोर्धारापिन्वमानादिवेदिवे ॥ पर्वतांस्तर्पयामि ॥ ॐ वनस्पतेशतव ·ल्शोविरोहसहस्रवल्शाविवयंरुहेम ॥ यंत्वामयस्वधितिस्तेजमानः प्रणिनायमहतसौभगाया। वनस्पतीस्तर्पयामि ॥ ॐ समुद्रज्येष्ठाः सलिलस्यमध्यात्पुनानायत्यनिविशमानाः॥ई द्रोयावज्रीवृपभोररादताआपोदेवीरिहमामवन्तु ॥ समुद्रास्तर्पयामि ॥ ॐ अहिरिवभोगैः पर्ये तिवाहुंन्यायाहेतिपरिवाधमानः॥ हस्तनोविश्वावयुनानिविद्वान्पुमान्पुमांसपरिपातुविश्वतः।। ॥ नागांस्तर्पयामि ॥ ॐ मधुवाताऋतायतेमधुक्षरन्तिसिंधवः ॥ माध्वीनः संत्वोपधीः ॥ ओपधीस्तर्पयामि ।। इत्यष्टाभिस्तर्पयित्वाचतस्राज्याहुतीर्जुहुयात् ।। ॐ इळेद्यावापृथि वीपूर्वचित्तयेगिंधर्मसुरुचंयामनिष्टये ॥ याभिर्भरेकारमंशायजिन्वथस्ताभिरूपुऊतिभिरश्वि नागतंस्वाहा ॥ पृथिव्याइदनमम ॥१॥ॐ महीद्यौः पृथिवीचनइमंयज्ञमिमिक्षतां ॥ पिपृ तानोभरीमभिः स्वाहा पृथिव्याइदंनमम ॥२॥ॐ उपृथ्वीबहुलेदूरेअन्तेउपत्रुवेनमसाय अस्मिन् ॥ धातेयेसुभगेसुप्रतूर्तीयावारक्षतंपृथिवीनोअभ्वात्स्वाहा ।। पृथिव्याइदनम म॥३॥ॐ गौरीमिमायसलिलानितक्षत्येकपदीद्विपदीसाचतुष्पदी॥ अष्टापदीनवपदीय भूवुपीसहस्राक्षरापरमेव्योमन्त्स्वाहा ॥ गोर्याइदंन० ॥ ४॥ इतिचतस्रआज्याहुती त्वाततः समस्तव्यातिभिश्चतुरशीत्याज्याहुतीहुत्वाप्रजापतयइदनममेतित्यजेत्। ततस्वएकदादि ·होमशेसमाप्पभूयसीदक्षिणांदत्वागामनुव्रज्यगोमतीजपेत्।।महाभारते॥मावोमामुपतिष्ठंतुहे मशृंग्यः पयोमुचः॥सुरभ्यः सोरभय्याश्वसरितः सागरंयथागाश्वपश्याम्यहंनित्यंगावापश्य तुमासदासगावोस्माकंवयंतासांयतोगावस्ततोवयं ।। घृतक्षीरप्रदागावो घृतयोन्योवृतावहाः॥ घृतनद्योघृतावास्तामसंतुसदागृहे ।। वृतंमेहृदयनित्यंघृतंनाभ्यांप्रतिष्ठितं ॥धृतमेसर्वतश्चे ववृतमध्येवसाम्यई ॥ गावोमेअग्रतःसंतुगावोमेसंतुपृष्ठतः ॥ गावोमेहृदये संतुगामध्येव साम्यई ॥ गावःसुरभयोनित्यंगावोगुग्गुलुसनिभाः ॥ गावः प्रतिष्ठाभूतानां गायः स्वस्त्य यनमहत् ॥ अन्नमेवपरंगावोदेवानांहविरुत्तमं ॥ पावनसर्वभूतानांरक्षतिचवहंतिच ।। हविपा मंत्रपूतेनतर्पयंत्यमरान्दिवि ।। ऋपीणामपिहोतृणांगावोहोमेग्रतिष्ठिताः ॥ सर्वेपामेवभूतानां गावः शरणमुत्तमं ।। गावः पवित्रपरमंगावो मंगलमुत्तमं ॥ गावः सर्वस्यलोकस्यगावोधन्याः सनातनाः ।। नमोगोभ्यः श्रीमतीभ्य सौरभेयीभ्यएवच ॥नमोबासुताभ्यश्चपवित्राभ्योनमो नमः ॥ इतिजपित्वा पुनःताधितद्विजवरंचप्रदक्षिणांकृत्वानमस्कृत्य विसृज्यपायसादिना सम्यकद्वादशवाह्मणानभोजयित्वातेभ्योदक्षिणांदत्वावस्त्ययनवाचयित्वासुहृद्युतो झुंजीते ति ॥ ॥ इत्युभयतोमुखीदानप्रयोगः ॥ ॥ अथप्रसंगादुभयतोमुखीप्रतिग्रहप्रायश्चित्तम् ॥

·ममोभयतोमुखीप्रतिग्रहदोपपरिहारार्थकृच्छ्यप्रायश्चित्तंयथाप्रत्यानायेनकरिष्ये इतिसंक ल्प्यकृच्छ्त्रयप्रायश्चित्तंकुर्यादित्युक्तंदानोद्योतेऽरुणस्मृतौरहस्यप्रायश्चित्तेष्वशक्तस्य ॥ इ त्युभयतोमुखीप्रतिग्रहप्रायश्चित्तं ॥ ॥ इत्युभयतोमुखीगोदाननिरूपणं ॥ ॥ अथदशदा नानि ॥ ॥ मदनरत्नेजातूकर्ण्यः ॥ उत्क्रांत्यादीनिदानानिदशदद्यान्मृतस्यतु । गोभूति लहिरण्याज्यवासोधान्यगुडानिच ॥ रौप्यंलवणमित्याहुर्दशदानान्यनुक्रमादिति ॥ एतानिद शदानानिनराणांमृत्युजन्मनोः ॥ कुर्यादभ्युदयाथैचप्रेतेऽपिहिपरबच ॥ इति हेमाद्रिः॥त बादागोदानम् दानविधिस्तुपूर्वोक्तएवाममसर्वपापक्षयार्थइमांगांधेनूपस्करांरुद्रदेवत्यांसुवर्णा दिदक्षिणायुतांगोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहसंप्रददेनममति ॥ मंत्रस्तु ॥ यज्ञसाधन भूतायाविश्वस्यानप्रदायिनी ॥ विश्वरूपधरोदेवः प्रीयतामनयागवा ॥ गवामगेष्वित्यादिना प्रार्थयेत् ॥ इतिगोदानं ।। अथभूमिदानं ।। मात्स्ये ॥ निवर्तनमिताभूमिया ॥ दशहस्तेन . दंडेनत्रिंशदंडानिवर्तनम् इतिस्मरणात् । दानान्यन्यानिसर्वाणिकनकादीनियानिच ॥ तानि भूमिप्रदानस्यकलांनाहतिपोडशीम् इति ॥ अद्येत्यादि पष्टिवर्पसहस्रपरिमितस्वगेंशिवपुर निवासकामः सर्वपापक्षयकामइमाभूमिबहुसस्यपदांविष्णुदेवत्यांगोत्रायशर्मणेसुपूजितायतु ·भ्यमहसंप्रददे नममेतिदद्यात् ।। मंत्रस्तु ।। सर्वेषामाश्रयाभूमिवराहेणसमुद्धृता ॥ अनंतसस्य फलदाअतः शांतिप्रयच्छमे ॥ यस्यारोहतिबीजानिकालेचैवमहीतले ॥ त्वत्प्रसादाचस कलाममसंतुमनोरथाः इति ॥ इतिभूमिदान ॥ अथतिलदानं ॥ तिलास्तुद्रोणत्रय मितादेयाः ॥ पंचमणपरिमिताभवति । अयेत्यादि. इमास्तिलान्सोमदेवतान्विष्णुदैव तान्यासर्वपापक्षयकामोगोत्रायशर्मणेतुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु ।। महर्गोत्रसंभूताः कश्यपस्यतिलाः स्मृताः ॥ तस्मादेपांप्रदानेनममपापंच्यपोहतु ॥ इतितिलदानं ॥ अथाह रण्यदान ॥ तचनिष्कत्रयमितंकनिष्ठं ॥ द्वादशमापकोनिष्कः ॥ अद्येत्यादि० समस्तपाप क्षयकामइदहिरण्यंअग्निदेवतंगोत्रायशर्मणेतुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु ॥ हिरण्यगर्भ गर्भस्थंदेमवीजविभावसोः ॥ अनंतपुण्यफलदमतः शांतिप्रयच्छमे ।।इतिहिरण्यदानं ।। अथा ज्यदानं ॥ तंतुप्रस्थमितंदयात् ॥ विंशतिशेरकमितंभवति ।। अयेत्यादि० इदमाज्यविष्णु दैवतं गोत्रायशर्मणे समस्तपापक्षयकामस्तुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु ॥ कामधेनोः समुद्भूतसर्वक्रतुषुसंस्थितं ॥ देवानामाज्यमाहारअतः शांतिप्रयच्छमे ॥ इत्याज्यदानं ॥ अ थवनदानं ॥ सूक्ष्मवस्त्रद्वयंवहुमूल्यमष्टहस्तमितंदद्यात् ॥ अद्येत्या० समस्तपापक्षयकामह ·- KAKKAKKAKK***ki मेवार्हस्पत्येवाससीगोत्रायशर्मणे तुभ्यमहंसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु ॥ शीतवातोष्णसंत्राणं लजायारक्षणपरं ॥ देहालंकरणवस्त्रमतः शांतिप्रयच्छमे ॥ इतिवस्त्रदानं ॥ अथधान्यदा नं ॥ साईखारीद्वयंचीहयोदेयाः॥ तच्चसाईशतद्वयमणपरिमितमणपदकंचेति ॥ समस्तपा पक्षयपूर्वकैहिकामुष्मिकशिवफलावाप्तिकामः प्रजापतिदैवत्यं इदममुकसंख्यधान्यंगोत्रायश मणे तुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु॥ सर्वदेवमयंधान्यं सर्वोत्पत्तिकरंमहत् ।। प्राणिनांजीव नोपायमतः शांतिप्रयच्छमे ॥ इतिधान्यदानं ॥ अथगुडदानं ॥ गुडंपलपष्टिमितंदयात् ॥ अद्येत्यादि. ममसमस्तपापक्षयपूर्वकंगृहेलक्ष्म्याः स्थैर्यसिद्धयैइमंगुडंरसवर्यसोमदैवतंसद क्षिणं गोत्रायशर्मणेसुपूजिताय तुभ्यमहंसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु ॥ गुडमिक्षुरसोद्भूतमंत्रा णांप्रणवायथा ॥ दानेनानेनमेतस्यपरालक्ष्मीः स्थिरागृहे । इतिगुडदानं ॥अथरजतदानं ।। पलययमितरौप्यंदद्यात् ॥ अद्येत्यादि० ममसमस्तपापक्षयपूर्वकशिवविष्णुपितृप्रीतिसिद्धये इदंरजतंविष्णुदेवतंसदक्षिणं गोचायशर्मणेसुपूजिताय तुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु ॥ ' प्रीतिर्यतः पितॄणांचविष्णुशंकरयोः सदा । शिवनेत्रोद्भवंरूप्यमतः शांतिप्रयच्छमे ॥ इतिर जतदानं ।। अर्थलवणदानं ॥ लवणंसाईखारिकंदद्यात् ॥ अद्येत्यादि० ममसमस्तपापक्षयपूर्व ·कशिवप्रीतिसिद्धय दलवणसरसोत्कृष्टंसोमदेवत्वंसदनिणंगोत्रायशर्मणे. अहंसंप्रददेनममे ति ॥ मंत्रस्तु ॥ यस्मादन्नरसाः सनोत्कृष्टालवणं विना ॥ शंभोः प्रीतिकरंयस्मादतः शांति प्रयच्छमे ।। इतिलवणदानं ॥ ॥ इतिदशदानानि । ॥ अथपंचधेनुदानानि ॥ वादोपापापनोदधेनुदानाबाटे । दानोपस्करास्तुगोदानोक्ताएव । अत्यादि० ममात्मनोम नोवाकायकर्मभिराजन्मोपार्जितपापापनोदार्थइमांकृष्णांपापापनोदधेनुंयथाशक्तिसोपस्करी रुदेवत्यागोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहंसंश्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु ॥ आजन्मोपार्जितं पापमनोवाकायकर्मभिः || तत्सर्वनाशमायातुपापधेनुप्रदानतः ॥ ततः सुवर्णदक्षिणांद यात् ॥ इतिपापापनोदधेनुदानं ॥ अथणापनोदधेनुदान ।। ब्राह्मे । अयेत्या० मम आजन्मोपार्जितरहिकामुष्मिकसमस्तऋणपातकछेदसिद्धयर्थइमांसमस्तऋणापनोदरक्तधेनुं यथाशक्तिसोपस्करांरुद्रदेवत्यांगोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहंसंप्रददेनममेति। ततःसुवर्ण दक्षिणांदद्यात् ।। इतिऋणापनोदधेनुदानं ॥ अथप्रायश्चित्तधेनुदानं ॥बाटे। अद्येत्या मयाजन्मप्रभृति अद्ययापदाचरितसमस्तपातकस्याकृतप्रायश्चित्तस्यामरणांत पापापनोद सिद्धयर्थ प्रायश्चित्तत्वनइमांकपिलांधेनुयथाशक्तिसोपस्करांरुद्रदेवत्यांगोत्रायशर्मणेसुपूजि .

·तायतुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु॥ प्रायश्चित्तेसमुत्पन्नेनिष्कृति कृताकचित् ॥ तस्य पापस्यशुद्धयर्थधेनुमेतांददामिते ॥ ततः सुवर्णदक्षिणांदयात्॥ इतिप्रायश्चित्तधेनुदानं ॥अं थवैतरणीधेनुदानं ॥ ब्रह्मवेवतॆ । यासावैतरणीनामयमद्वारेमहानदी ॥ शतयोजनविस्तीर्णा पृथुत्वेसामहासरित् ॥ अगाधानंतरूपाचदृष्टमात्राभयप्रदा ॥ पतंतितत्रवेमाः कंदमानाः सुदारुणं ॥ उष्णेवासुशीतेचमारुतेचातितीक्ष्णके ॥ दातारंतारयेवस्मात्तस्माद्वैतरणी स्मृता ॥ दानकालोपितत्रैवमदनरत्ने ॥ अयनेविषुवेपुण्येव्यतीपातेदिनक्षये ॥ अन्येषु पुण्यकालेषुदीयतेदानमादरात् ॥ पाटलामथवाकृष्णांदद्याद्वैतरणीतुगां ॥ स्वर्णशृंगारौ प्यखुरांकांस्यपात्रोपदोहनाम् ॥ कृष्णवस्त्रयुगच्छन्नांसप्तधान्यसमन्वितां ॥ कासिद्रोणशि खरेआसीन हमीयमप्रतिमांलोहदंडयुतांमहिपारूढांपाशहस्तांकृत्वाइक्षुदंडमयमुडपंपट्टसू वेण वध्वाउडुपेधेनुकृत्वात्रोपानसमायुक्तांवैतरणींगांमृत्युकालेवादद्यात् ॥ तद्यथा ॥ म मयमद्वारस्थितवैतरण्याख्यनद्युत्तारणार्थ इमांकृष्णांगांसवत्सांयमप्रतिमायुक्तां कृष्णवस्त्रयुग च्छन्नांसप्तधान्ययुतां रक्तमाल्याचलंकृतास्वर्णशृंगाद्युपस्करोपेतांकापसिद्रोणशिखरांसच्छ बोपानका रुद्रदेवत्यांगोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहसंप्रददेनमम इतितिलजलधृतयुतंगो ·पुच्छदिजहस्तेदद्यात् ॥ मंत्रस्तु । यमद्वारपथेवोरेपोरांवैतरणीनदी ॥ तांततुकामोयच्छामि कृष्णवितरणीतुगाम् इति ॥ ततः सुवर्णदक्षिणांदत्त्वाप्रार्थयेत् ॥ विष्णुरूपद्विजश्रेष्ठभूदे वगतिपावन ॥ तर्तुवैतरणीमेनांकृष्णांगांप्रददाम्यहं ॥ ततः पुच्छंस्वकरेधृत्वानुव्रजेत्सप्त पदानि ॥धेनुप्रार्थनामंत्रस्तु धेनुकत्वंप्रतीक्षस्वयमद्वारेमहापथे ॥ उत्तितीपुरदेवितरण्यै नमोस्तुते ॥ इतिप्रणम्यभूयसीदक्षिणांदद्यात् ॥ कृष्णायाअभावभन्यवर्णापिदेयागोरभावेन्द्र व्यंदेयं । पिनादरशक्तीपुत्रादिर्दद्यात् । तत्रांत्यमंत्रेउत्तितीपुरयमितिपठेत् ॥ मध्यमेततुवैत रणीमस्येति । प्रथमेतांतर्तुमस्येति ॥ इतिवैतरणीदानम् ॥ अथउत्क्रांतिधेनुदानम् ॥ त्रा हो । उत्क्रांतितरण्याचदशदानानिचैनहि ॥ प्रेतपिकृत्वातंप्रेतंशवधर्मणदाहयेत् इति ॥ यथा ! योमुमूर्ष:पुरुषः स्वयंचेतनवेलायर्यायोचियंवेदपारंगत्राह्मणमाहूय अद्येत्यादि० मम सुसेनप्राणोत्क्रमणप्रतिबंधकोक्तनिष्कृत्यनुक्तनिष्कृतिजनितसकलपापक्षयद्वारासुखेनप्राणो क्रमणसिद्धचमिमामुत्रांतिसंज्ञिकधेिनुंयथाशक्तिसोपस्करांरुद्रदेवत्यांगोत्रायशर्मणेसुपू नितायतुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु । असूक्रांतीप्रवृत्तस्थसुखोत्क्रमणसिद्धये ॥ तु भ्पमेनसिंप्रदेधेनुमुत्क्रांतिसंज्ञिकाम् इति ॥ ततःसुवर्णदक्षिणांदद्यात् ॥ गोरभावतुतत्त्व ·रूपभूतंगोमूल्यवादद्यात् ॥ पित्रादेरशक्तीतुपुत्रादिर्दद्यात् ॥ तत्रममेतिपदस्थानेपित्रादेरिति वदेत् ॥ इत्युत्क्रांतिधेनुदानम् ॥ इयमेवमोक्षधेनुरितिकेचित् ॥ तयथा ॥ मोक्षदोवासुदेव स्तुवेदशास्त्रेपुगीयते ॥ तत्पीतयेद्विजाय्यायमोक्षधेनुंददाम्यहम् ॥ इत्युक्ता अद्येत्यादिप ठित्वा ममसमस्तपापक्षयपूर्वकसंसारमोक्षावाप्तिकामः श्रीपापापहमहाविष्णुप्रीतयेचइमामो सधेनुयथाशक्तिसोपस्करांरुद्रदेवत्यांगोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहंसैप्रददेनममेति ॥ में वस्तु । मोक्षदेहिडपीकेशमोक्षदेहिजनार्दन ॥ मोक्षधेनुप्रदानेनगममोक्षस्तुवेगतः इति ॥ ततःसुवर्णदक्षिणांदद्यात् ॥ गोरभावेतुपूर्वोक्तमनुसंधेयम् ॥ इतिमोक्षधेनुदानं ॥ अथमहि पीदानं ॥ हेमाद्रीभविष्ये ॥ महिपीदानमाहात्म्यकथयामियुधिष्ठिर ॥ पुण्यपवित्रमायुष्य सर्वकामप्रदतथा ॥ दानकालोपितत्रैव ॥ चंद्रसूर्यग्रहेकार्तिक्यांअयनेसितचतुर्दश्यांसंक्रांती सर्वारिष्टनाशायचित्तप्राशस्त्यायदेया ॥ प्रथमप्रसूतांदोपवर्जितांदद्यात् ॥ तत्रादीय मस्वरूपायेमहिष्येनमइतिनत्वाप्रार्थयेत् ॥ महिपीब्रह्मपुत्रीचलक्ष्मीरूपेणसंस्थिता ॥ प्रा थितासिमयादेवियममार्गनिवारयति ॥ तथा । महिपीयमरूपात्वविश्वामित्रविनिर्मिते ॥ पू जिताहरमेपासर्वदानफलप्रदे ॥ यथाशकस्याप्सरसोरूपेणमहिपीतथा ॥ सर्वभाग्यप्रदेदे HALETHAKHABAR ·विदीर्घशृंगिनमोस्तुते इति ॥ अयेत्यादि ममदीर्घायुष्यहिकामुष्मिकयज्ञयाजित्वपित्ता रणात्यंतशुभविंशतिधेनुदानसमफलावाप्तिसर्वदोत्तमफलपुत्रपौवद्दुत्वसूर्यलोकनिवासमहा राज्यावाप्तिकामश्च ममसर्वारिष्टनिवारणार्थ शनैश्वरजनितपीडाशात्यर्थ इमां महिपी सा लंकृतारतमाल्यवस्त्रावृतास्वर्णशृंगी रौप्यखुरां ताम्रदोहाहैमतिलकांसप्तधान्ययुतांघंटाभर णांघेनूपस्करायमदेवत्यांगोचायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहसंप्रददेनममेतिसकुशतिलजलंतद्ध स्तेदद्यात् ॥ विप्रोदेवस्यत्वेतिपठन् पृष्ठदेशस्पृधास्वस्तीतिप्रतिगृह्ययथाशाखकामस्तुति पठेत् ॥ दातातु इंद्रादिलोकपालानांयाराज्यमदिपीशुभा ॥ महिपीदानमाहात्म्यात्सा स्तुमेसर्वकामदा ॥ धर्मराजस्यसाहाय्येयस्याः पुत्रः प्रतिष्ठितः ॥ महिपासुरस्यज ननीयासास्तुवरदामम इति ॥ दत्त्वाप्रदक्षिणीकृत्यब्रह्मणेतांपयस्विनीम् इति । दक्षिणा तुदशपंचत्रयः सुवर्णाः एकोवासुवर्णः अतिनिकृष्टोज्ञेयः ॥ ततोभूयसीदक्षिणांदत्त्वाकम इसरार्पणकुर्यात् ॥ हेमाद्रीभविष्यपुराणे ॥ अनेनविधिनादत्त्वामहिपींद्विजपुंगवे ॥ सर्वा कामानवाप्नोतिइहलोकेपरवचइति ॥ ब्राह्मणः सर्वकामस्तुक्षत्रियोजयकाम्यया ।। धनका मस्तुवैश्योवेशद्रोभिलपितानियात् ॥ महिपदानमप्येवमेवज्ञेयम् ॥ इतिमहिपीदानम् ॥

·। अथमेपीदानं ॥ भविष्ये शृणुपार्थपरंदानंसर्वकल्मपनाशनम् ॥ यहत्त्वाविविधंपापंसद्योषि लयमृच्छति ॥ अयनेविषुवेग्रहणद्वयेदुःस्वप्नदर्शने चित्तवित्तानुसारेकालेतीर्थगृहेवाकार्य म् ॥ शंकरंब्रह्माणविष्णुंगोरीगायत्रीं श्रीसहितायथाशक्तिसुवर्णप्रतिमां कृत्वाशच्यास इंद्रमदान्लोफपालांश्चकृत्वासंपूज्यतत्पश्चिमतः स्वगृह्येणानिंप्रतिष्ठाप्यस्थापितदेवतामंत्र स्तिलाज्यैरटोत्तरशतमष्टाविंशतिरष्टाष्टसंख्याकाहुतीर्वाहुत्वाततोमेपी द्विजंचवस्त्रालंकारादि भिर्यथाविभवसंपूज्य ॥ अद्येत्यादि सर्वपापक्षयदुःस्वमसूचितारिष्टविनाशपुत्रपौवधनकी । तियशःकामइमामेपीसुवर्णतिलकायंकितांकौशेयपरिधानांसप्तधान्यसमायुक्तांपुष्पोपहारां संमुसस्थापितलवणां ब्रह्मविष्णुशिवादिप्रतिमायुक्तामुक्तोपस्करांगोत्रायशर्मणेसुपूजिता यतुभ्यमसंप्रददेनममेतिदत्त्वासुवर्णदक्षिणांदद्यात् ॥ मंत्रस्तु ॥ वाङ्मन कायजनितंयत्कि निममदुष्कृतं ॥ तत्सर्वपिलयंयातुत्वदानेनोपसंचितम् इति ॥ प्रतिमास्थापनंतिलकुंभे॥ मेपीप्रत्यक्षांसुवर्णनिर्मितांवा ॥ विप्रोदेवस्यत्वेतिशृंगेप्रतिगृह्ययथाशाखकामस्तुतिपठेत् ॥ प्रतिमनाशीपसभापणंमुसावलोकनंचवर्जयेत् । भविष्ये ॥ शतेनकारयेत्तांतुसुवर्णस्यम पत्नतः॥ यथाशत्यायवाकुर्याद्वित्तशाठयनकारयेत् ॥ इतिमेपीदानं ॥ अथअजादानं ॥

·****KRAKAIRAiktikk*EXCAKKARICEREMORE श्वेतगंधमधूत्कटंधूपंदद्यात् ॥ द्रोणद्वयतंडुलराशौस्थितपूजयेत् ॥ मेपादानेय्यादिशिसमि दाज्यतिलेहोमः कार्यः।। अथास्यप्रयोगः॥पुण्यकालेअद्यत्यादि० ममपूर्वकर्मविपाकोत्थनेता मिनाशजनिताग्निमांद्यनिरासक्षिप्रजाठराग्निप्रबलत्वसिद्धयायुरारोग्यतासिद्ध्यर्थमेपदानंकरि प्ये ॥ इतिसंकल्प्यमेपप्रतिमांमपंवाप्रत्यक्षसंस्थाप्य आग्नेय्यांस्वगृह्योक्तविधिनाग्निप्रतिष्ठा प्यान्वाधाय विरनिंप्रक्रमेणसमिदाज्यतिलेरष्टोत्तरशताटाविंशत्यष्टाष्टसंख्ययावाजुहुयात् ॥ एतैमैत्रैः समिदाज्यघृताक्ततिलाहुतिभिः ॐ अनिर्धादि० तिस्वाहा अग्नयइ० ॥१॥ॐ अगेनयसुपथा स्वाहा अमयइ. ॥२॥ ॐ ॥ अग्निनाग्निः स्यः स्वाहा अग्नयः॥३॥ इति विभिर्मविपक्षितसंख्यया समिदाज्यतिलै त्वा स्विष्टकृदादिप्रणीताविमोकांतं कृत्वाकुंभो दकैर्यजमानोभिापचेदतैमैत्रैः ॥ बौधायन । आपोहिष्ठेत्यपितृचाहिरण्येतितृचेनच ॥ पव मानानुवाकेनमार्जयेद्रोगिणंततः॥ शनोवातानुवाकेनशांतिचापिप्रकल्पयेत् ॥ तस्मैहुतवते रोगीप्राङ्मुखायादमुखः॥ सदाक्षिणपूजितायदुत्त्वावाहनमुत्तमम् इति । इमंसोपस्करमेष प्रत्यक्ष राजतं वा वरुणदेवतसंकल्पोक्तफलसिद्धयर्थतुभ्यमहसंप्रददेनममेतिदुत्त्वाप्रार्थयेत् ॥ चौधायनः । देवानांयोमुसंहव्यवाहनः सर्वपूजितः॥ तस्यत्ववाह पूज्यंदेवेशेंद्रमहर्षिभिः ॥

·अग्निमांद्यपूर्वकर्मविपाकोत्यतयन्मम ।। तत्सर्वनाशयक्षिप्रंजाठरामिंप्रवर्द्धय इति ॥ विप्रस्तु शृंगे देवस्यत्वेतिप्रतिगृह्ययथाशाखकामस्तुतिपठेत् ॥ ततः सुवर्णदक्षिणांदत्त्वायथाशक्तिभू यसौंदक्षिणांदत्त्वात्राह्मणांश्चभोजयित्वासुहृद्युतो जीतेति ॥ इतिमंदाग्निहरमेषदानं ॥ अथ दशाचलदानानि ॥ मात्स्ये ॥ प्रथमोधान्यशैलः स्याद्वितीयोलवणाचलः ॥ गुडाचल स्तृतीयः स्याचतुर्थीहेमपर्वतः ॥ तिलशैलः पंचमः स्यात्पष्ठः कार्पासपर्वतः ॥ सप्तमो घृतशैलः स्यादष्टमोरत्नपर्वतः ।। नवमोराजतः शैलोदशमः शर्कराचलइति ॥ कालमाह मात्स्ये ।। अयनेविपुवेचैवव्यतीपातेदिनक्षये ॥ शुक्लपक्षेतृतीयायामुपरागेशशिक्षये ॥ वि वाहोत्सवयज्ञेपद्वादश्यामथवापुनः ॥ शुक्लायांपंचदश्यांवापुण्यधैवाविधानतः ॥ धान्यशै लादयोदेयायथाश्रद्धंविधानतः॥ तीर्थेवायतनेवापिगोष्ठेवाथगवांगणे ॥ तत्रचतुरस्रद्वादशह स्तमंडपमुदङ्मुखप्राङ्मुखंवानाच्यामुदीच्यांवाएकमेवद्वारंनचत्वारि तोरणमप्येकमेव ॥ में डलंगोमयेनोपलिप्यकुशानास्तीर्य तन्मध्ये पर्वतंकुर्याद्विष्कभैः पर्वतैयुतं ॥ धान्यद्रोणसह Aणभवेदिरिरिहोत्तमः ॥ मध्यमः पंचशतिकःकनिष्ठःस्यात्रिभिःशतैः ॥ मेरु हिमयोमहान् मध्येतदुपरिमंदारपारिजातककल्पवृक्षादयोहेममयास्त्रयः मध्येकल्पतरुमैदारपारिजातोद ·. . क्षिणोत्तरयोः पूर्वपश्चिमयोहरिचंदनसंतानो मुक्ताफलवज्रगोमेदकपुष्परागगारुत्मतनीलरत्न वैडूर्यसरोजरागरत्नानिदंद्रशम्पूर्वादिदिगवस्थितरजतशृंगेषुचतुर्षनिवेश्यानि ॥ मंदारः श्री खंडखंडैरभितः प्रवाललतान्वितः शुक्तिशिलातलः स्यात् ॥ शर्कराचलेतुहरिचंदुनसंतानो आवश्यको । तत्रपूर्वादिदिक्षुब्रह्मविष्णुरुद्रसूर्यप्रतिमाः ॥ पक्षिसंघान्मुनिसंघांश्चहैमान्प्रागा दिदिक्चतुष्टयेकमेण पूर्वोक्तमुक्ताफलहीरकैगोमेदपुष्परागैर्मरकतनीलवैडूयपद्मरागैः समसं ख्याकै पितरौप्यशृंगचतुष्कंतहिदिगष्टकेरौप्यमिद्रादिलोकपालप्रतिमाष्टकंसमंताच्छ्रीखं डैलतानांस्थानेप्रवालशिलानांशक्ती प्रागादिषुमेघानांश्वेतपीतकय्ररक्तवस्त्राणि वंशानामिक्ष न जलस्यघृतंगंधपुष्पनानाफलानिवपरितः संस्थाप्यपंचवर्णवितानकंचोपरिवनीयात्॥ ततो यवेमेरोः पोडशांशेनप्राच्यांमंदारंतदुपरिनररूपंगणत्रयंकदवंचसौवर्णकदंवमूलेहमः कामदेवः अरुणोदसर स्थानेदुग्धपूर्णरौप्यपानं रौप्यचैत्ररथाख्यवनंगंधपुष्पफलवस्त्राणिचस्थापयेत्॥ याम्येमेरुपोडशांशेनगोधूममयंगंधमादनंतदुपरिसोवर्णजंबूवृक्षतन्मूलेसोवर्णमुदङ्मुखंधनदंमा नससरस्थानेसवृतरौप्यपारीप्यंगंधर्वारख्यवननानाफलवस्त्रमाल्यानिचस्थापयेतापश्चिमेमेरु पोडशांशतिलमयंविपुलाख्यपर्वतंतदुपरिसौवर्णपिप्पलं तन्मूलेप्राइमुखीसौवर्णहंसप्रतिमांसि ·तोदसरः स्थानेदधिपूर्णरौप्यपारौप्यवभ्राजवनवस्त्रफलमाल्यानिचस्थापयेत् ॥ उत्तरेमेरु पोडशांशमितमापेः सुपार्श्वपर्वतंतदुपरिसौवर्णवटतन्मूलेदक्षिणाभिमुखीसवत्सांसुवर्णधेनुंभ दूसरः स्थाने मधुपूर्णरोप्यपान रोप्यसावित्रवनवस्त्रफलमाल्यानिचस्थापयेत् ॥ एवंवक्ष्यमाण पर्वतेष्वपिमेरुद्रव्यचतुर्थाशेनलवणादिद्रव्येणप्रागादिषुविष्कंभपर्वताज्ञेयाः। तत्राचार्यस्त्वे कऋत्विजश्चत्वारः॥प्राच्यामेकमेवकुंडमितितत्रैवजुहुयुः॥अथयजमानः कृतनित्यक्रियः पु ण्यकालेसँयेत्यादि अप्सरोगंधर्वयुतविमानकरणकस्वर्गलोकगमनसायमन्वंतरकालदेवलो कनिवासोत्तरभूलोकराजराजत्वकामईश्वरप्रीतिकामोवाश्वोधान्यपर्वतदानकरिष्ये इतिसंक ल्प्यत्तदंगत्वेनगणेशपूजननांदीश्राद्धानिचकृत्वाआचार्यमृत्त्विजश्ववृत्वामधुपर्कादिनासंपूज्य मंडपपूजनाधाचार्यनियोगांतकुर्यात् ॥ ततआचार्योनवग्रहस्थापनादिकुंडसमीपस्थितकल शस्थापनांतंकुर्यात् ॥अथऋत्विजःप्राक्कुंडेग्रहादिद्वात्रिंशद्देवताभ्यस्तत्तन्मत्रैर्घताक्ततिलैः पृथक्यवघृताभ्यांकुशैश्चेतित्रिभिः साधनैःप्रत्येकमएवारंहुत्वादशलोकपालेभ्योऽष्टवसुभ्यः एकादशरुद्रेभ्यो द्वादशादित्येभ्यश्च प्रत्येकमष्टाष्टसंख्ययासमिच्चाज्याहुतिभिर्जुहुयुः॥ ततः पुरुपसूक्तेनब्रह्मविष्णुरुद्रेभ्यः समित्तिलैसूर्यकामदेवधनदहंसकामधेनुभ्यस्तिलेघृतेनवाम WWXXXX#HAKK* ·प्टोत्तरशतंजुहुयुः। ततश्चतुःपंचाशदेवताभ्यस्तिलघृतेनचातितोयजमानोमेरुमवरुह्यपूजयेत् ॥ तत्रमंत्रः॥ त्वंसर्वदेवगणधामनिधिविरुद्धमस्मट्टहेष्वमरपर्वतनाशयाशु ॥ मंविधत्स्वकुरु शांतिमनुत्तमांनःसंपूजितः परमपाहिसनातनस्त्वं ॥ त्वमेवभगवानीशोब्रह्माविष्णुर्दिवाकरः ॥ मूर्तामूर्तपरंवीजमतः शांतिकुरुप्रभो ॥ यस्मात्त्वंलोकपालानांविश्वमूतॆश्चमंदिरं ॥ रुद्रा दित्यवसूनांचततः शातिप्रयच्छमे ॥ यस्मादशून्यममरैनारीभिश्चशिरस्तव ॥ तस्मान्मामु : दराशेपदुःखसंसारसागरात् ॥ मंदरस्यतु मंदरस्यतु ॥ यस्माच्चैत्ररथेनत्वंभद्राश्वप्रमुखेन च ॥ शोभसेमंदरक्षिप्रमलंपुष्टिकरोभव ॥ गंधमादनस्यतु ॥ यस्मानूडामणिगैबुद्धीपत्वं गंधमादन ॥ गंधर्ववनशोभावानतः कीर्तिढास्तुमे ॥ विपुलस्यतु । यस्मात्त्वकेतुमालेनवै: भाजेनवनेनच ॥ हिरण्मयाश्वत्थशिरास्तथापुष्टिईढास्तुमे ॥ सुपार्श्वस्यस्तु ॥ उत्तरैः कुरुभिर्यस्मात्सावित्रेणवनेनच ॥ सुपाश्र्वशोभसेनित्यमतः श्रीरक्षयास्तुमे ॥ ततः सर्वैर्जाग : रणेकृतेप्रातः स्नात्वाकृतनित्यक्रियाः कुंडसमीपस्थकलशजलेनसपरिवारयजमानमभिपिंचे युः ॥ ततोयजमानोगृहीतकुसुमोमेरुंप्रदक्षिणीकृत्योपतिष्ठेद ॥ अन्नब्रह्मरसः प्रोक्तमन्नेप्राणाः प्रतिष्ठिताः॥ अन्नाद्भवंतिभूतानिजगदन्ननेवर्द्धते ॥ अन्नमवयतोलक्ष्मीरनमेवजनार्दनः धा ॥

·न्यपर्वतरूपेणपादितस्मान्नमोनमः ॥ इत्युपस्थायपुष्पांजलिंप्रक्षिप्यनमस्कृत्यप्रामुखउप विश्योदङ्मुखेभ्योगादिभ्यःक्रमेणगिरीन्दद्यात् ।। अयेत्यादि० अप्सरोगंधर्षयुतविमानकर णकस्वर्गलोकगमनानंतरंसायमन्वंतरशतावधिसमयदेवलोकनिवासोत्तरभूलोकराजराजत्व प्राप्तिकाम इमंधान्यमयमेरुं सौवर्णमंदरादिवृक्षपंचकसौवर्णब्रह्मविष्णुरुद्वाकांदिप्रतिमायुक्तमु ताहारकादिभूपितरौप्यमयशृंगचतुष्कोपशोभितं रूप्यमयेंद्रादिदशलोकपालप्रतिमायुत्तरी प्यमयनितंबान्वितं इक्षुवंशमितकंदरदिक्चतुष्टयस्थापितरौप्यपानस्थितंतोदकप्रस्रवण दिक्चतुष्टयस्थापितकर्पूररक्तवस्त्रांबुदधरनानाफलमाल्यवितानाद्युपकरणसहितंगोत्रायशर्म णसालंकृतायगुरखेतुभ्यमहसंप्रददेनममेतिदद्यात् चतुर्विशतिधेनुपक्षगावोऽटीगुरवे चतरश्चत झिविग्भ्यः ॥ दशपक्षेतुगुरखेपट्ात्विग्भ्यः एकैका ॥ एकधेनुपक्षेगुरपेएकामेक्कपिलां ॥ ऋत्विग्भ्यः सुवर्णदक्षिणांद्यादितिमदनरत्नादयः ॥ एवंपूर्वस्थितमंदराख्यविष्कभंसप्रतिम सोपस्करंगोत्रायशर्मणेऋत्विजेतुभ्यमहसम्प्रददेनममेतिदद्यात् ॥एवमेवदक्षिणस्थंगोधूममयंग धमादनपर्वत तथापश्चिमस्थतिलमयविपुलाख्यपर्वत। ततउत्तरदिक्स्थमापमयंसुपाश्वख्यि पर्वतैऋत्विम्भ्योदद्यात् ॥ लवणाचलादिदानप्रयोगेषुधान्यपदस्थानलवणादिपदंप्रक्षेप्यम् ॥ *EKXER ·तत्तत्फलानितुतत्रतत्रवक्ष्यामः । ततोग्रहवेद्यायजमानोदेवताः संपूज्याहितदेवताश्चसंपूज्य नमस्कुर्यात् ॥ गुरुस्तासांदेवतानांविसर्जनकुर्यात् ॥ ततोयजमानोमंडपग्रहपीठप्रतिमो पस्करादिसर्वगुरवेसदक्षिणप्रतिपाद्यभूयसदिक्षिणांदत्त्वा प्रमादा० यस्यस्मृत्येतिचविष्णुं स्मृत्वाकर्मेश्वरापर्णकृत्वात्राह्मणानभोजयित्वाशिपोगृहीत्वास्वयंसुहृद्युक्तो जीतेति ॥ इतिधान्यमेरुपर्वतसाधारणदानप्रयोगः ॥ अथलवणाचलदानं ॥ पाझे ॥ उत्तम पोडशद्रो णः कर्तव्योलवणाचलः॥ मध्यमः स्यात्तदर्धनचतुभिरधमः स्मृतः ॥ वित्तहीनोयथाश त्याद्रोणादूतुकारयेत् ॥ चतुर्थाशेनविष्कंभपर्वतान्कारयेत्पृथक् ॥ अयंन्यायः सर्वविष्कं भपर्वतेषुज्ञेयइतिमदनः ॥ विधानंतुपूर्ववत् ॥ हेमतरून्लोकपालान्कामदेवादीनपूर्ववत् त थैवसंपूज्यप्रार्थयेत् ॥ मंत्रास्तु ॥ सौभाग्यरससंभूतोयतोऽयंलवणोरसः ॥ तदात्मकत्वेन चमांपाहिपापानमोनमः ॥ यस्मादन्नरसाःसर्वेनोत्कृष्टालवणंविना ॥ प्रियंचशिवयोनित्यंत स्माच्छांतिप्रयच्छमे ॥ विद्युदेहसमुद्भुतंयस्मादारोग्यवर्धन ॥ तस्मात्पर्वतरूपेणपाहिसंसार सागरात् ॥ अद्येत्यादि. कल्पपर्यतंउमालोकप्रात्यनंतरंपरमगतिप्राप्तिकामईश्वरप्राप्तिका मोवालवणाचलदानकरिष्ये इतिसंकल्पः ॥ अयमेवविशेपोऽन्यत्सर्वपूर्ववत् ॥ इत्तिलवणा .

·HEREMORRHOETRY चलदानं ॥ अथगुडाचलदानं पाझे ॥ अथात-संप्रवक्ष्यामिगुडपर्वतमुत्तमं ॥ यत्प्रदानात्त तःस्वर्गप्रामोतिसुरपूजितं । उत्तमोदशभिर्भारमध्यमः पंचभिर्मतः ॥ विभिभीरैः कनिष्ठः स्यात्तदर्धेनाल्पवित्तवान्॥ तुलास्त्रियांपलशतंभारः स्यादिशतिस्तुला इत्यमरः॥ विधिस्तु पूर्ववत् ॥ प्रार्थनामंत्रास्तु ॥ यथादेवेषुविश्वात्माप्रवरश्चजनार्दनः ॥ सामवेदस्तुवेदानां महादेवस्तुयोगिनां ॥ प्रणयः सर्वमंत्राणांनारीणांपार्वतीयथा ॥ तथारसानांप्रवरः सदैवेक्षु रसोमतः ममतस्मात्परालक्ष्मीददस्पगुडसर्वदा ॥ यस्मात्सौभाग्यदायिन्या भ्रातात्वंगुडपर्वत ॥ निवासश्चापिपार्वत्यास्तस्मान्मापाहिसर्वदा ॥ दानवाक्यतु । अयेत्यादि सकलपापक्षयोत्तरगंधर्वपूज्यमानत्वपूर्वकल्पशतावधिगौरीलोकपात्यनतरसप नापराजितायुरारोग्यपूर्वकसप्तदीपाधिपतित्वकामईश्वरप्रीतिकामोवेतिसंकल्पेदानेचविशेपो न्यत्सर्वपूर्ववदिति ॥ इतिगुडाचलदानं ॥ अथसुवर्णाचलदान । पाझे ॥ उत्तमः पलसाहस्रो मध्यम-पंचभिशतः ॥ तदर्धेनाधमस्तद्वदल्पवित्तोऽपिशक्तितः ॥ अल्पवित्तःपलादूर्व कुर्यादिति । धान्यपर्वतवद्विधानं ।। पर्वतसंपूज्यप्रार्थयेत् ॥ मंत्रोतु ॥ नमस्ते ब्रह्मगभार्यत्रह्मवीजायवैनमः । यस्मादनंतफलदस्तस्मात्पाहिशिलोच्चय ॥ यस्मा ।

·दग्नरपत्यत्वंयस्मात्तेजोजगत्पतेः ॥ हेमपर्वतरूपेण तस्मात्पाहिसदामम इति ॥ दान वाक्यं । अयेत्यादि. सकलपापक्षयोत्तरशतकल्पावधिआनंदकारकब्रह्मलोकभोगानंतरप रमपदप्राप्तिकामइतिसंकल्पेदानवाक्येचविशेषः । अत्रसवैगुदिभ्यएपदेयं । तदल्पद्रव्यवि पयं । बहुद्रव्येषुतुलापुरुपदानवदईचतुर्थाशोवागुरवेदत्वाऽन्यद्विप्रेभ्योदेयमितिहेमादिः ॥ इतिसुवर्णाचलदानं ।। अथतिलाचलदानं ॥ पाझे ॥ उत्तमोदशभिद्रोणैः पंचभिर्मध्यमोमतः त्रिभिःकनिष्ठोराजेंद्रतिलशैलः प्रकीर्तितः इति ॥ वृक्षविष्कंभादितुसर्वपूर्ववत् ॥ मंचास्तु ॥ यस्मान्मधुवनेविष्णोदेहस्वेदसमुद्भवाः ॥ तिला कुशाश्वमापाश्चतस्माच्छन्नोभवत्विह ॥ ह व्यकव्येषुयस्माचतिलैरेवाभिरक्षणं ॥ भवादुद्धरशैलेंद्रतिलाचलनमोस्तुते ॥ दानवाक्यंतु । अयेत्यादि सकलपापक्षयदीर्घायुष्यपुत्रपौत्रसमन्वितभोगानंतरपितृदेवगंधर्वलोकपूज्यमान : त्वपूर्वकयुलोकगमनानंतरमक्षय्पवैष्णवपदप्राप्तिकामइतिसँकल्पेदानवाक्येचविशेपोन्यत्सर्व पूर्ववत् ॥ इतितिलाचलदानं ॥ अथाौदयवतेतिलपर्वतदानं । स्कांदे ॥ पूर्वाह्नसंगमेस्ना : त्वाशुचिर्भूत्वावसमाहितः॥ सर्वपापविशुद्धयर्थनियमस्थोभवेन्नरः ॥ नियममंत्रस्तु ॥त्रि दैवत्यव्रतंदेवाः करिष्येभुक्तिमुक्तिद।भवंतुसन्निधौमेऽवत्रयोदेवास्त्रयोमयः॥इति ॥तथाब्रह्म .

·विष्णुमहेशानांसौवर्णीः पलसंख्यया।प्रतिमास्तुप्रकर्तव्यास्तदर्धनाद्विजोत्तमासाग्रंशत्तत्रयशं भोद्रोणानातिलपर्वतःकिर्तव्यपर्वतोविष्णोर्ब्रह्मणःपूर्वसंख्यया ।। शय्यानयंततःकुर्या दुपस्कु यतिसमन्वितम्। संपूज्यविप्रवर्येभ्योदत्वप्सितमवाप्नुयात् ॥ इति ॥अथास्यदानप्रयोगःयज मानः कृतनित्यक्रियः पुण्यकालेतीर्थादौनावाचम्य अद्यत्यादि० अमेप्सितफलावाप्तयमेरु दानसमफलावाप्तयेवाोदयेतिलपर्वतदानकरिष्येइतिसंकल्पः ॥ वेदपारगानब्राह्मणानवृत्वा यथाविभववस्त्रालंकारादिभिः संपूज्य ततस्तिलपर्वतेब्रह्मादीनांप्रतिमाः स्वर्णमयाः संस्थाप्य पोडशोपचारैः संपूज्यत्रमादीनामंगपूजांकुर्यात् ।। तद्यथा ॥ नमोविश्वसृजेतुभ्यंसत्यायपरमा स्मने । देवायदेवपतयेयज्ञानांपतयेनमः ॥ ॐ ॥ ब्रह्मणेनमः पादौ पूजयामि इत्यक्षतगंध ष्पाणिच प्रक्षिपेत् ॥ ॐ हिरण्यगर्भायनमः ऊरूपूज० ॐ परमात्मने जानुनीपू० ॐ वेध सेनमः जंपू० ॐ पद्मोद्भवाय गुह्यपूज. ॐ हंसवाहना. कटीपू. ॐ शतानंदाय० व सःपू० ॐ सावित्रीपतयेन. बाहूपु० ॐ ऋग्वेदाय पूर्ववपू० ॐ यजुर्वेदाय. दक्षिणवत्कंपू. ॐ सामवेदाय पश्चिमवर्कपू. ॐ अथर्ववेदाय उत्तरवकंपू० ॐ चतुर्वक्राय वक्राणिपू० ॐ हंसाय० नेत्राणिपू० ॐ कमलासनाय. शिरांसिपू० ॐ लोके ·६ शाय० सौगपू० ततोलोकपालान्परितस्तत्तन्मत्रेः पूजयेत् ।। ततोविष्ण्वंगपूजा ।। हिरण्य रूपपुरुपप्रधानाव्यक्तरूपधृक् ॥ प्रसीदसुमुखानंतपूजास्तीकुरुमत्कृतां इतिप्रार्थ्यपूजयेत् । ॐ अनंताय० पादौपू० ॐ विश्वरूपवते. ऊरूपू० ॐ मुकुंदाय० जानुनीपू० ॐ गोविंदा .. । य० जपू० ॐ प्रद्युम्नाय गुह्यंपू० ॐ पद्मनाभाय नाभिपू० ॐ लंबोदराय० उदरंपू० कौस्तुभवक्षसेन० वक्षः पू० ॐ चतुर्भुजाय० वाहूपू० ॐ विश्वमुखाय मुखपू० ॐ सहस्र । शिरसेन शिरांसिपू० ॐ सर्वेश्वराय. सर्वांगांपू० ॥ ततः शिवांगपूजा ॥ आदित्यचं दनयन दिग्वासौदैत्यसूदन ॥ पूनांदत्तांमयाभत्त्यागृहाणकरुणाकर इति ॥ तथा । महे इवरमहेशाननमस्तेत्रिपुरांतक ॥ जीमूतकेशायनमोनमस्तेवृपभध्वजेति ॥ आयम णसंप्रार्थ्य द्वितीयेननवापूजयेत् ॥ ॐ ईशाना० पादौपू० ॐ शंकराय. ऊरूप० ॐ उमाकांताय गुह्यपू० ॐ नीललोहिताय. नाभिंपू० ॐ कृत्तिवाससे० उद . रंपू० नागयज्ञोपवीतिने वाहूपू० ॐ पंचवक्राय वक्राणिपू० ॐ त्रिलोचनाय नेत्रा णिपू० ॐ रुद्राय शिरः पू० ॐ विश्वेश्वराय. सौगंपू० ॥ इत्यंगपूजा। ततः पंचामृता धुपचाराः । पीठत्रयंकमंडलुंश्वेतवस्त्रयुगंब्रह्मणेपीतांबरद्वयंविष्णवेलोहितवस्त्रयुगशंकरायक ·मलेस्तुलसीपत्रेषित्वपत्रैश्चक्रमेणसंपूज्य । ततोब्रह्मविष्णुशिवानांनाममंत्रेणक्रमेणाष्टोत्तरश तंतिलघुताक्तैर्दुत्वागामेकांदद्यात् ॥ ततस्तिलपर्वतप्रतिमात्रयंशय्यात्रयंचदद्यात् ॥ संक ल्पोक्तफलंसंकीर्त्य गोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रौतु ॥ यस्मान्म धुवनेविष्णोदेहस्वेदसमुद्भवाः ॥ तिलाः कुशाश्चमापाच तस्माच्छनोभवलिद ॥ हव्यकव्ये पुयस्माञ्चतिलेरेवाभिरक्षणं ।। भवादुद्धरशैलेंद्रतिलाचलनमोस्तुते॥अन्यत्सर्वतिलाचलदान वत्कुर्यात् ॥ यत्किचिद्दीयतेदानेमेरुतुल्यतुतद्भवेत् इति । तथाचाचदानविशेषोनिर्णयामृते स्कांदे ॥ चतुः पष्टिपलंमुख्यममत्रतत्रकारयेत् ॥ तत्रअघोंदये ॥ चत्वारिंशत्पलंवापिपंच विंशतिमेववा ॥ तत्तुकास्यमयमुक्तंतत्रैव ॥ एवंसुघटितंकार्यकांस्यभाजनमुत्तमम् इति ।। स्कांदे ॥ निधायपायसतत्रपझमएदलंलिखेत् ।। पद्मस्वकर्णिकायांतुकर्पमासुवर्णकं ॥ तद भावेतदर्धवातदधैवापिकारयेत् ॥ कृत्वातुतंडुलैः शुलैः पद्ममष्टदलभुवि ॥ अमत्रस्थापयेत्त बहाविष्णुशिवात्मकं ॥ तेपांपूजाततः कार्याश्वतमाल्यैस्तुशोभनैः ।। वस्त्रादिभिरलंकृत्य ब्राह्मणायनिवेदयेत् इति ॥ अयेत्यादि ससमुद्रसमयसम्यकपृथ्वीदानसमफलावाप्तिकामो गोत्रायशर्मणेसालंकृतायइदंपायसपूरितकांस्यपात्रं अष्टदलपद्मस्थितंससुवर्णवस्त्रादिभिरलं KX* ·कृतंब्रह्मविष्णुशिवात्मकंविष्णुदेवत्यंतुभ्यमहंसंप्रददेनममेति मंत्रस्तु॥सुवर्णपायसामचंयस्मा देतत्रयीमयम्॥आवयोस्तारकयस्मात्तबहाणद्विजोत्तमेति।कांस्यपानदानफलमुक्तंस्कादास मुद्रमेखलांपृथ्वींसम्यकदातुश्चयत्फलातत्फलंलभतेमर्त्य कृत्वादानममत्रकम् इति॥अमत्रपा नं ॥ इत्यादयेतिलाचलदानंकांस्यपाचदानंच ॥ अथकापसाचलदानं ॥ कापासपर्वतस्त ददिशद्भाररिहोदितः॥ दशभिर्मध्यमः प्रोक्तः कनिष्ठः पंचमिः स्मृतः ॥ अल्पधनोभारैरे केनवाकुर्यात् ॥ विधिस्तुधान्यपर्वतवत् ॥ दानत्तुप्रभातायांशयाँअरुणोदयेसूर्योदयात्प्राक नाडिकाचतुष्टयमध्येइत्यर्थः ॥ अद्येत्यादि. सकलपापक्षयोत्तराकल्परुद्रलोकनिवासानंतरं भूलोकराज्यकामइतिसंकल्पेदानवाक्येचवदेत् ॥ मंत्रस्तु ।। त्वमेवावरणंयस्माल्लोकानामिह सर्वदा॥कापासाचलतस्मात्त्वमघोषध्वंसनोभवेति।।इतिकापसाचलदानी अथवृताचलदान। पाझे। विंशत्यावृतकुंभानामुत्तमःस्याघृताचलगामध्यमस्तुतदर्धेतदुर्धनाधमः स्मृतइति॥ अल्पवित्तस्तुद्वाभ्यांवापिकुर्वीतेति ॥ विष्कंभादिपर्वताश्चतुर्थीशेनकायोः ॥ कुंभः पलसह स्रात्मकइत्युक्तदान विवेक ॥धृतकुंभः पात्रएव । शालितंडुलपूर्णपात्राणिकुंभानासुपरिनिवे शयेत् । महतशुक्लवस्त्रैरावेटयेत् । इक्षुदंडफलान्वितः । अन्यत्सर्वधान्यपर्वतवद्वोध्यं । उद ·REAKIRREARKI यात्प्रावटिकाचतुष्टयमध्येदद्यात् ॥ अद्येत्या० सकलपापक्षयपूर्वकहंससारसयुक्तकिंकिणी जालमाल्यर्कवर्णविमानकरणकशंकरलोकगमनपूर्वकसिद्धचारणविद्याधरार्चितत्वविशिष्यपि तृसहिताभूतसंप्लवविचरणकामइतिसंकल्पेदानवाक्येचवक्तव्यम् ।।मंत्रौतु॥ संयोगाद्धृतमुत्प यस्मादमृततेजसः। तस्माद्घृताच्चविश्वात्माप्रीयताममशंकर गायञ्चतेजोमयंब्रह्मघृतेनित्यं प्रतिष्टितं ॥ वृतपर्वतरूपेणतस्मान्नः पाहिभूधरेति ॥ इतिघृताचलदानं ॥ अथरत्नाचलदा नं । पाझे ॥ अथातः संप्रवक्ष्यामिरत्नाचलमनुत्तमं ॥ मुक्ताफलसहस्रेणपर्वतः स्यादिहोत्त मः॥ मध्यमः पंचशतिकत्रिशताचाधमः स्मृतः॥ चतुर्थाशेनविष्कंभादयः ॥ वज्रगोमेदैः पूर्वेमंदरः इंद्रनीलैः पद्मरागयुतेदक्षिणेगंधमादनः । वैदूर्यविद्रुमैः पश्चाद्विपुलाचलः । ससौ वर्ण पद्मरागेः सुपार्शउत्तरे इति ॥ दानवाक्यंतु अद्यत्यादि अनेकजन्मकृतब्रह्महत्यादि पापक्षयोत्तरामरेश्वरपूजितत्वपूर्वकसाग्रकल्पशतावधिविष्णुलोकनिवासानन्तरमायुरारोग्य रूपगुणोपेतसप्तदीपाधिपत्यकामइतिसंकल्पेदानवाक्येचवक्तव्यं ॥ मंत्रीतु॥यथादेवगणाःस वैरत्नेष्वेवव्यवस्थिताः ॥ त्वंचरत्नमयोनित्यमतः पाहिसदाचल । यस्मादत्नप्रसादेनवृर्षि प्रकुरुतेहारः॥ रत्नाचलप्रसादेनतस्मानः पाहिपर्वत इति । अन्यत्सर्वंधान्यपर्वतवत् ।। इ RECENTREEEERNA XXXIKEKOK ·तिरत्नाचलदानं ॥ अथरौप्याचलदानं ॥ पाझे ॥ दशभिः पलसाहस्रैरुत्तमोरजताचलः ॥ पंचभिर्मध्यमः प्रोक्तस्तदर्धनाधमः स्मृतः ॥ अत्यशक्तौविंशतिपलादू_कुर्यात् ॥ विष्कं भादयस्तुतुरीयांशेनेति ॥ अन्यत्सर्वधान्यपर्वतवत् ॥ दानवाक्यंतु अयेत्यादि ० सकल पापक्षयपूर्वकदशसाहस्रगोदानसमफलावाप्तिपूर्वकगंधर्वाप्सरोगणपूज्यमानत्व विशिष्टवैभवेन यावदाभूतसंपुषसोमलोकनिवासकामइतिसंकल्पेदानवाक्येचवक्तव्यं ॥ मंत्रस्तु ॥ पितृणांव ल्लभंयस्माद्धर्मेंद्रोः शंकरस्यतु ॥ रजतंपातुतस्मान शोकसंसारसागरात् इति ॥ इतिराप्या चलदानं ।। अथशर्कराचलदानं ॥ पाझे ॥ अष्टभिः शर्कराभोरैरुत्तमम्स्यान्महाचलः चतु भिर्मध्यमः प्रोक्तस्तदर्धनाधमः स्मृतः॥ भारेणाल्पवित्तोपिभारानापिवापुनः॥ चतुर्थाशे नविष्कंभादयः। मंदारपारिजातकल्पवृक्षादयोहेमाएवपूर्ववत् । पूर्वपश्चिमेहरिचंदनसंतानौ। प्रत्यङ्मुखःकामदेवोमंदरे । धनदउदङ्मुखोगंधमादने । प्राङ्मुखावेदमूर्तिर्विपुलाचले । है । मीसुपासंदक्षिणामुखीसुरभिः । अन्यत्सर्वधान्यपर्वतवत् ॥ अद्यत्यादि सकलपापक्षयानं तरकल्पशतावधिविष्णुलोकनिवासानंतरंसप्तद्वीपाधिपत्योत्तरंजन्मायुतं यावदविच्छिन्नायुरा रोग्यकामइतिसंकल्पेदानवाक्येचवक्तव्यं ॥ मंत्रस्तु॥आरोग्यामृतसारोऽयं परम शर्कराचलः॥

·तन्ममानंदकारीत्वंभवशैलेंद्रसर्वदा॥अमृतंपिवतायेतुनिपेतुर्भुविसीकराः॥देवानांतत्समुत्थोऽ यंपादिनः शर्कराचलमनोभवधनुर्मध्यादुद्भूताशर्करायतः ।। तन्मयोऽसिमहाशैलपाहिसंसार सागरात् इति।सर्वत्रत्राह्मणभोजनशत्त्याकार्यमेवातदापूर्वद्युः कृतोपवासः परेयुर्दानानंतर मक्षारलवर्ण जीत ॥ एवंप्रसन्नचित्तोदानंदद्यादिति ॥ इतिशर्कराचलदानं ॥ इतिदशाचल दानानि ॥ अथशिखरदानानि ॥ विष्णुधर्म ।। गुडेक्षुवस्सलवणधान्यकाजाजिशर्कराः ॥ खर्ज रतंडुलद्राक्षक्षौद्रंमलयजेनच ॥ फलैर्मनोहरैश्चैवशिखराणिप्रदापयेत् ॥ माघेमार्गशीवैशा खेरोहिणीयुतायांतृतीयायांप्रोष्ठपदशुकतृतीयायांचयात् ॥ शिखरप्रमाणतुआत्मसमप्रमा गंप्रादेशाभ्यधिकंशरीरार्धप्रमाणसप्रादेशिरीरप्रमाणवा ॥ अथास्यदानप्रयोगः ॥ उक्तकाले यजमानः कृतनित्यक्रिया पूर्वाले अयेत्यादि दुःखदौर्भाग्याभावपूर्वककल्पकोटिशतत्रयाव च्छिन्नगोरीभवननिवासानंतरंपृथ्वीपतित्वकामः श्वोगुडशिखरदानमहंकरिष्ये, इतिसंकल्प्य गणेशपूजनादिनांदीश्राद्धतिकृत्वाआचार्यवरणादियथाविभववस्त्रालंकारादिभिर्मधुपर्कपूजांत कृत्यागोमयेनोपलिप्तायांभुविइक्षुपत्राण्यास्तीर्यमूलेद्विहस्तविस्तारंउपरिहस्तमात्रविस्तारइ क्षुदलमयंकुसूलंकृत्वातदभ्यंतरेरक्तवस्त्रेणावेष्टय गुडादिदेयद्रव्येणापूर्य उपरिक्षुपत्रकटमा KUMKKEN* ·स्तीर्य तबक्षीमादिवोपरिशरदिंदुवर्णाभांचंद्रमौलिपलासनाक्षसूत्रकमंडलुवरदाऽभयकरहै मांगोरीसशिखरांसूत्रेणावेष्टचकुंकुमादिनापूजयेत् ॥ अथांगपूजा ॥ ॐ भवान्यैन. पादौ पूज० ॐ कामिन्यैन० जानुनीपू० ॐ कामदेव्यैन उरूपू० ॐ जगच्छ्यैिन नाभिपू० आनंदायन हपयंपू० ॐ नंदायै० स्तनौपू० ॐ शस्त्रास्त्रधारिण्यैन० 'वाहपू० शितिकंठायै० कंठंपू० ॐ सुमुखायै० मुखपू० ॐ त्रिलोचनायै० नेत्राणिपू० ॐ चंद्रशेखरायेन० भालंपू० ॐ ललितायै० शिरः पू० ॐ सर्वात्मिकायै० सर्वांगंपू० इत्यंगपूजा ॥ ततोजलिनापुष्पाण्यादायप्रदक्षिणीकृत्यपठेत् ॥ यस्मानिवास-पार्वत्याः शिखरत्वंसुरैर्वृतं ॥ तस्मान्मापाहिभगवद्गौरीतिष्ठतिसर्वदा ॥ इति पुष्पांजलिसम : र्य नमस्कृत्य गीतवाद्यनिघोंपैर्जागरंकुर्यात् ॥ ततःप्रभातेस्नानादिकृतनित्यक्रियाशिखरपश्चि मभागेप्राङ्मुखउपविश्य ॥अयेत्यादि० संकल्पोक्तफलं संकीर्त्यइदं गुडशिखरंगौरीप्रतिमास हितं सोपस्करं गोत्रायशर्मणे तुभ्यमहंसंप्रददेनममेतिदद्यात् ॥ ततःसुवर्णदक्षिणांदद्यात् ।।भूय सींचदत्वाबाह्मणान्सभोज्यतदिनेक्षीरंघृतंवावाग्यतोमुक्तकेशस्तूष्णीप्रानीयात् ।। इक्षुवस्त्रादि शिखरपदस्थानेसंकल्पादोतत्तत्पदंतवतत्रवक्तव्यमितिविशेषःअन्यत्सर्वैपूर्ववदिति।।इतिगुड • - 1 ·शिखरदानंइतिनानाशिखरदानानि ॥ ॥ अथसमस्तपापक्षयकरंत्रिशूलदानकर्मविपाकसारे॥ श्रुताध्ययनसंपन्नंपावितारमकिंचन ॥ ब्राह्मणदांतमाहूयदानार्थनददातियःमनुष्याणीहिंसक धजठरेशूलवान्भवेत् ।। वायुपुराणे ॥ कृष्णपक्षेचतुर्दश्यामष्टम्यावासितेतरे ॥ कुर्याद्वादश निकेणत्रिशुलंलक्षणान्वितम् ॥ सुवर्णमानंतु । निष्कचतुष्कः सौवर्णिकः पटूपंचाशदधि कशतद्वयपलमूल्योवानाभौनिधायसंपूर्णतिलानांताम्रनिर्मितं ॥पात्रमाठकमानस्यात्तत्रशूलं न्यसेत्पुनः॥ ततःशैवपंचाक्षरणरुद्रप्रकाशकवेदिकमंत्रणत्रिशूलायनमइतिनाममंत्रेणवात्रिशूलं संपूज्य हैमंविरूपाक्षकमलोपरिसंपूज्य अधोरेभ्योऽथ इतिमंत्रणपूजतिप्रणिपत्यततोविप्रवृत्वा यथाविभवसालंकारादिभिःसंपूज्य अयेत्यादि ममबुद्ध्यबुद्धिपूर्वककायवाङ्मन कृतक मायाजन्मार्जितान्यजन्मोपार्जितमनुष्यहिंसनदानाहूतत्राह्मणनिराकरणजन्योदरशूलजनि तपीडापनोदकामः इदस्वर्णमयत्रिशूलंविरूपाक्षप्रतिमायुतसोपस्करंगोत्रायशुर्मणेसुपूजिता यतुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु ॥ भगवन्भगनेत्रनदक्षयज्ञप्रमर्दन ॥ तवायुधप्रदानेन पापनश्यतुशंकर ॥ युगतियेनलोकानांत्वमंतकविनाशनः ॥ विदग्धयत्स्वपापेनपापापंच व्यपोथय ॥ येनदग्धंक्षणानत्रिपुरसुरदुर्जय ॥ तेनपाशुपतनाशुममशूलंविनाशय ॥ यदा ·बुद्धिकृतंपापंमनोवाकायचाक्षुपं ॥ तत्सर्वक्षयमेवाशुशूलदानप्रभावतः इति ॥ ततः सुवर्णप रिमितांदक्षिणांदत्वाद्विजभोजनसंकल्पविधायभूयसींदत्वाकर्मश्वरापर्णकुर्यात् ॥ इतित्रिशू लदानं ॥ अथदारियहरंकुवेरमूर्तिदानं ॥ वायवीये॥दरिद्रोजायतेमौदानविघ्नंकरोतियः॥ ऐश्वर्यजायतेयेनेकर्मणातकृणुष्वमे ॥ पलार्धेन तदर्धेनचतुर्थाशेनवापुनः ॥ अनसार्धमाप यादारभ्यपंचाशन्मापावधि वा वित्तशाठ्यराहित्येनपुष्पकविमानस्थांकुबेरमूर्तिपार्श योः पद्मशंखाकारयुतांकृत्वाशुभेह्नि अयेत्यादि० ममेहजन्मनिपूर्वजन्मनिवादानविघ्नजनित दारिद्यविनाशपूर्वकयथेप्सितधनप्राप्त्यर्थंकुबेरमूर्तिदानकरिष्ये इतिसंकल्प्यगोमयोपलिप्तद्धि चतुरेकद्रोणतंदुलराशौकुरप्रतिमांराजाधिराजेतिसंपूज्य ततआग्नेय्यांस्वगृह्यविधिनाग्निप्रति ठाप्य समिदाज्यचरुभिः प्रत्येकमटोत्तरशतंराजाधिराजायेतिमंत्रणहत्वातत्संख्ययावृताक्त तिलैया॑हतिभिश्चहुत्वाकुवेरमूर्तिदद्यात् ॥ अद्येत्यादि० ममेह जन्मनि जन्मांतरेवा कृतदा नविनजनिततीवदारियविनाशपूर्वकं यथेप्सितधनप्राप्त्यर्थच इमांकुवेरमूर्तिपुष्पकविमानस्थ पार्शयोः पद्मशंखाकारयुतांसोपस्करांगोत्रायशर्मणे सुपूजितायतुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु ॥ उत्तराशापतेदेवकुवरेनरवाहन ॥ पद्मशंखनिधीनांत्वंपतिःश्रीकंठवल्लभः॥ दानवि :

·प्रान्मयाप्राप्तंदारियममदुःखदं ॥ तत्सर्वतवदानेनपापमाशुविनाशय इति देयव्यतृतीयांश चतुर्थाशवासुवर्णदक्षिणांदद्यादितिविशेपः ॥ ततोत्राह्मणभोजनसंकल्प्यभूयसीदक्षिणांदया तु ॥ इतिदारियहरंकुपरमूर्तिदानम् ।। अथउमामहेश्वरमूर्तिदान। भविष्ये ॥ अद्यत्यादि० स शैलवनकाननसानसागरपृथ्वीदानसमफलावाप्तये इमामुमामहेश्वरमूर्तिसालंकृतांसोपस्करांसो पकरणांगोत्रायशर्मणेतुभ्यमहसंप्रददनममेति ॥ मंत्रस्तु ॥ शिवशत्तयात्मकंयस्माज्जगदेतच्च राचरं ॥ तवदानेनमेवश्यापृथिवीस्यात्सुनिश्चला ॥ सुवर्णदक्षिणांदयात् ॥ इति उमामहे श्वरमूर्तिदानम् ।। अथलक्ष्मीनारायणमूर्तिदान ॥ स्कदि। संकल्पादिपूर्ववत् ॥ मैवस्तु । लक्ष्मीनिवासदेवेशशंखचक्रगदाधर ॥ तवदानात्स्थिरालक्ष्मीमद्देस्यात्सदाधुवं ॥ सुवर्णद क्षिणां दद्यात् ॥ इतिलक्ष्मीनारायणमूर्तिदानम्। अथहरिहरमूर्तिदानं ।। संकल्पादिपूर्ववत् ॥ मनस्तु ॥ शिवानामशिव साक्षात्तथानारायणोपिच॥ अस्यदानाद्धरिहरीप्रसन्नीस्तांसदामम॥ इतिहरिहरमूर्तिदानम् ॥ अथसूर्यमूर्तिदानासूर्यारुणसंवादसिंकल्पादिपूर्ववत्।।मंत्रस्तु॥ ग्रहा णामधिपासूर्यपद्महस्तःप्रभाकरः ॥अस्यदानेनसविताआयुःश्रीशांतिदोस्तुमे।।सुवर्णादिदक्षि णांदद्यात् ।। इतिसूर्यमूर्तिदानम् ॥ अथगणपतिमूर्तिदानं । स्कांदे । यमानमंत्तिईशायाविश्व HOKHORT ·नाथमुमासुतं ॥ विनेशरक्षप्रचुरंतुभ्यंदास्याम्यभीष्टदम् ॥ इतिसंप्रार्थ्यसंकल्पादिकृत्वादद्या त् ॥ मंत्रस्तु ॥ गणनाथोविघ्नहरोगौरीसूनुरभीष्टदः॥ अस्यदानेनमेशांतिः प्रसन्नोस्तुविना यका इति ॥ इतिगणेशमूर्तिदानम् ॥ अथजगदंबिकामूर्तिदानं ॥ देवीपुराणे ॥ संकल्पादिपू ववत् ॥ मंत्रस्तु । आदिमायामहाशक्तिविश्वमाताजगन्मयी॥ दानेनास्याः प्रसन्नास्तुसर्वदा ममशांभवी इति ॥ इतिजगदंबिकादानम्॥अथसरस्वतीमूर्तिदानं ॥ वायवीये ॥ संकल्पादि पूर्ववत् ॥ मंवस्तु ।। वीणापुस्तकसंयुक्तावाङ्मूर्तिः समलंकृता॥ गृहाणत्वंद्विजश्रेष्ठवाक्सि दिस्तुकुलेमम इति ॥ इतिसरस्वतीमूर्तिदानम्॥ अथशालग्रामदानं ॥ हेमाद्रौपाझे॥ शालि ग्रामशिलाचक्रयोदद्यादानमुत्तमं॥भूचक्रतेनदत्तस्यात्सशैलवनकाननम् इति । अयेत्यादि. सशैलवनकाननभूचक्रदानसमफलकामइमंशालग्रामघंटाशंखादिसोपकरणंतुलसीपत्रायचितं सवस्त्रफलंताम्रादिपात्रेस्थितंयथाशक्तिसोपस्करसालंकृतंगोत्रायशर्मणेसालंकृतायतुभ्यमहंसं प्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु॥ महाकोशनिवासेनचकायेरुपशोभितः ॥ शालग्रामप्रदानेनममसं तुमनोरथाः इति ॥ सुवर्णदक्षिणासर्वचनराजतम् । एवंसंकल्पादिसर्वदेवमूर्तिशिलादानेष्वपि योजनीयं ॥ मणिः शालग्रामइतिहेमाद्रिणाव्याख्यातम् घोरप्रतिग्रहेषुचगणितमिति ॥ इति ·शालग्रामदानम् ॥ अथशिवनाभिदानं ।। लैंगे। संकल्पादिपूर्ववत् ॥ मंत्रस्तु॥ शालग्रामशि लापुण्याभुक्तिमुक्तिप्रदायिनी ॥ शिवनाभेः प्रदानेनपूर्णाः संतुमनोरथा इति ॥ तथा । महा कोशनिवासत्वंशालग्राममहेश्वर ।। प्रीयंतांतवदानेनब्रह्मविष्णुमदेश्वराः ॥ इतिशिवनाभिदा नम् ॥ अथलिंगदानं ॥ लेंगे । संकल्पादिपूर्ववत् ॥ मंत्रस्तु । सालंकारमहालिंगनिवासत्वं वृपध्वज ॥ प्रीयतांतवदानेनशिवोगौर्यायुतस्तुमे ।। इति । तथा । कैलासवासोगौरीशोभग वान्भगनेत्रभित् ॥ चराचरात्मकोलिंगरूपीदिशतुवांछितम् इति ॥ रुद्राक्षमालासहितं लिंगदद्यात् ।। कोटिगुणंपुण्यभवति । अथमारकतलिंगदान । मन्त्रस्तु । इदंमारकर्तलिंगरौ प्यपीठसमन्वितं ॥ धान्यदिशभिर्युक्तमेकादशफलान्वितं ॥ संप्रदद्याद्विधानेनपृथ्वीदाना लंलभेत इति ॥ रुद्राक्षमालायुतं । संकल्पायुक्तमेव । काश्मीरलिंगदानेतुमारकतपदस्थाने काश्मीरपदंचदेत् ।। मंत्रस्तु ।। मृत्युंजयेशगौरीशसूनुभ्यांवृषवाहन । संप्रदानेनमेशंभोमम सँतुमनोरथानाइति ॥ इतिलिंगदानम्॥अथपंटादानम् ॥ पाझे। अद्येत्यादि० ममाकल्पघंटा नादश्रवणलोकनिवासावाप्तिसिद्धयेइमाघटांविष्णुदेवत्यांगोवायशर्मणेस्वलंकृतायतुभ्यमहंस प्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु॥ चंटादेवप्रियानित्यदैत्यत्रासकरीसदा ॥ संप्रदानेनचेतस्याविजयोऽ स्तुसदाममइति ॥ सुवर्णदक्षिणांदद्यात्।।इतिघंटादानम् ॥ अथशंखदानं । पाझे। अयेत्या HEREAKXXXIKKIMERO ·इमंशंखविष्णुदेवतंगोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु । शंखः शुभ करोनित्यंसर्वमंगलदायकः॥ तस्मादस्यप्रदानेनशांतिरस्तुसदामम इति । सुवर्णदक्षिणां०॥ इतिशंखदानम्॥अथकालचकदानं ॥ मृत्युंजयकल्पे ।। महामृत्युनिवारणार्थकालचक्रदानमु तसिंकल्पस्तु अबेत्यादि० शक्तितोरौप्यकृतंचंद्राकारमनेकमुक्तामालात्मकरश्मियुक्तंकाल चक्रमहामृत्युनिवारणकामोविप्रायगंधालंकारादिभिः सम्पूजितायतुभ्यमहसंप्रददेनममेति ।। मंत्रस्तु ॥ इदमेराजतंचक्रामदुरक्रिमसमाकुलम् ॥ अपमृत्युविनाशायदत्तमायुर्विवृद्धये इति । ततः सुवर्णदक्षिणांदत्त्वा अग्निप्रतिष्ठाप्य ॐ कालचक्रायनमः स्वाहेत्यनेनमंत्रेणाष्टोत्तरशत वारंघृताक्ततिले?त्वापायसादिनाद्वादशवायणान्भोजयित्वास्वयमक्षारलवणंसकृटुंजीतेति ॥ इति कालचक्रदानम् ॥ अथापरमपमृत्युहरंयममूर्तिदानं ।। मृत्युंजयकल्पे ॥ लोहपात्रस्थि तकांस्यंतत्रपतुराजतं ॥ तस्मिन्कालेश्वरः स्वर्णैः पुरुपाकारतांगतः ॥ तद्रूपंतु ॥ ईपत्पीतोदंडहस्तोरक्तदृक्पाशहस्तकः ॥ क्रुद्धोवस्त्रालंकृतः स्याद्रोगिणामभयप्रदः ॥ अ लंकृतः स्वर्णालंकारैः विलोहाकारैर्दूतैर्वृतः । त्रिलोहंकांस्यताम्रपित्तलाख्यं । पुरुषाका रे तैर्दैडहस्तैःकृत्वायममहिपपृष्ठेअष्टम्यांचतुर्दश्यांवादद्यात् ॥ दक्षिणातुघृतपूर्णोघटः सुव वा ।। एवंकृत्वादानेननाशान्मुच्यतेनिाशोऽपमृत्युः।इत्यपमृत्युहरंयममूर्तिदानम्॥अथका ·HTTY लपुरुपदानी भविष्ये । योनिष्कशुतंपार्थदानेऽयविधिरुत्तमः॥ मध्यमस्तुतदर्धेनतदर्धनाथ । मास्मृतइति ॥ अत्यशक्तीपंचसौवर्णिकोवा । ततोऽल्पेनतुप्रतिग्रहीतादुःखशोकाबहुःस्यात् ।। चतुचितुर्दश्यांभदायांकरणेवाकुर्यात्।।कालपुरुपस्वरूपमाह ॥ रौप्यदशनसुवर्णनेवखगो द्यतकरमांसपिंडयुतवामकरंजपाकुसुमकुण्डलंरक्तवस्त्रस्रग्विणशंखमालधरछुरिकायुतकटिदे शंअतिदीर्घकृष्णाजिनयुतनिर्मायअद्यत्यादि. अपमृत्युव्याधिसर्ववाधानिवारणाव्याहते श्वर्यप्राप्तिधर्मश्रीपुत्रपौत्रादिकर्तृकराज्यपरमपदावाप्तिकामः कालपुरुपदानमहं करिष्येइति । कालपुरुषसंपूज्य विभूष्य द्विजवृत्वायथाविभववस्त्रालंकारादिभिः संपूज्य पूष्पांजलिंगृहीत्वा पठेत् । सर्पकलयसेयस्मात्कालस्त्वंतेनचोच्यसे ॥ ब्रह्मविष्णुशिवादीनांत्वमसाध्योऽसिसु व्रत । पूजितस्त्वंयथाभत्त्याप्रार्थितश्चयथासुखं ।। यद्बुध्यतेतवविभोतत्कुरुष्वनमोऽस्तुते॥ इतिसंप्राथ्य ॥ अद्येत्यादि अपमृत्युव्याधिस इत्यादिराज्यपरमपदावाप्तिकामांतसंकल्पो क्तवत्फलंसकीयं इमंकालपुरुषसालंकृतंउक्तोपस्करविष्णुदेवतंगोत्रायशर्मणेसुपूजितायतु भ्यमहसंप्रदेनममेतिदत्त्वा पंचसुवर्णादूर्वमानिष्कशतंदक्षिणांदत्त्वातविसृज्यतन्मुखनेक्षेन्न स्पृशेच्च ॥ ततः शांतापृथिवीशिवमंतरिक्षमितिजपित्वा हस्तीपादौप्रक्षाल्यआचम्यभूयसी दक्षिणादत्त्वा विप्रान्संभोज्यसुहृद्युतो जातेति ॥अनेनविधिनायस्तुदानमेतत्प्रयच्छति ॥ KAREENHERIKI KAKAKKAR ·नापमृत्युभयंतस्यनचव्याधिकृतंभयं ॥ भवत्यव्याहतैश्वर्यः सर्ववाधाविवर्जितः॥ इतिहेमा द्रौकालपुरुपदानम् ॥ अथसर्वसंपत्करदान ॥ ब्रह्मांडपुराणे ॥ सूर्योपरागादिपुण्यकालेदे वालयादिपुण्यदेशेगृहेवाकार्यम् ॥ प्रातस्तिलकुशमिश्रोदकेननात्वाकृतनित्यक्रियः आचम्य प्राणानायम्यायेत्यादि० सर्वसंपदायुरारोग्यसमस्तपापनाशपुत्रपौत्रादिकुलवृद्धिस्वर्गनिवा समोक्षेप्टसिद्धकामो मित्रादिप्रतिमादानमहंकरिष्ये ॥ गुरुंवृत्वायथाविभववस्त्रालंकारादि भिः पूजयेत् ॥ ततोविंशदस्तांचतुरस्रांभुवंगोमयेनोपलिप्य | वह्नि | वृत्रहणं | दिवा- तत्रपागायताश्चतस्रउदगायताश्चतस्रोलेखालिखित्वातेपुनवकोप्टेपु करं ५ द्रोणमिततंदुलानिक्षिप्यतेधुनवकुंभान्संस्थाप्यवस्त्रैरावेष्टयतेपुसुव र्णत्रयादू_पलावधिसुवर्णनिर्मितानवप्रतिमाः संस्थाप्यपूजयेत् । चतुर्भुज तत्रपश्चिमपंक्तौउदक्संस्थमित्रवरुणंसोमं मध्यपंक्तौब्रह्माणंचतुर्भु जविष्णुंउमापतिंचांत्यपंक्तौदिवाकरवृत्रहणंवह्निच । ततोप्टौषि सोमं | वरुणं मित्रं प्रान्संपूज्यकैकस्मै अद्येत्यादि संपदादिकामांतसंकल्पोक्तफल मुल्लिख्यइमांमित्रप्रतिमां सुपूजितांगोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहसंप्रददेनममेतिदत्त्वा त ८ विष्णु उमाप- ब्रह्माणं तिं ६ ३ ·REISEXKAKKAREENKNOME तोवरुणप्रतिमांगुरवेदत्त्वादेयद्रव्यसमंसुवर्णदक्षिणांवस्त्रयुगंचयात् । ततःसोमब्रह्मविष्णुशि वदिवाकरवृत्रहवाद्विप्रतिमाश्चत्राह्मणेभ्योदत्त्वासुवर्णदक्षिणांचतेभ्योदत्त्वाब्राह्मणांश्चभोजयि वाभूयसींचदत्त्वासुहृद्युतो जीतेति ॥ इतिसर्वसंपत्करदानम् ॥ अथकृष्णाजिनदानं ॥ मौरपुराणे । कृष्णाजिनंचमहिपीमपीचदशधेनवः । ब्रह्मलोकप्रदायीस्यात्तुलापुरुष एवच इति ॥ मात्स्ये । वैशाखीपौर्णमासीचग्रहणेशशिसूर्ययोः ॥ पौर्णमासीतुयामाघे आपाढीकार्तिकीतथा ॥ उत्तरायणंद्वादशी वा तस्यांदत्तमहाफलम् इति ॥ अथास्य दानप्रयोगः ॥ पूर्वोक्तकालेगोमयेनोपलिप्तदेशे आविकंकंवलंतदुपरिस,गसखुरंपाग्नी कृष्णाजिनमास्तीर्यसुवर्णखुररोप्यदंतं मौक्तिकपुच्छेमुवर्णनाभकृत्वातदुपयरत्निप्रमाणां स्तिलान्संस्थाप्यवाससाच्छाय सगंधरत्नानिचत्वारिपात्राणिकांस्यपृतदुग्धदधिमधुयुतानि चतस्रोमृदश्चप्रागादिदिक्षुदानदेशाद्वहिश्चपकशाखामवर्णकुंभंचसंस्थाप्यदेशकालोसंकीर्त्य ममसप्तजन्मोपात्तपापनाशाय आत्मपितृपुत्रापमृत्युपरिहारभार्याधनदेशाबवियोगफलावा प्तये सकलेटफलावाप्तिब्रह्मलोकावाप्तिकामश्चकृष्णाजिनदानमहकरिष्ये इति संकल्प्य । जीर्णपीतवाससास्वांगानिसंमृज्य । योनिकानिचपापानिमयालोभात्कृतानिच ॥ लोहपात्रम ·दानेनप्रणश्यतुममाशुवै ॥ इतिमंत्रेणसतिललोहपात्रंकृष्णाजिनस्यवामपादेनिवेशयेत् । या निकानिचपापानिकर्णोत्थानिकृतानिच ॥ कांस्यपात्रप्रदानेनतानिनश्यतुमेसदा ॥ इतिमंने णमधुमयंकांस्यपानंकृष्णाजिनस्यदक्षिणपादेनिवेश्य ॥ परापवादपेशून्यादभक्षस्यचभक्षणा त् ॥ यदुत्थितंतुमेपापंताम्रपानात्प्रणश्यतु ॥ इतिमंत्रणसतिलंताम्रपावामहस्तनिवेश्य ॥ कन्यानृतंगवांचैवपरदारप्रमर्शनं । रौप्यपाचप्रदानेनक्षिपनाशप्रयातुमे ॥ इतिमंत्रेणमधुमयं रोप्यपात्रंदक्षिणहस्तेनिवेश्य ॥ मयाजन्मसहस्रेषुकृतंपापंप्रबुद्धिना ॥ सुवर्णपानदानात्तनाश याशुजनार्दन ॥ इतिमंत्रणसाक्षतहमपामध्येतबाहेममुक्ताविद्रुमदाडिममातुलिंगानिनिधाय प्रशस्तपात्रेकर्णयोः संस्थाप्य द्विजवृत्वायथाविभववस्त्रालंकारादिभिः संपूज्यपुनर्देश : कालोसंकीर्त्याऽमुकगोत्रोमुकशर्माऽहममसमस्तजन्मोपात्तादिब्रह्मलोकावाप्तयेइत्यन्तमुक्ता पभध्वजप्रीतये इंदकृष्णाजिनंयथाशक्तिसोपस्करं गोत्रायशर्मणेसुपूजितायतृप्ताय तुभ्यमहं संप्रदेनममेति ॥ एतदक्षिणापरिमाणंतुगारुडे ॥ सुवर्णनिष्कशतंतदर्धेतदर्धवा ॥ ततोन्यून त्वेनाधिकफलं ॥ अस्पृश्यः सद्विजोराजश्चितिरूपसमोहिसः ॥ दानेचश्राद्धकृत्येचदूरतःपरि वर्जयेत् ।। इतिगाण्डेउक्तं ॥ स्वगृहान्प्रेष्यतविर्भमंगलबानमाचरेत् इति ॥ तद्वस्त्रंकुंभसहितं ·KARXNXKXYEKARNYA KAKKAKKKARXXX नीत्वाक्षेप्यं चतुष्पथे इति ।। ततोभूयसीदक्षिणांदत्त्वाशिमोग्रहीयात् ॥ दानेनानेनसकलारिष्ट पापनाशोभूमिदानफलंचेतिहेमाद्रिः ॥ होमादिविशेपस्तुग्रंथांतरादवगंतव्यः ॥ इतिकृष्णा जिनदानम् ॥ अथशय्यादानं ॥ महाभारते । यजमानः पुण्यकालेअष्टदलेतिलप्रस्थंनि क्षिप्यतस्मिन्शय्यामास्तीर्यतस्याः समंतादीशानादिकोणचतुष्टयेशिरोभागेचपंचकुम्भान्क मात् घृतकुंकुमगोधूमजलपूर्णकुंभमुच्छीघृतपूर्णकलशंसप्तधान्यानिचसंस्थाप्य अद्येत्या दि. ममसमस्तपापक्षयपूर्वकाप्सरोगणसेवायुतविमानकरणकेन्द्रपुरगमनोत्तरपटिसहस्रवा धिकरणककीडनस्त्रीसंगसमावृतसर्वलोकमहिमत्वतदुत्तरपष्टियोजनमंडलराज्यभोगानंतरशि वसायुज्यावाप्तये शय्यादानमहंकरिष्ये इतिसंकल्प्य द्विजंसपत्नीकंवृत्वायथाविभवंवस्त्रा लंकारादिभिः संपूज्य शय्यायालक्ष्मीनारायणप्रतिमास्वर्णमयींसंस्थाप्यसंपूज्यसपत्नीकवि प्रणसहशय्यांप्रदक्षिणीकृत्यनमः प्रमाण्यदेव्यैइतिचतुर्दिक्षुक्रमेणप्रणम्यतिथ्यादिसकीयै मम सर्वपापक्षयेत्यादिशिवसायुज्यावाप्तयेइत्यत्तमुक्त्वा इमोशय्यांईशानादिकोणचतुष्टयस्थापन क्रमेणघृतकुंकुमगोधूमजलघृतपूर्णकुंभसमेतहिंसतूलींप्रच्छन्नांशुध्रगंडोपधानिकांप्रच्छादनप टास्तृतांसप्तधान्ययुतांताबूलायतनादशैलालवंगकर्पूरयुतां सुगंधपरिमलभोग्यवस्तुचंदना 本米米米米米米 ·गरुदीपिकोपानच्छत्रचामरोसनयुतांभोजनभाजनजलपात्रपंचवर्णवितानांकेशप्रसाधन्यंजन शलाकापुष्पमालादियुतालक्ष्मीनारायणप्रतिमासहितायुक्तोपस्करामगिरोदेवतांगोत्रायशर्म सुपूजितायसालंकृतायसपत्नीकायतुभ्यमहंसपददेनममइति शय्योपवेशितविप्रहस्तेसा क्षतकुशोदकंक्षिपेत् ॥ मंत्रस्तु ॥ यथानकृष्णशयनशून्यसागरजातया ॥ तथाशय्याम माप्पस्त्वशुन्याजन्मनिजन्मनि इति । ततः सुवर्णमेवदक्षिणांदद्यात् । ततोभूयसीदत्त्वा ब्राह्मणांश्चभोजयेदिति ॥ इतिशय्यादानम् ॥ अथशयनदानं ॥ भविष्ये । अद्येत्यादि इदं शयनंसुखस्पशैश्रीविष्णुप्रीतिकामोगोत्रायशर्मणेतुभ्यमहसंप्रदनममेति मंत्रस्तु ॥ शयनं सुखदकांत केशवस्यप्रियंसदा ॥ दानेनानेनसौभाग्यंसर्वदास्तुगृहेमम इति ॥ ततः सुवर्णद क्षिणांदद्यात् ॥ इतिशयनदानं ॥ अथकशिपुदान ॥ भविष्ये । अयेत्यादिव्यावज्जीवंशीतवा तोष्णनिवारणकामइदंकशिपुदानंगोत्रायशर्मणेतुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु ॥ मृदुर वीजकार्पासपूरितंसुखदंतृणां ।। तस्मादस्यप्रदानेनसुखस्यात्सर्वदामम इति ॥ इतिकशिपुदा नम् ॥ अथवस्त्रदानानि ॥ नदिपुराणे । वस्त्रंयथाथिनेदयाच्छुभवापियदृच्छया ॥ सभवेद्धन वाच्छ्रीमान्वृहस्पतिपुरेवसेत् ॥ इति ॥ विष्णुधर्मोत्तरे ॥ वासोहिसर्वदेवत्यंसर्वप्रायोज्यमु ·च्यते ॥ वस्त्रदानात्सुवेष स्याद्रूपद्रविणसंयुतः ॥ युक्तोलावण्यसौभाग्यविरोगीचतथाद्विजः ॥ दत्त्वाकापासिकंवत्रं स्वर्गलोकेमहीयते ॥ दत्त्वोर्णजंचतत्रापिफलंदशगुणं भवेत् इति ॥ अ येत्या. इदंश्वेतवस्त्रंसूक्ष्मंशिवप्रियंदेहालंकरणंबृहस्पतिदैवतंगोत्रायशर्मणेतुभ्यमहंसंप्रददे नममेति ॥ मंत्रस्तु ॥ सितंसूक्ष्मंसुखस्पर्शमीशानादेःप्रियंसदा ॥ देहालंकरणंयस्मादतः शांतिप्रयच्छमे इति ॥ इतिश्वेतवस्त्रदानं ॥ अथपीतस्य ॥ संकल्पादिसमस्तपापक्षयका म० ॥ मंत्रस्तु ॥ पीतवासः सुमंगल्यंदेवानांप्रीतिवर्धनं ॥ दानेनानेनमेपापंहरत्वाशुजनार्द नः ।। इतिपीतवस्रदानम् ।। अथरक्तवस्त्रदान । भविष्ये ।। संकल्पादि० आदित्यप्रीतिकामः ॥ मंत्रस्तु ॥ रक्तवस्त्रं सदारम्यमादित्यस्यप्रियसदा ॥ श्रीकररूपदनित्यमतः शांतिप्रय च्छमे ॥ इतिरक्तवस्त्रदानम् ॥ अथनीलवस्त्रदानं । भविष्ये ॥ संकल्पादि० बलायुः श्रीवृद्धि कामः ॥ मंचस्तु ।। मनोहरनीलवस्त्रंबलरामप्रियंसदा ॥ आयुर्विवर्धनं श्रीदमत शांतिप्रयच्छ| मे ॥ इतिनीलवस्त्रदानं ॥ अथचित्रवस्त्रदानं भविष्ये ॥ संकल्पादि० षण्मुखप्रीतिकामः०॥ मंत्रस्तु ॥ षण्मुखस्यप्रियरम्यचित्रवस्त्रंमनोरमं ॥ तस्मादस्यप्रदानेनशांतिरस्तुसदामम इति ॥ इतिचित्रवस्त्रदानम् ॥ अथकृष्णवरदानं ॥ भविष्ये ॥संकल्पादि० सर्वारिष्टभयपी ·डापमृत्युपरिहारायमृत्योः प्रीतिकामश्च इंदकृष्णवस्त्रंगोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहसंप्रद दे ॥ मंत्रस्तु ॥ कृष्णवासः प्रियंमृत्योः सर्वारिष्टविनाशनं ॥ भयपीडामृतिहरमतः शांतिप्र : यच्छमे ॥ इतिकृष्णवस्त्रदानम् ॥ अथपट्टकूलदानं ॥ भविष्ये ॥ संकल्पादि० कीर्तिकांतिस : देवप्रीतिकामश्च० ॥ मंत्रस्तु ॥ पट्टकूलंसदारम्यपवित्रकामदनृणां ॥ विष्ण्वादीनांप्रीतिक रमतः शांतिप्रयच्छमे ॥ इतिपट्टकूलदानम् ॥ अथमृतकपटदान । भविष्ये ॥ संकल्पादि. पितृतृप्तिकामः ॥ मंत्रस्तु ॥ कीटजंटसरंपुण्यंमृतकपटसंज्ञकम् ॥ पितॄणांनीतिदयस्मादतः : शांतिप्रयच्छमे।।इति मृतकपटदानम् ॥अथऊर्णावस्त्रदान।। भविष्ये ।संकल्पादि० सर्वदेवप्री तिकाम: मंत्रस्तु ॥ ऊर्णावस्त्रंचारुचित्रंदेवानांप्रीतिवर्धनं ॥ सुखस्पर्शकरंयस्मादतः शांति प्रयच्छमे ॥ इत्यूर्णावस्त्रदानम्॥ अथकंवलदानं । स्कांदे । कंबलः पट्टगर्भश्चेन्महाशीतविना शकः॥ सएवविपरीतश्चेन्महावृष्टिविनाशकः॥संकल्पादि श्रीविष्णुप्रीतिकामः ॥ मंत्रस्तु शीतवाहरः पुण्योदृष्टीबलविवर्धनः॥ कंबलस्य प्रदानेनशांतिरस्तुसदाममेति ॥ इतिकंब लदानम् ।। अथचित्रकवलदान ।। भविष्ये ॥ संकल्पादि० श्रीलक्ष्मीनारायणप्रीतिकाम:०॥ मंत्रस्तु ॥ ऊर्णापश्चाविकादिःसनदेवप्रियःशुचिः ॥ चित्रकंबलदानेनममसंतुमनोरथाः॥

·इतिचित्रकंबलदानं ॥ अथताम्रपात्रदान ॥ वराहपुराणे । अथातःसंप्रवक्ष्यामिपावदानमनुत्त मं ॥ कृत्वाताम्रमयंपात्रंयथाविभवविस्तरं ॥ तत्पात्रेहैमीलक्ष्मीनारयणप्रतिमांउमामहेश्वरण तिमांचसंपूज्यद्विजमपिपूजयित्वा परापवादपैशून्यमभक्ष्यभक्षणादिशरीरोत्थसकलपापना शकामइदंताम्रपात्र उमामहेश्वरलक्ष्मीनारायणप्रतिमासहितंचगोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्य महंसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु परापवादपैशुन्याभक्ष्यस्यचभक्षणात् ॥ पापंगानोत्थितंता| अपात्रदानात्प्रणश्यतु इति ॥ एवंसंकल्पवाक्यंप्रतिमादिसर्वपात्रदानेषुबोध्यं ॥ इतिताम्रपान दानं ॥ अथप्रसंगाचाम्रदानमपिभविष्ये । संकल्पादि० आरोग्यवलवृद्धिसूर्यप्रीतिकामः० मंचस्तु ॥ सूर्यप्रीतिकरंतानमारोग्यवलवर्धन ॥ तस्मादस्यपदानेनशांतिरस्तुसदामम इति।। इतिताम्रदान ॥ अथकांस्यपात्रदान ॥ वाराहे । संकल्पादि० कामकृतपापनाशकामः० मंत्र स्तु।। यानिपापान्यनेकानिकामाकामकृतानिच ॥ कांस्यपात्रप्रदानेनतानिनश्यतुमेसदा इति इतिकांस्यपात्रदानं ।। अथप्रसंगात्कांस्यदानमपिभविष्ये । संकल्पादि ब्रह्मविष्णुशिवप्रीति काम: मंत्रस्तु ॥ कांस्येब्रह्माशिवौसाक्षात्कास्यमेतद्विभावसुः ॥ कांस्यविष्णुमयंयस्मादत श्शांतिप्रयच्छमे ॥ इतिकांस्यदानं ॥ अथलोहपात्रदानं ॥ भविष्ये । संकल्पादि० लोभा SHREEKRIREEKREE ·ज्ज्ञानाज्ञानकृतपापक्षयकामः ॥ मंत्रस्तु ॥ ज्ञानाज्ञानकृतंपापमयालोभात्कृतंचिराव ॥ लोहपात्रप्रदानेनममशीघंव्यपोहतु ॥ इतिलोहपात्रदान । अथरौप्यपात्रदान । विष्णुधर्म । संकल्पादित कन्यादूपणपरदाराभिमर्शनादिपापक्षयकामः ॥ मंत्रस्तु ॥ कन्यादृषणतः पापंपरदाराभिमर्शनात् ॥ रौप्यपात्रप्रदानेनतानिनश्यतुमेसदा इति ।। इतिरौप्यपात्रदान ।। अयसुवर्णपानदानं ॥ वाराहे । संकल्पादि० जन्मांतरसहस्रोत्थदुष्कृतनाशकामः ॥ मंत्र स्तु ॥ जन्मांतरसहस्रपुयत्कृतंदुष्कृतमया ॥ तत्सर्वनाशमायातुस्वर्णपात्रप्रदानतः ॥इ ति ॥ इतिसुवर्णपात्रदानं ॥ अथस्थालीदानं ॥ भविष्ये । कृत्वाताम्रमयींस्थालीपलानांपंच भिः शतैः॥ अशक्तस्तुतदर्धनतर्धानवापुनः॥ अत्यशक्तीमृन्मयींपायसेनपूर्णवृितशर्करा : शाकजलपात्रयुतांचसवस्त्रांमंडलेसंस्थाप्यगंधमाल्यादिनालंकृत्य ॥ आदित्येऽहनिसंक्रांतीच तुर्दश्यष्टमीपुच ॥ एकादश्यांतृतीयायांविप्रायप्रतिपादयेत् ॥ अयेत्यादि० यावजीवंसकुटुंब स्पयथेष्टमन्नमक्षय्यभोज्यादिलाभकामः इमास्थाली पायमपूर्णी घृतशर्कराशाकजलपात्रव स्रावृतांमंडलस्थांसालंकृतांगोत्रायशर्मणेतुभ्यमहंसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रस्तु । इमापायसपूर्णी यःस्थालींवृतजलादिभिः॥ दद्यात्संपत्तिपास्यादतः पाहिमहेश्वर इति सकलतिथीनाम 米米米米米 .

·मादीनामप्ययमेवमंत्रः ।। सुवर्णदक्षिणादद्यात् ॥ हातस्थालादानं ॥ अथवदपुस्तकापा। नि ॥ वायवीये ।। अष्टादशपुराणानिसहिरण्यानिपर्वणि॥लिखित्वा यः प्रयच्छेत्तुसविद्यापार गोभवेत् ॥ रामायणभारतंचदत्वास्वर्गेमहीयते ॥ धर्मशास्त्रंनरोदत्वास्वर्गलोकमहीयते इति भविष्ये ॥ धेनुदानसहस्रेणसम्यग्दत्तेनयत्फलं ॥ तत्फलंसमवाप्नोतिपुस्तकेकप्रदानतइति ॥ अथप्रसंगाचतुर्दशविद्याउक्तामदनरनेनंदिपुराणे॥ विद्याश्चतुर्दशप्रोक्ताक्रमेणचयथास्थिताः पडंगाश्चतुरोवेदाधर्मशास्त्रपुरातनं ॥ मीमांसातर्कशास्त्रंचएताविद्याश्चतुर्दश ॥ आसामवांतरो त्पन्नाः पराविद्याः सहस्रशः इति । पुरातनंपुराणं ॥ तंत्रेवकालमाह ॥ चंद्रसूर्योपरागेवासंक्रां त्ययनवासरे ॥ शुभेनिशुभनक्षत्कृत्वामंडलमुत्तमं ॥ चतुरस्रवितानंचबवापुष्पोपशोभित। तबन्यस्यासनंदिव्यंदिव्यगंधाधिवासितं ॥ तत्रसंस्थापयेवनागदंतमयंशुभं ॥ संस्थाप्यपु स्तकंतत्रनगमभारतादिकं । नेगमवेदपुस्तकं । पुण्यपवित्रसंपूज्यवस्त्रालंकारभूपणैः ॥ पूज येचदिशापालांल्लोकपालान्यथाक्रम ॥ कन्याः स्त्रियश्चसंपूज्यामातरः कल्पयेचताः ॥ शा| स्वतद्भापविदुपिदयात्पुस्तकमुत्तमम् इति ।। अथास्यदानप्रयोगः ॥ यजमानः कृतनित्यकि यः शुचिः पुण्यकालेदेशकालौसंकीर्त्यगोसहस्रदानसमफलावाप्तिस्वर्गलोकमाहिमत्त्वचतुर्दश ************ ·विद्यावेदांगपारगत्वसिद्धिद्वाराश्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थअमुकपुस्तकदानमहंकरिष्येइतिसंकल्प्य पूर्वोक्तमंडपादियथाशक्त्याकल्पयित्वा नागमययंत्रेवस्त्रद्वयवद्धऊर्णापट्टसूत्रवेटितंपुस्तकंसं ' स्थाप्यहेमीसरस्वतीप्रतिमारौप्यमयसिंहं विष्णुंचतत्रावाह्यपरितोलोकपालांश्चावायतत्रसुवा सिनीः कुमारीश्चावाह्य यागुंगूर्यासिनीवालीयाराकायासरस्वती ॥ इंद्राणीमहऊतयेवरुणा नीस्वस्तये इतिमंत्रण । यद्वा । देवीवाचमजनयंतदेवास्तांविश्वरूपाः पशवोवदंति ॥ सानो । मंद्रेपमूर्जदुहानाधेनुर्वागस्मानुपसुष्टुतैतु इतिमंत्रेणाऽऽवाहितदेवताः पोडशोपचारैरभ्यर्च्यद्वि • जंवृत्वायथाविभववस्त्रालंकारादिभिः पूजयेत् ॥ अद्येत्यादि० संकल्पोक्तफलंसंकीर्त्यइदपु स्तकंप्रतिमायुतंससिहंऊर्णापट्टवद्धंदृढसूत्रवेष्टितनागमययंत्रेस्थितंयथाशक्तिसोपस्करंसरस्व तीदेवतं गोत्रायशर्मणेसुपूजिताय तुभ्यमहसंप्रदेनममेति ॥ मंत्रौतु ॥ सर्वविद्याश्रया यज्ञाः करणलिखिताक्षरं ॥ पुस्तकस्यप्रदानेनप्रीणातुममभारती ॥ सरस्वतिजगन्मा तः शन्दब्रह्माधिदेवते ॥ अस्याः प्रदानाद्वागीशाप्रसन्नाजन्मजन्मनि ॥ ततः सुवर्णदक्षि गांदद्यात् ॥ इतिपुस्तकदानं ॥ अथरत्नदानं ॥ भविष्ये । माणिक्यपद्मरागंचवैदूर्यपद्म मेवच ॥ मारकतंचगोमेदंपुष्परागंचमौक्तिकं ॥ हरितंचनवैतानिरत्नान्युक्तानिमूरिभिः इति॥

·रत्नदानादरिलक्ष्मीस्वपदंचप्रयच्छति इति। अयेत्यादि लक्ष्मीनारायणपदावाप्तिकामः ।। मंत्रस्तु ॥ यस्मादत्नपुसवेषुसर्वेदेवाव्यवस्थिताः ।। वस्मादत्नप्रदानेनवांछितफलमश्नुते ॥ इतिनवरत्नदानानि ॥ मौक्तिकमंत्रस्तु । मौक्तिकंभूषणविष्णोः श्रियोगीयो शिवस्यच ॥ दानेनास्यसुखंचास्तुऐहिकामुष्मिकममोते ॥ अथप्रवालदानमंत्रस्तु ॥ प्रवालंपुटिदंश्रीदंका तिर्दशुभदंतथा ॥ दानेनास्यमहत्सौख्यंशांतिरस्तुसदामम इति ॥ अथकर्णभूपणदानमंत्र स्तु । भूपर्णकर्णयोः स्त्रीणां स्वर्णरत्नादिसंयुतं । ताटकस्य प्रदाननसौभाग्यवर्षतामम इति अथमांगल्यमणिदानमंत्रस्तु ॥ मांगल्यमणयोलक्ष्म्यागीर्याः प्रीतिकराः सदा ॥ तस्मादेपां प्रदानेनशांतिरस्तुसदाममेति ॥ हरिद्रादानमंत्रस्तु ॥ गोर्या प्रीतिकरानित्यंहरिदासर्वकाम दा॥ तस्मादस्याःप्रदानेनसौभाग्यंजन्मजन्मनि इति ॥ कुंकुमदानमंत्रस्तु ॥ कुंकुमंशोभ नरम्य॑सर्वदामंगलप्रदं ।। दानेनास्यमहत्सौख्यसौभाग्यस्यात्सदामम इति सिंदूरदानमंत्रस्तु सिंदूरंशोभनरंम्यंगणेशस्यप्रियंपरं ॥ दानेनास्यपरालक्ष्मीः स्थिरामेचास्तुसंतति रिति ॥ कस्तूरीदानमंवस्तु ॥ कस्तूरीभोगदाभव्यादेवमर्त्यजनप्रिया ॥ दानेनास्याः सुखंभोगः शां तिरस्तुसदामम ॥ इति ॥ कपूरदानमंत्रस्तु ॥ कर्पूरशीतलंचारुदेवर्षिगुरुसेवितं ॥ तस्माद KIREMEHEKHAKKEKIISH ·स्यप्रदानेनलक्ष्मीस्तिष्ठतुमट्टहे ॥ तथा ॥ कर्पूररुचिरंविप्रगृहाणेमंसुपूजितं ॥ पुण्यगंधस्थि तासामेकमलाप्रीयतामिति ॥ नानासुगंधद्रव्यदानमंत्रस्तु ॥ गंधोमनोहरोदिव्यः शांतिदासु । खदस्तथा ॥ तस्मादस्यप्रदानेनसुगंधास्यात्सदाममइति ॥ इतिभविष्यपुराणोक्तनानाद्रव्य दानमंत्राः । अथदेवेगलंतिकादानं ।। भविष्यपुराणे । वसंतसमयंज्ञात्वागत्वादेवालयंशुभं ।।। शिवस्य विष्णोरकस्यइष्टदेवस्यवापुनः ॥ सवंतंकारयेत्कुंभंसच्छिद्रदेवमस्तके ॥ दिवाराची स्वेदेवंजलंमासचतुष्टयं । स्रवत्तद्विंदुसंख्याकान्स्वर्गलोकेमहीयते ॥ अत्रप्रयोगस्तु ॥ वसंते । शुभदिनेस्थिरलग्नादौकृतनित्यक्रियः आचम्यप्राणानायम्य अद्यत्यादि. देवशिरसिस्रवज्ज । लविंदुसमसंख्याकान्दशिवपुरादिनिवासकामोमासचतुष्टयंदिवाराचौ च देवेगलतिकादानंक रिष्ये इतिसंकल्प्य ॥ प्रासादसम्यक्प्रक्षाल्यदेवपंचामृताद्युपचारैरभ्यर्च्यदेवेगलंतिकांचनीया त् ॥ मंत्रस्तु । स्कांदे ॥ ॐ नमः शंकरः शंभुर्भवोधाताशिवोहरः ॥ प्रीयतामेमहारुद्रोजल . सेकप्रदानतः इति । एवंमासचतुष्टयंदेवेगलंतिकादानंकृत्वाअंतेप्पेवपंचामृतादिपूजांकृत्वाय । 'थाशक्तित्राह्मणानभोजयित्वात्तेभ्योदक्षिणांदद्यादिति ॥ त्रयाणामपिजीवानामुदकंजीवनस्मृ ' तं ॥ पवित्रममृतंयस्मात्तदेयंपुण्यमिच्छता इति ॥ इतिस्कांदोक्तं देवेगलंतिकादान॥अथप 1 ·पादानम् ॥ भविष्ये ॥ अतीतेफाल्गुनेमासिप्राप्तचेत्रमहोत्सबे ॥ पुण्यतिषिप्रकथितेमंडपं कारयेत्ततः ॥ इति ॥ पुरमध्येचतुष्पथेजलरहितमार्गेवृक्षमूलेप्रपामंडपंकारयित्वातन्मध्ये सुगंधकान्जलकुभान्संस्थाप्यप्रपापालकंबटुपुत्रसंस्थाप्यप्रार्थयेत् ॥ प्रपेयंसर्वसामान्याभूते भ्यःप्रतिपादिता ॥ अस्या प्रदानात्सकलाममसंतुमनोरथाः इति ॥ ततोऽनिवारितदेयतोयं मासचतुष्टयं ॥ त्रिपझवामहाराजजीवानांजीवनपरं ॥ प्रत्यहंकारयेत्तस्यांभोजयच्छक्तितोद्धि जान् ॥ अनेनविधिनायस्तुग्रीष्मेतापप्रणाशनं ।। पानीयमुत्तमंदद्यात्तस्यपुण्यफलशृणु।क पिलाशतदानस्यसम्यग्दत्तस्ययत्फलं ॥ तत्फलंसमवानोतिसर्वदेवैःसुपूजितः इति ॥ इति प्रपादानं ॥ अथहेमंतिकेऽनिदानं । भविष्ये । अग्निहैमंतशिशिरऋतौतीर्थेसुरालये ॥ मठे देवालयेचैवअग्निप्रज्वालयेत्तुयः॥ परिवर्पसहस्राणिस्वर्गलोकमहीयतेइति ॥ तथाप्रज्वालये दहिसेवनार्थद्विजन्मनां ॥ दातव्योदीपकोऽखंडोदेवमुद्दिश्यमाधवम् ॥ इतिमाधवोक्तश्च ॥ इतिहेमतशिशिरकतावनिदानं ॥ अथदीपदानं । संवर्तः । देवागारेद्विजागारदीपंदत्वाच तृष्पथे। मेधावीज्ञानसंपन्नश्चक्षुष्मांश्चसदाभवेत् इति ॥ तथोत्तरायणेदोपदानमतिप्रशस्त। मंत्रस्तुदीपदानप्रदोनित्यंदेवतानांप्रियःसदा॥दानेनास्यभवेत्सौख्यंशांतिमवांछितफलं ॥

·*********** सज्योतिस्तैलपात्रेचदीपंवाइसमुन्नतं । सुखंस्यादस्यदानेनशांतिरस्तुसदामम इति ॥ इतिदी पदानं ॥अथपांथपरिचर्या भविष्ये । पार्थपरिचरेद्यस्तुशयनासनभोजनैः ॥ सस्वल्पेनप्रयासे नजयतिक्रतुयाजिनम् इति ॥ तथा । अप्रणोद्योऽतिथिः सायमपिवाभूतृणोदकैः । इतियाज्ञ वल्ल्यः प्रचेताअपि । यः प्रातर्वैश्वदेवांतेसायंवागृहमागतः ॥ देववत्पूजनीयोऽसौसूर्योढः सोतिथिःस्मृतः॥ इति । तथा। दिवातिथौतुविमुखेगतेयत्पातकंनृणां ।। तदेवाष्टगुणपुंसांसू योटोविमुखेगते ॥ तस्मात्स्वशत्याराजेंद्रसूर्योढ मतिथिनरः॥ पूजयेत्पूजितेतस्मिन्पूजिताः सर्वदेवताः॥ इति ॥ इतिपांथपरिचर्या ॥ अथगोपरिचर्या ॥ विष्णुः । गवांकडूयनचैवसर्वकल्म पनाशनं ॥ गवांग्रासप्रदानेनस्वर्गलोकेमहीयते इति ॥ ग्रासप्रदानमंत्रस्त्वपराक।।सुरभित्वंजग न्मातनित्यविष्णुपदेस्थिता ॥ सर्वदेवमयेग्रासमयादत्तमिमंग्रस।प्रार्थनामंत्रस्तु। ततः। सर्वदे वमयदेविसर्वदेवैरलंकृते ।। मातर्ममाभिलपितंसफलंकुरुनंदिनि ॥ इतिप्रार्थयेत् ॥ इतिगोपरि चर्या ॥अथधर्मघटदानं ॥ विष्णुः । शीतलेनसुगंधेनवारिणापूरितंघटं ॥ शुक्लचंदनलिप्तांग पुप्पदामोपशोभितं ॥ दध्योदनभृतंकुर्याच्छरावंतस्यचोपरि ॥ उपानच्छत्रसंयुक्तधर्माख्यं कल्पयरटम् ।। पुष्पाक्षतान्गृहीत्वातुइममंत्रमुदीरयेत् ॥ नमोस्तुविष्णुरूपायनमः सागरसे ·XXXEXEKATA भव । अपांपूर्णोद्धास्मास्त्वदुःखसंसारसागरात् इति ॥ प्रार्थनामंत्रस्तु । उदकुंभोमपाद तोग्रीष्मकालेदिनेदिने ॥ शीतोदकप्रदानेनप्रीयतामधुसूदनः इति ॥ भविष्ये । प्रत्यहंधर्म घटकोवस्त्रसंवेष्टितोनवः ॥ ब्राह्मणस्यगृहेदेयः शीतामलजलः शुचिः ॥ वसंतग्रीष्मयोम | ध्येपानीयं यः प्रयच्छति ॥ पलेपलेसुवर्णस्यफलमानोतिमानवः॥ मार्गशीर्षात्समारभ्यउदकुं भंतुयः क्षिपेत् ॥ दिनेदिनेसहस्रस्यगवांदानफलंलभेत् इति ॥ उद्यापनंतुमासिमासिकार्य ॥ भविष्ये । मंडकावेष्टिकाभिश्चपक्वान्नैः सर्वकामिकैः ॥ उद्दिश्यशंकरविष्णुंब्रह्माणमथवापित न ॥ ततः सतिलंपोक्ष्यानेनमंत्रेणदद्यात् । एपधर्मघटोदत्तोब्रह्मविष्णुशिवात्मकः ॥ अस्यप दानात्सकलाममसंतुमनोरथाः इति । अनेनविधिनायस्तुधर्मकुंभप्रयच्छति ॥ वसंतग्रीष्म समयेगोप्रदानफलंलभेत् इति ॥ इतिधर्मघटदानं ॥ कलशदानमंत्रस्तु ॥ कलशः शुभदोभव्योजलेनपरिपूरितः॥ दानेनास्यमहत्सौख्यंशातिरस्तुसदामम इति ॥ जलपात्रदा नमंत्रोऽपि ॥ वारिणापूरितंपात्रंतापत्रयहरंशुभं । देवपिपितृवृत्यर्थगृहाणंसुरसत्तम ॥ इति॥ अथयज्ञोपवीतदान ।। बौधायनः । यज्ञोपवीतदानेनजायतेब्रह्मवर्चसी ॥ तस्मात्तानिप्रदेया (निब्राह्मणेभ्योविपश्चिता इति ॥ इत्युपवीतदानं ।। हेमाद्रौ । माघेतिलदानात्पापनाशः ॥ या KXXXXXKAT ·KKAKKKRE म्यलोकजयकामश्चफाल्गुनेप्रियंगुदानालक्ष्मीवानभवति ॥ चैत्रेचित्रवस्त्रदानात्सौभाग्यवा न् । वैशाखेअपूपदानात्स्वर्गलोकावाप्तिः ॥ ज्येष्ठेछन्नदानात्सर्वान्कामानवाप्नोति ॥ आपाढेचं दनकर्पूरदानात्फलातिशयः । श्रावणेवस्त्रदानान्महाफलं । भाद्रेफाणितदानात्फलातिशयः । फाणितंलोकेकाकवीतिप्रसिद्धा । आश्विनेघृतदानेनरूपवान् । कार्तिकेदीपान्नदानाच्चानफ लम् । मार्गशीलवणदानाद्रूपवान् । पौपेस्वर्णदानात्तुष्टिमान् । सर्वमासशुक्लपक्षेषुपु प्पदानान्महालक्ष्मीमवाप्नुयात् ॥ कृष्णपक्षेषुफलदानात्फलातिशयः ॥ इतिमासपक्षदा नानि ॥ अथाधिमासेदानम् ॥ हेमाद्रौपाने । अधिमासेतुसंप्राप्तेगुडसापर्युतानिच ।। चंद्रवद्ध तुलान्यंगवीहिपिष्टकृतानिच ॥ साज्यानिदधिमिश्राणिअधिमासेनृपोत्तम ॥त्रयस्त्रिंशदपूपानि दातव्यानिदिनदिने । व्यतीपातदिनेयद्वाद्वादश्यामथवानृप ॥ पौर्णमास्याममायांवानवम्यां वापोत्तम ॥ अष्टम्यामथपंचम्यांकुर्यातमनुत्तमम् ॥ अधिमासेतुसंप्राप्तेत्रयस्त्रिंशत्तुदेव ताः॥ उदिश्यापूपदानेनपृथ्वीदानफलं लभेत् ॥ देवतानामानितुभविष्ये ॥ विष्णुं १ जि ष्णुं २ महाविष्णुं ३ हार ४ कृष्ण ५ मधोक्षज ६ केशवं ७ माधवं ८ राम ९ मच्युतं १० पुरुषोत्तमं १३॥ गोविंदं १२ वामनं १३ श्रीशं १४ श्रीकंठं १९ विश्वसाक्षिणं १६॥ नारा ·वर्ण १७ मधुरिपु १८ मनिरुद्ध १९ त्रिविक्रम २० ॥ वासुदेवं २१ जगद्योनि २२ मन तं २३ शेषशायिनं २४॥ संकर्षणंच २५ प्रद्युम्नं२६ दैत्यारि २७ विश्वतोमुखं २८॥ जना दैनं २९ धरावासं ३० दामोदर ३१ मघार्दनं ३२ ॥ श्रीपतिं ३३ चत्रयस्त्रिंशदु दिश्यप्रतिनामभिः ॥ त्रयस्त्रिंशदपूपानिकांस्यपात्रेनिधायच ॥ सवृतंसहिरण्यंच ब्राह्मणायनि विदयेत् ॥ अद्येत्यादि. ममेहफलावाप्तिविष्ण्वादिश्रीपत्यंताः त्रयस्त्रिंशदेवताउदिश्यश्री रुपोत्तमभास्करप्रीतयेइदंवायनकंत्रयस्त्रिंशदपूपोपेतकांस्यपात्रंससुवर्णघृततांबूलदक्षिणादि सोपस्करं श्रीविष्णुरूपायब्राह्मणायगोवायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहसंप्रददेनममेतिदयात् ॥ दानमंत्रस्तु ॥ विष्णुरूपीसहस्रांशुः सर्वपापप्रणाशनः ॥ अपूपानप्रदानेनममपापव्यपोहतु॥ नारायणजगदीनभास्करप्रतिरूपक ॥ दानेनानेनपुत्रांश्वसंपदंचाभिवर्धय ॥ यस्यहस्तेगदा चक्रेगरुडोयस्यवाहनं । शंख करतलेयस्यसमेविष्णुः प्रसीदतु ॥ कलाकाष्ठादिरूपेणनिमे पंघटिकादिना । योवंचयतिभूतानितस्मैकालात्मनेनमः ॥ कुरुक्षेत्रमयंदेशः सूर्यपद्विजो हरिः।। पृथ्वीसममिदंदानगृहाणपुरुषोत्तम ।। मलानांचविशुद्धयर्थपापप्रशमनायच ॥ पुत्र पोत्राभिवृद्धयर्थप्रदत्तंतवभास्कर ॥ मत्ररेतैश्चयोदद्यावयस्त्रिंशदपूपकान् ॥ प्राप्नोतिविपुलां KKREKKEREKKE ·. लक्ष्मीपुत्रपौत्रादिसंततिम् ॥ इत्युक्तंमहाभारते ॥ एतन्मलमासनतंतुदानरूपंसर्वेपांनित्यं ।। मलमासंयदाप्राप्यसंध्योपासनतर्पणं ॥श्राद्धादिनियमंजाप्यनिष्फलंतद्वतंविना इति॥भविष्ये अकरणेप्रत्यवायोक्तेश्च॥इत्यधिमासेदानरूपव्रत॥अथप्रातर्नित्यंघृतपानछायादानं भविष्ये।। कांस्यपास्थिताज्यंचआत्मरूपंनिरीक्ष्यतु ।। ससुवर्णतुयोदयात्सर्वविघ्नोपशांतये॥अद्येत्या दिममैतच्छरीरावच्छिन्नसमस्तपापक्षयसर्वग्रहपीडाशांतिशरीरोत्थार्तिनाशाय प्रसादवां छायुरारोग्यादिसर्वसौभाग्यप्राप्तयेसौख्यप्राप्तयेवाइदंस्वदेहछायावीक्षिताज्यपूरितकांस्यापाचं ससुवर्णविष्णुदैवतं गोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ मंत्रौतु ॥यालक्ष्मीर्य चमेदौस्थ्यंसर्वांगसमुपस्थित।तत्सर्वनाशयाज्यत्वंश्रियमायुश्चवर्धय ॥आज्यंतेजःसमुदिष्टमा ज्यपापहरंपरं।आज्यंसुराणामाहार सर्वमाज्येप्रतिष्ठित।आज्यपात्रप्रदाऽनेनशांतिरस्तुसदाम म ॥इतिनित्यछायादान॥अथसंक्रांतिदान।विश्वामित्रा मेपसंक्रमणेभानोपदानमहाफलं॥ वृपसंक्रमणेदानगवांप्रोक्ततथैवच ॥ वस्त्रानदानपानानिमिथुनेविहितानितु ॥ घृतधेनुप्रदा नंतुकर्कटेचविशिष्यते ॥ सिंहेचविहितपात्रंदद्याद्वैससुवर्णकं ॥ कन्याप्रवेशेवस्त्राणांसुरभी णांतथैवच ॥ तुलाप्रवेशेधान्यानांबहुवीजफलान्यपि ॥ कीटप्रवेशेवस्त्राणांवेश्मनांदानमेवच॥

·*WEIERHITERROTEECHERRIGEEK कीटोवृश्चिकः॥ धनुः प्रवेशेवस्त्राणायानानादानमुच्यते ।। झपप्रवेशेदारूणादानमोस्त थिवच ॥ झपोमकरः ॥ कुंभप्रवेशेदानंतुगवामंबुतृणस्यच ।। मीनप्रवेशेह्यम्लानमालानाम पिचोत्तमम् ॥ दानान्यथैतानिमयाद्विजेंद्रप्रोक्तानिकालेतुनरश्वदत्वा ।। प्राप्नोतिकाममनसि स्वभाटंतस्मात्मशंसंतिहिकालदानम् इति । अत्रकाल समयः ॥ इतिसंक्रांतिदानानि॥ अथनानाधान्यदानमंत्राः ॥ हेमाद्रौदानकांडे । देयं तद्योजयेत्पूर्वततोविप्रपूजयेत् ॥ त तन्मः प्रदद्यादै सर्वदानेष्वयंविधिः इति ॥ तवादोतंडुलदानमंत्रः । पावनाः सर्वयज्ञे पुप्रशस्ताहोमकर्मणि ॥ तंडुलानांप्रदानेनप्रीयतामग्निदेवता ॥ तथा ॥ ब्रीहिजास्तंडुलाः शु. दाः पितृदेवद्विज्ञप्रियाः ॥ तस्मादेपांप्रदानेनसर्वकामाश्चमेसदा ॥ ब्रीहिदानमंत्रस्तु ॥ ब्रह्म णानिर्मिताः पूर्वत्रीहयोयज्ञसाधनाः। अनेनबीहिदानेनममसंतुमनोरथाः इति ॥ यवदानमंत्र स्तु ॥ धान्यराजाश्चमांगल्येद्विजप्रीतिकरायवाः ॥ तस्मादेपांप्रदानेनममास्त्वभिमतंफलं ॥ तथा ॥ पूर्वमेवाहियज्ञार्थनिमिताबहाणायवाः ॥ अनेनयवदानेनशांतिरस्तुसदामम इति ॥ गो धूमदानमंत्रस्तु ॥ धान्यचूडामणेजबूद्रोपेगोधूमसंभवः ॥ गंधर्व सौख्यतृप्तिः स्यादतः ।

·पांप्रदानेनशांतिःस्वस्त्ययनमम इति ॥ मापदानमंत्रस्तु ॥ यस्मान्मधुवधेकाले विष्णु देहप्तमुद्भवाः ॥ पितॄणांतृप्तिदामापाअतः शांतिप्रयच्छमे ॥ चणकदानमंत्रस्तु ॥ पुरागोवर्धनोद्धारसमयेकृष्णभक्षिताः ॥ चणकाः सर्वपापना अतः शांतिप्रयच्छमे ॥ कुलित्थदानमंत्रस्तु । अग्निगर्भोद्भवाः सौम्या बलारोग्ययश प्रदाः ॥ कुलित्थानांप्र दानेनशांतिरस्तुसदामम इति ॥ तिलदानमंत्रस्तु । तिलाः पापहरानित्यविष्णुदेहसमुद्भ पाः॥ तस्मादेपांप्रदानेनपापनाशनमुच्यते इति ॥ स्वर्णतिलदानमंत्रस्तु । तिला स्वर्णम यादेवदुरितक्षयकारकाः ॥ विष्णुप्रीतिकरानित्यमतःशांतिप्रयच्छमे ॥ अथसामान्यतः सर्वधान्यमंत्रस्तु । धान्यंकरोतिदातारमिहलोकेपरच ॥ तस्मादस्यप्रदानेनममसंतुमनोर था इति ॥ ससुवर्णतिलपात्रदानमंत्रस्तु । तिलाः पुण्याः पवित्राश्चसर्वपापहराः शुभाः ॥ शुक्लाश्चैवतथाकृष्णाविष्णुगात्रसमुद्भवाः ॥ यानिकानिचपापानिब्रह्महत्यासमानिच ॥ तिल पाचप्रदानेनतानिनश्यतुमेसदेति ॥ निष्पावदानमंत्रस्तुं ॥ निष्पावानिर्मिताः पूर्वलोकानां हितकाम्यया ॥ तस्मादेपांप्रदानेनममपापंव्यपोहतु इति ॥ प्रियंगुदानमंत्रस्तु । प्रियंगा-पि यायस्मादग्नेश्वहव्यसाधनाः॥ तस्मादेपांप्रदानेनप्रीणातुपुरुपोत्तमः इति ॥श्यामाकदानमंत्र ·स्तु । झ्यामाकास्तुसदापुण्याः पवित्रायज्ञसाधनाः ॥ अतस्तेपांप्रदानेनपावकोपरदासदा इति ।। कोदवदानमंत्रस्तु । कोद्रवानिर्मितादेवैःप्राणिनाजीवनायवै ।। तस्मादेपांप्रदानेनप्री णातुपुरुषोत्तमः इति ।। लंकदानमंत्रस्तु । वातप्रवर्धकालंकारलदाः पुष्टिकारकाः ॥प्राणि प्रीतिकरानित्यमतः शांतिप्रयच्छमे ॥ यावनालदानमंत्रस्तु । यावनालाः प्रीतिकराः कांति पुष्टिवलपदाः॥ तस्मादेपप्रिदानेनसस्यपूर्णगृहमम इति ॥ अथमसूरिकादानमंत्रस्तु । सब ल्कलामसूरास्तुदुरितक्षयकारकाः॥ तस्मादेपांप्रदानेनविष्णुःप्रीतिकरोमम इति ॥ सामा न्यघान्यमंत्रस्त्ववयोध्यइतिहेमाद्रीनानाधान्यमंत्राः ॥ अथानदानमंत्राअपितत्रैव ॥ आदौपाय सदानमंत्रस्तु ॥ पायसंशर्करायुक्तंसघृतंकांस्यभाजने ॥ प्रदानान्मफलंचास्तुऐहिकामुष्मिकं चयत् इति ॥ क्षीरकमंडलुदानमंत्रस्तु ॥ सूर्यमंडलसंभूतागव्यदुग्धयुताः प्रियाः ॥ जनार्दनादिदेवानामत पाहिसनातन इति ॥ ओदनमंत्रस्तु । अन्नब्रह्ममयंसाक्षानरा पांजीवरक्षणं ।। ओदनस्यप्रदानेनममसंतुमनोरथाः इति ॥ दध्यन्नदानमंत्रस्तु । चंद्रमंड लमध्यस्वंचंद्रांचुदसमप्रभ । दध्यन्नंचास्यदानेनप्रीयतांवामनोमम इति ॥ कृसरान्नदान मंत्रस्नु । कृसरानंस्वादुवयैदेवानांप्रीतिवर्धनं ॥ धृतव्यंजनसंयुक्तंदत्वारोगैर्विमुच्यते इति ॥

·नानाभक्ष्यदानमंत्रस्तु । केशवस्यप्रियाभक्ष्याः शंभुब्रह्मादितुष्टिदाः॥ पृथग्विधापूपकाया यच्छंतुवलमौरसम् इति ॥ सर्वान्नदानमंत्रस्तु । अन्नमेवयतोलक्ष्मीरनमेवजनार्दनः ॥ अन्नंत्र झाखिलवाणमस्तुमेसर्वजन्मनि इति।।इतिहेमाद्रयुक्तानदानमंत्राः ॥ अन्येऽपिकेचनमंत्रास्तत्र त्याएव । सकुदानमंत्रस्तु । प्राजापत्यायतः प्रोक्ताः सक्तवोयज्ञकर्मणि ॥ तस्मादेषांप्रदाने नप्रीयतामेप्रजापतिः इति ॥ शर्करादानमंत्रस्तु । अमृतस्यकुलोत्पन्नाइवोऽप्यथशर्करा॥ सूर्यप्रीतिकरानित्यमतःशांतिप्रयच्छमे।।तथा। शर्करेक्षुरसोद्भूतासदास्वादुकराप्रिया ॥ दाने नास्यास्तुमीनत्यंतुष्टाःस्युद्धिजदेवता इति।गुडदानमंत्रस्तु। प्रणवःसर्वमंत्राणांनारीणांपार्वती यथा ॥ तयारसानांप्रवरः सदैवेक्षुरसोमतः ॥ ममतस्मात्परांशांतिंददस्वगुडसर्वदा इति॥ इक्षुदंडदानमंत्रस्तु । इक्षुदंडगुरुतरंरसालसर्वकामदं ॥ दानेनानेनतस्याशुप्रीयतापरमेश्वरः इति ॥ मधुदानमंत्रस्तु । यस्मात्पितॄणांश्रादेषुपीतमध्वमृतोद्भवं ॥ सदातस्यप्रदानेनमोक्षः स्यादुःखसागरात् ॥ घृतदानमंत्रः । कामधेनो समुद्भूतंदेवानामुत्तमंहविः ॥ आयुर्विवर्धनं दातुराज्यपातुसदेवमाम् इति ॥ तैलदानमंत्रः । तैलंपुष्टिकरनित्यमायुर्वृद्धययनाशनं ॥ अ मांगल्यहरंथीमदतः शांतिप्रयच्छमे इति । नवनीतदानमंत्रस्तु । कामधेनोः समुद्भूतं विष्णोः ।

·****ka प्रीतिकरंपरं॥ नवनीतप्रदानेनरलंपुष्टिंचमेऽच्युतेति ॥ तथा । क्षीरार्णवसमुद्भूतं विष्णोस्तुष्टि करंसदा । नवनीतप्रदानेनवांछितंचास्तुमेसदा इति ॥क्षीरदानमंत्रः । अलक्ष्मीहरणनित्यसो भाग्यबलवर्धनाक्षीरंमंगलमायुष्यमतःशांतिप्रयच्छमे तथा शिशूनांजीवनक्षीरपितृदेवप्रियंस दाकांतिदंपुष्टिदनित्यमतःशांतिप्रयच्छमे इति ॥दधिदानमंत्रःक्षिीरेणाम्लंसमुद्भूतंदेवपिपित तृप्तिददिधिस्यान्मेऽमृतनित्यमतःशांतिप्रयच्छमे इति ॥ तकदानमंत्रः तदधिसमुद्भूतंप्राणि नांतृप्तिदैपतिस्त्वस्यप्रदानेनशांतिरस्तुसदामम इति।पुष्पदानमंत्र मनोहराणिपुष्पाणि सदादेवप्रियाणिच ।। अतस्तेपांप्रदानेनममसंतुसुरा-प्रियाः इति ॥ फलदानमंत्री मनोहराणि रम्याणिनित्यस्वादुकराणिचाफिलानांसंप्रदानेनसंततिस्त्वमलामम ।। इति । तथा। फलानि मधुराणीमुनिदेवप्रियाणिच तस्मात्तेपांप्रदानेनसफलामेमनोरथाः इति ।। तांबूलदानमंत्रः। सोपस्करंचतांबूलंसर्वदामंगलंप्रियं ॥ प्रियचैवतुदेवानांसोगंध्यवदनेऽस्तुमे इति ॥ पादुका दानमंत्रः। कंटकोच्छिष्टपापाणवृश्चिकादिनिवारणे ॥ पादुकसंप्रदत्तेमेद्विजप्रीत्याप्रगृह्यताम् इति ॥ उपानदानमंत्रः । उपानदौप्रदत्तेमकंटकादिनिवारणे ॥ सर्वमार्गेषुसुखदेअतः शांतिप्रयच्छमे ॥ छनदानमंत्रः । इहामुत्रातपत्राणकुरुमेकेशवप्रभो ॥ छत्रत्वत्प्रीतयेद ·तंममास्तुचसदाशुभम् इति ॥ चामरदानमंत्रः । शशांककरसंकाशंहिमडिंडीरपांडुरं ॥ प्रोत्सारयाशुदुरितंचामरामरवल्लभ इति ॥ पत्रिकादानमंत्रः। पत्रिकासर्वजंतूनांशैत्यानंदक रीशुभा ॥ देवेंद्रप्रीतयेदत्ताअतःशांतिप्रयच्छमे इति ॥ व्यजनदानमंत्रः । व्यजनंवायुदेव त्यंग्रीष्मकालेसुखप्रदं ॥ अस्यपदानात्सकलाममसंतुमनोरथाः इति ॥ दर्पणदानमंत्रः॥ दर्शनेनत्वमादर्शनृणांमंगलदायकः॥ सर्वसौभाग्यसत्कीर्तिनिर्मलंज्ञानमस्तुमे ॥ अथकूष्मां डादिदानं ॥ भविष्ये । ब्रह्महत्यादिपापघ्रंकूष्मांडसुखसौख्यदम् ॥ कार्तिकरथसप्तम्यांदया त्पुण्यदिनेष्वपि इति ॥अद्येत्या ममब्रह्महननादिसमस्तपापक्षयपूर्वकबहुपुत्रपौत्रसौभाग्यादि सकलमनोरथावाप्तिकूष्मांडवीजसमसहस्रसंख्याकान्दब्रह्मलोकनिवाससिद्धये इदंकूष्मांडफलं बहुवीजाव्यंघृतलुतंतिललिप्तमुक्ताप्रवालरत्नहेमफलतांबूलवस्त्रादियुतंगोधूमराशिस्थितंवन स्पतिदेवतंसुवर्णदक्षिणायुतंगोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहसंप्रददेनममोतद्विजहस्तेफलं दद्यात् ॥ दानमंत्रस्तुतत्रैव । ब्रह्महत्यादिपापनंब्रह्मणानिर्मितंपुरा ॥ कूष्मांडबहुवी जाट्यपुत्रपौत्रादिवृद्धिदं ॥ मुक्ताप्रवालहेमादियुक्तंदत्तंतवद्विज ॥ अनंतपुण्यफलदम तः शांतिप्रयच्छमे ॥ इतिकूष्मांडदानं ॥ अथदेशविशेषणमकरसंक्रांतीसौभाग्यवतीनांदान MOREKKI* ·EMORYX** विशेषउक्तोहेमाद्रीव्यासेन ॥ सौभाग्यद्रव्यदानंचस्त्रीभिः कार्य प्रयत्नतः ॥ सभर्तृकाभिः सं क्रांतीफलादीनांमृगेरवा ॥ दानंपोडशसंख्याकमकैकस्यफलस्यच॥ हेमराजतकांस्थानांभा जनानियथामवेत् ॥ वर्धितफलदानमंत्रः ॥ सतिलंगुडसंयुक्तरसप्रीतिकरंनृणां ॥ वर्धितसंग हाणेदमतः शांतिप्रयच्छमे इति ॥ सतिलगुडपिष्टग्रासदानमंत्रः ॥ मकरेतुसंप्राप्तेनासस्ति लगुडोद्विजे ॥ दानेनपुत्रसौभाग्यंधनधान्यंसदास्तुमे । भांडदानमंत्रः॥ हिरण्यादीनिभांडा निपात्राणिमृन्मयानिच ।। गृहाणेमानिवैयस्माद्भास्करःप्रीयतांमम ।। गोधूमपिटदानमंत्रः ।। गोधूमजनितंपिटशर्करावृतसंयुतम् ॥ द्विजवर्यगृहाणत्वमतः शांतिप्रयच्छमे ॥ शूर्पस्था तंडुलदानमंत्रः ॥ तंडुलाः शालिजा शुक्काः सार्दाः शूर्पव्यवस्थिताः ॥ संप्रदानेनवैते पांशांतिरस्तुसदामम ॥ पायसपूरितकांस्यपात्रदानमंत्रः॥ सौभाग्यभाजनंकांस्यंपायसान्ने नपूरितम् ॥ दानेनानेनसौभाग्यशांतिरस्तुसदामम इति ॥ फलपुष्पसहितकदलीस्तंभदान मंत्रः। कदलीसर्वदोपनीहेमवर्णावरावृता ॥ दानेनास्याःपुत्रपौत्रसौभाग्यंचास्तुमेसदा इति ॥ सौभाग्यद्रव्ययुतशूर्पदानमंत्रः॥ सकंचुकंवत्रयुग्मैस्तथाकर्णावतंसकैः ॥ कंठसूत्रादिशूर्पस्य दानात्पातुशिवामम ॥ जानकीप्रीतयेशूर्पपंचकदानमंत्रः ॥ रामपत्निमहाभामेसौभाग्यद्र kkk ·KAREKKEE . - व्यसंस्थिते ॥ गृहाणमानिशुपाणिसोपस्कराणिजानकि ॥ सौभाग्यभाग्यमारोग्यसुतसौख्यं सदास्तुमे इति ॥ अथपोडशविप्रेभ्यःसांगपोडशपोडशफलदानानि । भविष्यपुराणे । दान पोडशसंख्याकमेकैकस्यफलस्यच ॥ एवंपोडशविप्रेभ्योदत्वेप्सितमवाप्नुयात् इति ॥ अद्ये त्यादि ममसमस्तपापक्षयपूर्वकसकलसौभाग्यस्त्रीपुत्रपौवादीप्तिताऽनंतफलावाप्तयेदी । यमानफलसमसंख्यवर्पसहस्रावच्छिन्नदेवांगनाभोगोत्तरानेकसुखावाप्तिकामश्च नानानामगो बेभ्यः पोडशसंख्याकेभ्यः सुपूजितेभ्यः ब्राह्मणेभ्यइमानिपोडशसंख्याकान्यमुकफ । लान्यकैकस्मेसगोधूमतांबूलफलदक्षिणायुतानिवनस्पतिदेवतानिदातुमहमुत्सृजेनममेति द त्वाप्रणमेदिति ॥ दानमंत्रःफिलैः पोडशसंयुक्तस्वर्णधान्यादिसंयुतं । द्विजवर्यगृहाणत्वममसं तुमनोरथाःइति॥इतिपोडशिकाफलदानी अथव्यतीपातेसुवर्णदानमाहा हेमाद्रौ ॥ शंकुकर्ण प्रलंयोप्ठलंबभूदीर्घनासिक ॥ अपनेवचतुर्वक्रविस्तीर्णशतयोजन ॥ व्यतीपातनमस्तेऽस्तुसो मसूर्यसुतप्रभो। यत्किचिदीयतेस्वर्णमेरुतुल्यंतुतद्भवेत् इति।अयेत्या ममसमस्तपापक्षय पूर्वकहेममयहिमाचलदानसमफलावात्यक्षय्यमुखश्रीसूर्यजनार्दनप्रीतयेइदंसुवर्णमग्निदेवतंस दक्षिणंगोत्रायशर्मणेसुपूजितायतुभ्यमहसंप्रददेनममेति ॥ दानमंत्रः ॥ गुंजामात्रमिदंस्वल्पं *KXSEEK ·हिमविप्रकरेऽपितं ॥ हिमाचलमितंभूत्वाप्रीयतामेजनार्दनः इति ॥ हिरण्यगर्भगर्भस्थ मितिवा । इतिव्यतीपातेसुवर्णदानमंत्रः ॥ अथाश्वत्थसेवन । भविष्यपुराणे ॥ उदकुं भप्रदानेतुअशक्तोयः पुमान्भवेत् ॥ तेनाश्वत्थतरोर्मूलंसेव्यनित्यंजितात्मना ॥ सर्वपापप्रश मनसर्वदुःखविनाशनं ॥ सर्वरोगापहंनित्यंध्रुवंसंततिवर्धनं । सेचनमंत्रः॥ सिंचामितेऽश्वत्थ मूलंममसंततिवृद्धये ॥ अश्वत्थरूपीभगवान्प्रीयतामजनार्दनः॥अनेनमंत्रवयणसिदश्वत्य मूलकं ॥ नमस्कुर्यात्ततः सम्यक्प्रार्थयेच्चपुनःपुनः इति ।। सेचनफलमपितत्रैव याकरोतितरो द्लेसेकंमासचतुष्टयं ॥ मनोरथास्तुसिध्यंतिश्रुतिरेषासनातनी ॥ मासचतुष्टयंचैत्रादौ ॥ वै शाखधर्मपि । अश्वत्थमूलमासिंचेत्तोयेनबहुनासदा ॥ कुलानामयुतंतेनतारितस्यानसंशयः इति ॥ इत्यश्वत्थसेचनं ॥ अथाथर्वणीये अश्वत्थाभिमंत्रणं । आरात्तेइत्यस्याग्निकां डांतोयोनित्वननिऋपिः । बनस्पतिर्देवता अनुष्टुपछंदः अश्वत्थाभिमंत्रणेविनियोगः । ॐ आरात्तेअग्निरस्त्वारात्परशुरस्तुते ॥ निर्वातत्वाभिवतुस्वस्तितेऽस्तुवनस्पते इति ॥ तिकारस्थानेमेकारः स्वयंवक्तव्यः ॥ पौराणमंत्रस्तु।अविस्पंदंभुजस्पंदंदुःस्वमंदुर्विचिंतितं ।। शत्रुतश्वसमुत्पन्नमश्वत्थशमयस्वमे ॥ पुराणांतरमंत्रांतरमुक्तं ॥ मूलतोब्रह्मरूपायमध्यतोषि ******** ·ष्णुरूपिणे । अग्रतः शिवरूपायअश्वत्थायनमोनमः इति ।। अश्वत्थस्पर्शतुमंदवासरएक्कु यात् ।। अन्यवासरेवर्चनसेचनेसेवनंचदूरतएवकुर्यादित्युक्तंपाझे ॥ इत्यश्वत्थसेचनविधिः।। अथमूर्यादीनविपम्येदानान्युक्तानिज्योतिःसारे ॥ कौसुंभवस्त्रंगुडहेमताम्रमाणिक्यगोधूमसुव पद्मं ।। सवत्सगोदानमितिप्रणीतंदुष्टायसूर्यायमसूरिकाश्च ॥ इति सूर्य। ॥ घृतकलशंसित पलं दधिशंसंमोक्तिकंसुवर्णच ॥ रजतंचप्रदयाचंद्रारिष्टोपशांतयेत्वरितं ॥ इतिचंद्रे २॥ प्रवा लगोधूमममूरिकाश्ववृपंसताम्रकरवीरपुष्पं ॥ आरक्तवस्त्रंगुडहेमतानंदुष्टायभौमायचरक्त चंदनं ॥ इतिभोमे ३ ॥ नीलंवत्रंमुद्गहेमंबुधायरत्नपाचिंदासिकांहेमसपिः ॥ कांस्येदं तंजरस्थाथमेपोरौप्यसस्यंपुष्पजात्यादिकंच ॥ इतिबुये ४ ॥ अश्वः सुवर्णमधुपीतवस्त्रं सपीतधान्यंलवणंसपुष्पं ॥ सशर्करंतद्रजनीप्रयुक्तंदुशायशात्यैगुरखेप्रणीतं ।। इतिगुरौ ५॥ चित्रास्त्रमपिदानवाचितेदुष्टगेमुनिवरैः प्रणोदितं ॥ तंडुलंघृतसुवर्णरूप्यकंवज्रकंपरिमलो धवलागीः ॥ इतिशुक्रे ६॥ नीलकंमहिपंवस्त्रंकृष्णलोहंसदक्षिणं ॥ विश्वामित्र्यायुतंद याच्छनिदुष्टप्रशांतये ॥ इतिशनौ ॥७॥ राहौदानंकृष्णमेपोगोमेदोलोहकंबली ॥ सुवर्ण नागरूपंचसतिलंताम्रभाजनं ॥ इतिराही ८ ॥ केतोवैदूर्यममलतैलंमृगमदस्तथा ॥ऊ kkkkkkkkkk ·KAKKX*kkkkkkkkx तिलेस्तुसंयुक्तंदद्यात्क्वेशापनुत्तये ॥ इति केतौ ९ ॥ इतिनवग्रहाणांदानेद्रव्याण्युक्ता नि ॥ अथग्रहाणांदानानि ॥ ब्राझे । ग्रहदानक्रमवक्ष्येसर्वसिद्धिकरंपरम् ॥ सर्वशांतिक रनृणांसर्वपापप्रणाशनम् इति ॥ दानकालमपितत्रैव । अयनेविषुवेचंद्रसूर्योपरागेजन्मज्ञेभा नुवासरपंचदश्यांप्रातिकूल्येपुण्यकालेपुण्यदेशेविवाहादीचदानकार्यम् ॥ तत्रायंप्रकारः ! ह स्तमाद्विहस्तांवावेदीकृत्वागोमयेनोपलिप्य तत्रसर्वतोभद्रपंचरंगैर्विलिख्य वस्त्रंतत्रप्रसार्यते डुलैस्तत्रनवकोष्ठात्मकंपद्मकृत्वाकोष्ठेपुतंडुलैः पद्मानिकृत्वातेषुनिष्कत्रयेणयथाशक्त्यावा सुवर्णप्रतिमाआदित्यादिग्रहाणांकृत्वाऽऽदौआदित्यमध्यमेकोप्ठेआमेयेचंद्रदक्षिणेभौममीशा न्यांबुधमुत्तरेगुरूंपूर्वैशुकंपश्चिमेशनैश्चरनैत्रत्येराहुवायव्येकेतुंतत्तन्मस्तत्तत्पुष्पैस्तत्तद्ध धूपदीपनैवेद्यादिभिः संपूज्यप्रार्थयेत् ॥ प्रार्थनामंत्राः। पद्मासनः पद्मकरोद्विवाहुःपद्मद्युतिः पद्मतुरंगवाहः ॥ दिवाकरोलोकगुरु किरीटीमयिप्रसादंविदधातुदेवः ॥१॥श्वेतांवर श्वेत विभूपणश्चश्वेतद्युतिदेडकरोद्विवाहुः ॥ चंद्रोमृतात्मावरदः किरीटीश्रेयांतिमयंविदधातुदेवः ॥२॥ रक्तांबरोरक्तवपुः किरीटीचतुर्भुजोमेपगतोगदाभृत् ॥ धरासुतः शक्तिपरश्चशूलीस दाममस्याद्वरदः प्रशांतः॥ ३ ॥ पीतांबरः पीतवपु:किरीटीचहुर्भुजोदंडधरश्वहारी ॥ च ·KICKREAK . मासिधृक्सोमसुतः सदामेसिंहाधिरूढोवरदोबुधश्च ॥ ४॥ पीतांबर पीतवपुःकिरीटीचतुर्भु जोदेवगुरुः प्रशांतः॥ दधातिदंडंचकमंडलुंचतथाक्षसूत्रंबरदोस्तुमह्यं ॥५॥ श्वेतांवर श्वेत वपुः किरीटीचतुर्भुजौदैत्यगुरुः प्रशांतःतथाक्षसूत्रंचकमंडलुंचदंडंचविभ्रद्वरदोऽस्तुमा ६ नीलद्युतिः शूलधरः किरीटोगधस्थितस्त्रासकरोधनुष्मान् ॥ चतुर्भुजः सूर्यमुतः प्रशांतःस दास्तुमांवरमंदगामी ॥७॥ नीलांबरोनीलवपुः किरीटीकरालवकः करवालशूली ॥ चतु मुँजश्चर्मधरश्चराहुः सिंहासनस्थोवरदोस्तुमा ॥ ८ ॥ धूम्रोद्विवाहुर्वरदोगदाभृट्टधासनस्थो विकृताननश्च ॥ किरीटकेयूरविभूपितांवरः सदास्तुमेकेतुगणः प्रशांतः॥ ९॥ इतिसंप्रार्थ्य दद्यात् ॥ इतिप्रार्थनामंत्रा दानमंत्राश्च ॥ अथवासरदोषापनोदनानि संहिताप्रदीपे ॥ भानु स्तांबूलदानादपहरतिनृणविकृतंवातरोत्यसोमः श्रीखंडदानादवनिसुतभवरक्तपुष्पप्रदानात् ॥ सौम्यः शकस्यमंत्रीहरिहरनमनाद्भार्गवः शुभ्रवस्त्रात्तैलसानात्प्रभातेदिनकरतनयोब्रह्मन त्यापरेचेति॥३॥इतिवारदोपापनोदनानि॥अथसहस्रभोजनविधिः भविष्यपुराणे । सहस्रभो जनस्येहविधिनारायणोमुनिः॥ सर्वेपचिवपुण्यानामब्रवीत्पुण्यमुत्तमं ॥ यदाचित्तंचवित्तंचभ क्तिरात्मनिजायते ॥ तदानीमेवकर्तव्यंप्रीतयेपरमात्मनः ॥ आपाढंचैवपीपंचमलमासंतथैव EkakKER ·च ॥ गुरुभार्गवयोरस्तंहित्वान्यस्मिन् शुभेदिने ॥ कृत्वादौमंगलस्नानंशुद्धःसन्भार्ययासह ॥ कृत्वादौद्रव्यशुद्धयर्थप्रायश्चित्तंयथाविधि ॥ दशांशद्रव्यमादायविप्रेभ्योविनिवेदयेत् ॥द्रव्यंसं प्रोक्षयेत्पश्चात्संपादितंतदाज्ञया॥ गणेशपूजयेत्पूर्वमातॄणांपूजनंततः ॥ कृत्वाभ्युदयिकश्रा ईस्वस्तिवाचनपूर्वकं ॥ आचार्यपूजयेत्पश्चास्त्रालंकारभूपणैः ॥ ऋत्विजोवरयेदृष्टोवस्त्रगंधे अपूजयेत् ॥ पुष्पमंडपिकांकृत्वाचतुरस्रांसुशोभनां ॥ कृत्वेशस्यसुवर्णैनप्रतिमांकर्षसं मितां ॥ सशक्तिकस्यदेवस्यभवानीशंकरस्यच ॥ तस्याधिदेवताविष्णुब्रह्माप्रत्यधिदेव ता॥ कृत्वातुप्रतिमाशुद्धिमग्युत्तारणपूर्वकंपोडशैरुपचारैश्चतत्तन्मन्त्रैःप्रपूजयेत्॥ऋम्भिश्च पावमानीभिरभिपिच्ययथाविधि ॥ पुष्पमंडपिकामध्ये स्थापनंतंडुलोपरिप्रतिमांतत्रसंस्था प्यकलशेचांचरावृते॥ समतादेवदेवस्यक्रमेणैवतुपूर्वतः ॥ तत्तन्मत्रेणनानावापूजयेदंगदेवताः ॥ कणिकायभिवानीशोधिप्रत्यधिसंयुतः।।तद्राहिश्चैवचत्वारस्ताहिः पोडशकमात्॥एकत्रि शहिश्चाष्टचत्वारिंशत्तथाक्रमात् ॥ पद्मस्यदलवच्छस्ताः कणिकाशतसंग्रहादिग्देवा १० ऋषयःसप्त ७ सागरा ४ भुवनवयंशानद्यासप्त७ गुणा ३श्चैव वेदा ४ श्वात्मत्यनुक्रमात् ॥ अत्रपीठयंत्रस्थापनदेवताक्रमप्रयोगंचाह आदौपद्माणकायांमध्ये विष्ण्वधिदेवताब्रह्मपत्य COMXXX HERXXXKKKKAKK ·घिदेवतासहितभवानीशंकरस्थापयेत् । तदहिश्चतुर्दलपझेप्रादक्षिण्येन गणेश १ दुर्गा २ क्षेत्रपाला ३ भयंकराः ४ स्थायाः तदहिस्तृतीयेपोडशदलेपोडशमातरः ॥ गौरी १ पद्मा २ शची३ मेधा ४ सावित्री विजया ६ जया ॥७ देवसेना ८ स्वधा स्वाहा १० मातरो ११ लोकमातरः॥ १२ धृतिः १३ पुष्टि १४ स्तथा तुष्टि १५ रात्मनःकुलदे वताः॥१६॥तद्वहिरेकत्रिंशदलेवसुरुद्रादित्याः अपीवसवस्तु । ध्रुवो १ऽध्यरश्च २ सोमश्च ३ आपश्चै ४ वाऽनिलो नलः ६ प्रत्यूपश्च ७ प्रभासश्च ८ वसवोप्टोऽकपीर्तिताःगएकादशरु दास्तु। वीरभद्रश्च १ शंभुश्च २ योगीशो जैकपात्तथा ॥४अहिर्बुध्यान पिनाकीच ६ भुवा नाधीश्वरस्तथा ॥७ कपाली ८ विटूपतिः ९ स्थाणु १० भाख्यो ११ रुद्रसंज्ञकाः इति॥ द्वादशादित्यास्तु । धाता १ र्यमाच २ मित्रश्च ३ वरुणे ४ शौद भगस्तथा ६॥इंद्रो७विवस्वा न ८पूपाच ९ पर्जन्यो १० दशमस्तथा।। त्वष्टा ११ विष्णु १२ रितिप्रोक्ताआदित्याद्वादशक मात् ॥ पंचमेटचत्वारिंशदलआदौक्रमेणनवग्रहाः । सूर्यः १ सोमो २ महीपुत्रः ३ सोमपुत्रो.४ वृहस्पतिः५॥शुका ६शनैश्चरो ७ राहुः ८ केतुश्चैव ९ नवग्रहाः इति ॥ दशलोकपालास्तु । इंद्रो १ मिरयमो३निति ४ वरुणोदवायु दरेवच ॥ कुवेरे ७ शौ ८ तथाब्रह्मा ९ अनंतो ·१० दशदिपतिः इति ॥ सप्तर्पयस्तु । कश्यपो ३ त्रि २ भरद्वाजो ३ विश्वामित्रो ४ ऽथगौत मा५॥जमदग्नि ६वसिष्ठश्च ७ सप्ततेऋपयक्रमात् ॥ समुद्रास्तु । पूर्व दक्षिण २ प श्चिमो ३ त्तरा४श्चत्वार समुद्राइति ॥भुवनत्रयंभूर्लोक भुवोंक २ स्वलोंकाइति ॥ सप्त सरितश्च । गंगाच १ यमुना २ चैवगोदावरी ३ सरस्वती ४॥ तापी ५ पयोष्णी ६ रेवा च ७ सप्तनद्योयथाक्रमम् इति ॥ त्रिगुणास्तु सत्वं १ रज२ स्तमो ३ गुणाइति ॥ चत्वारोवे दास्तु । ऋग्वेदो १ ऽथयजुर्वेदः २ सामवेदो ३ ह्यथर्वणः ४ इति ॥ आत्माचइत्येतास्तत्रावा ह्यपूजयेदिति ॥ इतिपीठयंत्रदेवतास्थापनक्रमः ॥ गंधपुष्पादिभिश्चैवसमभ्यय॑यथाविधि ॥ यथाशक्तिकृतंसर्वमर्चनविनिवेदयेत् ॥ देवदेवजगन्नाथविश्वसाक्षिन्नमोऽस्तुते ॥ गृहाणेमांक तांपूजाप्रसीदभगवन्गुरो ॥ ग्रहयज्ञविधानेनग्रहपूजांसमाप्यच ॥ ऋत्विग्भिःसहवैहोमंततः कु द्यिथाविधिाकुंडेवास्थंडिलेवापिस्वगृह्यविधिनाद्विजः॥ कृत्वाज्यभागपर्यंतमुपलेपादिकंत तः॥ ततः । समिदाज्येनचरुणायवैस्तिलसमन्वितैः सहस्रंचाहुतीस्तत्रव्याहृतीभिस्ततः मात् ॥ जुहुयात्विगेकैकश्चतुर्षिशोत्तरंशुभं ॥ प्रणवेनाहुतिंचैकमित्रेणैवपृथक्पृथक् देवता नांचसर्वेपानामभिर्जुहुयाघृतं ॥ देवतानांअंगदेवतानां ततः स्विष्टकृतंहुत्वाहोमशेषसमाप -- FRIERRIERMIRESS KEEPREMIERMONE ·EXERCISHEREISCISHMEERICA येत् ॥ आचार्यादीन्समभ्यर्यगंधपुष्पाक्षतादिभिः ॥ दद्याद्विभवसारेणदक्षिणांचयथो चितं ॥ लेांपेयंतथाचोष्यंखायचैवचपसान् ॥ देवायादौनिवेद्यतुद्विजवर्यान्समर्चयेत् ॥ म क्ष्यभोज्यादिकंदद्यात्तृप्तिर्यस्ययथाभवेत् ॥ दक्षिणांचयथाशत्त्यासर्वपांचसमांशतः॥ ततश्च भोजयेद्विप्रान्सहस्रसम्यगेवहि ॥ एकस्मिन्नेवकालेवाभवेद्रापिदिनेदिने ॥ भवेद्यावत्सहस्त्रंतुता वदेवहिभोजयेत् ॥ तेभ्योऽपिदक्षिणदिद्यार्बुजानेभ्यः स्वशक्तितः ॥ दीनांधकृपणादीश्वभोज यित्वास्वयंततः ॥ समाहितमनाः कर्ता जीयात्सहबंधुभिः॥ एवं यः कुरुतेसम्यक्सहसद्धि जभोजनं ॥ समाप्तेतुपुनहोंमः कर्तव्योमुनिरनवीत् ॥ ब्रह्महाचसुरापीचपरद्रव्यापहारकः ॥ मातृगामीचगोप्रश्चपरदाररतः सदा ॥ ज्ञानतोऽज्ञानतोवापिपापकारीयथेच्छया ॥ सदाचार विहीनस्तुदमदानविवर्जितः॥ ईशोपिद्विजोयःस्यात्सहस्रद्विजभोजन।कुरुतेसद्यएवेहसपुना तिनसंशयः॥ ब्रह्मानंदपदंगच्छेत्तेनपुण्येनचैवाहि ॥ सहस्रभोजनाच्चैवनानाविधमनोरथान् ॥ भुंक्तसकामान्सकलान्भोगानपिचपुष्कलान् इति ॥ तत्रसंकल्पमाह । ममपंचमहापातकनिवृ विधपरदारपरद्रव्यापहारकायिकवाचिकमानसिकैतच्छरीरावच्छिन्नसमस्तपापक्षयपूर्वक नानाविधमनोरथसिद्धयंतेपष्टिसहस्रवर्पविष्णुलोकनिवासतिब्रह्मानंदावाप्तिद्वाराश्रीपरमेश्वर ·प्रीत्यर्थ सहस्रब्राह्मणान् यथाशक्त्यायथोपपन्नेनन्निनयथाकालंयथादेशंसदक्षिणंभोजयिष्ये इतिसंकल्प्य तदादीगणेशपूजनस्वस्तिवाचनमातृकापूजननांदीश्राद्धआचार्यऋत्विग्वरणहो मादिचकरिष्ये इसिसंकल्प्य । गणेशपूजनादियथोक्तक्रमेणकुर्यादिति ॥ अथसर्वस्वदानसं कल्पवाक्यं । मात्स्ये । अयेत्यादि० ममतच्छरीरावच्छिन्नसमस्तपापक्षयपूर्वकसकलम नोरथसिद्धियज्ञयाजित्वसर्वद्रव्यदानजन्यसर्वतीर्थस्नानजन्यसर्वदेवपूजाजन्यसमफलयमलो कादर्शनदारियानुत्पत्तिसर्वकालस्त्रीपुत्रपौत्रधनधान्यसौख्याद्यावज्जीवमवियोगैहिकामुष्मिका ऐश्वर्यत्ववहुगंधर्वोपगीयमानदिव्याप्सरोगणसेवितदिव्यांगनासमाकीर्णहंससारसविहगादिपरि वृतहेमकिंकिणीजालमालिकामंडिततरुणादित्यसंकाशविमानारोहणशक्रादिसुरगणब्रह्मवि ष्णुरुद्रलोकेंद्रलोकादिस्वेच्छयाविचरणयावदाभूतसंप्लवासय्यस्वर्गलोकावास्यतेविष्णुसायु ज्यप्राप्तयेइदं सकलं ममाश्रमीयसकलवस्तुसर्वस्वं सर्वविष्णुदैवतं तत्रैवकल्पितसुवर्ण बहुदक्षिणं असर्वस्वायनमइतिनाममंत्रेणसुपूजितायतुभ्यमहसंप्रदेनममेत्येकस्मैदद्यात् । यदा । नानानामगोत्रेभ्योबाह्मणेभ्यः सुपूजितेभ्यः सदक्षिणंदातुमहमुत्सृजेनममेति तेनश्री परमेश्वरः प्री०तत्सद्ब्रह्मार्पणमस्तु । प्रार्थनामंत्रस्तु ॥ हरिश्चंद्रोयथाराजासदत्वादिवंगतः॥ FEATMEREKKHAIREMECENERA *ikkikRREK:

·तथाहमाश्रमंदत्वायास्यामिविदशालयं ॥ दिविभुव्यंतरिक्षेचहस्त्यश्वरथसंकुला ॥ हरिश्चंद्र । स्यनृपतेः शोभतेनगरीयथा ॥ तथाममाश्रमंसवैदिविसर्वत्रगच्छतु ॥ सर्वस्वदानेनानेनतांग तिमानुयामहं ॥ सर्वस्वतवदानेनहरिश्चंद्रोयथाभवत् ॥ दुःखहीनःसुखमयस्तथामांकुरुसर्व दा॥ सर्वस्वदानात्सकलाममसंतुमनोरथाः ॥ इतिसर्वस्वदानप्रयोगः ॥ अथयुगप्राधान्येन ' व्यासोक्ताधर्माउच्यते ॥ तपःपरंकृतयुगेत्रेतायांज्ञानमुत्तमं ॥ द्वापरयज्ञमित्याहुर्दानमेव कलौस्मृतम् ।। इति ।। स्कांदे । श्रांतस्ययानंतृपितस्थपानमनक्षुधार्तस्यनरोनरेंद्र ॥ दद्यादि । मानेनसुरांगनाभिःसंस्तूयमानस्त्रिदिवप्रयाति।। यतीनामाहयमायतीनांपरमोधर्मस्त्वनाहारो वनोकसां ॥ दानमेवगृहस्थानांशुश्रूपाब्रह्मचारिणाम् इति ॥ दानमावश्यकंकेपामित्याह । व्यासः॥ मातापित्रोश्चयदत्तंभ्रातृस्वसृसुतायच ॥ सोदर्यपिचयदत्तंसोऽ तिथिः स्वर्गसंक्रमः।। पितुः शतगुणदानंसहस्रमातुरुच्यते ॥ अनंतदुहितुनिसोदयेंदत्तमक्षयम् ॥ भविष्योत्तरोपि॥ नकेवलंब्राह्मणानांदा सर्वत्रशस्यते ॥ भगिनीभागिनेयानांमातुलानांपितृस्वसुः॥ दरिद्राणां चबंधूनांदानकोटिगुणंभवेत् ॥ मातुत्रिंशतगुणस्वगोत्रेदत्तमक्षयम् ॥ दातुर्लक्षणमपितत्रैव॥ अपाप्मा रोगी धर्मात्मा दित्सुरव्यसनःशुचिः ॥ अनिंद्योजीवकर्माचपद्भिर्दाताप्रशस्य ·BOOKKARNE ते ॥ प्रतिग्रहीतृलक्षणमपि तत्रैव ॥ निःशुल-क्षीणवृत्तिश्चघृणालुः सकलेंद्रियः ॥ विसु तोयोनिदोपेभ्योब्राह्मणः पात्रमुच्यते ॥ तथा ॥ सौमुख्यमभिसंप्रीतिरथिनांदर्शनेस दा॥ सत्कृतिश्चानसूयाचतदाश्रद्धेतिकीर्त्यते ॥ देवलः ॥ यद्ददातियश्नातितदेवधनिनांध नम् ॥ अन्येमृतस्यकोडंतिदारैरपिधनरपि ।। व्यासः ॥ आयासशतलन्धस्यप्राणेभ्योपिगरी यसः॥ गतिरकववित्तस्यदानमन्येविपत्तयः ॥ ग्रासादर्धमपिनासमर्थिम्यः किंनदीयते ॥ इच्छानुरूपोविभवः कदाकस्यभविष्यति ॥ मात्स्ये । न्यायेनार्जनमर्थस्यवर्धनंचाभिरक्षण म् ॥ सत्पात्रेप्रतिपत्तिश्चसर्वशास्त्रेषुगीयते ॥ पुनस्तत्रैव । अदातायत्रयतितत्रतत्रसुदुःख तः॥ दानात्सुखमवाप्नोतिपरत्रापिचनिर्वृतः इति ॥याज्ञवल्क्यः॥ अक्षरद्वयमभ्यस्तंनास्ति नास्तीतियत्पुरा ॥ तदिदंदेहिदेहीतिविपरीतमुपस्थितम् इति ॥ तथा । द्वारद्वारमटतीहभि क्षुका पात्रपाणयःदर्शयत्येवलोकाना मदातुःफलमीदृशाबृहस्पतिद्वावेवाप्सुप्रवेष्टव्योगले बद्धादांशिलां ॥ धनवंतमदातारंदरिद्रचातपस्विनम् इति ॥ दरिद्रस्यैवदयादित्याह । वृह स्पतिः। वृष्टियथासमुद्राणांतृप्तानामशनंयथा ॥ तथादानंसमृद्धानांदत्तं भवतिनिष्फलम् ति॥अतःपरंपोडशमहादानादीनांवहुत्वादुपरम्यतइति ॥ कालोपनामरामेशभट्टसूनो सुधी 米米米米米米米米米米米米米 ·मतः ।। महादेवद्विजार्यस्यसूनुनाप्रभविष्णुना ॥१॥ दिवाकरेणरचितादानसंक्षेपचंद्रिका ॥ गिरिजाजानितुष्ट्यर्थमुदंवितनुयात्सताम् ॥२॥ इति विद्वत्प्रार्थना अदृष्टदोषान्मतिविभ्रमादा यदर्थहीनलिखितमयात्र ॥ तत्सर्वमायःपरिशोधनीयकोपनकुर्यात्खलुतर्णकस्य ॥३॥ किंच शास्त्रकर्ताभवेयासोलेखकोगणनायकः॥ तयौवचलिताबुद्धिर्मनुष्याणांतुकाकथा॥४॥ले खनपरिश्रमवेत्ताभुवनेविद्वज्जनोनान्यः॥ सागरलंघनखेदहनुमानेकापरवेत्ति ॥ इतिकाश्या श्रीमत्कालोपनामकभट्टरामेश्वरात्मजभट्टमहादेवाद्विजवर्यसूनुनावालंभट्टानुजदिवाकरणवि रचितादानचंद्रिकासमाप्ता ॥ दानानिसर्वाण्यभिधायतेपांप्रतिग्रहशुद्धिमतोऽभिधास्ये । तथाधियाभावितयाप्रवृत्तिः प्रतिग्रहेसाधुजनस्यनस्यात् ॥ तत्रमेषीदानप्रकरणे । दुटप्रतिग्रहहतोविप्रोभवतिपातकी ॥ नाभिभापेत्ततोदत्त्वातन्मुखनावलोकयेत् ई त्यादि । भविष्योत्तरे । दुष्प्रतिग्रहदग्धस्यविप्रस्यकिलभारत ॥ नपश्येद्वदनपश्चानचैनम भिभापयेत् इति ॥ महाभारतेच । पूजकोगणकोव्यासोपोरग्राहीतथैवच ॥ परास्थिवाहको वैद्योग्रामयाजीतथैवच ॥ एतेचांत्यसमालोकेनस्प्रष्टव्याः कदाचन ॥ कदाचिन्मोहतः स्पृष्टः सवासाआधुतः शुचिः इति ॥ पराशरस्मृतौच । मंत्रेणानेनदत्वातंप्रणिपत्यक्षमाप्यच ॥

·PRATEEK WENCERENCREATRAMMEREKKXXXXX आसीमांतमनुव्रज्यतन्मुखनावलोकयेत इति ॥ महार्णवेचदुष्टप्रतिग्रहः स्पष्टः प्रतिग्रहदुष्टत्वं चतुर्धा । दातृकालदेशप्रतिग्राह्यदोषभेदात् ॥ चांडालत्वपतितत्वादयोदातृदोषाः । कुरुक्षे प्रत्वादयोदेशदोपाः चंद्रसूर्योपरागादयः कालदोषा उभयतोमुखीत्वमेषीत्वादयोदेयदोषागा तिलधेनुर्गजोवाजीमाहिपाजिनमूर्तयः॥सुरभि सूयमानाचघोराःसप्तप्रतिग्रहाः इतिनिषेधात्॥ प्रेतात्रमजिनमणिरितिपाठेप्रेतानमेकादशाहिकश्राद्धान्नभोजनम् । मणिः शालग्रामइति हेमाद्रिः । तत्रैवतनिषेधोऽरुणस्मृतौ ।। परमापद्गतेनापिअंत्यजातिप्रतिग्रहः ॥ नका योब्राह्मणेनेहआत्मनः श्रेयइच्छता ॥ प्रतिग्रहाचांत्यजातेः पतितत्त्वंप्रजायते इति ॥ अंत्य जानाह मनुः॥ रजकश्चर्मकश्चैवनटोबुरुडएवचा कैवर्तमेदभिल्लाश्चसप्तैतेअंत्यजाः स्मृताः॥ चांडालानाह व्यासः ब्राह्मण्यांशूद्रजातश्चचांडालस्त्रिविधः स्मृत इति ॥ तथा । कुरुक्षेत्रण तिग्रहीनभूयः पुरुषोभवेत् ॥ गायत्रीमनुजाप्येनसप्तलक्षंभवेच्छुचिः इति ॥ कालदोपभिन्नोऽ सत्प्रतिग्रहनिपेधः । तत्प्रतिग्रहप्रायश्चित्तकथनेनस्पष्टः ॥ सर्वसत्प्रतिग्रहेप्रायश्चितंपत्रिंश न्मते । देव्यालक्षजपेनैवशुद्धयतेसत्प्रतिमहात् इति ॥ जपसंख्यातु । जपित्तात्रीणिसावित्र्या सहस्राणिसमाहित इति ॥ मनूक्तंतुद्रिविप्रकारेणप्रतिग्रहस्यासत्त्वविपयं । तेनपतितादिभ्यो KXKXX ·। मतः॥ महादेवद्विजार्यस्यसूनुनाप्रभविष्णुना ।। १ ।। दिवाकरणरचितादानसंक्षेपचद्रिका ॥ गिरिजाजानितुष्टयर्थमुदंक्तिनुयात्सताम् ॥२॥ इति विद्वत्प्रार्थना अदृष्टदोषान्मतिविभ्रमाद्रा यदर्थहीनंलिखितंमयात्र ॥ तत्सर्वमाय परिशोधनीयकोपेनकुर्यात्सलुतर्णकस्य ॥३॥ किंच। शास्त्रकर्ताभवेड्यासोलेखकोगणनायकः॥ तयोवैचलिताबुद्धिर्मनुष्याणांतुकाकथा॥४॥ले खनपरिश्रमवेत्ताभुवनेविद्वजनोनान्यः॥ सागरलंघनखेदहनुमानेकापरवेत्ति ॥ इतिकाश्यां श्रीमत्कालोपनामकभट्टरामेश्वरात्मजभट्टमहादेवाद्विजवर्यसूनुनावालभट्टानुजदिवाकरणवि रचितादानचंद्रिकासमाप्ता ॥ दानानिसर्वाण्यभिधायतेपांप्रतिग्रहशुद्धिमतोऽभिधास्ये । तथाधियाभावितयाप्रवृत्तिः प्रतिग्रहेसाधुजनस्यनस्यात् ॥ तत्रमेषीदानप्रकरणे । दुएप्रतिग्रहहतोविप्रोभवतिपातकी ॥ नाभिभापेत्ततोदत्वातन्मुखनावलोकयेत् ३ त्यादि ॥ भविष्योत्तरे । दुष्प्रतिग्रहदग्पस्यविमस्यकिलभारत ॥ नपश्येद्वदनंपश्चानचैनम भिभापयेत् इति ॥ महाभारतेच । पूजकोगणकोव्यासोधारमाहीतथैवच ॥ परास्थिवाहको वैद्योग्रामयाजीतथैवच ॥ एतेचांत्यसमालोकेनस्प्रष्टव्याः कदाचन ॥ कदाचिन्मोहतः स्पृष्टः सवासाआतुतः शुचिः इति । पराशरस्मृतौच । मंत्रेणानेनदत्वातंप्रणिपत्यक्षमाप्यच ॥ KACHER ·श्चित्तथोच्यते ॥ प्रतिग्रहेचरेद्विप्रः प्राजापत्यमतंद्रितः ॥ जपेचपौरुषसूक्तमप्सुवाघमर्ष णं ।। अहोरात्रस्थितश्चैवमुच्यतेतेनकिल्विपात् । अयुतंजपसंख्या । गृहदानमहादानंनास्ति दानंगृहात्परं ॥ येनदत्तेनवैतेनसवदत्तं भवेन्नृणां ॥ गृहोपकरणंसर्वगोमहिष्यादिभूपणं ॥ के डणीपेषणीचुल्लीख़ुदकुंभस्तुमार्जनी ॥ शय्याविभाजितंछचवितानस्थगोवृपं ।। तत्रकृच्छ्चरे विनोमहासांतपनंतथा ॥ शतंवाभोजयेद्विप्रान्गायत्रीलक्षमेवच ।। प्रायश्चित्तेकृतेविप्रोमुच्य तेतत्प्रतिग्रहात् ॥ प्रायश्चित्तस्याकरणयुवेवम्रियतेतुसः॥ अश्वप्रतिग्रहंकृत्वाचरेच्चांद्रायण वयं ॥ अश्वस्यविक्रयंकृत्वा तदेववतंचरेत् ।। कपिलाविक्रयंकृत्वाचरेचांद्रायणत्रयं ॥ गो शतंगोसहस्रंचकृष्णावतरणीतथा ॥ चतस्रश्चैवगावश्चवर्जनीयाः प्रयत्नतः ॥ चतस्रउत्क्रां तिऋणपापमोक्षधेनवः ॥ गृहीत्वावैतरणीलोईयमदंडभयावह ॥ प्राजापत्यत्रयंकुर्याद्रोज येचशतद्विजान् ॥ जपेद्वावामदेव्यंचशिवसंकल्पमेवच ॥ रथंतरंवामदेव्यंजपेन्मुच्येतकि ल्लिपात् ॥ यज्ञकर्मणियाधेनुव्रतधेनुस्तथैवच ॥ मधुपचयाधेनुर्याधेनुःकर्मसिद्धय।एतत्म तिमदेविप्रप्रायश्चित्तनविद्यते॥पर्वतायेदशप्रोक्तास्तथैवद्विमुखीचगौः।।उष्ट्रप्रतिग्रहेविप्रक्षिपेन्मा सचतुष्टयप्राजापत्येनकृच्छ्रेणपशिंतुपरित्यजेत् ॥ विप्रेभ्योदयात्॥जपेद्वादशलक्षवागाय ·दुष्टदेशकालयोरदुष्टप्रतिग्रहेपत्रिंशन्मतोक्तंदशप्राजापत्यरूपापतितादिभ्योमहिष्यादिप्रति पहेयाज्ञवल्क्योक्तमितिविज्ञानेश्वरः ॥स्मृत्यर्थसारे । सर्वत्रानुक्तोदानदेयकालद्रव्येष्वदुष्टेपि द्वादशनिष्कप्रमाणंद्रव्यप्रतिग्रहेकार्य । एवंसर्वत्रद्रव्यानुमारेणप्रायश्चित्तवृद्धि हासौकल्प्यौ । दातृदेशकालद्रव्येष्वन्यतरदोपएकैकगुणवृद्धिः । मणिवासोगवादीनामन्यतरप्रतिग्रहेगाय व्यष्टसहस्रजपः । भिक्षादिप्रतिग्रहेपुण्यमंत्रोच्चारणं । नचप्रतिग्रहस्यानिषिद्धत्वात्कथं प्रायश्चित्तविधिरितिवाच्यं ॥ प्रतिग्रहेणविप्राणांब्राह्मतेजः प्रणश्यति इत्यरुणस्मृत्याप्राय श्चित्तामायेनचतत्कथनात् । प्रतिग्रहसमर्थोपिप्रसंगतत्रवर्जयेत् इतिस्पष्टमेवनिपेधसत्त्वा च॥ प्रायश्चित्तंचप्रतिगृहीतसर्वव्यत्यवेवकार्यम् । सतिद्रव्येप्रायश्चित्ताधिकाराभावात् इ तिस्मृत्यर्थसारादयः॥ अरुणस्मृतोतु । पप्ठांशद्वादशांशपरित्यागौवैकल्पिकाबुक्तौ । तथा प्रतिग्रहाचपष्ठशिवाणिज्याचतृतीयकं ॥ कृप्टेर्विंशतिमंभागत्यजतांनास्तिपातकं ॥प्रतिग्रहः कुत्सितानांत्रिभिः कृच्छ्रेषिशुध्यति ॥ स्थोवाजीचमहिपीतिलधेनुर्गजोऽजिनं ॥ सूय मानाचसुरभिधौराः सप्तप्रतिग्रहाइति ॥ एतेषांप्रतिग्रहेआहितानेः प्राजापत्येष्टिः स्माामिम तश्चरुस्तदेवताका अनग्नेः अन्येपांचकृच्छ्वयं ॥ अरुणस्मृतौ । गुडधेन्वादिधेनूनांप्राय ·米米米米米米米米六穴水中欢未未來术下太太七次*} संधिः । आयुष्यमितिसूक्तेनमणिकंठेप्रतिमुच्येत्यादिसूत्रेषुअखिलानामपिविनियोगदर्शना त् । तेषामपिप्रामाण्यवलात् । पायमानीजपस्याखिलेषुविधानात्तत्तत्फलापेक्षायांगो मान्मातृपितृवधादित्यादिमंत्रवर्णेनतत्तत्पातकनाशस्यफलत्वावगत्यातत्तत्पापेषुपावमानीज पस्यप्रायश्चित्तत्वंपापानुरोधेनचनपसंख्याकल्पनीयेतिदिक् ॥ अथराजप्रतिग्रहप्राय चित्तं ॥ अनापदिराजप्रतिग्रहनिंदतियाज्ञवल्क्यः ॥ न राज्ञः प्रतिगृह्णीयाल्लुब्धस्योच्छा स्रवर्तिनः ॥ प्रतिग्रहेसूनीचक्रीवजीवेश्यानराधिपादुष्टादशगुणंपूर्वपूर्वादेतेयथोत्तरम्इति।। संपर्तः राजप्रतिग्रहोपोरोमध्यास्वादोषिपोपमः॥पुत्रमांसंवरंभोक्तंनतुराजप्रतिग्रहः इति।स्का दे । मरुदेशनिरुदफेब्रह्मरक्षस्त्वमागतः ॥ राजप्रतिग्रहात्पुष्टःपुनर्जन्मनविंदति ब्राह्मण्यंयः परित्यज्यद्रव्यलोभेनमोहितः॥ विपयामिपलुब्धस्तुकुर्याद्राजप्रतिग्रह ॥ नरकेरोवेधोरेतस्यै वपतनंध्रुवं ॥ वृक्षादावाग्मिना दग्धाः प्ररोहंतिघनागमे । राजप्रतिग्रहादग्धानप्ररोहंतिकेनचि त् इति ।। विष्णुधर्मोत्तरे । दशसूनासमश्चक्रीदशचक्रीसमोधनी ॥ दशवजीसमावेश्यादश वेश्यासमोनृपः॥ दशसूनासहस्राणियोवाहयतिसैनिकः ॥ तेनतुल्यः स्मृतोराजातस्मादोरः प्रतिग्रह इति ॥ इत्यधार्मिकराजविपयेनिंदा ॥तथाचतत्रैवलिखितं । येपानविपयेप्रीतिय ·व्यानिश्यभोजनः॥शतेनमुच्यतेपापाद्विप्राणांभोजनेनच ॥ प्राणायामशतंकुर्याद्ब्रह्मकूर्चसम न्वितं ॥ रथप्रतिग्रहेलागायचीजपमाचरेत् ॥ अयुतंवाथगायच्या संगमेस्नानमाचरेत् ॥पष्ठां शंतुपरित्यज्यत्राह्मणान्भोजयेच्छुचिः॥प्रतिगृह्यान्नदानानिप्रायश्चित्तंयथोदितं ॥ जपेनिरंतरं दिवीद्वैष्णवंत्रतमाचरेत् ॥ जपसंख्याअयुतादि।विद्यादानंगृहीत्वापियत्किचित्पुस्तकादिकं॥ : ब्राह्मणान्भोजयेत्याकृच्छ्रमेकंसमाचरेत् ॥ पृथिवींप्रतिगृह्याथसशैलवनकाननां ॥ भपिधातुमयोगृह्यतप्तकृच्छ्रनयंतथा ॥ भूत्वात्रिपवणस्नायीक्षपेन्मासचतुष्टयं ॥ एवं शुद्धिमवाप्नोतिद्विजःपष्ठांशमुत्सृजेत् ॥ इदंचसदक्षिणप्रतिग्रहे । तद्रहितप्रतिग्रहेतुन दोपः । भूमियःप्रतिगृह्णातियस्तुभूमिप्रयच्छति ॥ तावुभौपुण्यकर्माणौनियतस्वर्गगामिनौइ त्युक्तेः ॥ अथपोडशमहादानेषु तवचारुणस्मृतौ तुलापुरुपभागंचगृहीत्त्वाचांद्रकंचरेत् हि रण्यगर्भेचतयात्रह्मांडेकल्पपादपे ॥जलेत्रिपवणस्नायीचरेत्सांतपनदयो।गोसहस्रपातग्राहीय दाविप्रोडकामतः।।गोमूत्रयावकाहारोमासेनैकेनशुध्यति ॥ हिरण्यकामधेन्वादिदानमत्रयथो दित ॥ महाभूतघटांतेषुप्रायश्चित्तमथोच्यते ॥ गायत्र्यादशलक्षैश्चप्राणायामसहस्रकैः ॥ नश्यतिपापसंघाश्चकाकथादुष्प्रतिग्रहे ॥ पावमानंचसूक्तवसर्वपातकनाशनं ॥ अत्रायमभि ·KAREEREktkakk पस्तुरहस्यवतमाचरेत् इति ॥ कर्तृव्यतिरिक्तैर्यदीयोदोपोनज्ञायतइत्यर्थः । अतश्वपारदार्या देरपिस्त्रीपुंसाभ्यामितरणाज्ञातस्यरहस्यतास्त्येव । तस्यप्रायश्चित्तमपिरहस्यमेवकर्तव्यं ॥ तथाचहारीतः। रहस्येरहस्यप्रकाशेप्रकाशमिति । तत्ररहस्यानांसाधारणप्रायश्चित्तंमनुरा है । वेदाभ्यासोऽन्वहंशत्यामहायज्ञक्रियाक्षमा ॥ नाशयंत्याशुपापानिमहापातकजान्यपि ।। यथैधस्तेजसावह्निः प्राप्तनिर्दहतिक्षणात् ॥ तथाज्ञानकृतंपापंकृत्संदहतिवेदवित् ॥ सव्याह तिकप्रणवाःप्राणायामास्तुपोडश ॥ अपिणहनमासंपुनंत्यहरहः कृताः इति ॥ वसिष्ठः ।। ययाकार्यकृतंसायशतवेदेश्वधार्यते । तत्सर्वतस्यवेदागिर्दहत्यनिरिबंधनं ॥ यमः । सहस्र परमादेवीशतमध्यदिशावरी ॥ गायत्री संजपेन्नित्यंमहापातकनाशिनीम् इति ॥ मू लिशौनकः । ऋग्वेदमभ्यसेवस्तुयजुः सामाथवापिका ॥ सूक्तानिसरहस्यानिअथवीगिरसस्त था । ब्राह्मणानिचकल्पांश्चपडंगानितथैवच ॥ इतिहासपुराणानिदेवतास्तवनानिच ।। जत्त्वा पापः प्रमुच्येतधर्मस्थानस्तथापरः॥ इति ॥ कौमैं । जपस्तपस्तीर्थसेवादेवबाह्मणपूजनं ॥ ग्रहणादिपुकालेपुमाहापातकशोधनं ॥ पुण्यक्षेत्राभिगमनं सर्वपापप्रणाशनं ॥ अमावा 六六七米六的光荣歌 ·ज्ञेयज्ञपतेहरे-गायत्रयेभूभुजां तेषामेतत्सूनोदितंफली। येषांपासंडिसंकीर्णराष्ट्रनब्राह्मणोत्कटं ॥ एतेसूनासहस्राणांदशानांभोगिनोनृपाः।येपानयज्ञपुरुपः कारणंपुरुषोत्तमः ॥ तेतुपापसमा चाराः सूनापापौषभागिनः इति ॥ अदुष्टात्तुराज्ञःप्रतिग्रहोननिंदितः अतएवोक्तछंदोगशाखा यां । प्राचीनशालादीन्महामुनीनराजप्रतिग्रहे प्रवर्तते इति ॥ अश्वपतिनामकेनराज्ञादोपा भावउपन्यस्तः नमेस्तेनोजनपदेनकुर्यानचमद्यपः॥नानाहितानि विद्वानस्वैरिस्वैरिणीकुतः इति ॥ याज्ञवल्क्यवचनेपिराजप्रतिग्रहनिंदायांलुन्धस्योच्छास्त्रवर्तिनइतिराजविशेषणाद दुष्टराजप्रतिग्रहोननिंदितइतिगम्यते ॥ तथा नारदोपि । श्रेयान्प्रतिग्रहोराज्ञानान्येपांत्राम णाहते॥ ब्राह्मणश्चैवराजाचदावप्यतौधृतवती । नैतयोरतरंकिंचित्प्रज्ञाधर्माभिरक्षण।।शुची नामशुचीनांचसन्निवेशोयथांभसां ॥ समुद्रेसमतांयातितद्वद्राज्ञांधनागमः ॥ यथानौसं स्थितचैवशुद्धिमायातिकांचनं ॥ एवंधनागमःसर्वः शुद्धिमायातिराजनि इति ॥ रा जप्रतिग्रहेप्रायश्चित्तमाह ॥ वृद्धहारीतः ॥ राज्ञः प्रतिग्रहंकृत्वामासमप्सुसदावसेत् ॥ पप्ठेकालेपयोभक्षः पूर्णेमासेप्रमुच्यते ॥ तर्पयित्वाद्विजान्कामैः सतर्तनियतव्रत इति ॥ तद सत्प्रतिग्रहविपयमितिमाधयः॥ अथरहस्यप्रायश्चित्तानि ॥ याज्ञवल्क्यः । अनभिख्यातदो ·KARTIKKKHAIKHEkkkkkkk TAREEKk तीयमभ्यस्यनतमहइतीतिचाजवाचपोरुपसूक्तंमुच्यतेगुरुतल्पग इति ॥ हविष्पांतमजरंस्त्र विदीत्येकोनविंशर्च । नतमंहोनदुरितंसप्तचे । इतिवाइतिमेमनत्रयोदशचे । सहस्रशीति पोडशचे । एतेपांचतुर्णासूक्तानांअन्यतमंप्रत्यहंपोडशकृत्वोमासंजपित्वाअकामतोगुरुतल्प गः शुध्यतीतिविज्ञानेश्वरादिसंमतोऽर्थः ॥ मूलेशौनकः । अतोदेवाजपेत्सूक्तममआयूपिवार चा ॥ अघमपैचवाजत्वामुच्यतेब्रह्महत्यया इति । ।। इतिश्रीमत्कालोपनामक भट्टरामेश्वरात्मजभट्टमहादेव द्विजवर्यसूनुभट्टदिवाकरविरचितदानसंक्षेपचद्रिकायांसदसत्म तिग्रहमायश्चित्तानिकाश्यांनिरूपितानि ॥ अथस्मृत्यर्थसारोक्तरहस्यप्रायश्चित्तानि ॥ कर्तृव्यतिरिक्तेतराज्ञातदोपरहस्यप्रायश्चित्तंचरेत् ॥ अविद्वांस्तुमुखांतरेणरहस्यप्रायश्चित्तं ज्ञात्वारहस्यंचरेत् ॥ स्त्रीशूद्रान्वंजपहोमवय । तत्राऽऽहारविशेषानुक्तोपयःप्रभृतयः । का लविशेपानुक्तीवत्सरादयोमासांताः । देशविशेषानुक्तीशिलोचयादयोगौतमोक्ताः। जपेतुत्र पिंदेवतच्छंदोविनियोगाविज्ञेयाः । अमत्याबाह्मणवर्धेतस्विरात्रमंतजेलेनिमज्यऋतंचसत्यंचे त्यघमर्पणसूक्तमावर्त्य त्रिरात्रतिपयस्विनींगांदत्वाशुध्येत् ॥ दानाशक्तौ सव्यातिकाः पो ॥

·स्यातिथिप्राप्य यः समाराधयेदव।। ब्राह्मणान्भोजयित्वातुसर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ कृष्णाटभ्यां महादेवंतथाकृष्णचतुर्दशी ॥ संपूज्यत्राह्मणमुखेसर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ त्रयोदश्यां तथारात्रौसोपहारंत्रिलोचनं ॥ दृष्ट्वेशंप्रथमेयामेमुच्यतेसर्वपातकैः ॥ एकादश्यांनिराहारः समभ्यय॑जनार्दनं ॥ द्वादश्यांशुकृपक्षस्यसर्वपापैःप्रमुच्यते ॥ उपोषितश्चतुर्दश्यां कृष्णपक्षेसमाहितः ॥ यमायधर्मराजायमृत्यवेचांतकायच ॥ वैवस्वतायकालायसर्व भूतक्षयायच ॥औदुंबरायदध्नायनीलायपरमेष्ठिने ॥ वृकोदरायचित्रायचित्रगुप्तायवैक्रमात् ॥ चतुर्दशेतेमंत्रास्युश्चतुर्थ्यतानमोऽन्विताः प्रत्येकंतिलसंमिश्रान्दद्यात्सप्तोदकां जलीन् ॥ स्नात्वानद्यांतुपूर्वाह्नमुच्यतेसर्वपातकैः इति ॥ तथातत्रैवाध्यायांतरे । अस्मि कलियुगेबोरेलोकाः पापानुवर्तिनः ॥ भविष्यंतिमहावाहोवर्णाश्रमविवर्जिताः ॥ नान्य त्पश्यामिजंतूनांमुक्कावाराणसीपुरीं । सर्वपापप्रशमनंप्रायश्चित्तंकलौयुगे इति ॥ इतिरहस्ये पुसाधारणप्रायश्चित्तानि ॥ अयप्रतिपदोक्तप्रायश्चित्तानि ॥ याज्ञवल्क्यः । त्रिरात्रोपोपितो नप्लानलहात्ववमर्पणं ॥ अंतर्जलेविशुध्येचगांचदद्यात्पयस्विनीम् इति ॥ मनुः। हविष्पां ॥ KkkkkkkkkkkkkkKKEKHEKAKK.

·जाहिरात। श्रीमद्वाल्मीकीय रामायण। श्रीवाल्मीकीय रामायण २४००० ग्रंथका सरल सुबोध वजनापाटीका बनवाकर छापके तैयार हे जिसके बीचमें मूल और नीचे ऊपर भापाटीकाहै. और एक वाल्मीकीयरामायणका भाषावार्तिक छपा है. जिसमें मूलके अनुसार यथावत् भाषा करके मूल श्लोकोंके अंकनी लगादिये गये हैं. रामायणकी कथा पढनेवालोंको पुराण वांचनेमें बहुत उपयोगी होगा.-जिन महाशयोंको लेना हो वे २३ रु० भेजदेनेसे भापाटीकासहित इस पुस्तकको अपने स्थानपर पा सकेंगे और भापावातिकको१०० भेजनेंसे पासकेंगे. महाशयहो। इस अलाय लाभको शीघ्रता करिये.(इसके सब सातही काण्ड बाल, अयोध्या, आरण्य, किष्किन्धा, सुन्दर,युद्ध,और उत्तर ए) और रामायणमा- हात्म्यमी भापाटीकासहित छपे हुये तैयारहैं, जिनकी इच्छा हो मैंगालीजिये. पुस्तक मिलनेका ठिकाना-खेमराज श्रीकृष्णदास.. "श्रीवेंकटेश्वर" छापखाना-मुंबई.

·sexkkkkkkkkk डशप्राणायामाः प्रतिदिनमासमावर्त्य अभ्यासेतुत्रिंशद्रावतस्थः प्राणायामेश्चातेऽधम पणंजपेत् महापापैः शुध्येत् । मत्याचेत्प्राग्वानिष्कम्यस्नायादिति ॥ ॥ इतिस्मृ त्यर्थसारोक्तरहस्यप्रायश्चित्तानिनिरूपितानि ॥ ॥ इतिसंक्षेपदानचंद्रिकासमाप्ता॥ ७ ॥ इदं पुस्तकं श्रीकृष्णदारुतान सेमराजगुप्तेन "श्रीवेङ्कटेश्वराख्ये" मुद्रणालये अंकित्वा माकाश्यमानी तम् । आवृत्तिः २ द्वितीया । संवत् १९५१ शके १८१६ पुस्तकमिलनेका ठिकाणा- खेमराज श्रीकृष्णदास "श्रीवेङ्कटेश्वर" छापखाना. (मुंबई.)