·साहित्य, कला, धर्म, तत्वज्ञान वगेरे विपयोनी शोधखोळ करवी, अने देना परिस
(२) मानना काबीन इतिहास, साहित्य अने दर्शनशाखोर्नु तेम ज संस्कृत, पाली, का
(३) पटना विश्यमा रम लेनारा शोधकोना उपयोग माटे एक सारु पुरागर पना
सनी अंदर प्राचीन विधाने गर्नु बाज मुधीमा प्रस्ट थपर्छ समा साहित्य संमृहीत
THEMS, भपभ्रंश, जुनी गुजराती, फारसी, अने भरपी मान मागोर
घारमा परम्प-दुर्दम्य प्रयोने नवीन पदातिए संशोधित-मुद्रिव करी प्रस्ट करा-
(१) २. विपी दुरी जुनी भागमोमा एयाएका पुरातत्वविश्यक साहिलो.
() HIR लिपा सभ्यासाने टेमना धम्पासामा परेक प्रशारनी मान
१-२ पुगपना पियमा ययामापन शादिय संबंधी सादर
पुरातत्त्वमंदिर
प्रयोजन अने प्रपन्ध
माधारण रोते भासा हिंदुसानना भने सास फरीने गुजरावना प्राचीन इति
মাৰি কৰো,
भारि मागमोन शाखीय भने नुलनात्मक पद्धतिए शिक्षण माप..
पारामां मारे.
rr wear.
Pागणी.
From Primarj.
पंचममिति
mi-सामा
PATrrifmrTEE
sxe
keaha
मंत्री

·गुजरातपुरातनमन्दिरगन्यापली आचार्यश्रीसिद्धसेनदिवाकरप्रणीतं र्कप्रकरणम्। जैनधेताम्बर-राजपच्छीप-प्रघुमसरिशिष्य-तर्कपमानन- धीमदमपदेवचरिनिर्मितया तत्त्ववोधविधायिन्या प्याख्यया विभूषितम् । प्रथमो विभागः। (प्रथमगाथात्मकः) गुजरातविद्यापीठप्रतिष्ठितपुरातत्वमन्दिरस्पेन संस्थतसाहित्य-दर्शनशासाध्यापन पं० सुखलाल संघविना प्राकृतवामयाज्यापन जैनन्याय-व्याकरणतीर्य- पं० वेचरदास दोशिना व पाठान्तर-टिप्पण्यादिभिः परिष्कृत्य संसोधिनम् । गुजरातपुरातत्त्वमन्दिर अमदावाद. गति, तिस. ५..] मेर १९. [भूमापन .

·प्रकाशक:-विठ्ठलदास मगनलाल कोठारी, गुजरातविद्यापीठ कार्यालय, अमदावाद. मुद्रक:-रामचंद्र येसू शेडगे, निर्णयसागर प्रेस, नं. २३, फोलभाट लेन, मुंबई.

·प्रकाशकनुं निवेदन पुरातत्वमंदिरनी पन्धमपितिए संपन् १९७९ मा भादरसा यद १३ मा दिपसे निणीत करेला पहेलाना परिशिष्ट १ मा सूपयेला) कार्यक्रम प्रमाणे संमंतितकशारणनो आ पहेलो भाग V ... आ पन्थने माया रूपमा प्रकाशित करवागो मूळ संकल्प अने उपक्रम पं. श्रीसुसलालजी द्वारा आमानन्द जैन पुस्तकापारक मंडळे करेलो. पण, ज्यारे पं. मुरालालजीए पुरातसमंदिरमा :, पोतानी सेपा विधापीठने समर्पित की, त्यारे तेमणे ए अन्य पाडळ, पूर्व उदावेला मोटा श्रमको करी, मन संस्कृत साहित्सना दर्शनशासोमांना एक महान् भने अमूस्य गणाता मन्मरानो * খাব । {বাণীৰ ৰ সমাগী আ না যখন সৰ সকানী মা খালী भनुमति आपपामा आवी. मंदिरे आ काम हाथमां लीपा पहेला, पं. श्रीमुसलालजी हस्तफ, आगराना उप मंडळना • पापू श्रीदयालचंदजी गरीए एना अंगे लगभग ११०० रुपिभा जेटलो राप पयों हतो, तमा, जे बातना आपा सरस अने मस्त कागलो उपर आ अन्य मुद्रित पाय घे ते वागलो . . .00 रूपया एक हमारनी किमतना पण उस मंडळे भेट.आपली छ, केजे रफम र महलने शेठ पाटीलाल घरातचंद सवेरी तरफयी प्रस्तुत मन्थना पकासान-कार्यमाटे दाम i आपीती रात, गया वर्षमा आ अन्यनी रेहतीक हस्तलिखित प्रति ओला पातिरो .: समयानी शीघ्र आवश्यकता भासायी प. पुरालालजीए पोताना मददगार तरीके एक श्रीरा नने पेटलोक समय रोकेला हता अने ते माटे सेमने ४१६ रुपिमा घेताना आपपामा आया हता, .. आ पधारानी सम रा. रा. श्रीकमवलाल प्रेमचंद मोदी मारफत अपाई हती. आसते आ ार्यमा मायराना उक मंडळ अने सेना सहायक पदस्थोनी आर्षिक उदारतानो , हाम विद्यापीठने मच्यो छे से माटेते थानो उपर मानवाम मारे छे. से. १९८० प्रकाशक गुजरात विद्यापीठ कार्यालय ·संशोधनोपयुक्तानां लिखितादर्शानां संकेताः। अ० प्रतिः ग० अनन्तनाथजैनमन्दिरभाण्डागारीया औ० (वि०) श्रीमद्विजयानन्दसूरिपुस्तकसंग्रहगवा कां० प्रवर्तकश्रीकान्तिविजयपुस्तकसंग्रहगता पं० न्यासश्रीगुलावविजयपुस्तकसंग्रहगता पं० न्यासश्रीगम्मीरविजयपुस्तकसंप्रहगता च० चञ्चलवेनभाण्डागारीया डे डेलाभाण्डागारीया पू० पूर्णचन्द्रनाहरभाण्डागारीया चालूचरप्रामस्थभाण्डागारीया भा० भावनगरसंघभाण्डागारीया भां० भाण्डारकरप्राच्यविद्यासंशोधनमन्दिरीया मां० माण्डलग्रामस्थभाण्डागारीया वाडीपार्श्वनाथभाण्डागारीया ० श्रीमदृद्धिचन्द्रपुस्तकसंग्रहगता सा० साणन्दमामस्थभाण्डागारीया हा. हालामाईभाण्डागारीया घा० " " वा० ममरियानादरममाग पुरयम्, तर प्राचीन भारतमामा निरदेवि, मीनं पवि.वि माना । १ परेनमारगाय पुष्टयम्, तर पूर्ण चं. पू. नाना, अपूर्ण '.. नासा म्यपालि।

·टीकागतानामुल्लेखानां स्थानसंकेताः। " आचा ऋग्वेद-अए० जैमि. तत्या० तत्या त धन्या न्यायद म्यायवा० मनामर० प्र० - भग०गी० महामा०मादिप० मीमांसाद योगद पात यापपप० पारस्था०भा० पा०भा० धाराभा० बपिण परभा. आचाराधम्। प्राग्वेद-अशिनि । जैमिनिसूत्रम् (मीमांसादर्शन तत्याघांधिगमसूत्रम् । धर्मकीर्तिकनन्यायपि म्यायदर्शनम् (गीतमपुरम्) न्यायपातिकम्। प्रामरतिमारणम्। पदारण्यकम्। भगवतीता। महामारलमादिपर्व। मीमांसासनम् (मिनिग्राम) पातअलयोगदानम् । पापपपदीपम् । पारसापनभापम् । (दापमानम्) भाराभापम् । (दोगमा) गरिकांनम् । (माम् ) परभाष्यम् । (अमिनिभासम) मोषपातिकम् । (मारियानम्) प्रेमातरम्। गुवातारणम्। रधानाहगवम्। मचानादानुशासनम्। "} } कोकथा येतायत. पत्र रपाना अ. अप अधिभरणम्। दा. . अपरिपरिप्रेक। आरिम्।

·उपनि उपमान का गा० उपनिषत् । उपमानपरिच्छेदः। काण्डम्। काशीयो आवृत्तिः। गाथा। रिपनम् । द्वितीयपार्थम् । पद्यम्। परिच्छेदः। प० . पा० पृ० पं० पृष्ठम्। प्र० प्रथमस्था० प्रमेय.टि. प्रमेय प्रमेय. मा. प्रमेयक पतिः प्रथमः। प्रथमम्। प्रथमपार्श्वम्। प्रथमस्थानम्। प्रमेयकमलमा डटिप्पनम् । प्रश्रव्या-टी प्रमेयकमलमार्तण्डे। प्र.पृ० य. To मं० प्रश्नव्याकरणसूत्रटीका। प्रस्तुतपृष्ठम्। बहिर्गत:-लिसितायो प्रती ऊम् अध वा लिसिता-पाठः। ग्राह्मणम्। मन्त्रः। लिसिता प्रतिः। शून्यवादपरिच्छेदः। श्रुतस्कन्धः। लोकः। शून्य लोग एक सुधम् ।

·विषयानुक्रमः। म् २-२९ २ २ २ ८ १२ বিধাঃ टीकाया मगले प्रयोजनं च। पातनिका। प्रपमा गाया। प्रामाण्यवाद। स्वतःप्रामाण्यपक्षः परतम्मामाण्यपक्षः। उत्पत्ती प्रामाण्यस्य स्वतस्पसाधनम् । फा मामाण्यस्य स्वतस्यसाधनम् । निधये प्रामाण्यस्य स्वतस्यसाधनम् । उत्पत्ती प्रामाण्यस्य स्वतस्त्यनिरसनम् । कार्ये प्रामाण्यस्य स्वतस्पनिरसमम् । निधये मामाण्यस्य स्वतस्पनिरसनम् । प्रेरणापुरमामाण्यामापः। हातृग्यापारस्ययाऽसिदि। अमाषप्रमाणनिरसनम्। घेदापीरुपेपत्यपरीक्षणम्। शादनिस्परपसाधनम्। शब्दनित्यन्यनिरसनम्। सर्पज्ञवादः। सर्पसत्तानिरसनम् । सर्पसत्तासाधनम्। वरस्वरूपपादः। वरलोहे. प्रत्ययस्थानम् । लोकस्य पपस्थापनम् । गत ईश्वकरयस्थापनम् । डत घरएनत्यनिगकरणम् । पापनिरसनम् । २० २३ १३ ४३-88

·११३
४३
१३३
सत्तापदार्थ निरसनम् ।
संयोगनिरसनम् ।
आत्मपरिमाणवादः।
आत्मनो विभुत्वस्थापनम् ।
आत्मनो विभुत्वं निरस्य देहमानत्वव्यवस्थापनम् ।
शस्य द्रव्यात्मकत्वसाधनम् ।
मुक्तिस्वरूपवादः।
मुकौ आत्यन्तिकविशेषगुणोच्छेदस्य स्थापनम् ।
मुक्ती आत्यन्तिफविशेषगुणोच्छेदस्य निरसनम् ।
૨૨
१४
१५०-१६६
.
२
.
.

·A संपादकीय निवेदन अनेक उपयोगी विषयोनो उहापोह करती विस्तृत प्रस्तावना सो प्रस्तुत ग्रंथ संपूर्ण छपाई रक्षा पछीन लसी काप. अत्यारे तो मा संभित निवेदनमा मुख्य में पापतोतुं यूपन करवातुं छे (क) ग्रंपर्नु पिशिष्टत्व भने (स) प्रकाशननी योजना. (5)यनी विशिष्टता निमलिसिव थे पामतोमी जाणी शफारो (१) ग्रंथकार भने १२) अंथर्नु पासाभ्यन्तर स्वरूप. (१) अंधकार (मूळकार), समयः मूळना कर्ता भाचार्य सिरसेन दिवाकर छे. जैनपरंपरा प्रमाणे भो विक्रमनी पहेली शताब्दीमा यई गएला भनाय छे. सेभो दिगम्परापार्य कुन्दकुन्द अने समंतभद्र ए पमेना पहेलो थया होय सेवी संभावनाना केटलॉक कारणो के तेमज श्वेताम्बर भने दिगम्बरनो पंथभेद थया पहेलो पण सेभो पया होय तेम मानवाना फेटलांक कारणो के. सेथी विग्रमनी पहेली शताब्दीमा तेसो पयानी जैनपरंपरा पर गम्भीरपणे ऐतिहासिकोए विचार फरवो जोईए. असारे फेटलाफ ऐतिहासिको तेओने विक्रमनी पांचमी शताब्दीमा मूक . स्थान, जाति अने धर्मः सेभो जन्मस्थान विदित नधी, पण उमयिनी अने सेनी भाजुराजुए सेमोए जीवन गान्यं होय एम जणाय छ, सेपी सेओना प्रयोनी रचना पण तेज प्रदेशमा पयानो संभव है. तेभो जाते प्रामण अने कुलधर्मे वैदिक हवा, पण पाछळथी सेमणे जैनाचार्य वृद्धपादीनी पासे जैनदीक्षा लीधी हती. योग्यताः दिवाकर असाधारण जैन दार्शनिक भने संस्कृत भारत भापाना विद्वान हता एटलुज नहि पण सेभो मध्यकालीन प्रधान भारतीय दार्शनिक विद्वानोमांना एक हता, एम तेभोनी छतिभोज कही आपे छे. सेमनी विधारमा उदारता, प्रतिभामा स्वतनता, मानमा स्पष्टता, गपचलेस. नमा सिद्धहस्तवा भने वस्तुस्पर्शमा सूक्ष्मता क्या विविध दर्शनोना मौलिक स्वरूपमा निष्णावता, ए पधुं तेओनी योती पण उपलब्ध कृतिमोमां वाक्यवाश्यमा जोनारने नजरे पाशे. कृतिमओः उपलम्प कृतिभोमा संमवि मूळ भाव है. एकवीस पत्रीसीओ, न्यायावतार तथा कल्याणमंदिर संस्कृत छे. कल्यागमंदिरमा तीर्थकर पार्धनायनी स्तुति . न्यायावतार ए संत जैन साहित्यमा पपपंध भादि समय होई समस जैन धर्कसाहित्यना पाया रूपे हे. भत्रीसीभी स्तुतिरूप होषा sal मा दार्शनिक विषयो है. वैदिक, बोर भने जैन ए समकालीन समप्र भारतीय दर्शनोनुं वरूप ते पत्रीसीभोमा हे. मा पीसीभोम परदर्शनसमुख्य भने सर्वदर्शनसंमहनी माथमिक भूमिका के. सिद्धसेन- पीजं नाम 'गन्भहसी' इतुं तेभीए आधारांगना प्रथम अध्ययन उपर विवरण सत्यु हवं, जे 'गन्यहसिविवरण' कहेवाय हे, माजे से उपटप नथी. टीकाकार टीकाकार अभयदेष, श्वेताम्मरीय राजगटा पएल प्रामसूरिना शिब रोई दशमा सैकामा पई गया है. तेभोनी जाति, जन्मस्थान मादि साव नी; वेभोनी बाजी विपलब्ध ·१२ भुव मधी. अलयत तेगो बादमहायना कर्वा कहेवाय हे, पण संमति उपरनी टीकाना विस्तृत धादो जोता फेटलाफ एम पण माने छे के तत्वोपविधायिनी' टीकार्नुज मीणु नाम यादमहार्णव हो. गमे तेम होय पण अभयदेवसूरि दार्शनिक विषयना असाधारण विद्वान हता, तेमा जराए संदेह नथी. (२) ग्रंथतुं पायाभ्यन्तरस्वरूप बासस्वरूपः प्रस्तुत प्रथमां मूळ अने टीका ए ये अंशो छे. मूळनुं नाम संमति भने टीका नाम तत्त्वयोधविधायिनी छे, मूळ प्राकृत भाषामा भने टीका संस्कृत भाषामा छे. मूळनी स्पना आर्यापधमय बने प्रण भागो ( काण्डो) मां चहेंचाएली है. टीकाली रचना गयमय छे. मूळ परिमाण १६५ गाथाओ जेटलं छे. पहेला फाण्डमां ५४, पीजामा ४३ भने श्रीजामा ७० गायाभो छे. टीकार्नु परिमाण २५००० शोक जेटलुं है. आभ्यन्तरस्वरूपः मूळ अने टीका बन्नेना विपयो दार्शनिक छे, परंतु ते मघा दार्शनिक विषयोनी पर्वा मां..अनेकान्तदृष्टिए. करवामां आधी छे. ते रीतेज अनेकान्तदृष्टिन वरूप, तेनी ध्याप्ति तथा तेनी उपयोगिता सिद्ध करवामां आवी छे. तेथी प्रस्तुत ग्रंपने अनेकान्तदृष्टिनी दार्शनिक अंध फवो जोईए. मूळनी प्रतिपादनसरणी भागमाभित छतां..तर्कसंगत छे. तेमां जैनगमप्रसिद्ध नय, समभंगी, मान, दर्शन, द्रव्य, पर्याय विगेरे पदार्थोन सार्किक पद्धतिए पृथकरण करी अनेकान्तनुं स्वरूप.पवाववामां आव्यु छ भने ते पण प्रधानपणे भागमिक प्राचीन जैनाचायोंने अभिलक्षीने. टीफानी शैली बिलकुल जूदी छे. तेमा अन्य दर्शनोना निरसननी दृष्टि मुख्य छे. मूळ जेटलं टुंड छे, सेटलीज टीका विश छे. टीकाकारे जे जे विपयना यादो लख्या छे, ते ते विषय पर से घसते भारतीय समम दर्शनोमा जेटला मत मतान्तरो अने पक्ष प्रतिपक्षो हता, ते पधानी विस्तृत नौप करी है. वेथी आ टीकाने विक्रमनी दशमी शताब्दी सुधीना दर्शनविषयक वादोर्नु संग्रहस्सान कही एकाय. मंथनी मुख्य रष्टि भनेकान्तनुं महत्व विधारीने टीकाकारे वादपति विद्वत्तापूर्वक एवी गोठवी हे के, जे विषयमा बार शरू करवानो होय, ते विषयमा सौथी पहेलो सिसान्तथी अपारे अगदी एको पहेलो पक्षकार आदी पोतानो मत स्थापे छे, सारयाद सिद्धान्तधी ओछो वेगळो एवो पीजो पक्षकार भावी पोताना मनने स्थापी प्रथम पनी भान्तिमो दूर फरे छे, त्यारयाद सिद्धा. न्वनी कई समीपे रहेलो नीलो पक्षकार आवी मीना पक्षनी भूलो सुधारे छ, अने ए क्रमे आग या रोपटे बनेदान्तवादी सिद्धान्ती भावी ऐल्ला प्रतिपक्षी मन्तव्य दोधी अनेकान्त दृष्टि से विषय यो मानवो जोईए, से बताये छे. आवी वादपद्धति गोठवेली होबाधी कोई पण विपपमा प्रत्येक पक्षकानुं मान छ, भने एक पीजा पर बरे शो मो मतभेर छे, अने मां रपटाई मगर, ५ तुलनात्मक दृष्टिए आणी शाय. सेपी टीकाकारनी प्रतिपादन मरणाने अनेक वादाभोनी धारिप साथै सरसकी शाम फे, जमां कोई पण विषय उपर परेक वादी पोदो पूर्व मन्दम्य Nis अनुश्मे र करता होय, अने ऐयदे जेमा एक सर्प- सिपाही समाविमा समन्वयभरे सेपट वा होप, ·१३ पुष्कर सामग्री जो केटीकामा को दासनिक प्रयोर्नु दोहन जणाय , rat सामान्य से मीमांसक मारिस्मा शोकवानिक, भारदा विश्वविद्यालयमा भाचार्य शातिरक्षितत तस्वसंग्रह उपरनी कमलीलात पंजिका भने दिगम्बराचार्य प्रभारंद्रना प्रमेयकमलमार्तड भने न्यायकुमुदचंद्रोदय विगेरे मन्पोर्नु प्रति पिग्म मुस्रपणे मा टीकामा छ, सेवी होते धारिदेवमूरिनो स्याहारमाफर, महिऐगरिनी स्वाहामंजरी, उपाध्याय यशोविजयजीनी नयोपदेश सपरनी नयामनतरंगिणी टीमा भने शाहातासमुपयनी सोफा आदि पाउननी पतिमोमो संमतिनी टीकार्नु मविविध छ; वेषी संमहिना अभ्यासके संमतिटीकामा प्रतिविम्य पाहनार अने संमतिटीकार्ने प्रतिबिम्ब होलनार पर्युको कारना पन्मो जोवा पटे. (ख)काशननी पोजना मध्यम फालीन दर्शनसाहित्यमा संमति मूठ भने शेनी टीका, १ पोन आकर्षक स्थान छे; सेमर नमो दार्शनिक साहित्यमा इतिहास भने दार्शनिक विद्वानोना मची शके वेम. भाभी विशिएटाने स्लीधेज आ मंस्थाए प्रस्तुत प्रत्यनी शुर आपत्ति तैयार परवा विचार करेलो. जोफे संमति पर पणी को होतानो पहेस , It एक श्वेताम्बराचार्य मालवादित भने यौनी दिगम्बरापार्य सुमतिपत होवान निश्चित प्रमाण मळे छे. पण अत्यारे तो तेमांनी एफे उपसम्म नपी. सेपी अने विस्तृत पता महस्वनी होवाथी अभयदेवनी टीकाज प्रसिद्ध करवान संस्थाए पसंद कयु थे. मग टीका पणी विश्लत, गहन अने संस्कृत भाषामा होवाथी, मूळ मंथ टुको, प्रसार भने माझा साधारण निझामुमओयी पण अपरिचित रयो छ, भने हरेक पोसाने सेनो अधिकारी मानश अपाय ; सरी हकीकत देवी नपी. जो संक्षित पण सरल टीका होय, मगर भाषा विदेषक अनुवाद होय तो संमति मूल कोई पण माधारण अभ्यासिने प्राा धई राफे सेई छ; आ देतुपी मंमतिनो अनुपार करवानी कल्पना मंदिरे पसंद करी, पण ते अनुवाद की पहेला सेन भने सेनी टीकान संशोधन करी नारयु, ए पण एचित जणायु. आ कारणधी अत्यारे मंदिरे नीचे प्रमाणे योजना विधारी राखी हे:- सटीक मूळ धर्नु ण भागमा प्रकाशन कर, पोया भागमा मूल प्रेधनो अनुवाद भने समम सटीक पंथने लगता उपयोगी परिशिष्टो, प्रमावना, विहिन अनुषामणिका विगेरे परं. आयोजना प्रमाणे आजे अदी वर्ष या काम पालना पहेलो भाग प्रकाशित थाय के शुक जोवाना दृष्टिदोषी के कपोझिटरीना दरोपी जे भूलो रही गई हशे ते यशी परापर जोई शुद्धिपत्रमा भापवानु नो आग पनो हना जे जे भूरे मनाया नजरे एही गई छे, मात्र सेज शुद्धिपत्रमा प्रापेली छ नेधा आ भुद्धिपत्र अधुझज अमे अभ्यामिभान विनवी ही थे. सेओ जे साली मोटी बाई पण भूल न तेनी पृष्ठपालबार अपने सपना आपे. भमै नमोनी तेवी सुधनाने साभार प्रकट का. NE सशोधन कार्यमा उपयोगी पाय से माटे अनेक हलिखित प्रतिभी हिंदुमानना का अदा भागोमांधी मी मारनी पण यडित प्रतिमा आधी प्रतिभानु मवार बर्गन, लेभोनी मुलना विगैरे राबतो भविष्यती दो प्रनावनामा जनोधारे, भलारे सो ते हे पनि भाm.

·मुत नी. अलबत वेभो वादमहार्णवना कर्वा कहेवार छे, पण संमति उपरनी टीकाना विस्तृत पादो जोता फेटलाफ एम पण माने छे के 'तत्त्ववोधविधायिनी' दोकानुज धीनुं नाम पादमहार्णव हो. गने तेम होय पण अमयदेवसूरि दार्शनिक विषयना असाधारण विद्वान् हता, तेमां जराए संदेह नयी. .. (२) ग्रंथर्नु पायाभ्यन्तरस्वरूप पासवरुपः प्रस्तुत प्रथमां मूळ अने टीका ए घे अंशो से. मूळर्नु नाम संमति अने टीकार्नु नाम तत्त्वयोपविधायिनी छे. मूळ प्राकृत भाषामां अने दीका संस्कृत मापामा छे. मूळनी रपना आर्यापद्यमय भने प्रण भागो ( फाण्डो) मां पहुँचापली छे. टीकानी रचना गरमय छे. मूळर्नु परिमाण १६७ गायाभो जेटलं छे. पहेला काण्डमा ५४, पीजामा ४३ भने पीनामा ७० गापामो . टीकार्नु परिमाग २५००० लोक जेटलुं छे. आभ्यन्तरसरूपः मूळ अने टीका पमेना विपयो दार्शनिक थे, परंतु से पधा दार्शनिक विषयोनी पटेमा भनेकान्तप्पिए करवामां आयी छे. ते रीतेज अनेकान्तानिन स्वरूप, तेनी प्यानि तयानी उपयोगिता सिद्ध करयामा भावी छे. तेपी प्रस्तुत मंथने भनेकान्तरष्टिनी पासनिक परदेषो जोईए. मूटनी प्रतिपारनगरणी भागमाभित पता..सर्कसंगत . तेमा जैगभागमासिस गय, सती, मान, दर्शन, द्रव्य, पयांय विगैरे पदार्थो वार्षिक पद्धतिए पृथक्करण की अनेकारतर्नु हा प्राप्युटे भने हे पर प्रभानपणे पागनिक प्राचीन जैनाचार्योंने अभिलीने. टोपी रोटी विटाल दी . मां अन्य दर्शनोना निरसननी दृष्टि मुख्य छे. मूळ लेदएं है, लेटलीत टीश ािट . टीकाकार जे जे विषयना पायो सरत्यारे, ते विषय पर से पल भारदीय समप्रदर्शनीमा जेटला मन मतान्तरो भने पक्ष प्रतिपशो इता, से पानी विस्तृत नौपदरी . ती या टोकाने विक्रमनी दशमी पताम्दी गुपीना दर्शनविषयक पादो हामान कही शाप. पी मुरुप टि अनेहान महान विचारीने टीकागरे वापत विचार की ट, विमां बार परानो सेय, वे विषयमा सोधी पहेस सिमापी मारे गोलो पटो पार मार्ग पोतानो मत सारे ऐ, सारवाद सिसामयी मोठी वेगो को शेरबदाग मदने स्थान प्रथम पधनी प्राविमो दूर करे , सारपार fram. मी गटोको पर मानी जा पानी भूमो सुधारे, भने ए हमे भाग C. गन्दाई मिसान्दी भान प्रतिभानुं मातम्य शोधी भनेका थिए । frote, पो. मामी रोगार्थी कोई पग मि शj, पर संग पर सो को मार, भो तगा परंपरा. सनी प्रमिगरी पर मयं मामी , मां कोई नारी Mami ने मोब, teent. fartmमोर. .

·जोटीमामा पानिक प्रयोनु दोहन जणाय , म सामान्य से मीमांसक इमारलमान शोकषार्तिक, नालन्दा विश्वविधालयना भाषा शानिशिक सत्यसंग्रह उपरनी viatreya पमिका ने निगरापार्य प्रभारंदना प्रमेयकमलमार्तड भने म्यागकुमुदचंद्रोदय घिमेरे माधोर्नु प्रतिविम्म सुपरपणे मा टौरामा , तेवी ते धारिदेवरिनो सारमाकर, महिषमरिनी परमजरी, पापाप पोविजयजीनी नमोपदेश सुपरनी मयागततरंगिणी टोप भने सावार्यासमुपदनी रोपा मादि पानी निमोमो संमतिनी टीकार्नु प्रतिविम्म); सेदी समरिना मन्यास संमविटीधामा प्रविषिम्य पाहनार भने संमविटीकार्नु प्रविविय झीलनार तपयुक पमे कारना मन्यो जोया पटे. (ख)मफाशननी पोजना मापस पालीन दर्शनसाहित्यमा संमति मूळ भने शेनी टीका, ए पो आकर्षक स्थान छे; तेमारीलामो शासनिक सादिलना इतिहास भने दार्शनिक विद्वानोना इतिहासनी पुष्कळ सामग्री मची शमसे. बाबपी विशिष्टताने सीधेश मा संस्थाए मरतुव मन्यनी शुर भाति पार परसा विचार रेलो. जोफे समावि पर पनी टीभी होतानो बहेस , उघ एक श्वेताम्बराचार्य महाशित करने पीजी दिगदराचार्य सुमतिकत होवा, निधित प्रमाग भरे थे. पण अत्यारे को तेमांनी एके उपम नी. पी भने विस्व तो महत्वनी होवापी अभयदेवनी टीकाज प्रसिद्ध करणा- सार पसंद. परतुन टीका पनी विस्तृत, गहन अने संकय भाषामा होवायी, मूळ ग्रंथ हुंको, असम मने HC साधारण निझामुमोपी पप अपरिचित रसो, भने हरेक पोहाने सेनो अधिकारी मानव अघकाय परीकीकत देवी नपी. जो संक्षिप्त पण सरल टीका होय, मगर भाषामा विरेषक अनुवाद होय तो संमति मून कोई पण माधारण अभ्यासिने पास पई राके सेQ छ; आ देरी संमविनी अनुवाद करवानी फसना मंदिरे पसंद करी, पण हे अनुवाद को पहेलो सेर्नु मने सेनी टोकानें संशोधन गरी नारावं, ए पण चित जणायुं. आ कारणयी असारे मंदिरे नीचे प्रमाणे योजना विषारी पती :- सटीक मूळ ग्रंथतुं प्रण भाग प्रकाशन करई, पोया मागमा मूल मंथनो भनुषार, भने समप सटीक अंथने लगता उपयोगी परिशिष्टो, प्रमावना, विगत अनुक्रमणिका विगेरे आपकां. आ योजना प्रमाणे भाजे अदी वर्ष थयां काम चालतो पहेलो भाग प्रकाशित भाय छे. मुजोशना दृष्टिदोषी के कंपोझिटरोना दोपी जे भूल्ो रही गई इसे से पधी परापर लोई शुद्धिपत्रमा भापवानुं नो माग धनशे. एना जे जे भूलो मनायासे नजरे पड़ी गई, मात्र सेम शुद्धिपत्रमा आपेली . सेधी आ शुद्धिपत्र अधुरज अमे मम्यासिभोने विनवीए डीए के सेओ जे नानी मोटी कोई पण भूल जए, तेनी पृष्टपरिवार आमने सूचना मापे. अमे सेभोनी सेवी मूमनाने साभार प्रकट करा. भा मशोधन कार्यमा उपयोगी पाय से माटे अनेक हसलिखित प्रतिभो हित रजा जूदा भागोमांधी मळी छे. सारनी पण वंडित प्रतिमा है. आपथी प्रति तेभोनी तुलना विगेरे बावतो नियनी दीर्घ मसानामा मनोधारे (पर्णन, प्रतिमा ·नार तेना मालिकोने धन्यवाद भापीए छीए. मात्र प्रतिभोमांपी फेटलीकनां नाम वाचक तेभोना संमतपरिशिष्टमा जोई शकशे. प्रस्तुत विभागमा टीकाकारे पंथना के प्रयकारना, नामपूर्वक अगर नाम सिवाय, अपूर्ण के पूर्न जे जे उल्लेखो फर्या ते पधानां स्थानो अमे इच्छा अने प्रयन छता संपूर्ण रीते आपी शम्या नयी. छवां उद्धेसोना जे स्थानो अमे नोंध्यां छे, तेना संकेतोनुं सटीकरण मा भाग साये मापवामा मावे . जे पल्लेसोना मूळस्थानो नथी मळ्यां सेमोनी पासे सुल्ला घोरस कोष्टको राखेला थे. अभ्यासिओने विनंती छे फे, अमे उल्लेसोना जे जे स्थानो आन्यां छे सेमा तेभो सुधारया जेयुं जूए भगर नहि मळेल स्ानशा उ सोनां स्थानो सेमोना ध्यानमा आवे वो तेभो अमने ए प( लसी जगावे. अमे तेओना श्रमनी पहुज कीमती नोंध लई. प्रस्तुत भागमा पहेली गाया भने तेनी संपूर्ण टीका आवे छे. सेनुं परिमाण लगभग साहासात गर मोर जेटलं हो. रोमा जेटला मुख्य विषयो माया छे से पधानो विस्तृत अनुभम सो वंटन मा. भलारे वो आ भागमा भायेला मुख्य पायो भने सेने अंगे कराएला विभागोनी बनेर गंगी मारेला प्यान देश योग्य सास विषयोनी नोंघ विषयानुक्रममा आपेली . टोमा पिरानुकम, ए टीनागन मुख्य मुख्य पाले भने तेना अन्तर्गत मुरूप गुरुप विभागो तथा भागि उपयोगी लियोनी नोप मात्र छे. पाटांवर विगानी समनः प्रथना संशोधन गाटे अमे लगभग २५ प्रतिभो भेगी करी ली, मादी १७ मिोनो योग करेलो थे, एनां गामो प्रनिभोगा संकेतोने राष्ट्र करता पगारेटा .मिमांनी पारेक प्रतिभोमां कोई ना करेली दिपणो पण तो, ते टिषणो, पाने भने पाटर सरे टिपणो मापेला , ते पधुं जमे प्रत्येक पानानी नीचे सीटी रोरीने आहे. जे प्रतिमादी दिला सीप ते प्रविना नाम ए टिमणो साये मापेलो. तिनो पिनो "का निशान व मूरता से. जूभी ग्रंथर्नु पृ. २ ५० ३८ भा० दि. एटले रानी दिमां आरोटिया. स्रो मोदा मामा (पालु महरमा) मूलां. काय काय अट घाः पाटन पर लांछे हे एटा मारेर, गाके REE : ममानमा अन पोवानी भगावधानता गिरेनोलापीनी केली वानी मोरगी IA. भार, 'प्रथमा या या I भत्रिी बाटो नो दिम समनाने भाग मा पानी पण Fer रानी. नरेनर (राम भार परोस rr rip NITR tremit Trek ) Feat. Prer : Triratn. WEREnem, ·" भा प्प के पासा पग पंथनो मामय सीधेलो हे. जे स्थळे ए पाठ सुधारेलोटे से र सुधारो ले पंधने भाधारे परषामो भाष्यो से मंथनो पाठ" tram अक्षरोमो गफेलो ऐ भने साये से से प्रपना पृष्ठ परित पण आपेलां थे. विशेष आस पाठोने अमे सुधारी नपी रास्या से पाठो पासे ! माधुं शंकाविह रने पेटलार पंडित पाठोनी नीचे ए. पाठो गमग संदिव लागे छे' एवी पण टोकाना रेफ बास्थळमा पहेलो वोगतार पूर्वपश करवामां आवेलो छ भने पछी ते पूर्वपशनी मन्येक दलील, संहन करवामां भावेलु से. उत्तरपक्षमा यो पूर्वपक्षनी रनु पंदन परवामां भावेलुं छे एक दलील पूर्वपक्षमा क्या क्या मावेली छे सेनुं सक मेरेक सरपना पानानी नारे लीटी दोरीने पूर्णपक्षनी से से दलीलोनां व फिमो जेने जोवापी मयेक निशा परपस्ने बापती वसते पूर्णपानी ए ए संडनीय लाईभी पार समझी शकरो. परांत मो मोटोकापरे 'अमे भा पाव पहेलो पदी छ' एवं सरोलु छ, त्यो ने बने टीकाकारे पहेली होय ते पचना पर पृष्ठ पंक्तिमो यथाशक्य आपेला हे. लेक स्थळे ममे प्रतिपाय विपयनी आदिमा {आश चिसनो भने अंगमा } आपा विनो रेलो ऐ भने ए मनुं एटले { } मा निशानन नाम 'दूरान्वयसूयक' चिह रासलं . ते रे, ज्योज्यो कोई विपपना प्रतिपादनमा परे धीजी पग टांपी टुंकी पर्याभो पाले त्यो ते लीपीमोना आदि भेत जाणीशकाय.भो प्रयनु पृ० ५७ पं० १४-४० ५९५०३२॥ पहेलो भाग पार करवामां अमने प्रार्टफ बीकातिविजयजीना विधानिय अने मुशील पुष्पविजपजीए पीज किमती सहायता करी छे से माटे अमे तेभोना ऋणी और. सुखलाल अने पेचरदास.

·संपादकीयं निवेदनम् विवेचित विविधविषया विस्तृता प्रस्तावना तु न प्राप्तकाला समप्रस्य मन्यस्य प्रकारानान् मार अतः साम्प्रतमिह (क) अन्य विशिष्टता (स) प्रकाशनस्य योजना चेति वस्तुद्वयमेव प्राधान्येन प्रदर्शयितुं समीहामहे । (क) सन (१) मन्थस्य फर्वन् (२) याह्याभ्यन्तरखरूपं च वर्णयित्वैव वदीया विशिष्टता प्रतिपायते। (१) ग्रन्थस्य कर्तारः (मूलकाराः) समय:-मूलस्य प्रणेवारतत्रभवन्त आचार्याः सिद्धसेनदिवाकरा विक्रमीयमयमशताब्दीवर्तिन इसवगम्यते पारम्परिकप्रवादेन । आचार्यसिद्धसेना दिगम्बराचार्याभ्यां कुन्दकुन्द-समन्तभद्राम्यो पाय, श्वेताम्बर-दिगम्बरसम्प्रदाययोः पार्थक्या प्राग बभूवास इति सम्मापनाया: सापारत्वेन पारम्परिकमवादो गवेषणामियरैतिहासिकैनोंपेक्षणीयः । इदानीन्तनास्तु फेरिदेविहासिकासानापार्यान विक्रमीयरचमशताब्दीगवत्वेन सम्प्रधारयन्ति । सान-जाति-धर्माः यद्यपि भाचार्याणां नाधापि जन्मादिस्थानानि परिनिश्चितानि तयाऽपि मालवदेशः पदीया च प्राच्या राजधानी समयिनी तेषां विहारभूमिरिति परम्परात: प्रवणात्, पदीया कृतयोऽपि तत्रैव प्रदेश कचिल्लन्धजन्मान इति सम्भाश्यते । भाचार्यसिद्धसेना यद्यपि जाला प्राणा, कुलधर्मेण प वैदिकास्तथाऽपि ते यदु तत्वमामिसमनन्तरमापायहरवादिनामन्तेवासित्पेन जैनी दीशामलीपः। प्रतिमामः-आचार्यसिद्धसेना जैनदर्शनरहस्यवेदित्येन विभुतेषु सर्वेष्यपि विद्वरम् मूर्धन्यता गता इति तु निविधारमेव, परंतु समकालीनवैदिक-बौद्ध-जैनादिसमस्तभारतीयदर्शनपारदर्शिविद्गण- मायामपि ते लव्यावशा इत्यत्र तदीयाः कृतय एव साक्षिण्यः । तेषां संस्कृत मानभाषाविशारदता, बहुमुखी प्रतिमा, अखिलवाहा कल्पना, वस्तुस्पदामिमुखी ताईि स्वा, स्पृहणीया दर्शनोपनिपविता, मापरिपाक पपपरपनाचातुरी साक्षात्तुं शक्या प्रतिवाश्यं तदीयामु कृतिषु । कृवरः-आपापमिदनीयाः काधिदेव कृलय उपलब्धियमापन्नि । पत्र संमतिप्रकरण पानोपनिषतम् , मायावतारः, फल्याणमन्दिरम् , एकविंशतिच विशिकाः संस्कृपया ! পর নিগৰি নৱবৰাৰ মাধ্যমিমঙ্গমাগধার সব্যিঃ ন্যায়ানা নষ্ট ন্যাশেবাগম ঘৰীৰৰনাথাযেন্ত এয। যােগদবী ধাঘােনায্য নায়কন্তু সুবিমি: । রানি লুবিধা সবি বিবিখানাখবনাইন দিল কােনৰিব। শাস্ত্র ও বিষয় প্রানিলনবিষ্য দিয়ে খােয় हमार; पानमयो मापडाचा नसमः ! भापापंसियगेगा PAL' नाम स्यायने । नहर पारागीयमापनविशर nिपि. परन् मिस विधान म रवि गुटमम् । .

·टीकाकारा टोपाया पिधार: भीमभयदेवप्रया श्वेताम्मरराजगसीयमामरिशिष्यत्वेन प्रमिता विमीयमानीमानतेपो जन्मस्थान-जातिप्रति नैव विदितम्, मन्यारतु सत्कवयो न भूयन्ते। यपि यादमार्गपाल पित्वेन क्वचितिरितो भावि क्षणाऽपि दीर्घातिदीर्घवादमालाजटिलो मरतुनो टीकामेव यादमदायतेन यस्पयन्ति केचिदिलासा वापत् । रितु भीमदमयदेवसूरीणामसाधारणे दार्शनिकयुष्ये नैर विद्यते एसयलेशः। (२) अन्धस्य पासाऽभ्यन्तरखरूपम् मासं स्वरूपम्-मूलं संमतिसंशकं माहतार्यापधमयं काण्डप्रयविभकं समपरशत- संत्यफगायापरिमितम् । टीका ए वापयोभविधायिनी' संशिवा संरहवगद्यमयी पञ्चविंशविसहस- सेस्यालोकपरिमिता वर्तते । आभ्यन्तरं स्वरूपम् - विषयोऽस मन्यस्यानेकामधानो दार्शनिको पेदितव्यः । যুদ্ধাসনহেলমানুসৰিয় লবনামময়ান-বন-যাযাথিয়াখা হয়- पयितुं सादिकपदत्या पानेय पदार्थान विशदीक्त्यानेकान्तखरूपं प्रतिष्ठापितम्, पथ प्रधानमया स्वतीनि पुरारनाम् भागमिकानमिलसीसैवेति मूलकारीया शैली । टीकाकारीया धान्यैव, वैस्तु प्राधान्येन दर्शनावरीयमवादनिरसनमुरिश्य दार्शनिस्वादममहालयाख्येय टीका निरमायि । तत्र प यदारविपि दार्शनिको विषयवर्पयितुमुपगम्यते तदा सद्विषयावलम्बिनः सर्वेऽपि पक्षकार: अमेणोपविधमानाः सं सं पक्ष स्थापयितुवामाः पूर्वपूर्ववादिस्थापितं पशं दूषयन्ति । पर्यवसाने प सिद्धान्ती स्याहादी मागपन्यवान सर्वानेव पक्षान् यथासंभवं समीक्ष्य सिद्धान्तं प्रादुकरोति । या प प्रतिपादनमा प्रस्तुना टीका मर्पविषयस्पर्शिनिर्णायकसभापतिसमलंकृतामनेरुमभ्य- भूपिता तब पापरिपदं स्मारयति । मीमांसकतुमारिटमहतशोरणार्तिक-मान्दाविश्वविद्यालयप्रधानाचार्यशान्तिरक्षितततत्वसं- সহীয়সংস্কৃষি-fণাস্যথৱসবাদাত-অঙ্কণীয়ঃখ- तीन सपूर्ण वातनो मन्यान् विपत्वेनाभयमानुपा टीका स्वोत्तरवर्तिभिः वादिदेवसूरिक्तस्थानादरमा. कर-पहिणसूरिकृतस्याद्वादमसरी-वाचायशोविजयवनयोपदेशीय-शास्त्रवार्तासमुश्यीयवृत्तिद्वयम- भूविमिर्मयविम्यत्वेनाभितेति रीकामेनो दिशाभिरुभयेऽपि ते मन्या अवश्यद्रष्टव्याः । (ख)मफाशनयोजना। মহেবিয়সীরা গুহামানৱহনিমখান্যধমাখা মীক্ষা मन्यमणे संशोभ्य प्रशाशन चिकीर्पितमनया संस्थया । अनुपलभ्यमानामु यही संमतिटीपासु एक्स्याः श्वेताम्यराचार्यमलयाविन, द्वितीयस्थान दिगम्पराचार्य गुमतिकतरन संसूचका उल्लेसा लभ्यन्ते नान्यासाम् । उपलभ्यते पाभयदेवसूरिरचितक दीति से प्रकाशनीयत्वेन निर्धारिता । संक्षिप्तटीकान्तरस दुभत्वान् लभ्यमानटीरायाध जटिलत्वात् सुगममपि मूलमन्यं दुर्गमम- मिमन्यमानाः सर्वेऽपि जिज्ञासषः प्रायसः सं मानधिकारिणं मरवा समभ्यसितुं नोत्महन्ते । तर - ·प मूटभन्यस्योपादेयवा पाट्यमश्वेशनयोग्यता प न लौकिकमापानुपारमन्तरेण संमतीही संश दानुवादोरि विधिसिता। परंतु पूर्व सटीकः सम्पूर्णोऽरि मन्यसिमिभोग; प्रकायितुमुचितः, गएनन्धर पाक भागेन प्रसाना-विषयानुक्रम-परिशिष्टादिसहितो मूलमानानुवाद इति निर्माते संशया वयात साजरं यावत् प्रसारयतेऽ सटोकसंपूर्णप्रयमगापारम: प्रथमो भागः। भत्र प्रान्ते यत् संश्विं शुद्धिपत्रक निवेशिवम्, रात्र पानायासेन शिपयमाग एक अजयो पनि पुनः सर्गः । सांसो प्रदर्शनं तु प्रन्यसमाता करिष्यते । ये प महानुभाग यो कामती मित्र सूपपियन्ति यमुपाना भविमाम इति । म र मंगोमनार मार्गनां (प्रतीना) पशिनिलंग्या, सौप पर माशी मसाममिकामोनिशानामा वितानि नामानि तरसकेनगूननायो राष्टिानि । ar mom नामगि विनिमयपहारका भारी पतामान वर्ष पूरे पगा- rriniनाभनेकान पाग, ग्या गामपाहमनाम- , মা ও ঘানা গ্যা, যিনি মামা rrrrrrma Jatt hr निनानि नानि पी mant Petr 4 मानि नजिािरितम् ।। aren warrirat पानाप, प ER 1 नामानि मानी गान 1 ति। Train II, TRAIN ARL '। म ! Infमार्ग r: Fir recorg १५ 14m Matrin THERE.... ' "न." . स

·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·प्रामाण्यवाद। - [स्वतःप्रामाण्यपक्षः] अत्रामीमांसका:-अर्थतथात्यप्रकाराको भातृयापारः प्रमाणम्, तस्यार्थतयामायप्रकाराकरयं मामाग्यम्, तथ स्वतः उत्पत्ती, स्कायें यथास्थितार्यपरिच्छेदलक्षणे, स्वशाने चा निशानोत्पाद. कसामग्रीचतिरिक्तगुणादिसामध्यन्तर-प्रमाणान्तर-स्वसंवेदनमहणानपेक्षरयात् । अपेक्षात्रयरदितं ५च प्रामाण्यं सत उच्यते इति । अत्र च प्रयोगः-ये यंझावं मत्यनपेक्षास्ते तस्वरूपनियताः, ययानिकला कारणसामनी शहरोत्पादने, अनपेशं च प्रामाण्यमुत्पनौ, सकायें, गप्ती घ इति । [ परतःप्रामाण्यपक्षः] अप्रपरतःप्रामाण्यवादिनःप्रेरयन्ति-अनपेक्षत्यमसिद्धम् । तपादि-उत्पत्ती सायत् प्रामाण्यं विशनोगादककारणयतिरिक्तगुणादिकारणान्तरसापेक्षम, तदन्यय-व्यतिरेकानुविधापिरयात् । १० नपाय प्रयोगः-यर पारायतिरितमाया-मायानुविधायि तत् तत्साऐशम्, यथाऽमामाण्यम्। घरापनिरिणामापा-मायानुपिधायि प प्रामाण्यम् इति स्यमायहेत, तसादुरपती परतः, तपा म्रा च सापेक्षापात् परलः । पाहि-पे प्रतीक्षितप्रत्ययान्सरोदया गते रातोंगपस्थित परापपामामापारयः, प्रतीक्षितप्रत्ययान्तरोदयं च प्रामाण्यं तत्र इति विपनामोपलपिः। नया सापान परतः। तथादि-ये रागदेव-विपर्ययाऽप्याशिततनयरले परसोनिभितया. पपितामः, गा स्याप्यादपः, तथा पसन्देद-गिपर्यायारितखमा फेराधिन मापान मागापनितिगारदेनुः। [परा:-(१) उत्पनी प्रामाण्यस म्यतस्त्वशाधनम् ] सर सायम्-'मागायं पिगगोगादाकारणगतिरिकगुणादिकारणगणेशपती' गरा, रामदार पमाणतोपला। तपादि-न तापत प्रापशं पशुपदीदि. १. पान गुमान समयम्, अतीन्द्रिपायनेन्दिराणां तहणानागपि प्रतिषनुमान जपानुमा. ममिन्द्रिपगुमान मनिपने नाप्यमाया भनुमान प्रतियग निहनिधापालेनोपाषागात् । प्रतियोगदियानगुनः राह गृह हिरण आहोलिनुमानेन रनि गगा। नादियानिन्द्रियाधिनगुनः मह मिसायाधमाकमायुषणायमे, सरगुनाविपगुणा. सरहामायायालयात “शिष्ट मागिरायेदार" [ पिपना। मानेन समाधः अतीतं तदानमः गणमानं ft गाना न! उसामान्यतिनगगुगाम । तत्र पाग्रीनगपालिकामाम, TH Fre! साम! मान मान. सायति । आप प्रमाणात -दान-गमन त प्रमाणानगर, प्रायोप-17 १० मनमाडमानात राEि TET पापागांपयार. नानाति सापटमन परान!: पनियराम: गुना तो. हमार । तिनलगा . mamil मंसिर यत्रो । नागाने hrammT. पमा नहर, प्राणप्रमजान RTE-मानमारामा समति रामनार मATHI | विटामिन Vilmi aurIT वा प्रति -1.1:.... ............. entr" rmir..... • Ritrit or... th mirrora...nai.... rr...

·भयन बा८- . - मारक मान्! । अन्य गायनिधायकन्येन मांगनेरगम्युगमादा मानन्-' शिक भाग्येप लिगानि" | "अनुपलब्धिः, यमायः, कार्य घ" इति [घ न्या. ११-१२] "निपातिमासिनिविहानमनुमानम्" ! TA प्र । नत्र मातुः नगी प्यपदारमात्रमय नपला, पपा शिशिमग्यारिभादिव्यपदारप्रयाटमा धितगुणमिम्बन्धः प्रत्यक्षता प्रतिपना, येन बगाय देशुभमरमनुमानं FREE पपणि । नापि कार्य हेतुमगुग्यम् अक्षाधितगुणलिजमम्यग्यमान मन् प्रमी, पायो सिर कार्य-कारणमाये कारणप्रतिपनिदेनम्यगायुगमाल पार्य-बार माप for: मायमा-गुफ्लम्मप्रमाणसम्माचा मध लोचनागितगुणाधिननिमामा मनिा, पेन यायेग पगचित प्रायक्षमा प्रतिनि: गाव नकाशा पापानिपनि।। गनुपमा विधे विषय मनिष ग मम्मति, मान युपगमात् । ग पायलिमायुपगम्यन नाम | RATEIRefrl प्रमाणातमिति गहियातगुणमनिषागा या इचिदपि प्रमाणन #frien नागपना यथा समयमा म मगिमाप्ति निषि प्रमाणे मपदम्युपगतानि पुनरमा विहानोगदाकारणनितिम नामापास। भा कार्येण पधापॉपमध्यान पापिया, गरमयुकम। -:.. विदाप पदिकाल पपायर कर निधि भवेन्ना पया ame rin विषाणात काणकालापायनियमानो गुणाय गोगनी IIrri eers माधोधियोपागवाणकलापागापिकामा पापा TE अपवाय गुणलापा मार्योि पूर्वमा कारागृहाबादEAPant int फलपति, जत एष पातोमागण्यापते. मला दोराया । Fort.. गुणावग पायम्, राममेय, नमो गुरु। wrist.. पोगमापनिपान | धादि वामदादियोगमापाnिMeriorrenmitries गमोऽपि पाया पकाम, मापातुदोषा नियापि Arrati यहावादियो। । समानुपपराधमा गिरMEEN RIP "रपती या मोत्पादक" [ ]ngrwarela artime रणrifm.Tणामथान् त यो । माग www amareer पर तिम, पपाय पणा पापांगता AirTeeth .. गुणाय mmumtaal मवि पाया विषयमा..ire are EL मापको विपर्य महामात् रुप पारणाghitte incirror कामानेरयमगिरेधा पोत nिi E' Thromete भपि चापागाANTARIK माम.yorrer whitr... पपरपायाrt tareer an irrorn gar REATM ATM भEP साmstt. KEEP Otheir re- एनोत्पत्तिमा Marie statement नाrit R RIAL पyi grilte RIVIRA CH. " पाहापरा. अन्यथा T.ITTww feat. । 1. २. .frrareek..

·४ -प्रामाण्यवादः। ५ 'तसाधत एवं गुणविकल सामग्रीलक्षणात् कारणाद् विज्ञानमुत्पद्यते तत पय प्रामाण्यमपीति 'गुणयचक्षुरादिभावाभावानुविधायित्वात्' इत्यसिद्धो हेतुः । अत पयोत्पत्ती 'सामध्यन्तरा. मेपेक्षत्यं नासिद्धम्, अनपेक्षयविरुद्धस्य सापेक्षत्यस्य विपक्षे सद्भावात् ततो व्यापर्तमानो हेतुः स्वसाम्येन व्याप्यते इति विरुद्धा-उनैकान्तिकाययोरप्यमाव इति भवत्यतो हेतोः स्वसाध्यसिद्धिः। अर्थतथात्यपरिच्छेदरूपा च शक्तिः प्रामाण्यम् । माक्तयध सर्पभावानां स्वत पय भवन्ति, नोत्पादककारणकलापाधीनाः । तदुक्तम्-- "स्वतः सर्वप्रमाणानां प्रामाण्यमिति गम्यताम् । नहि स्वतोऽसती शक्तिः कर्तुमन्येन पार्यते" ॥ [मो० घा० सू०२, लो०४७] पतच नैव सत्कार्यदर्शनसमायणादमिधीयते, किंतु यः कार्यधर्मः कारणकलापेऽस्ति स एवं .१० फारणकलापादुपजायमाने फायें तत एवोदयमासादयति; यथा मृत्पिण्डे विद्यमाना रूपादयो . घटेऽपि मृत्पिण्डादुपजायमाने मृत्पिण्डरूपादिद्वारेणोपजायन्ते । ये पुनः कार्यधर्माः कारणेय वि- धमाना न ते कारणेभ्यः कार्य उदयमासादयति तत एवं प्रादुर्भवन्ति, किंतु स्वतः यथा घटस्योदकाहरणशक्ति, तथा विज्ञानेऽप्यर्थतथात्वपरिच्छेदशक्तिः चक्षुरादिपु विज्ञानकारणेप्पमि. पमाना न तत पय भयति, किंतु स्वत एव प्रादुर्भवति । किंचोकम्- "आत्मलामे हि भावानां कारणापेक्षिता भवेत् । लम्धात्मनां स्वकार्येषु प्रवृत्तिः स्वयमेव तु" ॥ [लो० घा० सू०२, लो०४८] तथाहि- "मंत्पिण्ड-दण्ड-चकादि घटो जन्मन्यपेक्षते । उदाहरणे तस्य तदपेक्षा न विद्यते" [ इति। अथ चक्षुरादेर्विज्ञानफारणादुपजायमानस्यात् प्रामाण्यं परत उपजायत इति यद्यमिपीयते, २० तदभ्युपगम्यत पय । प्रेरणायुद्धरपि अपौरुपेयविधिवाश्यमभयायाः प्रामाण्योत्पत्यम्युपगमात् । तपाऽनुमानयुद्धिरपि गृहीताविनामायानन्यापेक्षलिहादुपजायमाना तत एव गृहीतप्रामाण्या उपजायत इति 'सयंत्र विज्ञानकारणकलापव्यतिरिक्तकारणान्तरानपेक्षमुपजायमानं प्रामाण्यं स्यत पद्यते' इति नोत्पत्ती परतःप्रामाण्यम् ॥ [ पूर्वपक्षः-(२) कार्ये प्रामाण्यस सतस्त्वसाधनम् ] मापि 'स्यकायेंऽधतयामायपरिच्छेदलक्षणे प्रयत्मानं प्रमाणे स्योत्पादककारणयतिरिकनि- 'मित्तापेक्षं प्रयते' इस्पमिघातुं शक्यम्। यतस्तनिमित्तान्तरमपेक्ष्य स्यकायें प्रयर्तमानं किं संपाद. प्रत्ययमपेत्य पर्सते ! होस्थित् स्योत्पादककारणगुणानपेक्ष्य प्रयतते? ति विकल्पवयम् । तत्र पपायो विकल्पोऽभ्युपगम्यते, तदा चमकलक्षणं दूषणमापतति । तथादि-प्रमाणस्य स्य कार्य प्र. सो सस्थामक्रियाधिनां प्रकृति, प्रकृती यापंक्रियाज्ञानोत्पसिलक्षणः संपादः, च संपादमा २.प प्रमाण स्वकार्येऽर्थतपामापपरिच्छेदलक्षणे प्रयर्सत इति यावत् प्रमाणस्य स्यका म प्र. तिन तापदपंक्रिपापिना प्रवृत्तिः, तामन्तरेण नार्थक्रिपाशानसंवादा, तस्सदा यिना ममापस तरपेक्ष स्वकार्य मप्रवृत्तिरिति स्पष्ट पालक्षणं दुपणमिति । न च मायिनं संपादमत्स्यमाप प्रमाण स्वकार्य प्रपतति राक्यममिधातुम्, मायिनोडरावन विज्ञानस्य स्व कायें प्रपर्तमानस राहकारित्वासंमयात् । अप द्वितीया, तत्रापि कि गृहीता। स्योरपादककारणगुणाः सन्तः ममाण स्वयें अपमान सहकारित्यं प्रपद्यते । आयोस्सिदगृहीताः पत्रापि विकरावयम् । तत्र पपीता इनि पहा, सन युक्तः। अहीलानां सायरीयासित सहकारित्यं दूरोत्सारितमेष । आप दिलीपः, सोसिन पुनः अनयस्यासनात् । तथाहि-गानस्य कारणगुणाप्रमाणं स्यकायें मरने, वारपाजहानमपि स्मारगुणानाशं प्रमाणकारणगुणपरिच्छेदला सका प्रप. 1-को...। १.१५.११ गायतरानाशयम्' १.१.५.।। Ver" (रममार)..। ५. निar-मारपम्तिन ताप-MInst * . मनमोशन्ट, ये ARS AREमान SEREST, नोनी crनगर, सारसनोक्षोभ, साननगम" -रा. E-(....१,को..), इनिपानं पापम्मा । 'पतका- ·प्रयमे काण्डे- ते, तदपि स्यकारणगुणशानापेक्षामित्यनयस्थासमयतारो दुनियार इति । अप प्रमापकारणगुण- हानं स्वकारणगुणतानानपेक्षमेय प्रमाणकारसगुणपरिच्छेदलक्षणे स्वशायें प्रपरने, साई प्रमाणमपि स्वकारणगुणज्ञानानपेक्षमेयाधपरिच्छेदलक्षणे स्वकाय प्रपतिप्यत इति म प्रमाणस्य स्वकारपगु. गहानापेक्षणमिति म स्वका प्रपर्वमानं ममाणमन्यापेक्षम् । तदुत्तम्- "जातेऽपि यदि विज्ञाने तायभापोऽयधार्यते। यापत् कारणासरयं न ममाणान्तराट् गतम् ॥ तत्रज्ञानान्तरोत्पादः प्रतीक्ष्यः कारणान्तरात् । यापरि म परिधिमा गुलिस्तायसासमा । तस्यापि कारणानुन हानस्य ममाणता। ताप्येपमितीत्य तुमचिशयतिष्ठते" इति [लो. पा०पू०२, मो०४१-५१] १. न ये मतीक्षितमत्यपान्तरोदया। रति प्रपोगे देतोरसिद्धिः । तसार-पसामनीन उपमा- न्यमानं ममाणमर्थपाथारम्यपरिचियुक्तमेपोपजायत इति सकाऽपि प्रवृत्तिः याः इति स्थितम् ॥ [ पूर्वपक्ष:-(३) निधये प्रामाण्पस स्वतस्त्यमापनम् ) नापि ममार्ण मामाग्यनिधयेऽन्यापेक्षम् । तद्यपेक्षमाणं कियकारणगुणानपेसने आदोषि १५ संपादम् इति विकरपापम् । सत्र पदि स्थकारणगुणानपेसत इति पराकासीमियने, गोगा स्वकारणगुणानां प्रत्यक्ष-तत्पूर्वकानुमानामाघरयेगासापरा मागेय मंतिपादनात् । अयामिपीसने- पो या कार्य विशेषः स स गुणपरकारणपिदोपपूर्पकः, पपा प्रासादातिविशेषा, पार्षविशेर यथापस्थितार्थपरिप्ठेर इति स्यभाषदेनुरिति, पादसम्बरम्। परिप्रम यपारियतापरि. ऐदरपासि । तपादि-परिप्रेयस्य पधापस्थितापरिप्रेरक पुरसारकजन्यान! . संपादिश्येन! आहोस्थिर पाधार वितरवेन ! उतस्विद् अर्थतधारयेन। रति पिशापार पनि गुणपरकारणान्यस्पेनेति पक्षा, स न गुतः। इतरेतरामयदोषराकार । तपादि-गुपयापाल. जन्यस्वेन परिप्रेसवपापस्थितापरिप्लेदरपम्, तत्परियाय गुणपामारजन्याय मिति परि. रपुष्टमितरेतराधयरपम् । अप संपादिरवेन हानस्य पपापस्थितार्थपरिपत्वं रिहायने, ता. पाया पत्रकमसहयात्र पी दुनिधारस्यात् । तपादि- पाप विहामाय पचावरियतापरिसर..५ लक्षणो विशेषासिष्यति, मसापत् तत्पूर्थिक प्रवृत्तिा संपाराधिनाम्, पापमप्रनिर्मातापर रियासंपादः, पाप न संपादोन ताप विहानस ययापरिपतापरिषदापरिस्रितिपा. मसार मागेप प्रतिपादितः । अप पापारदितरपेन विज्ञानस्य यथार्थपरिपापमपीपकर परागतम्। म्याभ्युपगमविरोधात् । तस्युपगमपिरोपथ-पापापिएस पासमान, शपकरयेन पोऽनहीकरणाद। पर्युपासपुरपा तदम्यहानपक्षपए तु दिशानपरिशिwि. स्पेन तपस्थापफरयागुपपतः। अपातधारन पधापस्थितार्थपरिपोरि हिमर पपरपाप्यते, सोऽपि म पुतः लरेनराधोपमहात्। तपादि- सिताभाषे तामाबा. नपाभाषपरिप्रसिमि, तरिस भातपाभाषसिद्धितिति परिम्पमितरेतराभादम् । म कारणगुणापेक्षा मामायाप्ति । अपसंपादापेषा मामाण्यतिनिधपः, रोऽपि न पुन म संपाद पानं कि समामशातीपमन्युपगम्यते । आहोस्पिन मिग्रजातीपम् 'मराप शिर ५ छपम् । तत्र यहि समान जातीय संपारसमभ्युपगम्यने, सदापि पसारम-रिमामा पम्। मिपसम्तानप्रभवं पा!। यदि मिसतानप्रमर्ष समाजातीयं माम्लर संवाद भ्युपगमः, अपमप्पनुपरमा अतिमसात् । अतिमराध-रेपरपाशिहानिशा. पिलानरपापि संपादकारसमय समानामाममभ समानहाती हानाहा गम्यते, सामापि पवायम्-कि तत् पूर्णमामानिमतरिधानादिर समिति प्रयोगम-. १,०१.१००।-बहिल्दिन्-...... t...-in५चा।

·६ प्रामाण्यवादः। इति । तत्र यघेकार्थविषयमिति पक्षः, सोऽनुपपन्नः एकार्थविषयत्वे संयाय-संवाद शेपात् । तथाहि एक विषयत्ये सति यथा प्राकनमुचरकालमायिनो विज्ञानसन्ता समानजातीयस्य न संवादकं तयोत्तरफालमाद्यपि न शात् । किंच, तदुत्तरफालमाथि जातीयमेकविषयं कुतः प्रमाणत्येनं सिद्धम्-येन प्रथमस्य-प्रामाण्यं निदचाययति ? त ५लमाविनोऽन्यस्मात् तथायिधादेवेति चेत्, तर्हि तस्याप्यन्यलात् तयायिधादेव इत्यन अयोत्तरफालमाधिनस्तथाविधस्स प्रथमप्रमाणात् प्रामाण्य निश्चया, तहिं प्रथमसोत्त मायिनः प्रमाणात् तनिश्चयः, उत्तरकालभाविनोऽपि प्रथमप्रमाणादिति तदेवेतरेतरामय अथ प्रथमो-सरयोरेकविषयत्य-समानजातीयत्वै-कसन्तानत्याविशेपेऽप्यस्त्यन्यो विशेषः, विशेषाद् उत्तर प्रथमस्य प्रामाण्यं निश्चाययति, न पुनः प्रयममुत्तरम्यः स च विशेषः- १० रस्य कारणमुद्धिपरिज्ञानानन्तरभावित्यम् । ननु कारणशुद्धिपरिमानमर्थक्रियापरिमानमन्त्र न सम्भवति, तत्र च चक्रकदोषः प्राक् प्रतिपादित इति नार्थक्रियाशानसम्मयः; सम पा तत पय प्रामाण्यनिश्चयस्य संजातत्याद् व्यर्थमुत्तरकालमायिनः कारणशुद्धिमान शेपसमन्वितस्य पूर्वप्रामाण्यावगमहेतुत्वकल्पनम्, तप्त समानजातीयमेकसन्तानप्रभवमेकार्थ चरशानं पूर्वज्ञानप्रामाण्यनिश्चायकम् । अथ भिन्नार्थ तद् शानं पूर्वज्ञानमामाण्यनिधायकम् , त- १५प्ययुकम् पवं सति गुक्तिकायां रजतज्ञानस्य तथाभूतं मुक्तिकाशानं प्रामाण्यनिधायकं स्यात् तन समानजातीयमुत्तरशानं पूर्वज्ञानस्य प्रामाण्यनिधायकम् । अथ मिन्न जातीयं मामाण्य निधाय फमिति पक्षा, तत्रापि पक्तव्यम्-किम् अर्थक्रियाशानम् ! उन अन्यत् । तत्रान्यदिति न बनायम्, घटज्ञानस्यापि पटज्ञानप्रामाण्यनिश्चायकत्वप्रसङ्गात् । अधार्थक्रियामानं संवादकमित्यम्युपगमः, अयमपि न युक्तः, अर्थक्रियाशानस्यैव प्रामाण्य निश्चयामावे प्रवृत्याद्यभावनधनकदोपेणासम्मयात् । २० अथ प्रामाण्यनिश्चयाभावेऽपि संशयादपि प्रवृत्तिसम्भवासार्थक्रियाशानयासम्मयः, तर्हि प्रामाण्य. निधयो ध्यर्थः। तथाहि-प्रामाण्यनिश्चयमन्तरेण प्रवृत्तः "विसंवादभार मा भूवम्' इत्यर्थ- मियार्थी प्रामाण्यनिश्चयमन्वेपते, सा च प्रवृत्तिस्तग्निश्चयमन्तरेणापि संजातेति व्यर्थः प्रामाण्य. निधयप्रयासः। किंच, अर्थक्रियाशानस्थापि प्रामाण्यनिश्चायकत्वेनाम्युपगम्यमानस्य कुतः प्रामाण्य. निधयः तदन्यार्थक्रियाशानादिति चेत् , अनयस्या। पूर्वप्रमाणादिति चेत्, अन्योऽन्याश्रयदोषः २५ मा प्रदर्शितोऽत्रापि । अथार्थफियाज्ञानस्य स्वत एव प्रामाण्यनिश्चयः, प्रथमस्य तथाभावे प्रवेपः 'फिनियन्धनः। तदुक्तम्- "यथैप प्रथमं ज्ञानं तत्संवादमपेक्षते । संयादेनापि संवादः पुन ग्यस्तथैव हि ॥ [ ] कस्यचिनु यदीप्येत स्वत पर प्रमाणता । प्रथमस्य तथाभावे प्रद्वप केन हंतुना' [ श्लो० वा. सु. २, लो० ७६] संपादस्याथ पूर्वेण संवादित्वात् प्रमाणना। अन्योऽन्यायभायेन न प्रामाण्यं प्रकल्पते इति। अथापि स्यादर्थनियाज्ञानमाभाये न मिति न नन् स्वप्रामाण्यनिश्चयेऽन्यापेक्षम. साध नहानं तु अर्थाभावेऽपि समिति नम् प्रामाण्यनिश्चय क्रियाशानापेक्षामति एतदप्यमद्गतम् . २५ अर्थक्रियामानशाप्यर्थमन्तरेण स्वप्नदशाया दर्शनान् न च म्या-जाग्रहशाध्यस्थयो. कधिद्धिशेषः प्रतिपादयितुं शक्यः । अथार्थक्रियाशानं फलायाप्तिमप यान स्वप्रामाण्यानधये न्यापक्षम, साधन यिनिभांसि पुनर्भानं नाक्रियावाप्तिरूपं भवति नन् स्वप्रामाण्यनिश्चयऽन्यापक्षम। नधादि- असायभासिनि ताने समुत्पन पाना-ऽयगाहनाधिन. किमनशानायभासि जलमभिमत फल सायिपति, उन न' रति जातात. तत्मामाण्यविचार प्रत्याद्रियन्ने पाना-ऽवगाहना - प्रमाणमय ग. । ५सादरतारे तप्राय नव भोरचय मुरित इमारमा Arcle एक मध्यम नमरियापाप्तिरूपं मपति त-। प्रधा. . दिया। -पम्थाया:-- पुनी ·७ . . पाहे- पाशिराने मुपास्फसायाम तामागाण्यपियारणाय मना मणिश्यति, मैतत् सारम्। पापा' हापानानुपरयात् । तपादिन्यथा ते विचारकत्याजमहानापमासिनो जलस सम् ! सापाचम्। ति विचारणाय प्रणास्तपा फलज्ञाननिमासिनोऽप्यर्थम्य सायाs- परिवारमा प्रयोग भन्यथा तदमणी सापभासिनोऽर्थस्गसाचाराया तमानस्या परनुदिषदत्यनारमापतया मानस में बालायमासिप्रयकसानप्रामाण्यवयस्थापकरयम् । ५ रातमाया ममागरुपता प्रामानिमयामापात् कपम् 'अर्धप्रियार्या प्रतिनिधितमाम प्यार सागाल्यभ्युपगमा दोगना किंध, मिसभातीय संपादकशानं पूर्षम्य मामाण्यनिधायक- मायुपगम्यमानार्धम् ! मिसाथै पा! । पर्वकामिस्तभ्युपगम:-सन युर, मपन्मतेना' परमानान् । नयादि-कपामार भिमजातीयं स्पादिशानम्, तत्र घ रूपादिकमामाति कपम्, रुपाने तु साम्-म स्पादिकम्-भाभाति, कप-स्पर्शयोध परस्पर मेम पाय-१० पथी प-पशंशानयोरेपो विषयतयाऽभ्युपगम्यते, येनेाविषयं भिजातीयं पूर्वहानमामाण्य- सयपापपं. मयेत् । सपि च, एकविषयावेऽपि पेन स्यरूपेण चपरवाप्येाने सोऽर्थः मसिमाति, कितनेप सपरथापये ! उताम्येन । तर पनि तेने येत्यम्युपगमा, सम युक्त अपस्था. एका तापापविश्यरथेन स्मृतियदामापरयेन पयस्थापकरणसम्भयात् । अप रूपान्तरेण मोऽर्थसर विज्ञान प्रतिभाति। मन्वेषं संपाच-संपादकयोरेकविपया स्यादिति दितीय पय १५ पसोऽभ्युपगतः सात्, सपायुसा संदेष्यापि मिविश्यम्सेकसन्तानप्रभसा विजातीयस्य मामाण्यवस्थापपत्यमसहात्। तथा वितत् समानकालमर्थक्रियामानं पूर्वमानमामाण्यनिशा. firmalayan उत समाहिर प्पप्रतिमासनाद -ताशानप्रामाण्य-२० निशायकम्, सदमदे तगतधर्माणामप्यप्रदात् । आप मनकातम्, यदप्ययुजम्। पूर्वमानस्य सनिकरन माशामरपालमायिपिज्ञानेऽप्रतिमासनात्, भासने घोप्तरयिमानस्यासविषयत्वे. गागमापनसजितनमाहपरयेन ग तत्मामापयनिहायकत्यम् । तदमादकं नु भिनकालं तरी तमिवायफमितिम मिनकालमयेकसम्तान भिपजातीय मामाण्यनिधायकमितिम सेवादापेक्षः पूपंप्रमाणप्रामाण्यनिधयः। तेन सायपि 'ये यमायं अत्यनपेक्षाः' इति प्रयोगे देतोनासिदिः १२५ पारितु सायविषालसियतरयमापकात्सायेसत्यानियतमानमनपेक्षत्य तसियतत्वेनमाप्यते तिममाणरिने । पतपम पूर्योतेन प्रकारेण परनामामाण्यनिधया सम्मपति, ततो 'ये सन्देह- पिपर्यचपिपपीतारमनस्यः' इति प्रयोगे'माप्यसिद्धिः देतोधादिता सर्पमाणभूतां मामापये सन्देश पिएर्पयामापात् । तथादि-शाने सगुल्पने सपाम् 'अयमः' इति निधयो भवति, ग प मागापयस्य सन्ददे, विपयरे या सरपेष युक्तः । राताम्- "मामाण्यमहणात् पूर्व स्वरुपेय संस्थितम्। निरपेक्षं स्कायें "[लो. या० स० १, सो०८३] स्वार्थनिधयो दि प्रमाणकार्यम् न च तत् प्रमाणान्तरमहणं धापेक्षत इति भम्यते-- धैतत् संशय-विपर्ययविषयावे सम्भयतीति । अप प्रमाणा-प्रमाणयोरपसी तुल्यं रूपमिति न संपार-विसंवादापन्तरेण तयोः मामा-१५ पया-मामाण्यनिधयः, तसत् । अममाणे तदुत्तरकालमपश्यंभाषिनी पाधक-कारणदोषप्रत्ययो, सेन मामामाण्यनिधया प्रमाणे नु तपोरमावात् कुनोमामाण्याराहा! । अप तनुल्यरूपे तपोदर्शनात् तनापि ताराहा, साऽपि न युक्ताः त्रि-पुतुरमानापेक्षामावतस्ता तस्या निवृत्तेः । म तदपेक्षातः स्वतःप्रामाण्यध्यादतिः, अमयस्था पेत्याशकुनीयम्, संपादकसान- नजलाय-पा.. । भयपणे पो उफ: निनाम्ल पक्षः । पूर्वस्यापि-मा. ४प्रयोगोऽयम्-पृ. २,५.५। ५"व्याप्तिः प्रमाणसिदैव-इति घंटर,"--मो.टि.भरमी प्रयोग -पृ.२,५.१४ प्रामाण्यं प्रहणात् पूर्वम्-मा। मुद्रित होवानिक एतद एवं पूर्णम्- "निरांतकार्य रहते प्रत्ययान्तरः"। मब तत्र प्रमाणान्तरं गहणमपेक्षतेना..."निरपेक्ष सा" यसैतत् तारपर्यम् । स-भाषिवाधा-गु.। ३० इति। गु.भा..

·८ प्रामाण्यवादः । सामामाण्याशङ्काव्यपच्छेदे पप व्यापारात्-अपरहानानपेक्षणाय । तथाहि-अनुत्पन्नयाधके शाने परम पाण्यमानप्रत्ययसाधादप्रामाण्याशङ्का, तस्यां सत्यां तृतीयज्ञानापेक्षा, तथोत्पलं यदि प्रथमहानसंवादि, तदा तेन न प्रथमज्ञानप्रामाण्यनिश्चयः क्रियते, किंतु द्वितीयशानेन यत् तस्या- प्रामाण्यमासदितं तदेय तेनापाक्रियते; प्रथमस्य तु स्वत एव प्रामाण्यमिति । एवं तृतीयेऽपि ५कश्चित् संशयोत्पत्ती चतुर्थशानापेक्षायामयमेव न्यायः । तदुक्तम्- "एवं निचतुरमानजन्मनो नायिका मतिः। मापते तावतैवैकं स्वतः प्रामाण्यमझते" ॥ इति [श्लो० पा० सू० २, लो० ६१] पर च दुष्टं कारणम्, यत्र च याधकप्रत्ययः-स एप मिथ्यामत्यया-त्यस्याप्ययमेव विषयः। चतु थंज्ञानापेक्षा त्वम्युपगमपादत उका, नतु तदपेक्षाऽपि भापतो विद्यते । अर्थ तृतीयशानं द्विती. १० पानसंपादि, तदा प्रयमस्यामामापयनिधयः-स तु-तत्यतोऽभ्युपगम्यते एय; किंतु द्वितीयस्य यदमामाण्यमारादित्तं तत् सेनाऽपाक्रियते, न पुनस्तस्य द्वितीयप्रामाण्यनिधायकत्ये व्यापारः । यत्र त्यम्यम्ने विषयेऽर्थदधावराहा नोपजायते तत्र पलादुरपाचमाना राडा तस्कर्तुरनर्थकारिणीत्याये. दिलं पाकिरता- "आगन हि यो मोहादजातमपि पाधकम् । स सर्वव्यवहारेपु संशयारमा क्षयं मजेत्" [ रति । ग घेतदभिशापमात्रम्, यतोऽशनीयेऽपि मिपयेऽमिदिनां सर्पापां-उनमाप्तिपरिहारार्षि. नामिश-निमाति-परिहारसमर्थप्रत्यादिव्यपहारासम्मयाद् न्यायमात पप क्षयः, स्योरमेक्षिन. निनिचनियापनापा माराडापाः सर्वत्र मापात् । प्रेरणासनिता तु पुचिरपरिपेयरमेन दोपरदितात् प्रेरणालक्षणायदादुपजायमाना लिहा- २.तोला-युनिषत् प्रमाणे सर्वत्र सतः। तदुतम्- "चोदनाजनिता पुषित प्रमाणं दोपपर्जितः। पारन्यमानरपालिका-ऽऽसोना-सनियत्" । [ो. पा० ०२, सो. १८४] इति। तलान् स्वतः मामाग्यम्, सामाण्यं परत इति ध्यपस्थितम् । अतः सप्रमाणानों पर ६५ सियार दुटर्मुटम्-खतः सिचं वासनं मातः प्रकरणात् प्रामाण्येन प्रतिछाप्यम्' । वं स्पदुसम्-जिनानाम् रति, जिनानामसरन शासनसा तारतम्यानुपपत्ता, उपपणापपि पाया। सामापस निधिजावादिति । [उपरपथः-(१) उत्पनी प्रामाग्यम्य मतस्यनिरसनम् ] भत्र प्रतिषिधीयते, पचायन-रनामापत्रकारको भानुभाग प्रमाणम्', तर पुनमा १.स्टमारमा प्रमाणवेन निमामानण्यात् । परप्यम्पदापर्धापि-तम यात्रा मारपम्, समोरनामाः, रिशनकाणियारादियतिरिन.गुमानपक्षपान्' मा मामा. परिमानम्मामलामा, मा पेनिनुका, “देश-काल-स्यमायनियमोनशान" पर अनितारिन्। चि, भरपगदिमाता मति याग्थिनार्थनिनिदा. समाना सिमास्यासने, अन्वर यात्रिी निधनवादादिभाषा सम्मा को १.त्पन्न पनि परिमापिनी निपातिनिरिमन. गान् । तपा:गमे दावार मिनिसार मदो दुरीमान्" [ी. पा.गु. १, बी०५५] र सम्वत्र । परि अामानगुनाना ATM मनुमान महानामा रामानामगरलान् तर ifruifort wer-... । .नRAM-AIR- ''R ST fat kut-मर.ri (m-r.t.

·- प्रथमे काण्डे- प्रामाण्यस्योत्पत्तापयुक्तम्' इत्युक्तम्, तदप्यसङ्गतम्। अप्रामाण्योत्पत्तापप्यस्य दोषस्य समानस्यात् । तथादि-अतीन्द्रियलोचनापाश्रिता दोषाः किं प्रत्यक्षेण प्रतीयन्ते, उतानुमानेन! म तायत् मत्य- शेण, इन्द्रियादीनामन्द्रियरवेन ततदोपाणामप्यतीन्द्रियरवेन वेषु प्रत्यक्षस्यामवृत्तेः। माप्यनु- मानेन, अनुमानस्य गृहीतमतिबन्धलिङ्गममपत्यान्युपगमात्, लिप्रतिपन्धमादकप प प्रत्यक्ष स्वानुमानस्य पात्रं विषयेऽसम्भपात, प्रमाणान्तरस्य पात्रानन्तर्भूतस्यासत्त्वेन प्रतिपादपिण्यमाण- ५ रपात्' स्यादि सर्पममामाण्योत्पत्तिकारणभूतेषु लोचनापाधितेपु दोपेप्यपि ममानमिति रोपाम. प्यसत्यान् तदम्पय-व्यतिरेकानुविधानस्यासिद्धत्याप्रामाण्यमप्युत्पत्ती स्वतः स्यात् । यदपि 'अय कार्येण पधायापलगयात्मकेन सेपामधिगमः' इत्यादि 'यतो न लोक प्रापशो विपर्यपशाना. दुत्पादक कारणमात्रमनुमिनोति किंतु सम्यग्ज्ञानात्' इस्यन्तमम्पधापि, तदप्यसङ्गतम्। यतो यदि लोकव्ययाहारसमायणेन प्रामाण्याऽमामाण्ये व्ययस्थाप्येते तदाऽमामाण्यपत् प्रामाण्यमपि. परतो व्यवस्थापनीयम् । तथादि-लोको पथा मिथ्याहोन दोपययनुरादिममर्थ ममिदधाति तथा सम्यग्ज्ञानमपि गुणपषभुगदिसमुत्पमिति तदमिमायादप्रामाण्ययत् प्रामाण्यमप्युत्पत्ती परतः कयं न स्यात् । तथादि-तिमिरादिदोगपएप्पयशुको विशिष्टीपोपयोगायाप्तादिनस्यगुणा केनचित् पुल्या फीरो मयतो लोचने पते' इति पृएः सन माह-'मा पदोपे अभूतामियानी समासादितगुणे संशाते' इति । म घ मर्मस्यं दोपामायमेष लोको प्यपदिशति रति समभिधा-१५ तुम, तिमिरादेरपि गुणामायापरययपदेशमा तपाच अमामाग्पमपि भामाण्यपन पतः शान्। पप्पभ्यर्धापि म च तृतीयं कार्यमस्ति' इति, तदप्यसम्या हनीय कार्यामापेऽपि पूर्वोतन्यान मामाण्यस्योरपत्ती परता सिद्धत्यात् । यस अपि पार्थतामायकाशनला मामाग्यम' पारि "विश्वमेकं स्यादिति पचा परिप्लवेत' इतिपर्यपसाममभिविनम्, तदपि अपिहितपराभिमारेषा पतो न परम्पायमभ्युपगमा-पिमान पधुरादिसामप्रीत उपचापप्पर्धनपामापमान.. णस्य प्रामाण्यमा नर्मल्यादिसामायन्तरात् पापावापत्तिः, मिनु गुणवणारादिगामीन अपनाय. मानं पिहानमारदीतप्रामाण्यस्वरूपमेयोपजायत ति।हानपत् तदम्पनिरिमामा मामाण्यमपि परत इति गुणपणारादिसामम्पपेक्षरपादुरपती प्रामाण्यम्यामपसरपरभणमापदेरगिसोहन पसत्यस्वरूप इति तसाचन एप गुणविकलसामग्रीलक्षणात्' पापयुनममिदिनम् । 'मनपा स्पपरिप्रेशरूपा पनि प्रामाण्यम्, तपथ समापानां यत एष मपन्तिपाहि पानिपा-१५ मम् तदप्यसमीपीनम्। एषममिधानेऽयधापस्थितार्थपरिप्रेमातरमामायापाया जाता पेनचित पर्नुमातेनापि त्यतः स्यात् । पापि एलय मेव सरकारनसमाभयमारमिदीय' रस्यादि तपमा म वियते' इतिपर्यन्तममिहितम्, तदपि मापमासमा पतोऽनेनपानामामा. ज्यमपि प्रामाण्यपत् प्यत एप पात् । तदपि दि विपरीतार्थपरियति ननिमियादित सातिमा लोधनादिपु अस्तीति । अपि प, सामरूपतामारमन्यमतीमावि षपातीदिपारो ना. पुमयंधापरिपतार्थपरियानिमिति मचिमिमित्तगुत्परयामा । ततदेय शातिभिः पतमा स्वत एपोदयं प्रस्वासरादितमादाम्पा, न पुनरापाराभिमता भापति तारनेम्या मायतिरेकार, पता पापाराभिमतभापारणेम्यो भाषयोपत्तापिरो. रपतिमनुमयेयुः। पतिरेक, प्याभ्यस्ततोऽभवत्यो न सरमामुयुः, मिभामा रणभाए. चतिरेणापरम्परागभापात, भाभयामपिसम्पास्यपि जयजनाभीपाभारतिमसमोर५ ११.१५.१७ पाइप tt.1.1.1५। ......... (मभयमिपनि-पु. । रपमामाग्य-•। १.१.१५.१ रणभाष-मी.,.,...मम्, ARNभारी मत भरच परस्परपिर बरवitiane पराग मनालीमार मा। 11.४ ...५ सार्पप्रदर्शन........ मास।.vi.......१४।१rt-- ...।"THERPr" : ...ऐचर्दम् , बार INR (r.........) भाभम्र (to,,.) आमम्। UTTriगा •n.। ११-जमाभाषमारेर - ली।

·. प्रामाण्यवाद। निपेत्स्यमानत्वात् । धर्मत्याच्छकेराथय इत्यययुकम्, असति पारतध्ये परमार्थतस्तदद्योगात् । पारतन्यमपि न सतः, सर्पनिराशंसत्वात् । असतोऽपि व्योमकुमुमस्येय न, तत्वादेय । अनिमि. साधेमा न देश-काल-द्रव्यनियमं प्रतिपरन्। तद्धि किञ्चित् कचिदुपलीयेत न था यद् यत्र फय. शिवायचमनापत्तं था। सर्पमतियन्धविषेकिन्यधेच्छयो नेमाः कस्यचित् कदाचित् पिरमेयुरिति ५प्रतिनियतातियोगिता भावानां प्रमाणप्रमिता न स्यात् । व्यतिरेकाऽव्यतिरेकपक्षस्तु शक्तीनां विरोधाऽनयस्योमयपक्षोकदोपादिपरिहाराद् पिनाऽनुरोष्यः। अनुभयपक्षस्तु न युका, परस्पर परिहारस्थितरूपाणामेकनिषेधसापरविधाननान्तरीयकस्यात् । न च विहितस्य पुनस्तस्यैव निपेषः, विधि-प्रतिपेघयोरेका विरोधात् । ये स्वादुः--"उत्तरकालमायिनः संपादमत्ययाम जन्म प्रति. पपने शक्लिसगं प्रामाण्यमिति स्वत उच्यते पुनर्पिशानकारणानोपजायते" रति, पिन १० सम्पद मचक्षते सिमसाम्यतादोपात्, अप्रामाण्यमपि पेयं स्वतः सात्, नदि तपुरपने गाने विवादमत्ययादुत्तरकालभारिनः तत्रोत्पद्यते' इति कस्यचिदम्युपगमः । यदाप गुपपरकारल. अन्यता प्रामाण्यमा शक्तिकास प्राक्तगन्यायादयस्थिता सदा कयमौरसर्गिकरयं तस्य पुटकारण- ममधेपु मिप्याप्रत्ययेप्पमायात्, परस्परययच्छेदरूपाणामेकमासम्भया ! सलाद "गुणेभ्यो दोगा. नाममायानरमाया अमामायदयासानेनोत्सगोऽनपोदित पयास्ते" इति यः परिफन्गुमायम्। १५(नायो मुलम्, शिपयंपेणाप्यम्योसोरयितुं शक्यस्यात् । तथादि-दोपेभ्यो गुणानाममापन हमापात्मामारपासनामामाण्यमारसनिकमारत इतिहपतो ग प पक्रीमयति । पि, 'गुम्यो योगणाममाप' ति म गुच्छम्पो दोगमायो गुणगापारनिष्पापात्र সিলিনেলৈ খাবোশােবান মলিগামাখ। - भरापाशुपगमे पा- "मोपातरपिनिगुनो भागोऽत्रानुपलम्मयत् । समायमनस्तादेनोमि रामुद्या!"[ 1 ती : सोमेन । तस्मात् पदागरमा प्रतियोगिगुणात्मक एप दोषागायोऽमिता, टनप 'गुरेपो दोगमायः'रिता 'गुणेभ्यो गुणारगुतं. मयति । पप गुनासो गुमाः कारणानामाग्ममना उपजायन्ते रति, गामनि क्रियाविरोधात का. २५रा गुमानिमहायाप । नरमायामामाग्यवपासापमपि प्रामाण्यमनिपीयने ततम पुणेकर मामुलपालम्युगमान पाता प्रामायगुपयत इति माम् | तन सापोष पटकमामलामे थे कारणापेक्षा, कान्या स्वपि प्रतिष पोर गार! गगनुरम् "टायानां सायप्रनिा स्वर" इति। २.पर असमयावान् पर्व मनोज महतोलयुक, गृवादिशानिरल पकायें पति, अगेममुहरचन् । नग्नरमंचय विज्ञान नागोगमा नो पा. रमरमर टाल "मनमाने जाने चा:मामाम् । याविनेन्द्रिादिएन । टेररि areी पी.बाith a-. । रियणाम। ममनन्, 4- • Twierriet पर, सोपस म Tartart rot Prerana.comran tarai iran.arm() ·प्रथमे पाण्डे- तस्माजन्मव्यतिरेकेण पुदेशपागमापात् तत्र च मानानां सगुणेषु कारणेप्यपेक्षायवनात् पुतः स्वातम्येण प्रवृत्तिरिति किं तमानस्य कार्य यत्र लाधारमनः प्रवृत्तिः स्वयमेवेत्युच्यते ! स्वार्थपरिच्छेधेछ, म भानपर्यायायात् तस्यात्मानमेव करोतीत्युतं सात तथायुक्तम् । ममाप. मेत' इत्यनन्तरं निधयश्चेत्, म मान्तिकारणसभावेन कचिदनिधयान् विपर्ययदर्शनाय । तला. जन्मापेक्षया गुणयचक्षुरादिकारणमभपं प्रामाण्यं परतासिसमिति 'अप चक्षुरादिकानकारंज-'.५ स्यापयुकतया स्थितम् । अपरिपेयविपियाश्यमभयायास्तु युद्धः स्वतःमामाण्योत्पत्यभ्युपगमो न युतः, अपारय. त्यस्य प्रतिपादयिम्यमाणतहादकप्रमाणाविषयत्वेनासरयार, सत्वेऽपि भयग्रीन्या सस्येय गुण- स्वात् तथामतरणामभयाया पुदे कार्य में परनामामाण्यम् ! किंच, अपौरपेयरवे मरणा. घचसो गुणयरपुरपप्रणीतलौकिकयाश्येषु सत्येन निधितं प्रामाण्यं गुणाभयपुरपप्रणीनत्यचारपा. तत् तत्रम स्यात् । तथाप- "प्रेरणाजनिता पुद्धिा प्रमाणं दोपर्जितः। कारणैर्जन्यमानस्यातिहा तोकाशयुनिषत्" [नो पा०पू० २,१४] नि। इत्यलोक पटितया- प्रेरणाजनिता युमिपमा गुणपतिः । कारणमन्यमानरयारलिलामोतायुद्धियत् । अप प्रेरणायाफ्यापारपेयर पुरुषप्रणीतत्वाधया पथा गुणा मालाला माता दोग अपि ततपतमापूतापमामाण्यापि रणाया भात्यात स्वतः मिरगुरती मामा. ज्यम् । मन्येपं सति गुण-दोपाध्यपुयरमणीन(तरय)यावृत्त प्रेरणायां मामायामामाग्यपोग्नी. पसरपार प्रेरणागनिता पुदिःप्रामाण्याऽमामाण्यरदिता मामोति । तमय- प्रेरणाजनिता पुदिन ममाणं न पाममा । गुण-दोषयिनिर्मुक्तकारणेभ्यः समुभयात् ॥ रिपेयमपि प्रातनःसोकः पठितमः। अत एप पधा- "वोपाः सन्ति ग पम्तीति पारपेयेषु धिम्यते । पेदे कर्नरमापातु दोषाशय मालिमा" रस्पयं सोफएवं पठितरलपमपि पठनीयः- गुणाः सन्ति ग सन्तीति पौरपेयेषु चिन्त्यने । धेरे करणापाणु गुणादाप गास्तिमः ग प पत्रापि गुमाः मामाज्यातुरवे नाते तत्रापि गुणेम्पो दोपामाप लादि पर. पम्, रिद्वितोपरयात् । अपि ष, अपारपेयरऽपि प्राणायाम स्वता विषपात निजला.. पारस-राधा समितियेन ततोऽनपत्तप्रतीतिमसगात्- पुरपाभिमका मनिपाएसम्पा चिभूतविशिएसरकारसम्परापाराहे प पुरतः स रागादियोपामिभूना एप मानापमा.. तरपतय सरकारो नपथा:--अन्नपा पारपेयमपि एपो पपाय -अतोऽपारम्पु. पगमेऽपि समयका पुस्पदोषरतामामाण्यसनापार प्रेरणायामपरपेयत्वा पपमो परमानु करोति । तदुकम्- "कार्य तथा पुगिसपा स्थापिरना। समारोपगमे म. गरमानमिदं मरेन्":[ परपापि तपास्माननिरपि पीतादिनामावानन्यापार-सादिसपचारामा पनिधय गुणाधार तदनिधपन विपरीतपिरोपकार पम् जप गुणापेरपार पाला रतिपितम्। ....९rierreraruM....... -- - .

·१२ प्रामाण्यवादः। [ उत्तरपक्षः-(२) कार्ये प्रामाण्यस स्वतस्त्वनिरसनम् ] यदप्युक्तम् 'नापि स्वकार्ये प्रवर्तमान प्रमाणं निमित्तान्तरापेक्षम्' इति, तदप्यसंगतम् । यतो यदि कार्योत्पादनसामप्रीव्यतिरिक्तनिमिचानपेक्षं प्रमाणमित्युच्यते तदा सिद्धसाधनम् । अथ सामध्येकदेशलक्षणं(ज)प्रमाण(ण)निमित्तान्तरानपेक्षम्, तदप्यवा; एकस्य जनकत्यासंभवात्- ५"न होकं किंचिजनकम्, सामग्री पै जनिका" [ ] इति न्यायस्यान्यत्र व्यवस्थापितत्वात् । किंच, नार्थपरिच्छेदमात्रं प्रमाणकार्यम् , अप्रमाणेऽपि तस्य भाषात् । किं तहि ? अर्थतथात्वपरिच्छेदः, सचे न शानस्वरूपकार्य भ्रान्तशानेऽपि स्वरूपस्य भावात् तत्रापि सम्यगर्थपरिच्छेदः सात् । अथ स्वरूपविशेषकार्यो यथावस्थितार्थपरिच्छेदः इति नातिप्रसङ्गस्तहि स स्वरूपविशेपो वकन्याः- किमपूर्वार्थविज्ञानत्वम्, उत निश्चितत्यम्, आहोस्विद् याधारहितत्यम्, उतस्विद् अदुष्ट १०कारणारग्धत्यम्, किं धा संवादित्वम् इति ? तत्र यद्यपूर्वार्थ विज्ञानत्वं विशेषः, स न युक्ता, तैमिरिकशानेऽपि तस्य भावात् । अय निधितत्वम्, सोऽप्ययुक्ता परोक्षशानयादिनो भवतोऽमि. प्रायेणासंभवात् । अथ याधारहितत्वं विशेषः, सोऽपि न युक्तःयतो याधायिरहस्तत्कालभाषी विशेषः, उत्तरकालमाधी या न तावत् तत्कालभावी, मिथ्यासानेऽपि तत्कालमाविनो घाधा- विरहस्य भावात् । अयोत्तरफालभावी, तत्रापि पक्तव्यम्-कि शातः स विशेषः, उत अज्ञातः! तत्र १५न अहातः, अशातस्य सत्त्वेनाप्यसिद्धत्वात् । अप हातोऽसौ विशेषः, तत्रापि वक्तव्यम्-उत्तर: कालमाषी यायाविरहः किं पूर्पज्ञानेन शायते, आहोस्विदुत्तरकालमाविना ? तत्र न सावत् पूर्ण हानेनोत्तरकालमावी यायाविरहोशातुं शश्या, तखि स्वसमानकालं संनिहितं नीलादिकमवभासयतु, न पुनः 'उत्तरफालमप्यत्र पाधकप्रत्ययो न प्रयत्तिप्यते' इत्ययगमयितुं शकोति, पूर्वमनुरुपानवाय. कानामप्युत्तरकालयाध्यत्वदर्शनात् । अयोत्तरमानेन ज्ञायते, शायताम्, किंतूत्तरकालमाची पाधा. २० विरहः कथं पूर्पशानस्य विनष्टस्य विशेषो भिन्नकालस्य विनष्टं प्रति विशेपत्यायोगात् ! किंच, ज्ञाय. मानत्वेऽपि सोण्डफादेरसत्यत्वदर्शनाद्याधामायस्य शायमानत्वेऽपिक सत्यत्वम् । तम्मानरूप सत्यत्यादिति चेत्, तस्य फुतः सत्यत्यम् ! न प्रमेयसत्सत्यात्, इतरेतरायपदोपप्रसङ्गात् । अपरयाघाऽमापहानादिति चेत्, तत्राप्यपरयायाऽमायशानादिस्यनयस्या। अप संवादादुर फालमापी थापाविरहः सस्यरयेन शायते तर्हि संवादस्याप्यपरसंयादानात् सत्यस्यसिधिः, तस्याः २५प्यपरसंपादनानादित्यनयस्या। किंच, यदि संवादमत्स्यादुत्तरकालमापी यापागायो शायमानो विरोपः पूर्वज्ञानस्याभ्युपगम्यते तर्हि शायमानस्वपिशेषापेक्षेप्रमाणंस्यकायें यथायस्थितार्यपरिच्छेद लसणे प्रयत इति कपमनपेक्षत्यार तत्र स्वतःप्रामाण्यम् ! अपि घ पापानिरहर भयरभ्यू: पगमेन पर्युदासवृत्त्या संघादरूपत्यम्, 'याधायजितं च शान स्वकार्येऽन्यानपेक्षं प्रपत्तते' इति सुपता संयादापेक्षं तत् तत्र प्रवर्तत इत्युक्तं भपति । किंच, किं विज्ञानस्य स्वरूपं पायते, आहो. ३. स्वित् प्रमेयम् , उतार्यक्रिया इति विकल्पत्रयम् । तत्र यदि यिनस्य स्वरूप यायत इति पक्षा, स म पुका विकासद्वयान तिवृत्तेः। तथादि--विज्ञानं पाध्यमानं शिस्यसत्ताकाले पायहे, उत उत्त. एफासम्! तत्र पदि स्वसत्ताकाले पाध्यत इति पसा, स न युक्तः तदा विधान परिरपुटकोण प्रतिमासनात् । म च विशामरा परिछरप्रतिभासिनोऽभाषनईयेति पर्ण वाक्यम्, सरपाभिमत. विहानस्थाप्यमापसात् । अपोचरकालं पाम्पत इति पक्षा, सोऽपि म युतःउत्तरकालं तस्य १५स्थत एप माशम्युपगमा म तत्र वाययापारः सफल:-"देपरता दिनको"। जप प्रमेयं पाप्यते इत्यम्युपगमः, सोऽध्ययुक्तः, यतः प्रमेयं पाप्यमानं प्रतिमारामानेग पण पायो, स्तोनिमासमानापसहचारिणा सादिलक्षगंगाति विकासनावपम् । तत्र पनि प्रतिगागमानेग सचहामस्वाप-म., t .., मो.. मन्यामम् ...। r"रविदामुपदे। मन पदमाग सम् ि॥ योरेयर पर पि. ५“य मा त यति पुसमा सरस RTrue sth सम्" ... ... fffiअप अनि मामानेगसम्, 24 उत प्रतिमारामानणराहपारिता'ती हपमान सामसमप्रतिमागमानंग अनिमासमानारावारिता' मो मारकर ·प्रथमे पाहे- . कपेण, युगाम्। प्रतिभाममान म्याराथासंभपात्, अन्यथा सम्पएशानापमासिनोऽप्य.. सारमा मातिमाममानेन रूपेण पाम्पत इति मतम्, ताप्ययुक्तम्। अप्रतिमासमानस्य न्य मतिमासमागरुपादन्यायात्, न पान्यम्पामाथेऽन्यस्गभाषः, असिमसात् । अपार्षक्रिया पायने, गनु साऽपि किमुरपमा पाप्यते, उतागुरपया ! पात्पमा, म सर्दियाम्पसे) तस्याः सत्पात् । अपागुरपना, साऽपि ग पाया। अनुत्पनरयादेष । तिंच, अपंक्रियाऽपि पदार्थापन्या, ५ ततस तस्या अमाये कपमन्यस्यासरयमतिमहादेप? पपच्चासमये य पाधापर्जितम्' इति विशेषगप्पयुतारपाल पापाविरदोऽपि विमानस्य विशेषः । अयाएकारणारयायं विशेषः, सोऽपि न पुनः पतलम्बाप्पातस्य विशेषत्वमसिमम्, शातरवे पा फुतोऽदुएकारणारधत्यं हापते । अन्यलाइएकारणारधार विज्ञानादिति पेत्, अनपस्या संपादादिति चेत्, ननु संपाद- प्रत्ययम्मा पाएकारणारम्भस्यं विदोषोऽम्पसायदुकारणारधात् संपादमस्पया विज्ञायत रति १० सेपानपरचा भपता संपत इति । किंच, मानसम्मपेक्षमएकारणारयापविशेषमपेरेप स्वका जानं प्रपर्समान कम तत् तत्र परतः प्रवृत्तं भपति ! तपा, कारणदोषाभाषः पर्युदासयत्या मपदगिमायेण कारणगुणः, ततध अएकारणारग्धम्' इति पदता 'गुणपत्कारणारयम्' इत्युकं मपति । कारगुणाध प्रमाणेन स्यका प्रपर्तमानेनापेक्ष्यमाणनिधायकप्रमाणापेक्षा अपेक्ष्यन्ते, तदपि प्रमाण यकारपगुणनिधयापेक्ष स्वकायें प्रयर्तत इत्यनपस्थादूपणं "जातेऽपि यदि विक्षाने १५ सायमापोऽयधार्यते" इस्पादिना प्रन्येन परपक्षे आसउयमानं स्ययभाय एत्योत्थापन भयतः प्रस. सम् । अयाएकारणानितत्यनिधयमन्तरेणापि ज्ञानं स्वार्थनिधये स्यकायें प्रपतिप्यते, तदसत्। संशयादियिपपीरतस्य प्रमाणस्य स्वार्थ निधायकरथासंभपात्, अन्यथाऽप्रमाणस्यापि स्वार्थनिधाय- कत्यं सात् । तमाएकारमारग्धरयमपि विदोषो भवन्त्रीत्या संभयति । अथ संपादित्य विशेष, सोऽभ्युपगम्यत एप; किंतु 'संपादप्रत्ययोत्पत्तिनिधपमन्तरेण स म शातुं शक्यते' इति प्रतिपाद.२० विष्यमाणरयात् तदपेशं प्रमाणं स्यकायें प्रपर्तत इति तत् तर परतः स्यात् । अत एव निरपेक्ष- स्थम्य असिद्धस्यात् पूर्पोकन्यायेन 'ये प्रतीसितमस्ययान्तरोदयाः' इति प्रपोगे नासिद्धो हेतुः । पसेनप यदुक्तम्- "तनापूर्षिविज्ञान निमितं यापयर्जितम्। अदुएफारणारा प्रमाणं लोकसंमतम्" [ ] इति, तदपि निरस्तम्। पोकम् 'पदि संपादापेक्षं प्रमाणं स्वकार्ये प्रवर्तते तदा चकमसङ्गः' सदस. इतम्, 'पधापस्थितपरिच्छेदस्वमायमेतत् प्रमाणम्' इत्येयंनिधयलक्षणे स्वकार्ये यथा संया- पाप प्रमाणं प्रपर्तते न प धमाकदोपस्तथा प्रतिपादयिष्यमाणत्वात् । यदपि 'अय गृहीताः कारणगुणाः स्याधमिधानम्, तदपि परसमयानभिज्ञतां भपता ल्यापयति, 'कारणगुणमहणापेक्ष प्रमाणं स्वकार्य प्रपतते' इति परस्ानभ्युपगमात् । यगोतम् 'उपजायमानं प्रमाणमर्थपरिच्छेद-३० पातियुक्तम्' इति, सापिसंपादित्यमेय अर्थतथास्यपरिच्छेदशक्तिः तय परतो ज्ञायते तदपेक्ष प्रमाण स्वकार्ये प्रपते इति तत् तत्र परता स्थितम् । [उचरपक्षः-(३) निश्चये प्रामाण्यस सवस्त्वनिरसनम् ] 'नापि प्रामाण्यं स्यनिधयेऽन्यापेक्षम्' रयुक्त यत्, तदप्यसत्। यतो निघयस्ता भयन कि निनिमित्ता, उत सनिमित्तः रति फल्पनाइपम् । तत्र न तापनिनिमित्ता, प्रतिनियतदेश-काल-३५ स्थमापामायमसद्वात् । सनिमित्तरवेऽपि कि स्वनिमित्तः, उत स्यव्यतिरिक्तनिमित्तः! न सापट स्थनिमित्तः, स्यसंयिदितप्रमाणानभ्युपगमाद् मीमांसकस्य । अथ स्वव्यतिरिक्त निमित्तः, तत्रापि पत प्यम्-तनिमित्तं कि प्रत्यक्षम् , उतानुमानम् अन्यस्य तनिधायकस्यासम्मघात् । तत्र यदि सत्य सम्, तदयुक्तम् । प्रत्यक्षस्य तत्र व्यापारायोगास्-तीन्द्रियसंयुक्त विषये तयापारादुद्यमासादयत् प्रत्यक्षव्यपदेश लमते, न घेन्द्रियाणामर्थापरोक्षतालक्षणेन फलेन, तत्संवेदनस्यरूपेण यास , 'बा' विना सक्लेष्वपि बादशेष 'प्रमाणं स्यकारणगुणनिधायकं स्वकारणगुणनिधयाप स्य. कार्ये' इति पाठ.। २. ५५.५। आसज्यमानं का। ६.४५.२८। -पृ.४१०३७॥ पृ.५५.10 ४ कृत्वोत्थापनं मो•, पा०। ५.१ १५.५६.... 4.११

·No text on this page.

·ب ५ ] -- प्रथमे पाण्डे- बाधकप्रत्ययानापदान्यायापधारणम् । सोऽमपेक्षमाणापात् पूर्वहानमपोहते ॥ [ तत्रापि रपेपपादस्य स्वारपेक्षा कचित् पुनः । जातामा पूर्पण साऽप्यन्येन नियतते ।। पापकान्तरमुत्पनं पास्यन्पिष्टतोऽपरम् । ततो मापमपाधेन पूर्व स्पेय प्रमाणता । [ ] अधान्यसपनेन सम्यगन्धेपणे हते। मूलामाषान्न विज्ञानं भषेश पायकपाधनम् ॥ [ ततो निरपपादस्यात् तेनेपापं पलीयसा । पापते तेन तस्थेप प्रमाणत्यमपोपते ॥ [ एवं परीक्षफहानत्रितयं मातियतते । ततयाजातपान नाराह पाधकं पुनः । [ ] इति । तपादि-अनेने समापि प्रन्येन स्वतःमामाण्यचाइतिः परिहता, परीक्षकक्षानत्रितयाधिशक्षानानपेक्षयाउनयस्था " पत द्वितयमपि परपक्षे प्रदर्शितं प्राक्तनन्यायेन । यथान्यत् पूर्वपक्षे परतःप्रामाण्ये दूपणम भिदितं तपानम्युपगमेन निरस्तमिति न प्रतिपदमुपायं दूप्यते । [प्रेरणापुद्धः प्रामाण्यामावः] प्रेरणापुद्धस्तु प्रामाण्यं न साधननि सिप्रत्यक्षस्येय संयादार, तस्य तस्याममापात् । नायव्यमिचारिलिगनिधययलात् स्वसाध्यादुपजायमानत्यादनुमानस्यैष । किंच, प्रेरणाममपस्य चेतसः प्रामाण्यसिस्य स्वतःप्रामाण्यप्रसाधनप्रयासोऽयं भवताम्, चोदनाप्रभपस्य च शानभ्य नवलं मामाण्यं न सिम्पति, रिपप्रामाण्यनिधयोऽपि तप पायेन सम्पपते । तपादि-२० पद एकारणजनितंहानं म तत् ममाणम्, यथा तिमिपघुपद्रपोपहतयक्षुपदिममपं मानम् दोप- परिणापाक्य जनितं च 'अमिहोत्रं यात्' रस्यादियाक्यप्रभयं ज्ञानमिति कारणयियदोपलरिधः । न पासितो हेतुः, भपदमिमायेण प्रेरणायां गुणपतो पतुरमाये तहणेरनिराएतेदॉपर्जन्यमानत्यस्य प्रेरणाप्रमधे जाने सिर स्यात् । अप स्यादयं दोपो यदि यफ्तगुणैरेष प्रामाण्यापयादफदोषाणां निराकरणमभ्युपगम्यते, यापता परमायेनापि निराप्रयाणां पोपाणामसमायोऽभ्युपगम्यत२५ पपातसुदाम्- "शारे पोपोद्भयस्ताप यपत्रधीन इति स्थितम् । सदमापः कचित् ताप गुणयहरुफरयता। तणैरपटानां शदे संत्रान्त्यसम्मपात्। पमा पफतुरमायेनम स्युदोंपानिरामयाः" [लोपासू०२,६२-६३ नसोग रति।३० भषेदप्येषम्, यद्यपरिपेयत्यं पुतधित् प्रमाणात् सिलं स्यात्, तप मसिनम्। तरप्रतिपादकप्रमाण निपेरस्यमानस्यात् । अत एप घेदमप्यनुदोयम्- "तत्रापयादनिमुचित्रभाषालपीयसी। घेदे तेनाममाणस्य माशडामपि गष्ठति" ॥ [सो पा० ए०२, १८ श्लो॰] । तेन गुणपतो पहरनम्युपगमा भपद्भिः अपौरपेयत्यस्य चामम्भया अनिराकृतदोपर्जन्यमानस्यं ३५ दः प्रेरणामभयस्य घेतसा सिखः दोपजन्यरष-अप्रामाण्ययोरपिनाभायस्यापि मिथ्याशानेऽन्यत्र निधितस्यात् तहियसरप-अनेकान्तिकस्ययोरप्यभाप इति भयत्यतो देवो मेरणाप्रभषे हाने मामा. पयामापसिद्धिः। . "देरिल." । १चापपादस्य गु.। २ पमेन गु.। "माहवं तद (8) शादा."। ५"गुलभा"पु.रि.। मन्याप्रम् ....।

·No text on this page.

·] - म ] - - प्रथम पाण्डे १९ पाकिमत्ययस्तापदायरयायधारणम् । सोनपेक्षममाणत्यात् शानमपोदने ।। तत्रापि स्यपादस्य स्यादपेक्षा कचित् पुनः। जातासदस्य पूर्येण साऽप्यन्येन नियतने थापकान्तरमुत्पनं पयस्यान्पिष्टतोऽपरम्। ततो मध्यमपान पूर्वस्य प्रमाणता अथान्यदमयदोन सम्यगन्यपणे पते । मूलामाया विमानं भर पापमपाधनम् । ततो निरपयावयात् नेवा पटीयमा । पाप्यते तेन तस्येय प्रमाणस्यमपोपते १८ पर्व परीक्षकमानवित मातिपर्तते। सतपाजातपाधेन मारा पाय पुनः ति। तथादि-अनेनं } सणापि प्रपन त्यतःप्रामाण्यपादतिः परिता, कहानतियाधिकशानानपेयापाया च"एत मितपमपि परपक्षे प्रदर्शितं प्रापतनन्यायेन। पान्यत् पूर्वपी परतम्मामाये मिद्वितं तथानभ्युपगमेन निरस्तमिति म प्रतिपदगुणा गुप्यते। [प्रेरणासुदेः प्रामापामा मेरणायुसेतु प्रामाण्य म साधननिसिप्रवक्षय संपादान न ममा मायष्यमियारिदिनिधपपलात् स्यागपादुपसायमानरपामानय सिप, राIITY धेसाप्रामाण्यसिस्प तामामाण्यमसाधनप्रयासोऽयं भपताम्, योदमाममरमर म पलं मामाज्यं न सिम्पति, रिपप्रामाण्यनिमयोऽपि तप यायेम गाने re-.. यदूदुएकारणनितंबानं गमत् ममाणम्, यथा लिमिरागुपद्रोपदमारादिपमा हाम्.. परमेरामायनितंय'मन्दिो सत्यात्'लादियामयमग जासमितिमापविदोपः। म पारियो देवर, मपदमिमायेण प्रेरणा गणपतो पपरभाये ताणतणाin ORTAPAR मेरणाममये शाने सिसरपात् । अथ दयं दोषो यदि पत्रेप मामा निराकरणमभ्युपगम्यते, पापता पारगापेमापि निरामयाणां दोगणानामा पपातपा- " रोचोपलाप पानपीन रति रिपतम्। हपभाषाभाषित ताप गुणापता सारपस्यामा पारेयसागपात् । पमा परमानमयुरोणमिपभया" [avaranR...]rdit भोरप्येषम, पप्पीयर धित ममाणा गिरायसिसम् नियमन निरसमानापात् । अत एप पेदमयनुलोयम्- "पानिमुनि सभापतीपसी। बोनाममाण बामपि cr": [रो.ए.१, १८ । तेन गुणपतो पानपणमा भपनि अपरिपेयापार पागम्भार अमितानeri देशु औरणाम पेतसासिस रोपाय METRोरविनामार िREET निधिताया zिer-निरोपभा ति भालको रतो ker पपामापरिद्धि। -- पारपारम.. एन.. .we..

·No text on this page.

·- मधमे पाड- कार्यकारणभाषादिसंपन्धानां नयी गतिः। नियमाऽनियमाभ्यो स्वदनियमादत:ता [ सधैऽप्यनियमा घेते नानुमोत्पसिकारणम् । नियमात् केपलादेय न रिविमानमीयते" इत्यादि। सब संबन्धः किमन्ययनियद्वारेण प्रतीयते, उन यतिरेकनिधयारेण इति विकल्पवयम् । ५ सत्र पदि मधमो विकल्पोऽभ्युपगम्यते, तत्रापि पनामम्-कि प्रत्यक्षेणान्यपनिधपः, उसागुमानेन प्रतिम तापम् प्रत्यक्षेणान्ययनिधयः, अग्यम्य दि रूपम् 'तमाघे पय भाया', मध शासब्यापा. एम प्रमाणावेगापुपगतस्य प्रत्यशेष समापापपते प्रहीतुम, तकादकरयेन प्रत्यक्षम्य पूर्वमेप निषि. संरयात् स्ययाऽनभ्युपगमाप। मापि सालापारसनाये एपार्थप्रकाशनलक्षणस्य हेतोः सद्भायः प्रत्यक्षेप मातुं शश्या, तस्थापीन्दिपव्यापारजेन प्रत्यक्षेण प्रतिपत्तुमा साविध-अक्षाणों तेन १० सह संपन्याभापात् । नापि स्वसंवेदनलक्षणेन प्रत्यक्षेप पूर्वोक्तम्य हेतोः समायः सानो निधेतुम् , भायः प्रत्यक्षेप समधिगम्या, तसाभापयिपपरयाविरोधार, अनम्युपगमात् अभाचप्रमाणयेयध्यप्र. समाय । नाप्यनुमानादिसायमाहकममाणानिधेयः, अत पय दोषात् । अथादर्शननियेयाति पक्षा, सोऽपि न युवा यतोऽदर्शनं विमनुपलम्मरूपम्, आदोखिन अभायप्रमाणस्वरूपम् इति पतव्यम् १२० तब यपापः पक्षः, सम युनः यतोऽत्रापि पकञ्चम् अनुपलम्मा किरयानुपलम्मोऽभिप्रेतः, आ. दोसि अरगनुपलम्भः इति । तत्र पायानुपलम्भः प्रातसायामापनिधायकोऽमिता, सदाऽप्रापि कल्पनामयम्-किं स्यसंयन्धी अनुपलम्भस्तनिधायक, उत सर्पसंपन्धी पधारम- संपन्धी समिधायफा, स ग युकः परचेतोवृत्तिविरोपैस्तानकान्तिकरयात् । अथ सर्पसंयन्धी अनुपलम्भस्तनिधायक रत्मभ्युपगमा, अयमप्ययुक्त, सर्पसंपन्धिनोऽनुपलम्मयासिसत्यात् । अय२५ दयानुपलम्भननिधायक रति पक्षा, सोप्यसाता यतो रश्यानुपलम्भाधतुओं धपस्थितास्य. भाषानुपलम्मा, कारणानुपलम्मा, प्यापकानुपलम्मा,पिराविधिधेति । तत्र यदि स्वमायानुपलम्म. स्तप्रियायकरयेनामिमतः, सन युक्तः समायानुपलम्भस्यैवंविधे पिपये व्यापारासंभवात् । तथा. दि-एफझानसंसर्गिणस्तुत्ययोग्यतास्वरूपस्य भाषान्तरस्याभायमपहारसायकत्वेन पर्युदासवृत्या. वदन्यमानस्यभाषोऽसायभ्युपगम्यतेन च प्रवश सायस केनचित् सहकप्तानसंसर्गित्यं समय-३० तीति मात्र स्यभाषानुपलम्मस्य मापार । नापि कारणानुपलम्भारतसापाभापनिधायकः, यतः सिरे कार्यकारणभाषे कारणानुपटम्मः कार्याभायनिधायकवेन प्ररसते; म प महतस्य सापस केनचित् सह कार्यस्पं निधितम् तस्साहसत्येन प्रागेय मतिपादनात् । प्रत्यक्षाऽनुपलम्भनियन्धनध कार्यकारणमाया' इति कारणानुपलम्भोऽपि न तनिधायकः । पापमानुपलम्भस्तु सिद्ध माय- ध्यापकभाधे याप्पाभायसापकोऽभ्युपगम्यते । म प महतसाप्पयापरवेन कधिन पायो ३५ निधेतुं शक्या, प्रत साध्यस्यारत्यरयप्रतिपादनात्। स धापकानुपलम्भोऽपि तप्रियापदः । निरोपलधिरपत्र विषये म प्रयतने तयादिएको शिरोधोऽपिलारपस भयतोऽन्यमा- भाषास् समानयस्थानलक्षणो निधीयते शीतो-पोरिप शिशिधात प्रत्यक्षात् । घमहत साप. मविषलकारण फस्यचिदू भाषे निपर्तमानमुपलभ्यते ततारपत्यारेष। द्वितीयस्तु परस्परपरिहार- ११. २.६.५। शान्धयनिधयः प्रत्य- मा., ।।...... पं. ११-१४। ५.१.६.५। "एवेन हिनाभिला, ऐन मामास्थाको विशेषोन सेभर ही सरितम् एतेन पारपार विरोष प्रदर्शित की प्रमितम्म्"..

·No text on this page.

·अधमे बाण्डे- कानपिपरोपमाभापारमा प्रमाणात तिरेकनिधयः । अथ संसर्गिवा. काममापार प्रमाणं गाया साधनाभापनिभपनिमित्तम्, तदप्यसम्पमम् । अतिमहार-मादि पदागोपदम्ममापादापय तदनुस्रायोग्यतापगतेन सदैकशागारांसर्गिणः पदार्थान्तरनामापनिमाया, भम्पपा पोपलम्मार विगयामापनिमयःसार । अप तथाभूतसाध. मादन्यासदमापा, तापिपपं ज्ञानं तदम्यहानम्, तर पिप साधनामायनियनिमितम् मनु तदपि ५ शानं पिर पर मायामाचल मत्र साधनाभायास्येयं प्रपतते, उत 'फचिदेप साध्याभाये राधनाभापारपेयम् । तत्र पापा करमा, सम गुनः पयोक्तसाधनविपिनासर्पप्रदेश-कालमस्यक्षी. करणमन्तोष एभूतहानोत्परपसम्भयात् । सर्पदेशमत्यशीकरणे च कालादिपिमएटानन्तप्रदेशमा स्पीकरणपन् ग्यमापारियपदितमर्षपदार्पणासारशरणात् । पप सर्पदशी स्वादिस्यतुमानाथ. यणं पपेक्षाभाषप्रसाधर्म पानुपपमम् । अप द्वितीयपक्षाभ्युपगमा, सपा भपति सतः प्रतिनियते १० प्रदेश सापामारे सापनामापनिधया-घटपिपितमस्यसप्रदेश य घटाभायनिधया-किंतु तथाभूः तान् मायामा साधनामापनिधपाप नतिरेको निधितो मपति । साधनामापनियतसायामा- पम्य सोपसंदारेण निधये व्यतिरेको निधितो भपति, अन्यथा-यत्रेय साध्याभाये साधनाभायो न भपति सप साघमसमायेऽपि न साप्पमिति- साधन साम्यनियतं स्यादिति व्यतिरेकानिध- पनिमित्तोमतो साध्यनियमनिधया स्यात् तप द्वितीयोऽपि पक्ष अपन मरतसाधनाभा-१५ पक्षानं तद्विविक्तसमस्तप्रदेशोपलम्भनिमित्तम्-पेन पूर्पोको दोषा-किन्तु तनिषयममाणपञ्चानिए. तिनिमित्तम् । तदुनाम्-- "प्रमाणपक्ष यत्र पस्तुरूपे न जायते। पस्तुसप्तापयोधार्य तत्राभायममाणता" [लो. या० सू०५, अभावप० श्लो०१] मन्यत्रापि पतम्यम्-कि सर्पदेश-कालापस्थितसमस्तप्रमावसंयम्धिनी तप्रितिस्तथाभूतसाधना-२० गापमान निमित्तम्, उत प्रतिनियतदेश-कारमापस्थितारमसम्पन्धिनी इति कल्पनादयम्। तर पचाया कारपना, सान युक्ता तथाभूतायास्तमितेरसियरपात् । न चासिद्धाऽपि तथाभूतज्ञाननि. मितम्, अतिप्रसगात्-सर्पस्यापि तथाभूतमाननिमि स्यात् फेनचित् सद प्रत्यासति-विप्र. फर्पामायात्। अनभ्युपगमाच-गदि परेणापि प्रमाणपकनितेरसिद्धाया अमायभाननिमित्तता. ऽभ्युपगता, तयाच प्रमाणपश्चकानिवृत्तेरगापसाधनरयमतिपादनात- "गरपा गरया तुतान् देशान् यपषों नोपलभ्यते । तदाऽन्यकारणामापासनिस्यपगम्यते" ॥ [सो पा०यू०५,अर्या०प० लो०३८) इस्यभिधाना। म पेन्द्रियादियपहाताऽपि प्रमाणपश्चकनिपुत्तिरमापशानं जनपिप्पतीति शफ्यममिधातुम्, प्रमाण- पवानिवृत्तेस्तुष्टरूपरयात् । न प नुरुपाया जनफरपम्, भाषरूपनामसन-पपंलक्षणस्य भाप ३० स्यान्तम सर्पसंपम्धिनी प्रमाणपत्रनितिषिपसे सापनामापनिधयनिपन्धनम् । नाप्पारमसंप- धिनी तपिमित्तम्, पतः साऽपि मितादारियकी, अतीताऽनागतकालभपा पाग पूर्ण, तथा महापुलिनरेणुपरिसंस्पानेननिकान्तिफरपात् । मोत्तरा, तादायिकस्पारमनस्तमितेरसंभ- पात् असिस्थाय, तम आरमसंवन्धिन्यपि प्रमाणपञ्चकनिवृत्तिस्तम्मानोत्पत्तिनिमित्तम्। तम अन्यपस्तुपिहानलक्षणमध्यभाषाल्य प्रमाणं पतिरेकनिधयनिमित्तम् । [प्रसङ्गवशाद् अभावप्रमाणनिरसनम् ] २५ पप- "गृहीत्या पस्तुसभायं स्याथा च मतियोगिनम् । मानसं नास्तितासानं जायतेानपेसपा" सोन्यासू०५, अभापपलो०२० भ्युपगम्यते।

·२४ मामाण्यवाद। इत्यमाचप्रमाणोत्पत्ती निमित्तप्रतिपादनम्, तर म यस्यन्तरमा प्रतियोगिसंग प्रहला, आहोस्विद् असंगतस्य । ता पद्याधः पश, सम युनः प्रतियोगिसंगष्टयम्यातरम्य प्रत्यक्षण प्रहले प्रतियोगिनः प्रत्यक्षेण घस्यन्तरे प्रदणाद् नामावाप्रमाणस्य तन तदमायग्राहकारयेन प्रवृत्तिा मवृत्तीधा प्रतियोगिसत्वेऽपि तदभावमादकरयेन प्रवृर्षिपर्यनरपान प्रामाण्यम् । अय ५प्रतियोग्यसंएएयस्त्यन्तरग्रहणं तदा प्रत्यक्षेणेय प्रतियोग्यमावस्य गृहीनस्यात् तमामायाख्यं प्रमाण प्रवर्तमान व्यर्थम् । अथ प्रतियोग्यसंपत्तागमो परयन्तरमामायप्रमाणसंपायनहिं तदष्य- भापाण्यं प्रमाण प्रतियोग्यसंययस्यन्तरग्रहणे सति प्रवर्तते, तदसंएएतायगमश्र पुनरस्यमाय- प्रमाणसंपावत्यनयस्था तथा प्रतियोगिनोऽपि सरणं किं परस्यन्तरसंएयथ्य, अधासंएए? यदि संएष्टस्य तदा नामाचप्रमाणप्रवृचिरिति पूर्ववाच्यम् । अथासंएष्टस्य सरणम्, ननु प्रत्यक्षण १०वस्त्वन्तरासंएएस्य प्रतियोगिनो प्रहणे तयाभूतम्य तस्य सरणं नान्यथा प्रत्यक्षेण च पूर्वप्रवृचेन पस्त्वन्तरासंएप्रतियोगिमहणे पुनरप्यभावप्रमाणपरिकल्पनं व्यर्थम्- "धस्यसंकरसिद्धिश्च तमामाण्यसमाथया" [लो पा० सू०५, अभावप० लो०२ इत्यमिधानात् तदर्थतस्य परिकल्पनम्, तस प्रत्यक्षेणेव कृतमिति तस्य ध्यर्थता अथाप्राप्यमायममा संपाधाप्रतियोगिनो यस्त्वन्तरासंसृष्टतामहस्तहिं तयाभूतप्रतियोगिग्रहणे तयाभूतम्य तस्य सरणम १५ तसद्भावे चाभावममाणप्रवृत्तिः, तत्प्रवृत्तीच तथासंसृष्टतामहः, तहदे च सरमिसे चमकचो भवन्तमनुवातिनापिवस्तुमानस्य प्रत्यक्षेण महणमित्यमिधातुं शश्यम्, तथाऽभ्युपगमे तस्य यस्त्य न्तरत्यासिद्ध प्रतियोगिनोऽपि प्रतियोगित्वस्य, इति न प्रतियोगिनो नियतरूपस्य सरपामिति सुतराम भाषमाणोत्पत्त्यभावः। किंच, यदि अभावाप्यं ममाणममाघमाहकमम्युपगम्यते तदा तमेचे प्रतिपाद यतु, प्रतियोगिनस्तु निवृत्तिः कथं तेन प्रतिपादिता स्यात् । अयामायमतिपत्ती निवृत्तिमतिपत्तिः २० ननु साऽपि निवृत्तिः प्रतियोगिस्वरूपासंस्पर्शिनी, ततश्च तत्प्रतिपत्तौ पुनरपि कर्य प्रतियोगिनि चिसिद्धिः? तनिचिसिझेरपरतभिवृत्तिसिध्यभ्युपगमे अपरा तन्निवृत्तिस्तपाऽभ्युपगमनीवेत्यन पस्या । किंच, अभापतिपत्ती प्रतियोगिस्वरूपं किमनुवर्तते, ध्यावर्तते पा? अनुवृतौ कयं प्रतियो गिनोऽमायः व्यायुत्तौ कथं प्रतिभा प्रतिपादयितुं शक्यः ? तद्विविक्तप्रतिपत्तत्तत्प्रतिपेय इति चेत्, न तदप्रतिभासने तद्विविधताया एवं प्रतिपनुमशक्तः । प्रतियोगिप्रतिमासाद् नाय दोर इति २५ चेत्, पाताई विज्ञाने तस्य प्रतिमास: ? यदि प्रत्या, न युक्त तत्समायसिया समित्यसिद्धेः । .सरणे तस्य प्रतिभास प्रति चेत्, न तत्रापि येन रूपेण प्रतिमाति न तेनाभायः, येन न प्रतिभाति न सेन निषेधः, तदेवं यदि प्रतियोगिस्वरूपादन्योऽभावस्तथापि तत्मतिपत्तौ न तप्रिवृत्तिसिद्धिः! अनन्यत्वेऽपि तत्प्रतिपती प्रतियोगिनः प्रतिपनस्वाद न निषेधः । अपि च, तद् अभावाप्यं प्रमाण निश्चितं सत् प्रस्तामायनिश्चयनिमिरात्वेनाभ्युपगम्यते, आहोस्विद् अनिश्चितम् इति विकल्प ३० यम् । यद्यनिधितमिति पक्षः, स न युक्तः, स्वयमव्यवस्थितस्य परविषाणादेरिव अन्यनिभायकाला योगात् । इन्द्रियादेस्यनिधितस्यापि रूपादिशानं प्रति कारणत्वात्रिश्चायकार्य युनाम्, न पुनरमा এমনকার, বায়েন সনি গোসবমাথ-সম্যসামগালােহ- स्याता पस्तुत्वेऽपि तस्यैष प्रमेयासायनिश्चयरूपरयेना-युगमाईरवान् । नापि द्वितीया पक्षः, यतः स्तनिश्चयोऽन्यलादभाषाण्यात प्रमाणादभ्युपगम्येन, प्रमेयाभावाद का? नत्र यदि प्रथमपास ३५न युवा) अमयस्थासङ्गात् । तपाहि-अभाषमाणाभाचप्रमाणानिश्चितम्यामापनिशायकायम्। तस्याप्यायामाप्रमाणा स्यनयस्था । अथ प्रमेयाभावात् तनिधयः, सोऽपि न युक्त इतरेतराम पदोपासलात् । तथाहि-प्रमेयामायनिशया प्रमाणामावनिधय., सोऽपि प्रमाणामावनिमया रति इतरेतराधपत्यम् । नापि स्वसंवेदना प्रमाणामापनिया, नभ्य मयताऽनभ्युपगमात्। तर समायायं प्रमाण सम्मयति । सम्भऽपि न तत् प्रमाणचिन्ताई मिति प्रतिपादितम्, प्रतिपादमि. "सदन मवम् g. ft.। • तथाभूतस्य स्मरणम् .,६०, आ., भ.३ पर पन्तस्यासिद्धी (दोन प्रतियोगिनो निपसर भय अद' इति अध्याहार्यम् । भाषा + ·प्रथमे काण्हे । २५ पति प्रमाणचिन्ताऽघसरे अय; तसामाचप्रमाणादपि विपक्षे .साधनाभावनिश्चयः, अतोन भदर्शननिमित्तोऽपि प्रयतव्यतिरेकनिश्चयः, सदभाषादून प्रयतसाध्ये प्रकृतहेतोनियमलक्षण. संबन्धनिश्चयः। न घान्धय-व्यतिरेफनिधयव्यतिरेकेणान्यतः पुतधित् सन्निधया, नियमलक्षणस्य संयन्धर पयोक्ताम्यय-व्यतिरेषाव्यतिरेणासम्भवात् । तपाहि-य पप साधनस साभ्यसमावे पप भाय: ५ अपमेय सस्य साये नियमा, साप्याभाषे साधनस्यावश्यतयाऽभाप एप यः अयमेव घा तर तत्र नियमः । अतो पदेयान्वय-ध्यतिरेफयोर्ययोक्तलक्षणयोनिधायक प्रमाणं तदेष नियमस्वरूप सम्बन्धनिश्चायफम्, तनिधायकं च मरुतसाम्यसाधने हेतोर्न सम्भवतीति प्रतिपादितम्। तानु. मानादपि शातृव्यापारलक्षणप्रमाणसिद्धिः। अयापि स्यात्यायपु फारकेपुष्यापारयत्सु फलं दृष्टम्-अन्यथा सिद्धस्वभावानां फारकाणामेकं १० धारपर्थ सायमनझीरत्त्य कः परस्परं सम्पन्धः-अतस्तदन्तरालपर्तिनी सकलकारकनिष्पाचाs- भिमसपालजनिफा व्यापारस्वरूपरा कियाऽभ्युपगन्तव्या इति प्रकृतेऽपि व्यापारसिद्धिरिति, पतद- सम्यक्षम्। फिस्पानुपपत्तेः । तथाहि व्यापारोऽभ्युपगम्यमानः किं फारकजन्योऽभ्युपगमगते, आहोस्विद् अमन्यः इति विशापद्धयम् । सन यधजन्य इति पक्षः, सोऽयुक्त यतोऽजन्योऽपि कि भावरूपोऽभ्युपगम्यते, आहोस्विद् अमायरूपा! ययभाषरूप इत्यभ्युपगमः, सोऽप्ययुनतः, यतोऽ-१५ . भाहोस्विद् अनित्यः इति? तर यदि नित्य रति पक्षः, सोऽसङ्गतः नित्यभाषरूपयापाराभ्युपगमेs. म्यादीमामप्यर्थदर्शनमसार, सुप्तावमायः, सर्पसर्पक्षतामाषप्रसङ्गया कारकान्वेषणयय तु२० प्यतम् । अयानित्य स्वभ्युपगमः, सोऽप्यलौकिका अनन्यस्य भाषस्यानित्यत्वेन फेनचिदनभ्युपग- मात् । अध पदेत्-मययाभ्युपगतः, तत्रापि पकव्यम्-कि कालान्तरस्थायी, उत क्षणिकः? यदि कालान्तरस्थायी, तदा "क्षणिका हि सा न कालान्तरमपतिष्ठते" [ ] इति पचः परिहयेत । फारफान्येपणं चात्रापि पक्षे फलार्थिनामसङ्गतम्, कियरकालस्थाय्यजन्यभाषरूप. पापाराभ्युपगमे तत्कालं यायत् तत्फलस्यापि निप्पत्तेः आब्यापारपिनासमर्थप्रकाशलक्षणकार्य-२५ सद्भापादन्धरय-मुर्खदीमामभाप: स्यात् । अय क्षणिक इति पक्षः, सोऽपि न युक्तता क्षणागरतरं व्यापारासरवनाप्रतिभासाभावाद् अपगतार्थप्रतिभासं सर्वं जगत् स्यात् । अथ स्वत एय द्विती- यादिक्षणेपु थ्यापारोत्पतेर्नायं दोषः, अजन्यत्यं न तस्यापरफारफजन्यरयाभावेन, नेतदस्ति, फारकाs- मायत्तस्य देश-काल-स्वरूपप्रतिनियमाभायस्यभापतायाः प्रतिपादनात् । किंच, अनयरतक्षणिकाs- --- युक्तः, अप्रापि विकल्पढयानतिपत्तेः । तथाहि-साऽपि मिया किं स्पन्दात्मिका, उत अस्सन्दा. स्मिका? यदि स्पन्दात्मिका तदाऽऽत्मनो निश्चलत्यादन्येषां कारफाणां प्यापारसनायेऽपि व्यापारो म स्यात्। पदर्थोऽयं प्रयासस्तदेय स्यक्तं भयतयमभ्युपगच्छता । अधापरिस्पन्दासिका क्रिया १५ ग्यापारस्यभाषा, गा तथाभूतायाः परिस्पन्दामायरुपतया फलजनकत्यायोगात् अभायम्य जनकस्य. विरोधात् । म च क्रिया कारण-फलाऽपान्तरालपर्तिनी परिस्पन्दस्यभाया तद्विपरीतस्यभाया पा प्रमाणगोपरचारिणी इति म तस्याः सध्यपहारविषयस्यमभ्युपगन्तुं युक्त मिति न क्रियाऽऽरमको व्यापार। नापि तदनात्मको व्यापारोऽङ्गीकर्ते युना, तत्रापि विफल रायप्रवृत्तः । तथाहि-किमा सापभियाऽऽरमको व्यापारो योधस्वरूपः, अपोधस्थभाषो था? यदि घोधस्वरूपः, प्रमालयन ४० प्रमाणान्तरगम्यताऽभ्युपगन्तुं युना । अथापोधस्वभावः, नायमपि पक्षः, षोधारमाहात्म्यापारस्था- पोपारमकरयासम्भयात्-नदि चिद्रूपस्याचियो व्यापारो युकः-जानाति' इति घ मातृव्यापार मोधारमफरोषामिधानाद तय अयोधस्यभायोऽपि प्यापारः। किंच, असी हास्यारोपर्मि- , भयं विकल्पः पृ. १. रामपरित भारम्भः । स.स.४ ·प्रथमे काण्डे- समावः, उत धर्मखमावः इति पुनरपि कल्पनाद्वयम् । धर्मिस्वरूपत्वे सातवन प्रमाणान्तरगम्य स्वमित्युक्तम् । धर्मस्वमायत्वेऽपि धर्मिणो ज्ञातुर्व्यतिरित्तो व्यापारः, अव्यतिरिक्तः, उभयम्, अनुमयं चेति चत्वारो विकल्पाः । न तायद्यतिरिक्तः, तत्वे संयन्धाभावेन 'सातुर्यापारः' इति व्यपदेशा- योगात् । अध्यतिरेके जातय, तत्स्वरुपयद् नापरो व्यापारः। उभयपक्षस्तु विरोधमपरिहत्य ५नाम्युपगमनीयः। अनुमयपक्षस्तु अन्योऽन्यव्यवच्छेदरूपाणामेकविधानेनापरनिषेधादयुक्त इति प्रतिपादितम् । किंच, व्यापारस्य फारफजन्यत्वाभ्युपगमे राजनने प्रपरमानानि फारफाणि किम् अपरल्यापारमाझि प्रयतन्ते, उत तनिरपेक्षाणि इति विकल्पद्वयम् । यद्यायो विकला तदा सद्यापारजननेऽपि तेरपरव्यापारमाग्मिः प्रवर्तितव्यम्, तजननेऽप्यपरव्यापारयुग्मिः प्रवर्तितन्य मित्यनपस्थितेन फलजननव्यापारोभूतिरिति तत्फलस्थाप्यनुत्पत्तिमसहार न मापारपरिकल्पन १.प्रेयः । अथ अपरब्यापारमन्तरेणापि फलजनकव्यापारजनने प्रवर्तन्ते इति नायं दोपः, तर्दि महतव्यापारमन्तरेणापि फलजनने प्रयत्तिप्यन्त इति किमनुपलम्यमानव्यापारकपनमयासेना किंच, असा व्यापारः फलजनने प्रवर्तमानः किमपरव्यापारसध्यपेक्षा, अप निरपेक्षा इत्यत्रापि कापनादयम् । तत्र याचा फरपना, सा न युक्ता, अपरापरव्यापारजननक्षीणशकिरयेन व्यापार स्थापि फलजनकल्यायोगात् । अथ व्यापारान्तरानपेक्ष पय फलजनने प्रपीते, तर्हि कारकापामपि १५च्यापारनिरपेक्षाणां फलजनने प्रवृत्ती न कश्चिच्छक्तिव्याघातः सम्भाव्यते । अथ व्यापारस ग्यापारस्वरूपस्याग्नापरण्यापारापेक्षा,कारकाणां रयव्यापाररूपत्यात् तदपेक्षा का पुनरियं व्यापार म्यापारस्यमापता! यदि फलजनकरयम्, तद् विहिर्तप्रतिक्रियम् । अप कारफाधितत्यम्, तदपि मित्रस्य समन्यायं विहाय न सम्मपतीत्युक्तम् । अथ कारकपरतन्त्रत्वम्, तदपि नी अनुत्पासा. सरपात, मा युरपनस्य, अन्यानपेशत्यात्। तथापि तत्परतन्प्रत्ये काराणामपि म्यापारपरतन्त्रता २.सात् । अयं पपंनुयोगा सर्पमायप्रतिनियतस्यमायायायर्तक इस्ययुक्तः, तयादि-पयमपि पपंपोगा सम्मपसि-पहेदिकस्यमापरये आकाशस्यापि स सात्, तरथा योरपि राग कादिति । मगरेता पनि प्रत्यासिनो प्यापारस्यमायो भयेत्, सघन तथेति प्रतिपादितम् । तव एपोतम्- "समापन सिद्ध यदि पर्यनुयुज्यते । नरोत्तरमि युनं मरटेऽनुपपन्नता" ॥ [ ] सप प्यापारो नाम पधित पयायुपगतः परे। सपानुमानमारावे सायं दोगा, अत पयापांपत्तिसमधिगम्यता तसाम्युपगता । गार भुगोपाधीहत्यका मोरापन कपनाांपत्तिा, तत्र का पुनरसी भाषो पापारगिरे मोने योध्याग कम्पपति! अति पेन का पुनरमातेन बिगाउनुपपयमानता! मन:, नुमना मागत् । सिंध, भगापः किम् एकमातृभ्यापारमातरेणानुपामार এবান, মাধ্যামোলোনিয়া। বর খৱসামাসি , रक्षा समानामपि न मान तारमग्नरेणापाभावात् मवेशनाममम । अप पर रमजानुलसिरियापदपदापनापन् तम्मान मिनि गुमागायः अध: मालासरची मागरमतरेषानुपापमाननं कलपनि मनु मायकासनाधी १५पद सोनो दोषः। अपनपनिरिकता, राम पनपा। समानुषमा जगारतिक्षेन्म, परमानन्, मतपत्रनिनिरिति । R. Iप, प्रा. अनुमापन, नारनपगमे शर्मनागा एमगमनगम पारामा-मामने कानाम्ने मागारिशो! ft.च, अर्थकारावासोचोगा. दारनामस्तं यति, आदमि विधिन नि! र पपापा ॥ गएर अनिमाया-परिन नपानमनि ...htrafद। ......tar पानामशिल: .. "रा बापकीर.............

·मामाण्यवाद। परिमापति तथा ये पिमाऽपि स उपपपते तमपि किन कल्पपति विशेगमापात् ! अपा. निशितोऽपि न विनाऽनुपपपमानरबेन निषितागत परिकापयति तदिलिस्थापि निपतत्वेगा. विभिगापि म्यगापगमपत्य यात्, सपा प अपपपिरेण परोक्षार्थ नियायिका नागुमानमिति पभगापादाभ्युपगमो विशीत । अघ अन्यपानुपरपमानरपेग निधिता स धर्म परिफरापति, सदा पर ध्या-फतमान्यधानुपपमापनिधयः यदिएपर्मिति सेवा लियापि तत्र नियनाय ५ नियोऽनयनुमानमेपार्थापसिः स्यात्, एवं पार्षापसिरनुमानेऽन्तर्भूतेति पुनरपि प्रमाणषट्का- गुपगमो रिक्षीयतअथ साप्पर्मिणि तनिधय रत्यनुमानात् पृपपपत्तिा, सदाचापि पनस्या- पुनः प्रमाणान् तम्य तषिधयः! यदि पिपरी पलम्मात्, तर युक्तम् । सर्वसम्मनिधनोऽनुप. सम्मम्यामिसरप्रतिपादनात्, आरमसंपनिया अकास्तिकत्यादिति मान्यथाऽनुपपद्यमानस्य. निशयः। सिंच, सापायुत्थापकल्यानुभ्यमानतालक्षणार्थधर्मम्प प एप खरकरुयार्थाभावेऽ.१० परपंतपाऽनुपपपमानरपनिधः स एप स्वमकरूयार्थसमापे एयोपपपमानरपनियय स्थर्या- एग्युत्थापकग्याप स्पसापानुमाएफस्य घ लिस्य न कम्धिविशेष स्पगुमाननिरासेपितेरपि निरासाएत एपेति गार्थापत्तेरपि सातव्यापारलक्षपप्रमाणनिधायरयम् । येऽपि "संविस्पायं फलं सातृप्यापारसमाये सामान्यतोट लिगम्" आतु, तम्मतमध्यसम्पफा यता संवेदनाएरस्प लिम्प किम् अर्थप्रतिभासस्वभापरयम्, उत तविपरीतापम् इति कल्पनाइयम् । तपार्थमति १५ भासस्यमाय फिमपरेण मायापारेण कथितेन इति यतमम् । तदुत्पत्तिस्तेन विना न सम्भवतीति चेत्, मा इन्द्रियादेस्तदुत्पादकस्य समापार व्यर्थं तत्परिकल्पनम् । क्रियामन्तरेण पारफपालापात् पलानिपतेः तरकल्पनेति चेत्, मन्विन्द्रियादिसामध्यस्थ के व्यापार इति पमाध्यम् । मियोपत्ताविति पेन्, माऽपि किया क्रियान्तरमन्तरेण कथं कारफफलापादुपजायते पति पुनरपि सदेय घोघम् । मियान्तरकसनेऽनयस्था प्राफ् मतिपादित, तनाप्रतिभास-२० स्वभापत्येऽन्यो व्यापार करपनीयः, निषयोजनरपात् । अप द्वितीया कल्पनाऽभ्युपगम्यते, साऽपि ग युमा यतोऽधम्म संवेदनं तद् भपज भायापारलिस्तां समासादयति, सा च सदसंवेदना स्यमापस का खता? शेतु पूर्वमेय निीतमिति न पुनरुज्यते । किंच, अर्धप्रतिभासस्यमार्य संघदनम्, माता, रामापार पोधामको भेतत् त्रितयं कचिदपि प्रतिभाति । अथ 'पटमद जानामिप्रति प्रतिपत्तिरस्ति, न धग निहोतुं शपया, नास्पस्याः किश्चियू पायामुपलभ्यते, सद२५ कथं न पितयसनाया! तपादि-गदम्पति सातुः मतिभासः, 'जानामि' इति संघेशनस्य, 'घटम्पति प्रत्यक्षम्यार्थस्य, यापारस्य स्थपरस्य प्रमाणान्तरता प्रतिपत्तिरित्यभ्युपगमः, अयुक्तमेतत्। पतः करपनोभूताप्दमात्रमेतद, न पुनरेप पस्तुत्रयप्रतिभासः । अत एपोक्तमाचार्यग-"एकमेधे संविदूपं हप-विपादाचनेकाकारविषत समुत्पदयामा तत्र यथेट संसाः क्रियन्ताम्" [ किंच,ध्यापारनिमित्ते कारकसंपन्धे विकल्पत्यम्-कि पूर्व व्यापार पधात संपन्धा, उत पूर्व संयन्धः ३० पथा व्यापारा! पूर्वस्मिन् पक्षे न स्पार्पः संपन्धः, पूर्वमेव पारसद्भापात् । उत्तरसिन् पुनर्षिकल्पद्रयम्-संयन्धे सति कि परस्परसापेक्षाणां स्वव्यापारकर्तुत्यम्, उत निरपेक्षाणाम्। सापेक्षरवे स्वव्यापारकर्तुत्यानुपपत्तिः, अनेकान्यत्यात् तस्य । निरपेक्षरचे किं मीलनेन? ततध संसायस्थायामपि स्वव्यापारकरणादनयरतफल सिद्धिः, न तद् एमिए पा सन्न युक्त व्यापा- रथाप्रतीयमानस्य कल्पनम् । को धन्यथा संभषति फलेऽमतीयमानकल्पनेनात्मानमापासयति १२५ अन्यथासंभषध-इन्द्रियादिषु सरलु फल प्रागे दर्शितः, इन्द्रियादेलपाभ्युपगमनीयत्वात्। रतोऽपि संवेदना फरमपरोक्षं पापागनुमाएकमयुक्तम्, स्यदर्शनम्याधातममतः । सपादि-भपता ल्ययाद-परतःप्रामाण्यासक्तिमयात् गृतिप्रमोपोऽभ्युपगतः, पिपरीतल्याती तयोरपश्यंभापित्यात् । तथाहि-तस्थामन्यदेश-कालोऽर्थस्तहेरा-फालयोरसन् प्रतिभाति नप अन्यामम् भे.१...। ११.१८.७।३.१४. ४ सरणार्पधर्म- ५ पृ. ११५.१। भर्थानुसारेण विचारगार भत्र 'तताऽसगी-' इति पासे पुष, वि.' प्रापि पधार परिणतः एप पारी। प्र...पं.१७॥ भये 'तपाहि' शरदःहत भारभ्य 'प्रतिमासाभावः प्रसा.' (१.२८ पं. ११) इतिपर्यन्तं योमः । ] ·२८ प्रथमे काहे- तदेशाधसाबस्यात्यन्तासत्यस्य वासरमतिमासे कधिविशेषः, योऽपरेशाधवस्थितमागार - पि भ्रमनिमित्ताद् शानं दर्शयति तथा अविद्यापशावस्यन्तासन्तमपि किन दर्शयति । ताव कथं गुन्ययादाद मुक्तिः! तथा परतःप्रामाण्यमपि मियारयाशलायो कस्यचिहानस्य बाबा. भायान्वेषपाद पनाम्यम्, तदन्येपणे च सापेक्षत्वं प्रमाणानामपरिहार्य विपरीताराती, सतोग ५कमाचिद् भानमा निष्पत्यम् तदभावामान्यदेश-कालाकारायंप्रतिमास: नापि बापामा पेशा। मानानिमतेषु तु तपाध्यपदेशः स्मृतिप्रमोपात् । तथाहि- रजतम्' इति प्रीती दम्' इनि पुरोग्यवस्थितार्थप्रतिमासम्, 'रजतम् इति पूर्यायगतरजतसरणं साया चिप्रिनिगाव, नग्न सरपमपि सरूपेण नायमासत रति स्मृतिप्रमोष उच्यते । यत्र 'मरामि पति प्रायन स्मृरममोषः, यत्र नु स्मृतित्वेऽपि 'सरामि' इति रूपाप्रपेड्नं कुतषित कारणात्ता १०स्मृतिमोगेमिधीयने । अस्लिन मते 'रमतम्' इति यत् फलसंयेनं तत् कि प्रत्यास सः पा स्मृतः ! यदि प्रत्यक्षालय सदा पया सम्' इति प्रत्यक्षफल प्रतिमारीि तथा रा' मा नुन् प्रनिभासे 'एकं प्रत्यक्षम, अपरं सरणम्' इति किस्तो विशेष: पोलम: 'परमर पापानपगमात् सेनाकारणायगमः' तत्# रजतम्' याप्रतितिरेप! कानामागमानाय का स्मुनिप्रमो अन्यथा मणेपयरयायामपि सात् । अयम्' १.मागमामी, मनुत्तम पत्रापि यतयम्-किमामाति? पुरोऽस्थिति POTप्रतिमारामागरमतत् तत्र प्रतिमाति, उत समिस्तिरोग प्रति समागम भागमे म गुनिममोपा, मुनिकास दिसतर्मनिशि प्रतिमासमाने मार्गमापना! महि परमाणे पदस्मरण शुनिका-पोसार লাসগো, দল বিমানববিধান ঘা শাখায়ােম hीमातिमा क गरशस्तुणरणम्! अन्यथा पत्र शात् । सामान्यमा re trণাল লাখােলেশিয়া বা শেখ মুলিগায়াল riorren: नितिनाप्रतिमामानणानि पियाणा : গরু বামপামণি সিগাল গালাগাগিসােসামাখামাখি Firrrrrra TITERATE। मा TEERatnaमा परीणाममा 'प्रमोना तमो गुन । wriran अनिमातीनि मांगोगने, नपेयं मेग शगंगार-TMEप्रामा मरामा frrrrrमामालिता। मगातानिपनिोग, जगम भागा xxree Kritinki-मोरनमपणे सामागतो लिपी म मा गतिमा सनम' पण मग, नाम Irrieी रहमतमा मानना im, मोRATHI * Amare finयानि म TTMAITre rrer मामान .ihi, Ji Tirurt भी ममम ममादि-START Emirman HTRI नग्न, सममनमा Tamirritam ३.!PIRaf Timroremurti मनपामा ANTTARAIt - PATRINTMENTATTRITIANE अEN FREntanfrint nirpornmRATHIMATA rem TATARATHI Tiriritram । परन x ma.TA. wrt' Free Firan Ruam. + ·पेदापौरपेयत्वपरीक्षणम् । अचान्यावभासोऽसी, तदाऽभापि यातयातकासोन्यायगासोऽमी, अपोत्तरकालभायी। यदि तत्कालभाषी अन्यायमासः स्मृतः प्रमोस्तदा घटादिक्षानं तकालमावि ः प्रमोष, स्यात् । अघोगरफालमावसी तथा प्रमोगा, ताप्पयुफ्तग। अनिममहाद-यदि नामोसरकाल. मन्यावमासः समुपना, पूहागम्य स्मृतिप्रमोपरवनायुपंगतस्य तस्ये किमापातम् ! भन्यण सर्पम्प पूर्षमान स्मृसिममोपायमसा अपान्याकारयेदित्य तम्मा ममी, तदा पिपीतपातिर ५ सात् म स्मृतिममोपा कयासी पिपरीत आपारानाः। पदि एटार्यायमासिवन, तइसी मस्पक्षताकार फर्य स्मृति सम्बन्धी! तरसम्पत्धिर पा तथा प्रत्यक्षरुपनेय माम् न स्यनि- रुपता । अत पय मुक्तिकायां गतप्रतिमाससग स्मृतिरुपता तामतिमासेन प्यपस्थापने, नाम प्रत्यक्षरूपतया मतिमासनात् । नापि पाभकामस्यपेन यस्याः तिरूपता चस्याप्यने, यतो पाधकमस्ययः तस्मतिमातस्यागासरूपरपमादपति, म पुमानहानाय स्मृतिरूपताम् ।।. तथाहिलायकमरपय एवं मपते-गलं रजतम्',ग पुनः 'रजतमनिमारः महमा निः' इति । तत्र स्मृतिममोपरुपता प्रान्तमामभ्युपगगं युक्ताः सतो मायमपि मरः । समापंगंवेदन. स्थरूपमध्यपरोसामाग्यो सिमागाप.म्युपगम्यमागं झातमाशाममायामापक मितिमीमांसफर्मतेन प्रमाणपासित्पात् क यथापयितार्थपरिमोदनिम्यगायनामापयर स्वतः सिद्धिा! मदिधर्मिणोऽसिद्धी समर्मम्ग सिरियुगा, मतो म पर स्वतः मामापमिशि-१५ रिति स्थितम्। [पेदापौरुषेयत्यपरीक्षणम् ] शब्दसमुरपस्य गु अभिधेपविषयज्ञानमा पनि प्रामाण्यमयुपगम्यते तदा अपरदा. सम्मपाल गुणपरपुरुषमणीतररादुरपारका दादोऽभ्युपगतमा गए तरणीला भाग तपातसमुरथमानस्य मामाण्यमपि म म्यादिश्यामिमायपानाचा माद-शिमामाम्' ग... लक्षणान रान जितपन्त रति जिनान दासमं तपम्युपगत मिनि मापनम् । र पाने मेयम् पनि जिनशासनं जिनमणीतरयेन तिर निधिनमागापमानाम- अपचा प्रामाण्याप्पमन्युपगमनीयायादिति मामसाधनमत्र मनिपावरमाभिगम-Er. मिति पौनुयुपत्याऽईतेम स्पपा प्यताप्रामाण्यनिरासोऽमिदिना ! पता गम मेष भाचायण मतिपादयिनुमभिमेलम् । पनू पायायव प्रकरण परिमापा- 'गार मिदनापरण अमपगाराप। जिपपपणरम भगपशो संविग्गामुदागिरम [Termer.] सपमेयायों पादयुरयुपमान पतिः । अन्याप्पग्यममोक्षपणाम्पमनियो मरपा, मयंगपानी पररासा पम्परागतायेग, विपनामा मापाi.incit. गत योगमप दार्जिशिकायाम्- "उपापिय सर्च सिम्पया सगुदीरायपि नायरः । पप तातु भपान मारयते, प्रविनायु परिशिरोरधि (पुरा ocianto गपापि , पति प्रामाण्यापारमोनमापो गुलनिमिन ए रान प्रसारमाधनम्, पापतापीदपेपरणेनापि गाभवान् माघमारे पीरपायरियात् । धादि-विमपारपेदा RET REFRaran. रत परा! पर मारा f. पहाभERHITRA ममातरम्। परि पहारसमाजमाम नरपुलमा गएराभERNESIREET. पुरा, अभारापान पिपाषम, तर मापा गुणार.. मेर (Rt.-.)-"Eritrek मोरम पी मा."मानुषार (l)....... विमा-..-1...। Maine मार-...।'

·प्रधमे फाण्डे- प्रमाणप्राशत्वाभ्युपगमेऽपि वक्तव्यम्-किमभावप्रमाणं ज्ञानविनिमुक्तात्मलक्षणम्, उत अन्यमान स्वरूपम्। प्रथमपक्षेऽपि कि सर्पथा ज्ञानविनिमुक्तात्मस्वरूपम् , आहोस्यिद् निपेयविषयप्रमाण- पञ्चफविनिर्मुक्तात्मलक्षणम् इति ? प्रथमपक्षे नाऽभायपरिच्छेदकत्यम्, परिच्छेदस्य शानधर्मत्वात्। सर्वथा शानविनिर्मुक्तात्मनि च तदभावात् । निषेध्यविषयममाणपञ्चकविनिर्मुकात्मनोऽपि नामाव. ५व्यवस्थापकत्यम्, आगमान्तरेऽपि तस्य सद्भावेन व्यमिचारात् । तदन्यमानमपि यदि तदन्यसत्ता विपयं सानाभाचप्रमाणं स्यात्, तस्य सहिपयत्येविरोधात् । 'पौरुपेयन्यादन्यस्तदभावस्तद्विपयज्ञानं तदन्यज्ञानम्' अमावप्रमाणमिति चेत्, अत्रापि यक्तव्यम्-किमस्योत्थापकम् ? प्रमाणपञ्चका भाषश्चेत्, नन्यत्रापि वक्तव्यम्-किमात्मसंयन्धी, सर्वसंयन्धी या प्रमाणपञ्चकामावस्तदुत्थापका? न सर्वसंवन्धी, तस्यासिद्धत्वात् । नारमसंयन्धी, तस्यागमान्तरेऽपि सद्भावेन व्यमित्रारित्यात् । १० भागमान्तरे परेण पुरुषसद्भावाभ्युपगमात् प्रमाणपञ्चकामायो नामावप्रमाणसमुन्यापक इति चेत्, ना पराभ्युपगमस्य भवतोऽप्रमाणत्यात् । प्रमाणत्वे वा वेदेऽपि नाभावप्रमाणप्रवृत्तिः, परेण तत्रापि फर्तृपुरुषसद्भायाभ्युपगमात् प्रवृत्ती घाऽऽगमान्तरेऽपि स्यात्, अविशेषात् । न च वेदे पुरुषाभ्यु- पगमः परस्य मिथ्या, अन्यत्रापि तम्मिथ्यात्वप्रसक्तः। किंच, प्रमाणपञ्चकाभावः किं ज्ञातोऽमाव: प्रमाणजनकः, उताशातः? यदि ज्ञातस्तदा न तस्यापरप्रमाणपञ्चकामावाद् अप्तिः, अनयस्था. १५प्रसङ्गात् । नापि प्रमेयाभावात्, इतरेतराध्यदोपात् । अथाज्ञातस्तजनकः, न समयानमिनस्यापि तजनकत्वमसङ्गात्न चाशातः प्रमाणपञ्चकाभावोऽभावशानजनकः, 'कृतयनस्येव प्रमाणपञ्चका भावोऽभावशापकः' इत्यमिर्धानात् ।न च इन्द्रियादेरिव अज्ञातस्यापि प्रमाणपञ्चकामावस्याभावशान- जनकरयम्, अभावस्य सर्वशक्तिरहितस्य जनकत्वविरोधात्; अविरोधे वा भावेऽपि 'अभावः' इति नाम कृतं स्यात् । न तुच्छात् तदभावात् तदभावशानम्, किन्तु प्रमाणपञ्चकरहितादात्मन इति २० चेत्, न; आगमान्तरेऽपि तथाभूतस्यात्मनः सम्भवाद् अमावशानोत्पत्तिः स्यात् । प्रमेयामा घोऽपि तद्धेतुस्तदभावामागमान्तरेऽभावशानमिति चेत्, न; अभावाभावः प्रमेयसद्भायः, तस्य प्रत्यक्षाद्यन्यतमममाणेनानिश्चये कथमभावाभावप्रतिपत्तिः ? अभावशानामावात् तत्प्रतिपत्तिर्ग सदुपलम्भकप्रमाणसद्भावादिति चेत्, न; अभावज्ञानस्य प्रमेयामायकार्यत्यात् तदभावानामावा. भाषावगतिः, कार्याभावस्य कारणाभायव्यभिचारात्, अप्रतियद्धसामध्यस्याभायप्रतीतायपि नेट. २५ सिद्धिः । पचित् प्रदेशे घटाभावप्रतिपत्तिस्तु न घटशानाभावात् फिन्त्वेकज्ञानसंसर्गिपदार्थान्त- रोपलम्मात् । न च पुरुषाभावाभावप्रतिपत्तावयं न्यायः, तदेकसानसंसर्गिणः कस्यचिदप्य- भावात् । न पुरुष एव तदेकज्ञानसंसंगी, पुरुषभायाऽभावयोर्विरोधेनैकशानसंसर्गित्या. सम्भयात्। सम्भवेऽपि न पुरुषोपलम्भभावात् तदभायामाषप्रतिपत्तिः, तदुपलम्मस्वय तत्प्रतिपत्तिरूपत्वात्। अत एप विरुद्ध विधिरप्यत्र न प्रवर्तत इति । किंच, फस्याभावशानामावात ३०प्रमेयाभावामापः-पादिनः, प्रतिवादिनः, सर्षस्य पा? यदि धादिनोऽभावशानामावामागमा म्तरे प्रमेयाभायः, घेदेऽपि मा भूत्, तत्रापि प्रतिवादिनोऽभावशानामावस्याविशेषात् । अथागमा न्तरे पादि-प्रतिपादिनोरभयोरप्यभावशामाभायान्न प्रमेयामायः, घेदे तु प्रतिवादिनोऽमायक्षा- नाभाषेऽपि पादिनोऽभावशानसद्भायात, ना धादिनो यदभावशानं तत् साङ्केतिकम्, नाभायपलो. त्पन्नम् आगमान्तरे प्रतियादिनः अप्रामाण्यामायानयत् ; न च साङ्केतिकादभावशानादमा २५पसिद्धिः, अन्यथाऽऽगमान्तरेऽपि ततोऽप्रामाण्याभावसिद्धिप्रसती तमागमान्तरे यादिनोऽभाय: शानामावाद गति: । नापि प्रतिपादिनोऽभायज्ञानाभायात् तत्र तद्गतिः, घेदेऽपि सरप्रसङ्गात् । जन-वार-रमत्यादिशानान्तरे। २ सद्विपयत्वस्य विरोधात् गु.। २-शाने जनकः का, गु.. ४ पृ. २१ पं. १५॥ ५ प्रमाणपञ्चकामावात् पौरुषेयत्वाभावशानम् । प्रमेयामायामामायामाचगति: सा., . प्रमेपामायकार्यत्यात् तदभायाभाषगतिः हा । नाभायाभाषगतिः भा., का, :, १., गु. भा., म. गामायगतिः पि.,., मा. मामायानगतिः पा., पु. भा.। भापश पा., ५०, मा., दा। कार्यमायसाकारणामापध्यमियारात् सा., ग. ! -शानासंसगी • तत्रापि पादिमोऽमाप-पा०, ५..बा.। "भत्र 'न प्रगेयाभावामापः' इति पूरणीयम् । ११ । 11-मापादतिः भा., at., गु.। १४ प्रमेयाभावामारी। ८ कार्य दि.१..

·- चाणम् । া এ গালাগায়, মাত্র সামাধানামা, মা মমালাম Frimina | मग पेदाःगादिगापममापमानोरपापा, मपत्रापि परम्- Porrer पा मापापाम! गमासम्, or Pritamin पुरागिरमायमर' समापियारागापमा मग्यापाम:" गिनि गि-विधामापा। नन अगादिसायमपि तदाधापकमिति नामापममाणार पुरमागितामपामायममाण प्रामाण्यम्, भारप्रतिपिसोयाल मसिपेसामानत्याय । अय पशगारपेयम्, तर पीरपचारयन् सायम्! सम्रालाभियभ्युपगमाम् । मागाशिम, MEERA मामापा गादि-गलाय मादा प्रत्याएम्, अमानुपारिता খাই, লা শালানিমাই সময়ইনাথে স বধ मा पनि प्राणी पा र अमागाकालमापरधर्मग्याएमादकत्येनापि प्रयूरोने भर्मनिरपसा "रामयोगे पुरसय दिपाणां पुगिजन्म सत् मस्परामानिमित्तम्, विद्यमानो. परम्म"[अभिनीय ए01-1-४] इति एवम्, "मरिष्यतिमाएंघ, प्रत्यक्ष मनागपि । ग्रामपंम्" [सो० पा०पू०२, सो० ११५११५ तिच पालिका शादिति गमरपक्षात सरिसविसमाप्यनुमानात्, तस्याभापात् । अय- "मातीतानागतो काली पेरफारपियर्जिती। फाटरपात्तपपा कालो पर्वमानः समीश्यते" मनोऽनुमानात् तरिमदित, मा Rer देनोरागमान्तरेऽपि समानस्यात् । किंथ, कि पपाभूतो पेदवारणागमपुराना पानी नपुगपरहितः काल उपलम्पः, अतीतोऽनागतो पा तथाभूत:२० पादापात् पायते, अन्यथाका! पदि तयाभूतस्तरा सियसो यता । अथान्यथाभूतस्तदा समिशादिपदमायोजयो देवः । तथादि-पयाभूतानामसिनपाप-प्रासादादीनां सरियेशादि पुलिमकारणपरम पासमुपला तपाभूतानामेय जीर्णपूर-प्रासादादीनां तर युधि- मरवारणामयोजकरवानन्यथाभूतानाम्। यदि पुनरत्याभूतस्याप्यतीतस्थानागतस्य कालस्य तद्रादि- तापं साधयेत् पाटरपम्, तदाऽन्यथाभूतानामपि भूषपदीनां सपियेशादि धुमिमरकारणपूर्षकत्यं२५ सापयेत्। तर सपंशगरक्षानुः कोयरस सिधान्ययाभूतकालभापसिरिरितीपापीय- परयसाधनं च पेशनामनपंसरम् । अय तथाभूतस्यशासीतस्थानागतस्य या कालस सहितत्य साम्पते,मच सिरसाप्यता, अन्यथाभूतम्य कारदम्याऽभायात, मा 'अन्यथाभूतः कालो नास्ति' रवि इतः प्रमाणादपगतम् ! पचायत: मत एपापाययत्यसिदिः किमनेन ? अतोऽनु- मानापन, मा गन्यपानकालामापात् 'अतोऽशुमानात् तहितरपसिविस्तरिसदेस्तसिमि'३० रतीतोतरामपदोपप्रममा । तदेवमाययाभूतकालस्यामापासिस्नयाभूतम्य साहितत्पसाधने सिसमाधममिति । नापि शादात् मरिसमिस, इतरेतरायदोषमसातदेयमन्यथा पेदपचन- ११.१५.. नानुमानादेशिादिहिते अधिन्' इति पनि । दिकरणसमर्थपुरुषयुक्ततया भन्यथामूले भवीते भनागत र सत्यपि वैरकरणासमपुरपयुक्ततया बर्नमानस हो क्वचित् तस्मिन् तत्कर- हिंदरवस्य मम्मारमपि एवान । म धमाकारणावप्रयोशाम, न त्वन्याभूतानाम्' इति भयं पाठ: सुपटः । पुदिमरकारणाययोजकल्यानन्यधा-०, पृ., मा०, रा. वा...। ५भव भये पाठः सुोष 'तेन तस्स सर्वजगार गर्नुपेश्वरम्य विमान्ययाम लाभ वारिति अनी रादावधीरयस्वसाधने च देशनामनवसरम्'। 1-कालामायसिगिरिति अतीतापीरपंयन्यसाधन च वेदानामनवसरम् पि.। ७ घेदातायसरम्- गु. । पेदानानयनरम् म., ६०, ६० । 'अवदानावसम्" गु.टि.। प्र.प.तृतीय दिएण पम् । प्रसहान् पहिगत पाट । ५० वतम् प. प्रती भय पाठ । अन्यथा दर्क येर-मा.की. अन्यथाय- दकं घेद-मप्र स्थले प्रमयकमलमात लभ्यमान पाठ एवम-"न थानोहयत्वप्रतिपादक दवायमसि। भाऽपि विधिरावयादपरस्य पर प्रामाण्य मिष्यत' • १५,१०1-01

·No text on this page.

·पेदापौरपेयत्वरीम् । होतसारोमतिपय दो लिया । सदुनम्-"पानमा पारगालिया दाद"त। सय मतम्-भूयो भूय उथायमाणः शाप गायादेकान निधीयमानोऽर्थप्रतिपति विदधाति, पुननिस्परपात। तेम किंचिनिस्पायपरिकल्पनेन प्रमाणपाधिनेन, सरयुक्तम्। मारपेन राधा. प्रतिपत्ता-मद पता शम्दा प्रतीपमानो पाचज्ञानापपसीपते किरायकरथेग तपा. छ मतिपति:-'य एप यायप्रणसमये मया प्रतिपमा दादरा एयायम्' लिपि, सार. ५ पादप्रतिपयो माता रामदारमत्यय: स्यात् । नाम्यस्मिन् एदीतसरतेऽन्यसाधप्ररपयोड. मान्ता, या गोशा हीनसंपन्धेश्यादा गपापप्रत्ययः । म प भूयोऽपययसामान्ययो. गस्य सारे संभपति, विशिषारमरपामा पानी पनिरपयरपार । मेघ रामानस्थान-करणमन्यायला पाडपं प्रतिपतुं शक्यम्, परफीयस्थान परमादेशी दिपरवेन तमन्य(म्यरय साप्येप्रसिप मच गयादिपिशिष्टानां गादीना पारकरयमभ्युपगन्तुं१० युनाम, गरयादिसामान्यसामापात्। तपभाषध गादीनां मानास्पापोगा, तापोगा प्रत्यमिशया गादीनामेकरयनिसपात् । अत एप म सामान्य नियामना गादिपु प्रत्यभिशा, मदनियनम्य सामान्मसंप गादियभापात् कुतस्तपिपापना गादिपु प्रत्पभिशा! चि, पित्यादीनां पाय. फत्यम्, उत गादियतीनाम् ! न ताय गत्यादीनाम्, नित्यावेनासाभ्युपगमायणप्रसादात् । मापि गादीनां पायकरथम, विशल्पानुपपत्तः। तथादि-सिंगरयादिविशिष्टं यतिमात्र पायकम्,१५ उत्तपादियक्तिविशेषः । तत्र ग ताप गादिष्यक्तिविशेषः, सामान्ययुक्तस्यापि तस्यानन्ययात्। अनधिताप मार्थप्रतिमाप्तः । नापि गादिकिमात्रम्, यस्तापि भकिमानं कि सामान्यान्तर्भू तम् , उत प्यपत्यन्त गम् रति करपनाभूयम् । यदि सामान्यात-पाति तदा पुनरपि निस्यस्य पापाप त्यस्मरपसप्रदेशः । अथ पक्तान्तभूतमिति पक्षस्तदानन्ययवोपस्तदपस्थित इति । चि, यानित्यः दलालम्पसरविताउदप्रतिमासमात्रादप्रतिपसिरप्युपाता स्पात १२० तपाहि रामपणम्, ततः सङ्केतकालानुभूतसरणम्, ततः सत्सदशग्वेनास्ययसाया, न घेता. पन्त कार सदस्यापस्मानं भवत्परिकल्पनया, तद पाधापात् तामतिमासादर्थप्रतिपत्तिास्थात्। अतोऽभमतिमासामायप्रसार मानिस्यत्यं सदस्य। (उचरपधा-आम्दनित्यत्वनिरसनम् ] अब प्रतिविधीयते, यदुक्तम् दर्शनस्य परापरयामित्या दादा, अनिस्सत्ये पुनः पुनस्यारणा-२५ सेमपाद म समयप्रदा, दमावेशदादर्पमतिपतिनं स्ादिति परावादोरणान्यपाउनुपपचे. निस्पा शमतदयुतम्। अनित्यस्यापि धूमादेरियापगतसंयम्यस्यार्थप्रत्यायफरपसंमयात् सदस्य मदि धूमादीनामप्येकय पचिरस्पादिप्रतिपादिका किन्यन्धेय । म चानाभितसमानपरिणतीनां सधूमादिश्यतीनामा स्पसायेन संयन्धः सायो प्रदीतुर, असाधारणरूपेण सर्वधूमा. दिखतीनामर्शनात् । नच लिझानुमेयसामान्ययोस्तन संयन्यमहणम्, शादेऽप्यस्य म्यायस्य ३० समानस्यात् । म च 'धूमत्यार मया प्रनिएमोऽरिति प्रतिपत्तिः किन्तु धूमादिति । साध दिशाऽनुमेपपोः सामान्य विशिव्यक्तिमात्रयोः संयन्धतहणे सति सामान्यपिशिशरियतयप. गमे युवा, माघ धूमसामान्यादमिसामान्यस्य ! यथा च सामान्यविशिष्टस्य विशेष अनुमेप- स्यम् पाच्या धोऽभ्युपगमनीयम्-अन्यथा सामान्यमात्रय दाहापर्थक्रियाजनकारवे झालाय. फ्रियायाध सामान्यसायापास्तदेय समुदादापापिनामनुमेय-पाच्यप्रतिभासार प्रत्यमा ३५ धेन लिहि-पाध्यप्रतिभासयोरमामाण्यप्रसह-तथा धूम-शब्दयोस्तनिशिएयोः तरपमभ्युपगन्त. ध्यम, म्यायस्थ समानरयात् । न धानुमेयरव-पाध्यायसामान्य व्यनिस्यतिरेरणानुपपद्यमानं तां सक्षपत्तीति लक्षणया प्रवृत्तिभविष्यतीति पहुं शक्यम्, क्रमप्रतीतेरभाषात्-दिलित-पायकज- "वेदस" गु.रि. "नलानु पाद् दर्शनल पार्थवान" मामामाने 1-1-14। स्थानामि उपागमस्थानानि, करणानि उपारण एयर ५ तान्यतस्याऽपि ., र-., भा.। 'मुपाय गु. भा. दि. । • वाच्यत्वं सामान्य

·No text on this page.

·पैदाऽपौरुषेयत्वरीक्षणम् । भ्युपगत्तप्पा, तस्या अपि सतो भेदेऽनवस्था अभेदे प्रपमेय शनिः कश्चिमिताऽभ्युपगमनीया, एवं दि पारम्पर्यपरिभमः परिहतो भयति । तथाभ्युपगमे घ तरक्तिमतियाने पर्णस्यरूपमेय तद- भिषमावारकेण प्रतिहतं भवति। ततश्च कथं मानिस्यात्वम् ! पलकेनापि शक्तिमतियाधापनयन- द्वारेण पितानजननस्यापिभोधेन वर्णस्वरूपमेयाविर्भाषितं मयतीति कथं न पर्णस्य व्यकम- न्यायम् ! पक्षकापातविज्ञानअननस्वरूपो पर्णो पनि सेनैप स्वरूपेणापतिष्ठते तदा सर्वदा तवष. ५ भासिज्ञानप्रस, सर्पदा तमननस्वमायस्य भायात्। 'सहकार्यपेक्षा घनित्ययम मषति रति प्रतिपादयिष्यामः । अजनने पान तत्स्यमायतेति प्रपममपि शानं न जनयेत, यो दि या जनयति नस तमननस्यमापः, पया शालियो पयारमजनपन तजननस्यभायम्, म जनयति घ यों ध्यकाभिमतपापभिव्यक्तोऽपि सदा स्यप्रतिमासिज्ञानमिति न सदा सजननस्वमायः । सरस्वमा. पामा चोत्तरफालं तदेयानित्यत्यमिति पर्थमभिव्यक्तिकल्पनम् । अपि च, पर्णामिष्यक्तिपसे कोष्टयेन १० पायुना यापवेगममिसर्पता यापान पर्णविभागोऽपनीतापरणः कृतस्तापत एय भवणं स्थात् म समतस्य पर्णस्पति एण्डसंस्तस्य प्रतिपत्तिः स्थास् । अथ धर्णय निरयपपरयादेकत्रोरसारितापरणः सर्वनापनीतापरण इति मायं दोषलाई निर्षिमागरयादेयकवानपनीतापरणः सपत्र तथेति मनागपि अषणं म स्यात् । सर्वत्र सरममा यस परिसमासत्पात् सामस्त्येन भषणाम्युपगमे वर्णशा. ध्यापकरयम् अनेकत्यं च दुनियारम् । पदि चैकवामिष्यको निर्षिमागरयेन सर्वत्रामिव्ययस्ता १५ सर्पदेशापस्थितस्तस्य भयण स्यात् । यरप्युष्यते-बधेयोत्पद्यमानोऽयमुत्पत्तिपादिना पसे रिगा. दीनामविभागाद विभकद्गिादिसंबन्धित्वेन स्वरूपेणासपंगतोऽपि सन् प्रति भयपि म सर्वर. पगम्यते किन्तु परीरसमीपयर्सी पर्ण उत्पन्नस्तेनेयासी रयते तथाऽसापोऽपि स्वतः सपंगतो. ऽपि पोंम सरिस्थैरपगम्यते किन्तु पछरीरसमीपस्थोऽभिव्यक्तस्तैरेवेति प्याकम्पनिसनि. धानाऽसन्निधानकृतं पर्णस्य भयणम् अथषणं च युतम् । एतदेयाह- "ययोरपधमानोऽयं न संघरपगम्यते। दिशापिमागेन सान प्रति भयमपि । सधैय परसमीपस्थ देवस्थाद् यस्य संहतिः। रेप गृक्षते शादोन दूरस्यैः कञ्चन"ति, [लो०या०ए०१, सो०-] तदपि मलापमानम्। पतो यदि व्यजका पायपो पोप संनिहितास्तत्रय पर्णसंरफार युगा स्वादप्येतत्, किन्तु तथाभ्युपगमे पर्णस्य सापपपरयम् अनमिम्मतास्वरूपादमिप्यतस्यापसव भेवायनेकर व स्यात् । सारमना तु संस्कारे- "यारीरसमीपस्थैर्मादेः स्याद यस्य संरपति।। तथा भूयते सदस्तपा दूरगर्म किम्"IL पचिपसे तुभायापारपार परसमीपपत्ती पर्ण उत्पमतेनेयासो एपले म दुरधरिति पुतम्।। "दिग्देशापिमागेन"इति चातीपासतम्, भविभागस्य कस्यचि परतुनोभषेनानग्युपग- मात् । सिंध, व्यापकरयेन वर्णानामेकपर्णाऽऽपरणापाये समानतरवेन सपामनापूनत्या पुगपत् सर्पपर्णधुतिय सात् । अपापि शत् मतिनियतपर्णभपणाग्यधारमुपपरपा पामेसिस मसिनियत प्रतिनियताऽऽयारफनिराकरणमारेण प्रतिनियतपर्ण संस्काराम पुगरसर्पपई। भुसिदोषः, साऐतर पनि पकानां पासूनां भेः स्वाद, स पाधारक निधना, आपणास तदर्भदेमियापारकापनेतरपेन कुतो प्याभेद ! मायारकोऽपि पर्षदेसनेनिराधना, अम्पधा समानदेशानां पदेवैकस्पायारकं तदेवापरणापि पावारफभेदो म सान् । रामेोऽपि पर्णानामध्यापकरणे सति मात्, पापकाये परस्परसपरिहारेण बजगामदयामामाधान देशमेवामपाधापकरवं पर्णानामभ्युपगम्यते भपतिरिति भेष, तदमाषाहावापा, तपसायाम पाभेर इति युगपासपंधर्ष तिरिति तपस्यो हो। मायापारमानो र पपि।। भारताप्रतिप- गुर पा... सियो, अपर पानी पूर्णपिपायक-नी। रिमुभा ने 'पूर्णपदोपाभाष इति पापम्' सब वे 'पोट- दोपाभाष रति पापम्' (दिपार । -- ·"प्रथमे काण्डे- घायकरवेमावारकत्वं किन्तु घणे दृश्यस्वभावखण्डनात्। व्यञ्जकानामपि न तदावारकापनेतृत्वेन ध्यकत्वं किन्तु धणे दृश्यस्वभावाधानादिति पूर्योकदोपाभाव इति वक्तुं शक्यम्, एत एपमामि घाने स्त्रयाचैव तस्य परिणामित्यममिहितं स्थादित्यविप्रतिपत्तिप्रसाः तन्न पर्णसंस्कारोऽमिध्य किरिति पक्षो युक्तः। नापि थ्रोप्रसंस्कारोऽमिष्यक्तिरिति पक्षो युक्तः, तसिन्नपि पक्षे सक सं ५स्कृतं श्रोत्रं सर्पयन युगपर शृणुयात्। नहाजनादिना संस्थतं चक्षुः संनिहितं स्वविषयं किञ्चित पश्यति किञ्चिन्नेति दृष्टम् । अथ व्यजकानां यायूनां मिनेषु फर्णमूलाययवेषु वर्तमानानां संस्का राधायकत्वेनापत्त्या प्रतिनियतपर्णश्रवणान्ययाऽनुपपत्तिलक्षणया प्रतिनियतयर्णप्राहकरवेन से स्कारापायकत्यस्य प्रतीते कवर्णप्राहकत्वेन संस्कृतं धोत्रं सर्पवर्णान् युगपदू गृहातीति । तपाहि- पायधीयाम्दपक्षे यथा गकारादेर्निपत्यथै प्रयसप्रेरितो घायुर्नान्यं वर्णमुत्पाश्यति सथाऽसs १०प्यन्ययर्णमाहकोप्रसंस्कारे समर्थो नाग्यवर्णप्राहकभोत्रसंस्कार विधास्यति । येषां तु साल्पादि संयोग-विभागनिमित्तः शब्द इति पक्षस्तेषां यथाऽन्यगकारादिमनः संयोग-विमागैर्नान्यो घणों जन्यते तथाऽसरपसेऽपि नान्यवर्णप्राहकोप्रसंस्कारामायकव्याकमेरफैरन्ययर्णप्राइकोपसरता राधायकवायुप्रेरणं क्रियत इत्युत्पत्य-मिव्यक्तिपक्षयोः कार्यदर्शनान्यथाऽनुपपरया समा सामर्य: भेदः प्रपक्ष-विपक्षयोः सिद्धः । अतथ यदुक्तं फैधित् "समानेन्द्रियमाहोप्यधेपु यजयुमो १५निपमः" इति, पतदयुक्तम्। अर्यापत्तेई शान्तानपेक्षरयात, ELA लाम्यकस मरीचिमिा, भूमेश्व फसेकेन गन्पामियक्तिभेद इति कथं म प्याकनियमा? तदुकम्- "प्यसकानां हि पायूनां मिलायययदेशता । जातिय तेनेय संस्कारोग्ययतिष्ठते । अन्याय प्रेरितो पायुर्यथाऽग्यं मकरोति ।। तपाज्यपर्णसंस्कारशक्तो नान्यं करिपति। सायलारवादिसंयोगेनांग्यो यों यथैय दि॥ तपापम्पनरासमोन प्यग्यातरसारिभिः। तसादुलप-मिथत्योः फापांघांपत्तिता राम। सामर्थभेद रायंत्र सात् प्रपत-पियक्षयोः" । इति, [सो..पा. मो०७१-] दरम् द्विारपारकार्गा व्यत्रकानां समानरेश-रामानेन्द्रिपाल प्रतिनिपात CE मानदिपारधारावर काशिनात नानादिना रा या समिति शिशिन पति, शिशिरगुपलायम् । तया पाधिनिराकरणवारेण लाने शारिता संधी सा पापीन पानविये मेयोलममानगुगलम्पो, एवं माणादीनीरि र सस्तानि साविश्यवाहकरयेनाविशेषण प्रमानानि प्रतीयत इति माने रसायो पुनःप देसायातम मानिमिा, भूमलकम गायिनिरिraat निको रमित मोरि विषयमस्कारनिनियमः मयिकापनि रिमारंवय नियमो मित्रांना समानश-समानेदिपमा খামাৰ সমানী সিনিথলপিথগামুখৰ সুবালাপি १. पटियारलशाना तामिबिनो मार्यानिमामो मा राट निकाशापापया प्रतिनियमामबाग ना मात्र पर किया nिt aframe Kirtदरमा पारदरा RETARIATM it informat मतिमास HTTARAreer ... गुरम, RAMETA RATIO ५. नरmaraffairs २० २५ ·घेदारुपयत्यपरीक्षणम् । जुपलम्भः किन्तु दलितनसशिखरादिपियाभापनिमित्त इति लूनपुनातनखादिचियापान्तरा. सादर्शनेन गादिप्रत्यमिाया पाप्यमानत्यादमामाण्यम् । अथ खण्डितपुनरुदितकरयहसम्हाधिपयाया अपि प्रत्यमिसायास्तसामान्यविषयत्वेन नामा. माण्यम्, सस्यास्तद्विषयतयाऽपाध्यमानत्याहन चायं मंशारो गादिविषयमयमिनायाः सम्मरति, तपाभूतकेशादिप्पिय गादिभेदविषयायापितमतिभासाभावेन व दासिनी समानानांमापःसामा• ५ म्यम्' इति सत्या तर सामान्यस्यासम्मवात्, असदेतत्। गाविपपि 'पूर्वोपलम्गादे सका. शायू अयमपः महान् फर्फशः मधुरो या गादि इत्ययाधिताक्षजतिमाससमापन भेदनिपन्म- मसामान्यसम्मयस्स म्पायानुगतस्यात् । म च यथा तुरगमयस्य पुरडायारोपात् 'पुरो याति' इति प्रत्ययः प्यपदेश तथा म्पकम्पनिगतवारप-कर्कशादेगांदापचारात् तपामत्ययः व्यपदेश घेत्यभ्युपगन्तुं सत्यम्, तथाऽभ्युपगमे पाहीके गोमत्यपपद गादिप्रत्ययस्य प्रावन १० गादिस्यरूपासिद्धिप्रसहा मदि प्रान्तप्रत्ययसंवेपा विचादादयः स्वरूपसंगतिमनुमपन्ति । चाल्प-महत्यप्रत्यययोन्तित्ये अाप-मदर एप गादिविषये अव्ययस्थितस्वरूप ने पुनादिको धर्णः, सरप्रत्ययस्याम्रान्तस्यात्म चान्याविषयमत्ययस्य मान्तरघेऽम्पा तथाभापोऽतिप्रसादिति पकं युक्तम्, यतो यपप-मदत्यादिधर्मष्यतिरिक्त गादेवियरहितभ्येय निशीपिनीनापर प्रत्यय. विषयत्यं स्यात् तदेय त युग्येतापि पहम्म घ एपमेऽपि तदर्मानापासितोगादिनाचित १५ प्रतीयत इति कपं तस्य मदत्यादिधर्मरदितस्य स्यरुपव्ययस्था ! मत पय महावारिधर्मयुमर सर्वदा प्रतीयमानत्याद् गादेन तदर्मयुक्ततया मतीयमानस्य उपपरितप्रणयविपयना । तलम्- "यो शन्यरूपसंपेगासंघेतान्यथाऽपि पा। समान्तो म नु तेमेष यो नित्यमुपलभ्यते" ॥ [ पति। तर पकधर्माप्यारोपापचरितप्रस्पयापिपपत्यं तथाभूतस्य गादेः, सर्पमापानागुरुचरितार.. विपपरभेन स्यरूपाभापमसात् । म प प्यास मदीपादेरलप-महायमेशा भार पटारस- महापभेदमतिभालो अप पकधर्मानुकारियं पाये उपलभ्यते । तथादि एकबारमपि मुखं खः मतिपिम्पितं दीर्घम्, आदरों पर्तुलम्, मीलकाघे गौरमपि दया भाभमानुपारिता मतिमासपिपपमुपलम्पत रति प्ररनेऽपितथा स्यात्, एतप्पसातम्रपतमानारins, तम दिसाप-साधमप्रतिघसाघमप्रमाणपिपपतया साध्यसिमापुपयोगो नि, अम्पा-१५ "एफ पप दि भूतारमा भूने भूने पपस्थिता" [भगृतगि पनि• ५० ११, ४. १५] इत्यादिरशाम्तमानतोऽतपादिनोऽपि पुरातसिदे। रामस्वरुपामभाषा सोपा महापादिमतिभास रघुष्यते। मुखादीनां पाया पहारी जामा समानुपारिता प्रतिभाति म मुखादया मच गादीनां पापा पापनिरोकारता तमोगुणारिदी प्रभात मापं पातुम्, रापस्य भयताऽमूवमा युपगमाए, अमूसंग घ सपना पाल.. माउसंभपात मूर्तानामेय हि मुलादीमा मते आदमी पापामतिविपनमाभूतानामामा. दीमाम् । अरऐ पपनी जपा प्रतिविम्बिताऽपि न पोते तरानुकारितालit. पो म प पने परमतिभासकाले भषणमतिपत्तिपिपपत्यम्, उभपातिकमा मास्तरबोपनी प्रतिविधिता कारादिपा मतिभाति ।मापसेगा. मतिविपन.चुतम्, अमूल भाषाशादौ पटारियायामनिसिमानुपलाः । ताम:५ 'मादी दीपगुमारिप्रतिभासपा अप-महापारियुक्तापमतिभासः' तिन-. पोपम्यादा अतोऽपितमहरयादिमिप्रगादिमातभातार गारिसिभरमस्य साET पर पारी सापात् ताना प्रत्यमिता सितोरितनशिल दाम भीपा । मत एप धूमादामामिपारिस्परयेऽपि गादीनां सामापसारतः सागर सभा मायाप्रम् .. । . "मासिxमर.:.:. । -प्रोम्तिाये १० पु.। प्रतिािय.. ५Morris...

·"प्रथमे काण्डे-- न पराशरदोधारणान्यथाऽनुपपरया तमित्यत्वकरराना युका, तद्गत्वादिविशि पक्षित विशेपस्य स्वार्थेन सङ्गत्ययगमेन न किञ्चिनित्यत्वेन । यथा गोत्यादिविशिएर प्रस्य पाध्यत्वे न कशिदोपस्तमद पाचकरवेऽपि, तय् अर्थमतिपादकत्वस्य अन्यथ 'वर्शनस्य परार्थत्याद् नित्यः शब्दः' इत्ययुकममिहितम् । यत् पुनस्कम् सदशर ५सायादर्थप्रतिपत्तिाति, सत्र यदि सहशपरिणामलक्षणं सामान्य व्यक्त सादर तस्य यया व्यक्तिविशेषणस्य पाचकत्यं तथा प्रतिपादितम् । अथ अन्यथाभूतं सा क्षितं तदा तस्य पाचकापानम्युपगमात् स प परिधारः। यतूकम् 'वर्णानां नि भूयोऽपयघसामान्ययोगलक्षणस्य सादृश्यय सम्मयः' तदत्यन्तासरतम्। घांना रूपपरिणतपुरलपरिणामस्थय साययवरपात् । अथ पौगलिकत्व वणीनां महती अहएकल्पना प्रसग्यते। तथाहि-शम्दस्य अ मनम् , मूर्ति-स्पर्शादिमरवं च अनुपलभ्यमानं परिकल्पनीयम्। पांच मूत्ति- प्यनुभूतता कल्पनीया, खगमाहात्वं च परिकल्पनीयम्। ये चाल्ये सूक्ष्मा मागास तेषां शब्दकरणलापो सर्पधाउनुपलभ्यमानानां कथं रचनाममः क्रियताम्। स्वेऽपि कीटशा. रचनाभेदाद् गफारादिवर्णमेदः मत्वेन च विना कथं वयर २५रता संश्लेपो वर्णनिपादकः । यद्यपि व कश्चित् कर्म निष्पादिता पर्णास्तथापि अ न वायुना विश्लेपः । लघुना तदययपानामुदकादिनियन्धनामावात् नियद्धानामप्यार घमिहतानां विश्लेपो लोष्टवत् । न-कशब्दस्यैकश्रोत्रप्रयेशे मूत्वेन प्रतियइत्याद तहेशव्यवस्थितानामपि श्रवणमुपपद्यते, प्रयलान्तरस्यासरवेन पुनर्निमणासम्मया शन्दापेक्षयाऽधान्तरवर्णनानात्वकल्पनायामस्ति प्रयोजनम्, एकलादेव गोशम्दादर २० गफारादिवर्णनानात्वमाएं परिकल्पनीयम् । म चैकस्य गोशम्दापयविनः सर्वात युज्यत.त्यनेकाऽदृष्टपरिकल्पना स्यात् । तदुक्तम्- "शन्दस्यागमनं तायदाएं परिकल्पते ।। मूर्ति-स्पर्शादिमस्यं च तेषाममिमयः सताम् । स्वंगमाहत्यमम्ये च सूश्मा भागाप्रकल्पिता २५ तेपामदयमानानां कथं च रचनाममः । कीशापू रचनाभेदादू धर्णभेदय जायताम्।। द्रयत्न पिना धेषां संश्लेपः कस्यतां कथम् ।। आगच्या च पिलेपो म भप्रेत वायुना कपम्।। उपयोऽययया होते निपग्राम प केनचित् । पृक्षापमिहतानां तु विनोपोलोष्टयर भवेत् ॥ एकमोत्रमयेशे च मान्ये च पुनःभुतिः। म चापान्तरपर्णानां नानारयस्सास्ति कारणम् ॥ मकसय सात गमनं दिक्ष युज्यते"सोपासू०६, सो. १५एतद्भपरपक्षेऽपि सपै समानम् । तथाहि-यायोरागमनं तायदाएं परिकरप्यते' सापत एय, कपलं पर्णस्थाने पायुशा पदनीय इति कर्य ने भपरपक्षेऽपि भूप सना! अपि च, मयत्ययमपरा परिकल्पनागौरयदोषा सम्पचते-वर्णस्य पूर्ण सर्वत्र देशऽनुपरम्यमानस्य सस्य परिकल्पनीयम्, तप यापारका स्तिमिता पापपः उपसम्पमानालदपनांदकाधाग्ये तयाभूता एप पत्रकार परिफरपनीयाः, तेषां योग ४.सलिनानार परिकस्पनीयम् । मसाप तत् सर्पमपि मास्तीति कथमपरिकर साथै तंगलपगमेन...श.. २.१.१. वितरण....बिना सर्वत्र ५१.४......मएए- ·वेदापोडीयस्वपरीक्षणम् । पोहलिकप शाइस अपरगुणप्रतिपेपमस्ता प्रमाणोपपनं करप्यात त्याला ताबत । यद पुनन्तित्वं शदादप्रत्ययस्याभिहितं तद् धूमाप्तिमातिमिप्रत्पपेन प्ररयुतम् । प्रत्यादिविशिम गादेवकरवमयुक्तम् गत्यादेः सामान्यस्थासम्मपाद तत् अनन्तरं निराएतम् । यत् पुनमन 'गादियतिमात्र गत्वादिविशिष्टं नोपपपने, तस्य सामान्य-विशेषयोज्यतरवान्त पे एकत्र याच. कस्य निस्वरवप्रसार, अन्यानन्ययार पावकरयायोगा' पदमारम्, मतिमात्र सामा. ५ न्यविशिएका ये पावर स्वयस्थापनात्, ता पर मक्तयोऽवियहिनासाधारण विशेषत: मामा. भ्यविशिष्टस्यतिमात्रशादामिया। किंच, कि वर्णनां नित्यत्यमायुपगम्यते, उत पर्णशमएर, आदोम्बित् धमिध्य t पा तत्कमस्य ! तरन तापदभिष्पत्ते निस्पत्यम् , तथा निपिसरया अनिरपेऽपि पुरषमपरित पायुजम्परवेनापौरेयत्यासम्मपात्। नाप्यभिव्यक्तिमय, अभिव्यक्त्यभाये ताकममाप्यमापार,.. तस्पारुपेयत्वे तथापि पीरपयस्यात् । अयं पीरपैयत्यम्मानादिसितम्य निचिकादायरत सर्षपुरुषः परिग्रहात् पुरुषाणां स्वातध्यामायादपीयरेयरपमुख्यने । तदुनाम्- “यता नदिक्रम पाधि स्वातनयेण प्रपते। पपाश परपका सपनं विपक्षति॥ परोऽप्ये ततधास्य संपन्यदनादिता। तेनेयं प्यपदारात् स्कोररप्पेऽपि निस्यता। पन्नता प्रतिपेया गः पुरुगणा स्वतन्त्रता"। [टो.पा. १, मो. ९८८- २.JAR एतपससम् । अपौरपेयायप्रतिपादकप्रमाणासिदायात् । अप पसभापोरोपमा गम्यते, तदप्यमा पर्णानां निस्परपेन कालहस्य तरतुपरया, पापकारपेन शाय.. सीमुकाफलमालाप सम्पासमपात् । अप पर्णानामपायपेपरपमहीक्रियते, तदप्यमानम्। “य एष लकिलामाल एप वैदिका" रस्यमिपाना वेदपतोकापतानमपि प्रमाण हादिति ser मपन मसम्पते ! लौकिके प पापये यो पिपा पचिपलम्यते स भपीय प्रामानि । साकिस-दिकादयो दोऽभ्युपगम्यते, तपा (तदा) गादिसमन्दिमाया पगमान गरे २५ दाणी म. पापस्थितपेदापरिहाना लपं घेदोऽपि म भएता पानिपारा नापि पदार्थप्रतिपादकमपोरोपं घेवष्यायाममता सिर पेन तमो वाशतिनि. कादानुसारेण वेदरादाप्रपाएनमपि तवायुपगमेऽनुपपणमिति न दामि मिति म पैदिक-तोकिादपोशायुपगमा धेषामिति तोकिया परिमापि बापमान तिव्यम् । एलोकिक-यदिपारादयोः सम्यकपाविशेष, सामरणायपोनातिपार.. अनुगर्षमाणयोध पुरणामपणे संम्पते (एमाणे )अपरो बिशेश दियो यतो nिale सया, लोकिता पौरपेया। स्युः । तपा नियोगे पायापनमुभोपि mms पुरापताप्रतिपादकार्य पुतम, उपसभ्यन्ते च या पुरः सतितामविmart पादपात अन्यपा नियोगापरिषरममा मात् । ता पारगमनमानारपतन तपादि-पे मरचितरपनाsविशिराने पौरपा, पवामिन नामfrom जीर्मक-मानचितववारपनाऽविचिदिक RR HIT HAIN. पासिद्धो देश परिवीना (पनाना प्रत्यक्षात उपसा । नाlar. He wen 16..............arteमसर भा.प्रा.".rim-ARI Marrt taim. Rawat, print warrankrrrrr- S,KATRIring-1.1.1.."। nि.: ... t. "रिपोगाए.,.,. Re' ·२० "प्रयमे काण्डे-- नंपरार्थशग्दोबारणाग्यथाऽनुपपरया तनित्यत्वकल्पना युक्ता, तदं गत्वादिविशिरस्य गाषि पक्षितविशेषस्य स्वार्थेन सनत्यवगमेन न किञ्चिन्नित्यत्वेन । यथा गोत्यादिविशिष्टस्य गोमतिमा अस्य पाध्यरवे न कश्चिदोपस्तद्वद् पावकरवेऽपि तद् अर्थप्रतिपादकत्वस्य अन्यथापि सम्मवार 'दर्शनस्य परार्थत्याद् नित्यः शम्दा' इत्ययुक्तर्ममिहितम् । यत् पुनरुक्तम् सशस्वेनाप्रहणाम ५सारश्यादर्थप्रतिपत्ति'ति, नत्र यदि सशपरिणामलक्षणं सामान्य व्यक्त सायमभिप्रेतं तदा तमा यथा पतिविशेषणस्य पाचकत्व तथा प्रतिपादितम् । अथ अन्यथाभूतं सादृश्यमत्र विष क्षितं तदा तस्य पाचकरयानम्युपगमात् स एष परिदारः। यतनम् 'पर्णानां निरषयपत्याइन भूयोऽययपसामान्ययोगलक्षण साहश्यस्य सम्मया' तत्सम्तासातम्, पर्णानां मापामगंणा. रुपपरिणतपुद्गलपरिणामस्य साययपरपात् । मय पौगालिकर वर्णानां महती अदृएकल्पना प्रसज्यते। तथाहि-शामस्य भवणदेशाग- मनम्, मूर्ति-स्पर्शादिमयं च अनुपलम्ममानं परिकल्पनीयम्। तेषां च मूर्ति स्पाना सताम: प्यनुभूतता कल्पनीया, स्यगमाघरवं च परिकल्पनीयम्। ये चान्ये सूपमा मागास्तस्य करायन्ते तेषां वशम्दकरणवेलायो सर्पयाऽनुपलभ्यमानानां कयं रचनाक्रमः क्रियताम्। उपलम्पमान स्त्रेऽपि कीरशा रचनामेवा गकारादिपर्णमेदः धरवेन प विना क पपपपाना परस्प: १५रता संलपो पर्णनिपादकः १ यपपि च कश्चित् की निष्पादिता पोस्तथापि भागम्यतां कर्ष वायुना विश्लेषः सधूनां सदयपथानामुदकादिनियन्धनामाया निश्शानामप्यागपत मा पमिहतामा विशेष लोयत् । न किसदस्यैकमोत्रमधेशे मुस्विन प्रतिपक्षस्यादन्येषा भोग तीरामपस्थितानामपि भयणमुपपपते, प्रयक्षान्तरस्यासन पुनर्निशमणासम्मयात् ।। पैकगो सापापेक्षपाऽपान्तरपर्णनानारपकल्पगायामस्ति प्रयोजनम्, पकलादेय गोशामतीते। मतो २० गकारादिपर्णनानारपमा परिकल्पनीयम् । मकैफरीष गोयाययिता राशि गमनं पुस्पत इस्पाटपरिकल्पना सादातदुक्तम्- "पसागमनं ताप परिफस्यते । गति-पादिमा य तेपाममिमपा सताम् । स्वगमारपमम्मे प सुरुमा मागाप्रकरिस्पता। पामापमानानां क प रचनाममः। कापसापनानेदार पर्णमेघ जायताम्।। नपाधेन बिना पा सेपाकस्यता कपम् ।। मानव पिगोन मायापुना कपम् ।। स्पोऽपपचाले निरयान केनापिन् । सामिदनानां विनोगे होटया गया। एसोचमापेग व पुनथुनिः। ল খাবোনা লাসাপাসি তাে घरब सांपु गमनं दिशपुग्यत" सोपा , . १५ भरतरिम समानम् । तपा-यापोरागमनं द्वारा परिपनेणापिपई ल, पान वायुशमा पटनीय इति - मन पEि. लग र, म पनिागी सपने-वर्ग Triti समान महिनीपम, तणयापारका fafe पाय: RATHI समापदपाभूमा Tam: परिमाया योजना on | मन मातीत मा पता १.

·... पाचोरोपापपरीक्षणम् । पोरादिक पागुणप्रतिपेभमराये प्रमाणोपप करपत Care पुननित्यं मादापपरययम्माभिहिलं तर मागिलिहिमरपयेम प्रायुक्तम् ।। गादेवयमयुक्तम् गायादे सामान्यसासम्मपात्त अनातर निराशतम् 'गादिनिमा गयादिविशिएं गोपपपते, तर सामान्य-विशेषयोल्पतरजाती कम्प निरयायसहाह, अन्पशानन्ययात् घावकरयायोगार' पतसारमा पनि ग्यामिशिश पुर्य पायापरयस्थापनाद, ता भयोऽपिपशिनासाधारण म्यदिशियतिमाशापाभिधेया। किंघ, वर्णानां नित्यस्यमभ्युपगम्यते, त पर्णमा, आहोस्पिद पर था तरकमम्पन तापभिप्यते नित्यत्यम्, तस्या निपिसरया अनिषेधेऽपि धु पापुजन्यायेनापीयरेयत्यासम्मपार । नाप्यभिग्यक्तिकमय, अभिव्यक्त्यभाषे सत्तम तपायरेयस्पे तस्यापि परिषयपात् । अयं पौरपयत्यस्थानाविसिद्धस्य केना सर्पपुरः परिप्रदात् पुरयाणा स्यतच्यामापादपोरयत्यमुच्यते । सदुकम्- "पका मादि कम पधित् स्वरतनपेण प्रपाते। पपास्स परेरक तथनं विपक्षति । परोऽप्पे तास संपग्धपदनादिता। तेने प्यपदारात्माकोररप्पेऽपि निस्पता। एकता प्रतिपा मा पुरपाणां स्वतन्मता" सो ५० ०१ पतसंपरम्। अपारपेयायप्रतिपादकप्रमाणस्यसिसस्यात् । अथ वर्णमामस्थापी गम्यते, तदप्यार थर्णानां निस्पस्पेन कालहस सन्तुपरय, पाएकरपेन देश टीमुनाफलमालाप अस्पासंभषात् । अप पर्यागामारपेयरवमीरियते, तसतम्, “य पथ लौकिका दिकाः" रस्पमियाना घेदयतोकायममपि प्रमाणं स्थादिति तदर्थाः असम्यते । लौकिक घ यापये यो विसंपादकचिदुपलभ्यते स भयभीत्या नम सकिक-दिवशदपो दोऽभ्युपगम्यते, तथा (बदा) रागादिसमन्धितरपायुष प्पाणां म.पो यथापस्थितपेदापरिक्षानम् , स्वयं पेदोऽपि न भवतां घेदाय भापि वेदार्थप्रतिपादकापौदरेप घेदव्याख्यानमगताये सिर येन ततो वेदार्थात कादानुसारेण दशदाफाशनमपि त दाम्युपगमेऽनुपपत्रमिति न दायप्रति म दिक-सीकिदरोभेदाभ्युपगमः भेयानिति लोकिकपद पैदिकस्यापि पौर तष्यम् । लौकिक-पदिकशष्ट्योः सदस्वरूपाविशेपे, सहितग्रहणायपेक्षरनार्थ अनुपार्यमाणोध पुरषणायणे संम्यते (समाने )अपो विशेषणे दियो यतो । योपाः, लौकिकाः कोरपेयाः स्युः । तण नियोगे चामत्यायनमुभयोरपि । पुरपेठापशादर्यप्रतिपादकत्यं युक्तम, उपसम्पन्ने च यत्र पुरुषैः सातितानमधम पादयन्तः, अन्यथा नियोगापर्यभरपरिकल्पनमसारं स्यात् । अतः पौरापरवमनुमा सपाहिये मररचितरसनाऽपिशिशले पौरपेयाः, यथाऽमिनषप-प्रासादादिर जीप-प्रासादादया, नारक्षितवरनाstarNLच येदिक घनमिति प्रयोग। पासियो हेतुः, पदिकीनां रचनाना प्रत्यक्षन उपलधे । नाप्यसिस विशेषण. या २.१.३४५.। .. ४ ५.१३। ८.०, मा. मा. मिना सर्वत्र सस भा.प.अमेयकमतमा पसले एप पर-नाशिक-दिसायोगसमारो ·.४० प्रथमे काण्डे- -प-प्रासादादिपु पुरुषपूर्वकत्येऽस्य साध्यधर्मलक्षणय विशेषणस्य सिद्धत्वात् । नचहेतोः स्वरूपासिद्धत्वम्, दिकीषु पचनरचनासु विशेषनाहकममाणामायेन तथाभावात् । ने चाऽमा. माण्यामाषलक्षणो विशेषस्तत्र इति शक्यमभिधातुम्, तथास्तमा विशेषस्य विद्यमानस्यापि पोय. पेयत्वानिराकरणात्। यादृशो हि विशेष उपलभ्यमानः पौरपेयरयं निराकरोति तारा विशेष- ५स्यामायावविशिष्टत्वमुच्यते, न पुनः सर्पया विशेषामायात्; एकान्तेनाविशिष्टम्य कस्यचिदमा. धात् । अप्रामाण्यामायलक्षणश्च विशेपो दोषयन्तमप्रामाण्यकारणं पुरुष निराकरोति, न च गुण- घन्तमप्रामाण्य नियतकम् । न च गुणवतः पुरुषस्याभावात् अन्यस्य च तेन विशेषेण नियतितत्वात सिद्धमेवापौरपेयत्वं घेदे इत्यभ्युपगमनीयम्, अपौरुषेयत्वस्य नियतत्वाद। गुणवत्पुरुषाभावेऽ. भामापयामाघलक्षणस्य विशेपस्यामायप्रसङ्गात् । न च गुणवतः पुरुषस्यान्येन विशेषण निराकरण १० मिति तथाभूतविशेषस्यामाघाद नासिद्धो नररचितयचनरचनाऽविशिष्टत्वलक्षणो हेतुः। पौरुपे. येषु प्रासादादिपु नररचितरचनाऽविशिष्टत्यदर्शनादपौरपेयेयाकाशादिष्यदर्शनाय नानकान्तिकः । अथापौरुषेयेष्यदृष्टमपि नररचितरचनाऽविशिष्टत्वं तत्र विरोधाभावादाशयमान सन्दिग्धविपक्ष व्यावृत्तिफत्वादनकान्तिकम्, न; अपौरुषेयेयपि नररचितरचनाऽविशिष्टत्यस्य भाये पौरपेयत्येन निश्चितेषु प्रासादादिपु सदपि तस्य सद्भायो न स्यात्, अन्यहेतु कस्य ततः कदाचिदप्यमायादा १५माये पा तसेतुक एवासायिति नापौरपेये तस्य सन्द्रायः शङ्कनीयः । अत एव न विरुद्ध पक्षः धर्मत्वे सति विपक्ष पर पृत्तियस्य स विरुद्धा, न चास्य विपक्षे वृचिरिति प्रतिपादितम् । नापि कालात्ययापदिष्ट-प्रकरणसमाऽप्रयोजकत्यानि हेतोदोषाः सम्मयन्ति । तथाहि-प्रत्यक्षाऽऽग. मयाधितकर्मनिर्देशानन्तरप्रयुक्तत्वं हेतोः कालात्ययापदिष्टत्यमुच्यते, न च यत्र स्वसाध्याविना भूतो हेतुर्धर्मिणि प्रवर्तमानः स्यसाध्यं व्यवस्थापयति तय प्रमाणान्तरं प्रवृत्तिमासादयत् तमेव २०धर्म घ्यावयति; एकस्यैकदैकत्र विधि-प्रतिपेधयोर्विरोधात् । तन याधाऽविनामावयोः सम्भव इति न कालात्ययापदिष्टत्वमविनाभूतस्य हेतोर्दोषः संभवति । प्रकरणसमत्वमपि प्रतिहेतोडिंप. रीतधर्मसाधकस्य प्रकरणचिन्ताप्रवर्तकस्य तत्रैव धर्मिणि सद्भाव उच्यते, न च स्वसाध्याविना. भूतहेतुसाधितधर्मणो धर्मिणो विपरीतत्यं संभवतीति न विपरीतधर्माधायिनो हेत्वन्तरस्य तर प्रा. तिरिति न प्रकरणसमस्यमयिनाभूतस्य हेतोदोपः । अयोजकत्यं तु पक्षधर्माऽन्वय-व्यतिरेका २५णामन्यतमरूपामावः, न च प्रश्ते हेतौ तदभाव इति दर्शितम् । अथाऽनुमानलक्षणयुक्तस्य प्रत्यनु मानस्थापौरपेयत्यसाधकस्य सद्भावात् प्रकरणसमता प्रशतस्य हेतोः,अनुमानयाधितत्वं घा पक्षस दोपा प्रत्यनुमानं च दर्शितम्- "वेदाध्ययनमखिलं गुर्पध्ययनपूर्वकम् । घेदाध्ययनयाच्यत्यादधुनाऽध्ययनं यथा ॥[लो० पा० सू०७, सो० ३६६] इति । .३०न घेतदाराहनीयम्-एयंविधे प्रत्यनुमानेऽभ्युपगम्यमाने कादम्पर्यादीनामप्यपौरपेयत्यसिवित यतलपु पाणादीनां कर्तृणां निधया, तथाहि-कालिदासकृतत्वन कुमारसंभयादीनि काम्यानि अपिगानेन पर्यन्ते । अप पेदेऽपि कर्तृलरणमस्ति, तथा च फेचिद् हिरण्यगर्भ घेदानां कचार सरन्ति, अपरे भएकादीन नापीन, सत्यम्, अस्ति न त्यविगीतं यथा भारतादिपु, तपा मिसाल घसरणस्थानुभयो मूलम्, न च यदे कसरणस्य फेनचित् प्रमाणेन मूलामपो ध्यपस्थापपितुं ३५सया, यदपि फर्मुसद्भापप्रतिपादकं यचनं कैधित् कृतम्-"हिरण्यगर्भः समय संतामे" (ऋग्वेर अट० ८ ० १०, ए० १२१] इस्पादि, तदपि मन्त्राऽर्थपादानां धूपमाणेऽर्थे प्रामाण्यायोगापू म तासमायावेदकम् । तदुक्तम्- "भारलेऽपि मदेयं फर्नुस्मृस्या तु पाप्यते। येरे तरस्मृतियां तु माऽयादनियधना" [ो. या० ए०७, सो० ३९७], १०पलदप्ययुग्नम्। पतः किमत्र प्रतिसाधनन्येन रियशितम् ! रिमाययनरादपाध्ययम्, उत कर्नु १मयमामायामापक्षणी ,बा., पृ. धना एत्र । ३निधिमेषु पषु मासा-गु.। पमित गु...५१.११.५.५।

·No text on this page.

·४२ प्रथमे काण्डे कान्तिकत्यम् । अथ आगमान्तरे परैः कर्तुः सरपार ततो व्यावृत्तमसमागम करयमोरोवार व्याप्यत इति नानकान्तिकत्यम्, ना परकीयस फर्नुः सरपस भरता प्रमागरसेनानागार अभ्युपगमे या परदेऽपि फर्नुः सरणार 'असर्पमापककरयाद' इति प्रतियासिनो मार भयतोऽप्यसिद्धः स्यात् । अय घेदे सचिगानं कर्मविशेरविमतिपतेः कसरणमसन पर केचिद् हिरण्यगर्भम्, अपरेटकादीन् घेदस्य फर्दन् सरन्तीति फपिरोपरिमविरक्तिः । करविशेषरिप्रतिपस्तद्विशेषतरणमेयासत्यं स्यात् तर, म कर्दमात्रसरणम्। अन्यथा काम दीनामपि कर्दविशेषनिप्रतिपत्तः कर्नमात्रलरपरासयत्येन तत्राप्यसर्यमापकांकरया नगर पुनरप्यनेकान्तिरत्वं प्रातहेतोः । अप घेदे करविशेषरिप्रतिपसियए कमात्रेऽपि रिमतिरतिर तत्र फर्वसरणमससम्, कादम्यर्यादीनां तु कर्दविशेष पय विमतिपरिन कमाने, तेन तर १० सरपर पिस्दस्य सत्यत्रा मालपमाणकर्तकरयं तेष पर्यत इति मानेकारितारम् । मनु " सांगताः करमा सरम्ति न मीमांसकारयेयं कर्तमात्रेऽपि रिमतिरोयरिक सरणं मिला तदा कसरपयत् अलर्यमाणकर्तकरयमप्यसरयं शाद, विमतिपरपिरोगत्। तथा पपुलर गिद्धो हेतुःपनेन 'सत्यम्, घेरे कलरणमस्ति म त्यपिगीतं, पपा मारतादिति निरान् । पदप्युटम् 'वया मित्रम् च येरेकरसरणम् । तसगनुभयो ग्राम, न पास तत्र पिने निने ति, ताप्यसकतन्। पतः प्रियशेण तरतुमयामाया त निगम प्रमाणपतर पर प्रोगेसि पासा पाया भयपरिधना प्रात: मानामा, का गपंगपिना रातभागाप: यार भयराधिना, तSTRAIN খেলার মালামালকেলের প্রিযুগোসলখা মাখা पाना भए सन्धिमा प्रोणागनुगमः, असापशि min ..ममा प्रतिमति निj शापामात तत्र तसारण 3 Trai antarrinासमोदनुः अप प्रमाणातरण ताभाभा Preमम्-मासमप्रमाणातगुणगम्पन, अनुमान TERRYmarन तमनुभरत पापुन पासा Pre mr.१०. गु. १५१ मागममा त तपमाtu. नपा प्रामायालायालय सायम्, पी मापन irru गांयोगिता तामामाये Amigarimanा। werernावानुमा, मालिगुनः अनुमानेन त तानुम Arranti * मrivi पचमामिनाया गानाकारणावात RE: नामममा पमाणातु tamatml terr राम नाम रामानुगाना imum मर गुरममा अनुमानानुमानाका THEMitair,amitaमानाtan Kiran मनाला TAmritm TREEमान History PrernamaATनाकामा TE मा 747 41 MITHUN.मा 2. मान animalमा MRTMERA ranmar Nanam .namaAnt Prem Ratan.mm, wom in ::Trint.timmati HEATransi:4MatrisinITARJI.MARA .... .04 ·- गर्षशवाद ४५ रापोरान गिल उच्यते, भरतु सपिशेषण प्रसिद्धपौरपेये पस्तुन्यमतिः, मापि सपने भामाशादी अगायम्। अनः परिगुदाम्पय-अतिरेक हेतुसद्भापात् कर्टस्मरणयोग्यत्वे मति अमर्य- मापककरयात् अपरिपेयो घेदः मिष्यति तदप्यसंपनम्। आगमान्तरेऽपि 'फर्तुः स्मरणयोग्यस्ये सति अमर्यमापकर्दकत्यात्' इत्यस्य देतोः सझापयाधकप्रमाणाभाषेन सन्नापसंभषात् संदिग्धवि. पसनासिकरपादनकान्तिफत्यम्म तदयस्थस्यात् । किंच, विपक्षपिण्वं हि विशेषणं विपक्षात् ५ पापर्तमान विशेष्यमादाय निधर्तत ति युक्तम्, न प पौरुषेयत्वेन सह कर्तुः स्मरणयोग्यत्यय सदागयरधानलक्षणा, परस्परपरिदारस्थितलक्षणो या विरोधः सिख, सिची पा तत पय साय. सिद्धः लमाणकतकरयात्' रति विशेप्योपादानं व्यर्थम् । यदप्युक्तम् तदर्यानुधानसमयेऽययं. तया पर्णिकानामनिधिततरमामाण्यानामप्रतिमसात् सति कर्तरि सरसरणं स्यात्, न चाभियुनानामपि तदलि' इति, तद् आगमान्तरेऽपि समान नषेति चिन्त्यतां स्ययमेय । न चायं १० नियम:--अनुशातारोऽमिप्रेतार्थानुछानसमये सत्कारमनुस्मृत्यैप मपन्तेि, नदि पाणिन्यादि. प्रणीतषाकरणप्रतिपादिनशास्दव्यवहारातुधानसमये सदनुष्ठातारोऽययंतया व्याकरणमणेतारं पाणिन्यादिकमनुस्मृत्यैप प्रयर्तन्त इति दृष्टम्। निधिततरसमयानां कर्वस्मरणव्यतिरेफेणापयिल. म्मेन 'मयति' आदिमाधुशादोधारणदर्शनात् । तत् स्थितमेतत्--सविशेषणापि 'असर्यमाणपत. करयार' ति देतोयाँदिसंयन्धिनोऽनैकान्तिकरयम्, प्रतिपादिसंबन्धिनोऽसिदत्यम्, सर्थसंय-१५ गिधनोऽपि तदेवेति नाला तोरपौरपेयत्यसिद्धिः । अतोऽपीरपेयत्यप्रसाधकप्रमाणाभायाष्टासन. शापीयपेयस्यासम्भषे यदि सर्पसमणीतत्पं नाभ्युपगम्यते तदा प्रामाण्यमपि न स्यात्। तथा च 'धमें प्रेरणा प्रमाणमेय' इत्ययोगव्यपच्छेदेनायधारणमनुपपमम् । अथ प्रेरणाप्रामाण्यसिस्यर्थं सर्वशः मेरपामणेताऽभ्युपगम्यते तदा "चोदनैप च भूतम्, भयन्तम्, भयिष्यन्तम्, सूक्ष्मम्, व्यवदितम्-- एपंजातीयकममधगमयितुमलम्, नान्यत् किसनेन्द्रियम्" इत्यापभिधानमसतं मामोतीत्युभ-२० यतः पाशारजर्मीमांसकस्य । तत् स्थितमेतद् आचार्यण मीमांसकापेक्षया मसहसाधनमेतदुपन्य. स्तम्-पदि सिद्ध शासनमभ्युपगम्यते भपनिलदा जिनानां तत्-जिनप्रणीतम्-अभ्युपगन्तव्यमिति ॥ [ सर्वज्ञवादः] [पूर्वपक्ष:-सर्वक्षसचानिरसनम् ] अप भयतु मेरणामामाण्यवादिनां मीमांसकानामेतत् प्रसमसाधनम्, ये तु तमामाण्यपादि.२५ मधार्याकस्तान, प्रति, स्यमतिपची पा भपतः किं प्रमाणम् ! न च प्रमाणायिपयस्य सव्ययहार विषयस्यं युक्तम् । तथादि-ये देश-काल-स्वभापयिप्रकर्षयन्तः सदुपलम्माप्रमाणविषयभायमना- पमा माया मते प्रेक्षायतां सदूप्यपहारपथापतारिणः, यथा नाकपृष्ठादयस्तयारवेनाभ्युपगमयि- पया, तथा प समस्तपस्नु विस्तारय्यापिज्ञानसंपत्समन्वितःपुरप रति सद्यपहारमतिपेधफला:- नुपलधिः । न चासिनो देवः । तथाहि-सकलपदार्पसाक्षात्कारिकानागनालिशितः पुरस:३० प्रस्थासमधिगम्यो पा अभ्युपगम्येत, अनुमानादिसंघो यान तापदायक्षगोचरः, प्रतिनियत- संनिहितरूपादियिषपनियमितसातारकरणस्वभाषा दि चक्षुरादिकरणम्पापारसमासादितारमलामा शप्सयोन परस्थं संवेदनमात्रमपि तायदालयितुं समाः रिमा पुनरनाचनम्तातीताऽनागत- पर्समान-सूक्ष्मादिस्यभाषसकलपदार्थसाक्षात्कारिसंवेदनविशेषम्, तदायासितं पा पुरुषम् अपि. पये घभुरादिकरणप्रयसितस्य ज्ञानस प्रवृस्पसम्भयात् ! सम्भये पाऽन्यतमकरणमयत्तितस्थापि३५ ज्ञानस्य रूपादिसफलयिपयग्राहकत्वेन संभयात् शेपेन्द्रियपरिकल्पना पर्था । न च सम्मादिसम- स्तपदार्थप्रहणमन्तरेण प्रत्यक्षेण तत्साक्षात्करणप्रसृतमानप्रहणम्, माथाग्रहणे ताहफ्त्यस्यापि सदगतस्प तेनाग्रहणात् । तदप्रद्दे च तवर्माभ्यासितसंघदनसमम्बितस्यापिन प्रत्यक्षतःप्रतिपत्तिः । नाप्यनुमानतः सफलपदार्थशमतिपत्तिः, अनुमान दिनिधितस्वसाम्यधर्म-धार्मिसंपन्याद देतोर- प्रपमासाद्यत् प्रमाणतामामोति प्रतियन्धी समस्तपदार्थक्षसधेन स्वसाम्पेन देतोः किं प्रत्यक्षेप ४० ,पृ. ४१६.३५। १-प्यथिलम्पित भपति'-दा., ५०, बा, गुरममध्यहित- मोर, को..गु.॥ ४ “चोदना हि भूतम् , भवन्तम्, भरिभन्दम्, शुभमम, परहिवम्, विहार-संगाटोय. कम समोसवणमामि माग्मद किचनेन्द्रियम्"-मीमा पर.सू.१,१.३,५.११।

·.. . प्रथमें पाण्डे-- ग्रंशते. उतानुमानेन ? न तापदण्यक्षेण, अध्यक्षस्यात्यक्षशानयरसरयसाक्षाकरणासमरधेन तराग तिनिमित्तहेतुप्रतिपन्धमहणेऽप्यक्षमत्यात्। न नयगतसंवन्धिना तद्तसंपाधायगमो विधा श्यः । नाप्यनुमानेन ततसंबन्धायगमः, तथाभ्युपगमेऽनयस्थे-तरेतराभयदोपद्यपानतियुत्तः । ग चाऽगृहीतप्रतियधारतोरुपजायमानमर्नुमानं प्रमाणतामासादयति । तया, धर्मिसंपन्पापग- ५मोऽपि न प्रत्यक्षतः, अनशनानपत्प्रत्यक्षेऽशप्रभयसाध्यक्षयाप्रत प्रसी यापय सनि संवेदनाद अनुमाननियन्धनहेतुव्यापारणं व्यर्थम् । न चानुमानतोऽप्यनसानयतोऽयगमः देग- पक्षधर्मतायगममन्तरेणानुमानस्यैप धर्मिमाहास्यामः न चाप्रतिपक्षधर्मरयो हेतुः प्रतिनि- WATERARय, सनसत्तायां सामायो प्रपी । सयादि-सकलससरसा सिं पदि भावधर्मनाऽसियः । अथा. भायधर्मस्तदा विरुद्धः, माये साध्येऽभायधर्मस्यागायाव्यभिचारिरयेन यिरदत्यात् । अयोभर धर्मस्नदोभयाव्यभिचारित्न सत्तासाधनेऽनेकान्तिकरयमिति न सफरसरायसाधने फथिए सम्यर हेनुः राम्मयति । अपि च, यद्यनियतः फधिर सफलपदार्थमः सायोऽमितता तर नतिनियतागमाय नोपपनं भयताम् । अय प्रतिनियत एक एयाईन् रातोऽभ्युपगम्यते सा १५ मायने प्रयुनमा देतोरपरसशस्गभायेन शान्तानुगृत्यरांभयादसाधारणागेकान्तिममा पापम् । किग, यत पय देशोः प्रतिनियतोऽन् सशस्तन एप पुनोऽपि रा प्यादिति कुमा प्रतिनिगममीनागमायणगुपतिमत् ति म कभित् रातमापको देगुः गयो : হানি মাথা মাথায় ব্যাঘটি থানাঃ, সাল। বাব { বাংলাান্নামবোহী খাবাবাইনামি, শালি সনি • সিপিঘামাননিনা যায়। এ নিয়া विनियमापन मासायानिर्मिणि' प्रमेयरमाण हेतोडपार मार पिताप-पपिया दोपडयामानस्यात् । अय द्वितीया, गोऽयमा गिर मालाममहान् । तपा, प्रमेपलमपि तुम्यगोपन्यमार्ग किमशेगापिप्रमाणात Freमगायो, जगपादिममाणमेनिम, माहोलिन् जापति १५पारामायणायम् TRAreपाः। तत्र यदिममा पशाम गुन तिला सरदानामा परथमागियरपार सिये पा गानापि हेतुन गितार परामग, मनमानसम्म पानिमा गिधा हे मा भिमदारियमाणपतुगा नयाभूतममाणमेपारोमोना भिगिनी गिटी पानानामगितिमा त पारि १.९ यासत: अपोमयोगनिगाधारणं प्रमेयमासाहेगुरिति । army, सरिटागाद्विन्द्रियविनपत्रमाणmaraternसास मनासारगनियमायाराम गोगामायनो राविनानुमाना मिति माविमा योनी TREEनिल, तामिण निकराया IRHITFIT, गोको MARATH. मानिनाम प्रामा का मामला । शानिमन A THE, if its रममावर, सपनाaa fa form at महारो गनः, सामानमाला -Ranam र मानिनी सरिकाममा Terai Tant. wer MARITE: HTTRAKARE' Pramr perHERITTयो, मानमlaritra देर भागमणमामrait frier Train pataer : aktar mart: .rrrrr..। .

·ATTISपि मिलियामानुपपमागण प्रमाणपदकवितात. Pratiपि मशरपति मागमभागाणालशाणम्यागतमा নুন বিলাম, তাই না সিনিয়র সহ না। সারাবি নাম গনেশ মালামাল Rafriपि तमिलन समापार RT प्रमाणाभाषपाधयायेन मागागरम सर. ५ पम् । चोपमागा-भापममाणानां भपता मामाण्यमयुपगम्प इति ग निगम्-ि "मोरयने तापदागीमसादिभिः। सोमपदेशोऽलिमिया पोऽनुमापयेत् । पागमविधिः पधिनिएषः समपोषकः। मग मन्त्रापादानां तापमपकरपत। म पागमेन पाटीयाम्योन्पमेधपात् । गरान्तामणीतम् प्रामापं गम्पने फयम् ।।" [सो० पा० १०२, सो० ११७- १९९-२१८] सतो येश-काल-स्वामियोगे गालियो हेनुः । सघयहारनिपेषय अनुपलम्भमानिमिधः१५ सपारमेन अप पति रनि अगापितलिमित्तमनापात् प्रयतयितुं युनः। Imमामा.हामनापा:पंप्रमाणे मास्ति तथा मयतां तदभायाऽऽधेयकमपिनास्तीति सपहारपरभाषयहागापि म प्रपतयिनमा तपादि-पर्पविदोभायाति प्रत्यक्षसमधिगम्या, प्रमाणातरगम्शे पाना मनापन् प्रत्यक्षसमधिगम्या' पतः प्रत्यक्ष सर्पनाभायाऽऽयेदकमभ्युप- गम्यमाने 'त्रिमरपा मर्पः सो नदेयं प्रयन रे, उन 'फचित् कदाचित् कधित् सर्पशो२० गानिस्पंपम् विपापनादयम्।मत्र परिमपंच मर्यदासपासको नाति प्रत्यक्षस्य प्रवृत्तिस्तहि महामायः तम्हामयन एप पर्पयात्नहि मालदेश-कालमपस्थितपुरपपरिपसाक्षाकरण- मन्तोष तदाधारमसर्पजन्यमयगन्तुं सरपम्, तरसाक्षापरणे च कयंन तमानपतः सर्पशत्यम् । रति माधः पक्ष हिमायेऽपि पसनसपासर्पसमायसिद्धिरिति न प्रत्यक्षात सर्पशामायसिद्धिः। भगम प्रपनमा प्रत्यारं सर्पशामापमा तु निवर्तमानम्। ननु यदि निसिलदेश-का-२५ साधारणपालपुरुपपरिषदाधितानन्तपदार्थसंविधापकम् कारणे पा तत् स्यात् तदा तनियत्तमान तपाभूतं सर्पहत्य प्यापर्तये नान्यथा, अंधाभूतनिवृत्ती तभित्तेरसिद्धः, तथाऽभ्युपगमे पास पप पर्यश रति न तेन तनिषेधः । किंच, प्रत्यक्षनिवृत्तियदि प्रत्यक्षमेय तदा स एप पोपः । अप प्रत्यक्षादन्या तदाऽमी प्रमाणम्, अप्रमाणं पा! अममापरये नातः सर्पशामाय- सिद्धिः । प्रमाणस्ये नानुमानत्यम्, सर्षाऽऽत्मसंयम्धिन्यालनिवृतेर्यथासलपमसिद्धाऽनैका-३० तिकारपदोपयरानापान् ! म च मुच्छा निवृत्तिस्तदमायापिका, नुच्छायाः केनचित् सह मनियाधामान सपैसामपिरहेज घ जापकरयामम्मधात् । तर प्रयतमानम्, निवर्तमानं पा मस्पक्ष तदभायं माधयति । ममाणान्तरगम्यत्वेऽपि तदभायो ग तापदनुमानगम्यः, सदभाप- साधकानुमानाभापात् । अथ 'पियादाप्यासितः पुरुषः सर्पज्ञो न भवति, पक्षात्, रयापुरप- पत्'स्पनुमानं तदभाषसाधयाम्, गम्पत्र प्रमाणाम्तरसंवादिनोऽर्थस यकस्य हेतुः, उत तद्धि-३५ पोतरा, आहास्थित् पफ्तृत्यमात्रमिनि पनत्यम् । परि 'प्रमाणान्तरसंचापर्धस्य पत्त्यात्' रति इंदुस्ता वियदो हेनुः, तथाभूतएफ्तृत्वस्य सपने पप भाषाम् । अथ 'प्रमाणान्तरपिसंवादि. नोऽर्थमा पस्तृत्यात्' इति देतुस्मदा सिद्धसाधनम्, तथाभूतस्य यफ्तरसर्पसत्येनालाभियभ्यु. पगमात् । अथ पपरायमात्र , मातस्य साध्यविपर्ययेण सर्पसत्यनागुपलाधन सहानपस्थान- रक्षणस्य, तदस्यपदस्यभाधेन च परस्परपरिहारस्वरूपस्य च विरोधस्याभापार न ततो व्यापृ.१० सिसिद्धिरिनि न स्वमायनियतत्यम्। तदभाधान स्वसाध्यसाधकस्यम् । अथ सर्पको धक्ता नोप- लन्ध इति ततो यानिसिद्धिा, ना सर्पसंयन्धिनोऽनुपलम्भस्यासंभषात्-सा एष यान्धमा. ११.०६.१६ २ तपाभूत भी., वा.

·४६ प्रथमे फाहे-- रमन्युपलप्स्यते सर्वशान्तरेण पा तत् तत्र संवेदिप्यते इति न सम्भयः सर्पसंपन्धिनोऽनुपल. म्भस्य । अथ सर्पक्षस कस्यचिदभायात् सर्पसंगन्धिनोऽनुपलम्मस्य संभय मनु सरेशामाया कुतः सिद्धा! अन्यतःप्रमाणात् पेत्, तत एय तदभायसिद्धरस्य धैयर्यम् । 'अत पानुमाना' पति न पक्तयम्, इतरेतराश्रयदोपप्रसगात्-सिद्धांतोऽनुमानान् सर्पशाभाये सर्पसंगगुलमो ५मयसामप्यांदू हेतोविपक्षतो व्यावृत्तिः स्यात्, तशध विपक्षाद व्यास तत्साधारयमिति पद मितरेतराश्रयत्वम्। भवतु या सर्पसंगम्यनुपलम्मसंमवस्तथापि सकलपुरानोतिविशेगना मसमेन शातुमातरसिद्धः सर्पसंयमयनुपलम्म इति म ततो विपक्षम्यागृत्तिनिधयो पगरी कुतः संदिग्धविपक्षघ्यावृत्तिकाद् हेतोस्तदभायसिद्धिः! नापि ससंयन्धिनोऽनुपलम्भार तागिरे। कनिधयः, तस्स स्वपितृव्यपदेशहेतुनाऽप्यनैकान्तिकस्यात् । न चैयंभूतादपि हेतोः सायसिमित १० तथाऽभ्युपगमे न कश्चित् सर्पसाभावमययुध्यते, यस्तरयात, रयापुरुण्यत्' इति तामापापगमा मायापि सिद्धिः सात् । अयान्यत्रापि हेतापयं दोषः समान इति सानुमागो, तरयुतम्। अन्यत्र निरसन्यासिनिमित्तानुपलम्मध्यतिरेकेज पाधप्रमाण सभायात् । ममापि तर माय इति पर यातुम, तदभाषस हेतुलक्षणामस्ताये पायमाणपात्य, राशपति पादकसमापामाये तासिद्धत्यात् तदमायसापनायोपायसामागः सोऽपि देतुरामयासिन पनि १५२ तम्मादमापमिभिः। अप तहाहरवेन प्रमाणं प्रपसंत सामयासियरयामायाद ताप पत्रमागापितल्यात् पान सरसाधनाय हेतुप्रयोगसाफाल्पमिति गातुमानापरोया रामा भार: अपर प्रानन्यायेनासियमात् शर्यमणीरपान युपगो शाम पुष्गो मारामार ततोऽपि नामावमितिः। गाय तपमानामिपाप हिधिर पा भूषन, नापाकोयनोपलधिरपिणानेग समस्ति- "ernमो प्रदीपरालय राणोणकर्णः । गिनि मदिता येता तमारस्य पुरुष गहारता" ॥ [तायन: ३.१५] reafternाल श"! Jणादि परमातामाया, तर পলামিগ, বর মধ্যপি শাসি।।পায়খানা : PE, SEEामामामामेोत्पतये सारगादानगुरेनि अगा-- "हाय मागान गायन मिशेषितम्। रामानमगार पातगितम्" ॥ [ो. पा. गु. ५. अपमान: योगमायोग्णाने मरणागार मामाई मा राममा बस्न माननिया ! तमाशापमाना TA. पालमनुवर्गमा यागमनीपर भRanसमाना नामावगमो grritagram "artiyायनम् । सरगमन" . [ Rivati-१), जान बागान । माEिRTAITIRMER, HIT HAI Cir-arni M METनागो [PET . . 2.८. १...गामापाAMEATM 24 ATTITA1 in hin Feri Tirtant-namzaniaTTA WHAT गwwrammaratrintinumari rrrrritrintamarMETITI Ram, २.

·.४७ सर्पशवादा। पषधमानत्वावगमस्तस्यार्थस्य ग भूयोदर्शननिमित्तः सपशे, अन्यथा 'लोहले पाधियत्यात्, काधयम्' यत्रापि साध्यसिद्धिः स्यात् । नापि विपक्षे तस्यानुपलम्मनिमिचोऽसी-व्यतिरेकनि- धायफन्धेनानुपलम्भस्य पूर्वमेय निपित्यात्-किन्तु विपर्यये तदाधकामानिमित्तः तय याध प्रमाणमापत्तिप्रवृतेः प्रागेषानुपपद्यमानस्यार्थप तत्र प्रसिमदभ्युपगन्तव्यम्, अन्यथाऽर्थोपस्या तस्यान्पचाऽनुपपपमानत्यायगमेऽभ्युपगम्यमाने यापत् तम्यान्यथाऽनुपपद्यमानत्वं नायगनं न ताय. ५ पर्यापत्तिप्रकृतिः, यायप म तरप्रवृत्तिनं तापदापरयुत्थापकस्यार्यस्यान्यधाउनुपपद्यमानत्यायगम इसीतरेतरायरयामापत्तिप्रवृत्तिः। अत एप यदुकम्- "अविनामायिता पात्र तदेष परिगृयते। म मागधगतेस्येपं सत्यप्येपा म कारणम् । तेन संबन्धलायां संपनपन्यतरो अपम् । अपत्येय मन्तध्या पधादस्त्यनुमानता" ॥ [ सो पा सू० ५, अपांपत्ति लो० ३०-३३] इत्यादि तन्निरस्तम्। एयमभ्युपगमेऽपिसेरखत्यानस्य प्रतिपादितस्यात् । स प तस्स पूर्वमन्ययाऽनुपपप. मानायायगमः कि यन्तधर्मिप्रवृतममाणसंपाधा, आदोस्थित् स्यमापर्मिप्रवृत्चममाणमंपाय इति । तत्र याचा पदास्तदाऽत्रापि पत्तव्यम्-मितत् स्टान्तधर्मिणि प्रवृत्तं प्रमाणं पायध.१५ मिण्यपि साध्यान्ययाऽनुपपन्नत्यं तथास निधाययति, आहोस्थित् शान्तर्मिण्येय । तत्र पचापः पक्षस्तदाऽर्थापरयुत्थापकस्यार्पस लिगस पा स्यसाध्यतिपादनमापार प्रति म कधि विशेषः । अथ द्वितीयः, सन युक्तः, नदि स्टान्तधर्मिणि निधितस्यसाध्यापपा गुपपद्यमान रयोऽर्थोऽन्यत्र सापर्मिणि तथा भवति । न च तयारयेनानिधिताप सापर्मिणि स्यमा परि. करण्यतीति युक्तम्, अतिप्रसनात् । अप लिहस रातर्मिमवृतममाणसान् स्योपदारेष३० स्यसायनियतत्यनिधया, अर्थापत्युस्थापकस्य स्पर्धश खसाप्पर्मिण्येय मनात् ममाणात पो पसंहारेणारन्ययाऽनुपपद्यमानस्यनिधय इति लिकाऽर्थापत्युरधापरुयोर्भरः। मासाभेदार्था- पसेतुमान मेरमासादयति । अनुमानेऽपि स्यसाम्पधर्मिण्येष विपर्पयातुपापरणेनमा प्रमाणे सर्वोपसंधारेण स्वसाम्यनियतत्यनिधायफमम्युपगातव्यम्। अन्यथा 'सर्पमनेकाम्नमाम्, सस्यात्' इत्यस्य देतोः पशीस्तयन्तुष्यतिरेकेण स्रावधर्मिणोऽभावात् गाय सत्र प्रपत्मानं पापा ५ ममाणमनेकान्तात्मकरयनियतरयमपगमयेत् सत्यस्य । म प सापभर्मिणि रातमिलिव प्रपत. मानेन प्रमाणेनापरयुस्थापकस्पार्थस लिहप प पधाधम मतिपम्मो गृपयन रपेतापामाणा. धीपायनुमानयोर्मेशेऽभ्युपगग्तुं युक्तः, अन्यथा पराधमरपसहितदनुसमुत्पादमानात् सदादित. देसुमगुत्थमनुमान प्रमाणाम्तरं शादिति प्रमाणपट्टयादा विशीत। नियमपतो लिहान पोशा. मतिपत्रपिशेपा न ततला भिनम्' इत्यस्युपगमे स्वसाधायिनाभूतापाइप्रतिपरविदापाय... मामापसे कथं मामेति प्रमाणस्येऽर्यापतेनुमानेऽन्तापात् अनुमानस व एपेशा. भाषप्रतिपादकस्य निधात् तसिपेथे पापरपि तवभावप्राइवरलेन निषेधाभार्धापत्तिममधि. गम्योऽपि सर्पशाभाषः । मापाप्यं तु प्रमाणमप्रमाणरपादेप मतभाषणापत्रमा प्रमाणपि निमारमनोऽपरिणामलसणं तत्, आहोरिषदन्यथास्तुविज्ञानरक्षणमिति ! पचारमनोऽपरिणाम लसणं तदभाषसाधकामिति , सम पुतः तम्य सानाभ्युपगते परतोतिविऽपि ममा.५५ घेमामेकान्तिकरयात् । अधान्यपिशामलाणमिति पक्षा, मोऽप्यसंपरा पतः सर्पहत्यारपर पति शिभिमपं सामिपर्यशानं तदन्याम नामपि पसायम्-ft सकलदेश-कालास्थितपुरधारे किधिहरयम् अभ्युपगम्यते, आहोस्थित् कतिपपपुष्पम्पतिसमाभितमिति ! तर पनि मनदेश- कालाभितपुरपामा किशिमा सविषयं ज्ञानं सन्यमान तत् साभाषाम, नरपुलमा सकलदेश-कालम्पपस्थितपुरापरिपगारपरकरणायतिरेण तदापारम्प पिधिमा सिपी.. पातुंमदाम तद्विपपरा तइन्दहानस सर्पहाभापाषामानिमित्त युगम्, सपंदेश-लपि ११.०६.१।१याधाम्पतरोप., गु. १२.१... नमानिए।

·प्रयमे फाण्डे- ताशेपपुराणमाक्षात्करणे च म एवं मर्यदी नि न नदभायान्युपगमः श्रेयान् । अय क पुष्पव्यक्तिव्यचम्यितं क्रिश्चिमन्यं नदन्यम् नहिपयं शानं तदन्यमाम मर्पनामावादकम्, युक्तम्। तमानात तदमायायगमे फामिण्यम्पयनियम्थितम्यय पर्वमन्यन्यामायः सिष्य सर्वत्र सर्पदा सर्यपुरपेषुः नया च मिजमाधनम. अम्माभिरपि कुंप्रचिन कम्यचिद रथयापुरु ५सत्येनाभ्युपगमारा । अथ मायादन्यस्तदमायनशिप ानं नदन्यतानं नदाऽत्रापि 'सर्पदा सयंत्र सर्वः सर्यो न त्येयं तम प्रवर्नने, उन कुत्रचिन कदाचित कश्चिन् सर्वशी इत्येवम् ? तत्र नाद्य. पक्षः, सकलदेश-कालपुरपामाक्षात्करणे नदाधारभ्य नदभावम्यावगन्न शक्यत्वात् प्रदेशाप्रत्यक्षीकरणे तदाधारम्य घटाभायम्येव, नामाक्षाकरण च नदेय सर्वजन्य इति न तदभावसिद्धिः । अथ द्वितीय पक्षानदान मयंत्र सर्वदा सर्वनामावमिद्धिरिति नदेव सिद्ध १० साधनम् । 'प्रमाणपञ्चकनिवृत्तम्नद्रभायमानम् इत्यादि सर्व प्रनिविहिलमिति नाभावप्रमाणादपि तदभावावगमोऽभ्युपगन्तुं युनः, इत्यादि या नदायवि दिनपभिप्रायम्य मर्यवादिनोऽभिधानम् । यतो नामाकम 'अतीन्द्रियमादि पदार्थवाधकं प्रत्यक्षादिप्रमाण म्वननं प्रवर्तते' इत्य. भ्युपगमः-अतीन्द्रियपु स्वतन्त्रम्य प्रत्यक्षादिप्रमाणम्य भयदभिहितप्राननदोपदुष्ट वेन प्रवृत्यसं. भयात्-किन्तु प्रसङ्गसाधनाभिप्रायेण मर्यमेव सर्वजप्रतिपनिपाट युनिजालमभिहितं यया. १५र्थमभिधानमुहद्भिर्मीमांसक। अत एव पदभिप्रायप्रकाशनपर भगवतो जैमिने मत्रम-"सन्म प्रयोगे पुरुषस्येन्द्रियाणां बुद्धिजन्म नन प्रत्यक्षम्" [जेनिकम 1-1-2] इति यतो नानेनापि सूत्रेण स्वातन्येण प्रत्यक्षलक्षणमभ्यपायि भापता किन्नु लोकप्रमिद्धलक्षणलक्षितप्रत्यक्षानुया- तस्य धर्म प्रत्यानिमित्तत्वं विधीयते । न चनदयापि वनयम- नरभ्य प्रत्यक्षम्य धर्म प्रत्यानिमिमा विधीयते भसदादिप्रत्यक्षस्य, सर्वशप्रत्यक्षम्य ना' अन्मदा प्रत्यक्षम्य नदनि मनत्यप्रतिपाद २० सिद्धसाधनम् । सर्वप्रत्यक्षम्य मयन्मनेनाप्रमिलामा पागम्येन करत प्रन्यनिमिनताविधिः । अथापि स्यात् परेण नस्याभ्युपगतयात तं प्रन्यनिभिनय प्रविद्येयोच्यने नदयुनम परीक्षापूर्व- करवेनाभ्युपगमस्य स्थितन्यात् . तत्पूर्वकश्चत् परभ्या युपगमम्नदा भवतो पि नम्य तायः, परी: क्षायाः प्रमाणरुपन्यान् प्रमाणसिहं च न परस्येव मिडम प्रमाणमिडम्य मग्याभ्युपगमनीय त्वात् । अथ प्रमाणव्यतिरेकेण परेण मर्यशप्रत्यक्षम-युपगनं नदामा प्रमाणा नावाटेग नाभ्युपगमो २५ युक्तः। न च प्रमाणाभ्युपगतस्यास्मदादिप्रत्यक्षगिलक्षणम्य मर्वनि-प्रत्यक्षमा प्रत्यानिभिनव विधातुं युतम् , यतोऽस्मदादिप्रत्यक्षविलक्षण मविन्प्रत्यक्षम्य धर्मादिग्रामवनर नचन प्रमाणतोऽभ्युः पगतम्, कथं तम्य तं प्रत्यानिमिनन्धमुपपोत नग्राहकप्रमाण वाप्रितत्यान' किन अय परम्पर विरोऽपि चाफ्याः म्यात-प्रमाणनो धर्मादिग्राहक मायनप्रत्यक्ष यत प्रास तर धर्मादिग्राहक न भवतीति यनो में प्रसङ्गमाधने आश्रयामित्यादि मन नह प्रमाणमलपगम्युपगम- पर्षकमेघ प्रसङ्गमाधन प्रवनने कि नाह' याद अशाभ्यागमनानावकम । जन पय प्रमझमा. धनस्य विपर्ययफलन्यम विपर्ययस्य च अतान्दियपदाधावस्यप्रत्यज्ञानपश्फर म नागपच कि प्रत्यक्षम्य धामणी निषेध अथ नवमय प्रत्यक्ष यम्यान पुवामान 24वनामाशासन ते प्रतिपादिनम। उत्तरत्र प्रत्यक्षयनिषध प्रमाणात प्रमान वापान अपाम्यनुज्ञानल क्षणन्याम' तिन प्रयम यता याना वापरयन सरपपातर सिन्धादिदार यांदगाभ्यागनचान दुख्यम- मावा प्रत्यक्ष ययगम्मन नाम . . चासिज्ञाहतु तयार --यमानापनमतान्द्रमा..... पनामावन पर यम यदान प्र... या अरमादप्रत्यक्षमा प्रमाना1मनम सायमन11 . न चाप- 11हान चम्. मिमा . 11 न नाम ·गपंवार योगगरहे म मपराम, गापि तपपाच्यम्' । मसागसाधनाभिप्रायेणेय 'यदि'अोपण पापभिक्षितम्- "पनि परभिः प्रमाणान् सः बेन यार्यते ॥ एग गुममाणेन सर्यो येन करप्यते। नूनं प पधुपा सरसादीन (सान सादीन ) मतिपयते ॥ पजातीयः प्रमाणस्नु पचासीयार्थदर्शनम्। र संप्रति सोकम्प तथा कालान्तरेऽप्यभूत्"। [लो. या० २, सो० ५ . -- पुनरप्पुषाम्- "येऽपि सातिशया र प्रशा-मेधादिभिर्नरा। स्तोपस्तोकान्तराधेन न त्यतीन्द्रियदर्शनात् । [ पत्राप्यतिरापोरएस स्वार्थानतिलानात् । दूर-पूश्मादिरो स्थान रूपे धोत्रवृत्तितः"॥ [सो० था० सू०२, लो० ११४ ] इत्पादित तमाशापि 'स्वतन्द्रानुमानाभिमापेणाययासिद्धत्यादिदूपणम्' 'उपमानोपन्यासयुया पाशेपोपमा-१५ मोपमेयभूतपुरपपरिपत्साशारकरणे उपमानं प्रयतते' इत्यादि दूपणामिर्धानं च सर्यपादिनः स्वशा. स्थापिपारणमात्रयमेष । अतः अतीन्द्रियस विदो म प्रत्यक्ष प्रवृत्तिबारेण निवृत्तिद्वारेण धाऽभाष. साथमम्'स्पादि सर्पमन्युपगमयादानिरस्तम् । यथानुमानेन सर्पहामायसामने दूपणममिहितम् प्रमाणान्तरसंवापस धफ्तृत्वात् रस्थादितद् धमादायनुमानेऽपि समानम् । तथादि-तत्रापि यहं शक्यते-कि साय-२० धर्मिसंयन्धी धूमो देवत्वेनोपन्यस्तः, उत हातमिसंपन्धी ? तत्र यदि साम्यर्मिसंयन्धी हेतुस्तदा तस्य शन्तेऽसंभवादनन्ययदोषः । अय स्टान्तमिसंपन्धी, सोऽसिधा उष्टान्त. धमिधर्मस्प साप्यर्मिण्यसंमपात् । अयोभयसाधारण धूमल्यसामान्य हेतुस्तदा तस्य विप- क्षेनी विरोधासिद्धः सन्दिग्धविपक्षमावृषिकत्येन स्वसागमकत्यम् । अथ रिपोऽनाती धूमपानुपलम्मा विरोषसिद्धर्न सन्दिग्धविपक्षश्यावृत्तिकरयम्। नन्यत्रापि परुं शक्यम्-सर्य-२५ संबन्धिनोऽनुपलम्मम्यासंभयात् अनमो देशान्तरे कालान्तरे षा केनचिद धूमयोपलम्भात् । सदुपलम्पिमतः कस्यचिरभाषा ससंयन्धिनोऽनुपलम्भस्य संभय इति चेत्, फेन पुनः प्रमाणेनाना धुमसरपप्रादकपुरपामायः प्रतिपमः। यद्यन्यतः प्रमाणात्, तत पपानाधूमा ध्यात्तिसिनेम्य ससंकरपपलम्मलक्षणय विपक्षे धूमविरोधसाधकस्य प्रमाणस्यामिधा. मम् । अथ तपाभूतानुपलम्मा सदभायायगमः। ननु तयाभूतपुरुषाभावे तदनुपलम्भसंभपः:३० तत्समपाप तयाभूतपुरषाभाषसिद्धिरितीतरेतराधयायाद् न सर्पसंयनिधनोग्नुपलम्भस्य सं. भषः। संभषेऽपि तहासिद्धेनं 'विपर्यपे विरोधसाधकापम् । अथारमसंघन्धिनोऽनुपलम्मस धमत्यलक्षणदेतोषिपसाद यात्तिसाधकरयम्, न तस्य परपेतोवृत्तिविशेपैरनेकान्तिकस्यात् । अधानुपलम्मध्यतिरिक्तं धूमलक्षण हेसोर्पिपर्यये याधकं प्रमाणमस्ति न तु पक्वत्वलसण, किं पुनस्तदिति पतव्यम् । अनि-पूमयोः कार्यकारणभाषलक्षणप्रतिष्यमादमिति चेत्, फा३५ पुनरसी कार्यकारणभाषः, किंधा तोहफ प्रमाणम् ! अनिभाये एव धूमस्य भायस्तरमाणे घामाय पप असी, बहादक व प्रमाणे प्रत्यक्षाऽनुपलम्भस्वभाषम् । मनु किश्चिमत्वस्य तमापकस्य या रामादिमस्यस्य माथे पय पदत्यस्य माध: स्वारमन्पेय ए, तरभाषे पाऽभाष पोपलादाप- विगानेनानुपलम्भतो बात इति कम विपर्यये सर्पहत्ये पीतरागाचे या वक्तृत्वलक्षणस देतो. धिक कार्यकारणभावलक्षणप्रतिबन्धमाकं प्रत्यक्षानुपलम्माल्यं प्रमाण दर्शनादर्शनराम्दयाज्यं४० -ता मा । १.६.१४ ३.४६ . १४ ४.५६०१५। ५.५ पं.३५। विपर्ययषिरोपसा-मा.। . साध्यात्ति-म, मो. स.त..

·No text on this page.

·गरपा ५९ ema शिशिमिरा प्रयास र धोरिमा म भवतीति प्रसा real main , पुनायाभूगर, चोदनापदन्याहसम्म भर्मरादारयाविरोधात् । ना H. TET प्रतिनिपानिलनिगं पांदिपादकम्, उताभ्यामनितम्, भादोस्सित् पाद शामिपिनुमानप्रमापिगम्। तत्र पनि घरिप्रायम्, युनतम्। चारादीनां मति. पतिपिपरपेन mm राम धमांदिपाहावायोगात् । अत पप "यदि ५ रहि" सपा पपमा पारे । अपागमनितं तदिति पा-तपादि-हानाम्यासात लगानिमामेज फगम्भ नरोत्तराभ्यासगमायापात् सालभावातिशयपर्यन्तं धेदनमगायत सिगदपि मनोरपगात्रम्। पमोऽम्पासो दिमाम कम्पचिर प्रतिनियत Freी प्रतिनिधतोपदेशमनापपतो जामनो मनमा भारी मन सर्वपदार्थ विषयोप. समपः । ग प पर्पपमावियानुपरेसनानसंभयो ऐम तमगानाम्पासात सालनागमाप्तिः,१० तरगंगथे पा करमा विपनामा सिसायात किमपालमपासेन! किंच, सदस्यासप्रयत परिधागरिमसिनिपतकरणमभयमप्यन्येग्मियविपपरसादिगोधरम् अतीग्नियागोया प यात् तदा पदार्थ सिनियमायेग प्रमाणपिशाया # प्रतिनियतकार्यकारणभाषाभा- पमानिसनापान गएपदारोपदममनिः । अपाम्यासपक्षापानां चक्षुरादीनामपि सर्पशाय. पापामतीन्द्रियदर्शनागिन प प्यारोपटे, अमदादिवशुरादीनामनपारासापाशक्षिप्र-१५ लिनियमार अग्पदादप पप पपहारिणीति, पतापसमीपीनम्न भ्यासे सस्पप्यन्यतो पा लोम्यघिदशीन्द्रियदर्शनं परादिप उपलभ्यते, यानुसारिण्या कपना भयरतीति । तिष, सर्षपदावेदने पारादिजनितमानात् तदम्पासा, तरसदार्य पचभुरादिकंसपेज्ञापस्थायोसर्पपदा धमाशाकारिमान जमवतीति कयमितरेनराधयमेतत् पालानागोयरचारि घरचेतसो भपत रति म मितीयोऽपि पक्षो युनिक्षमः। अथ सदानितं तरसानम्, नतु शास्दम्य तरप्रणीतरयेन प्रामाण्ये २० सपा विषयमारंभपः, तानसंभषे च सर्पसम्म तथा राम्दमणेतृत्पमितीतरेतराभयदोषा. गुपवाअत एपोतम्- "न तदागमात् सिप्पेर ग घ मेनागगो विना"। [सोक. या० पू० २, सो. २४२] इति। म पनितं स्पाममिति गतसरमयान सक्सस इत्यभ्युपगम्यते, एयं च प्रेरणाजनि-२५ तहानघतो धर्महस्थम्। अत एपोनम्-"चोदना दि भूतं गपन्तम्" इत्यादि, तम एतीय- पणेऽपि पुसिमहतः । अनुमानमनितशानेन तु सर्पविस्ये न धर्मशस्यम्, धर्मादरतीन्द्रिय रन मालिकारनाम्युपगम्यमानस्यार्थर तेन सह संपग्धासिया असिखसंपन्धस्य चाऽ- शापकत्थान हतो धर्माचनुमानम् इत्यनुमानजनितं शानं ग सफलधर्मादिपदाधीऽऽपेदकम् संय, तयाभूतपदार्पशानेन यदि सर्पविदभ्युपगम्पने तदा अलदादीनामपि सविस्वमनि.३० पारितमसरम्, 'भाषामायोभप जगत्, प्रमेपरयात्' इस्पनुमानम्यात्मवादीनामपि मापात्। अपएं पाऽनुमानमिति तभनितस्याप्यापसंभपाम तमानपान सपेशो युक्तः । अयानुमानज्ञानं मागविरामपि तदेवाशपदार्थविषयं पुनःपुनर्भारमानं भावनामकर्षपर्वले योगिहानरूपतामा. सादय पशपमाग् भपति, एं चाभ्यासयला ज्ञानम्यानसमस्यापि काम-शोक-भयो-मार- चौरस्थमाशुपतम्प पशपम्, नन्येयं तरज्ञानयर अतीन्द्रियार्थ विनितानस्याप्युपटनायं स्यादिति ३५ तरशानयनः कामाएपप्लुतपुरपयत् विपर्यस्तस्यम् । अघयथा जो नीहारापापरणातक्षादिदर्शन- मपिशवंतदायरणापापे पशयमनुभयति एवं रागापायारफाणां विहानायेशपवेतूनामपापे सशज्ञानं विवादतामनुभविष्यतीति,असदेतता रागादीनामापरणत्यासि, कुम्पादीनामेय हायारकत्वं लोके मसिन रागादीनाम् । तथादि-रागादिसाऽपि कुप्पाघापारफाभाचे विमानमुपपमानं एम्, रागापभावेऽपि पुष्पाधायाएफसद्भाधे म विज्ञानोदयस्यन्यय-व्यतिरेकाभ्यां पुज्यादीनामेयाऽऽपर-४० परपावगमो न रागादीनामिति न.पगादय आपारका इति न तदिगमोऽपि सर्वविविज्ञानस्य पशाचतुः। , अन्यामम्-२... । १ . पं. ३।। तदाऽर्थशत मा४.४३ गतं ४ टिप्पणं स्पम् । ५-परफा-मो.-परणका-गु.।

·५२ प्रथमे.फाण्हे-- किंच, सर्पवेदनं सर्पशशानेन किं समस्तपदार्थग्रहणम्, उत शक्तियुक्तत्वम्, आहोखित् प्रथा नभूतफतिपयपदार्थग्रहणम् ? तम यद्यायः पक्षस्नप्रापि वक्तव्यम्-किं प्रमेण तद्रहणम्, आहोसियू योगपधेन ? तत्र यदि क्रमेण तम्रहणम्, तदयुक्तम्। अतीताऽनागतवत्तमानपदार्थानामपरिसमातेस्त- ज्ञानस्याप्यपरिसमाप्तितः सर्वशताऽयोगात् । अयुगपद अनन्तातीताऽनागतपदार्थसाक्षात्कारितो ५दनमभ्युपगम्यते, तदप्यसत्, परस्परविरुद्धानां शीतोष्णादीनामेकशाने प्रतिमासासंभयात्। संभ घा न कस्यचिदर्थस्य प्रतिनियतस्य तद् प्राहकं स्यादिति तानेन असदादिभ्योऽपि पत्र हारिभ्यो हीनतर इति कथं सर्पशः ? किंच, यदि युगपत् सर्पपदार्थप्राहकं तज्शानम् तदैकरणे पर सर्पपदार्थप्रहणाद् द्वितीयक्षणेऽकिञ्चिज्ज्ञ एवं स्यात्। ततथ किं तेन तादृशाऽकिञ्चिन्झेन सर्पसरवेन! न धानाधनन्तसंवेदनस्य परिसमाप्तिः, परिसमाप्ती या कथमनानन्तता? किंच, सकलपदार्थ २० साक्षारकरणे परस्थरागादिसाक्षात्करणमिति रागादिमानपि स स्याद् विटय। अप रागादिसरे दनमेव नास्ति न तर्हि सकलपदार्थसाक्षात्करणम्। तन्न प्रथमः पक्षः अथ शक्तियुक्तत्येन साल पदार्थसंवेदनं तशागमभ्युपगम्यते, तदपि न युक्तम्। सर्वपदार्थाऽयेदने तन्यक्तेनुमशन्दः कार्यदर्शनानुमेयत्याच्छक्तीनाम् । किंच, सर्पपदार्थशानपरिसमाप्तायपियदेय सर्यम्' इति कथं परिच्छेदशक्तिः १ अथ घेदनाऽभायादभायोऽपरस्पति सर्यसंवेदनम्, अबेदनादभायोऽपरस्पति २५कुतो निधयः ? तदपेक्षया तस्योपलब्धिलक्षणप्राप्तत्यात् तथाभूतानुपलच्याऽभापनिधय इति पेन, एवं सति स एवेतरेतराभयदोपः सर्वशत्यनिधयेतदभायनिधया, तदभापनिधयेच सर्पसत्यनिशप इति नैकस्यापि सिद्धि तन वितीयोऽपि पक्षा| अप यायदुपयोगि प्रधानभूतपदार्थजातं तायासी येत्तीति तत्परिज्ञानात् सफलशः, तदपि सर्वपदार्थाऽयेदने नियमेन न संभयति, सकलपरार्थ- व्यवच्छेदेन तेपामेय प्रयोजननियत (पत)कत्यम्' इति सकलपरिशानमन्तरेणाशक्यसाधनमिति ग २०गृतीयोऽपि पक्षो युक्तः। किंच, नित्यसमाधानसंगये विफल्पाभायात् कथं यचनम् ! पचने या विकल्पसंभपात् समाः धानविरोधात समादितरयमिति भ्रान्तम्छास्थिकशानयुक्तः स स्यात् । कयं पाऽतीतानात महणम् अतीतादेः स्वरूपस्यासंभपात्! असदाकारमहणे च तमिरिकशागयत् प्रमापरयन स्यात् । अयातीतादिकमप्यस्ति, पयं सत्यतीतादित्यादरप्यभाष पवेति सध्यपहारोग्रा! २५ गए प्रतिपापापेक्षया तस्यामायः, तदप्ययुक्तम्, गदि विद्यमानमेयापेक्षा तयापिषमान गपति । तस्यानुपलधेरविद्यमानत्यमेवेति चेत्, तापलब्धिरेयास्तु कपमविधमानम् ।। सन्यस्याभाषेऽन्यस्याप्यमाया, अतिप्रसवात् । सांसायिधमानस्येन प्रतिगातीति थे, Aft यिता' विकल्पमा स्पेन शाममातम, एवं हाई माता, असद्विकस्पसंभयात्। तस्यासविकरुपमा विषयीकरणात सशोऽपि भारत पति का २० यासातारकरणमेष केपलम् कपमतीताविमानसशाकरणम्! यातीतानागत मापात् नरमायरकरणासंभया तहणात सर्वशः। किंच, स्वरूपमायेने तामात्रय पिय: मानरपान तवेदनेऽनवेदनाव ग सशध्यपहारा तमाये पास सर्पवित् मात् । अपापि शार रास्सस्समदर्शनयर अतीतानागताविनम् ततो पति, प्ययुतम्। संस्थापन स्वरुपमात्रणेदने न सस्थासस्परिमागा रियामानिका सत्यापसमा तगार २५ गिरतरयात् । यि, अतीतागाकारसंधियात् पापानामतीतामागताया तरि मार हिमपतीनानागास संपन्या आयुषणायन, होलिन् त ? पचपरातीताना संपल्या पालम्पानीनानागतयं तदा तगाप्यारातीतानागतकालरापमारतीनानागराता सादिलनवाया HOTHAITANT कासालाना नामशेष কন্তু থার্থযাণমথিলীশালাশবগাশালাগৰাখকাথা লাগf -गिरतापनाta., पा.१-विनिमामा-मा...... मा. पारा, या मेमोREP ५मा पा.. heir emeriHITT TOneta ref. समारगम्य .. . RETIRI मेम परkerestrisar" -1...११.१.4.५ ।

·गावा। भयानमा । अतीतागागनकालयमा पदार्थ मिपाणामतीनानागतापं सर्दिपारशाप्यतीता. माधियापाधादतीतागागतस्पमिति जतामितरेतराभयरयम्, ता प्रथमः पक्षा। अथ मसात पप पारमीनागागांयंता पदार्णगामपि स्वत पपातीतामागतस्पमस्तु किमतीमागा. परिधरपेग गए पदार्थणरुपमाविणानेऽपि प्रतिमातीति मातीतामागतपदार्थप्राधिये. भासदारियामा विशेष अपि च,संयन्धमान्यत्र पिलरतो निपियरपास पस्यचित् फेनचित् ५ संपन्य पतीनानागादिसंपदपदार्थप्रादिहागमस पिपपरयेन प्रान्तं साविति मध्रान्तहामयान सर्पस कायितुं युमा भियनु पा सर्यशलपापसी तरकालेऽप्यसपशातुंग सापयते, तदूमाय. पदापकाने तपादकशानयता देगचित् प्रमाणेन प्रतिपयुमराते।। तनुफाम्-- "सर्पशोऽपमिति तत् तत्कालेऽपि भुरसुमिः। समान यपिज्ञानरहिर्गम्यते कपम्।। फरपनीयास्तु सर्पज्ञा भवेयुदयस्लप । प एप स्वादसर्पक्षः स सर्वशं न पुण्यते"। [सो०या०पू०२, श्लो० १३४-१३५] गय सदपरिझाने तरमणीतरपेनागमस प्रामाण्यमयगन्तुं शपपम्। तदनपगमे पतविदिताउछाने प्रवृत्तिरप्पसगाता। तदुतम्- “सर्पहो मापपुरधे येनेप साभतं मति । तद्वाफ्यानां ममाणरयं मूलाशानेन पाक्यपत्"॥ [लो० या० ए० २, सो० १३६] इति। तदेपं सर्पसभापमादकस प्रमाणस्थामायात् तत्सनायपाधकस्य पानेकधा प्रतिपादितस्यात् सर्पशामापव्यपदार प्रपतयितुं युक्तः। तथादि-ये याधाप्रमाणगोचरतामापभास्ते 'असत्' इति पदन्याः, पथा अन्यमे करियपादयः, पाधकप्रमाणगोचरापना भपदम्युपगमविषयः२० सालपदार्थसार्थसाक्षात्कारीत्यसमपहारपिपपरयं सर्पपिदोऽभ्युपगन्तव्यमिति पूर्वपक्षः॥ [ उत्तरपर:-सर्वसत्तासाधनम् ] अत्र प्रतिविधीयते-पत्ताय दुतम् 'ये देश-काल-स्वभापचयदिताः प्रमाणविषयतामनापमा मते सयपदारगोचरचारिणः' इत्यादि, तदयुक्तम्। सर्पपिदि प्रमाणविषयस्पस्य मतिपादयिष्यमा जरपार असिद्धो देतुस्तदपिपयरपलक्षणः। यदप्यम्पधार्यि न सायदक्षसंभपज्ञानसंधेयस्तझापा, २५ लक्षाणां प्रतिनियतविपयस्येन तस्साधास्करणयापारासंभयात् तत् सिरमेष सापितम् । यदप्युक्तम् 'माप्यनुमानस्य तत्र व्यापार, तदि प्रतियन्धाहणे पक्षधर्मताहणे चहेतोः प्रवर्तते मच प्रतिषग्धप्रहणं प्रत्यक्षतस्तत्र संभपति' इस्पादि, तद् धूमादेशमादिप्रभपत्यानुमानेऽपि समानम् । गधायादेः प्रत्यक्षरयात् तत पप तामभपत्य-कार्य पिरोपस्ययोधूमादी प्रतिपन्धसिमि, ननु धूमस्य किमरिस्यरुपमादकप्रत्यक्षेण पापकर्षकरयमपगम्यते, उत धूमस्यभायप्राहिणेति कल्पनादयम् ।३० तत्र म तायदापः पक्षा, पापकरूपमाहि प्रत्यक्षं तत्स्यभायमात्रग्रहणपर्यपसितमेय म धूमरूपमवेदन. प्रषणम्, तदमदने धन तदपेक्षया तेन पढेकारणत्यापगमः नदि मतियोगिस्यरूपाप्रदणे तं प्रति कस्यचित कारणस्यमग्यमा धर्मान्तरं प्रदीतुं शक्यम्, अतिप्रसमात् । अप धूमस्यरूपमतिपचिमता, प्रत्यक्षण तस्य चित्रमा प्रति कार्यत्यस्यमापं तत्मभयरपं गृयते, नतु तस्यापि पापकस्यरूपमादक स्वनामधुनेस्तदमहणे तदपेक्षं कार्यरपं धूमस्स कथमपगमविषयः! अधारि-धूमवयस्यरूपमाहिणा३५ मस्परेण तयोः कार्यकारणभायनिधयः, तदप्यसतम्। सयमाहिण्यपि माने तयोः स्वरुपमेय भाति म पुनरगोधूमं प्रति कारणत्यम् धूमस्य पातं प्रति कार्यत्यम्। मदि पदार्थयर्य स्यस्वरूपनिष्ठी. कहानमतिमासमात्रेण कार्यकारणभायप्रतिभासः। अन्यथा घर-परयोरपि स्यस्यरूपनिरपोरेकसा. मप्रतिमासः पचिदस्तीति तयोरपि कार्यकारणभायायगममसार । अथ यस्य प्रतिमासानन्तरं स्पमिति प-दा., मा.। २ मूलहानेऽहपाफ्यपत्पा.। १.१.१७॥ ४.५ पं."। ५.१५.१९।-सस्यरूप-मो.।

·২৪ प्रकारे- पतिमास एकमाननियनलपोतदयगम इति नायं दो तदपि माना मासे छविमाने समानम् । न च प्रममारिपदापप्रतिभासमयमानी. মনিমানব মনিয়নবান; ১নমাৰি মাৰিাবাে মল, মী निमासदपायामितमाने समस्तीति कयंग तस मेहनगरमे SATTA ५समात इति भवतामन्युपगमः । तदुत्तम्-"सानिका दिसा, न कालानरमा । নে। সয় ঘা-মঘবদন্নিানােনলমােনিলাবিশি ধনি সমকাঃমানিসামায়া কানমাৰিী মৰণ, পাষণ মিঃ এমধনবাব সমাস গণনাখালামন সাণামমানৱনী বা সমাপ্ল্যিাণ যাযানপপ *অনিলেইনা বালাগৗষমা 'দি নিই দায়ী নন। যদি নাখা। সমােলাচক মানলা গান হ য যামাইনাে মাথা লিবানী গণ এ অসলোফেসিংগাখ ‘t : মল বমি বলিগ । মঞ্চ মন বা লামাগলন: কি শামিম , সা" মা " শীগণিগশ মামা। মা শুনলগ *** গবে। বন মলা: rTাতি -কাপ ফণী কম r: " দাবানল বা নানুগণী। sif , *** ই-পেপালগশগান মিtirণলখক, ৪০ মণ গাফীগণ বলা- *** *** 'f" বাশীষণ কাশ। গপ গপগণ- * ** শাপলায়নবল কলাপা', 'd vখ। *** ** . frশশা; যা সবই ** শসা। সাদ- *** ** পাগাণসী."। {ীগ'ল, ****** ## ** .: কামলা বা মগ কি r-r: "শল গn:মানবৰু-বৰrs, নখ শক্ত ? * * * * * কাগ . গণপণাস খd ***.গ গান না শশষ শাখা । *** • ৯৫ম ২:১৭, aftণ? at st্যাপ মশন। *** মল পুশা ww* * * * * * * * * * * * ~~« ;at . ** মৰণ' , ! rts: ress:ntণ না । < : ** ** ** ** ** ** : 'শ কাল - ও গ। । এ ·] माया। "पित्रो मामणरधेन पुषमायणताऽगुमा। एसोकप्रतिमा म पराधर्ममपेक्षते" पधर्मदेगुरागागागागमामाण्यप्रतिपादन भपतोऽप्यगुन मगा । यदप्यम्पधायि 'सर्पज्ञ- पापापी दोपजाति हेतुर्गातिगत्यादि, सत्र मादप्यपं दोषः परि सरसता पानाम्युपगम्यते यापमा पूर्वोकप्रकारेण परन विशेषमा मिशिएकारणपूर्यकरपं सायमित्यु- ५ सपनामा दोपयोपोषोऽयुगा पा । पप्यभ्यधायि 'पानियता कशित सालपदार्थमः पोऽमि:' त्यादि, तदप्यमहतोष। गतो गारमागिः प्रतिनियत एप फशिर सर्पशोऽगु. पापले किनु निशिशारणपूर्णफत्यं पिशिएशन सय ससान्यातुपलात् साय iनि सिद्धिमासादगद्देनुपराधरणापलात् प्रनिनियतराधेशपूर्ण करनेय सिरिमासादयति । माघ : एप देनोरन्ययापि पर्पस मिझेरन्यागमायणमपि भपता प्रराज्यते' इति दूपणम्, अन्याग-१० एविषय एप प्रमाणपिरक्षार्थप्रतिपादकरनामामाण्य पपस्थापयिष्यमाणस्यात् कथं णेपणामपि सर्पभरपसिमित। यथान्यदभिदिनम् ‘ग कभित् सर्पशप्रतिपादकः सम्यग् देतुः पति', तदप्यमातम तरतिपादकम्प सम्पपेतोचन विशेषरपारे प्रतिपादयिष्यमाणरयात् । न्य भिदितम् 'सचे पदार्थाः कस्यचित् प्रत्यक्षा, प्रमेयस्यात्, अयादिपत्' रस्यत्र 'यदि मकर:- प्रादिप्रत्यक्षरपं साम्पम् रयादि, सइयसद्गतम्। एपं सात्यधिकल्पनेयादेरप्यगुमानास १५ मा स्यात् । तथादि-सत्राप्येपं पकं वाफ्यते-यदि प्रतिनियतसाध्यमिधर्मो यहि सायरधेनाभि दातदिपदेगरपातपर्मिणि समिधर्मेण पायफेन व्यासप धूमलक्षणस्य देतोरसियरयार सोपेतुःस्वार सापयिका साम्नः। अथ रान्तधर्मिधर्मः सत्यधर्मिणि साध्यते तदा शादिविरोधः । अयोगयगतं पहिसामाम्यं तदा सिसायतादोषः। 'सथा प्रमेयत्यमपि देतु. पन्यम्पमानम्' स्पादि य क तर धूमलराणेऽपि देतो समानम् । तथाहि-अत्रापि सिं सान्य-२० धर्मो देतुरनोपात्तः, उत स्तधर्मिधर्मी, अयोभयगतं सामान्यम् । तत्र पदि साम्य- धर्मों हेतु, सस्तर्मिणि गाम्येतीरानन्पयो देनुदोषः। अथ हटान्तधार्मिधर्म, स साय. पपसिक स्यसिद्धताहेतुदोषः । अयोभयगतं सामान्यम्, तदपि प्रत्यक्षामित्यशमहानसपर्पत. रापिटक्षणपतिदयाधिसंग संगयतीति देतोरसिद्धता तदयस्थिता ।अथ पर्वतप्रदेशाभितारि- मध्ययशपालमापिप्रत्यक्षतीयमानस्येन ग महानसोपलम्धधूमध्यतयाऽस्यन्तधेलापयमिति २५ पिगतसामान्यामाः। ननुभपगतसामान्यप्रतिपत्ती ततोऽनुमानप्रवृत्तिा, तरप्रपृषी च तदर्थकि- धेनरनत्र प्रयतमान प्रत्यक्षमपत्ति, मां प सत्यामस्यन्तपैलशण्यामायस्तयतः, गत्समाये यससामान्यसिमितस्तनमानमात्तिरिति पत्रकदूषणायकाशः अथ कण्ठक्षीणतादिलक्षणय. सापसाधम्म महागस-पर्पतपदेशसानभूमण्योरस्यन्तपैलक्षण्यमित्युभयगतसामान्यसिनी मानुमाने हेत्यसिद्धतादिदोपरतहि याच्यापिसंपादादिधर्मकलापसाधर्मम्य पचनविशेषव्यक्तिह-३० प्यास्यन्तपेलसण्यनिष संकस्य सन्मान कयंग तद्विशेषस्यसामान्यसंभवः। प्रमेयस्य तु पथामकस. ये हेनुपति तथा प्रतिपादपियामः, आस्तां तापत्। यत्तु 'नापिशदाद तरिसदि इत्यादि मति देश तत् सिरसाध्यतादोगामातस्याग्निरस्नम् । यदप्युक्तम् 'ये देश-काल-रस्यादिमयोगे मासियो इति,पतदप्ययुक्तम् अनुमानस्य तदुपलम्भस्पभाषस्य मतिपादयिष्यमाणवेनानुपलम्भरक्षणस्य परमयुक्तस्यासियादात पप सम्पपहारनिषेधधानुपलम्भनिमित्तोऽनेन' त्याचसारतया३५ तिम् । अथ पचाउमाकं तसनापाऽऽधेदकं प्रमाणं मास्ति तथा भयता तदभाषाऽऽकमपि स्त' स्यादि पायत् 'भसगसाधनामिप्रायेण सर्वमेय सर्यशप्रतिक्षेपप्रतिपादकं युतिजालमभिहि- इति पदुसम, तदप्यपाया यतः "सपेसो पश्यते तापदानीम्" [सो० पा० ए०२, सो० रस्यादिमी तत्समायोपलम्भकममाणपक्षकनिसिप्रतिपादनद्वारेण यत् अभाषाल्पप्रमाण- १.पं. २.४५.११.ru... पं.१ ५.४. । ६. nt. 01-साध्यधों भा•, वार, मां• बिना । • • ४४ ६.५। धूमपलपणे , का.बा.मो. १.४.४६.३३१.४५५०१५। ५.४५५०१५-१६.४५ Umg.v.१४ १५.४५पं.

·प्रयमे फाण्डे- प्रवृत्तिप्रतिपादन तत् तदभागवेदकस्वतन्त्रामायाप्यममाणाभ्युपगमयतिरेकेगासन मिष्यायादितां सूचयति । यदययादि 'नया च प्रमगामाधनानिमायेण मगवतो अनि इत्यादि, तदप्यमानमः गन प्रसङ्गमायन कम्य व विम्यंयम्य धान्यमारकमापनि च्याप्याभ्युपगमो चापकाम्युपगमनानीयक' याकनियनितो व्यान्यनिनिरपरमान ५प्रदयिते तर यधाममं प्रमि.. अत्र तु प्रत्यक्षयम्य सासंयोगजवेन, नस च विद्यमान नावेन, नथापि धादिकं प्रत्यनिमिनयन कव्यापचापकमायायगमो येन प्रसर-दि प्रवृत्तिः म्यान् ? नननयंतन् 'म्यान्मन्येव सत्यम नं. नतु युक्तमुकम् । अयुक्ता चक्षुरादिकरणग्रामप्रभयं प्रत्यक्षं मन्निहिनदेश-काल-पदाधान्नाममाशविनयप्रनिनियत प्राहक सर्वत्र मर्यदा चेति न च्याप्याभावग्राहक प्रमाणमस्ति. विपर्ययचोपलमने- १०शतविप्रष्टस्यार्थभ्य प्राहकं मंगानिगृधग प्रत्यक्ष रामायण-भाग्नादौ भवन्प्रमाणवेनाम्यु भूयते, तदानीमपि गृध-गह-पिपीलिकाठीना भु-श्रोत्र-प्रापजन्य प्रत्यक्षस पथ रूप-दाद-गन्धादिपू देशविप्रकोप प्रवृनिरपलभ्यने नधा कालविप्रास्यायनीनकाला त्यस्य पूर्वदर्शनसबन्धित्यम्य च मन्यमयपेनलोचनादिजन्यप्रत्यभिभाराक्षप्राधान्य पुरो स्थितेऽर्थे भवताऽभ्युपगम्यते अन्यथा--- "देश-कालादिमेदेन नटाऽस्त्ययमरो मिने."। [ो० वा० स० ५, लो० २३३ "इदानीतनमलित्वं नहि पूर्वधिया गम"। [ो वा० स० ४. मो२३५] इत्यादियचनसंदर्भेण प्रत्यभिशाप्रत्यक्षम्यागृहीनााधिगन्यं पूर्वापाकालमंत्धिन्यलक्षभनित्य खभाहकत्यं व प्रतिपाद्यमानमसहत स्थान् । अधानीतातीन्द्रियकालसंवन्धित्व पूर्वदर्शनसंवन्धिा पा धर्तमानकालसंबन्धिन. पुरोग्यवस्थितम्यार्थस्य यदि चक्षुरादिप्रभवत्यनिशानेन गृहते तदा "संबद्धं वर्तमानं च गृधने चक्षुरादिमि । मो० वा० स०५ मो०] रति पचन विरुद्धार्थ स्यात् तथाऽतीन्द्रियकाल-दर्शनादेवनमानार्थ विपणन प्रणेऽतीन्द्रिय धर्मादेरपि ग्रहणमसात् प्रमगसाधन- नविपर्ययोरप्रवृत्ति म्वयमेव प्रतिपादिना न्यान् नन्वरः मेवान्न दोषः कालविप्रष्टाधंग्राहकन्यन इन्द्रियजप्रत्यक्षम्य प्रतिपादयितुमम्माभिमप्रेत पनि कस्थाधोपालम्भः । अध धनमानकालसंबद्ध विनय पुगेयनिनि यापावभुद्विशेषणभूतेऽती २५न्द्रियेऽपि पूर्वकालदर्शनादी प्रयत्तने. अन्यथा व्यापागना पर पदयामि इति विशेष्या सम्यनं प्रत्यमिभानं नोपपयत. नागृहीतविशणाविष्य युनिपजायते दगडाप्रम तय पति पुद्धिः न च धर्मादाययं न्याय. सभवतीति यम ननु धमाद किमी दयाशभुगदिना अपम उत अविद्यमानवान आहोचि आवरणात कालाग्रहला पगमात मायाव यमानन्यात मामानप प्रति ३०भाम्पम्प भावान्। अधावादमदरशातार द्रव्य-गुप मजन्ययन च मा 1784777mनगन तम्यापि प्रिनन गदिना प्रायन द्विपर्ययस्य वा Ra समुपलभ्यने तथा धमादापय प्र" 11. ३५सयवटा मन 7:44.म. . नानाग HEREn" तरम्यापाय मराम ' - 74 .:. ! ?.... ... । २० सत्र नाथ -পলাবসার पर सतरवेन ना सागर यिनन गमाधनम्म ' Ruzाह 77 मनालो पानी 4 धातुं .' .. ...

·पार्षदः । गणे IIT त धर्मारेगपि देश-काल-यमायविप्रराष्ट्रस्य फस्पचिर पुरपपिपरा पुष्पादि पारादि प्रामविष्यनीति न कधित् स्यमापयतिधमः | अप पधुरा पापार प्रतिनियमादिविषयानाAmriam- पतु भूपात पप गभुतपय : मिप्या पार इति पेन्, 'दापरणे भास्पारयाम्' एपरमत्रोपयोग, अपत्रापे मारपुण्यसंगारजनितसर्पवि. पापि मागापात् । तदेपं पर्मादिसमलपदाधमादकत्येन पशुपदिजनितप्रत्यक्षस्थाऽविरोधादम मावत्य-प्रयोगमादेर्शययापकभापसिद्धिरिति प्रसा-विपर्ययोः प्रवृत्तिरिति मत. इसरप्रतिपः । एनेन "यदि पदमिः ममाणः स्यात् ममः" [को० पा००२, सो० १५१] स्यादि पारिवारप्रतिपादितं मसहसाधनामिमायेण युक्तिजालमसिल निरस्तम्, प्याप्तिमतिपेघस्य पूर्पोक्त १: प्रकारेपपिहितस्यात् । पप प्रमाणान्तरसंयापर यशपात् इत्यादि त घुमादम्पनुमानेऽपि समानम् । गादि-अनापि पर वाफ्यम्-कि माध्यमिसंपन्धी धुमो देतुरनोपन्यस्ता' इत्यादि पापत् 'सियामतिपन्धोऽसर्पक्षस्य-यनरमपोरग्नि-धूमपोरिय' इति पर्यन्तम्, गप्पयुक्तम्। यसोऽ. सपंरप-धनग्यपोरिप नाशि-धूमयोः कार्यकारणत्यप्रतिपन्धस्प तहाफममाणस्य पाऽभाषः निदि पसिनाये धूमो एस्तदभाषेचन ए स्पेतायता धूमस्यासिकार्पत्यमुच्यते किन्तु "कार्य धूमो दुतमुना फायें धर्मानुत्तितः"[ 1 म घासी दर्शनादर्शनमागम्यः किन्तु रिशिष्टात प्रत्यक्षाऽनुपलम्भाल्पात् प्रमाणास् । सक्षमे प्रमाण मयाऽनुपलम्भशादामियम्, तदेय कार्यकारणाभिमतपदार्थविषयं मत्य. थम्, मद्वियित्तान्यपस्तुविषयमनुपलम्मशम्दाभिधेयम्। कदाचिदनुपलम्मपूर्वक प्रत्यक्षं सद्भायखा. घरम्, पदाचित् प्रत्यक्षपुरस्सरोऽनुपलम्भः । तसाधन येणं कारणामिमतानां सन्निधानात् भाग-२० नुपला समादि सविधानादुपलभ्यते तस्य सत्कार्यता व्यपस्थाप्यते । तथाहि-एतापनि मकामोऽधिजन्यो ग स्यात्-यपशिसग्निधानात् प्रागपि तत्र देशे सास्, अन्यतो पाऽऽग' प्रेत, दयालुको पा भयेन् । तदेतत् सर्पमनुपलम्मपुरस्सरेण प्रत्यक्षेण निरस्तम् । एतेन माग सुपलम्पस्य रासमय बुम्भकारमरिधानानन्तरमुपलभ्यमानश तत्कार्यता स्यादिति निरस्तम् । तपादि-समापि यदि रासमय तर मागसत्यम् , अन्यदेशादनागमनम्, अन्याकारणत्वं च३५ निधेशपयेत तदा स्यादेय पुम्भकारकार्यता, केपलं तदेय निधनुमशक्यम् । एवं तापदनुपलम्भ: पुरस्सरस प्रत्यसप तत्साधनत्यमुक्तम् । तथा, प्रत्यक्षपुरस्सरोऽनुपलम्भोऽपि तत्साधनः- थपा सनिधाने प्रपमानं तर कार्य र पु मध्ये यदेकमायभायो भयति तदा नोपलभ्यते, तत् तस कारणमितरत् कार्यम् । न पाशि-काष्टादिसमिधाने भपतो धूमस्थापनीते कुम्भकारादायनुप- सम्भोऽस्ति, अयादी स्थपनीते मयत्यनुपरम्भः। पयं परस्परसहिती प्रत्यक्षानुपलम्भापमिमतेप्पेय ३१ कार्यकारणेपु निःसन्दिग्धं कार्यकारणमायं साधयतः। सर्पकालं पानिमपिधाने भयतो धूमस्यानग्निजन्यत्यं काचित् सदसतोरजन्यस्वेन, अदेतु- फापेन, अदृश्यहेतुफत्येन पा भवेत्। तर न सापत् प्रथमः पक्षः, असतो जत्पत्यात्, "सदेपन अन्यत इति स्वामिभायात् सत पप जन्यमानत्यानुपपत्तेः कार्यत्वस्य च कदाचि. स्कन्वेन सिद्धत्यान् । नाप्यहेनुफत्यम्, कादाचिन्कत्येनेयः अहेनुन्धे तदयोगाम् । नाप्यायहेतुफ्त्यम् ३५ धूमस्यायादिसामध्यम्पय-व्यतिरेशानुपिधानात् । अथापि स्यात् अदृश्यस्यायं स्वभावो यदायादिस- -- ति, तत् किमरिमन्तरेण गये भायात् । धूमोत्पत्ति । अथ स एवारश्यस्प मिनिसपिधानाडून पूर्व ४० पापा या धुमं विदधाति! न चान्यदा करोतीति तस्य तपस्यभाषसम्यपेक्षश्य धूमशनने देिष १४.४९५.।।२५.४९ पं. १९।३ पृ. ५.५.१५। ४ कार्यधर्मानुत्सितः बा.। ५-4 पप्रमाणं भा., मा.। कार्यस्य च वा. • पिना। -पाश्यस्यभायो भा । तदेपं भा.गु.. - .

·प्रथमे काण्डे- पारंपर्यणाग्निजन्यस्त्वं धूमस्य। किंच, यथा देश-कालादिफमन्तरेण धूमस्यानुनपत्तेनदपेक्षा प्रकारे तयाऽनिमन्तरेणापि घूमस्यानुत्पत्तिदर्शनात् तदपेक्षा केन पार्यते ! तदपेशा च तत्कार्यतैय। यथा चादृश्यभावे एव धूमस मावान् तजन्यत्वमिष्यते तथा सर्पदाऽनिभाये पर धूम मायारांना तजन्यता किं नेप्यते ? यायतां च सविधाने मायो दृश्यते तायतां हेतुल्यं सवैगमित्यागादिसाम- .५मीजन्यत्वाद् धूमस्य कुनोऽमिन्यमिचारः? म चायं प्रकारोऽसमन्व-चत्तृत्वयोः संभयति, असत्यधर्मानुविधानस धरने आना। तथाहि-यदि सर्वमन्यादन्यत् पर्युदासकृत्या किश्चित्वमसर्यजन्यमुच्यते तदा तसमानुपिधानाs. र्शनान्न तबन्यता यवनस्य । नहि फिशिशयतरतमभायात् यचनस्य तरतमभाय उपलगते । तपा. हि-शिक्षिन्मत्वं माष्टम् अत्यल्सापिसानेपु एम्यादिषु, न च सेपु पचनप्रतेक उपास्यते । मा १० प्रसन्यातिपेघवृत्या सर्वमन्यामायोऽसर्वज्ञत्यं तका सु यचनं तदा शानरहिने शुगरारीरे तो लम्मः स्वाद, न च कदाचनापि तत् तत्रोपलभ्यते । मानातिमाययासु च सफलशारप्रन्यायात्पु पयनातिरायभायो हश्यते इति भानामा धनुरिधानदर्शनात् तकार्यता तसधूमस्येयायादिसामग्रीगतमुरमिगन्धाधविधायिनो-यो प्रयाग्नुपन्दम्माम्नां ध्ययस्यान्यने । अत पय फारणगाधर्मानुयिभानमेय कार्यशतकानागमनि १५मिसम् न पुनरयर-यतिरेकानुबिधानमारम् । तदुराम्- "का घमो हुनभुमः कार्य धर्मानुगृत्तितः"।। ] इति। पर पारेन रिधितं तत् तदमारे ग कानिापि भाति, अम्पया तनुक्रमे माणित गरपरिनतीन मरेगा भारति ग या पत्र निधिलायिसंगा पग तत् तापिगंधाविनानपिरोगा पागनिधितामिति मागतना मायः, तेन- "पार गुण-दोगन नियोगानुपरीते। तमाम तन् माइलो मानो पगः"n [ मामालिंगानधर्मानुपाणतोसियादि पपगमे तमा पगोणETTE तीन मति, नागानन नामांनुको मतमा गिनि माप भगिगा:? ना समतं पगनीजानतः मीनि শ। দাসেলসবিয়ানা খালি থাশাল না যা পাৰ খাৰাস, শসাণি প্রণামঃগশfr मिटानाamera मयान महिला नपटान गाणानिमरणा, अनगावागहनामागुनाग ना rশন সশসাস (ধান) রণি পৃথসপানশালা - *नागमति मात्र पशि-मानी माला সে শপােশদাবসসা র মশলা। শ" सरा माननगरमा पनि मनमानATERT नीय লশ। ঘন সদাশগ গণনাশ শাশণনন। पर! यो मामfaganaमान amam नारन म frirमामाEिAntarnath Tri itriTRAMATTERTAgram: HTI ATTEMPTITTERTATIgntry पनमा RITantraffnt aura-rram arriTE TREAMITTrian "AHATTrinitiTREAT Immary writwarriatrist xn Frrrrrrim. IT Imurth and Fair wrimurti.nxn.mafri: Nat ] .

·- मशवादः। परिकश्चिदेतत् । तेनानिगमकत्येन धूमय योन्यायः सोऽत्रापि ममान इति निलिएमानगमकवं विशिष्टशध्दम्याभ्युपगन्नत्यम् । अथ शानविशेषाहणे प्रतं माविकप निर्यिकारक पा नतो मिन्नमभिन्नं पा भानं न पचन. विशेष प्रपनते, तस्य मदानीमनुत्पनन्वेनासपात्। तदभवृनेन च भागविशेषस्वरुपमेय तेन गाने न तापेक्षया तम्य कारणत्यम्, पचनविशेरमाहोणापि तस्यरमेय गाते न पूर्व प्रति कायंत्वम्, फार ५ प्रयातीतत्येनामहणात्। नाप्युभयमाहिणा, मिनभालन्येन सयोरेकसाने प्रनिमामना योगाअत पच स्मरणमपि न सयोः कार्यकारणभाषायेदकम् , अनुभवानुमारेण सम्म प्रत्युत्पत्तः, अनुभवम्म पात्र घस्तुनि निषिद्धयात्। अमदेवता यतः कार्यमा न सायदमायगुपनस्यय कार्यत्यं धर्मः, अमर स्वान् तदानीम्। नाप्युत्पन्नस्यात्यन्तमि तत्, तमन्यादेय । तथा, कारणभ्यापि कारण कार्यनिए. स्याऽनिष्पत्ययस्यायां न मिरमेय । नापि नयोः कार्यकारणभायः मंगधोऽन्योऽम्ति, मिनालयादेश १० संपन्धस्य प दिन्याभ्युपगमात् । सनम्नतस्वरुपमाडिया प्रत्यक्षेण तदभिन्नम्यभायधर्मरूपं कारण फापन्यं च गृति एय क्षयोपशमशान। यय नु म नालि मात्र फायदर्शनादपि न तनिधीपने, पतो नाकार्य-कारणयोः कार्यकारणभायः सभानि । नापि सेनामिना उनकादं तयोः कार्यकारणता करें माया, शिरोधात् । नापि भिना, गयोः म्यरुपेणाकार्यकारणतामहान् । मापि म्याण कार्य-कार- जोरान्तरभूनकार्यकारणभायम्बम्पसंपन्धपरिकल्पनेन प्रयोजनम, धनिरपेणापि प्यार १५ कार्यकारणरूपन्यात् । न च मिनपदार्थप्रादि प्रत्यायं जिसीयामाणे नरपेक्ष कार्य था प्रदीनुमततामिनि पवं युगम्, अयोपशमयतां ध्ममानदर्शने:पि पद्वितन्यनापगमय भायात् । अन्यथा पाणादिलक्षायेन तम्यानपधारणा तमोऽनलापगमाभागेन मध्ययदागेफोदगा। नमामि मनपा पदपापरिणामाऽपरित्यागयता कार्यररूपमाहिणा च प्रत्यक्षेण कार्यशाणमापापगमे गधा पोषानघ कारणसमायायभासं प्रत्यक्ष न पार्यग्यरुपापभापयुनं प्रनिमाणभेदंग भेदोरी. मेरणीपम्, चित्रतिभामिक्षानम्य नीलप्रतिभागाऽसियागप्रमीलादिमतिमारयेय मना भ्यापि तदविरोधात् । न प विपनानम्माप्येशत्यमनियमिति पर युनम, ताऽभ्युपगमे मीनि. মান্দাদি নিবামাগুমিল্লাশিমান সিনা হামাদ্বমান ঘাযিলা মশিম मायाप्यमापसमकान मध्यपहागभावः स्यात् । अतः परमेय पानाकारण गोष प्रनियमपादकमनुमानपादिनाऽभ्युपगन्तव्यम्। अन्यमा प्रसिमानुमानगमाय: FIR ! अपनो २५ पापारान प्रत्यक्ष कर्तुमपमम् गम्य परिदिनपिपरपाठोपाया मम्मामाला ira मनिषन्धाहणाभायेऽनुमानेन नदणेऽनपाणे-नोनगमपदोगमापादनुमानाप्रमियरतो होमपादयश्यमनुमगनमनिनियन्धनापिनाभापनिमारममारनपदापि मा. मान्नरमभ्युपगलप्यम्। अन्यथा मपंगुभयात्मकं पस्तु' पनि पुतोऽशुमानप्रनिर्मागायत.. महान्य-गगादिमत्वमाधने पापाराणम्य हेतोः मतिपन्धन माधवप्रमाण मि. पाभापान मागहराधनानुमानमनिता पर्यशामापसिद्धिः। विपर्ययेण पचनतिर ms. गाइ विपर्ययपिद्धिोपनको गुगा । पप पर्वतमान बिभुरादिजनितम्' स्यादि पराएपगुणाय परिसम्पन दीनां प्रतिनियमपादिविषपायन धर्माविमाकन्यायोगानाहानदुषमपधाधि, सरगम पादिप्रादपत्याविरोधाभुगदिमाने मा प्रतिपादिलयात् । अयाना REET सदामा पिएप उपदे भयान, नापि मम्लपियोपाग लिपि ममा "र- पप-भीपयुन गत [RON... P..] न पापिwneer THIARY संभपातु । म गामाप्रामाण्यम अनुमानादिममाणयपादन मामाण्यगिर । असमानानि माणगार पर सवानियाभ्यास যাবি ন মশাধ जान भनि गुनम नाम * চোননিসাপেক্ষ घरममाणसरकारपियपान अम्पधा मामाभाय Mefe मामा मपन पप गपंशया या सामान्यविनाRVERचा रा रा राम सानियाना ! पाप ITIATom १-पितविधीयते । - पत्थमनपालामाम ·प्रथमे काण्डे- दिजनितं यद्यतीन्द्रियविषयम्' इत्याधादि, तदपि प्रनिक्षिप्तम् । अतीन्द्रियार्थग्राहकत्वस्याधिक विषयग्राहकन्यस्य च प्राक प्रतिपादनात् व्यवहारोन्छेदामावस्य च दर्शिनचोन् । अतीन्द्रियेऽपि कालादौ विशेषणभूते चक्षुरादेः प्रवृत्तिप्रतिपार्दनाय इतरेतरामयन्यदोषम्याप्यनवकाशः पूर्वपनाति पादितस्य । शन्दशानजनितमानपक्षे तु इतरेतराध्यदोपप्रसङ्गापदिनमान्ययुक्तम्, कारणपसे न ५संभयात्। अन्यसर्वधप्रणीतागमप्रभवत्वेन शानस्य कथमितरेतराश्रयत्वम् ? तदागमप्रणेतुरन्या सर्पक्षप्रणीतागमपूर्वकरवेऽनयस्था स्यात् सा चेप्यत एव; अनादित्यादागम-सर्वमपरम्परायाः । यदप्यचादि 'शदजनितं शानमस्पष्टाभम्, तज्गानवतः कथं सकलमन्यम्' इति, तदप्यसङ्गतम्। नहि शब्दजनितेन ज्ञानेनाभ्यासानासादितवैशयेन सकलमोऽभ्युपगम्यते-येनायं दोषः स्यात्-किन्छ भ्यासासादितसफलविशेषसाक्षात्कारियलक्षणनमल्ययना । अत एवं प्रेरणाजनितं ज्ञानमस्मदादीनाम- १० प्यतीताऽनागत-सूक्ष्मादिपदार्थविषयमस्तीति सर्वत्रत्वं स्यात्' इति यदुतम्, तदपि निरस्तम् अभ्याम- जस्य स्पष्टविज्ञानस्य सकलपदार्थविषयस्यास्मदादीनामभावात् । 'लिङ्गजनितन्येऽपि तज्ज्ञानस्यातीन्द्रि यधर्मादिपदार्थसंयन्धानवगमाद् लिङ्गस्यानवगतसाध्यसंवन्धस्य च तस्य धर्मादिसाम्यानुमापकन्या संभयात्' इत्यादि यत्, तदप्यसद्गतम्; अवगतधर्माद्यन्द्रियसाध्यसंवन्धम्य हेतोः प्रसिद्धत्वात् । तथाहि-स्वविषयग्रहणक्षमस्य ज्ञानस्य तदग्राहकन्यं विशिष्टदव्यसंवन्धपूर्वकं पीतहत्पूरपुरुषशानस्येवः १५'सर्वमनेकान्तात्मकम् इति सफलसामान्यविषयस्य च मानस्य तद्गताशेषविशेषाग्राहकत्वं सुप्रसिद्धमिति भवति पौद्गलिकाऽतीन्द्रियधर्मादिसिद्धिरतो हेतोः। यदप्युक्तम् 'अनुमानमानेन सकलमत्वाभ्युपग: मेऽस्मदादीनामपि तत् स्यात्, भायनायलात् तद्वैशये तु कामादिविप्लुतविशदशानयत इयासर्वशत्यम्। तज्ज्ञानस्य तद्वद् उपप्लुतत्यप्राप्तेः' इति, तदप्यचा यतो भावनावलाशानं वैशधमनुभयतीत्येतावमा त्रेण दृष्टान्तस्योपात्तत्वाद् न सकलदृष्टान्तधर्माणां साध्यधर्मिण्यासञ्जन युक्तम् तथाऽभ्युपगमे सकला २० नुमानोच्छेदप्रसक्तेः । न चानुमानगृहीतस्यार्थस्य भावनावलाद् वैशधं तत्प्रतिभासिन्यन्यासजे शानेऽजू भवतो वैपरीत्यसंमयो येन तदयभासिनो ज्ञानस्य कामाधुपाठशानस्येवोपमुतत्यं स्यात् । यदप्यन्यैयापि 'रजो-नीहारांद्यावरणापाये वृक्षादिदर्शनवद् रागावावरणाभाये सर्वशमानं वैशयभाग भविष्यति न घ रागादीनामावारकत्वं सिद्धम्' इत्यादि, तदप्यसङ्गतम्, कुड्यादीनामप्यन्वय-व्यतिरेकाम्यामाधार कन्यासिद्धेः। तथाहि-सत्यस्वप्नपतिभासस्थार्थग्रहणे न कुड्यादीनामाधारकन्यम्, निछिद्रापवरकम २५ध्यस्थितेनापि भाव्यतीन्द्रियाद्यर्थस्यान्तरावरणाभावे प्राणान्तरसंपादिन उपलम्भात्। कुन्यादीनां त्यावरणत्वे तदर्शनमसंभव्येव स्यात्, तथाप्रतिभासेनादृष्टार्थेऽपि कुड्यादीनां नावारफत्वम् । या प्रातिमं झानं जाग्रदयस्थायां शम्द-लिङ्गाऽक्षव्यापाराभावेऽपि 'भ्यो भ्राता मे आगन्ता' त्याद्याकार मुत्पधमानमुपलभ्यते तत्र कुड्यादीनां कथमायारकन्यम् ? कथं या विज्ञानम्य नातीन्द्रियविशेषणभूत यस्तनकालाधयमासफन्यम् अनिन्द्रियजस्य च ज्ञानस्य याद्य-सूक्ष्मादिपदार्थसाक्षात्कारियं न सिरम ३० येन 'सशज्ञानस्यानक्षजत्ये घाधाऽतीन्द्रियादिसकलपदार्थसाक्षात्कारण स्पष्टयं च न स्यात्' इत्यादि येत । अत एय सकलपदार्थमहणस्यमावस्य शानस्य इन्द्रियादिजन्यवहत एय प्रनिनियतपादिमाः हफत्यनियमोऽयप्सीयते, प्रातिमादी तदजन्ये नस्वाभायात् । सकलानं चातीन्द्रियमिति कथं "येऽपि सातिशया दृष्टाः” इत्यादि तथा “यप्राप्यतिरायो दृष्ट" लो० पा० २०२, सो० ११४] यादि । दूपणं तत्र क्रमते ! न हि भागस्यारोपोयज्ञानम्यभायस कथित् प्रतिनियतो रूपादिकः स्वार्थ ३५समयति इत्यमरदायेदितम् । अप रागादीनामापारकत्वेऽपि कथमास्यन्तिकः धयः, कथं यायममानमप्यपिराई जाने एनोदकतापदियत् प्रष्टप्रकायस्थाम् पशचं घायामोतीति । तत् प्रेयम्। यतो यदि गादीमा माधारकन्यादिस्वरूप न जायेत, नित्यत्यमाकस्मिकार्य या सेषां मात्, तपेतूनां या स्मारिकान ....... ...। १.५१६० १५.५.१.१४। ६.५१५.७ ...... ५.५१.१५.५१५.." कम्यं च मा.,.,गु.। ग्रीन-का। २१. ५१. 1.-१५ . ५.t." १४-दिया-..-मागे मारपि पुगदीनामापकायम् म. 11-विrani “१.१.१९ शिक्षामा...-मापरणाम।

·नियन nirnानतोसा गा शात् देशमगारपि पापगा mari नाना पिसामने निणयम, नगमाये समान प्रविणगिuिTRAT | गागामिन्यम, जगपागपुरंगाको Tim, मिग नान पिसा नापि नित्ययम्, अन्यगापिक. Param PETTA मा मादिदोगमाग मानायेन पर्पविनिशानगाभारः ५ नितिम पल दोषः । सामिप्येऽपि गिप्पासान हेनुमतिरोणापि मल्लकार्यभूतरा. मादीनामपि प्रनिनिति पुनरपि पानागापः। अहेनुस मिष्याणानन पेश-काल-पुम पनिनिम्मामाया:पि नादिनि म पेगनाऽवनविभागा पतप्रतिशतसम्योपायम्गाप. सिनम्, मिष्पपिपापेन पपमान निभिनन्यात् । तदुलारे मियामानशास्यन्तिका एयः | mar-पदुकानागार पापपतारता तय पिपरामपश्यागमने भपराय-१० ग्निकः यः, पोण पामता प्रकगमने शीनाग मथापिघसीय, सम्यानोप- सपनामग्यापिधायी समिकामानापमयरनमादिभापति सरकाऽसाऽऽस्थतिक्षपसमा. पास नकामनरागापनपतरायणाभाप: मिदः । गगादिपिपराभूनपराग्याभ्यासा पारागा. सीनां मिमूनता राय रतिपय गापरणामापः! म एनो-दवानापादिपदम्पम्पमानगापि सम्परमान-पैराग्यादे परप्रकरप्रातिरिति ५५ कुललपिये मिस्यामानामापा गादेशयतिकोऽशुपतिलक्षणः सपलक्षणो पाइभाष सि पर युगम्, पतो पानं दि पूर्वप्रपामा परि पपस्थितमेप सात् तदोपरप्रया. म्यापरापरला मातिशयोपत्ती व्यापारात् मधेराहनापनपेक्षितपूर्णसिशयसनापमपमान्तरण महापाभिः म धेयम्, अमयाम पूर्षपूर्णातिशयोत्पादने एपोपशीणशनिस्यात् । अधतात मान्-पदि प्रापि पूर्वपतोपारितोऽतिशयो न अपस्थितः स्यात्, सस्किमिति प्रथममेप २० पापाता पितरयं तापम सत्यति ! नाभ्यासापेदाणात् पूर्वमयसादितातिशयसभावपिन पहनाकर्षमापिरिति पपा तम्य प्यस्थितोकर्पता तथा सानापि भविष्यति, म यता लेमादिमा प्रा शरीरश जापान यापतायितव्यं न ताप प्यायामानपनीलोमाऽनाला. दितपटुमापः कायो लायति, अभ्यासासादिनमाय-पटुभाषरतु यापापितव्यं तापाता- पतीयभ्यासानत्र समयोजनः । ज्ञानम् तु योऽभ्यासयमासादिप्तोऽतिरायः सोऽतिशयान्तरोत्पत्ती९५ पुनः माधनाम्पासापेक्षो म भयत्तीयुत्तरोत्तराभ्यासानामपरापरातिशयोरपाइने व्यापारा मध्यय. स्थितोकियोति मपति जान पकाया । उदयतापेश्यतिशयेन प्रियमाणे तदाभयस्यैव सया मासिताप्यमानमप्युएकमहिपतामामादयति, विशनस्य स्याभ्योऽस्पभ्यस्यमानेऽपि तसिन न क्षयमुपयातीति कार्य तम्य ध्यपस्थितोपंतागप विज्ञानमपि मातनाम्यासादासादितातिश पूर्वमेय विनम् अपराभ्यासादन्यदतिशपपरपसमिति कथं पूर्वाग्याससमासादितोऽतिशयो ३० नाम्पासान्त" तसंस्कार......" नुविधायी খামখা मापापचीयमानम्याधि मणो नात्यान्तकाय नियनस्तत्र नम्पापयागस्य माकनं.३५ निशा आपादयितु शपया, तदुपयोगेऽपि लप्मपुएिकारणामामपि दैघासेषनात्, अन्यधीषधोप योगाधार विनाश, म्यात् । चिकित्साशाखम्य च पातुदोषमाम्यापादनाभिप्रायेणय प्रवृत्तेस्त- प्रतिपादितापधोपयोगगोट्रिनधानुढोपमाम्य विधाने एव व्यापागेन पुनमलस्य निर्मूलने; अन्यथा दोपान्तरम्यात्यातक्षय मरणापारिति न रमणा नयाभूतनानकान्तिको हेतुः । न च सम्पगमा- मसारमीभाषेऽपि पुनमियाझानस्यापि संभयो भविष्यति तदुक रप सम्यगमानति प युक्तम् ४० पतो मिथ्याशरने गगादी या दोपदर्शनाल, महिप च सम्यग्ज्ञान-पैगायलक्षणे गुणदर्शनात् तत्र संदेनत पर वा. पादहेनु -लक्षय पि.. तिष्पं सन्न,सापति पधोपचारयो-भा., J., (क: पयः भा. । ज्यदा • मा. सारमी-मो.। १

·No text on this page.

·६७ सजवाया। पारिजातपंपापमपि सिसिमामादयति । गति धर्माऽधर्मयो। सुष-सकारणत्यसाधारकरणं पारिपारपादोषपदार्प-तदाधारभूत समस्नप्राणिगणसाक्षारकरणमन्तरेण संभपति, सर्वपदा. तो परपम्मसिपाधादेकपदामधर्मप्रतिपति सालपदार्थप्रतिपत्तिनान्तरीयका मामतिपा. । अतो भयति मालपदार्धमागरकारिसानपूर्षकत्यसिमिरतो देतोषचन विशेषस्या सरिसची सरमणेनुः सामाऽन्तरितदूरानन्तार्थसासकार्यतीन्द्रियशागसम्पत्समन्धितस कथंग सिसिः ५ माप्येतर पकायम्-सायोति-तदातियवनपोरनभिधाना न्यूनता मामाऽत्र साधनदोषा, तोमायधनेन प्रयोजनामापात् । {अथ विषपनिदेशा प्रतिमायचनम्। मनु स पय किमर्थः । पार्ययप्रयोगादिप्रतिपापी । तपादि-असति साम्यनिशे 'यो पचनविशेषः स साक्षात्कारि- नपूर्षक: युने किमयं साधर्पयान प्रयोगा, उत पैधयेगानिति म झायेत, उभयं त्रासात- नियिोगत्वेन सासाकारिमानपूर्षकरपे सापे साधम्र्ययान्, असातारकारितानपूर्वकत्वेन १० माविशेषापे साध्ये पंधर्पयानिति । हेतु-वियदाऽनेकान्तिकमतीतिध न स्यात् । प्रतिक्षापूर्व के भयोगे दाम्दपिशेषः साक्षारशारिमानपूर्वक, रादविशेषत्वाद् इति हेतुमायः प्रतीयते, असाक्षा- रिझानपूर्वको पचनविशेपत्यादति विरुद्धता, चक्षुरादिकरणनितमानपूर्वको पचनविशेपत्याद पनेकान्तिकन्यम् । देतोध रूप्यं न गम्येत, तस्य साध्यापेक्षया ध्ययस्थिते। सति प्रतिज्ञानि. रोऽपय समुदायोपचारात् साम्यधी रति पक्ष इति तब प्रवृतस्य पचनविशेषत्यस्य पक्षधर्म-१५ म्, सायधर्मसामान घ समानोऽर्थः सपस इति तत्र पर्तमानस्य सपक्षे सत्यम्, न सपक्षोऽ. पसरस्पसपोऽप्यसस्यं प्रतीयते } तदिदमनालोचिताभिधानम्। तथाहि-यो पचनविशेषः स हारकारिहानपूर्वक इत्येतायन्मात्रमभिधाय नेय कधिदास्ते किन्तु हेतोर्धर्मिण्युपसंहार करोति । व पदि पचनविरोपवायं मय-मुमादियिपयो यवनसंदर्भ इति भूयात् तदा साधर्पयत्प्रयोग नीतिः, अपासाक्षात्कारिज्ञानपूर्वक त्यभिदायात् तथा पेपर्पयत इति संयन्धयचनपूर्वकात् २० सधमत्यपचनात् प्रपोगदपापगतिः वियक्षितसाप्यायगतिध। हेतु-विरुवाउनैकान्तिका अपि तधर्मयचनमात्रेण न प्रतीयन्ते, यदा तु संपन्धवचनमपि क्रियते तदा कथमप्रतीतिःतपादि- पचनपिपास साक्षात्यारिज्ञानपूर्वक प्रयुक्त हेनुरयगम्यते, यिपीयमानेनानूयमानस्य व्याप्तः। पचनविशेषः सोऽसाराकारिज्ञानपूर्वक इत्युक्ते यिया विपर्यययातः । यो पचनविशेषः स रादिजनितमानपूर्वक इति भनेकान्तिकाम्ययसापः, व्यभिचारात् । तथा, त्रैरुप्यमपि देतोर्गम्यत २५ प, पतो पासिप्रदर्शमकाले प्यापको धर्मः साप्यतया अपगम्यते यत्र तु व्याप्यो धर्मो वियादा- पदीभूते धर्मिण्युपसंद्वियते स समुदायकदेशतया पक्ष इति तत्रोपसंहतस्य व्याप्यधर्मस्य पक्षधर्म- गपगतिः । सा च व्याप्तियंत्र धर्मिण्युपदश्यते स साभ्यधर्मसामान्येन समानोऽर्थः सपक्षाप्रतीयत ति सपसे सरयमप्ययगम्यते । सोमाय व्यापकनिवृत्ती व्याप्यनिमृत्तिर्यत्रायसीयते सोऽसपक्ष ति असपोऽप्यसत्यमपि निधीयते इति मार्थः प्रतिक्षायचनेन । तदाद धर्मफीतिः-"यदि प्रती.३० तेरन्यथा म स्यात् सर्प शोमेत, यश च पक्षधर्मसंपन्धपचनमात्रा प्रतिज्ञापनमन्तेरणापि प्रती. तेरिति कस्तस्योपयोगः""" पदाच मतिझाचनं नैरर्थफ्यमनुभपति तदा तदापृत्ति. चिनस्य निगमनलक्षणस्य सुतरामनुपयोग इति म प्रतिज्ञापयचनमपि प्रतिसाधनस्य न्यूनतादोषः पलं तत्मतिपाघस्यार्थस्य स्यसाध्यापिनाभूतस्य हेतोः साध्यधर्मिण्युपसंहारमात्रादेष सिद्धरयार मर्यादापनस स्वाम्देन पुनरमिधानं निप्रहस्थानमिति प्रतिमादिषचन पादकथायां क्रियमाणं ३५ मर्निप्रहमापादपति । उपनयवचनं तु हेतोः पक्षधर्मरयमतिपादनादेय लम्वमिति सस्यापि ततः या प्रतिपादने पुनदकतालक्षण पप दोष इति न तदनभिधानेऽपि म्यनं साधनषाक्यम्। ततः सर्यदोपरदितत्यात् साधनवाक्यस्य भषस्यतः प्रकृतसायसिद्धिः। स्वसाध्यापिनाभूतय हेतुः साम्यधर्मिण्युपदर्शयितव्यो पादकथायामित्यभिप्रापयता आघा. पण गाथासूत्राययवेन तथा तहेतुमदर्शनं छतमिति । तथाहि-सभपषिशासनम्' इत्यनेन गाया-10 भाषयषययनन स्वसाम्यव्याप्तस्य हेतोः सायधर्मिण्युपसंहारः सूचित । हेतोष स्यसाम्यव्याप्ति ११.१५.१८॥ १-धर्मा पस इति तत्र प्रवृत्त इति प्रवृ-पा। 1 सामादिका ४-पषनमेष-भो।

·अपमे को- प्रमापनः रापोरसंहारेण प्रदर्शनीमा तिमममा मामिमसामागिर निगरमा दो तय मापति कमाचिन् राममिनिसा दि समानार, सर प्रयोगेन रसन्ननिमारस्ता मामिमा प्रमाप्रमानं सारा nirmat दो मामलामि प्रसाधयति । पानगारपार्मिगोऽपि गाता ५ भिनंदना सगरसहारनेर तापमम्मुगमायम्भमा मानापि मामितिमानता प्रति मा.my किरन नम्न मानवान्। महिन्योतिर्वियमानाम अपि समिति multra मात्र कामानिझिकरवा सना गुलं सुपर्णम. IT TIME गमीनिमा । मारपासना, प्रतिनिशागारपो १.बा दोरा, तालमा निगाभारयोरोगादि-Tr तुरंत मनानाभ... प्रतिEिNITA Rमायो पा. Ther पमिंग्यकारोिप लगाINE TARI मालेगाऽनिशान हिशिमा TITAT मामा र नुसार गिति निन् । गोmiti rani ratrai MADARो ग vie - MARATHIPTION ANITA मा womentir munifairTTRAImuk at rrrrrrrITTITणाल गाविml rammartin ATThanनिता। mriti Irrina Timमितिसानिया ritrima Ti tirrrrrivartantra fromis rrent Affaiya first timATTH THETITIFranfrineetin *-it.rritoriatrn m. intml irrrri-rruaHamarMarinivasi TRENTrmaatimmimiliriuTITHrift Fires armrani.TAITRImfult RIT PE Intent fra-tmen rain khar mr.TARingannat ...Giri * - rint Multimarathi wririramxiixmhila mtatun rrer treaturmananfantfa TRENarasirainist, antn anta rrrrrrrrrrrr arriatrimur ATMEETIMInepal For Primar LATRA+Antatunner TATEMEaramata mms xixtainment - .

·भरATRE ६९ "आधागुपपपप पत्र रात्र प्रयेण किम् । माधागुपएमा यत्र गत्र त्रयेण किम्!"[ "] दारियागंण प्रतिपादित इति मन्यामेन आचार्षणापि मारताननं विदितमत्र प्रयोगे। 'उपमयपिशासनम् अप पारपाने पुसारिशासनानागसमप्रणीतत्यप्रतिपादकरम मारपेयम् । साहि-पुस्मिता प्रमाणयाधिकान्तस्यरूपार्थमतिपादकरयेन, समया: कपिलादि.५ मदीनामिजागानेपाम् "सन्ति पक्ष महाभूया" [सूत्रा०प्र० ४० प्र०अ०० ०, गा०७] पादिपनगंदर्भग पिपये विरोधाभाषकरथेन पिशासनम्'पिसके यतः अतो प्रायः मेय जिनानां सममिति भपत्यतो विशेषणात् समविशेगसिसिरिति स्थितमेतजिनशासनं पाइसाई तरपादेय सिनिधितमामाण्यमिति। [ईघरस्वरूपवादः] अपएलगतादिनः माइ:-युनगुनम् 'सर्पसमणीतं शासनम्, सम्प्रणीतत्याच तत् ममा. पम्'सि।पयुनम् 'राग-देगादिकान् शान जिनवन्त इति जिना'। सामान्ययोगिन पवेश्वर- पतिरिता पतसयोगिनःन पुनः दामनादिसर्थजगन्ना भ्यः । तथा च पतअलिः- "श-कर्म-विपाकाशपरपरागृधःपुरुषविशेष ईयर" [योगदपा०१, २०२४] इति । अनेन सूत्रंण रागादिलक्षणहराशरदिनत्यं महममीभ्यास प्रतिपादितम् न पुनर्विपक्षमापनाचभ्यास.१५ पापारा हमादिक्षयस्तस्य, येन 'रागादीन स्वमापारेण जिनयन्तः' इति यः सार्थकं तद्विपपरन स्गम् तथा धान्यरप्युप्तम्- "शानमप्रतिपंपस प्वयं च जगत्पतेः। पैराग्यं पैर धर्मध सह सिदं यतुएयम्" [ पाह- "भवजिणाणं' इति, भवन्ति नारक-तिर्यग्-नराऽमरपर्यायत्येनोत्पधन्ते प्राणिनोऽ-२० स्मिमिति भयः संसार तयेतुन्याद् गगायोऽत्र 'भय शादेनोपचाराद् विपक्षिताः, ते जिन- पल सि जिनाः। उपचारायणे चे प्रयोजनम्-नाशिकलकारणे गगादी अभ्यस्ते सत्कार्यम्य मंमारम्य जया रायो विधातुमिति प्रतिपादनम् । भयकारणभूतरागादिजये चोपायः प्रतिपादितः मार तदुपायेन च विपक्षरागादिजयद्वारेण तन्कार्यभूतस्य भयस्य जयः संभवति नान्यति । पायव्यतिरेकेणोपपरिधिः; अन्ययोऐयम्य निर्हेतुकन्येन देश-काल-स्वभापति नियमो न स्या-२५ दिति सर्पमाणिनामीभ्यरत्यम्, न पा फम्यचिन् स्यात् । प्रतिपादितधायमर्थ:- "नित्यं सस्यममायं याऽद्धतोन्यानपेक्षणात् । अपेक्षातो दि भाषानां कादचित्कन्यसंमपः" रस्यादिना प्रन्येन धर्मफीसिंमा। तन्न रागादिश्लेशपिगमः स्वमापत एवेश्वरस्येति युनम् । [प्रासनिकी परलोकचर्चा] [ पूर्वपक्ष:-परलोके प्रत्ययस्थानम् ] अत्र पदस्पतिमतानुस ::रभायप्रति पाइन जैनेन कुर्वताउला,'' .,यसंसिद्ध- सानादिसंपत्सन्यितस्येभ्यर. उत्पधन्ते माणिनोलिभिति' पतपायुक्तममिदितम्, परलोसझा प्रमाणाभायात् । तथाहि-परलोकसभा-३५ पावेद प्रमाणं प्रत्यक्षम् अनुमानम् आगमो पा जैनेनाभ्युपगमनीयः, अन्यस्प प्रमाणत्येन तेनानिएः। न घाबत पक्कय्यम्-भवतोऽपि कितत्पतिक्षेपकं प्रमाणम्! यतो नास्लामिस्तप्रतिसे. पकममाणात तरभारः प्रतिपाते किन्तु परोपन्यस्तप्रमाणपनुयोगमात्रमेय क्रियते । अत पप "सर्वत्र पर्यनुयोगपराण्येय वाणि हस्पतेः"। इति धादिरमिदितम् । - ] १.१.६.११.१९६० १.१३.04.11.प.पं. १९१५.....।

·m - सधे परोपन्यस्त प्रमाणपर्ययोगः तदम्युपगम-forg. पन्यासः, येन "अतीन्द्रियार्थप्रतिक्षेपकरवेन ::.:-: Miring ri प्रवर्तते' इत्यमान प्रति मयताऽपि पर्यनुयोगः! :: WErm. परेण प्राइयित्वा तदन्युपगमस्यानेन प्रकारेण विचारः क्रियते.. तत्र न वापत् परलोकमतिपादकरवेन चक्षुरादिकरणब्यापारसमासादितात्मलाम सनिहितमति: नियतरूपादिविषयत्वात् प्रत्यक्ष प्रवर्तते । नाप्यतीन्द्रियं योगिमत्यक्षं तत्र प्रवर्तत इति पशपम्, परलोकादिवत् तस्याप्यसिद्धः। नाभ्यनुमान प्रत्यक्षपूर्वक सत्र प्रवृत्तिमासादयति, प्रत्यक्षामवृत्ती तत्पूर्वकसानुमानसापि तमाम वृत्तेः । अथ यद्यपि प्रत्यक्षायगतप्रतिबन्धलिङ्गममवमनुमान न तत्र प्रवर्तते तथापि सामान्यतो तन मयतिप्यते, तदपि न युक्तम्। यतस्तदपि सामान्यतोहमतप्रतिवन्धलिलोगयम्, आहोस्पिद अनयगतप्रतिवन्धलिङ्गसमुत्थम् । यवनवगतमतिपन्यलिङ्गोगपमिति पक्षा, सन युका तयाभूत लिङ्गभषस्य स्वविषयष्यमिचारेण अश्वदर्शनानन्तरोतराज्यावाप्तिविकल्पस्येपासमागत्यात् । अब प्रतिपनसंपन्धलिङ्गप्रभयं तत् तत्र प्रयति इति पक्षा, सोऽपि न युक्ता प्रतियधापणमस्यैप तर लिङ्गस्यासंभधात् । तथाहि-प्रत्यक्षस्य तत्र लिसंपन्यागमनिमित्तस्याभावेऽनुमान लिसंघम ५प्राहकमभ्युपगन्तव्यम् । तत्र यदि तदेय परलोकसदापायेदकमनुमान स्थयिषयामिमतेनानामो त्पादफलिससंयन्धमाकं तदेतरेतराध्यत्यदोपः । अथानुमानान्तराद् गृहीतमतिश्यातिापणा- .. यमानं तद्विषयं सदभ्युपगम्यते तदाऽनपस्या । तथा, सर्पमप्यनुमानमरमान मस्यसिद्धम् । तथालि हस्पतिसूत्रम्- "अनुमानमप्रमाणम्" इति। अनेन प्रतिमाप्रतिपादन पतम्, अनिधितार्थमतिपादकरया( त्या मिरममाणामासदिति देत- यन्तापम्यूही। पिपरियारेण थाऽनुमानमामाण्यमयुक्तम्-धर्म-धम्युंभपस्थतप्रसाधने सियसापता यता, यो पिशेषणपिशेष्यमायः साय। ममेषविशेषयिषपां प्रमो कुपन प्रमाण प्रमाणाममुते इतरेतपपणिय समुदायोऽत्र प्रमेय उपेक्षया शर्मस्थादीनामग्यतमस्यापि पसा- २५सिदि। मदि समुदायधर्मता देतो, मामि समुदायेनायपो व्यतिरेको पा, धर्मिमानापेक्षा परममाव सायधपिक्षमा ध प्यासी गौणतेति । उध- "प्रमाणस्यांगोणपादनुमानावनिमयो दुरीमा"। धर्मिधर्मनलहणेऽपि म गोलतापरिहारः प्रतीपमानापेक्षा गोण-मुस्पापहाधिपाया। समुरापाय प्रायने । एकदेशायणेनापि प्यमयुलम्, प्यागिय महि सामाणाविनामापो गम अपि स्वगतः, अन्यथाऽतिमा सदस- विपक्षीकाणे पुर्षिगतो. सर्पविराम थार मूपोनं शरणम् सहनशोऽपि साहयश म्पमिचा ! " नारनमपि । दुलाम्- "गोमानियन मन माशमवताऽपि किम् !" देस-भाटापस्थामेरेन व मावाना मानाथापगमारमायाम, I AM - "अपल्या देशालानाम" [ पाय : सोयादि मार- "अविनामावबल प्रदानुमाया ! सामानामा सा पाया AAIमान-fmvii. .... Arasin mar धर्मल. - - . -tum for fry : HTTARAI नानिमा ·ईश्वरस्वरूपात संभपात्, पचिप विन्दायभिचारिणः' इत्यादि दूषणजालं तद् अनुद्योग्णीयमेर, पनोऽनिधिला. प्रतिपादकत्याद् "अनुमानमप्रमाणम्" स्यनुमानाप्रमाणतातिपादने एने रोपणनालग मृत. मारणशल्पग्यात् । नतोऽनुमानम्याप्रमाणन्यादतीन्द्रियपरलोकमायप्रतिपादने कुलस्तम्य मतिः? अथेदमेव अन्य पूर्वजन्मान्तरमन्तरेण न युनामिति जन्मान्तरलक्षणम्य परलोकम्प सिसिरियने, तत् किमियमर्यापत्तिः, अधानुमानं पा! म तापदांपत्तिः, मसणामापात, "रए भुतो पार्थोऽन्यथा नोपपयने" [मीमांमाद० अ०१, पा०९, मशायरमा) इति हितम्या लक्षणं विचक्षणेरिप्यते ।मनु जन्मान्तरमन्तरेण मोपपत्तिमादिदं जन्मति मिरम्, मातापितमामग्रीमात्रवेण तम्योपपता, नन्मारहेतुकन्ये धान्यापरिकल्पनायायतिप्रगताम् । अप प्रमा-मेधादयो जन्मादापम्पासपूर्पका रशः कपमनपूर्वका भयेयुः,न परिपूर्णको धूमनापू पंकनामन्तरेण कदाचिदपि भपन्नुपरसम्धः, नदप्यमन् । अधिनाभावरधिम्य देश-काटन्यापिट-१० - 10. AARE---पर- ::::::: मद्विारकः -:- "..."":' सम्मान शोधित प्रमा-मेधादयानयाभूताभ्यागपूर्पकाः, ऐचिद् मातापितारपूर्वका नि । म प प्रभादयः शरीरतो व्यतिरिष्यमानस्यमायाः संवेदनपिपयनामुपयाम्लि, शरीर प तदन्यपालिोषातु-१५ प्रतिमदेय स्टमिति कपमन्या प्पयरयामई ति। अप पूर्योपानारएमन्तरेण पाथं मातापिनुपिलक्षणं शरीरम् । मन्यनेनेर लामिगारो ने नदि मपंदा कारणानुरूपमेय कार्यम् , तेन दिलणादपि मातापितारीगर यदि मा मेधातिमि लक्षणं तदपरपम्य सरगुपजायेग, कदाचित् सदाकागफारिस पात्र विरोध पण धिर भालूकादेप मालकः, पषिद् गोमपान गया पाधिदुरशाद विचम्पा, काधि नदाता मान् । अप दर्शनादपि पिफरः पूर्वधिकरुपयागमामलोण पं. भषे म गोमयाNि: कमान्यमन्तरेणति एतदपि मण्यम् । तस्मात् कार्यकारणमापमा मनन् । नियमामापा दपिशानादपि मातापितागद विमानमुपजायताम् । अधपा पथा मिकरासनानि उपमापते तपा प्यपदिनादपि मातापितासीरत एवेनि म मे परमः | पापण्मातापियार मेकापायोपगिस्तपैकरमादेप प्रावणा मगोपत्तिरिति म जारपणापरिप्रदा सानिलिपि ५ सिद्धिः। नदि मातापितरपन्धमात्रमेप परयोका, मधेशपायुपगमपिरोधान् । अपानापनग्न भात्माऽलितमाधिस्य पोषा साप्पो, मानुभविष्परिणामा संभपति, मित्रानुभपितर्यामानार, नरगुनम्। "परमोकिनोऽभाषात् परलोभा:"[ रति धनान् । मापनापनम्न मारमा परायमाणमसिल अनुमानेन घेतोपदोरम-वि . पेणानुपधानविकरुपम्यापिनाभूतापे भाग्मनिमितरियरधानुगम्भानासादिनाभनपनिstri करेगमपापारापि सिदिसाम पापिसमरिन यते । धि, समालो पूर्षापरभाषिनगरभाषा प्रत्यासिस, नन्नोऽनुराधानमाणादामगिरि कारीगरतर्गतम्यामागूनान पार्षजम्माम्ताधा अपास्तराभवादा चाय मुपरने, तदपि पाटोरान विशिष्यते पारधन रोजीपन एजन्मनि मापाम भरिन५ धिगममेन म पोषसिद्धिः । अपपा पिपि पारे प्रतिनिदनाममा मेपानुमानेन पालोमालियागाधनम् । अपागमा मरिनियापारिः सतत सोमालिपमयागमादेष सिमिति शिमगुमानप्रदान' गपागमारपि पालोपामिति तास भामापयामि म पापिस पल गा पुनम्, सभापयापि पायुपगमाया पानिमार. -पगन् । प्रभावित ·प्रथमे काण्डे 'भय' शम्दव्युत्पत्तिरर्थसंस्पर्शिन्यमिधातुं युक्ता । डित्यादिशब्दव्युत्पत्तितुल्या तु यदि क्रियेत तर नामाभिरपि तत्प्रतिपादकप्रमाणपर्यनुयोगे मनः प्रणिधीयत इति पूर्वपक्षः । (নঃ-বৗদ্ধ শাবলম] अत्रोच्यते यदुक्तम् 'पर्यनुयोगमात्रमस्सामिः क्रियते' इति, तत्र वक्तव्यम्-पर्यनुयोगोऽपि शिट মাঃ র্নিমমানঃজির, কামার? যাইসাল, যবক্ষার্যবিমম মিম उतानुमानादि? यदि प्रत्यक्षम् तदयुक्तम्, प्रत्यक्षस्याविचारकन्वेन पर्यनुयोगस्वरूपविचाररचना चतुरत्वात्। न च प्रत्यक्षस्थापि प्रमाणन्यं युक्तम्, भवदभ्युपगमेन तल्लक्षणासंभवात् । तदसंभपाय वरूप যাথষয় ন্য। নখ সয় মামাবষয়ক্ষী অমানবিক ২০ংলীগেল বাঘিয্য মাখনানিমুনমধ্যম, অ্যথামুক এযমামাথামিং শিখা হলঃ নথি যৰ কিনিনিমামণি শিৱিমিদঃ } আমিনাথবন্ধুনয়ি সমাধান, এনাননিশ্বাঘালবিধা নিবে মিনীনগরবিষখা মা ঘুমঘমনিৰিঃ প্রাঃ বিনামারামালি-স্যান্ট শনিবরাবিংধনুনুণসব মামান নর নানামালাসযুগলমহাসান অহোমালায়মান্নানকানন সন্মবাণী যুক:) ও ৪ মগসখা -থী। বোয়াবিনামাৱাম যাই মাথাই বম, এল বিপিমনিমা ৪০লাখ বা মানা যােগ্যতাসম্য। সন্তু যা ম লগালালি মাথায়ী সামান্যথামাগাদি যাই মলয় মমাল' হবি শব যাহাহহাশ দিয়- থমসাদি মূর্ণ নখ কার্য নিম্নাংশ নি নি ঘাঁথালৈ কালনা: শাখাবিনামামা। যা মামমাগম, সখিমাথ অল বােম্বা গামাক ধৰি গমনুমানহানি মনি সপশিমা নাম। বিখ, ভালো প্রশংসায় প্রশাসনিখন rিi, সয়া সহ সব মামালখান , সি পি গং মালি-বি এলাকায় অবগাহি অসাল্লখযােগ্য। নগন্যাল লাগা গাগা ছোট প্রাথঘিশ্বাস না মানবিক সমাগাথা সহশিষ্যপোষণ নিয়ে যায়। সাথে স্থান বা সাবাস যেমু, অ অব্যাগনি। মাথাপিহিংসগনিশি, সগি পা পাখা বাপন্স পেম, নলিল, না সস । বাংল নীনা সামি মােথারবে খাবার খান তখশ না পিলার গান। সদালালশােনানিগম এনি পাাা 'গণমমাংগ বিrি লে হল মান নিশ্যি। যা বিশ্ব এপৰমানাখা হা ২য় ঘোষণা প্রশিক্ষপেগ গ্রামাগণ মাৰি পুখ কােন পা খনমান লাবণ গগ’ - fি? না বলা ন ম স শাপলাপামাপাণি বাগম ৷ থ ফ্যাশন পুষেসোশাল ব্যবধান বা মাথসামালগাপাল দশা বা লাল লগল গাল মণি । সাপ -- --- - • * * ১ এ । সাধা', '. * * ·परापारः। "अम्पासंभवेऽभावात् मरयोऽपि प्रमाणता । प्रतिपालभायम तसेतु'धे समंदयम्" [ इति। सागमभापः प्रत्यास संपादम्यगायः प्रामाण्ये निमित्तम्, म प सायार्धाभायेभाविनो लिहायुपगायमानानुमानम्यपि ममान इति कथं न गभ्यापि प्रामाण्याभ्युपगमः? fim, अयं धायकः प्रत्यक्षकप्रमाणयादी यदि परेभ्यः प्रत्यक्षलक्षणमनपपुण्यमानेभ्यत्तत् ५ प्रतिपादपसिनदा ने मानधम्धिापं कुलः प्रमाणादयगति! म तायत् प्रत्यक्षान-परतो. पृणीनां भरपरातो मानुमाययात्-किताह स्वात्मनि शानपूर्वको व्यापार-यादारी प्रमाणतो निधिय परेप्यपि मधाभूतनदर्शनात् मन्संपन्धियमपशुध्यते ततस्तेभ्यलत् प्रतिपादयति । नपाऽभ्युपगमे च प्यापार-पाहागदेहिम्य सानसंपन्धित्पलक्षणस्यसायाव्यभिचारित्यं पक्षधर्मरयं पाभ्युपगतं भयतीनि कथमनुमानोग्यापकम्गम्य प्रेमप्यममिखम्-येन 'नासाभिरनुमानप्रतिक्षेप:१० लियते किंतु पिलपर्ण पदनुमानपादिमिलिंगमभ्युपगतं सा सक्षणभार भयनीति प्रतिपायते'ति पयः शोमामनुभपति-मस्पसलक्षणप्रतिपादनार्थ परपेतोवृत्तिपरिमानाभ्युपगमे विलक्षणत्यभ्युपग- मम्यापश्यंभाविन्यप्रतिपादनात्! अथ नास्माभिः प्रत्यक्षमपि प्रमाणत्वेनाभ्युपगम्यते-येन 'तलक्षणम पपनेऽपर्यभापी अनु ------- ममाणम् सरलक्षितप्रापक्षपूर्व---- :::::: विधीयते म पुनगों मैत्रपाठ, तस्यापि ममयलोद्भूतम्येन ताग्निकलशपालक्षिनप्रत्यक्षपूर्वकायम्य वस्तुतः प्रदर्शितत्यात् । एतत् पक्षधर्म रयम्' यं धाम्य धूमय प्राप्तिः' इति साङ्केतिकय्ययहारमा गोपालादिमूर्यलोकाभिविनोऽकिञ्चि २० स्करन्यात् । प्रत्यक्षम्य थापिसंपादिरपं प्रामाण्यलक्षणम्, तद् यथा संभयति तथा परतःप्रामाण्यं प्ययस्यापयद्भिः 'सिद' येनपदयात्यायां दर्शितं ग पुनरुच्यते । तर स्थितमेतत्-न प्रत्यक्षम्प भपदमिमायण प्रामाण्यप्यपस्थापकल्लक्षणसंभवःः सद्भाये थोऽनुमानस्यापि प्रामाण्यमसिसिरिति । प्रत्यक्ष पर्यनुयोगविधायि । नाऽप्यनुमानादिकं पर्यनुयोगकारि, अनुमानादेः प्रमाणन्धेनानन्युपगमात् । अधास्माभिर्यधप्य २५ गुमानादिपं न प्रमाणतयाऽभ्युपगम्पने तथापि परेण नत् प्रमाणतयाऽभ्युपगतमिति तत्प्रमियेन तेन परभ्य पर्यनुयोगो विधीयते; ननु परभ्य सत् ममाणतःप्रामाण्याभ्युपगमयिषयः, अथाममाणतः। यदि प्रमाणतः नदा भवनोऽपि ममाणविषयल म्यादि प्रमाणतोऽभ्युपगमः कस्यचिद् भयति फस्य चिति युक्तम् । अयाप्रमाणतोऽनुमानादिकं प्रमाणतयाऽभ्युपगम्यते परेण तदाऽप्रमाणेन न तेन पर्यनुयोगो युना, अप्रमाणस्य परलोकसाधनयत् तन्माधफप्रमाणपर्यनुयोगेऽप्यमामात् । अथ तेन ३० प्रमाणलक्षणापरिमानात् तन्प्रामाण्यमभ्युपगनमिति तस्मिनेय तेन परलोकादिसाधनाभिमतप्रमा णपर्यनुयोगः क्रियते। नम्वशानात् तत् परम्य प्रमाणवेनामिमतम्, न चासानाइन्यधारयेनाभिमन्य. मान पस्तु तत्साध्यामर्थभियं नियंसंयति। अन्यथा विपश्यनासमन्यमानं महीपधादिकमपि तान् मारपितुकामेन दीयमानं स्वकार्यकरणक्षम म्यान् । अप नास्माभिः परलोकमसाधकप्रमाणपर्यनुयोगो. जुमानादिना स्थलमममिदमामाण्येन, पगभ्युपगमायगमप्रामाण्येन या क्रियते कि नदि 'यदि पर-३५ लोकादिकोऽन्द्रियोऽर्थः परेणाभ्युपगम्यते नदा तत्प्रतिपादकं प्रमाण पनाव्यम्. प्रमाणनियन्धना हिममेयध्यपस्थितिः, तश च प्रमाणम्य नसणाघसंभयेन तद्विषयाभिमतम्याप्यभायः' इस्येपंपिया. रणालक्षणः पर्यनुयोगः क्रियत इति न स्वतन्त्रानुमानोपन्यामपक्षधमिमादिलक्षणदोपायकाशी बृहस्पतिमतानुमारिणाम्। नन्वेयमप्यनया भाज्या भएता पालोमाधीन्द्रियार्थमसाधकप्रमाणपर्यनु- योगे प्रसङ्गमाधनाल्यमनुमानम् मद्विपर्ययस्यरूपं घ म्यवारंप प्रतिपादित भपति । तथाहि-मा. 1-धिन्यलक्षणम-वि.। -लक्षणलभि-या। प..प.१९-पृ.१५.३। ४.१५ 4.1.। ५घाउ-मी., ग., मो.। ७.त.. --

·अपने वारे-
पनियन्यना प्रमेयम्पपस्थितिः' इत्येबदता प्रमेशरथा प्रावितिrmer
मसङ्गमाधनम्, नए स्माययापकमारे सिने पर मो Tra
मदने इत्येताम्, मेन प्रमेयास्या मा ET RID mart
अन्यया प्रमावृतिमनरेगापि प्रमेयमस्यामा परSTATE
५.पि परलोकवस्था न मधे ! AIRATRITERATrustwitter:
पहेलो परलोदिमाधान माननप्रतिNिEETTEERTH
नागमनिसार प्रमानामा नभिनाTAITHAme
मामा मामाभारANTTTTEN
मिनुमान प्रमालो भावियो Firmire
लार नानुमानमा भाग mai matram
सानिमामोसमोर gammy
करोगा।
tragu Tamil
frrrrr. In
rare. TriratTITATith afrint
Timi Trimum, Tirr kart
Time Tumhatrnak
rerrrrrrrrr hit ram anamam Infant
KrmanentRATHI
4
२
*
न
.4
२
में
m

·ईश्वरमरूपवादः। स्तम्भादिभत्ययस्य, अनाम्युपगमे परलोम्यादिनः स्वपक्षमनायाममिसमेव मन्यन्ले "नदिरऽनु. पपनम्" इति म्यापात् । यधैय दि निश्चयरूपा मातापित-जन्मप्रतिपसत्यमिशिस्तपत्रेहजन्मसं- स्कारप्यावृत्तादिहमन्मममायाकाशराप्रिजजन्मान्तरपतिपद्धमिदिरपि प्रत्यानिधिता मादिति न परलोकसतिः। न च निधयप्रत्ययोऽनभ्यामदशायामनुमाननामनिझामति, "पूर्णरुपमापात् तन् तथाप्रसाधितं नानुमेयनामतिपतति"[ इति भ्यायात् अन्यय-प्यतिरेक पक्षधर्मनाऽनुमान- सानभ्यासदशामुपलधेः अभ्यामदशायां च पक्षधमन्यापनुमरणम्यान्यायसंवेदनात् मिसमनुः मानमतीतत्यं परलोकस्य । अथेतरेतरामयदोपादनुमान नास्त्येवैययिधे विषये ज्युच्येन: मन्येयं पनि पर्ष मेदामायनो प्यपहारोच्छेद इति नदुरदमनम्युपगच्छना व्यपहाराधिनाऽयश्यमनुमानमभ्युपगन्तव्यम् । पनन प्रत्यक्षपूर्वकन्याभाषेऽप्यनुमानम्य प्रामाण्यं प्रतिपादितम् । न चानुमानपूर्वकन्यानोगधर-१० दोगनुपर, तस्यैयेतरेतराध्यदोरम्य व्यपहारप्रवृत्तितो निराकरणान् । यदप्युक्तम् 'अनुमानपूर्पकरयेऽनयम्यानमहामानुमानप्रवृतिः' ति, तदप्यमानम्। पंह सति मायगृहीतेऽप्य) यिप्रतिपत्तिविषये नानुमानमात्तिमन्तरेण सनिगम नि पाय प्रार ] -पा, प्र.१५ गकिरणया मानुपन्दामच. लोमूतालिगोदारयं परोक्षं प्रमाण पत्र प्याप्रियत इति कश्मनुमानेन प्रनिग्धप्रारणे माय-मो. तरायदोपमसतिः परलोकवादिनः प्रसि भपता प्रेयन! परप्युनम् सर्पमप्यनुमानमसान् प्रति ममापारधेनागिसम्स्यानिनायपनमा पर: frम.. गुमानमात्रयामामाण्यं भपता प्रतिपादयितुममितम् "अनुमानमममाणम्" हयादिमायन, अ ताधिकलाक्षेपः, अतीन्द्रियार्यानुमानप्रतिशेपो पा? मनापानुमानमानियो युनः दारोमदमहात् । पतः प्रतियन्ति कोविदाः कपिदर्थ दर्शने नियमतः विशिम सर्पसात् गर्षम्पायगमः । उपान्येन- "स्यगृवामिगतो भूयो म तदाऽऽगम्तुमईति"।। अतः पिक्षिा र कम्पनियंगमे निमित्तं रणनीपम् । तप निषागारमविभागात पाय मैयापिकादिमिः परिकल्पितम् । तदपगमध प्रपशुपलागापमानपOr Rh. पते । सामान्यगरेप प्रतिबाधापगमार देशादिवमिधारोन पापा, मापि पाम, . प्रापि सामान्यस्येवत्यात् । सामान्यावशेषमनिमगिमानं च मामो प्रय पORRENTER जोदेन 'तिम्' इति प्रयपे विशेषणाहयामा पूर्षपदीतानां रातममापिपपरामाम् ITE-.. 'एने दातम्' रति प्रत्ययो भवत्येव । सामान्यमा पाषमागताऽपिनमयपविषयावर साया पिनम् । तदेयं निपतगामेमोग्ता प्रतिपादयपm सा मनिपादयति । भार पषित स्थितमा पप पराधर्मता, ततः सम्पन्धानुगत तना पापगमः । परमपि मोति तम्रापि म पसात् पर्षप्रतिपनि मभ्युपगमे पाउभरिपोऽपि सनि मसमावसकरकारका पूर्वदर्शनानामभायान् पगुनरम मानिस ETELty सारानुपपत्तः। मजः समारोपसमियततः सत्तामा मनिपाएयोगी मानि. मातरेण तासमायोऽपि पानुभप्रापंसनियाधमा गतिः विपिनासमज सा. गुपपते। माममा निषेधारापात्पापम्पल दिपये पाचनबारपर परपातमतिपनिम्नापि माननामाभपणेन वनरागमः। र विरा-rrnr. तापाताले पगतिवेदनम. अपवाभ्यासास्टिमामाया भयामिनि पिण मातापित-भा.. -माराधिना ............ ५पारिप-म... । •..........।। Neet.। HArt..रि...गमेलि (पमानि) सिमित.....rnt on......मि.-ASTRनितिमा....

·- ७६ प्रथमे काण्डे संयन्धमाहफमाहुः याः सफलाक्षेपेणायगमात्" तथा च यत्र यति देशकालविक्षिणानां व्यनी. नामनयभासाऽनुपपत्तिः, अत एकत्र आणे योगित्यं प्रनियन्धप्राहिणः । एनन् पूर्यस्मादविशिष्टम् , तद् लोके अन्तरदर्शनात् अान्तरसुदृढमतीनी तार्किकाणां निमित्तचिन्तायां पक्षधर्मवाचमि. धानम् । अतो न तान्त्रिशलक्षणप्रतिक्षेपोऽपि । उत्पन्नप्रतीतीनामस्तु प्रामाण्यम्, उत्पाद्यप्रतीतीनां तु अतीन्द्रियाऽदृष्ट-परलोक-सर्वशाय- गुमानानां प्रतिक्षेप इति चेत्, तदसत्। यद्यनयगतसंबन्धान प्रतिपत्तॄनधिरुत्यैतदुच्यते तदा धूमादिष्यपि तुल्यम् । अथ गृहीताविनामायानामप्यतीमियपरलोकादिप्रतिभासानुत्पत्तेरेवमु. च्यते, तदसत्, ये हि कार्यविशेषस्य तद्विशेषेण गृहीताविनामायास्ते तस्मान् परलोकाधय- गच्छन्त्येषा अतो न शायते केन विशेपेणातीन्द्रियार्थानुमानप्रतिक्षेपः? साहचर्याविशेपेऽपि १०ध्याप्यगता नियतता प्रयोजिका न व्यापकगता, अतः समव्याप्तिकानामपि व्याप्यमुखेनैव प्रति- पत्तिः। नियतताऽधगमे चान्तरमतिपत्तीम यात्रा, न प्रतिबन्धः, एकसय रुपमेदानुपपत्तेः । ततो न विशेषविरुद्ध संभवः नापि विरुद्धायमिचारिण इति यदुक्तम् 'विरुद्धाऽनुमान-विरोधयोः सर्वत्र संभयात् पचिद्य विरुद्धाव्यमिचारिणः' इति, पतदप्यपास्तम् । 'अविनामावसंबन्धस्य प्रहीतुमशक्यस्यात्, अवस्था-देश-कालादिमेदात्' इत्यादेश्च पूर्वनीत्याऽनुमानप्रमाणन्वेऽनुपपत्तिः। १५ परोक्षस्यार्थस्य सामान्याकारेणान्यतः प्रतिपत्ती लोकप्रतीतायां वौद्धस्तु कार्यकारणभावादि. लक्षण प्रतिवन्धस्तन्निमित्तत्वेन फल्पितः। तदुक्तम्- "कार्यकारणभावाद्वा स्वभावाद्वा नियामकात् । अविनामावनियमोऽदर्शनान्न न दर्शनात्" । [ ] इत्यादि। तथा- "अवश्यंभावनियमः कः परस्यान्यथा परैः। अर्थान्तरॅनिमित्ते या धर्म घाससि रागयत्"। इति च। तथाहि-कचित् पर्वतादिदेशे धूम उपलभ्यमानो यद्यग्निमन्तरेणैध स्यात् तदा पावकधर्मानुवृत्ति तस्तस्य तत्कार्यत्वं यनिश्चितं विशिष्टमत्यक्षाऽनुपलम्भाभ्यां तदेव न स्यादित्यहेतोस्तस्यासस्थात् कचिदप्युपलम्भो न स्यात्, सर्वदा सर्वत्र सकारेण घोपलम्भः स्यात्, अहेतोः सर्वदा सत्त्वात् । २५ स्वभावश्च यदि भायव्यतिरेकेण स्यात् ततो भावस्य निःस्वभावत्वापत्तेः स्वभावस्याप्यमावापत्तिः । तत्प्रतिबन्धसाधकं च प्रमाण कार्यहेतोविशिष्टप्रत्यक्षाऽनुपलम्भशब्दवाच्यं प्रत्यक्षमेव सर्यक्षसाधक- हेतुप्रतिबन्धनिश्चयप्रस्तावे प्रदर्शितम् । स्वभावहेतोस्तु कस्यचिद् विपर्यये पाधकं प्रमाणं व्यापकानु- पलब्धिस्वरूपम्, कस्यचित् तु विशिष्ट प्रत्यक्षमभ्युपगतम् । सर्पया सामान्यद्वारेण व्यक्तीनाम् अत- पपरावृत्तव्यक्तिरूपेण वा तासां प्रतियन्धोऽभ्युपगन्तव्यः । अन्यथाऽप्रतिवद्धादन्यतोऽन्यप्रतिपत्ताप. ३० तिप्रसङ्गात् । मतियन्धप्रसाधकं च प्रमाणमवश्यमभ्युपगमनीयम्। अन्यथाऽगृहीतप्रतियन्धत्वाद- न्यतोऽन्यप्रतिपत्तावपि प्रसङ्गस्तदवस्थ एव । यत्र गृहीतप्रतियन्धोऽसावर्थ उपलभ्यमानः साभ्यः सिद्धिं विदधाति तद्धर्मता तस्स पक्षधर्मत्वस्वरूपा, तद्माकं च प्रमाणे प्रत्यक्षमनुमानं पा। तदुक्त धर्मकीर्तिना- "पक्षधर्मतानिधयः प्रत्यक्षतोऽनुमानतो घा"[ ३५अतो लोकप्रसिद्ध-तान्त्रिकलक्षणलक्षितानुमानयोभेदाभावादतीन्द्रियपरलोकाचर्थसाधकत्यमपि तस्यैवेति तरमामाण्यानभ्युपगमे इहलोकस्यापि अभ्युपगमामाचप्रसङ्गः । न च 'किमत्र निर्षिकरूप कम्, मानसम्, योगिप्रत्यक्षम्, ऊहोया प्रतियधनिश्चायकम् प्रतियन्धोऽपि नियतसाहचर्यलक्षणा कार्यकारणभायादिर्या' इति चिन्ताऽनोपयोगिनी, धूमादमिप्रतिपत्तियत् प्रशा-मेधा दियिहानका. ययिोपानिजजन्मारतरविज्ञानस्थमायपरलोकप्रतिपत्तिसिद्धः । अतोऽनुमानाप्रामाण्यप्रतिपादनाय १५.०५.२४ । २ पृ. ५..पं.२६ । ३ पृ..पं. १३-३५ । ४ परेको। ५-निमिया-भ. २०. .. ] ·भिमाना। पापादिना पर पुनि जालगुस्पायपिा दरममा प्रतिपपगुणार्य न दूप्परोपरगौरवमयात्। परेप्युगम् पालो प्रयासमोरयापसिधेयम् जन्मान्यथाऽनुपपरया परलोकस. मानितपि म सम्पहा पूर्वानुमारेष मनिपतमस्पयत प्रगृनुमानत्यप्रतिपादनात् । अधिनाभाय हीतुमरपालाशगुमानमिति घेता नापं सदेवादिन गन्यापं पा कस रेम होपामिभामम् । तस्मात् पयहारसारिणा प्रत्यक्षेण ऊन पा प्रतिपन्धसिसिरिति फषं गागु. ५ मामात् परलोकनिकिता पगुणाम् 'मानापिएमामप्रोमाणेदजन्मसंभधान तजामध्यतिरिक्तभूतपरलोकसाधनं युनम्' इति, तदपि मसिविदितमेषा समनन्तरप्रत्यपमात्रेण प्रत्ययप्रत्यारा गापात् स्यमादिप्रत्यययन मस्पराद्धारासिदिरपिति पौसाभिमतपक्षसिमिप्रसहोऽनस्तस्यात् । यदपि प्रस्तपादिन सकि. दिनमात्रपिपपाशात् प्रत्यशादेश-कालसाप्पा मसिषधाहणतामर्शम्' इपि, तापि न किञ्चिता१० एपं पति क्षतिसमिहिनविषयायेन प्रत्यक्षा शम्पमात्र एप प्रवृत्तिप्रसातितदेय पोशामिमतं स्यसंवेदममा पर्षपदारोफारिमसत्तमिति प्रतिपादितस्यात्। तस्मातोकमपदारप्रवर्तनक्षमा सकिस्पाप्रपापला ऊदाव्यप्रमाणापा देश-कालव्याप्या पयोक्तलक्षणस्य देतो प्रतियाधर- हणे प्रवृत्तिनुमानम्मेति म मादतिः मतमोति एतदपि निरस्तम् 'केचित् मसादयः' इत्यादि । गध 'मझा-मेधादया शरीरस्यमाषाम्तगंता' पोदि चोपं गुरुम्, सरन्तर्गतरऽपि परिवारसंभयादन्य-१५ प-सतिरेकाम्यां तेषां मातापित्रोः पिशरीरजम्यस्यस्य पितारीरे (१) सहि हेतुमेदाम मेदो मातापि एशरीरादपत्यमहादीनाम् ।अपमपरोपहस्पतिमतानुसारिण एय दोषोऽस्तु यः कार्यमेदेऽपि कारणे. मे मेति । अलाफ तुरूप-सिपादापनेकयिस्मधर्माकारतस्य विमानस्सान्तमुखाकारतया पेयस्य परसगभरपादियुगपदायि--पालकुमारपीयनपुदायस्थापनेकमममाधिषिरधर्मायासितत- रीरादेहिन्द्रियममपयिहानसमधिगम्याद भेदः सिद्ध एय। विधर्माभ्यासः, कारणमेवध २० पदार्थामा भेदकः स प जलाउनलयोरिय दारीर-विज्ञानयोपियत एवेति कयं ग तयोर्भदा त दा. दपमेदे महादतवादापत्तनदयस्थ एप पूपियादितस्पचतुष्टयामायापरया प्ययहारोच्छेदः। अथवा मातापित-पूजम्मेवासामग्रीजन्यमेतत् कार्यम्, ऐतन (सन्न) दोषोऽतिरिक्तपक्षेऽपि विज्ञान- दारीरयोः । पूर्वमन्युतम् 'विलक्षणादपन्यय-व्यतिरेकाभ्यां मातापितारीराद् विज्ञानमुपजायताम्। महि कारणाकारमेय सकलं कार्यम्' रति, तदप्यसत्, यतो नदि कारणयिलक्षणं कार्य न भयती. २५ पुष्यते, भपि तु तदन्यय-व्यतिरेकानुपिधानात् तरकार्यरयम् । तथाहि-पद् यतिकाराग्यय-य. तिरफानुविधापि तत् तरकार्यमिति व्यवस्थाप्यते, यथा अगुप-कर्पूरोर्णा दिदाशावादकपायकगत. पुरमिगन्धापन्ययम्यतिरेकानुविधायी धूमस्तरकार्यतया प्यस्थितः, एकसातत्यनुपतितशापसं. कारादिसंस्थतमातानविज्ञानधर्मान्ययस्यतिरेकानुविधायि घ प्रसा-मेधागुत्तरविज्ञानमिति कम तस्कार्यमम्युपगम्यते ? सदनभ्युपगमे धूमादेरपि प्रसिपहपादिकार्यस ताकार्यस्यामसिसिरिति ३० पुनरपि सकल हारोच्छदः। "तलायस्थ संस्कार निपमेनागुपर्तते । तमान्तरीय चित्तमतभित्तसमाभितम्" ॥ [ प्रतिपादित प्रमाणतः प्रतिनियतः कार्यकारणभाषः सर्पक साधने 'कुसमयपिसासणं' प्रतिपक्षम्याल्पां कुर्वद्भिर्न पुनरिहांपते । योऽपि शालकायान्तेन पभियार. 'यथा गोमयादपि शालूका, कधित् समानजाती- यादपि शालकादेय तथा केचित् प्रसा-मेधादयस्तरभ्यासात्, केचित् सु रसायनोपयोगात, ४५.१ पं. ५४.. - प्रशादप इति रस्यादि भी की., गु., मां। "न्यत्वेस म.-परपस्थापि-मौ• । -जामे पा.-सम दोपोन्गु. ।। एत ग दोपो-ना..। ५-ऽव्यतिरेकपझेऽपि पा.मा. १६.१.१। नाम्येत मा.पु.५५५.७। ] पं. .....। पृ. 4.२४ । पृ. ११.१। १.४.१ प... - ·. प्रथमे काण्डे- अपरे मातापितृशुभाशोणितविशेगदेव' इति, सोऽपि न सम्यग। तत्रापि समानता पूर्याभ्याससंमयात्। अन्यथा समानेऽपि रसायनाघुपयोगे यमलकयोः कम्यचित् कापि । मेधादिकमिति प्रतिनियमो न म्यान्, रमायनाचुपयोगम्य माधारणत्यादिति । न च प्रहार्द जन्मादी रसायनाभ्यामे च विशेष शान्द्रक गोमयजन्यम्य तु मालकादेम्नदन्यम्माद विशेषो पश्य ५फचिजातिस्मरणं च दर्शनमिति न युना दटकारणादेय मातापितृशरीगत प्रमा-मेघादिकार्यविन पोत्पत्तिः । न च गोमय-शालकादेय मिचारविषयत्वेन प्रतिपादिनम्यान्यन्नवैलमण्यम, रूप-रस गन्ध-स्पर्शयत्पुद्गलपरिणामन्येन योगपि अवैलक्षण्यान् । विज्ञान-गग्योश्चातयहि मुखाकारवि झानप्राशनया स्य-परसंवेद्यनया म्यमंवेदन-याहाकरणादिजन्यप्रन्ययानुभूयमानतया च परस्परान नुयाय्यनेकविरुद्धधर्माध्यामतोऽत्यन्तवलश्मण्यम्य प्रतिदिनन्याद नोपादानोपादेयभावो युक्तः। १० यस्तु शरीरवृध्यादेश्चतन्य वृयादिलक्षण उपादानोपादेयभावधर्मोपलम्मः प्रतिपाद्यनेऽसौ महा- कायस्यापि मानहाऽजगरादेश्चैतन्याल्पत्वेन व्यमिचानि न नद्भावमाधक । यस्तु शरीरविकारावेत. न्यविकारोपलम्भलक्षणस्तद्धर्मभायः प्रतिपाद्यतेऽसायपि मायिकमवानाम अन्यगतचितानां या छेदादिलक्षणशरीरविकारमगावेऽपि तमित्तविकारानुपलब्धेरसिद्धः। दृश्यते च महकारिविशे- पादपि जल-भूम्यादिलक्षणाद् बीजोपादानम्याङ्कुगदेविशेष इति सहकारिकारणत्वेऽपि शरीरादे. १५विशिष्टाहारापुर्पयोगादौ यौवनावस्थायां या शास्त्रादिगंम्कागेपानविशेषपूर्वानोपादानस्य विशा. नस्य विवृद्धिलक्षणो विशेषो नासंभवी। यदप्युक्तम् 'अनादिमातापितृपरम्पराया तथाभूतम्यापि योधस्य व्यवहिनमातापितृगतस्य सद्भावात् ततो वासनाप्रबोधेन युक्त एवं प्रमा-मेधादिविशेषम्य संभव.' इनि, तदप्ययुक्तम् । अनन्तरस्यापि मातापितृपाण्डित्यस्य प्रायः प्रयोधसंभवान् ततश्चक्षुगदिकरणजनितम्य स्वरू: २० पसंघेदनस्य चक्षुरादिज्ञानस्य वा युगपत् क्रमेण चोपत्तो मयैवोपलन्धमेतत' इति प्रत्यमिशानं सन्तानान्तरतदपत्यज्ञानानामपि स्यात्, न च मातापितृमानोपलन्चेम्नदपत्याटे. कस्यचित प्रत्यभिज्ञानमुपलभ्यते । अनेन 'एकस्माद् ब्रह्मणः प्रजोत्पनि.प्रत्युक्ता, एकप्रभयन्ये हि सर्पमाणित परस्पर प्रत्यमिक्षाप्रसङ्गः एकसन्तानोभूनदर्शन-स्पर्शनप्रत्यययोरिय । यत्तृतम् 'आत्मनोऽदृऐनात्मानमाश्रित्य परलोक.' इति, तदयुक्तम् तददृष्य सिद्ध । तथाहि- २५ देहेन्द्रिय-विषयादिव्यतिरिक्तोऽहंप्रत्ययप्रत्यक्षोपलभ्य एवात्मा। न च चभुराद करणप्रामातीन्द्रि- यात्मविषयत्वेन ज्ञानजननाव्यापारात् कथं तजन्यप्रत्यक्षमानविषय इति यतुं युक्तम स्वसवेदनप्रत्यः क्षमाहात्याभ्युपगमात् । तथाहि-उपसंहतसकलेन्द्रियव्यापारस्य अन्धकारस्थितम्य व अहम्' इति शानं सर्वप्राणिनामुपजायमानं स्यसंविदितमनुभूयने, नय च शरीराथनयभामेऽपि तद्यतिरिक्तमात्मस्व- रूपं प्रतिभाति । न चेतद् शान मनुभ्यमानमप्य पोतुं शक्यम, अनुभूयमानस्याप्यालाप मर्वापलापम- सङ्गात् । नाप्येतानोत्पद्यते, कादाचित्कयविगंधान् । नापि बाहन्द्रियव्यापारप्रभवम तयापाराभा: वेऽप्युपजायमानत्यान् । नापि शब्द-लिङ्गादिनिमित्तोगतम, तदभावेऽयुत्पनिदर्शनान् । न च गध्यत्वेनाप्रमाणम, नत्र बाधकमद्भायम्यासि, न चंद मविक पायनाप्रमाणम मविकरपक- गापि ज्ञानम्य प्रमाणत्वेन प्रतिपादयिष्यमाणत्वात् । कदाचिन वाहान्द्रियव्यापारकाले पि यदा टमहं जानामि' इत्ययं विषयमवगच्छति नदा म्वामानमपि नाहि नत्र यधा पिरययाय स कमंतया नगामना प्यवभास वर्ततया । न च शगगदीना शतृता यथा हि शरीगा तरिका पदादय प्रतातिकर्मतया प्रतिमान्ति मम घटाइय ह पटादीनाता पर मम गदय अगिटीना नाता' इत्यय च प्रतानिशमन्यन पटादिमितुल्यवान नागगतिम ज्य शान्ता । न चाप्रतिभाम नरप्रतिमाह ममनमाया प्रतिमान्ति नान्यम् इत्यय नामा न स्याम नयनामापदयं च घटादापि १५ प्रनानि याम्नु पिर नना अपरम्य तापमानिनना नयनवमाम अनालिझायनन मामानामा यम्नीत - निश्मालादान व युन गर-2' पयागा या म'- पारिथि + सालापापार-म', परम्प प्रती . ! .. दमानमपि ! नत्र.. !- ·विरगहपधारा rineetम पर प्रग्यपा पाधारविनापूर्ण विषपाक्षजविषयायमारावासन्दि- पर निधिपायेग प्रनिभासमाना स्मृतिरूपता अप्रामाण्यं पा प्रतिपादयितुं युनम् । गतोऽामपि मातीनापयमापमानभ्यापरोसीय युगा ग प्रमाणातरगम्यता। पापा-मापपमपमाणः किरपा रयता विम्या। प्रत्याहीन्द्रियग्यापार भागम् । सपापो. भपशि:-"न्द्रिमाण सासंप्रयोगे बुद्धिजन्म प्रत्यक्षम्" [जैमि० अ०१-१-४] प्रत्य.५ सविषयापार मद मस्पक्षता गगु साक्षात् भनिन्द्रिपजाबेन । तत्र घटायोलेन्द्रियगानविषय नि गटोगमतीनाला मरषेपमाममः। अपंचमुष्पेस-मारमनो पढादितुल्या प्रत्यक्षता, परादेदि इन्द्रियजमानविपयत्येन सा ग्पपस्यायते, ग रयारमा कम्पपिन् प्रमाणम्य विषयः। कथं तद प्रत्यक्षा शानपिपयत्यात् मत्सरः अपि स्पपरोक्षरवेर प्रतिमापनात प्रत्यक्ष उप्रते, तप फेपलम्प घटादिप्रतीत्यन्तर्गतस्य १० पा:परसाधन माया प्रतिपादितम्, एतदप्यसा। पतः अपरसायनमिति कोऽर्थ:- चिपस्य सत्ता, आहोम्मित् ग्यमतीती प्पा! पदि विपश सतयारमशाशनमुध्यते सदा पान्तो पनारयः! म मामाभानीपम्-अपरोसे स्टाम्ताग्वेषणं न कर्सरयम्, पतस्तपावि विपादयिषपे सुप्रसिद्ध तापेरणं पते । म प दीपादिता, तंत्र दि समातीपालोकानपेक्षरयेन ग्यप्रतीती स्वप्रकाशवरयं पयस्थापितं कैधित गरिपन्द्रिपामापरयम्। तदमाहात्ये 'स्वेप्रकाशः ५ प्रदीपाश्यः' इति पाप्मतामियाधानामपि तरलतीतिप्रसा, तस्लाम स्यप्रकाशाः प्रदीपादयः । पतु आलोकान्तरनिरपेक्षायं तत् कम्पचिदिपयम्य काचित् सामग्री प्रकाशिका ति नैकत्र रहनान्यत्रापि सनियोधते । अप दितीयः पसा, सोऽपयुक्ता, अदर्शनादेष-नहि कथिर पदार्यः कवंरुपःकरणको पा स्यारमनि कर्मणीप सम्यापारोए। कयं तहाँनुमेयरवेऽप्यारमम. तीतिः प्रमानन्तरामापात् ! एकस्यप लिङ्गादिकरणमपे(या)यस्थामेदेन मेरे सति अदोषः १२० मिष, प्रमाणाविषयरयेऽप्यपरोक्षतेखा भापितस्य कोऽय! भातृतया स्वरूपेणापभास. ममिति चेत्, घटाइयोऽपि कि पररूपतया प्रतीतिविषया:? अतो यद् यस्य रूपं तत् प्रमाणयि' पाऽप्यपमीयते इति म सानाविषयता प्रमातुः । तपादि-तस्य शातता प्रमातताऽऽत्मस्वरूपता, पटादेः ममेयता यता घटादिरूपता अतो यथा तम्य स्वरूपेणापभासनामाऽप्रत्यक्षता तदात्मा मोऽपि । अम्युपगमनीयं तत्, अन्ययाऽऽरमादिस्यसंवेदनस्य प्रत्यक्षस्थापि प्रत्यक्षादिलक्षणव्यति:: २५ रिनं. क्षणान्तरं वक्तव्यम् तथा पप्रमाणेयत्ताप्याघाता, बेनचित् प्रत्यक्षादिलक्षणेनामादियिषयस्य स्वसंवेदनम्पासंप्रदात् । लोऽप्युन: प्रमात्पन् फलेऽपि संवेदनांग्युपगमप्रसङ्गात् । तथाऽभ्युपगमा- ददोष नि पेन्, तथा धोनम्। "संपित्तिः संपिनियेष संयेचा न संघतया"। इति । एतत् मा प्रतिक्षितम्, म स्वरूपापमासे प्रमाणीविषयता । किंच, एवं कल्प्यमाने योधपमान्तरम् ३० स्वसंविभूपं च कल्पितं स्थान तथा घायुनम्, एकस्मादेष विषयायमाससिये कि उपकल्पनया! अयोध्येत-करपना रानपमासमानभ्य, पोधद्धये तु घटादिपदपमामोऽस्तीति न कल्पना । यदीरमाः प्रतिमासाः प्रमाणन्येन प्यपस्थान्यन्ते तदा 'घटमदं चक्षुण पश्यामि इति करणप्रतीतिरपि प्रमातृ- फलमातियात् फल्पनीया। पाऽपि फैधित् फरणप्रतीतिः प्रत्यक्षरवेनोना साऽपि नातीय संगच्छते। तथाहि-३५ 'घटमदं चक्षुषण पश्यामि इत्यस्यामयगती सिं गोलकस्य चक्षुष्टम्, आहोस्थित् तप्यति. रितम्य ! गोलशमा चक्षुष्टे न कधिदग्धः स्यात् । तपातिरित्तास्य प रहमेग्नभ्युपगम. अभ्युपगमे पान प्रतीनिविषयः, केपलं शरमात्रमुचारयति घटप्रतीतिकाले। पं च प्रमाव-फल विपर्य दोधारणमात्रमपमीयते, न च तयोः प्रतीतिगोचरता करणस्पेय तथाद्वि-दिपायापारे सनि शारीगा ध्यपच्छिन्नम्य विषयस्यैव पलस्वायभामन मिति म्यापषिदमतिपताः । 'कि तस्थाय १-यविषय-मी. र...तर दिमा• 1 ४-म प्रतीतो प्रकाश-दा., गु. । ५ मुम- कासा.बा. विना सर्वत्रा-सायस्था मा- विना सर्वत्र । -ता पटादेयता पटा-गु-तोय. युनाम् भा.मा...। -माइभ्युपगमदोष इति चेत् तथा धोनाम् मा०, रा., पू. । विषयमा मा. 11-विनयं पा. मा । १९ तपायुक्त मे-पा.,. मोठयहेनुप-०, मा।

·ट. धमे काण्डे- भासनम्' इति पर्यनुयोगे' भूकत्यं परिहारमाहुः, व्यपदेष्टमशक्यत्वात् । अतः प्रमात्रवभासानुपपत्तिः। ननु अहम्' इति प्रत्ययः सर्वलोफसाक्षिको नैवापह्रोतुं शक्यः। अनपहवे सविषयः, निर्विषयो वा? निर्विषयता प्रत्ययानामवाधितरूपाणां कथम्? सविषयत्वेऽपि प्रमात्रप्रतिभासे किंविषयोऽयं प्रत्ययः? न प्रत्ययापह्रयः न चास्य निर्विपयता किन्तु देहादिव्यतिरिक्तो विषयत्वेनावभासमान आ. ५त्माऽस्य न विषयः न च ज्ञातृत्वेनावमासमान इत्युच्यते । कस्तहि विषयः? शरीरमिति धूमः । तथाहि- 'कृशोऽहम् स्थूलोऽहम् गौरोऽहम्'इति शरीराद्यालम्बनः प्रत्ययैरस्य समानाधिकरणताऽयसीयते । नन्वेवं सुख्यादिप्रत्ययैरप्यहवारस्य समानाधिकरणता-मुख्यहं दुःस्यहमिति घा, अतो न देह विपयता! यच्चोच्यते 'गौरोऽहमित्यादिसामानाधिकरण्यदर्शनाच्छरीरालम्पनत्यम्' इति, सत्राप्येतदि. चार्यम्-गौरादीनां शरीरादिव्यतिरिक्तानामनहङ्कारास्पदत्वं दृष्टं तद्वच्छरीरादिगतानामपि युक्तं म्यष- १० स्थापयित: "न हस्य द्रष्टुर्यदेतद् मम गौरं रूपं सोऽहमिति भयति प्रत्ययः, - [न्यायया पृ० ३४१ पं० २३] न तात्विकः, यथाऽन्यसिस्तत्कार्यकारिण्यस्यन्तनिक- टेऽहका: ": "शरीरेऽपि । यतो निमित्ताद् अयमेतसिस्तुभयसंप्रतिप. मेऽनात्मरूपे इदंताप्रत्ययविषयेऽहकारस्तत एव शरीरेऽपि । आत्मविषयस्यहङ्कारो नौपचारिका, १५इदंप्रत्ययासंमिन्नाइप्रत्ययप्रतिभासित्यात् प्रमाता शरीरादिव्यतिरिकः । एतदेव कथम् ? 'ममेदं शरीरम्' इति प्रत्ययोपादानात् 'ममायमान्माइति प्रत्ययाभापाय । ननु 'ममायमात्मा' इति किं न भवति प्रत्ययः न भवतीति मः । कथं तहविमुच्यते? फेयलं शव उपार्यते न तु प्रत्ययस्य संभवः । श्रप्रापि ममप्रत्ययप्रतिभासस्थादर्शनात् शब्दोधारणमा केन पार्यते । किमि दानी सुखादियोगः शरीरस्येप्यते ? नैवम् , सुखादियोगाभावात् मिष्याप्रत्ययोऽयं 'सुष्यहमति २०२ स्वेतदालम्वनः । अतो व्ययस्थितम्-शाहप्रतिभासादर्शनात् प्रतिमासे पा शरीरस्य का त्वेनायभासनान देहादिव्यतिरिक्तस्याहंप्रत्यययिषयता शरीरस्य च ज्ञातृत्वेनापभासमानस्यापि प्रमाण सिद्धौ युद्धियोगनिषेधान्मिध्याप्रत्ययालग्यनता। न तु सस्याचैतन्येऽन्यः कश्चित् शाता प्रत्यक्षप्रमाण विषयः सिष्यतीत्यादि। तदप्यसङ्गतम्। यतो भयतु जैमिनीयाना "सत्संप्रयोगे पुरषोन्द्रियाणां पुलि जन्म प्रत्यक्षम्" [जैमि० अ० १-१-४] इतिलक्षणलक्षितेन्द्रियप्रत्यक्षयादिनाम् 'अहम्' इत्ययभासमय २५यस्यानिन्द्रियजन्येनावाऽप्रत्यक्षन्यदोपो नालाकं जिनमतानुमारिणाम, न हासाकमिन्द्रियजमेय प्रत्या। किंतु यत् यत्र विशदं शानमिन्द्रियानिन्द्रियनिमिन तत् तत्र प्रत्यक्षमित्यभ्युपगमात्, “ता इन्द्रियानि न्द्रियनिमित्तम्" [तत्यार्य० अ० १, ५० १५ ] इति पाचकमुत्ययचनात् । तेन या प्रत्याविषयायेन घटादेः प्रत्यक्षता तथाऽऽग्मनोऽपि स्यसंवेदनाध्यातायाको विरोअत पप पस्यो मामि प्रशानप्राशयेन प्रत्यक्षता प्यपस्याप्यते आमनस्यपरोक्षन्धन प्रतिमासनात् प्रत्ययम् । तय फेयालय २°घटादिमतीत्यन्तर्गतम्य याऽपरमाधनं मा प्रतिपादितमित्या अपरमानमिति कोऽर्थः- चिप सना, आहोम्यित् स्यातीती व्यापारातिपय मुग्धाय प्रमपचिपा सीयागाकारानं यधुच्यने तदा रटान्तो पनाया इति, तमिरस्नम्। अध्यक्षता राता गणगायुनगा । अप वियादगोचरेऽयक्षप्रीतेऽपि धान्नान्ये ठोके सुप्रसिद्धमिति गोत्रापि पगार: नदारदेय प्रदीपादिलक्षणो रातोऽपि ज्ञान का प्रति गजातीयागनपेमणे गाये । ३५नपाहि-यथा प्रदीगधालोको न स्यानिपताशालोकान्तरमश तथा तानमपि सनिपती म समान जातीपहानाभम्। एतायामापा पुमानगापि मानापमानापते । पैन द्विपामायाप्मनामियान्यानामपि मप्रतानि ति प्रर्यते । पार पनि धमाः मपि भामपि युना गया पति वा प्रसार मिति तम्मापि धोरमारामान गाधान्तमलोप्रमातीतमानिविरिति ML पदम, प्रन्या जीवनागापि मामा मानिसमा भाव मागादिमवारम्नरिमदिनं मान । অনাথদ্যোেমাথি খেয়েলের ঘ. সাধ্য ন্যাপোলাে पण मालक... विनादि-gewafar -AV:... पानि... -... 2:14..... मा MAmarpati गदिने ·पररसाद समिहिनदि पर समापं माणि पार्थसार त्वमपि माग्नि, यया प्रादायिनि पति- रेफरयान्नसमायादर्थप्रपाराशपलक्षणांदतोः सकाश मिसान रिमिनि म सिद्धिमा. सापयति । याने.म् कस्यचिदम्प काचित् सामग्री, तेन प्रकाश प्रकाशान्तरनिरपेस पर स्यमाहिति शाने प्रतिभाति' तद् गुनगेप, पपा दिपसामग्रीत उपसायमाना दीपाटोशदयो ग समाजातीयमालोकान्तरं म्यादिगि ताने प्रतिभासमाना अपंसो गया बनामप्रीत.५ उपजायमान किसान स्वार्थप्रशासम्यमा म्यातिपती न मानान्तरमा प्रनिनियनयान खकारणायजन्मनां भापरीनाम् । पशु प्रदीपालोमात गजापानरनिरभिमपि म्यमतिपती गानमपेक्षने तत् सम्मानपत्यान् मानस प राहिपर्ययममायांग युनियुमिनि नफर एएः स्वमायोऽन्यवामअपितुं युक्तः' इति पंपसंपची निगारलपा परितम् । अधालोपा सरनरनिरपेक्षा प्रतिपसिम्पति ननदयालयका नापि माना... निरपेक्षा प्रतिपतिः, अरएरया निमियाविरोधापा गरयगुपटपमान:पि पादुनिया स्थम् विरोषधोयेन सदा यात्मपर पटादेरपि पाय म मादक मानम्, आयात्र प्रकाशापोगापयपि पाता गांगता पक्रयमता मापजाय । पाप समर्थः-मईपाणुगम्यतः प्रकाराने, विमानपा, जायदानिप्रमहाम।गापि पानःप्रसारामाग्म. गील-गुग्गनियतिरिनाम्ग पिज्ञानम्मायेदनेनागारान् । अपनीनार मका' नि मसरामाननीयातिनिरिमामय, Nariri प्रतिपनी संवेदनपतरमतिमायो गगनु ममील-दम: पगमा मी, प्रकाराविधिकरण मीसादेलगुभशन् सहियोग पोषागागा । Raari पियेगाशीयमानयोनील-तापियोको गुना, विवेकादगार भेदाभी. तरम्यकपर । मथापि करपा नील-सयियोगदमुलियनि-III. मेदोगो से पधा-'शिलापुत्रपा पपु!' 'fter या Amrin En टोमेटो बाधफ इति मेयोपासण्या त नदिनार-rilोरपि HINDE म भेषमा सस्या । सदेपं नीलादिक सादिक प TRAINETः fromfret. सारित प्रशासतिगारानेगामापात् । भपतु पापतिरिको पोधगधापि ग नाता गोलायो गुता -TIPerm. पोधन प्रकाश मिसालोपा पागेपि sirialोपा!ROTEIN, प.! "मलोपतम्भमा नामिवियनि"[ तिमा mitram मनापात एतापनि गापि मागावे, AuTIE: पगाणायाम् । पेदनपसे गुपचापनितानो पोषtarNRENT कापपुरोगीलादपो पदाधिनपा प्रगान METamirmire. माना परतागोविषाणयोरियन पदेवमाया Prities मनिपालामालमिलि पाना समानरागमतिमातापितोपेऽपि निrasini पाप गुणा पातरपि गुगमा पतो गीत-बाधारित पER .. गुपापीभूलो विपरितमानभ मालदिएETrarian विषय: नरमपनारो पनपा पाषामा Hit Magar विरिणापाचापि अnि RiR.पा memiarrierri, सानिमावियोः मी धिया . mittirit: पर्म- विलापाmriterster arrer arn माEि-SHITAL नाविन्म fontrar wrritor.. निरामपमानासधारमानी गEि- • Aarti - RE- REExfat....

·८२ प्रथमे फाण्डे- स्वसंवित्तिमात्रयादः साधीयान् यदि तर्धन्तर्निलीनो योयो नीलादेन योधकः किन्तु स्वप्रकाश एवासी तथा सति 'नीलमहं घेमि' इति कर्म-कर्तृभावाभिनिवेशी प्रत्ययो न भवेत् , विषयस कर्म- फर्टमायस्याभावात् । ननु विपयमन्तरेणापि प्रत्ययो दृष्ट एय, यथा शुक्तिका रजतायगमः । अथ पापकोदयात् पुनन्तिरसौ, नीलादौ तु फर्मतादेर्न पाधास्तीति सत्यता। नन्यत्रापि पोध-नीलारे ५स्वरूपासंसक्तस्य यस्य स्वातस्योपलम्भोऽस्ति याधकः कर्म-कर्तृभायोलेसस्याअथरिमानान्तेनि. पन्धनम् ! नहि भ्रान्तिरपि निर्धाजा मयति ननु पूर्वम्रान्तिरेयोत्तरकर्म-कहुंभाापगतेनिधनम्। पूर्यत्रान्तिकर्मतादेरपि अपरा पूर्वम्रान्तिरित्यनादिम्रान्तिपरम्परा, फर्मतादिन तस्यम् । अथवा 'नीलम्' इति प्रतीतिस्तावनमानाध्ययसायिनी पृथक्, 'अहम्' इत्यपि मतिरन्तबोराग दहन्ती मिना, 'वेमि' इत्यपि प्रतीतिरपरेषा ततध परस्परसंसकमतीतिप्रितयं क्रममा प्रति १० माति न फर्म-करीमाया, तुल्यकालयोस्तस्यायोगात् भिनकालयोरप्यनयमासनान कर्मतादिगतिः फश्चित् संमधिनी । अथापि दर्शनात् प्राक् सन्नपि नीलामा न भाति सदुदये घ भातीति कर्मता रासा, नतामि साधीयः, यतः पार मायोऽर्थस्य न सिया दर्शनेन स्यकालायधेरथम महणार दर्शनकाले कि नीलमामाति न तु ततः प्राय, तत् कथं पूर्णभायोऽर्थस्य सिध्येत् तस्य दर्शनमा पूर्व काले विरहा। १५न च सरकाले दर्शनं मागसमिधि व्यक्ति, सर्पदा तत्प्रतिभासमसमात् । अपाऽन्येन दर्शन प्रागः प्रतीयते, नगु तदर्शनादपि प्रा समायोऽर्थशान्येनायरोय इसनपरया । तसात् राण नीलादेशनकाले प्रतिमासनान तत्पूर्य सत्ता सिध्यति । सपापि 'पूरएं पश्यामि' इति व्यवसायात् प्रागर्थः शिष्यति, मागसता विमा सपमान पंरटेन एकत्यगतेरयोगात् । फेन पुनरेफरयं तयोगम्यते-किमिशनीतवासनेन, २०पर्पनेन पाम तापत् पूर्वदर्शनेन, तरकालापधेरेयार्थ प्रतिभारानात् । नदिला. निमागिनोऽयमा पसंमागकोटरसंगयाशिरयसीयते, तरकाले साम्प्रतिकदर्शगारेरणापा र पामा प्रतिभागि, पर्णनमा विनयरामारडा । गापानीन्तनरर्शनेग पूर्पगंगादियाशिनीमा पापा, नानका पूर्यकालगालमयान ग गारसमितपूर्णरशंनारिमर्शमगारति मम्, हिमपमहादेव । तम्मार लागादियोग गर्ग पस्तुले, पुराणि २५राति' नदारता, लोहामायोत् । मग पायम्' इति नीत. ni रगनियम 'अपम्' इति तु सागरण तोहारोशातारयाकमायी प्राणी, तर मनायनिति! अचानुमानार मागमायोर्थ निपनि माफ गनीना मानायोगारिति, सामान ঘর: ঘৰণ মালাখালি, মালা গাথলেটি। দাখি १.मना मामानं मिणति येन नमानरिमक्षिक पराममोग पर्शनमा मादपति सपा मति नियामामामान शांतता गरे, मल avi, বিলমেধাবন নিশিপাশ। সবা-সন্নাকান্দা থানাখাসিল : परियोसति जाग्रतामपि मत पवागा। अर्थ En मान् पिमिनियम नि तर नाविकाम, माना fult मोला NT मामला ATARIA पर। HTAR Aणम्! नगगनालोर ममागममी Times रन पर FIR TITHIAnt: FREETHARTHAri Fr:

·ईश्वरस्वरूपवादः। अथ नीलं तनविरतायपि परशि प्रतिमातीति साधारणतया प्राथम् । पिशानं त्यसा. धारणतया प्रकाशकम्, नेतदपि युक्तम्। यतो नीलस्य न साधारणतया सिदः प्रतिमासा, प्रत्यक्षेण स्वप्रतिभासिताया एवाधगतेः। नदि नीलं परति प्रतिभातीत्या प्रमाणमस्ति, परदशोऽन- धिगमे नीलादेस्तवेद्यताऽनधिगतः। अथानुमानेन नीलादीनां साधारणता प्रतीयते-पधेय हि स्वसन्ताने नीलदर्शनात् तदा-५ दानार्या प्रवृत्तिस्तथाऽपरसन्तानेऽपि प्रवृत्तिदर्शनात् तद्विपयं दर्शनमगुमीयते, नेतदप्यस्ति। अनुमानेन स्य-परदर्शनभृतो नीलादेरेकताऽसिद्धेः। तधि साराबहारदर्शनादुपजायमानं स्वर सहसतां परष्टस्य प्रतिपादयेत्, यथाऽपरधूमदर्शनात् पूर्वसह दहनमधिगन्तुमीशो म नु तमेव पूर्षदष्टम्, सामान्येनान्षयपरिच्छेदात् । तन्नानुमानतोऽपि माहाकारस्यकता । मनु मेदोऽप्यस न सिर एप प्रतिभासदे सति कथमसिद्धः परप्रतिभासपरिहारेण स्यप्र-१० तिभासान् स्वप्रतिभासपरिहारेण च परप्रतिमासान् विवेकस्वभार्यान् व्यतिरेचयति अन्यथा तस्यायोगात् ततः स्य-परहस्य नीलादेः प्रतिमासमैदान व्यपहारे तुल्येऽपि मेद एय, इनरया रोमाचनिकरसहाकार्यदर्शनात् सुसादेरपि स्थ-परसन्तानभुयस्तत्त्वं भवेत् । अथापि सन्तानभेदात् मुखादे दा ननु सन्तानभेदोऽपि किमन्यमेदार तथा घेदनपस्था। अप तस्य स्वरूपमेदादू भेदः मुखादेरपि तर्हि स एपास्तु, अन्यथा मेदासिन धन्यमेशदन्या १५ मिनम्, अतिप्रसगात् । नीलादेरपि स्व-परमतिमासिनः प्रतिभासंभेदोऽस्तीति नेकता। अथ देशर्करवादकत्यम्, मनु देशस्यापि म्य-पराभ्यानन्तरोकन्यापार मेजता युना । तम्मा प्राहकाकारपत् प्रतिपुरसमुद्भासमानं नीलादिकमपि मिममेष । संशकालोपलम्मा प्रारूप स्थप्रकाशम्। अप प्राहकाकारशिदूपरयाद घेदको नीलाकारस्तु जहत्या प्राधः, अनोख्यने-किमिई २० पोषरा चिदूपत्यम् ! यपपरोक्षं स्वरूपं नीलादेरपि तर्हि तदस्तीति न महतारामीलादेरपणे. सम्वरुपमन्यरमार भयतीति प्राराम्, ननु योधस्यापि स्यम्वरूपमिन्द्रियादेभंपनीति प्रात । अथ पद इन्द्रियादिकार्य न स घेवम् नीलादिकमपि तदि नयनादिकार्यमग्नु म प्रायम् । अपापि पोधो धोधस्वरूपतया नित्यो मीलादिकम् प्रकारयापनपाऽनिम्य इनि मा सदप्यसत्। लम्मादेनयनादियलादुदेति रूपमपरोसत्यम्, न अनिण्या लामादिर्भयनु, मातु १५ कपम् ! मदि पद परसादुरपयते सत् तस्य येयम्, अतिप्रमहात् । तस्मादपरोस्लम्मारप! स्यमकाशा। योधस्तु निस्योऽनित्यो पा सरकाले फेयलगुनाति गरमः, योरपि पाnt मात-पादकतापः। --:. 4pmeaninमीटनाले ना ..::तर नाई।. ...", रायमा पदिमीरो ब्यामियन सातवाप्यागे धापार इस्पनयस्या । अपन प्यारियन लार रोधमा प्रादकायं नीलादेस्तु प्राधरयम् । अथ पापारम्यापरमापारपतिरेणापि मीलं प्रति मानिना, हम तदूपरपान्। म गीलभ्यापि" स्यं म्वरूपं विपत इति पोध मति सभापति लान् । रिश, पोधेन पदिमीर प्रति प्रहणकिया जम्पने सा मीलार मिया, अभिमा पानिमा १५ नया सम्म पाएपम्, भिमायादेप । अधाभिमा तमीलादेमानरूपा हानजन्यानाहान. क्षणयात् । अब हामपंभूना हानिन नम्र मीलं प्रति माहाता मालादर निकाला। पोषण माइकर मौलादेशुमार सिशक्तिपरिकाम्पना पुता, कागुमेपरथा तागिरी ... 1-मानगर-7.। -सात् ग.गु..-.-सात् .........सार पा..। ५-समेहार भेदो-41. t.। -कापात् तदेक-...• - - चिपाय बोधस्य पन्भार, मो. अम्पायुम्नुभ ..नीपमा..." खर-मी., मौ.1 ·प्रथमें काण्डे- तु तरपरिकल्पनमयुक्तम्, इतरेतराध्यप्रसङ्गात् । तथाहि-योधस्य शक्तिविशेषसिद्धनीले प्रति ग्राहकरवसिद्धिः, तत्सिद्धेश तच्छतिसिद्धिरिति व्यक्तमितरेतराश्रयत्वम् । तत्र योघरा नीलं प्रति ग्राहकत्वसिद्धिः तस्माद् व्यतिरिकेऽपि बोधेऽभ्युपगते सहोपलम्मनियमाद स्वसंवेदनमेर युटम् । परमार्थतस्तु सुखादयो नीलादयधापरोक्षा इत्येतायदेव भाति, निराकारस्तु योधः सनेऽपि :५नोपलभ्यत इति न तस्य सद्भाव इति कथं तस्यार्थग्राहकत्वम् ? अत पय ते प्रमाणयन्ति- खलु यत् प्रतिभाति तदेव सद्यपतिपथमवतरति, यथा हदि प्रकाशमानयपुः मुसम्, न तशाले पीडाऽनुद्भासमाना समस्ति, विज्ञप्तिरेय थ नीलादिरूपतया सकलतनुभृतामामातीति सभारदेनुः । तदेयमर्थप्राहकत्वस्याप्यसिद्धेः जडस्य प्रकाशविरुद्धत्याय नार्थमाहकत्यमपि पौचर युगम् ।। अप यहिदेशसंपद्धस्य जडस्यापि नीलादेरनुभयान नीलादिप्रकाशस तत्माहत्यमसिमम्, १०नाप्यनुभूयमाने सम्भादिके जडे प्रकाशविषयत्यविरोधोद्भायनं युक्तिसंगतम्। प्रत्यक्षसिरसभारे' पस्तुनि तद्विरुद्धस्वभावायेदफस्ानुमानस्य प्रत्यक्षयाधितकर्मनिदेशानन्तरप्रयुनकालात्रापदिए स्यदोग्दुष्टहे तुममयत्येनानुमानाभासत्यात् । न च प्रत्यक्षसि स्वभावे विरोधः सिगति, अन्य मानस्यापि मानत्यविरोधप्राप्तिः। मन्येयं नीलादिसंवेदनस्यापिदि स्वसंवेदनवियतयाऽनुमा स्वसंविदितत्यमसिनम्, गापि स्वात्मनि क्रियाविरोधोनयन युतियुनम्। अनुभूयमाने विरोध १५सिदेर । अस्यसंपेदनमानसाधारयेनोपन्यशमानश च हेतोः प्रत्यानिमितपसमिपयोग । सायसाधारयमित्यपि समानम् । सिंच, खसंविदितमानानभ्युपगमे 'प्रतीयतेऽयमों पदिदेशसंयम्पितया' इत्या प्रतीने यापिकाया अमतीतरयेनाऽव्ययस्थिती व्ययस्थापयामा मध्यपरियतिः सार मदि सपा प्पपरिया गरनिराणादि फसचिर प्यपस्थापकमुपलब्धम् । अव प्रतीतेरसंपिदिनापि एक २० समतानगरमीतिरपस्थापितरयन नापयस्यिमय तदितरकासमतानगरमतीने সমসামসিং সেখানমন্বনাথস্বনি শুনি ना:पण मनोनिः मनोनियापिकाभ्युपगलायसनयस्था अपनी सिम्पपश्चालित नीति पिनियन पर मिति मापं दोस्तथास्थापिकाऽपि प्रतिस्ना मा এই নামান্থা? তা মালনীবি মানথোয়াবি না? মখম, २.सोनिकालिनायगायनमाANTAणे युधि"[..! पति पणा यंग पति! 'मनीतो::ति शिणपतिमी प्रतीनिशिगणानागमे । शिरमनियम्युगमान् । अपि च, पर नरागमनापानातानमनाकम गुपणाने ना एटागामानामुमामामालानामनगालामयिपालगया जाना A PET from ३० विमान:रि जान नसामाणि महारान् । परमार-मोहम्मनिमिनमाTHE ATTRn from मा प्रोतोय नगरो योनानानामा frame १ ग, मारवाहिना यानि प्रसा-मामानयोHATTIES मानद पार नयान्यूनानिमित पाप १ मा मा Torrent जि. नगर Prमलि वि. TARIT मोर गरा MamarMart पाnertimATATE Inny HER: anim-raharir ngnent द, Prer FREETTENory • nirmat.,...

·turmette Frm: ram relam मागुनमा गरमायानगगतिft. rm.riterfineीनोमियोnimly गिनिशा Prematramमाननगरियाये सामान गाने। PreritTr:दिननिशेषमाशीमार्गमा Entitaranti mm प्रमापमान गिरिरामपायो ५ orrentire जनिमेय नीति प्रगात सिराशिदी नाकारी REMI मनमायामे INTRA ITC पापमायो पानापमाति Prem Kfnxnnnn my लिया गपमासमतोलन मापनीलम. formandir mergin पापीमामानिमिमगाभयात् । narjiनिमानिमित पत्र पतिमानपहारस्पापियर्स पि.१० विकामधेनगारपायेऽपि सहारगमपा एमासापमारा. निरममा प्रामानुपानिEिT पारतिभाप । मन्येपं सा Traiगापमानापि भापमाणे पापपिता पए प्र.मतिमारागुपनरापान रति Prerit : नियम, प्रमेपरपान, पानिपत' ति गभरापाप्रयोगे mmmmmame I RAI. मापदारगंपादोज गपंपिग्लामेन बागामा १५ Sit. TAR ! पनि ने गदा RT प्रमेयाये पति नेनेर भोपापलाणो देवी- rat are maपियो तुः । m गानेन सपनामादिणा जारमाऽपि पर inter गावं पति परमानं नागापेऽध्यामानं श्य पहातिम MER पिसापिरोपः मारिमानाप्ये गपिप्पतीति ग कधि पिरोपः Ire. PRAT नं मारा, भेषाया, परपत्' पत्र प्रयोगे ईश्वरमागरूप २० मनपा पिEImयामायान् नपानमानिया 'ममेपापात्' इति दे। तलात् महामारोगामपान विदिमानमम्युपगतापम् । imurमा, सपा मिहानमनापादासाराम्पमा हातत्यं ग सारन पाका. मरिमामयेप समतगिरी मेप पालय मामासादरिति पर युनाम्, समपापल्प विमानामा र प शारिदिया पिसामनोऽपि तदप्यतिरिकास रात सिद्धमिति २५ पनवसंधे गमरापिझपमारमना ! समयमा दुरापम् । हिनीmuisपि पदुगाम् नदि पथित् पराक पतपापरणपणे पा स्यात्मनि कर्मणीप पार' रविनयपतम्। मिनापारमारिकेणापि आत्मनः पर्तुः प्रमाणस्य Primय पाविदिशारप्रतिपादनात् । गलिकादिकरणमपेप्यापस्थामेदेन यथा प्रगामा प्रोपा भगिरपिगमरवनाभ्युपगम्पो नयादाऽप्येकसगरमना अनेकधर्मसन्मापार ३० प्रगानुप-प्रमापाप-प्रमेपायान्यगिजानि मान्युपगम्पने तत्तमर्मयोगात् तसदस्यमापायस्थ प्रमानिधिनायगाविरोधात् ! पोकम् 'ममाणाविपयस्येऽपरोक्षतेत्यय भाषितस्य कोऽर्थः' वादिनापारम्। माननया प्रमाणापेन च स्वरूपापभारागरा प्रतिपादितत्याने।म पटादे म्यागार भितमानमासयात् भगानुः प्रमाणपस्यरूपं भिमानप्रायम्, तयोधिपत्येन पटादेस्तु हस्पियन यापय सिखायान् । न च प्रमाण-प्रमात्म्यापमादकस्य प्रत्यक्षमा ताक्षणेनासंग्रहः ३५ नारंपादसम्म सरणश प्रदर्शितयत्। यदपि 'घरमहं पापा पक्ष्यामि' स्पनेनौतिमसम्पादनं हनम् , तदप्यमानम्। गहि पशुगे जहागास्यसंविदितरचे प्रमात-प्रमित्योरपि चिरूपयो. राविदितापं युक्तम्। अन्यायमापायानुपपसे।। यतम् 'इन्द्रियव्यापारे सति शरीराद् ट्पपच्छि- सापरतु-ना., 4. रिना । दादा-भा.गु.1 । अथ भपतु कौ., भो., मो. -य भागा-गु.। ५-मारा-मा., भा.पा., 4. विना। -सर्गमा-म., म.पा., मा. पिना। ७-गराधा- मामी....। ८.९५० ११ गतस्य विपस्य पत्ता भी पक्षस्य । ७...141 १.पू.प.१५-प्र.प.पं. २५। पृ. ७१.१.१पृ.५६." १.८.६.१६॥ १४.१५.१४ १५१.७५.३७ ·.८६ प्रयमे काण्डे नस्य विषयसैव केवलस्यायभासनम्' इति, तदत्यन्तमसातम्। विषयस्येव तदवमाससंवेदनस्यापि व्यवस्थापितत्वात् तदमाये विषयावमास पय न स्यादित्यस्य च । अतः प्रमाश्यमास उपाए। न च कृतोऽहं स्थूलोऽहम्' इति शरीरसामानाधिकरण्येनास्य प्रत्ययस्योपपत्तलालमना, चक्षुरादिकरणव्यापाराभावे शरीरस्याग्रहणेऽपि 'अहम्' इतिप्रत्ययस्य सुवादिसमानाधिकरणान ५परिस्फुटप्रतिमासविषयत्वेनोत्पत्तिदर्शनाद् न शरीरालम्पनत्यमस्य व्यवस्थापयितुं पुतम् । न 'कशोऽहम्' इति प्रत्ययस्य म्रान्तत्वे 'ज्ञानवानहम्' इति ज्ञानसामानाधिकरण्येनोपशापमानहारि प्रत्ययस मान्तत्यं युक्तम्। अन्यथा 'अग्निर्माणयकः' इति माणयकशिप्रत्ययस्योपरितरिकास बान्तावेऽग्नायपि तत्प्रत्ययस्योपचरितत्वेन प्रान्तत्यं स्यात् । अय तर पाटप-पिजला दिया पस्योपचारनिमित्तस्य समायाद् भवति तत्रोपचरितः प्रत्ययः ग पात्रोपचार नियन्धन विधि, १० तदप्यसङ्गतम्। संसार्यात्मनःशरीरापुपरातत्येन तदनुपरस्योपमोगामपरयेनोपभोगकपणा पचारनिमिचस्प समापात् । इराध शारीरादितिरितेऽपत्यम्तोपझारफे सभूलापारयतित निमित्तः योऽयं भृत्यः सोऽहम्' इति प्रत्ययः। नघ मुखादिसामानाधिकरण्येनोपजायमानस्यैयाईप्रत्ययस्योपचरितविषयोति यशापम्, समामिप्रत्ययपदमाधितरवेनास्सलगुरुपरयेन चास्याऽत्र मुत्यपात्। गीपारेख पुरलपर्मोन १५न्दिरमाया अन्तर्मुगाकारानिन्द्रियामत्ययविषयस्यासंभयात् । पप गौरवादिनार भूतम प्रनिशनशिरारनाम्युगमपिण्यस शरीरसय पाहं प्राग मिटाना पपत्रादिस्यपानेन रपगामि इति पिरालम्पनरयेनानुभूयमानप्रस्थापिपापं गुतागण परिमानानुभूपमानतमा रमायालासनस्य पात् । म य रामादिपियतमामायाको Priorrमुमारामः येन तमिषयरोगास भाग्तरयं शान् । मापि तत्र तापेर ६.artit गोपेशेयरितापराना युनिगती सान् । तम्मायाधितारणारा मनी माणिरितु शान्यो निसारतया म प्रतिगमाधानमई नीति मधार मानुगारित पर युम्पने-अप्रत्यया पिकायेनाप्रणालमा স্বাস, না লাল সমান সংখাসিন্দাগণ ম্যাগঃ मिनिनननुमानणावताः। न य 'गि भारमन पाये सनिलीगुमधानमा .५ किमि, मनमाया' लीतीलगभपात या सणाली নামে সলনিয়াসংলগস হলদিল। म मगन र्गम-मारमन. समानुप्रयेशन प्रतिभागने, गादोनितम घटनाप प्रगानुयशान मिलनयनिन प्रणता ना Er लिन मापातम्या प्रगनिमान बनानाति ! पानगुनना trশনাল ল ক ঘসনিনা। মণিণালী শাশা, শাখা र मरि मनमान। अग प्रतिमागर्मगार मो मन !! पुरमा मामान मित्र IITTITTET, Tit: fe RATOPATI मायामामा-PROHITTHATRAParent मानाTHIMATIMATTPATRA TITIATI AHATE REP from TATUITIER IRRITATE नाम RATANTRAT र 7 PM ETARTHATIMITATION .. Twain-ATATTITTERNETright: RE-Antarmnit: .... - .:.mar ..

·८७ ईश्वरस्यरूपयाः। ज्यवभासानुप्रधेशेन प्रतिभाति, उताननुप्रयेशेन ? ययनुप्रवेशेन तदैवतमीलनानपरमाण्ययभासाना. मनुभशातीलशानसंघेदनस्यैकपरमाणुरूपत्यम्। तस्य चाननुभवात् कुतो नीलज्ञानसंवेदनसिद्धिः! अधाननुप्रयेशेन तदा नीलशानपरमाण्ययभामानामयाशलाकाकल्पानां प्रतिभासनात् बुनः स्थूलमेक- नीलशानसंधेदन प्रतिनीतमानपरमाण्यवभासं भिन्नत्वात् ! अथ स्वसंवेदनावमासमेदे सत्यपि न तत्प्रतिभासस्य नीलमा भेद ननु कुनो नीलहानस्याभेदः किं तत्स्यसंवेदनामेदात्, स्वतो या! ५ यदि स्वसंधेदनामेदात्, तदयुनाम्। तभेदस व्ययस्थापितत्वात् । अथ स्थत एप तदमेदः, तदप्ययुः माम्। तस्याचाप्यसिद्धयात् । तथा, यदि दर्शनायस्थायां स्पर्शनावस्था न प्रतिभातीति तदयस्थाव्याप्तिदर्शनशानेनापस्थातुर्न प्रहीतुं शक्याः नन्वेयं तदप्रतिभासने तेन तदव्याप्तिरपि कथं प्रहीतुं क्या! तदप्रतिभासने 'तत एदमवस्थातरूपं ध्यावृत्तम्' इत्येतदपि प्रहीतुमराश्यमेय । न च तद्विपितमतिभासादेय तदव्या-१० मिर्गृहीतयेति पळू युनम्, तदप्रतिभासने तद्विविकस्यैवामहणात् । न च तदव्याप्तिस्लम्य स्यम्पमेव' इति दर्शनमानेन सम्स्यरूपप्राक्षिणा तदमिनस्यरूपा तव्याप्तिापि गृहीनैवेति युक्तम्, तधामावष्यस्य सर्पम्प समानत्वात् । न वायाधितकमत्ययपिण्यस्यात्मन एकत्यमसिद्धम् । न चास्यैकत्याध्यममायस्य फिश्चिाधामस्ति, तदाधकन्वेन संभायमानस्य प्रमाणस्य यथास्थानं निरस्पमानत्वात् । भवतु पाऽनुसन्धानमत्ययलक्षणादेतोस्तदेकन्यसिदिलयापि नेतरेतगथयदोरः, यतो नक-१५ त्यमतियधमनुसन्धानमन्वयिदृष्टान्तद्वारेण निधीयते-येनायं दोषः म्यात्-अपि त्यनेकन्येऽनुमा धानस्यासंभयान नतो प्यावृत्तमनुसन्धानं तदेकत्वेन व्याप्यत इत्यकमन्ताने मरणापनुसन्धान दर्शनादनुमानतोऽपि तसिसिः । न च भेदे दर्शन-सरणादिमानानामनुमन्धानं संभयति; अन्यथा देवदत्तानुभूतेऽथे यादतस्य सरणानुसन्धानं स्यात् । अथ देवदत्त-यसदत्तयोरेकसन्तानाभापासानुसंधानम्, यत्र स्वेका सन्तानला पूर्णाजप-२० रमानयोरत्यन्तभेदेऽपि भवत्येवानुसन्धानम् : ननु सन्तानम्य यदि मन्तानियो भेदः एकत्यं घ तदा शम्दान्तरेण स एपामाऽमिहितो यन्नतियश्मनुसन्धानम् । अथ सन्तानिभ्योऽमिधः सन्ता- गस्तदा पूर्घोत्सरमानक्षणानां सन्तानिशादयाच्यानां देवदत्त-यनदनमानपदत्यन्तभेदात् नदमियम सन्तानस्यापि मेद इति कुनोऽनुसन्धाननिमित्तन्यम् ! अधेमन्तनिपतितानां पूयॉत्तरमानग- म्तानिनां कार्यकारणभावाद मेदेऽप्येकसन्तानत्यम् ननियन्धनधानुसन्धानप्रत्ययो युक्तः, न पुनर्देष २५ दस-यादगानयो कार्यकारणभावः, अतस्तनियन्धनसन्तानाभायनिमितस्नानुसन्धानामापः। ननु देपदामानं यसदसन यदा यापार-व्याहादिलिङ्गयलादनुमीयने तदा तर पनदनानुमानजनक भर तीति कार्यकारणभावनिमिमैकमन्ताननियन्धनाऽनुमन्धानप्रसनिः स्यात् । अथ स्वमन्तताधुपादानोपादेयभान मानाना जन्यजनकभाव. मिसमन्तती नु महरिमायेन तन्नाय इति नाध्य दोष ननु कि पुनरिदमुपादानन्यं यदभावाद् भिन्नमन्तानेऽनुसन्धानाभाष ' या स्वमन्ननिनिवृत्ती वाय जनपति नदुपादानकारणम् , यथा मुपिण्ड स्वप नियमानो परगुपादप सीति म घटोपनायुगदानवारणम अथपापग्म-अनेकस्मादुराधमाने कायें म्यगतपिराध तत. नयेय निमिनगाराम । ननु प्रतिक्षणविशगरकम्यभापपर्यापयाम्तिहानायमा क्षणेपुपादानोरादयभार रन व्ययम्धापयितु दारय । नमाहि-उत्तामान जनयन पर्षमान नए जननि उनानएम उभराम अनुभयम्प वा' न नावनएम निम्नानम्यपानसनमायपि पमाननीपादक, पिगंधान नायनएम प्रणमामामगा। नाप्युभयसपम पावभारम् पिरजोभयापासम्मवान ! नायनुभयमएम अन्योन्यायपदरूपापामेनिधनपरिधानन न्लयपन्धनानुभयम्पताश अयोगात् । अथ यदि व्यापारगागात शरण बायोपादरमभ्युपगम्पेन तदा म्यादयं दोर-पान नए- ग्यापागमम्भवानप याया पासकायम यदा तु माग्भापमात्रमेष कारणम्प नापॉत्पादन पुन एतदोरायमर नन्धस्मिन्नभ्युपगमे प्राग्भापिनोऽनेवलापमापमाने गये पुनोऽय विभाग एपना मनः। रमणभमानामि । -सनेन तर-मा. -सनेति तद-या, रा.। -सत्सर-मी., मा. सताने पनि-य। ५- सटरसमा चिरंजर-41.पु.1 पना सरंच ·-- ८८ प्रथमे काण्डे- इदमत्रोपादानकारणम् इदं च सहकारिकारणम् इति, योरपि कार्यणानुविहितान्यय-व्यतिरेकत्वात् ? अथ सत्यप्यन्यय-व्यतिरेकानुविधाने एकम्योपादानत्येन जनकन्यमपरम्पान्ययेति नन्वेतदेवोपादा- नभायेन जनकरयं फम्यचिद् रूपन्यांननुगमे प्राग्भावित्यमाण दुरयसेयम् । अथामिहितमेयोपादा- नकारणत्यम्य लक्षणं तदयगमात् कथं नद् दुरवसेयम् । सत्यम्, उक्तम् न तु कसचिद् रूपस्थान ५नुगमे तत् संभवति । नाप्ययसातुं शक्यम् । तथाहि-यत् स्वगतविशेषाधायकन्यमुपादानन्यमुक्तं तन् कि स्वगतकतिपयविशेषाधायकन्यम्, आहोस्थित् सकलविशेषाधायकन्यम् इति ? तत्र यदि प्रथमः पक्षा,स न युक्तः; सर्वसनाने स्याकारार्प- कस्यास्मदादिविमानस्य तं प्रत्युपादानभावप्रसगात् । तथा, रूपस्यापि रूपझानं प्रत्युपादानभावन- सक्तिः, तस्यापि स्वगतकतिपयविशेषाधायकस्यात् । अन्यथा निराकारस्य योधस्य सर्यान् प्रत्यविशेषाद् १० 'रूपस्यैवायं ग्राहको न रसादेः' इति ततः प्रतिकमध्ययस्या न स्यात् । रूपोपादानत्ये च भानस्य परलोकाय दत्तो जलाजलिः स्यात् । किञ्च, कतिपयविशेपाधायकत्येनोपादानत्वे एकस्यैवं शानक्षणस्य तरकार्यानुगत-व्यावृत्तानेकधर्मसम्बन्धित्याभ्युपगमे विरुद्धधर्माध्यासोऽभ्युपगतो भवति, तथा च यथा युगपभाव्यनेकविरुद्धधर्माध्यासेऽप्येकं विज्ञान तथा क्रममाव्यनेकतद्धर्मयोगे किमित्येकं नाभ्युपगम्येत? अथ सकलविशेषाधायफत्येन, न तर्हि निर्विकल्पकात् सविकल्पकोत्पत्तिः। न च निर्विकल्पक योरप्युपादानोपादेयत्येनाभ्युपगतयोस्तद्भायः स्यात्, तथा च कुनो रूपाकारात् समनन्तरमत्ययात् कदाचिद् रसाद्याकारस्याप्युपादेयत्वेनामिमतस्योत्पत्तिः? अथ विशानसन्तानयहुन्याभ्युपगमाद् नाऽयं दोपः-तेन सर्वस्य स्वसदृशस्योत्पत्तिः तस्मिन् दर्शने एकस्मिन्नपि सन्ताने प्रमातृनानात्वासनः तथा च गयाऽश्वदर्शनयोर्मिनसन्तानपर्तिनो २० रेकेन दृष्टेऽर्थेऽपरस्यानुसन्धानं न स्यात्, देवदत्त-यभदत्तसन्तानगतयोरिवान्येनानुभूतेऽन्यस्य । दृश्यते च- "गामहं शातवान् पूर्वमश्य जानाम्यहं पुनः" [श्लो० वा० सू०५, आत्मशो० १२२] । किञ्च, सकलस्यगतविशेपाधायकत्ये सर्वान्मनोपादेयमानक्षणे तस्योपयोगाद् अनुपयुक्तस्यापरस्यभा यस्याभावाद् योगिविज्ञानम् रूपादिकं चैकसामन्यन्तर्गत प्रति न सहकारित्वं तस्येति सहकारि- २५कारणाभावे नोपादेयक्षणव्यतिरिक्तकार्यान्तरोत्पादः । अथ येषां कारणमेव कार्यतया परिणमति तेषां भवत्वयं दोपो नत्वस्माकं प्राग्भावमा कारणान्य मभ्युपगच्छताम् । नन्यत्रापि मते येन स्वरूपेण विज्ञानमुपादेयं विज्ञानान्तरं जनयति किं तेनैव रुपमैफसामध्यन्तर्गतम्, उत स्वभावान्तरेण? तर यदि तेनैव तदा रूपमपि शानमुपादेयभूत स्यात्, तत्स्यभायजन्यत्वात्। तदुत्तरशानक्षणयत् । अथ स्वभावान्तरेण तदोपादानामिमतं पान ३० द्विस्यभायमासज्यते । यथा चोपादान-सहकारिस्वभावरूपाययोगस्तथा त्रैलोक्यान्तर्गतान्यजन्यकारी न्तरापेक्षया तस्याजनकन्यमपि खभावः ततधेकत्यं ज्ञानक्षणस्य यथोपादान-सहकार्यऽसनकायाने विस्वधर्माध्यासिनस्याभ्युपगम्यते तथा हेप-विषादाद्यनेकवियत्तात्मनस्तत्सन्तानम्या यभ्युपगन्तव्यम्। अयोपादान-सहकार्यऽजनकत्वादयो धर्मास्तत्र फल्पनाशिपिकल्पिता, एकत्यं तु तम्य स्वसंवेदना ध्यक्षसिद्धमिति न तेस्तदपनीयत इति मतिस्तोत्मनोऽप्येकल्यं सन्तानशम्दाभिधेयतया प्रतिमा ३५ स्यसंपेदनाध्यक्षसिद्धय ममयसर्प-विपादादिकार्यदर्शनानुमीयमानतदपेक्षजनकल्याऽजनकत्यधमां- पनेयं न स्यात् । तन्न स्वगतसकलधांधायकत्यमुपादानन्यं भवदभ्युपगमेन सङ्गतम् । नापि गला मनिवृत्या कायोत्पादकन्यस्यभापम्, तथाऽभ्युपगमे शानमन्ताननियने. परलोकाभायमानः । अथ समनन्तरप्रस्यपत्वमुपादानत्यमुच्यसे । तथाहि-समस्तुल्या, अनन्तरोऽध्यपहिला, १-यानुगमे दा., भा। • समाने रामा ५-५ पहा-मा., भा•। ६-पत्याने-मा., म. । • तहिं निर्षिकपकोरपतिः ।...। पर सविस्कयोपा.पा. रिना। जानकपा-मा., मो.। १.नाम्मा भा.गु.,., म. 11-मावा-मा., भा. ११२ हपदिपिप-वा, पा१५-गुगीयमानं तदस-या frrelaनुनीपमानं तश-क- । . ३ पृ.८.५.१।

·+ ईश्वरस्वरूपवादः। प्रत्ययोः जनकः । न चैतद् मिन्नसन्तानादिति न तत्रानुसन्धानसंभयः । मन्यत्रापि समस्र्य कार्येण यधुपादानरपं प्रत्ययस्य तदा पनाव्यम्-कि सपंधा समत्यम्, उतैकदेशेन ! यदि सर्पथा तदसत्, कार्य-कारणयोः पर्षया तुस्यन्ये यथा कारणम्य भागभाविरयं तथा कार्यस्यापि स्याना तया घ कार्य-कारणयोरेककालत्याद्न कार्यकारणभावः, मरोककालयोः कार्यशारणमाषः मन्येतरगोषि. पाणयन् । तपा, कारणामिमनम्यापि स्वकारणकालना, तस्यापि स्वशारणकालतेति मालमतानगः ५ ध्यमिदानी समलं जगत् म्यान् । अप कश्चित् समानता, तथा सति योगिमानन्यायसदादिमाना सम्पनम् तदाकारत्वेनेकमन्तानत्यं म्यान्' इत्यादि दूषणं पूर्वोनमेये । अधानलरत्यमुपादानत्वम्, ननु क्षणिकानपक्षे सजगत्क्षणानन्तरं वियक्षितक्षणे जग जायत इति मगमुरादानत्यमिन्येकम- म्तानन्यं जगतः । देशानन्तर्य सत्रानुपयोगि, देशव्ययहितम्यापीठजन्ममरणचितम्य माग्जिन्मचिमो. पादानल्या युपगमात् । प्रत्यययं तु नोपादानत्यम्, सहकारित्वेऽपि प्रत्ययत्वम्य मायात् । तर ममन.१० म्तरप्रत्ययत्वमप्युपादानन्यम् । न च प्रतिषणविरामपु भायेषु कश्चिद् एकान्ययमन्तरेण जनकन्य- मपि संगच्छने किमुनोपादानादियिमागः' इति भणमामामतिपादनायमेरे मिधाम्यामः । अत्र फेचित् तुल्येऽपि जनकत्ये म्य-परमन्तानगतयोपिमानयोगदानन्ये फारणमातुः-"स्वग. म्तनी घेतिनं भान मानान्तरजनकम्, म स्येपं परमन्तती, अतो जनकन्यायतिरिनाम्योपणानगरपये निमिसम्य संमयादिरयंभूनाउनुफलभायात् प्यपस्था" । अम्यापि व्ययम्यानिमितन्यमयुनाम, नदि १५ जानमदिनं व्यपस्थां लभते । संवेदनं दिपानानां ग्यन पयेप्यने, नए स्वगन्नतिपतित प पर- सन्तनिपतितेऽपि मुल्यम् । भानान्तपेयं तु न शापयग्भ्युपगम्यने मानमा नियमन नि मायम प्रतिप्रमहापरिहारः । न च स्वमन्नतापपि भ्यविदितमानपूर्पकता माना मिशा, मुजपरणोनर कालभाविज्ञानम् नपात्यानयगमान्। पनो विमानपूर्वकन्येऽपि मत्र यिप्रतिमा पादिनः पुनः पुनः संयिदिनमानपूर्वकन्यम् । ततत् म्यान-विमानपूर्वकम्यम्पानुमानेन निधयार कर विनिनिः२. तादसिनम् 'तजातीयान् तज्ञानीयोपनिः' इति, पदमात् । अनमानीगादपि भापानामुनि नार, यथा धूमावः। येऽन्यत्राहामा-नादराभेदेन भावानां पिजातीयो पायाभपातारणम्" नेगमपि मरा-सामायिषेको नाग्ममातृगोगरा, कार्यनिरूपणायामपि तयोपिंको भनामारपमर. रिहारः । यः पुनरच्यो-"सर्पस्य पमानजागीयादुपादानापुम्पनिा, आपम्यापि मराणमोगा.१५ भाषेन प्यपस्थापिता काष्टान्तर्गता अजयः" त्रापि पजातीपायम विनाकाडीमात कायेन पा जातीयम्यम्, धूमपोपलक्षितापपपपूर्पकरघेन पा! माप्ये पिम्प मेरानी विजातीय दुनिगोरप्यभ्यादुपजायमानम्य । उत्तरविकरपऽपि कायतर्गनानामपण्यामा धमापं सरिरम, पारिभाषिक पा! परिभाषायानापद्यमपिरयः । टोऽपि नाकारण्यपश्यितासमपपपाना मर धमन्पप्यपहारा तार्षिणापि लोकासिमग्णयहागनुपरणं गुम पातुंम् । मामा जापान.. पपात्रोप्यो-'तम्यामपरथायां विज्ञानामाये मदपग्थानः मप्युतम्योनारमारती रिनिर्म भयेत् 'नमा मिचिदपि पेतितम्' ''गृति यमनुभपपपिंग, तो पेनानुभवेन न मिशिपायने नभ्यामपन्या तम्यापर समायोऽभ्युपगमाया एतत् गुम्पारगमन तिथि नितं मया' सिपना पायवेदनं पोपेन, स्यावाद या! पायथेन निधी नपुग। व्यापावेदमं तु ग्याषेदनाभ्युपगमे दुगपारितम् । तस्मादिनीमेष मनोग्यापारपालामा पारपगमःचले। आनुपागम्यमपरथायां विज्ञान तथापि जनपपातिरितण्यापारविरोराभाष समननादी जनकालानिरिमभ्युपगम्यमाने योनारिणभेदम नपा. चार समापन राममानामापपानदेय परम्सनापामधेन जनायम् देना मगा। अपार- समनतालाइयो धर्मा पानिपा, अपितं न पन बाप मालिकम, NIR.. किमिदानी सांता पाट मायामागुनि मेयुपते, पपा मासि! पार १.ut... १-माति-..,... सापादित .....। t.mt.n५-मान्स....विज। परनं बोप्पे-म.... .एनसमा पातिरिलायु... माहामाया' रामा...। -HTTER.। १.पमहापानि-1 १ ·प्राकाणे- - निरिकमा ममनन्तरप्रत्ययवस्थैरमुच्यते कयं तनिराधना सानादि-पानी परसन्नतिगतेन विमानेन तुल्येऽपि जनाये समनन्नरमायन्येन जननगिरीमान प्यस्या कियने, यदा तु ध्ययस्यानिधनस्यापि मांगनवं सतस्तानाग स्थापना दुर्ममिति । अयमपि सोगतानां दोगे न जनानाम्, मनो 'मानपूर्वक गाना, सरगर ५मानभ्य स्वरूपम्' इत्येतत् प्राप्त प्रतिमाधितम् । योनम् अतनातीगदपि भाषानामु पत्तिार्शनाद. या भूमातापि न गंगार. पो नामाभितजातीपतिनाग्रगम्यते-पिलसमापि परमारमोविएगा-हाण गायमांनुविधानं कायायुगमनियन्धनमः सय मानस प्रोशिमाह मन कार निभायो रिवारल-मयोः सांया पेलासम्, पुरतीकारसेन समोरपि । गोया गरेप १०कासपोगभारतमाः पायगमेः । यंगु सदरातातिः कामिनि ' नरसदनानिवि नायितुं शम लम्पानुमानगातारेनिधिका ताम: रोनितंग कान समिति, गातारधारणे यो निघ:"। 1- किन पा' गात अनमिमलम्भमारम. कथित rniकामना प्ररले प्रमाणलिया। कागुनगानाभान गमागमNि. RATHITITIमायागंभ । शाहि-म TT तापाता far.mamTIIT नागो न माना ना PATHI, MTIT-RHITITTीन मिकी rfTTERTAITHIोगान मानणापिनमा i.rrmer.rt"लिपिमालानिमान AIIM मालामाल ETITIAR नामाननीमा । माyि "बालिगोनालिसानोगतागानगनणानिने मारनामसम्मानमामाने मिना, परणामी wrmire २, मामा निम्माnिeyprITH HTTTTTTEE माता पिलो. wrrivarमर्मतिविनामोनिसामी को Tr. 'rrr If tf Tमान! rwariyाना पानामा Friftyun maratrena fruitm 1. Estofat were pramenitostirrapar preparar por 21814perzy a res xiraramirrrrifi F THE NATAKATimrailert, * rai afruirefi.aurTHITE rat virirm roti Hunt creraren ३.- Trarx ग HEATMre furnfurfm. -- Thiran RINTATA TRITTHTTARTrtsirrzarrian rurrent arta nature Fireer ram rrkarimurariumarita - For . 1

·No text on this page.

·No text on this page.

·। ईवरणपादः। दिक्यपि कम्पपिका तह मामादादिमंन्धानपन् पृयिष्याधिसंग्यामधारस्तापितास्तु, विशेषानुपलक्षणान् । तर नोरसिद्धता। [ मा भवमित्थं सगाऽप्यमात् माध्यमिचिने युना, नदि केवलान पायमण्यार मित न्यात् साध्यापगमः । ननु कि घटायी कर-कर्म-करणकयन कार्यादेवांगनगमः सम्या' घरगने कार्पये प्रतिपतियापि नगमा, गा दिमालामीण पृषी, अध्यातिप्रहाल ५ एय फेशिन कार्याणामापूर्वकाणां कार्यपमान मय फाय काकम, पपा बने पनस्पतीनाम् । अपनत्र गफगापनिश्चयः मनु प्रदणम्, गए नियमानेर करि मयनीति धं मायामाये तोदेर्शनम् । पुनर्पिघमानांकाणां नवनिमिः! पणा पाहीनामनग्गो पिसीमाम् । गुना ना क्रमविपति, उपायकालानयामाग। नगाले पनपत्र पत्रिधानन्: अन्यदाऽम्य मनिधानाभापादग्रहणम्। पनगरेषु च ग्यायोगदम्यमानजन्मापारे नार.. गमोऽयमपी, पोपट म्यमानजन्मनि घटा, अन सिटामोपमापनि যায় হােমিদলোঃ এহ বাদাইমাগির পাইনি। तापदायरपरिषरामायामोत्-शना नियादीनां बाणायाः अप भारणापकपना म युनिामती | अपम मियादी कारणानिराकरणं कायाम पे .. घेऽपि नम्याराणा, नपत्। पनो पद पम्यायप-रपतिमा विपापि मापन १५ इतर कार्य सियादीनां स्यायय-प्यनिहाय विपन गारजानं पानि IE. कामतोम्पतिरिम कारणं भवेत्। एवमपि कारणामा दोर मा aur मरण" यादिना सामान पक्षधाव:पि प्यायमायादगमायनोः । अध पक्षेतमाया मित्रानन्। माथि विrnation परररेमापो पानी पिया m-नगाययोजणे पाटीदाEिMEri. सपा-पिपयोगोमायनिधपार प्यासिपिदि।। मापे II rent লেখাঃ সেমিখ্যাথা নিই বা বমিবল বাই রাগ कपि तुमियारी गन् । मानवनियो करिनुपथमिमानि)। AMITA-माहाता यापगतिमिस्र्य मिना माग पो पा. सापामा देगुष्र्य मिनासी उला, पुनप्रणा नामानिमम rior माया गर्नुपनिशाला पुन मगर पुनम्। freesmum मा MRITY गमा । पचूर्णम् लियाचापप-यतिरेकातुविधानलमा Termer पने प्रतिप्रगति, एक पहपमाया धमाधर्म पोणता मारा रणतेपनयो।कारणामाधना-हि विधिनियात्रा मायmai पानREAPारनिरायोपनि fur. antaraarti. मापेण, गपभोपाना साधारणारासिमापा । पर सवाNिOTISMEER. पुनि यि । पाणितमा नाति सि me प्रमाणपिनाविध गिम् । अपार येणारा भRV Vaam पताना या भावादिष्यतिरेण पाहिमा TRIRL AIMIMer मारमाणापम् । अथ जगपिपम माना EOM RETRY उपनिमा मगि भायाताधारणपाहतोपविnिtrackferen Curer माणमायामीविवारणपनियोग पुतः पारस Lete enereri पिपलित परिवार तथा वन A ten amir शिमिनि नार नायुपगम जाने वापरापु RATED ARACarin मपासपो कारणामायुपEFERTEETHI Cr rrrrr. 1-पपर..,.,.,.पि प्र-.... नम...। ५-"tre"t... -..।

·sinा। यानी frmirir tri- रामाननीटाभनगा पूर्व प्रतिमा सीमा रा, firs नंगीमामा imire भो..: frTीरवारमा समायणा: rimurt प्रथमे काण्डे- कारणेषु कारणत्वमप्रत्यक्षम्, कार्येणैव तस्योपलम्मात् । सहकारिसत्ता रश्यमानस्य । केञ्चित् सहकारिणां दृश्यत्वेऽप्यदृष्टादेः सहकारिणः कार्येणैव प्रतिपत्तिः। एवमीश्वरस त्वेऽपि न तत्स्वरूपमहणं प्रत्यक्षेणेति स्थितम् । ततोऽनुपलब्धिलक्षणमासत्यात् कतुंरुपल जन्मसु स्थावरेषु हेतोबृत्तिदर्शनान व्याप्त्यमायः यतो निथितविपक्षवृत्तिहेतुर्यभिचारी। ननु निश्चितविपक्षवृत्तिर्यया व्यभिचारी तथा सन्दिग्धव्यतिरेकोऽपि, उनेषु स्थापरेपुक किं कर्जमायात्, आहोस्विद् विद्यमानत्वेऽपि तस्याग्रहणमनुपलब्धिलक्षणप्राप्तवेन ? पंस ध्यतिरेकत्ये न कधिद्धतुर्गमकः । धूमादेरपि सफलव्यत्याक्षेपेण व्यायुपलम्मकाले : यदिव्यक्तयो दृश्याः; तासु चाऽदृश्यासु धूमव्यक्तीनां दृश्यत्वे सन्दिग्धव्यतिरेकाडा गति यत्र पहेरदर्शने धूमदन तत्र कि घरदर्शनममायात, आहोस्विद् अनुपलब्धिलापमा १४ति न निश्चयः । अतो धूमोऽपि सन्दिग्धव्यतिरेकत्याल गमकः । अथ धूमः कार्य हुतभुजः, तस्य तदभाये स्वरूपानुपपत्तरसटत्येऽप्यनलय सभापकर तत् कार्यमत्रोपलभ्यमानं किमिति कारणमन्तरेण फलप्यते अथएशतः कारणशकराना- मर पुद्धिमतः, यस्यादेधूमादीन प्रति कथं शक्तिता प्रत्यक्षानुपलम्भाध्यामिति घेत युनिम ताभ्यां कारणत्यनीयस्यादिभिस्तुल्यता, यथा यस्यादिसामाया धूमादिर्जन्यमानो मत १५रेप कदानिदपि न भयति-स्वरूपहानिप्रसगात्-तदत् समुत्पत्तिमन् कर्त-कर्म-काणार तप सरदपि सथादर्शनात् तमन्यतास्वमाया, तस्वमायनिधितायन्यतमाभाषेऽपि काम रिच, अनुपलम्यमानकी के स्थापरेषु करनुपलम्मः शरीराधभाषात् गागरा सगरमा कता सत्र कुलालादेः प्रत्यशेणयोपलम्मः, अत्र चैतन्यमाणोपासनापभिशामा प्रतिः मापेता यतशम् शरीरापमायात तहि कताऽपि म युक्ता, कापंग २०४६ समिणरदर्शनात यथा स्यशरीरमा प्रवृत्ति- निती समेतमा फरोसि, ते य कार्य गग्तरेल बागमति-निगृत्तिलक्षण कार्य चेतना करोति तेन तगप्पमिया पपरपान को मान्यत्र, ता यता काय शरीरेण विगा करोतीति मा साप्यमातरम Prem पेनि मानेन विधिन् । एनेतापि परायतं यमाहुरेफे- "सतना कथं मायलदिष्ठामनुगतने" [ २५रपेदन देगरमेमानुपसिम्पर्शनात् । न यातनाम दियागनुपसिनोति प्रमाण- भारतियक्रथम, यत ईयरमापि प्रयोगमा म कानित नियामा पनि प युकम्, शरीरालराभाषेपि शरण प्रयतवानान् । तर का माधानतिन शारेषणम्, नतादर्शनेन लोमिया : "Howra ममा मायम्" आमा का कार्यकारणभाषण तगाराम समान अररमयना पिना कारणत्यनिदिनयेश्वरपालिमोनमा भए संबपिना, ससा तो mini HINE r:: पानुनो गामवाना भरिया, अस्मितारणापमा प्रमाणेनाप्रहलान्। सालमा into rria गरी धर्मगिरणा, सामान पनि ग्राम प्रमा ]

·No text on this page.

·अपमे कागे-- तस्मात्मान-नि- मसतानां विशेगणां प्रमाणातरवाधपा विशेधिरुजताउनकारा हरयुकं ताला तास विशेस केन प्रमागेन निरारुतिः। शरीरसंघपस तापमायभावेन, शरीराला प्पात्मनः सशरीरधारण-प्रेरणक्रियासु या अपात्मनः प्रपतवत्या पारमादिनिगा पापारासु कर्व युदम् नेवरस्य, सदरदिनरात्। तपाय भपता मुख्य कलक्षण "ज्ञान-चिकीर्श-प्रयसानां समयायः कर्यता"! पति। देनेवर तारदितत्यार प्रयाप्रतिषेधः कृतः । आत्म-मनासंयोगजन्यायात प्रभार तदर्समयात् कारणामापात् तनिषेधः। दिलहीघरे कथं तसा अपि मनासयोगजन्योती मा भूत् का नापतिः। नेन तपसब म स्खया काचित् । सोऽपि माठ, तामा कमी शरीरादिसंयोगवसनः साप्यते । अत पायकम्- १. नादियातिषेधोशिस कसनिक साधनेन निराकरणेन पा का ताभारे rmy मम्मतप्रियकरपनोsswयासिसया-किरमतीदिपमधमाशुपगारिसमी प्रमाणे प्रकार पपेर लगिनी प्रयोज हेतुं दर्शयति भोम्' इति वासी प्रतिशत सामगोशमीमास्ति, मउगमापात्"। माधो. ते तु भानोलारिसानारियो रियाणा १५inरणकोमा मायभारात् शिशि।। irituataH सापते.तरिसमापि शिरोगिया Aniनागादिना नितिन का किया कुमाला पिा मा fertina-पापा करोति त तमोगनारितारण यो मामात wrAmARE HEARTHAमिता रातो ..mrtmni TiTIMR मीभोलि तो लोni farth errinानगारे जातात. शता कमा!ि WITTrmat निगमाणित गरिविधितानाग, TRAमाता irrrrrrMATAवितानाजी fal TRIममा मानविधितामा अलिप्रतिनि!ि *MITMEinभागा। योगी image :निnिly for. I और मोर मायापान गिनाभी MLA trem मना । मोगमनिया-गतिमा iamgruar: Taim, मनियामा प्रमाण मिmast frre मात्र नाना पालमानसिमापात् । - भगवान माग- Trtierrar पान! पा Tri: Tarin riatricitri.... र rrori- Horreyaffairmsfixit का पनामा 414 kr rrrrrt:14 am Tarent ·] (परसपपादा। म पमतिपादकलाममामाण्यम्, ममाणगमकरणम्य समाचार । धादि-प्रमाजगकरवेन मसापर मामापंग प्रतिमवारपन चहारस्येश। प्रवृत्ति-निती पुष्पम्प सुख-दुरासाय. मायापायेगममाधिपाद मयत इति । अथ विपापहरवादमी प्रामाण्यंग स्वरूपारया. मिति पे सदमत् स्यातिपादकरपेन विध्यारयात् । सधादि-स्तुते। ग्यातिपादकापेन अपहारपम्, निनावारण निपकरयमिति । अन्यथा दिसांपरिक्षाने विदित-प्रतिपिरोपयिशे. ५ पेण प्रसूतिर्मितृतिया गात् । तथा विधियापपस्यापि स्याप्रतिपादनबारेणेप पुरुषमेरकरयं एम् पपं प्यरुपपरेप्पपि पापयेषु स्यात्, पापयस्वरूपतापा अविशेषात् पिशेषसोमाभापादिति । सपा, या पानागमागाये "मेया आपः, दर्भाः पवित्रम्, अमेयममुचि" परयरूपापरिक्षाने किया मायामापपितोपेण प्रति-निसिप्रसामतदसिर मे येग्येय प्रयर्सते अमेप्येषु प निपति एपलम्भात् । तदेपं स्यरूपायो पाक्येभ्योऽर्थस्वरूपायपोधे सति ऐ प्रतिरशंगात अनिऐ ११० नितरिति वायते यरूपार्थानां प्रमाजनकारवेन प्रवृत्ती निगृती या विधिसहकारित्यमिति, अप. रिहानायु प्रणापतिमसः। अथ स्यरूपार्षानो मामाये "मायाणा पन्ते" इत्येयमादीनामपि पपानामगार, मा गुरुये माधकोपपपत्र दिमुष्ये पाच प्रमाणमस्ति तत्रोपगारफरपना, सदमाये तु प्रामाण्यमेष । पेपरसायप्रतिपादनेषु किशिस्ति पापामिति स्वरूपे मामा. मभ्युपगन्तव्य मिस्यागमादपि सिसभामाण्यात् तदयगमः । भ्यरस्य च सत्तामाण स्यविषयमहण.१५ प्रपतानां सत्रमानामपिटापकता पपा स्फटिकादीनामुपधानाकारमहणमताना सयिमकाराः। पया सेवा सावित्रं प्रकार पिना मोपधानाकारहणसामध्य तथेयर विना क्षेत्रयिवां ग स्यविषय. प्रदणसामध्यमित्यति मगपानीभ्यरा सर्पयित्" [ तपासी गपंपिन-बाना ससिदितसदर्यप्रकाशरयं नाम स्यमायः, सस्थान्यथामायः पुतमिदोपसमापात् । पनत् ताप रूपं पभुरापाथयाण मानानाम् । यस् पुनधरनाधितं २० मच रागादिमलातं तय विषयप्रकाशनस्यमायस्य विषयेषु किमिति प्रकाशनसामध्य विधाता पथा दीपादेपपरफान्तर्गतस्य ! मनु रागादेरापरणय फर्य तामायोऽपगतः तरतिपादक- प्रमाणामापात ! प्रमाणमामाघे संशयोऽस्तु रागादीनाम् म स्वभाषः । विपर्यासकारणा रागादयः, १ कारणामाये तत्र मापा! विपर्यासधाधर्मनिमिता, ग घ भगपरपधर्मी, समये पा स्थंविधशासदादिमिचिन्तयितुमसरयस्य कार्यस्थ कथं तस्मादुरपादः अनेका.२५ Ceपनामसहा! किय, रागादय शानिएसाधने विपयेपनायमाना Cer म प भग पता कधिदिशानिएसाधनो विपया, यासकामस्यात्। या तु प्रति शरीरादिरागें सा फैथित् मीसामुका; सा पापासमयोजमानामेय भपति मरयम्येपाम् । अतो पदुम यातिएता- "पीना दि रतिमयिन्दताम्। गच रवी भगयान, दुपाभावात्" [न्यायपा: पृ. ४६२ ] ३० तत् प्रतिसिसम् ।मदिनुखिताः मोडासु प्रपर्सन्से, तसात् गोडार्थी प्रवृति।। अन्ये मन्यन्ते-"कारण्याद् भगयतः प्रवृत्तिः । मन्येयं पेयला सुपरूपा प्राणिसोऽस्तु, मेयम्। निरपेक्षम्य कतरयेऽयं दोपा, सापेक्षा सुफथमेकरूपा सर्गः? यस्य यथापिघा कर्मा. प्रायः पुण्यरुयोऽपुण्यरूपा तस्य तथाविधालोपभोगाय सरसाधनान् शरीरापास्तथापिधास्त. सापेक्षा एजति" इति। "न पेग्यरत्ययाघातासापेक्षरयेऽपि, यथा सयितप-३५ फाशय परिकापपेसम्म, यथा याकरणापिठायकर सपा, सापेक्षरयेऽपि तेपुतस्पेभ्यता दिनापि (तनापि) नेभ्यरतापिप (पिस) पाता"[ पति केचित् । अन्ये मन्यम्ते-"पथा प्रभुः सेपामेवानुरोपेन फलमेश्मदो मामभुस्तथेयरोऽपि फर्माशपा. पेक्षा फलं जनयतीति 'अनीश्यति म युज्यते धनम्" [ भाष्यकारा कायायप्रेरितस्य प्रतिमाह । समिमित्तायामपि प्रवृत्ती म पातिककारीयं४० १प्रमाणजन-मा., मा. पिना। २-प्रषिको न भा.,., गु.।। तस्येश्वरताऽपियात रति- नितश्परताविपातरतिकेनार्दन अम्पत्रातश मेश्वरस्पपिघाताति-मा..। ४.पा. बिना मान्यत्र । ५ सत्र न्याय९१.४, मा.सू. ११बन्धि माय दाम्यम् ।

·No text on this page.

·] शिरसरूपाया र घरपरिवारकानाममामाण्यम्, प्रमाणानकाय समापात् । धादि-प्रेमानकरपेन प्रमाण मामाण्यम प्रतिगमकान तोहारस्पेय । प्रवृत्ति-निवृत्ती पुरुषस सुख-दुःखसाप. मायापपगाये राममाथिोपा भपत इति । अप विधापनापादमीषां प्रामाण्यम स्वाया- दिति पर, तदमात्। एयार्थप्रतिपादकरन पिम्पहरयार । तथाहि-स्तुतेः स्वार्थप्रतिपादकरवेन मपरपम्, निन्दायात निपसंकावमिति । अन्पपा हि सदापरिक्षाने विदित-प्रतिपिसेप्यविशे- ५ पेण मतिर्मिति स्यात् । तथा विधियायस्यापि स्वार्थमतिपादनबारेणेष पुरुषमेरकरयं स्यम् पपं यरूपरेपपि पा साद, पापस्वरूपतापा अपिशेषात् विशेषतोमाभापादिति । तथा या पानाममागाये "मेन्या आपः, पर्भाः पवित्रम्, अमेध्यमशुचि" इस्यपंखरूपापरिक्षाने विध्या तापामप्पविदोषेण मति-निपुतिप्रसा, न घेतदस्ति मेध्येयेप प्रयतते अमेपेषु च नियर्सत एयुपलम्मात् । तदेपं स्वरूपाम्यो पाक्येभ्योऽर्थस्वरूपाययोथे सति ऐ मपत्तिदर्शनात् अनिष्टे व१० निवृत्तरिति ज्ञायतेवरूपार्थानां ममागनकरवेन मवृत्ती निगृती पा विधिसहकारियमिति, अप. रिमानानु प्रतापतिमसाः। अथ स्वरूपानां प्रामाण्ये "प्रापाणः पन्ते" इत्येवमादीनामपि पपाना सात, मा गुरये पापकोपपपत्र दि मुल्ये साधकं प्रमाणमस्ति तत्रोपचारकपना, सदभापे तु प्रामाण्यमेय ! मपेयरसमायमतिपादनेषु फिशिवस्ति पाधमिति स्वरूप प्रामाण्य- मभ्युपगन्तव्यमित्यागमादपि सिरमामाण्यात तदयगमः । भ्यरस्य च सत्तामात्रेण स्वविषयप्रहण.१५ प्रवृत्तानां क्षेत्रमानामधिष्ठायता पपा स्कटिकादीनामुपधानाफारमहणप्रवृत्तानां सवितृप्रकाशः। पया ते सावित्रं प्रकार विना नोपयानाकारमहणसामध्ये तथेवर विना संत्रविदां न स्थविषय माणसामामिपति भगानीश्वरः सर्पवित्" तथाली सर्पवित्-मानस ससिदितसदर्यप्रकाराकर नाम स्वमायः, तथान्यथामाय: पुतधिोपसनाया । तत् तायद् रूपं चक्षुरापाथपाणां ज्ञानानाम् । यत् पुनश्चक्षुरनाधितं २० मप रागादिमलावृत्तं तय विषयप्रकारानस्वभाषण विषयेषु किमिति प्रकाशनसामध्यविधातः पथा दीपादेरपपरकान्तर्गतस ! मनु रागादेरापरणय कथं तथाभायोऽयगतः तत्प्रतिपादक- प्रमाणाभायात् ! प्रमाणस्याभाये संशयोऽस्तु रागादीनाम् न स्यभापः । विपर्यासकारणा रागादया, एपा कारणामाचे कथं तर भावः। विपर्यासधाधर्मनिमित्ता, न च भगवस्यधर्मः, तत्साधे या विषयालदादिमिचिन्तयितुमपराश्यस्य कार्यस्य फपं तस्मादुत्पादः अनेका-२५ दास्पमाप्रसगात् ! किय, रागादय एनिष्टसाधनेषु विषयेथूपजायमाना न घ भग- पतः कधिदिशानिएमाधनो रिपयः, अपातकामापात् । यातु प्रवृत्तिः शरीरादिसर्ग सा कैधित् कीदार्थमुका; सा पायालयोजनानामेय भपति मत्यन्येपाम् । अतो पदुकं पाकिस्ता- "मीदा हि रतिमविन्दताम्। च रया मगरान, दुस्खाभावात्" [न्यायया०४० ४६२ J३० सत् प्रतिक्षितम् ।न दिनपिता पीडामुमपर्यन्ते, सलात् क्रीडार्या प्रवृत्तिः। अन्ये मन्यन्ते~-"कारण्याद् मगपतः प्रवृत्तिः । नन्वेयं पला मुसकपः प्राणिसगैrse नेयम्, निरपेक्षस्य कतत्वेऽयं दो, सापेक्षत्ये तु कायमेकरूपः सर्गः। स यथाविधा - रायः पुण्यरूपोऽपुण्यरूपो या तस्य तथाविधालोपमोगाय तत्साधनान् शरीरादीस्लपारिवाना सापेक्षा एजति" [ इति। "न घेभ्यरत्यमापातःसापेक्षत्वेऽपि, यथा रोयम्-३५ फाशय स्फटिकापपेक्षम्य, यथा पा करपाधिष्ठायकस्य प्रशस्य, सापेक्षयेऽपि पूर्पकरपेन प्रापि (तत्रापि) नेश्वरतापि (पित) पात" आप मन्यन्ते- "यथा प्रभुः शामेदानुरोधेन फलभेदमदो नाप्रभुस्तये काम करावय J भाष्यकारा कायण्यप्रेरितस प्रतिमाह । समिमिचायामपि प्रवृत्तनाचेतनानि इव पाट पनि महामारभन्ते"-पृ. प्रमाणन-41. वा. दिना। -अयिदोन भा., काम-दिप-गु । ५-सपूजा- वि.स्वरताविधात इति के सर्वत्र अभ्यास नेश्वरत्यविधात। इति केचित् । कत्ये साये दिना नात्पत्र। ५ यार.४.आ.. म.रधि मार्गr.

·१०२ प्रथमे काण्डे- प्रसि कथमन्यधातुं शक्यते अपनोतुं पा? न तु फर्मणा सिद्धसाध्यता, तम्स सकल जगाला कार्योपादानाचनभिशत्वात्। तदमिगत्ये घा तस्य भगयतः 'कर्म' इति नामान्तरं कृतं सात् । स्या चिन्तितमेव । तदेयं सफलदोपरहितादुनहेतुफलापाद्शानाधतिशयरहणयुकम्प सिसः तर च शासनप्रणेतृत्वं नान्येषां योगिनामिति 'मत्रजिनानां शासनम् इति अयुक्तमुतामिति स्थित ५इति पूर्वपक्षः॥ [उत्तरपक्षः-जगतः ईश्वरकतत्वनिराकरणम् ] अन मतिविधीयते-पत् तावदुक्तंम्-'सामान्यतोदृष्टानुमानस तत्र व्यापाराभ्युपगमा प्रत्यक्षपूर्वकानुमाननिषेधे सिद्धसाधनम्' इति, तदसङ्गतम्। सामान्यतोदृष्टानुमानस्यापि तरस धकत्येनाप्रवृत्तेः । तथाहि-तनु-भुवन-फरणादिकं घुद्धिमत्कारणपूर्वकम्, फार्यन्यात्, घटादिय- 'इत्यत्र धयंसिद्धेराश्रयासिद्धस्तावत् कार्यत्वलक्षणो हेतुः। तथाहि-अवयविरूपं वायत् तन्यादि अयमासमानतनु न युक्तम् देशादिमिन्नस्य तन्वादे स्थूलस्यैकस्यानुपपत्तेः । न घनेकदेशादिगतमेकं भवितुं युक्तम्, विरुद्धधर्माध्यासस्य मेदलक्षणत्यात- देशादिमेदस्य च विरुद्धधर्मरूपत्वात् । तथाप्यमेदै सर्वत्र मिन्नत्वेनाभ्युपगते घट-पटादापनि मेदोपरतिप्रसङ्गात् नहि भिन्नत्येनाम्युपगते तत्राप्यन्यद् मेदनियन्धनमुत्पश्यामः । प्रतिमासमेदार १५तन मेद इति चेत्, म विरुद्धधर्माध्यास मेदकमन्तरेण प्रतिभासस्यापि मेदानुपपत्तेः । • अथ 'अवयवी पको न भवति, विरुद्धधर्माध्यासितत्वात्' इत्येतत् किं स्वतन्त्रसाधनम् उत प्रसङ्गसाधनमिति? न तावत् स्वतन्त्रसाधनं युकम्, अवयविना प्रमाणासिद्धत्वेन हेतोरात्र- यासिद्धत्वदोपात्; प्रमाणसिद्धत्वे या तलतिपादकप्रमाणयाधितपक्षनिर्देशानन्तरमयुक्तत्वेन तस्य कालात्ययापदिष्टत्यदोंपदुष्टत्वात् । न च परसावयवी सिद्ध इति नाश्रयासिद्धत्यदोष इति वक्तुं २० युक्तम् , यतः परस्य किं प्रमाणतोऽसौ सिद्धः, उताप्रमाणतः? प्रमाणतश्चेत् तर्हि भवतोऽपि किं- न सिद्धः प्रमाणसिद्धस्य सर्वान् प्रत्यविशेषात् तथा च तदेव कालात्ययापदिष्पत्यं हेतोः । अथाऽ- प्रमाणतस्तदा न परस्यापि सिद्ध इति पुनरप्याश्रयासिद्धत्यम् । तन्न प्रथमः पक्षः । नाऽपि द्वितीयः, यतः व्याप्याभ्युपगमो यत्र ध्यापकाभ्युपगमनान्तरीयकः प्रदश्यते तत् प्रसङ्ग साधनम् । नच .परस्य भेद-विरुद्धधर्माभ्यासयोप्प्यव्यापकभावः सिद्धा, देशादिभेदलक्षणविरुद्धधर्माभ्यासाभावेऽपि २५ कंप-संयोर्भेदाभ्युपगमात् । तद्भावेऽपि सामान्यादावभेदस्य प्रमाणसिद्धत्वादिति न घक्तव्यम् । यतः प्रथमः पक्षस्तावद् अनभ्युपगमादेय निरस्तः। प्रसङ्गसाधनपक्षे तु यद् दूपणमभिहितम्- 'देशभेदलक्षणविरुद्धधर्माध्यासाभावेऽपि रूप-रसयोमेंदः' इति, तद् व्याप्यव्यापकमायापरिक्षान सूचयति न पुनर्याप्यव्यापकभावाभायम्, यतो देशमेदे सति यद्यमेदः शचित् सिद्धः स्यात् तदा . व्यापकामाऽपि विरुयधर्माध्यासस्य भावान तस्य तेने शाप्तिः स्यात्। यदा तु देशामेदेऽपि सा- ३०रसयो दस्तदा देशभेदो भेदव्यापको न स्यात्न पुनरेतायता मेदो विरुद्धधर्मापासव्यापको मसात् । यदि हि मेव्यावृत्तायपि देशादिभेदोन व्यावत्तेत तदा व्यापकल्यावृत्तायपि ध्यायः स्थाप्यावृत्तन मेदेन देशादिविरुद्धधर्माध्यासो व्याप्येत; न चैतस् कचिदपि सिसम् । यत् तु 'सामान्यादायमेदस्य प्रमाणतः सिद्धभेदव्यायनापि न देशादिभेदलक्षणस्य विपदधर्माभ्यासस्य निवृत्तिः इति, तदयुक्तम्। सामान्यादेप्रमाणतोऽभिन्नरूपस्यासिः । उक्तं च- ३५"यदि विधर्माध्यासः पदार्थाना भेदको न सात् तदाऽस्यस्य तदकस्याभापान विश्यमेक स्यात्"[ ] प्रतिभासमेदस्यापि तमन्तरेण मेदव्ययस्थापकस्याभाषादिति यायव्यापक भापसिद्धः कपंन प्रसजसाधनस्यानायकाशा? अथैकत्यप्रतिमासाद् देशादिमेदेऽपि तयादेरेकता, ना देशभेदेन पयस्थितागामययपान प्रतिमासभेदेन मेदात न होकरूपा भागा भासन्ते, पिसाणुमात्रता: तातिरिकश ४० पापरस तपापययिनो व्यस्योपलब्धिलक्षणासानुपलम्मैनासरयात् म प तस्योपलधि- सक्षमप्राप्तता परैनांम्युपगम्यते। २.पृ.५.२४"निपाण्यास" मो.टि.। ५"मै" मा.शि.प्र.4.4.२५ । १.६९५.१.२पृ.११ पं.३५। - ·०३ ईश्वरसरूपवाद।। "मायनेकद्रव्ययस्थात् रुपायोपलब्धिः" [धैशेषिकद० अ०४-१-६] . पति पचनात् । सत् सिसमनुपलाधेः 'उपलम्धिलक्षणमासस्य इति विशेषणम् । न च मायो-दि- मागचतिरिक्तापपुर्षदिताकारतां पिसाणस्तन्यादिशात्मा दर्शने घकास्नीत्यनुपलब्धिरपि सिक्षा म प समानदेशरवादघययिनोऽययवेभ्यः पृथगनुपलक्षणमिति पदं शक्यम्, समानदे. पादिति विकरपानुपपत्तेः । तथाहि-समानदेशत्वमघययाऽचययिनोः किं पारिमापिकम्, ५ हारिक पा! यदि पारिमापिकम्, तदनुरोप्यम्। परिभाषाया अत्रानधिकारान् । न च तत् तत्र भपदभिप्रायेण सिद्धम् । तथाहि अन्य एप पाण्यादय आरम्भका देशास्तन्यापपयपिनो भवद्भिः परिमाप्पन्त, अन्ये च पाण्यादीनां तयययानामारम्भका देशा, आरभ्यारम्मकयादनिषेधात् । तम पारिभाषिक समानदेशत्यम् । नापि लौकिकम्, आकाशस लोकमसिनस्य समानदेशस्यासान मति असिसरयार । प्रकाशादिरूपस्य चे देशस्य तस्सिसस्य समानत्येऽपि मिलानां पाताऽऽतपा-१० दीनां मेदेनोपलधेः । तपाहि-समानदेशा अपि भाषा पाताऽऽतपादयो भिन्नतनवा पृथक् प्रयन्ते। न चैपमययापिनिर्भासः। तमाययपी तन्यादिभिषोऽस्ति। अय मन्दमन्दप्रकाशे अपययप्रतिभासमन्तरेणाप्रपययिनि प्रतिभास उपलभ्यते तस् कथं प्रतिभासामाधार सस्थामायः! असदेतत्। नहि तपाभूतोऽस्पष्टप्रतिभासोऽपयपिस्वरूपव्यय- स्थापको युक्तः, तरपतिमासस्यास्पटरूपस्य स्परशानापभासित्तरस्वरूपेण विरोधात् । अथ स्वरूप-१५ अयमेतदययायिनः-स्पटम् अस्पएं च । तत्रास्पष्टं मन्दालोकमानविषयः स्पष्टं तु सालोकप्तानभूमिः। मन्वेतत् स्वरूपदयं केनाययपिनो गृपते? न तापा मन्दालोकमानेन, तत्र सालोकशान विषय- स्परूपानयभासनात् । अस्पएतत्स्वरूपप्रतिभासं हि सदनुभूयते । नापि सालोकमानेन स्परतत्- स्वरूपापभासिना, तत्र मन्दालोकशानायभासितत्स्वरूपानयमासनात्। नदि परिस्फुटप्रतिमास. बेलापामविरादरूपाकारोऽपयव्यर्थः प्रतिभाति तत् कथमसापचययिनः स्वरूपम्? अथ 'मन्दालो-२० कामयपयिनः स्यरूप परिस्फुटमिदानी पश्यामि' इति सपोरेकता। ननु किमपरिस्फुटरूपतया परिस्पुटं रुपमयगम्यते, आहोस्थित् परिस्फुटतयाऽपरिस्फुटम्। तत्र यवाचः पक्षा, तदाऽपरिस्फुर. रूपसंपग्धित्यमेयापयविनः मामोति, परिस्फुटस्य काथारफुटरूपताऽनुप्रवेशेन प्रतिमासनात् । अथ द्वितीयः पक्षा, तपासति स्पएस्थरूपसंपन्धित्यमेव, अस्पष्टस्य विशदस्वरूपानुप्रविष्टस्येन प्रतिभासनात् । तन स्वरूपद्धयाधगमोऽयययिनः । एकत्यप्रतिभासनं तु प्रतिभासरहितममिमानमा २५ स्पारपररूपयोग अन्यथा सालोकमानपद मन्दालोकमानमपि परिस्फुटमतिभासं स्यात् । अथाs- लोकमायाभायकृतस्तत्र स्पास्परप्रतिभासमेदःनन्यालोकेनाप्यययविस्वरूपमेयोद्धासनीयमा सधे अधिकलं मन्दालोके प्रतिभाति कथं न तत्र तदयभासरतः स्पष्टावमासः। अन्यथा विपया, यभासध्यतिरेकेणापि ज्ञानप्रतिमासमेटे न मानायभासमेदो रूप-रमयोरपि मेदव्यपस्थापकर स्यात् । अथायय विस्वरूपमेकमेपोमयत्र प्रतीयते, यकाऽम्यकाकारौ तु छानस्यारमानावित्युच्येत-३० तदप्यसत्यतो यदि मानाकारी तौ कयमययविरूपतया मतिभातः। तदूपतया च मतिभासना- दययप्याकारी तायभ्युपगन्तग्यो । महि व्यक्तरूपताम् अव्यकरूपतां घ मुतपा अयपविस्वरूपमपर. मामाति । तत् तस्यानघमासादभाव पय । ध्यताऽध्यतैकात्मनधापययिनो पकाऽम्यताकारपर भेदः । मदि मतिभासमेदेऽप्येकता, अतिप्रसनात् । तम अस्पएप्रतिभासमन्धकारेऽषयविनो रूपमा घयथाप्रतिभासेऽपि प्रतिभातीति यथं युक्तम्, उकदोपप्रसङ्गात् । किंच, कि कतिपयाययपप्रतिभासे सति मयययी प्रतिभातीत्यभ्युपगम्यते, आहोस्वित् सम. स्नाययषप्रतिमासे! पचायः पक्षः, सन युक्ता जलमग्नमहाकायस्तम्मादेवपरितनकतिपयावयच- प्रतिभासेऽपि समस्तापययव्यापिन: स्तम्भाधयययिनोऽभतिभासनात्। अप द्वितीयः पक्षा, सोऽपि म युका, माय-परमागपर्सिसमस्तायययप्रतिभासासंमपेनाघपयिनोऽमतिमासप्रसत्रात् । अय भूयोऽधययमहणे सति अपयधी गृहात इत्यम्पुपगमः, सोऽपि न युक्त यतोऽर्थागमागमाव्यपयव.४० प्राधिणा प्रत्यक्षेण परभागमायघययामहणाद नसेन तयासिरपयविनो प्रहीतुं शक्या, व्याप्याग्रहले तेन तद्यापकत्यस्यापि प्रदीतुमशः प्रणे पाऽतिप्रसङ्गः । तथाहि-यद् येन रूपेण अपमाति । था.। -भासिततास्व-भी।

·. १०४ प्रथमे काण्डे- तत् तेनैव रूपेण सदिति व्यवहारविषयः-यथा नीलं नीलरूपतया प्रतिमासमानं तेनैव तद्विषयः, अर्वाग्भागमाव्ययययसंवन्धितया चाऽवयवी प्रतिभातीति स्वमायहेतुः । न च पर भाविव्यवहितावयवाऽप्रतिमासनेऽप्यव्ययहितोऽवयवी प्रतिभातीति पहुं शक्यम्, तदप्रति तगतत्वेनाप्रतिमासनात् । यस्मिंश्च प्रतिभासमाने यद् रूपं न प्रतिमाति, तत् ततो भिन्नम्- ५घटे प्रतिमासमानेऽप्रतिमासमान पटस्वरूपम् । न प्रतिभाति च अर्वाग्भागभाव्यवयवसंपन- विस्वरूपे प्रतिभासमाने परमागमाव्ययययसंयन्ध्यययविस्वरूपम् इति कथं न तत् ततो मि- तथाऽप्यमेदेऽतिप्रसङ्गः प्रतिपादितः। नापि परभागभाव्ययययाऽवयविनाहिणा प्रत्यक्षेण ग्मागमाव्ययययसंयन्धित्वं तस्य गृह्यते, तत्र तदवयवानां प्रतिभासात् तत्संयन्थ्येवाययविस प्रतिमासेत नार्याग्भागभाव्यवयवसंबन्धिः तेषां तत्राप्रतिभासनात् । तदप्रतिभासने च तत १०न्धिरूपस्याप्यप्रतिमासनात्, व्याप्याप्रतिपत्ती तद्यापकत्वस्याप्यप्रतिपत्तेः। नापि सरणेन अब परभागभाव्ययययसंपन्ध्यवयविस्वरूपग्रहः, प्रत्यक्षानुसारेण सरणस्य प्रवृत्त्युपपत्तेः प्रत्यक्ष तबाहकत्वनिषेधात् । नाप्यात्मा अर्वाक्-परभागावयवव्यापित्यमयपविनो ग्रहीतुं समर्थः- मात्रेण तस्य तद्दाहकत्वानुपपत्तेः; अन्यथा स्वाप-मद-मूछांद्यवस्थास्यपि तत्प्रतिपत्तिप्रसङ्गा किन्तु दर्शनसहायः तच दर्शनं न अवयविनोऽययययातिमाहक प्रत्यक्षादिकं संभवतीति प्रति .१५दितम् । अथावाग्भागदर्शने सत्युत्तरकालं परभागदर्शनेऽनन्तरमरणसहकारीन्द्रियजनितं एघायम्' इति प्रत्यमिक्षाशानमध्यक्षमवयविनः पूर्वापराषययव्याप्तिप्राहकम, तयुक्तम् । प्रत्यनि- शानस्यैतद्विषयस्य प्रत्यक्षत्वानुपपत्तेः । अक्षानुसारि हि प्रत्यक्षम्, न चाक्षाणामक-परभागमा घययमहणे ध्यापारः संभवति, व्यवहिते तेषां व्यापारासंभवात संभवे वाऽतिव्यवहितेऽपि में पृष्ठादी व्यापारः स्यात् । तन्न तदनुसारिणोऽयक्षरूपस्य प्रत्समिशाशानस तत्र व्यापारम् । न २० सरणसहायस्यापीन्द्रियस्थाविपये व्यापार संभवति, यद् यस्याऽविषयः. म तत् तन सरणसहा मपि प्रवर्तते-यथा परिमलसरणसहायमपि लोचनं गन्धादी, अविषयध व्यय हितोऽक्षाणां भागभाव्ययययसंपन्धित्वलक्षणोऽययविनः स्वभाव इति नामजय प्रत्यमिताशानस्थापययिसरू प्राइफस्यम् । न च स एवायम्' इति प्रतीतिरेका, 'स' इति स्मृतेः रूपम्, 'अयम्' इति । स्वरूपम् । तत् परोक्षाऽपरोक्षाकारत्याद् नेकस्यभायायेतो प्रत्ययो । अब स पपायम्' स्पेका २१करणतया पती प्रतिभात इति एक प्रत्यमिशागतम्, न, आकारभेदे सति दर्शन-मरणयोरि सामानाधिकरण्याध्यबसायेऽप्येकत्यानुपपत्तेः । अन्यत्राप्याफारमेद पय भेदः, स यात्रापि विध रति कयमेकत्यम्: किच, 'सः' इत्याकार: 'अयम्' स्याफाराप्रवेशेन प्रतिभाति, आशेशि अननुप्रयोनेति ? यदि अनुप्रवेशेन, 'सः' इत्याफारम्य 'अयम्' इत्याकारे अनुभविष्टयाइभाष । 'अयम्' इत्याकार एप फेयला प्राप्त इति फुतः सोऽयम्' इत्येको प्रत्पमिशा ! अब 'अपम्' इस्पाकार ३० 'सः' इत्येतस्मिनुमविस्तदा सस्पेय प्राप्त अयम्' इस्यपि इति पोका प्रस्पमिया अर्थ स एष' 'अपम्' स्याकारी परस्पराननुप्रविष्टी प्रतिमातस्तथापि भिमाकारो मिनविषयों पर प्रत्ययापिति कथमेकार्थी एका प्रत्यमितिमासमेदय विषयमेव्ययस्थापकरपात ! ए प्रति मास मेदेऽपि विपयामेदा, प्रतिमासामेव्यतिरकेण विषयामेव्यपरथायां प्रमाण विमा प्रमेपास्य पगमः स्यात्। तथा च सपै सर्पस सिम्येत् । तम प्रस्यमिगातोऽप्ययपाकस्यमहः । अनुमान ३५अपयपिस्यापप्राहकस्य प्रत्यानिधे तापूर्वकस्य निषेधः एत एष । सामान्यतोटएप पापपषिमति- धमलाये निधो विधायन इस्यास्तां तायत् । अथ 'एको घटः' इति द्रव्यप्रतीतिरस्ति तदपययव्यतिरेरिणी तत् कथममायोऽपपविनाम पटायसापेऽपि तदपयपाययसायः नामोपामायते मायपि यम, पोहणार न्यस तापस नचिरपननुमयान् । पारपातकालयं यापयिषIRIT तेन को करनाशाने पिता मनिमाति, म चान्यामा प्रतिमामोत्याकाण पाप प्पशाया भन्यथा मीलमतिमागः पायरया माहिति पाया जा मानिन्दा,मु.. ११.१.14...। 17.1.11... r-रहिमन +..:...1 -नम् आसान,.uri ·परस्यरूपा सम्रा ग पारपनोशिपमागपपुरप्ययपषी पहिरस्ति. फेयलमनादिरयमेकउपयहारो मिथ्यार्थः । न पम्पहारमात्रा पहिरेक परतु सिम्पति, 'नीलादीनां स्वभावः' इत्यत्रापि ध्यपहारामेदादेकता. प्रामसभापम्य । अप तत्र मतिनीलादिस्यभायं दर्शनमेवादेकरयं पाभ्यते, पदापि ताई पदीरूप. योग्यो-मापादिनि सस्प मेदादेकता तम्यादीनां प्रसिदलतु । तन्नायययिरूपो पाहोऽयोऽस्ति। जधापयपिनोभाये तदषययानामपि पाण्यादीनां दिग्मेदादिपियरधर्माप्यासा मेवा, सद्५ पपपानामपाल्यादीनां तत पप भेदात् तापद मेदो यायत् परमाणयः, सेषां च स्थूलप्रतिभास- विषयायागुपपतिः। स्थूलतनुथ पदिनीलादिरूपः प्रतिभासः स्फुटमुनाति । न च स्थूलरूपं प्रत्येक परमाणुपु संभपति, गयात्ये परमाणुत्यायोगात् । मापि समुदितेषु स्यूलरूपसंमयः, समुदिताय. स्थायामप्यनां स्वरूपेण सामत्यात् । न च ततिरिक्ता समुदायोऽस्ति, तथात्ये द्रव्यपादप्रस. हात्तत्र चोतो दोषः। तर स्थूलता परमाणुपु कश्चिदपि संभवति ।म धान्याहा निर्भासोऽ.१० पारम्पार्षम्य प्रकाशका, मीलदर्शनस्यापि पीतम्ययस्थापकरयापत्ता तथा च नियत विषयव्यय. स्पोटेदारिश, परमाणोरपि मानादिसंपन्धादेकता नोपपय । तथा पाह- "पट्केन युगपयोगात् परमाणोः पशता"[ Jइति। पुगलशानामपि नानादिसंपन्धात सांगताऽऽपत्तिः, तथा चानषस्था । तस्मान्न परमानामपि सायम् इत्यपपम्पमहणे सर्यामहणप्रसग रति प्रतिभासामायापत्तन प्रसासाधनस्थावकाशः। असदेता अयययभायेऽपि निरन्तरोत्पन्नानां घटापाकारेण परमाणूनां सद्भायात् तदाहकाणामपि शानपरमाणूनां तयोरपमानां तहाहकत्याद् म पहिरर्याभावः, नापि तत्मतिभासाभाव इति कर्य प्रसङ्गमापनप नायकातः स्पूलेफरूपापपप्यभावेऽपि यदि चायपमिनोऽभाधे परमाणूनामप्य- भायमसको प्रतिमासामायेन प्रससाधनानवकाराः प्रतिपात तदा सुतरां परमाणुरूपस्य २० ज्ञानरूपस्य पार्थस्यामाथे कार्यत्यादिलक्षणस्य देतोराधयासिद्धतादोपः। याघार्थनयेन पालामिराभयासिद्धतादोपात् कार्यत्यलक्षणादेतोर्नेश्वरसिद्धिरिति प्रतिपार- पितुममितम्, यदि पुनर्पिज्ञान-गन्ययादानुकूलं भवताऽप्यनुष्ठीयते तदा सा-यान्तधर्मि- साध्य-साधनधर्मादीनामनुमित्याभूतानां सपामप्यसिद्धः कुत उपन्यस्तप्रयोगादीवरसिदिः! तदेपं तन्यादिलक्षणय कार्यस्यादित्याययस्यायपयिनोऽसिद्धरामयासिदो हेतुः।। { तथा, 'युनिमत्कारणम्' इति साम्यनिदेशे 'युद्धिमत्' इति मतुपर्थस्य सापधर्मविशेषण स्थानुपपत्तिः, तमानस्य ततो व्यतिरेके अकार्यत्ये च तस्य' इति संयन्धानुपपत्तेः । तगुणस्यात् तत् तस्येति चेत्, न अकार्यरवे प्यतिरेके च 'तरीय तहणो नाकाशा' इति ध्ययस्थापयितु. मशः । समयायो व्यपस्थाकारीति चेत्, न तस्यापि ताभ्यामन्तरत्ये स पप दोप:-ध्यतिरेक समपायसापि सर्वत्राविशेपास ततोऽपि तद्ययस्था । अथेवरारमकार्यत्याद्रेवरात्मगुणस्तशा ३० नम्, फुत पतस् तस्मिन् सति माषादिति चेत्, आकाशादायपि सति तस्य भायात् तत्कार्यता किं मसात् ! अयं तदभाषेऽभाषात् तरकार्यत्यम्, तन्न नित्य-यापिराभ्यां तस्य तद्योगात् । तदारम पुस्कलितस्य तस्य दर्शनात् तरकार्यतेति, किमिदं तस्य तत्रोत्कलितरयम्। तत्र समयेतत्वं तस्येति घेत, मन्यिदय पृष्टं किमिदं समवेतत्यं माम! तत्र समयायेन पर्सनमिति घेत, ननु कि व्याया समयायेन तत्र पर्तनम्, आहोखिदल्यात्या! यदि म्याचा तदाऽसादिज्ञानपैलक्षयं यथा तन्ना-३५ नस्सारपस्यापि करूयते तथाऽष्टोत्पत्तिषु पने पनस्पत्यादिपु घटादौ कर्म-कर्तृ-करणनित्य कार्यस्यमुपलाधमपि चेतनकर्दरहितमपि भविष्यतीति कार्यत्वलक्षणो हेनुर्युनिमत्कारणपूर्वकत्वे सापे स्थावत्र्य मिषारीति लाभमिच्छतो मूलसतिरायातेति । अथ अध्यात्या तत्वत्र पर्तते सदा देशान्तरोत्पत्तिमरसु तन्यादिषु तस्याऽसमिधानेऽपि यथा व्यापारलथाऽटएस्याप्यायादि. देशप्पसग्निहितस्यापि अर्पग्पलनादियिपयो व्यापारो भविष्यतीति । "अकार्षज्यटनम्, पायोस्तिनापनम्, अणु-मनसोधाचं कर्माऽरष्टकारितम्" [पैशेषिक ५० अ०५-२-१३] ४० १.१.२६.1 स.१.१४ ·तकर्मनिर्देशानन्तरप्रयुक्तस्य कार्यत्यादेहेतोः कालात्ययापदिष्टत्वेन तत्पुत्रत्वादेरिवागमकत्वम् तथा, 'कार्यत्वात्' इति हेतुरप्यसिद्धः। तथाहि-किमिदं तन्यादीनां कार्यत्वम्-प्रागसतः विशेषणमुपादीयमानमर्थयद् भवति। अत्र तु व्यभिचार एव, न संभवः। तथाहि-यदि कारणसम- पायसमये स्यरूपेण सद् भवति तन्वादि तदा तत्काल इव तस्य प्रागपि सत्वे कार्यत्वं न स्यादिति म चासतः कारणसमघायोऽपि युका, शशविपाणादेरपि तत्प्रसङ्गात् । तस्य कारणविरहान १०८ प्रथमे बाण्डे- भयदभ्युपगमेन | अ भारमत्याविशेऽपि तदात्मा अम्मदापारमभ्यो विशिष्टोऽभ्युपगम्यने नारे कार्यत्याविशेपेऽपि घटादिकार्यपः म्यायगदिकार्यमकरयेन विशिष्टं कि नान्युपगम्यते! तथा च ग कार्यरयादिलक्षणो हेनुरनुपलभ्यमानाः म्यायरादिमिरयभिचारी सान् । अब सगुनी तदात्मनोऽनुप्रयेशलदा युनिमारमाधारमन्यमभ्युपगतयं भवति । तया चासदादिबुद्ध ५रपि सददाधारविकसत्येन मतुय संमया घटादायपि युद्धिमत्कारण यन्यासिदत्वात् साध्य विकलो दृष्टान्तः । अप असदारियुनिभ्यो युक्तिये समानेऽपि तदुनेरेयानाश्रितत्वलक्षणो विशेषोऽभ्युपगम्यते तर्हि घटादिकार्येभ्यः पृधियादिकार्यमा कार्यस्ये समानेऽपि अनुपूर्वकत्व- लक्षणो विशेषोऽभ्युपगन्तव्य इति पुनरपि कार्यस्यलक्षणो हेतुलरेय व्यभिचारी। किंच, असी तमुधिः क्षणिका, अक्षणिका या इति यतव्यम् । यदि क्षणिकति पक्ष, १० तदाऽऽरमानं समयायिकारणम्, आत्म-मनःसंयोग चाऽसमयायिकारणम्, तच्छरीरादिकं व निमित्तकारणमन्तरेण कथं द्वितीयक्षणे तस्या उत्पत्तिः तदनुत्पची व अचेतनस्यापादेश्वेतनान- घिठितस्य कथं भूधरादिकार्यकरणे प्रवृत्तिः यास्यादेरियाचेतनस्य चेतनानाधिष्ठितस्य प्रवृत्त्यनभ्यु पगमात् । ततश्चेदानीं भूरुहादीनामनुत्पत्तिप्रसङ्गात् कार्यशून्यं जगत् स्यात् । अथ समघाय्यादि फारणमन्तरेणापि तदुरिसदादिबुद्धियलक्षण्यादुत्पत्तिरभ्युपगम्यते; नन्येवं घटादिकार्यवेलक्षण्यं १५भूधरादिकार्यस्य किं नान्युपगम्यते इति तदेव चोधम् । कंच, यदीशबुद्धिः समवाय्यादिकारण- निरपेयोत्पत्तिमासादयति तर्हि मुक्तानामप्यानन्दादिकं शरीरादिनिमित्तकारणादिव्यतिरेकेणाप्यु स्परस्यते इति न बुद्धि-मुखादियिकलं जडात्मस्वरूपं मुक्तिः स्यात् । अथ अक्षणिका तद्बुद्धिा नन्वेयमस्सदादियुधिरप्यक्षणिका किं नाभ्युपगम्यते? अब प्रत्यक्षादिप्रमाणविरोधानासदादियुद्धिरक्षणिका तहि तद्विरोधादेव अकृष्टोत्पत्तिषु स्थावरेणु कार्य २० युद्धिमत्कारणपूर्वकं नान्युपगन्तव्यम् । अथासदादियुद्धः सणिकत्वसाधकमनुमानमक्षणिकन्या भ्युपगमवाध प्रवर्तते न पुनरकष्टोत्पत्तिषु स्थावरेषु, किं पुनस्तदनुमानम् ? अथ क्षणिका बुद्धिः अस्मदादिप्रत्यक्षत्ये सति विभुद्रव्यविशेषगुणत्वात् , शब्दयत् इत्येतत् । ननु यथा अस्थानुमानस्था सदादियुद्धयक्षणिकत्वाभ्युपगमवाधकस्य संभवस्तथा कष्टोत्पत्तिषु स्थावरेषु कर्टपूर्वकत्वाग्यः पगमयाधफस्य तस्य संभवः प्रतिपादयिष्यत इति नात्र वस्तुनि भवतीत्सुक्यमास्थयम्। यथा । २५वुद्धिक्षणिकरयानुमानस्यानेकदोषदुष्टत्य तथा शब्द पौलिकत्यविचारणायां प्रतिपादयिभ्यत इत्येतदप्यास्तां तावत् । यथा घा बुदित्याविशेऽपि ईशाऽसदादियुयोरयमक्षणिकत्य-क्षधि- फत्वलक्षणो विशेषस्तथा भूगह-घटादिकार्ययोरप्यकर्तृ-कर्टपूर्वकत्वलक्षणो विशेषः किं नाम्युषण म्यते इति पुनरपि देव दूपर्ण कार्ययादेहतारनकान्तिकत्यलक्षणं प्रकृतसाये।} तरे घुद्धिमत्कारणपूर्षकत्वलक्षणे साध्ये मतुवर्धासंभवात् तन्वादीनामनेकधा प्रमाणयापासंभवाच ३० शास्त्रव्याण्यानादिलिङ्गानुमीयमानपाण्डित्यगुणस्य देवदत्तस्यैष मूसत्वलक्षणे साध्येऽनुमानवाधिः अनुमानयाधितत्वं पा पक्षस्येति स्थितम् । स्थकारणसमयायः सत्तासमयायो घेति चेत्, कुतः प्रागिति ? कारणसमयायादिति घेता मन ३५तत्समपायसमये मागिय स्वरूपसत्ययुधुयें 'प्राय इति विशेषणमनकम, सति संभवे व्यभिचारेच एता सदा 'प्राति विशेषणं न कश्चिदध पुष्णाति, 'असतः' इत्येयास्तु । अस कारणमस्ति नादेरिति ? तन्यादः कारणमुपलभ्यते नेतरपेयपि नोत्तरम्, पत १-कदरवना, बा• दिना । । ५० १.पृ.५.३॥ ३ प्र.१.५.३० ·न चासता कारणसम्यायोऽपि युक्ताराषिपाणादेरपि तमसमात्। तस कारणपियार . . बुद्धिमत्कारणपूर्वफत्वलक्षणे साध्ये मतुवर्थासंभवात् तन्यादीनामनेकधा प्रमाणयाधासंभवाय ३०शास्त्रव्याख्यानादिलिङ्गानुमीयमानपाण्डित्यगुणस्य देवदत्तस्पेय मूर्खत्वलक्षणे साध्येऽनुमानपापित प्रथमे फाण्डे- भपदभ्युपगमेन । अथ आत्मत्याविशेपेऽपि तदारमा अमदावारमभ्यो विशिष्टोऽनुपले की कार्यत्वावि. विशिष्टं कि भाभ्युपगम्यते। तधाचन दिमिरव्यभिचारी स्यात् । बस ताची तदात्मनोऽनुप्रवेशस्तदा बुद्धिमाघमाधारशून्यमभ्युपगन्तव्यं भवति । तथा चासदादिये ५रपि तवदाधारविकलत्वेन मतुयर्थासंभवाद् घटादायपि युद्धिमत्कारणत्वस्यासिद्धत्वात् साय विकलो दृष्टान्तः । अथ असदादिबुद्धिभ्यो बुद्धिये समानेऽपि तदुद्धरेवानाभितत्वलामो विशेषोऽभ्युपगम्यते तर्हि घटादिकार्येभ्यः पृधिव्यादिकार्यस्य कार्यत्वे समानेऽपि अकर्दपूर्वकत्व- लक्षणो विशेषोऽभ्युपगन्तव्य इति पुनरपि कार्यत्वलक्षणो हेनुस्तैरेव व्यभिचारी। किंच, असो तबुद्धिः क्षणिका, अक्षणिका या इति वक्तव्यम् । यदि क्षणिकेति पक्ष, १० तदाऽऽत्मानं समयायिकारणम्, आत्म-मनःसंयोग चाऽसमवायिकारणम्, तन्छरीरादिकं च निमित्तकारणमन्तरेण कथं द्वितीयक्षणे तस्या उत्पत्तिः? तदनुत्पत्ती व अचेतनस्याग्वादेश्चेतनान धिष्ठितस्य कथं भूधरादिकार्यकरणे प्रवृत्तिः वास्यादेरिवाचेतनस्य चेतनानविष्ठितस्य प्रवृत्त्यनभ्यः पगमात्? ततश्चेदानी भूरुहादीनामनुत्पत्तिप्रसङ्गात् कार्यशून्यं जगत् स्यात् । अथ समवाप्यादि कारणमन्तरेणापि तदुद्धरसदादिबुद्धियलक्षण्यादुत्पत्तिरगपगम्यतेः नन्वेयं घटादिकार्यवेलक्षण १५भूधरादिकार्यस्य किं नाभ्युपगम्यते इति तदेव चोद्यम् निरपेक्षैवोत्पत्तिमासादयति तर्हि मुकानामप्यानन्दादिकं .... त्पत्स्यते इति न बुद्धि-सुखादिपिकलं जडात्मस्वरूपं मुक्तिः स्यात् । अथ अक्षणिका तबुद्धिा, नन्वेवमसदादिबुद्धिरप्यक्षणिका कि नाभ्युपगम्यते! अप प्रत्यक्षादिप्रमाणविरोधाभासदादिवुद्धिरक्षणिका तहि तद्विरोधादेव अकृष्टोत्पत्तिषु स्थावरेणु कार्यक २० धुद्धिमत्कारणपूर्वकं नाभ्युपगन्तव्यम् । अथासदादिवुद्धः मणिकत्यसाधकमनुमानमक्षणिकत्या भ्युपगमवाधकं प्रवर्तते न पुनरकष्टोत्पत्तिषु स्थायरेषु, किं पुनस्तदनुमानम्। अथ क्षणिका बुद्धिः अस्मदादिप्रत्यक्षत्वे सति विभुद्रव्यविशेषगुणत्वात् , शब्दवत् इत्येतत् । ननु यथा अस्पानुमानसाः सदादिबुद्धयक्षणिकत्याभ्युपगमवाधकस्य संभवस्तथा कष्टोत्पत्तिषु स्थावरेषु कर्वपूर्वकत्वा पगमयाधकस्य तस्य संभयः प्रतिपादयिष्यत इति मात्र वस्तुनि भवतीत्सुफ्यमास्ययम्। यथा २५ बुद्धिक्षणिकत्वानुमानस्यानेकदोपदुष्टत्वं तथा शब्दस्य पौनालकत्वविचारणायां प्रतिपादयिष्यत इत्येतदप्यास्तां तावत् । यथा वा बुद्धित्याविशेऽपि ईशाऽसदादियुयोरयमक्षणिकत्य-अधिः फरयलक्षणो विशेषस्तथा भूगह-घटादिकार्ययोरप्यकर्तृ-कर्टपूर्षकत्वलक्षणो विशेष कि नाभ्युपण म्यते? इति पुनरपि देव दूपर्ण कार्यत्वादेहतारनकान्तिकत्वलक्षणं प्रकृतसाये।) तदेव वकर्मनिर्देशानन्तरप्रयुक्तस्य कार्यत्वादेहतो. कालात्ययापदिष्टत्येन तत्पुरत्यावेरियागमकररम अनुमानवाधितत्यं वा पक्षस्येति स्थितम् । तथा, 'कार्यस्यात्' इति हेनुरप्यसिद्धः । तथाहि-किमिदं तन्यादीनां कार्यत्यम्-प्रागसता स्वकारणसमयायः सत्तासमयायो वेति चेत्, कुतः प्रागिति कारणसमयायादिति चेत् । ना ३५ तत्समयायसमय प्राणिय स्वरूपसत्ययधुर्य प्रति विशमनकम, सति संभये व्यमियारे विरोपणमुपादीयमानमयद भवति, अत्र तु व्यभिचार एप, नसभा तथाहि-यदि कारणसम पायसमये स्वरूपेण सद् भवति तन्यादि तदा तत्काल प्रागपि सब कार्यरयन स्पारिति विशषणमुपादीयते प्रागसता रतिया पुनः प्रागय कारणसमयायलायामपि स्वरूपसायशित टता ठदा 'माइति विशेषणं न कश्चिदध पुष्णाति, 'असता' इत्येयास्तु । अस कारपलिन त तपा कारणमुपलभ्यते नेतरस्स्यपि गोतरम्, पर न., वा. नि । १.५.५.११. ३. पृ.प.!

·ईभरतरुपवादः। मायादेखता सत्यमापनमित्याराष्ट्रान निर्माते-कि प्यादिसंबन्धार सा सती किं या नया मण्यारिक साइति । तत्र सताता तया सत्वम्, नस्या एवासिवरयात् । {मतामत्यक्षाविममाणसिद्धत्यात् सतायाः प्रत्यक्षयाधित विषयत्वेन पयगुएन्यस्यमानस्य प्रसा- :H समतीतेरपि तथाभाषप्रसङ्गात् । अथ तैमिरिफस्य पाहासमिधिप्यतिरेफेणापि फेशोण्डकादिन- सीतिरोति सधैवानुगतरूपमन्तरेणापि भिमयस्तृप्यनगताफारा यूमियदेष्यतीति न ततः सत्ताव्यपस्था, Sunny सस् aigiaurat auमासादयात न घासी कालान्तरादी विपर्ययमुपगच्छन्ती लक्ष्यते, सर्पदा सर्यपणे घट-पटादिपु सत् सत्' पति ध्यापनः । ध्यपहारमुपरचयन्ती च प्रतीतिः पररपि प्रमाणमभ्युपगम्यते । यथोतं तै:-"भामाण्यं ध्यपहारेज" रति । तदेयमयस्थितम् अनुगताकारा दि युद्धिावृत्तरूपप्रतीत्यनधिगतं साधारणरूपमुलियन्ती मु(उ)परिनिधितरूपा पाधाऽयोगात् प्रमाणम् । सा च अक्षान्वय-व्यतिरेका-१५ नुसारिखया प्रत्यक्षम् । तथाहि-विस्कारितलोचनस्य घट-पटादिपु रूपमारूढां सत्तामुलिखन्ती 'सत् सत्' ति प्रीतिः, तदभावे च न भयतीति तदन्यय-प्यतिरेकानुविधायितया फथं न प्रत्यक्षम्। तसाद पाहुपु च्यावृतेषु तुल्याफारा युचिरेकतामवस्पति । यात्र विभिनेषु घटादिपु प्रतिनियतमेक- मनुगतस्वरुपं संघ जातिः। अथ व्यक्तिव्यतिरिका जातिरपेयते न चयक्किदर्शनवेलाययं तद्रूपसंस्पर्शविपयव्यतिरिक्तयपुर९२० परमनुगतिरूपं प्रतिभाति तत् फधं तत् सामान्यम् । नेतदस्तियसादगृहीतसङ्केतस्यापि तनुभृतः २५ अधैकेन्द्रियापसेयत्याद् जाति-व्यफ्योरेफता कप-रसादौ तु मिन्द्रियमाद्यत्वाद् भेवः, तद. व्यसङ्गतम्। यत एकेन्द्रियमाद्यमपि पाताऽऽतपादिफ समानदेशं च भिनं प्रतिभातीति मिभयपुर भ्युपेयते तथा प्रतिनियतेन्द्रियविषयमपि जाति-व्यक्तियं मिपम्। भिमप्रतिभासादय । तथाहि- घटमन्तरेणापि परमहणे 'सत् सत्' इति पूर्वप्रतिपमा सत्ताऽयगतिशा यदि तु न्यतिरेय सती न जातिः सत्सरबेऽपि तदन्यतिरिका च, तथा सति व्यक्तिरूपयत् तदननुगतिरपि व्यक्त्यन्तरे मस-३० ज्येत । प्रतीयते च सद्रूपता युगपद् घट-पटादिपु परस्परविविक्तनुष्वपि सर्वश । सेनेफरुपैर आतिः, प्रत्यक्षे तथाभूताया पर तस्याः प्रतिभासनात्। शब-लिङ्गयोपि तस्यामेय संबन्धमहामिति ताभ्यामपि सा प्रतीयते । तदेयं प्रत्यक्षादिप्रमाणायसेयत्वात् सत्तायाः न तनिराकरणाय प्रसहसा. धनानुमानप्रवृत्तिरिति ।। असदेनन् । यतो न भ्यक्तिदर्शनलायां स्वरूपेण यहि हाकारतया प्रतीतिमवतरन्ती जातिरुद्भाति, नहि घट-पटवस्तुदयप्रतिमाससमये तदैव तथपस्थितमुधिभिनाऽभिमा या जातिरामाति, नाकारल्या. परस्य प्राखतया पहिस्ताप्रतिभासनात् । यहि द्यायभासध पहिरर्थम्पपस्थाकारी, नान्तराषभासः। यदि तु सोऽपि तद्यवस्थाकारी स्यात्, तथा सति इदि परिवर्तमानयपुषः सुखादेरपि प्रतिभासा पहिस्तष्यवस्था स्यात्। तथा च 'मुखाद्यान्मकाः दानादयः' इति साबपदर्शनमेय स्यात् । अध मुखा-४० दिराकारो याधरूपतया न प्रतिभातीति न पहिरसी, जातिपि तहिन यहीरूपतया प्रतिभातीति न महीरुपाऽभ्युपगन्तव्या, यतः कल्पनामतिरपि दर्शनरएमेव घटादिरूपं यहिलिखन्ती तद्विरे च अन्तः १-क्षसामान्यबा-मो.।-क्षावा-भा । २-यच प्रत्य-ना..बिना।

·प्रथमे काण्डे- स्वाभावो नैरात्म्यव्यापको विरुद्धः, ततः प्राणादिमत्त्वभावात् तदभावो निवर्तते, वतिभावाति शीतम्, स च निवर्तमानः स्वव्याप्यं नैरात्म्यमादाय निवर्सते, यथा धूमाभावः पायकाभावमिति दत्तमत्रोत्तरम्-यदि नैरात्म्याभावः सारमको न भवेत् तदयस्थ नराम्यमिति । भवतु तर्हि नराम् निपेधः सात्मकः, तथा सति 'सत्तासंयन्धात् प्राक् तन्यादिनी (दि ना) सत्' इति वचनात् त ५तस्य सत्त्वमुक्तम्, 'न सत्' इत्यभिधानादसत्वमिति विरोधः । ततोऽसदेव तदम्युपगन्तव्यमिति चन्भ्यामुतादेस्तनु-करणादेर्विशेषः । भवत्वेवं तथापि तन्वादेरेव सत्तासंबन्धात् सत्त्वम् न खस्टमा तथादर्शनादिति चेत्, उक्तमत्र तथादर्शनोपायाभावादिति । [प्रासङ्गिक सचापदार्थनिरसनम् ] अपि च, सत्ताऽपि यदि असती. कथं ततो यभ्यासुतादेरिवापरस्य सत्त्वम् ? सती चेद् या १०अन्यसत्तातः, अनवस्था। स्वतश्चेत्, पदार्थानामपि स्वत एव सत्यं स्यादिति व्यर्थ तत्परिकल्पनम् किञ्च, यदि स्वत पर सत्ता सती उपेयते तदा प्रमाणं यक्तव्यम् । अथ स्वतः सचा सती-तत्संबन्धा तन्यादीनां सत्त्यान्यथाऽनुपपत्ता तर्हान्योन्यसंश्रयः-तत्संबन्धात् तन्वादिसत्त्वे सिद्धे सत्तासर सिद्धिः, ततस्तत्संबन्धात् तन्वादिसत्त्वसिद्धिरिति व्यकमितरेतराश्रयत्वम् । अथ सचा स्वतः सत सदभिधानमत्ययविपयत्वात्, अवान्तरसामान्यादिवत् न, द्रव्यादिना व्यभिचार-द्रव्यादि १५'सद् द्रव्यम्, सन् गुणः, सत् कर्म' इत्येवं सदभिधानप्रत्ययविपयो भवति, न चासी परेण स्वतः सन्नभ्युपगतः सत्ताप्रकल्पनवैफल्यप्रसङ्गात् । न च द्रव्यादौ तद्विषयत्यं परापेक्ष न सतायामिति वळू युक्तम्, तस्यामपि तदपेक्षत्यसंभवात् । अथ तत्र तस्य तदपेक्षत्वे किं तदपरमिति वक्तव्यम् नन्वेतद् द्रव्यादायपि समानम् । तत्र सचेति चेत्, अवापि द्रव्यादिकम् इति तुल्यम्-यथैव । सत्तासंबन्धात् द्रव्यादिकं सत् न स्वतः तथा द्रव्यादिस्वरूपसत्यसंवन्धात् सत्ता सती न स्वतः २० द्रव्यादेः स्वरूपसत्वं नास्ति तेनायमदोपः, तदस्तित्वे फो दोष इति वाच्यम्। ननु तस्या (तस्स) स्वतः सत्वेऽयान्तरसामान्याभावप्रसङ्गो दोषः, ननु स्वतोऽसत्वे खरविषाणादेरिय मुनरां तदभार दोपः। अपि च, यो हि तत्र सत्तासंवन्धं नेच्छति स कथमयान्तरसामान्यसंवन्धमिच्छेत् । न चार प्रमाणं स्वतोऽसन्तो द्रव्यादयो नापान्तरसामान्यमिति । अधैतत्-द्रव्यादयो न स्वतः सन्तः अवान्तरसामान्ययत्त्वात्, यत् पुनः स्वतः सत् न तद् अवान्तरसामान्ययत्, यथा सामान्य-विशेष २५ समपाया इति व्यतिरेकी हेतुः, नैतत्। यदि दिव्यादयो धर्मिणः कुतथित् प्रतीतिगोयर, चारिणेसन्तो भयन्ति [सं कथमवान्तरसामान्यसंयन्धमिच्छेत् । न चार प्रमाण स्यतोऽसन्तो द्रध्यादयो नावान्तरसामान्यमिति । अथैतत्-द्रव्यादयो न स्वतः सन्तोऽपान्तरसामान्ययत्यान, यस् पुनः स्वतः सत् न तदवान्तरसामान्ययत्, यथा सामान्यप्रतीतिः सत्यं साधयन्ती स्वत ईति प्रतिगम् तदसत्त्वविषयाराधने पद (चारिणरसन्तो भयन्ति तदाकन तत्प्रतीतिः स्वतरसाय ३० साधयन्ती 'न स्वतस्सन्तस्ते' इति प्रतिगं तदसत्यविषयां पाधते । न घेद) मत्रोत्तरम् न स्वतः सन्तस्ते प्रतीतिविषयाः किन्तु सत्तासंबन्धादिति, यतो 'न स्वयममन्तस्तसंयन्धात् तविषया भवन्ति' ल्युकम् । किंच, द्रव्यादेरेकान्तेन यस भिन्नान्ययान्तरसामान्यानि फयं तस्य तानि स्यू यतोऽयान्तरमामान्यपत्यादिति हेनुः सिवः सान्? अथ तथापि तस्याति (तस्येति), ना परस्पामपि स्युरिति सामान्यसमायात परिशेपयत् (सामान्य-समपाय-विशेषयन) ति वैधानिदर्शनमः ३५ युटम् । यदि मतम्यादी तानि समयेतानि ततस्तस्य तानि न सामान्यादेाियंयादिति, तर सम्पदा तत्र समवेतानि' इति समयायेन संयशानीति यः, स न युनः समयाय निषि ग्याधिपत्यमानत्याय भयतु या समयायः तथापि यत्र इव्ये, गुणे, कममिययत्पम, गुणायम कमरयं पायान्तरसामान्य तय धिर्यान्यादीनि, त्यादीनि, गमनत्यादीनि च तथाविधानि सामान्याधि, समयायोपि तय सामान्ययत् नम गगनायायमादिपायोम्यमनातीनि म ....पं.". २ तन्यादिना समिति य-41., M. 41 • ५.१०.५.३। ५ तमारा (पी) दो-तत् यथा सामा- it, it. 11 पर राप्रपा ति प्रति प्रतिवा-गा। १.वयं पाय-1.... "नापिन..

·No text on this page.

·प्रथमे काण्डे- प्रतिभाति, न नु तातिरिक्तवपूर्ण जानिमुद्योतयति । तत्र तदयसेवाऽपि बहिानिरस्ति । तैमिरि फसाने यहिष्णकारामानयपुषोऽपि हि केशोण्डकादयो न तथाऽभ्युपंयन्ते, वाध्यमानानविश्वन्यात् जातिस्तु न यहीरूपतया कचिदपि शाने प्रतिभातीति कथं सा सत्त्वाभ्युपगमविषयः? बुद्धिरेव केवल घट-पटादिपु प्रतिभासमानेषु 'सत् सत्' इति नुल्यतनुराभाति । यदि ताहि न वाणा जातिस्ति ५बुद्धिरपि कथमेकरुणा प्रतिभाति नहि यहिनिमित्तमन्तरेण तदाकारोन्पत्तिमती मा युक्ता? ननु केनोच्यते यहिनिमित्तनिरपेक्षा जातिमतिरिति, किन्तु यहिनातिन निमित्तमिति, बाह्यास्तु व्यक्तयः फाधिदेव जातियुद्धनिमित्तम् । ननु यदि व्यकिनियन्धनाऽनुगताकारा मतिः, तथा सति यथा खण्ड- मुण्डव्यक्तिदर्शने 'गोर्गीः' इति प्रतिपत्तिरुदेति तथा गिरिशिखरादिदर्शनेऽपि 'गोर्गीः' इत्येतदाकारा प्रतिपत्तिर्भवेत् व्यक्तिमेदाविशेषात्, तदयुक्तम्, मेदाविशेपेऽपि खण्ड-मुण्डादिव्यकिषु 'गौगो: १० इत्याफारा मतियदयमासादयन्ती समुपलभ्यत इति ता एवं तामुपजनयितुं समर्था इत्यवसीयते, न पुनगिरिशिखरादिपु 'गोर्गीः' इति मतिष्टेति न ते तनिबन्धनम् । यथा च आमलकीफलादिषु यथाविधानमुपयुक्तेषु व्याधिविरतिलक्षणं फलमुपलभ्यत इति तान्येच तद्विधी समानीत्यवसीयते, भेदाविशेपेऽपि न पुनस्रपुप-दम्यादीनि । अथ मिन्नेष्वपि भावेषु 'सत् सत्' इति मतिरस्ति, विभि- पु च भावेषु यदेकत्वं तदेव जातिः, तत्रोच्यते तदेकत्वं घर-पटादिषु किमन्यत्, उतानन्यत् । न १५तावदन्यत्, तस्याप्रतिभासनादित्युक्तः । नाप्यनन्यत्, एकरूपाऽप्रतिभासनात्; न हि घटस्य पटस चैकमेव रूपं प्रतिभाति, सर्वात्मना प्रतिद्रव्यं भिन्नरूपदर्शनात् । तस्मादप्रतीतेरमिन्नाऽपि जातिनास्ति बुद्धिरेय तुल्याकारप्रतिभासा 'सत् सत्' इति शब्दश्च दृश्यत इति तदन्वय एवं युक्तः न जात्यन्वयः, तस्यादर्शनात् । न च बुद्धिस्वरूपमप्यपद्धिस्वरूपमनुगच्छति इति न तदपि सामान्यमित्येकानुग- तजातिवादो मिथ्यावादः। अपि च, अनेकव्यक्तिव्यापि सामान्यं तद्वादिभिरभ्युपगम्यते । न च तद्यापित्वं तस्य केनचिन शानेन व्यवस्थापयितुं शक्यम् । तथाहि-सन्निहितव्यक्तिप्रतिभासकाले जातिस्तद्यक्तिसंस्पर्शिनी स्फुटमवभाति न व्यत्यन्तरसंबन्धितया, तस्यास्तथाऽसन्निधानेन प्रतिभासायोगात् । तदप्रतिभासे च तन्मिश्रताऽपि नावगतेति कथमसन्निहितव्यत्यन्तरसंवद्धशरीरा जातिरवभाति । यदेव हि परिस्फुटदर्शने प्रतिभाति रूपं तदेव तस्या युक्तम्, दर्शनासंस्पर्शिनः स्वरूपस्यासंभवात्। संभवे २५या तस्स दृश्यस्वभावाद् भेदप्रसङ्गात्, तदेकत्वे सर्वत्र भेदप्रतिहतेः अनानक जगत् स्यात् । दर्शन गोचरातीतं च व्यत्यन्तरसंवद्धं जातिस्वरूपमप्रतिभासनादसत्, प्रतिभासने वा तस्य तत्संबद्धानां व्यवहितव्यत्यन्तराणामपि प्रतिभासप्रसङ्ग इति सफलजगत्प्रतिभासः स्यात् । अथ मतम्- सन्निहितव्यक्तिदर्शनकाले व्यत्यन्तरसंवन्धिनी जातिर्न भाति; यदा न व्यस्यन्तरं दृश्यते तदा २० ३० -- अथ प्रत्य मिशानादनेकव्यक्तिसंयन्धित्वेन जातिःप्रतीयते, ननु केयं प्रत्यभिसा? यदि प्रत्यक्षम, कुतस्तदवसेया जातिरेकानेकव्यक्तिव्यापिनी प्रत्यक्षा? अथ नयनव्यापारानन्तरं समुपजायमाना ३५मत्यमिमा कथं न प्रत्यक्षम् ? निर्विकल्पकस्याप्यक्षान्वय-व्यतिरेकानुविधानात् प्रत्यक्षत्यं तदापि तुल्यम्, असदेतत्। यदि अक्षजा प्रत्यभिसा तथा सति प्रथमव्यक्तिदर्शनकाल पप समस्तप्यक्ति संपद्धजातिरूपपरिच्छेदोऽस्तु । अथ तदा स्मृतिसहकारिपिरहान तत्त्वावगतिः, यदा तु द्वितीय प्यक्तिदर्शनं तदा पूर्वदर्शनाहितसंस्कारप्रयोधसमुपजातस्मृतिसहितमिन्द्रियं तत्त्वदर्शन जनयति, तदप्यसत्। यतः सरणसचियमपि लोचनं पुरः सन्निहितायामेव व्यको तत्स्यजाती च प्रतिपरि ४० जनपिनुमीशम्। न पूर्वव्यक्ती, असन्निधानात् । तन्न तस्थितां जानि दर्शन परिरक्ष्यमाने ध्यपत्यन्तरे संघचे। अथेन्द्रियवृत्तिनं स्मरणसमयायिनी करणत्यादिति नासी संधानकारिणी, पुरुषस्तु कनिया १वांच्या ना.मा.पा.,मा.मिना । २१. 11.1

·No text on this page.

·No text on this page.

·सरस्वरूपा। विषयत्वात् साधकप्रमाणाभाराम। पस्नु 'संयुगे द्रव्ये एते' इति, अनयोगऽयं संयोगः' इति प्यपदेशः स भेदोलरप्रतिक्षेपामतिक्षेपाभ्यां तथाऽयस्थोत्पपास्तुगनियन्धन पर, नातोपरख संयोगस्य सिदिन चाक्षणिकरवे तयोः स संबन्धी युनः। तत्संबधम्म समगपस निरिक्षयान् निपेत्स्यमानत्यापनप नजन्यरयादमी तसंबन्धी, अक्षणिकत्वे अनापपिरोधस्स प्रतिपादपि. प्यमाणत्यार । क्षणिकरवेऽपि तयोरेफसामयपीना नेरस्तोत्पत्तिरेय, नापः संयोगति 'रचना. ५ पात्यात्' इत्यत्र तोपिशपणा संयोगविशेपम्प रचनालक्षणम्याऽसिस्तातो शिप्पाप्यसिद्धि- रिति स्वरूपासिनत्यम् । अध पूधियादेः कार्यत्वं पौनरभ्युपगम्यत एपेति नासिसत्यं तरस्य देतो प्ररणीयम् । नन्वनापि यादग्भूतं घुद्धिमपूर्वफरपेन देवालादिष्यत्यय-प्यतिरेकाभ्यां म्यान कार्यन्यमुपलब्धम् याशियार शिनोऽपि जीपदेयालादामुपलभ्यमानं लोफियापरीक्षकादेस्ला एलभिमुपादयति-नागभूनस. क्षियादिषु कार्यत्ययाऽनुएलम्धेसिरः कार्यस्यलक्षणो हेनुः । उपलम्भे या ना नतो जीपाला. दिप्विाऽभियाइर्शिनोऽपि एतयुतिः मान्। न पचय-म्पतिरेफा मुरियनितं कार्य फार प्यभिचगति, तसाऽहेतुकत्यामहार । अतः क्षिरयादिषु कार्यत्यदर्शनादकियादर्शिनः रतयुउपनु- पपत्यं पुद्धिमत्कारणस्पेन म्यास कार्यन्यं देयकुलादिपु निधिनं तत् वत्र नारियगिसोनु र पार्यत्यमा प्रसि तान प्ररत्या परस्परमधांन्नत्येन प्यस्थितोऽपि धर्मशादमात्रणामी १५ नुत्येनोपादीयमानोऽभिमतसाभ्यासयये पर्यामो भपति, माध्यविपर्ययेऽपि नम्य भाषाविरोधात यथा पल्मीफे धर्मिणि कुम्भकाररनत्यसिदये गठिोरमा नुवेनोपाटीयमानमिनि। पर गरयारणतयेन प्या पालादी का प्रमाणता अमिर गए क्षिण्यादागिरमा पर मिया फारीत्यमा हेतुन्वेनोपन्यम्यमानं सिता माध्यविपर्यये याधाममाणामाया मंदिग्धम्यपि नानेफानिकम्न नतोऽभिमनमाध्यसिभित। नपेतन् कार्यसमं नाम जान्युपग्म । मधादि-एनयापारनिया 'जानियापारि प्रायति-किमिदं घटादिगा एलकन्यं हेतुत्वेनोएन्यालम, ft या मतम, अभीनयमिति! साध पर नोरसिरिन यधोऽपय पनी । मितीयेऽपि साधनविफलो मी. साधेप योगविति । एतप कार्यममं नाम जाायुपरमिति प्रतिपादितमा योनामा पाया in या साध्यामिशिरानं ना कार्यममम्"। अति. सायगामान्यsariRINE फायनोपम्यागुएगो पर्मिभरेन पिफरनपा जिमवारण वे सिपादकायमापन पनि फास्यादिपिकल्पना, अमदेना पर मामापेन कार्यपानिन्यायपोर म माणमा प्यासिरिती कार्यन्वसामान्य मादी पर्मिण्युपमपमानमनियार पापनाति पार मायम्प गय देतुत्येनोपयामे धर्मरिकापन पत्नप प्रियतमयां नमामोगमा मातामापतिनापं भिरयावलिमकारण ये पाध्ये पायामामाग्यजन 11. पिपईये पाचममाणाभापान मानधपिएसम्पानिकायनामानियन समिमा पाकरन या यानादी कार्यापं मतिपत्रम्-पदभियानोऽपि जाधप्रामाण पादपति-पत्नपासिमिति प्रतिपादितम। अपि प. पशि अब पापकनिकपुद्धिमाशा तिर नाnिieuws mar पालाम नापूवन पायययानियाsmrian.in" पर तु. भान. अनिय पुजापागम्याm.ins म्या 1 1 प्रया । अपजिमाकाण यमामा नाtaantarयाindian anti संकल्पmuTumfurयागपत्र अपजिमकर ruit पर्मनाया NIHIT INum :- मायामा नापमानपा nitira .antritannauna uninterest. कारण यामाग्यापम नपान I. मामा-भस पर 1 नाप्रति भAnshu.n, isitte ·प्रथमे काण्डे- प्रतिपनं तस्य क्षित्यादायसंभवात् अन्यस्य च व्यक्तिस्वरूपत्य विवक्षितसामान्याश्रयत्वेनासिरनार निराधारस्य च सामान्यस्यासंभवात्, बुद्धिमत्कारणत्वसामान्यस्यैव क्षित्यादौ न सिभि स्याता हि चिद् गोत्याधारस्य खण्डादिन्यक्तिविशेपस्याऽसंभवेऽन्यरूपमहिण्यादिव्यक्तिसमाधितं गोत्र कुतश्विद्धतोः सिद्धिमासादयति । अथ कार्यत्वस्य क्षित्यादी युद्धिमत्कारणत्याभावेऽभावप्रसङ्गार विलक्षणयायाधिवस्या तत्सामान्यस्य तत्र सिद्धिर्भवत्येय; यथा महानसविलक्षणगिरिशिखरावाधारस्याप्तिसामान्य धूमात् प्रसिद्धिः । स्यादेतत्, यदि अधूमन्यावृत्तं धूममात्रमनग्निन्यावृत्तेनामिना मात्र या प्रत्यक्षाऽनुपलम्भलक्षणात् प्रमाणात् प्रसि तथाऽप्राप्ययुद्धिमाकारणाचन परिमारमाय- माप्रेणाऽकार्यव्यावृत्तस्य कार्यमात्रय कुतधित् प्रमाणाद व्याप्तिः सर्वोपसंहारेण निधिता सार १० यावता सैय न सिद्धा। अथ यथा कार्यधर्मानुवृत्तेः कार्य गुतभुजो धूमः, स तदभारे विभाग हेतूमत्तां विलक्येत् इति नाग्निचतिरेकेण धूमस्य सन्नाय इति सर्वोपसंहारेण मामिसिविस्तथा- प्रापि भूधरादि कार्यधर्मानुगृत्तितो युधिमकारणकार्यम्, तदभावे तर भया निहतुकं शादी सोपसंहारेण माप्तिसिभिः। ननु घटादिलक्षणः कार्यविशेषो युभिमन्यय व्यतिरेकागरिधारी य उपलभ्यमानस्तरसमानेषु पदार्थ पक्रियाशिनोऽपि कृतयुधिमुत्पादयति, स.पा मुनिमा १५पारंगत् तभाने भयन निहनुका सारिति पहुं शक्यम्, न पुनः कार्यस्यमा कारणमा नुविनाकारणाभारे भामिनुमासन्यते, तधि कारणमात्रामारे भवन निनु सान.. काशिरः कतारमन्तरेण नोपल ति कार्यरंगमामपि तपिशेगनुमारसमिति न्यापरिया पर मुकम। अन्यथा धूमविशेषतरकालयापयभिचरितो महानसापायुपताय पति पुnिt पसमा तालगपनुमाए शार। अथ तत्र तरफालयमयनुमाने ततः प्रत्यारोपण २. भूमापारयहरसा कमाने कार्यस्यलक्षणायेतोसमानः । न सातताप्रिया पमान मागिपा, पतिकापि यावरतीन्द्रियाया गुणगो को पोको पेन प्रया प ग्यपरित ताकालसंगापनलो भयेत् तवा भास्वरकावन्धिमा प्राय: भागो वो ननु नारासन्धिायावनलो परितका प्यार मया रोपी महानसा नपानमय तनानि च ६५ साशातालान पर मार कस्तपालवता मनापयामः। V Vासानामा: दिशामारिका पधा: गुगल सरी Bretati पापा नाति तथा नारिकाना:Anant iIKIM पद स! अपित गतिकममातरणमा सामाsit •renniturvi गवनतिरण नापट लिगामामा तान नागरin arinit Tinnitijrin ancient retari: नाना। Hua art.inJanatale नाम: Tita भन्न animal *44ETTIRTAINMaitrinant २५R 4 mininatantan.anim is .... नारा flirtm:7 +11 mini ललन st... Mitant t+ ·ईश्वरस्वरूपवाद। त्यम् । ननु पिशाचादिशारीरस्य शरीरत्वे सत्यपि कथमदृश्यत्यम् । असदादिचक्षुब्यापारेप तस्या. नुपलम्भादिति चेत्। ननु यथा शरीरत्वे सत्यप्यसदादिशरीरपिलक्षणं पिशाचादिलक्षणं शरीरम- नुपलभ्यत्वेनाभ्युपगम्यते तथा घटादिविलक्षणं भूराहादि कार्यस्वे सत्यप्यफर्तृफत्वेन किं नाभ्युप- गम्यते । तथाऽभ्युपगमे च पुनरपि प्रकृतो हेतुमिचारी । तदेवमसिलत्याउनैकान्तिकत्व-विका त्यदोषदुष्टत्वाद् नासाडेतोः प्रस्तुतसाध्यसिद्धिः । तेन यदुक्तम् 'पृयिव्यादिगतस्य कार्यत्वस्या. ५ प्रतिपत्तेर्न तलादीश्वरायगमः' इति, तद्युतमेवोक्तम् । यत्तूक्तम् 'पृथिव्यादीनां योदैः कार्यस्यमभ्युपगतम् ते कथमेयं यदेयुः' इति, तदंसारम् मरुतः साध्यसिद्धिनियन्धनस्य कार्यत्वस्य सेप्यसिद्धत्वप्रतिपाइनान् । यचापि 'येऽपि चार्षाकास्तरां कार्यत्वं नेउन्ति तेषामपि विशिष्टसंस्थानयुकानां कथमकार्यता' पति, तदप्य युक्तम्। संस्थानयुक: स्वस्यासियत्यादिदोषदुष्टत्वमतिपादनात् । यप संस्थानशवाच्यत्वं केयलं घटादिमिः सामान्य १० पृथिव्यादीनाम्, न त्यर्थः कधिद् द्वयोरनुगतः समानो वियते' तदेयमेय, यकम् 'धूमादायपि पूर्वापरब्यक्तिगतो नेय कधिरनुगतोऽर्थः समानोऽस्ति' इत्यादि, तपसङ्गतम्। घटादिसंस्थानेभ्यः पृपियादिसंस्थानस्य पैलक्षण्येन देतोरसिदत्यप्रतिपादनात् । यदप्युक्तम् 'म्युत्पमानामस्त्येष पृथिव्यादिसंस्थानयस्य-कार्यत्वादेतोर्धर्मिधर्मताऽवगमः, अग्युत्पमानां तु प्रसिद्धानुमाने धूमादायपि नास्ति' इति, तदप्यचारु यतो यपनुमाननिमिसहेतुपक्ष-१५ धर्मत्य-प्रतिबन्धलक्षणां प्युत्पत्तिमाश्रित्य म्युत्पन्ना अमिघीयन्ते तदा प्रधिनादिगतसंस्थान-कार्य- त्यादी घटादिसंस्थानलक्षण्ये मरतसाम्यसायके म्युत्पचिन केशिवपि भपति, यपोरसाय. याप्तस्य पृथिव्यादी संस्थानादेरभावात् । भाये पा शरीरादिमतोऽलदादीदियमाघस्यानित्यवस्था- दिधर्मकलापोपतस्य घटादौ संस्थानादिहेनुबापफरवेन प्रतिपस्र कर्नु पूधियादौ यतः मविपतिः स्थात्, न दि हेनुयापकमपहायाऽध्यापकस विरदपर्माकान्तस्थाऽपरस्य साम्यधर्म प्रतिपचिर. साभ्यर्मिगि यथोकलक्षणलक्षितहेतुपलसमुत्धेत्यनुमानविदां चयहार । कारणमात्रातिपणी नु ततः तप न विमतिपत्तिरिति सिरसाम्यता । अथ हेतुलक्षणव्युत्पत्तिचतिरिका प्युरपतिमाधिस 'व्युत्पमानाम्' इत्युच्यते तदा 'कनचित् सध्या जगत् एएम्' इति निर्मलपगमाहितयाखनानाम. स्त्यप पृथिचादिसस्थानपरय-फार्पस्यादेतोधमिधर्मताऽपगमादिगपतपाभूतधार्मिधमंतापग. मात् साध्यसिदिम, घेरे मीमांसकस्यासपमाणकर्षकत्यादिः धर्मिधर्मसाऽपगमारपंधारपेप-२५ स्यस्य । 'जग्गुत्पमानां तु प्रसिरानुमाने धूमादायपि नास्ति' इति मुक्तीप, असामिरप्यभ्युपगमात् । यने 'मासादादिसंस्थानापलक्षयेऽपि पृधिम्यादि संस्थानादी कार्यपारि पधिमादीमामि. प्यते, कार्य च कर्तु-फरण-कर्मपूर्वक एम्' इत्यादि, तप्पसङ्गतम्। पनो परिनाम पराविशिए. फार्यस्य फर्वपूर्वकरयमुपलाधं नेतायताऽविशिस्वापि भूयहादिकार्य पूर्पकरयमभ्युपमा युक्तम्। अन्यथा धिषीरक्षणस्य कार्यस्य रूप-रस-गग्ध-स्पगुपयोगित्यमुपला भूतार मति, १. पायोरपि तयोगिस्यमभ्युपगमनीयं द्वारिका प्यपि समान इति मारु प्रतिपादित साप्पापगमः' इत्यादि, तत् सत्यमेष पारपि. धातुभाषाभाषानुचिमत् सप्रिवेश सिधी- परसाध हेती समानावाद न फस्यचित् तरसाधकता। 'यवेपमनुमानोरास, मान ५ यथाविधमायादिसामग्रीभावाभापानुपतिमत् धारिधमेतद् पदि एपंतोपरि भरे सार ततो पक्ष्याचपगमा इत्यादिफस्तु पूर्णपक्षमधः पूर्वमेय विदितोस । यथा यथाभूतोऽभूमपातो मोऽननिगपुसेनाऽमिना प्पासो विपरे पापना. लादपसितो गिरिशिखरादायुपलभ्यमानस्तांशमनिसामान्यमनियतता-पायपनियरितमाभि- ....पू. १५.16 । ५.१.१.१.१४.१। 4 ...४५.१५.१.१...। .... ४.९४ पं. १५५.४ 4.18.01..। - नहर . . . ११.....

·..Hi..:.": ११८ प्रथमे फाण्डे-: तमनुमापयति नैवं कार्यत्वमा बुद्धिमत्कारणत्वसामान्येन व्या विपर्यये गधनमाला 1:"ii. BHABI ...i ::... ५धूमादपि तदप्रतिपचिरस्तु' इति कोऽन्योऽनुमानस्वरूपविदो भवतो पर्ष समः। यदि विकार रोपामलक्षणादुपलभ्यमानाद् गृहीताविनामावस्य पुंसोऽग्निलक्षणकारणविरोग्मतिपत्तिगिरिशित रादी भवति तदा कार्यमापात् पृधियादायुपलभ्यमानाद(ना) उचिमत्कारपशिस प्रतिपची किमायातम् ! कारणमात्रप्रतिपत्तिस्तु ततस्तत्र भवत्यर, "सुवियेचिां कार्य कारणेन न्यभिवरति"[ इति न्यायात् । अत प्यान्य संपरसान्यतः प्रतिपत्ती कार्यकारणागमा १० प्रयतः कार्यः; अन्यथा तदुत्थरमाणस्य प्रमाणाभासता स्यात् । यतुं न चात्र सामान्यं पातु गनो नास्तीति युकं धम्म, धूमादावपि शन्दसामान्यस्य प शाययात्' इति, सासार धूमादिलक्षण्येन पृधिनगदी कार्यत्यय युधिमाकारणायान्याप्तः सरसामान्यस साधि। पर 'घटादियन् पृधिगदि स्यायययसंयोगेरारम्धमयश्यं तमिसंग विनाशमनुभावगी' स्वादि, तदप्यसन्नम्। जययय संयोगयत् तमिमापि विभागलाण मिना प्रति हे १५मोन्यसमासिवान। सारिस्त्यं च संयोगैया पकव्यम् । एवं विगाणा या संभारकार 1 २. सानिमगत सागवगमः' तर मरामर, ज्यागिदितातो ताdिitani पy पहा मागपगमेऽपि फेधित कार्याणामrimurti niumrite यथा योग यसलादीन ति, तापि सखोल मानेर मोनियामिनमा पाकन नानाना निना) पा, मा-गानामानी गिरगना ने फायर न निधी २ ९कार बनाना गावाति मानिधोir Amrit Termनाममा नर मागिनायाममाणापाता। Foutमान. माariवियामोननस inानुनीना ने नीति का Hit MATH माननामानाtant ..... Riti IITH मानाद-Hit instant मदान- . imत. [rinter castinat NEntric ritainTH. (Arittinutelan मरान 41ARH REnt Krite: 24tramgmमानाna tants ११-22- REATE 14.144 mtok24111111s NEmail' .

·इभरसरूपवारा राधयायम् । अथ या गम् कार्य सम्पद उपादानाथमिसकर्षकमुपलाधं घटादियत् पृषि- पायपि कार्यम्, मेगापि सदभिकर्यपूर्पक गुक्तमिति नेतरेलरामयदोपः । ननु घटादिकार्य- फरपि तुलानार्यपि सपंधा घटाशुपाशनापभिमापं सिरं सात् तदा गुज्यताप्येतद् पम्। न घसम्माऽपि परागुपानोपकरणादः परिमाणाऽपयपसंरपेयस्यायनेकधर्मसाक्षाकरणपानमस्ति, न सिजग ()(i) चिन्मायपरिमानं नु चेतनत्रस्यापि तदाधारण पा सत्यस्य तदा ५ नितिफनोपभोः प्रतिनियतशरीराधिष्ठायकस्य विद्यते इति वर्ष यतिरिकापरमानपतो महेशस्य परिपत्पनम् । न घायमेकान्त:-सर्व कार्य तदुपादानापमिमेनेय की नियंत इति, स्थाप-मदा- परवायां सरायपपप्रेरणस्य कार्यम्य तदुपादानामिसानाऽभावेऽपि तरातरवेनोपलम्धेः। यंपोनम्-'न चाहएजाते स्थायरादिशु तसामहणेग प्रतिक्षेपः, अनुपलब्धिलक्षणप्राप्तत्या- परया' इति, तदप्पचासा यतो यदि तर शरीरसंबन्धरहित कत्यमभ्युपेयते तत्र युक्तिसर-१० तम्, तत्सयन्धरक्षितश मुक्तारमन प अगरकरांत्यानुपपत्तः । अथ मान-प्रयन-चिकी-समया- याभापार मुजात्मनोऽफदत्यं न पुनः शरीरसंयन्धाभायादिति विपमो दशान्ता, तवयुकम्। सानादि. समयायस्य पावत्वेनाभ्युपगतर्य तथाऽपि निपिनत्वात् । तलासरीरसंबन्धादेव तस्य जगत्कायम भयुपगन्तव्यम् फुलालस्य पदकतत्यम् । तत्संपन्यधेदभ्युपगम्यते फयं न तस्योपलब्धिलक्षणमाप्त- त्वम् ! कुलालादेपि शरीरसंबन्धादेय उपलब्धिलक्षणप्राप्तस्यम् न पुनः तरसंयन्धरहितस्यात्मनो १५ एयत्यम् । तपश्चरेऽपि शरीरसंबन्धित्व करत्यादम्युपगन्तव्यमित्युपलब्धिलक्षणप्राप्तस्यानुपलम्धे- स्तापर्नु स्वापरादिप्यभावः सिद्धाति कथं न ते कार्यत्वलक्षणो हेनुर्व्यभिचारी? अधारस्यं तहरीरमतस्तत्र सदापि नोपलभ्यत इत्ययमदोपः, नवमपि 'अर्सिन सति स्थायरादिपं जातम्' इति प्रतिपत्तिर्मा भूत्, तथाऽन्य(ऽप्यन्य)कारणभावेऽपि यथाऽतीन्द्रियस्यै नियस्याऽभावे रूपादिमानं नोपजायते तथा पृथियादिकारणसाफल्पेऽपि फदाचित् कटरीरपिरहे२० तत्स्थायरादिकाय नोपजायत इति मतिरेकीन् प्रतीतिः किं न स्यात् ? यो यत्रतच्छरीरं नियमेन संनिहितमिति मूर्तस्य माययय शमेय तच्छरीर तावन्ति तथा फायपचयम् व्यम्। तसवीराणां पादायभिघातभपास् । अपि च, तान्यपि फार्याणि, सापययत्यात, कुम्भवम् । ततस्तत्करणे वायत्ययाऽपरापि तस्य शरीरामि फल्पनीयानि, पुनस्तफरणेऽपि (ति) नानप- स्थातो मुक्तिः । तन शरीरलापारसहायोऽप्यसौ स्थायरादिकार्य फरोतीति कल्पयितुं मुकम्, अने. फदोपप्रसगात्। नाऽपि सचामावेनाऽसौ स्वकार्य करोतीति फापयितुं युऊम्, शरीरकल्पनवैयध्यप्रसङ्गात् । अथ सारपत्तिमतामीश्वरो निमिटफारणम्, तस्य तरकारणत्वं सकलकार्यकारणपरिमाने नान्यथा, तत्परिझान(मान)वा(चा)नित्य(त्य)स्ये(स)न्द्रियशरीरमन्तरेणानुपपंचेः (पनम्) अतस्तदर्थ तत्प. रिकरूपनमिति पत्न, सकलहेतुफलविषयं तस्मा(तस्याऽनित्य)स्थे(से)न्द्रियारीजसानं न संभाति, इन्द्रियाणां युगपत्सर्वार्थसप्रिकर्षाभावात्। इन्दियार्थसग्निकर्ष च नैयायिक प्रत्यक्ष.३५ मभ्युपगम्यते, तदुक्तम्- "इन्द्रियार्पसप्रिकोपनं मानमव्यपदेश्यमयभिचारि पसापात्मकं प्रत्यक्षम्" [न्याय अ० १, आ० १,०४]. १-साकारण वा.,बा.। २ यधोत-पा.,.दिन। ३१.९५५.३९ ४-श तया-वा.. बा.। ५-स्यम्-न पुन: वा., पा. विना। -लिन समिई या., या. रिना। ७-था नाम्य-पा.. गा। -का प्रती-दा.,मा.। ९ पत्र 'यदा यत्र' माने 'नशस्त्र'शी उचितम् । अपरा पसरपनुसारेप 'या यत्र पृथिम्यारिसरणनाकम्यं नदा नत्र' हलादिको भावोऽध अनुमोरः। १.-ति-चोबा., । स्परिनं या नित्यसन्द्रिय-बा, मा। १२-पत्तेमत-या, मा.। ११ तस्यासेन्द्रिय-बा..।

·प्रथमे काण्डे सामग्री-फल-स्वरूपाविशेषणपक्षत्रयेऽपान्द्रियार्थसनिकपंजस्य तस्य प्रामाण्याभ्युपगमात्; तथा "प्रमाणतोऽर्थप्रतिपत्तो प्रवृत्तिसामर्थ्यादर्थवत् प्रमाणम्" [वात्स्या० भा० पृ० १] इत्यत्र माध्यम "प्रमातृ-प्रमेयाभ्यामर्थान्तरं प्रमितिलक्षणे फले साधकतमयद् इति अर्थः, सहकारि प्रमा प्रतिपादितम्, सहकारित्यं चाऽर्थस्य प्रमाणस्य फलजनने व्याप्रियमाणस फलजनकत्वेन तस्यापि .५सहायभायः, 'सह करोतीति सहकारि' इति व्युत्पत्तेः । न चासग्निहितस्यार्थस्याऽतीतस्याऽनागतस्य या प्रमितिलक्षणफलजननं प्रति व्यापार संभवति । न च प्रमित्यजनकोऽर्थः, तदभ्युपगमेन प्रमाणविषयतान्यतः (तेत्यतः) सेन्द्रियशरीरजनितप्रत्यक्षमानयत्त्वाभ्युपगमे महेशय न सकलकार्य- कारणविषयज्ञानसंभवः, इति शरीरसंपन्धात् तस्य जगत्कर्तृत्वाभ्युपगमे तदकर्तृत्वमेव प्रसकम्, इति न तस्यादृश्यशरीरसंवन्धोऽभ्युपगन्तुं युक्तः ।। अपि च, घटादि कार्य दृश्यशरीरसंवद्धपुरुषपूर्वकमुपलब्धम् इत्यादि कार्यमपि तथा कल्पनीयम् । अथ तत्परिकल्पने प्रत्यक्षवाधाऽनवस्थादिदोपादकरादिकार्यस्य कर्तपूर्वकतैय विशीर्यत इति न तथाकल्पनम् । ननु तद्विव(तद्विशोरणे को दोपः? अथारादेः कार्यता अनेकरण- मात्राभावे समुपजायमानस्य तस्य अकार्यताप्रसक्तिः, न पुनः कर्तभावे; अन्यथा गोपालघटिकादी तन्कालाराने IImmm.- सपद्धशरारफतृपूर्वकत्वमनुमापयतीति वक्तुं शक्यम्; तथाऽभ्युपगमे गोपालघटिकादायपि तत्काल २० लारश्याऽनलानुमापको धूमः किं न स्यात् ? न च वहिरहश्यो न संभवतीति वक्तुं शक्यम्, नायनरश्मिप्यदृश्यस्य तस्य सद्भायाभ्युपगमात् । अथाव्यवहितरूपोपलभ्यन्यथानुपपत्त्या तस तथाभूतस्य परिकल्पनम् । नन्वेवं धूमसद्भायान्यथाऽनुपपत्या तब तस्य तथाभूतस्य किं न परिकरः नम्? अपि च, यथाऽनलस्य भास्वररूपसंयन्धित्वे सत्यपि तस्योद्भूतत्वाऽनुभूतत्याभ्यां रश्यत्या ऽदृश्यत्वे परिकल्प्येते तथा प्रासादाऽकरादीनां कार्यत्वे कि न परिकल्प्येते न्यायस्य समानत्वात् । दात मातपादिवत्वात्। ३० यत्नूकम् 'स्थावरेषु कत्रग्रहणं कभायात्, आहोस्सिद् विद्यमानत्वेऽपि तस्याग्रहणमनुपलभ्यः स्वभापत्वेन, एवं संदिग्धव्यतिरिक्तत्वे न फधिद्धतुर्गमका, धूमादेरपि सकलव्यत्याशेपेण व्यायुः परम्भकाले न सफला वदिव्यक्तयो रदयाः' इत्यादि यावत् 'समुत्पत्तिमम् कर्ट करणपूर्वक हएम, तस्य सरवपि तथादर्शनात् तन्यतास्वभावा, तस स्वभावनिधितायन्यतमाभायेऽपि कथं स्वभाव: ति, तदप्यसंगतम्। यतो यादग्भूतमेय घटादिकार्य तत्पूर्वकमुपलम्यं तम्य सा ३५दपि तधादर्शनात् तजन्या स्वभायो व्यवस्थित त तदन्यनमाभाऽपि तश भाये मपि ततस्तद्भायो स्यादिति युक्तं च यम् न पुनस्तविलक्षणं भूहादिक फत करणापूर्वक कदाचनाप्युपलब्धम् किन्तु फारणमापूर्वकम्, अनलला(भा) तस भवनोऽहेनुफामा पत्र पृ. १.९५.३ गतपासानुगेन 'भाग्ये' इति बोध्यम् । भाप्यन्या., पा.. हा., गु.,..पि., अ.। ३-य प्रमाणे ति प्रमा-हा- बिना। -ति म्युपतः मा. ना.। पगमने प्र-., २०, मां, हा., भा० । ज्युपगमा न प्रचा., पा.युपगमेने -, ... " (-वा पतः से-५०।-तायन्यतः से-...-तारयनः सं.पा., मा., मो.। ••"... 12.९.५ ।।. ११.५।-पि मपि नत, मतभा-मा. स्यामाने-बा, an find कामाकरणामा- ·५ परावरूपगा। सोमलालम् II(A) अनुप रमाकांकेगु स्थायरेणु कतुंरतुपलम्मा ntranभोपान मारा गया का प्रतिक्षितम्। उनोपरयात् । परप्युना गया माधोपावामापधियाना कथं प्रत्यक्षमापति' संगतम्। तमोपासनापधिवायफायरस पपिपासना, आपि तसा करपने पुरपनधिधिनसापि भूमहायुपादानस्य तरकाय प.यो समापिपर। पचायापिका शरीरेण सहमभिचारोरयते, सशरीरापयपानां हिरीरालारमा स्तरेणापि प्रणि-निएगी पलो विधाति' इति, तरप्पयुक्तम्। पता दारीरसंपन्धयतिरेफेण घेत. मस पपपपत्र पा कानिपत कर मरामिस्मन्यत्रापि तत् तस्य न करपनीयमित्येताय. ग्मामेप प्रतिपात, म पपरीरसंपन्धपरिकपनमोपयोगि। पदि पारीररहितस्यापि तसा भूपरादिका मापार परिकाप्पत साद मुकस्यापि तदारेण पानसमयायिकारणत्यपरिकरूपनं १० रशियत सधायुपगमे न पान-पुरादिगुणरहितारमसम्पस्थितिमुकि संभपति रति तरमीमराराधनमसंगतमासम्पेन । यदपि कार्य शरीरेण यिना करोतीति ना सायम्, तत् . अपराऽपि रजशरीरस्य स्थापो परिकाप्यते, किमिति भुवादिकं कार्य फर्वविफलं धमपि न परयन एरोन परस्पापि प्रयासमाये न काचित सतिः रेते निरस्तम्, शरीराभावे मुकारमन पप्रपमारसंभपात् । अपराररहितस्वशरीरापययमरणमयससमायोऽपिन शरीराभाये प्रयास मापाऽऽदफा, सपंधारहितस तस्य सचिदप्यदर्शनात्। सानुसारिण्यध फहरना भपन्ति ।२. रातः स्थापरेणु शरीराभागाद्न तरगर्नुपलब्धिः किन्तु फरमायादिति कथं न । कार्यस्याये. दंशाम्यभिचारा! ग प यथाऽएस्पन्त्रिपस पाऽन्यय-चतिरेकयो कार्यकारणभापचयस्थापफयोरभायेऽपि फारमरपसिसिसिरेकमात्रा तथा महेश्वरस्यापि तवसरिसरण, तस्य नित्यव्यापकस्याभ्युपगमेन ध्यतिरेयासंभपात् । अतोनमासिसिदित कार्यस्यादेस्तरसाधकत्येनोपन्यस्तस्य हेतोः। अत एप न२५ सन्ततिपक्षतापि, कसिन् सायाम्पिसे हेसी स्थिते दितीयस्य तथापिधस्य तप्रायकाशति सत्यम्, किन्तु स्थाणुसापकस्य कार्यरया साध्याम्पितरयमेप न संभवती.ते प्रतिपादितम् । यपो. कम् 'नाऽपि पाधा, अयुसिमाकारणपूर्पकत्यस्य प्रमाणेनाऽग्रहणात्' रति, तदसांप्रतम्। धिम- कारमपूर्पकरयाभायप्रतिपादकस्य प्रमाणसाऽपुरादापरयोत्पत्ती सनापात् । अधाशुपदिकर्तुरती. दिपायान प्रत्यक्षात सभापसिमि, ना प्रत्यक्षात् तदभायाऽसिजायप्पनुमानस्य तत्र तनभाय-३० मादकस्य भापात् । तपादि-या पस्थाम्यय-चतिरेको नानुयियते न तत् तरकारणम्, यथा न पटादयः कुदालकारणाः, नानुविवधति पाइरादयो पुसिमकारणापय-व्यतिरेकापिति व्याप. कानुपसम्धिः। पप परकारणं तत् तस्यान्पय-व्यतिरेकायनुविधणे, यथा घटादयः कुलालस्य । न घोपलब्धिमधारणसमिधाने मागनुपलम्धस्याइरादेपलम्भस्तदभाषे चाऽपरफारणसाकल्पेऽपि तस्यानुपलम्भ इस्पायय-यतिरेफामुविधानमारादिकार्याणाम् । अथारादिकर्नुपलब्धिलक्षणमातत्यस्याऽभापा ने प्रत्यक्षेण सन्नायाऽभायप्रतीतिरिति नायुरादस्तदन्यय-मतिरेकामुविधानस्योपलब्धियुंका। नगु मा भूत् तदम्पय-प्यतिरेकानुविधानो. १ 1.पं.। १ पृ.५६५.१.। -स्' एतदपि प्र-at-। ४.५ पं. ५.९६६.१८।६.९६५.१. पृ. १६५. ११ । ५.९६ पं.१४॥ पृ.१६. १.१.९४ पं.प्र.पु.५० १५॥ २१.६.१यसमा, भा.। स.त.

·१२२ प्रथमे काण्डे- शंकरनित्सत्याध्यापकत्वेन व्यतिरेकसंभयात् तद्यतिरेकानुविधानस्योपलब्धियुका, न बुद्धिमत्कार- णव्यतिरेकानुविधानस्य तस्य नित्यत्यव्यापकत्वेन व्यतिरेकानुविधानाभावादिति चेत्, अस्तु नाम- ५ यम्, तथाऽपीश्वरस्य शान-प्रयत-चिकीर्षासमवायोऽहुरादिकार्य करणे व्यापारः, तस्य सर्वदा सर्व प्राऽभायात् तदनुविधानं स्यात् । अथ तत्समयायस्यापि सर्वत्र सर्पदा भावाद् नायं दोषा, न; तस्य नित्यत्वव्यापकत्वे सत्यपि तविशेषणानामीश्वरमान-प्रयत्न-चिकीर्षादीनामनित्यत्वात् अध्यापकत्वाश्च व्यतिरेकानुबिधानमुर- लभ्येत । अथ तज्ज्ञानादेरपि नित्यत्वाद् नायं दोपः सर्वदा ताकुरादिकार्योत्पत्तिः स्यात् । सर्वदा १० सहकारिणामसग्निधानाद् नेति चेत्, ननु तेऽपि मानाद्यायचजन्मानः किं न सर्वदा सनिधी यन्ते ? अथ नैव ते तदायत्तोत्पत्तयस्तहि तैरेव कार्यत्वादिहेतुरनकान्तिकः । तत्सहकारिणामपि सर्वदा खोत्पत्तिहेतूनां सकार्याणामसन्निधानाद न सर्वदोत्पद्यन्त इति चेत्, अनवस्था तथा त्र अपरापरसहकारिप्रतीक्षायामेवोपक्षीणशक्त्यिात् तज्मानादेः प्रकृतकार्यकर्तृत्वं न कदाचिदपि स्यात् । अतः सुदूरमपि गत्वा कचिदयस्थामिच्छता नित्यत्वं सहकारिणाम् अतदायत्तोत्पत्तिकावं १५ याऽभ्युपगमनीयम्, तदायत्तोत्पत्तिकार्ययाऽपि तानादिव्यतिरेकेणाऽप्युत्पत्तिरभ्युपगन्तव्या इति वृथा तत्परिकल्पना । नित्यत्वे या पुनरपि सहकारिणां तज्ज्ञानादीनां च नित्यत्वात् सर्वदा कार्योत्पत्तिप्रसङ्गः । तदेवं तज्ज्ञानादीनां च नित्यत्वात् सदा कार्यस्योत्पचिरनुत्पचिळ स्यात् इत्य: नित्यास्तज्ज्ञानादयोऽभ्युपगन्तव्या; तथा च सति तदन्यसामग्रीसाफल्येऽप्यङ्कराधनुत्पत्तिः कहा- चित् स्यात् । सकलतदन्यसामग्रीसन्निधानानन्तरमेव तशानायुत्पत्तेने कार्यानुत्पत्तिः कदाचित २० सामग्रीसाकल्येऽपीति चेत्, सहकारिकारणसंभवास्तहि तज्ज्ञानादयः प्राप्ता, अन्यथा तदनन्तरो त्पत्तिनियमाभावात् सहकारिपु सत्स्यपि कदाचिदकरायनुत्पत्तिः स्यात् । ते तु सहकारिण; स्तज्ज्ञानाद्यप्रेरिता एव तज्ज्ञानादि जनयन्तोऽक्षुरादि जनयन्ति फिमन्तर्गडतज्ज्ञानादिकल्पनया तज्ज्ञानादिसहकृता एव तज्ज्ञानादिकं जनयन्तीत्यभ्युपगमे तज्ज्ञानाद्यन्तरं सहकारिकारण न्यमजन्यात्या (?) तदनन्तरमनुत्पद्यमान कार्यमाप तज्ञानादिकं तदनन्तरं नोत्पादयति, २५ इत्यायातः स एव कारणान्तरसाकल्येऽप्यकुरादिकार्याचनुत्पत्तिप्रसङ्गः, सहकारिभ्यस्तरसाना द्यन्तरोत्पत्ती स एव प्रसङ्गः अनवस्था च । तस्यां चाऽपरापरशानोत्पादन एवं सहकारिणां सर्वदोपयोगान कार्य कदाचिदप्युपयोगो भवेत् । सहकारिभिः सह तशानादिकं नियमेनोत्पत्ति मदिति चेत् तर्हि सहकारिणां तजवानादेचकसामध्यधीनत्वमभ्युपगन्तव्यम्; अन्यथाऽसहभापार तधैकसामग्रीलक्षणं फारण तज्ज्ञानादिभिरन्यैर्जनितमजनित यो जनयति ? [ने चाजनितम्। ३० तथैव कार्यत्यादेहतोयभिचारित्यप्रसङ्गात् जनितं तसानादिकमभ्युपगन्तव्यम्, तय तेन जन्येन सह नियमनोत्पद्यमानं तदेकसामध्यधीनत्यमभ्युपनन्तरं सामध्यधीन स्यात् । सा च सामग्री तन्मानान्तरेणोत्पादिता च इति विकल्पवये पूर्वोकदोपट्यप्रसङ्गाप्रागनन्तरोत्पचिनियमाभ्युपगमे सहकारिहेनुभिरेकसामध्यधीनतया स्यात् तत्रापि समसामग्री तानान्तरेण प्रेरिता उनयती त्यम्युपेयम्। अन्यथाऽचेतनस्याचेतनाधिष्ठितस्य यास्यादेवि जनमत्यासंभयात्, पानापन्त ३५च प्रेर्यात् सामग्री विशेषात् प्रागन्तरं नियमेनोत्पद्यमानं तद्धनुभिरेकसामन्यधीनं स्यात्। अन्यथा मांगनन्तरं नियमनोत्पत्तिनं स्यात् । सामध्यन्त प्रेरितमप्रेरितं वा जनयतीति विकल्पवये दोपद्वयमसन, तेने दो परिजिहीर्पता न तगनापुत्पत्तिः तदनन्तरं सह प्राग्याऽनन्तरमन्युः पगन्तव्या, तदनन्तरं सह प्राग्याऽनन्तरमुत्पत्तिनियमाभायेऽपि चापदिकाय तरपति रेशानुविधानमुपलभ्येत; न चोपलभ्यते, क्षिरयुदक-याजादिकारणसामग्रीसंनिधाने प्रतियों -पते वयहो-वा., वा. विना। २-कायें नानुवि-वा-, था. रिना। ३-मनन्यसो ता... -यन्ति पा., मा. रिना । Jएनविद्यालगत पार पलाय । -म्, नतेय या.. पीनं त्यमभ्युपनस्तारं मा०। ८-पथ्यं नम्ब-4.। तावति वा., स.। •प्रागत गिना. "-गन्दर निवा., बा .१चरितं या जना, पा.,मु.। -नयर पदमा-. 4.1 ·भामा १२१ पादिभापमान । मनम्नानापनुविभाना मारणपणापा सुमारानाभायोगाएकागानुमीपणे । आगो बाधा व्यापमानुपलाया गुभिः Arमामारा पुEिATEगुमानध पाएकानुलम्पिा कलाप पायते । सोहले गयं पत्रम्, पार्थिय. ला. पापिनुमानम प्रायमरसेप्यापमा भायने इति समानम् । प्रत्यण ५ nanाधिमाया नगर पाया ति पा. मुग्मिाकारपरगनुमानसापि नापाका. नपटा विषम पापिनाया 5 मापापम्। सुधिमाकारणयानुमानेनप पाएमानुए. मंसिराधिनापान धापमित पंगम, पाधिपरानुमानेन तदलेल्ययमादकस्स FREER पापितविपापापापभिस्यपि पापरापात् । अव सरनुमानम्य पदाभासरपार ताविपरपम, नता। बरेलगभयोगमात् । धादि-प्रत्यापापितविप १० प.पात्रनुमान महाभापापम्, तर गाभागापार मायास तमा(पपा)पितविपपायेनाs. RATHI पापकरयम् इति मनभितोतराभायम् । अचानुमानापावितपिपपत्य. FREELA गारपसाइनामापत्रम् सिदि म्पपरियपानभिचारनिपाधनम्। मम्येयमनु. मानापि munामभिपारनियधर्म किनारामाभागरथमपशुपगमविषया! अथाऽयाधि. नपि पति गप लगाया:मनिपारिस्पं परिसमाप्यते । नम्वेपमपापितयिषयरयर १५ मतिपगुमान धिमपि स्वापानिपारिस्पानुमानेऽतवाभासापनिपाधनस्य प्रतिदिन frer:गुम्मा पापाभापा, तर पिपमानपाधफेमप्यनुरपपपाधकप्रतिपति भायात् । अप पायकमनपणा माम् पापकापलम्भेऽगुरपालमपश्यंभापिनी पाधकोपलग्धिा, पातु मदारिए पाधोपलधितगतनाया, असदेवत् नागासा पाधफाइनुपलम्भ मान पापनाप्यत्र पापकोपलपिपिण्यति' इति गर्नु पम्, स्यसंपन्धिनोऽनुपलम्भ.२० महानिकरयार, ससंम्धिनोऽसिझाया। ग रामयित् 'समाप्पय पाधक नोपलभ्यते उपसरते पा' एपपसा मानापि पापामापोऽभापपाहिममाणापसेयः, तस्य निपिनत्वात् विमापाप। म पासातो पापकाभायोऽनुमानासधर्मरयादियत् । न प स्वसापाय Freीसिपनिमपाईप पापसाभापनिधयः, यमियमम्मरेण परभिप्रायेण स्वसायाव्यभिचारि- स्पस्या:परिममारयन निधयायोगात् । तस्मात् परधर्मरपाऽभ्यय तिरेकनिमयलक्षणस्यसा-२५ यापिनाभापित्यस्य मावानुमानेऽपि सनापात् प्रत्यक्षपद् म यस्यापि सदाभासरपम् । अथ विपर्यये पापपरमाणाभायात् पाधिपाशनुमानरा नान्तम्पाप्तिरिति तदाभासत्यम्, पपं वर्दि कार्यस्पानुमानेऽपि पिपर्पये पापक्रममाणाभापार मायभापतस्तदाभासायमिति नयापकानुप. सम्धिपिपपपाधपाना । अप प्रत्यक्ष मानुमानन पाध्यत इति लोहलेण्यत्यानुमानस्स न तदलेगमा पप्रादकमरयसपाधपना, पपं तर्हि शाम्तरमानिलिमाजनिवाऽगुमानेन स्थिरचन्द्राऽर्फप्राहिम-३० 1 अप तस प्रत्यक्षाभासस्यानुमानेन यापा, ननु कुतस्तस्य तदाभासस्यम्। अनुमानेन पापितविषयत्यादिति पेत्, ननु तदपेतरेतराभयस्यम्-अनुमानेन पापितविपयस्यात् सस्य सदाभासस्यम्, तसा तामासस्य प सेन अपापिनयिषपस्वादनुमानस्याऽतवाभासस्पेन सद्विपथयाधरयम् इति प्पमितरेतराधयत्यम् । तस्मात् स्वप्रास्याम्यभिचार एप सर्वत्र प्रामा. पपनियधनम् । स च प्यापकानुपलधी पक्षधमाऽम्यपण्यतिरेकस्वरूप प्रमाणपरिनिधितो विपते ३५५ इति वा पप स्वसामप्रतिपादकरयेन प्रामाण्यम् न पुनर्युभिमत्कारणानुमानस्य, तत्र स्वसाया. व्यभिचारामायण प्रदर्शितस्यात् । न र पापमानुपलाधायपि पक्षधरयाऽन्यय-सतिरेकनिधपण स्वसाध्याव्यभिचारिस्पनिधः पलक्षणस्याभाप इति पधं युक्तम्, पतो व्यापकानुपलम्धेस्वायत् पक्षमापकत्यनिधया मागेयोता। विपक्ष पाधयाममाणसनापाद् अन्यय-व्यतिरेफापपि तयाऽयगम्येते, तत्फारणेषु दि कुमादिपु४० तरम्पय-अतिरेकानुविधानस्योपम्धिस्तदनुपलाधिक प्रमाणम् । अधया सत्कारण तपन्य- यतिरेकानुविधानेन याप्तम्, तदभावे तत्कारणत्यासंभपात। तदभाषेऽपि भपतस्तत्कारण ये सर्य ११.२३.१६ ३ पृ. १९१५. ३२ । ४-पेऽपि स-। स्थ २.१.प.।

·१२४ प्रथमे काण्डे- सर्वस्य कार्य कारणं च स्यात्, न कचिद् कार्यकारणभावव्यवस्था अन्वयनयतिरेगा हि कार्यकारणभावव्यवस्थानिवन्धनम्, तदभावेऽपि कार्यकारणभावं करपयवा किमन्यत - स्थानिवन्धनं स्याद् इति? अतोऽतिव्याप्तिपरिहारेण कचिदेव कार्यकारणभावापरताविक तदभावे कार्यकारणभावो नाभ्युपगन्तव्य इत्यन्वयव्यतिरेकानुविधानेन कार्यकारणभागे या ५स यत्रोपलभ्यते तत्राग्यय-व्यतिरेकानुविधानसंनिधापनेन तदभावं याधत रत्यनुमानसिक रेका तत्सिदधान्ययोऽपि सिद्धः। तथाहि-य एवं सर्वत्र साध्याभावे साधनामावलको रेकः स एव साधनसद्भावेऽवश्यंतया सायसन्नावस्वरूपोऽन्चय इति म्यापकानुग्लम्बेः सा त्यान्ययम्यतिरेकलक्षणः साम्याव्यभिचार प्रमाणता निच कायंत्यादरममावावा संभवति, पक्षव्यापकत्वे सत्यन्वय-व्यतिरेफयोरभाषस विपर्यये यापकप्रमाणामाने १०दितत्यात् । अपि च, युद्धिमत्कारपत्वे तन्यादीनां साये तधिपर्ययोऽयुद्धिमत्कारणाः परमाया र तेभ्यो युचिमत्कारपसाम्ययावृत्तिनिनित्तकार्यत्यादिनिधिप्रतिपारमाणविकसि घटादेरययरित्यनिराकरमेन विशिष्टशवस्यामापरमाणुरूपत्यात् । न य तेभ्यो युनिमारमा चिस्ता कार्यत्ययावृत्तिः प्रत्यक्षतः सिना, युश्मिरसारणनिमित्त कार्यवाहकायेन प्रसार १५क्षानुपरम्भराम्दाच्यस्य तत्र प्रगुते, परमाण्यन्तरासंबटपरमानां यस्यानाप्रतिभासमा तनः साध्याप्रियुठा साधनन्यागृत्तिप्रतिपतिः। नाप्ययुक्मिाकारणेषु अपारेप साउन ततो चतिरेकसिनि, संयन्धिनोऽवनस्स परतोचिशिकान्तिारमा स संसम्धिनोऽसिस्न ततो विपक्षातोप्यास्या व्यतिसि नापि परमाणमादी मात्रा मानाभित्यतिराया कार्यस्यपिरास ते सायात ततो व्यापतमाना । २.४ो हेनुरिमाकारणानायित मिति, कार्यपालिमकारण विरोधात रिपरिमारपरिणाप्यपि तसा संभयात् । अव निभ्योपारेर कार TH mireal पागदीन स्मिारकर हतोयमियार भाभी समानः कापरवलक्षणो गरिमाणत्यनायित यात पxि anus बारासिमापारपायाभास सिरा शान, तयागमे या पसरणा area न अप तामहतार सायनिशान सभापसिसि सानानि latur दिल्यमानिारदाना Minामदीनामरिमलारणयासायनिक सिमोस सात प्रतिनिधय तिरेरामा raviमन सारनामानिधि नसियनतिर कमिति HINHINETRI नय सानुमानधी व ममाना, न्याnिin समान ३. मोनियासालाना till समास मिरन निरमम, गोमाMARI EMAIL viiii .Mammaitnitel सात महिना मनापाना । सरस्य मना-मान्यगायनांपादनाinni SAINMEHMIR. An it inten सपका इमाई सामाUिnwanted * TRAIN Tummit rinitial Bre..- 4711मान mnte tune hwetattimina1 THE TREE! ...:7: INRNA MARATHAY" ·शिरसरूपवादः। १२५ मरामदेऽनिमापरितमुपसाधं भूममात्रं गिरिशिपरावामुपलभ्यमानममिविषयधर्माभ्यासितो. काम गुणम्, अतिप्रसमात् । पयोधम् 'पूपाविशेषणानां धर्मिविशेषगणां व्यभिचारारा' ल्यारि, तदपतम्। पारम्भूतं दि कापत्यं घरादापनीयविधीपतयुधिमरकारणत्वेन म्याममुपला ताग्भूतं पदन्यत्रापि जीर्णप्रासादादाधुपलभ्यमानमत्रियादर्शिनोऽपि रायाभूतकम्। पूर्पकापातिपत्ति जनपति । मष सत्र केनचिदनीधरयादिधर्मेण व्यभिचारा कानिए येनाऽ..५ सुपरम्पते। सपाभूनसायापासदेपलम्भ पर तदप्याभिचारा, स पेदस्ति कथमनीभ्यर. स्पादिभमाणो व्यभिचारावसापर सतसा पठं गुजम्। अन्यथा धूमावनिप्रतिपत्तायपि भास्वररूपसंपाधादिधर्माणां म्यभिचारात् तथाभूनहोरसाध्यत्वं स्यात् । पसेन 'पूर्षमायेतो। स्वरसायसियापुत्तरेण पूर्पसियशैप साध्यस्य विशेष: सापते, आहोस्पित् पूहेतोर स्वसा. पिसिदिमतिपन्धा फियते॥ रस्यादि सर्प निरस्तम, यतो यदि कापत्यमा नुरपेन मित्यावो १० साम्पसायरनोपादीयते तदा तस्य संदिग्धपिपरग्यात्तिफरवेन पुचिमत्कारणपूर्षफरपाऽसा. कित्यम् । अथ घटादी पुचिमकारणत्वेन व्यातं यत् कायंत्यं तत् सत्र हेतुस्पेनोपादीयते, सत् नासिबमिति कप वत् तत्र पुरिमरकारणत्वस्यापि गमकम् । इत्यविशिरस्य कार्यस्यस्य प्यास्य. भायादेपापरविशेपसाधकहेनुम्यापारमन्तरेणाऽपि कार्यस्यस्य देतोः स्वसायसाधकस्यायाघात संभपरपया फास्यविशेषस तु तमासिबत्यादेप साध्यासिरिलक्षणस्तद्विधाता। यमुदस्य इतकत्यादनित्यस्यसिद्धी इत्यन्तरेण गुणस्पसियायपि न पूर्पस क्षतिः" इति, तदप्पचाया गुणस्पं दिव्याधितपादिधर्मयुक्तरयमुच्यते, तघेच्छन्दे सिधिमासादयति तदा पूर्पनुमाधिवमनिस्परपं तर म्पादन्यत पपा न बनुपमा तस्याऽसत्यादेय द्रव्याधितस्पम् गुणत्यसमपायो या संभपति) उत्पप्रागुत्पत्यनन्तरापंसित्वेन तन संभपति । न च तदाधिता उत्पत्यादिकमेप तर, सरचिपापादेरपि तस्यसमादित्यादि आधयादापसिद्धत्वं हेतोः प्रतिपाद:२० यमिनिणीतामिति ने पुनपच्यते । सपंधोत्पादफकारणव्यक्तिव्यतिरिकस्य क्षणमात्रस्थितेर्गुणत्य न संभवति तत्संभवे च सणिकत्यं म्याइन्यत इति प्रतिपादपिप्यामः । वितीये तु विकल्पे 'नच धर्मिविशेषविपर्ययोमापनेन कस्यचिदपि रूपस्याभाया कप्यते' इति यम्, तदप्यसङ्गतम्। यतो पपन्यास धर्मिणा कुतभिमेवो। शिल्पादी सिद्धिा स्यात् तदा युज्येताऽपि पकुम्- धर्मिपिपपिपयोनापनेन न कस्यचिनुरूपशाभाप इति, तथाभूतस तु धर्मिणो न भरतसा.२५ धनादधगम रति प्रतिपादितम् । अत एयागमाद् हेस्वन्तरा पान तत्र विशेषसिद्धिा, पुतिम. स्फारणस्य धर्मिणा क्षित्यादिकत्रवेनासिसत्यात् । ततः 'तपाऽन्पयव्यतिरेकि फेयलव्यतिरे. विशेषसाधनम्' ति प्रतिपादनं एप 'य स्यम्भूतस्य धिम्पादे: .....५५. ure क हत्येपं यदा विशेषसिधिस्तदा ३० म विशेषवियमानामयका इति निसारतया व्ययस्थितम् । पम् शरीरसंपन्धस्य तायद प्यास्यभापेन तर निरारुतिः, शरीपतररहिताऽध्यात्मनः सरीरधारण-प्रेरणफियामु यथा व्यापारस्तवरस्यापि मित्यादिका' इति, तदप्ययुसमा अप रसारीररहितस्येऽप्यात्मना शरीरसंपदस्थप सारणादिकत्योपलम्धेरीश्वरस्थापि शरीरसंबरस्प कार्यकारयमभ्युपगन्तव्यमिति प्रतिपादितस्यात् । यदि च शरीरसंपन्धाभावेऽपि तस्स सिस्यादि.३५ फार्थकदत्य तदा पक्षम्यम्-कि पुनस्तत् तमा पान-विकीपी-प्रयमानां समयायः तत् तत्रोतामेवेति घेर, ना समपाया निर्षियत्वात् । न च कुम्भफारादी शरीरसंबन्धम्पतिरेकेणाऽन्यत् कर्तुत्यमु. पल धमितीपरेऽपि तदेय परिकल्पनीयम्, रयानुसारित्यात् पाल्पनाया। च शरीरम्यतिरेरण शान-विधी-प्रयमानामपि सभापः परिषप्युपलब्ध इति नेवरेऽपि तदभाये सापभ्युपग- ११.५७.३। २. ५. पं. ८।।......। -जयतिरिकामा, पा. ५पृ. ९.६.१३। धर्मविशेषश वि-पा., पा.। -तम्य धयान, या। ८ पृ. ९७५.११-१९॥ -पूर्वरेन्च-पा., N., हा। १. पृ. ५७ पं. २ । १.९८५०१। पृ.१५.१५-111 १३ पु. १ ....। .. 1.

·वस्याप्यपरत्यनवस्था। २२६ प्रथमे काण्डे- न्तव्यः । तथाहि-शानादीनामुत्पत्तावात्मा समवायिकारणम्, आत्म-मन संयोगोऽसमाति- णम्, शरीरादि निमित्तकारणम्। न च कारणप्रयाभावे परेण कार्योत्पत्तिरभ्युपगम्यते । न मान वायिकारणात्म-मनःसंयोगादिसद्भाव ईश्वरेऽभ्युपगत इति न मानादेरपि तत्र भार! अथासमयायिकारणादेरभावेऽपि तत्र मानायुत्पत्तिस्तहि निमित्तकारणेश्वरन्यतिरेका ५किमिति नोत्पत्तिर्युका ? अथ शानाद्यभाये तदनधिष्ठितानां कथमचेतनानां तदुपादानादीनां मा वास्यादिवदचेतनस्य चेतनानाधिष्ठितस्य प्रवृत्त्यदर्शनात् ? प्रवृत्तायपि निरनिप्रायाणा देश- ऽऽकारनियमो न स्यात् , तदधिष्ठितस्यैव तस्य तनियतत्यदर्शनात् । नन्वेवं चेतनस्सापि चेतनामा नाधिष्ठितस्य कर्मकरादेरिव स्वाम्यनधिष्ठितस्य कथं प्रवृत्तिः अथ स्वामिन एपान्यानभितर- चेतनस्य प्रवृत्तिरुपलभ्यते, किमरादेररुष्टोत्परुपादानस तदनधिष्ठितस्य सा नोरतमा १० घटादेरुपादानस्य तदनधिष्ठितस्य तत्करणे प्रवृत्तिनोपलभ्यत इत्यतपादनसापि ताधिषितर सा प्रसाध्यते तर्हि कर्मकरादेरपि स्याम्यनपिष्ठितस्य सा नोपलभ्यत इति सामिनोऽप्यार न्तराधिष्ठितस्य सा साध्यताम् । यदि पुनः स्वामिनोऽप्यधिष्ठाता घेतनो मदेशः परितापो तर ने च चेतनस्याप्यपरचेतनाधिष्ठितस्य प्रवृत्त्यभ्युपगमे 'अचेतनं चेतनाधिधितम्' इति यो १५ अचेतनम् इति धर्मिविशेषणस्य 'अचेतनत्यादेः इति हेतोधाव्यर्थमुपादानम्, अनानिया चेतनाधिष्ठितस प्रवृत्त्यभ्युपगमे व्ययच्छेयाभावात् । न याचेतनानामपि सहेतुमनिधिमनाम दितोपतीनां चेतनाधिधान्यतिरेकेणापि देश-कालाSSकारनियमोपना, तभिषाराम पलापातत्यान् । अन्यथाऽधिष्ठापमानतोऽपि स न सात्। तमानस सोयानाधिगार सनिकर च-तामेयायमेय ताधिष्ठितत्यम्-तेषां सर्यकालभाविकार्य तदेय प्रति १० एपोपमासमापिकाया विस, अपक्षणपि तथाभूतानसमा पुनरनार पापातात्तिसीप, इति योऽयं क्रमेणापुरादिकार्यसनाया विशीत । कतिपयां नयापन बागमारातापियाणा समायें प्रतिन सात तितकार्यशन्या सकला संसार मकान बागनादिरियापतिकगार पातापिरणायुपगम्यो नि ? MAHESAR, मालिशा रात दिव्याशगुणवत्सपना को २५मानवरनिया। अपनागनारिष्यतिरके सति इति विशेषणाना वोगा, न, गिवितो रासत भयया तमायायोगा Malafarinet शिपियारिपिसानोतिनातिनमान An Reinनुगनिवारी शान, मानवालातिनासन नगा या नाMAHITI मान: [1 मा...] नि पचना ETERATMAITTARI, Hiu kill IRMA नागवान मनाना int र, गोवामानांना सनाया मामास, नाथामिराकानीयाdurin NRHIREng २UR मामला: Mann aantiritu TREATMATA ARTH animuantan सामनin.maith minimun SATNaatminentation ..sirint E-mar Ramt.inition । पानाriginI E +M ·ईशरसरूपगार। १२७ गुग मषेत् । मादेना, नेवरस्थादिकमेय फेवलं कारणम् अपितु धर्माधर्माविसहकारित कारणांपत्य सम्र करोति, निमिएफारणत्यादीवरघुरायाअतो धर्मादेः सहकारिफारणस्य पंचस्यायिकत्रकारणायमसिमम्, असपेतत्। यदि हि तस्स सहफारिभिः फधिपकारा मियेत सदा मात् सहकारिसत्यपेक्षता, यायता नित्यत्वात् परेरनाधेयातिशयस्य न किश्चित् तस्य सहफा- लिया मागायन्ति किमिति तत् तधाभूतान अनुपकारिणोऽपेक्षेत? किश्च तेऽपि सहकारिणः ५ किमिति सततं न समिहिना भवन्ति यदि तजन्या भपरस्वसनिधिहेनुसहकारिवैफल्यादिति नोसरम्, सेपामपि तसंनिधिसहकारिणां तवायत्तोत्पत्तीनां तदेव सनिधिप्रसकेः कथमसिद्धता देतोः। अथ नित्यत्वे ताल्पादिकं सइफारिफारणमुत्पाद्य पधारादिकार्यमुपजनयतीत्यभ्युपगम- लपंपरापरसहफारिजनने पयोपक्षीणशक्तिन्यात् तप नागरिकार्यजननम् । अधातजन्या पप धर्माधर्मादिग्गहफारिणः अतोऽयमदोषानन्येपं तैरेप 'अपेतनोपादानत्वात्' इति हेतुरनैकान्तिकः१० स्गत, अतस्तदायत्तसंनिधयो धादिसहिफारिण इति नायिकलकारणत्याख्यो हेतुरसिद्धः। बचानेकान्तिकोऽपि, अविफलकारणत्यहानिमसङ्गात् अविफलकारणस्याप्यनुत्पत्ती सर्पदेया- नुत्पणिप्रसहाय पिरोपाभावात् । एतेन यदपि उद्घोतकरेणोक्तम्-"यपपि नित्यमीभ्यराण्यं कारण- मविफलं भापानां सपिहिनं तयापि न युगपदुत्पत्तिः, ईश्वरस्य युद्धिपूर्पकारित्यात् । यदि हीश्वरः सत्तामाधणयाऽयुद्धिपूर्ण भायानामुत्पादफः स्यात् तदा स्यादेतपोधम्। यदा तु घुद्धिपूर्व करोति १५ तदा न दोषः तम्य स्वेच्छया फायपु प्रवृत्तेः, अतोऽनेकान्तिकतैय हेतोः"। ] इति तदपि निरस्तम्। न हि कार्याणां कारणस्येच्छाभावाभायापेक्षया प्रवृत्ति-निवृत्ती भयतः येनाऽप्रतिषसा- मर्षेऽपीयराण्ये फारणे सदा सपिहिते तदीयेच्छाऽभावाद् न प्रपतेरन, किं तर्हि फारणगतसामर्थ्य- भाषामायानुविधायिनो भावाः । तथाहि इच्छायतोऽपि फर-चरणादिव्यापाराक्षमात् कुलालादेर- समर्धा नोत्पद्यन्ते घटादयो भाषाः, समर्थाय पीजादेरनिच्छापतोऽपि समुत्पद्यमाना उपलभ्यन्तेऽ.२० रादयः। तत्र यदीश्वराण्यं कारणं कार्योत्पादफालयदप्रतिहताकि सदैवावस्थितं भावानां तत् फिमिति तदीयामनुपकारिणी तामिच्छामपेक्षन्ते येनोत्पादकालयद् युगपभैयोत्पधेरन् । एवं हि तैरविफल- फारणत्यमात्मनो दर्शितं भवेत् यदि युगपत् भवेयुः। न चापीश्वरस्य परैरनुपफार्यस्य काचिदपे- क्षाऽस्ति येनेच्छामपेक्षेत । न ध युद्धिविशेषव्यतिरेकेणापरेच्छा तस्य संभवति । पुदिधेश्वरस्य यदि नित्या ग्यापिकका चाऽभ्युपगम्येत तदा सेवाऽचेतनपदार्थाधिष्ठात्री२५ भपिप्पतीति किमपरतदाधारेभ्यरात्मपरिकल्पनया ? अथानाधितं तन्मानं न संभयतीति तदा. न्मपरिकल्पना ननु तवान्माऽप्यनाधितो न संभवतीति अपरापराधयपरिकल्पनयाऽनन्तेभ्यरमसः । अथ इन्यत्यात् तस्याऽनाभितस्यापि समायः न पुढे गुणत्वात् इति नायं दोषः। ननु कुतस्तस्य गुणत्यम्। तत्र समवेत्त्यादिति नोचरम्, तसेवानिश्चयात् । तदाधेयस्यात् तस्याः तत्समवेतरपमिति पेत्, ननु फेननत् प्रतीयतेन तापदीयरेण, तेनात्मनः भानस्य चाऽग्रहणात् इदमत्र समवेतम्'३० इति तस्य प्रतीसरयोगात् । तज्ज्ञानस्य तत्र समपेतत्यमेव तत्प्राणमित्यपि नोत्तरम्, भन्योन्यसं. धयात्-सिद्ध हि इदमत्र' इति प्रहणे तत्र समयेतत्यसिदिः, असाध तद्ग्रहण सिद्धिरित्यन्योन्याश्रयः। तपेश्वरस्तग्मानमात्मनि समवेतमवैति, यधात्मीयमपि मानमान्मनि व्यवस्थितं न घेत्ति स सर्पजग. दुपादान-सहफारिकारणादिकमयगमयिप्यतीति कः अमातुमर्हति ? नापि तन्मानमयति 'स्थाणायह समवेतम्' इति तेनात्मनोऽवेदनात् आधारस्य च । न च तदप्रहणे 'इदं मम रूपमत्र स्थिनम्' इति३५ प्रतीतिः संभवति । न च तत् आत्मानमत्यति, अस्थसंविदितत्वाभ्युपगमात् । न चापरं तद्माहर्फ नित्यं भानं तस्यश्वरस्यापि संभपति-येनकेन सकलं पदार्थजातमयगमयति, अपरेण तु तज्मानम्- समानकालं यावद्वय्यभापिसजातीयगुणदयस्यान्यमानुपलम्धेस्तत्रापि तत्कल्पनाऽसंभपात् । तत्कल्पने पाऽफर्टकमङ्कगदिकायें फिन फल्प्येत ! अस्तु या तत्र यथोक्तं मानश्यम् तथापि तयोमानयोरन्य- तरेण स्वमहणविधुरेण न स्वाधारस्य, न सहचरस्य शानस्य, नाप्यन्यस्य गोचरस्य ग्रहणम् । तथाहि-४० यत् स्वप्रहणविधुर तनान्यग्रहणम्, यथा घटादि, स्वग्रहणयिधुरं च प्ररुतं शानम्, ततोऽनेन सह- चरस्याग्रहणात् कथं तेनास्य ग्रहणम्! मेनापि प्रहणविरहितेनाऽस्य वेदने तदेय पतम्यम् इति न कस्यचिद् प्रहणम् इति न तत्समवेतत्वेन तबुद्धेर्गुणत्यम्, नापि तदाधारस्य दन्यत्यं सिदिमुपग- १ उमेत न्यायवाविक "तत्वाभाथ्यात् सनतप्राति इति पत्" इति पक्षस रक्सरे पृ.४१.७॥

·५ १२८ प्रथमे का? च्छति। ईश्वरवत् तदबुद्धरापे सदा ।. अगद्विधातृवे तश नित्यत्वेन तद्बुद्धरपि सवा सग्निहितत्यम्, अविकलकारणयोः सर्वदा सप्निहितत्वान् युगपदपादका योत्पत्तिमसङ्गः । तस्मात् 'बुद्धिमत्यान्' इति विशेषणमकिश्चित्करमेया इति नाऽनकान्तिकता हेतोः। न चापि विरुद्धता, सपक्षे भावात् । न चैयं भवति तस्माद् विपर्ययप्रयोगः यद् यदा न भवति न तत् तदानीमविकलकारणम्, यथा कुशलायस्थितीजावस्थायामनुपजायमानोऽहुए, न भवति चैकपदार्थोत्पत्तिकाले सर्व विश्वम् इति व्यापकानुपलब्धिः । न च सिद्धसाध्यता, ईश्वरस्य तज्शानावे कारणत्वे विकलकारणत्वानुपपत्तेः प्रसाधितत्वात् । तन्न नित्यमान-प्रयत्न-चिकीर्याणां तत्समवायस्य या नित्यस्य कर्तृत्वं युक्तम् । तस्माच्छरीरसंयन्धस्यैव कुम्भकारादी फर्तृत्वव्यापकत्वेन प्रतीतस्तद्भावे कर्तृत्वयाऽपि व्याप्यस्याभायप्रसङ्गः। तच फचित् करादिव्यापारेण कारकमयोत्कृत्वलक्षणम्-यथा कुम्भकारस दण्डादिकारणप्रयोतृत्वम्, अपरं वाग्व्यापारेण-यथा स्वामिनः फर्मकरादिप्रयोकृत्वस्वरूपम्, अन्यच्च प्रयत्नव्यापारेण यथा जाप्रतः स्वशरीराघययप्रेरकत्वस्वभावम्, किञ्चिच निद्रा-मद-प्रमाददि- शेपेण ताल्यादि-करादिप्रेरकत्वम्, सर्वथा शरीरसंबन्ध एव कर्तृत्वस्य व्यापक स चेदीश्वराग्निवर्तते १५स्यव्याप्यमपि कर्तृत्वमादाय निवर्तते इति न तस्य कर्तृत्वमभ्युपगन्तव्यमिति प्रसङ्गः। अथ तस जगत्कर्तृत्यमभ्युपगम्यते तदा शरीरसंवन्धः कर्तृत्वव्यापकोऽभ्युपगन्तव्य इति प्रसङ्गविपर्ययः। न च कारकशक्तिपरिशानलक्षणं तस्य कर्तृत्वम्-येन प्रसङ्ग-विपर्यययोात्यसिद्धेरभावः स्यात्- कुम्भकारादौ मृदण्डादिकारकशक्तिपरिमानेऽपि शरीरन्यापाराभावे घटादिकार्यकत्यादर्शनाव सुप्त-प्रमत्तादौ च ताल्यादिकारणपरिज्ञानाभावेऽपि तद्यापार प्रयत्नलक्षणे सति तत्प्रेरणकार्यदर्शनात् । २० यदप्यभिधानमात्रेण विपापहारादिकार्यकर्तृत्यम् तदपि न ज्ञानमात्रनियन्धनम् किन्तु शरीरसंबन्धाऽ. विनाभूतविशिष्टात्मप्रयतहेतुकमेव । अपि च, विशिष्टधर्माऽधर्माद्युपदेशविधायीभ्वरः सर्वशत्वेन मुमुक्षुभिरुपास्स; अन्यथा असोप- देशानुष्ठाने तेषां विप्रलम्भशङ्कया तत्र प्रवृत्तिर्न स्यात् । तदुक्तम्- "शानवान् मृग्यते कश्चित् तदुक्तप्रतिपत्तये। अझोपदेशकरणे विप्रलम्भनशविभिः" । [ च सर्वशत्वे सत्यप्यशरीरिणो वक्त्राभावादुपदेतृत्वाऽसंभव इति तत्तत्वेन तदुपदेशस्य प्रामाण्याऽसिद्धेन मुमुक्षूणां तत्र प्रवृत्तिः स्यादिति उपदेशकर्तृत्वे तस्य शरीरसंबन्धोऽप्यपदयमभ्यः पगन्तव्यः, व्याप्याभ्युपगमस्य व्यापकाभ्युपगमनान्तरीयकत्वात् । शरीरसंयन्धाभावे तु व्याप्ययाः प्युपदेशविधातृत्वस्याभाय इति प्रसङ्ग-विपर्ययो । व्याप्यव्यापकभावप्रसाधकं च प्रमाणं तात्यादि ३० व्यापाराभावेऽप्युपदेशस्य सद्भाये तस्य तद्धेनुकत्यं न स्यादिति कार्यकारणभाषप्रसाधकं प्रागेव प्रदर्शितमिति न पुनरुच्यते । तत् स्थितमेतत्-न शरीराभावे महेशप फर्तृत्वमिति । तेन शरीर- मनःसंयन्धाभावे प्रयत-युद्धयादेरभावादीश्वरसत्यासिद्धा। अतः शरीरादियोगक्षणः साध्यतः इत्यादिपूर्वपक्षयंचन निसारतया व्यवस्थितम्, प्रसन्न-विपर्यययो निमित्तभूतम्याप्तिप्रदर्शनस्य विहितत्वात् । यदप्युक्तम् मान-विकोप-प्रयतानां समवायोऽस्ती, ३५ते तु मानादयस्ता नित्या' इति, तदप्ययुक्तत्वन प्रतिपादितम् । यथोक्तम् तत्र शरीरसंबन्धस व्यात्यभावादसिद्धिः', तदप्यसत् शरीरसंबन्धस्य कर्तुत्वन्यापकत्वमतिपादनात् । यद्प्युक्तम् 'नाप्यसर्यशत्वं विशेषः कुलालादिपु दृष्टस्तत्र साध्यते' इत्यादि, तदप्ययुतम्। कुटाटाघटादिकार्ययोपादानायभिउत्ये कादिनिमित्तकारणामित्याः सर्पश्त्यमसकिः इति घादि पातिपरिवानाय स्वकार्य निपंतयिष्यति इति न सलमायंकतत्यान्यधाऽनुपपत्या तस्यातीन्धिः ११.५.५६१।२१.९८ प. ।। पृ.५८ ५.३।४.६.१५। ५. “ ६.1.1 • पृ. १०५.१ २५ तस्य 'तदभावे कस्य विशेषः ४० ·. ईशरस्वरूपपादः। यापपराघपलारणसर्ववत्यसिशियपोकम् 'क्षेत्रमानां नियताविषयमहर्ण सपिदधिषिता- गाम्, पथा प्रतिनियनशम्दादिविषयमाहकाणामनियतविषयसपविधिधितानां जीपच्छरीरे इत्यादि, ताप्यससम्। यतः दामादिविषयमादकाणामिति रहन्लत्वेनोपन्यासो यदीन्द्रियाणां तदा सेवा करणवाद् वेनिलारणकियाऽनाभपत्यात् कथं नियतशमादिविषयमहणम् ! अथ ग्रहणाधारत्वेन म त नियनक्षमादिविषयमहणं किन्तु करणाधेन नन्वेयं क्षेत्रमानामपि विषयमहणे फरणत्यम् न ५ कदंत्यमिति पटादि कुलानकाकं तत्कारणशक्तिपरिमानेन न सिरमिति कुतस्तद्दशन्तात् नित्या पानाधारकांफरपं सिदिमुपगच्छति। यदि पुनमानसमवायेन चक्षुरादीनां नियतविण्याणां फर्ष- बेऽप्यनिपतपिपयाऽपरषाकर्षधिष्ठितत्यमातीशियते साई पेतनानामपि क्षेत्रमानां नियतविषयाणां रथा परोऽनियतविषय तनोऽधिष्ठाता तथा तस्याऽपि प्रतिनियतविषयत्वकल्पनायामपरोऽनियत- पिपपस्तदधिष्ठाताऽभ्युपगन्तम्या, तस्याप्यपर (त्यनयस्थामसक्तिः। तथा, चेतनानामपि क्षेत्रमानां१० पदा घेतनोऽधिजाताऽभ्युपगम्यते तदा 'भचेतनं पेतनाधिष्ठितं प्रवर्तते, भवेतनत्यात, यास्यादिवत्' इति प्रयोगेऽघेतनमहणं धर्मि-हेतुविशेषणं नोपादेयं स्यात्, व्यपच्छेचाऽभायात् । पसूक्तम् भवत्यनिष्ठा यदि तत्मसाधर्फ प्रमाणं किञ्चिवस्ति, तायत पवाऽनुमानसिद्धत्यात्' इति, तदप्यसनतम्। यतः प्रमाणमन्तरेण हेत्याभासाद् यकस्य सिद्धिरम्युपगम्यते अपरस्यापि तत पय सा कि नाभ्युपगम्यते ! प्रमाणसिनत्यं तु तापतोऽपि नास्ति, अनिष्ठया तत्प्रसाधकस्य प्रमाण-१५ स्यामामाण्याऽऽसअनाद् । यदप्युक्तम् 'आगमोऽप्यलिन् यस्तुनि पियते' इत्यादि, तदप्ययुक्तम्। भागमस्य तन्मणीतत्वेन प्रामाण्यम्, तत्प्रामाण्याथ ततस्तत्सिद्धिरितीतरेतराध्यप्रसके। नित्यस्य त्यागमस्य प्रामाण्यं पेरोपिनाभ्युपगतम्, चिरफापनावैयर्यप्रसङ्गात् । नाप्यन्येभ्यररतनदागमात् तस्मिलित, तत्रापि तस्तन्येन प्रामाण्ये इतरेतराधयदोपात् । अपरेश्वरप्रणीताऽपरागमकल्पनेऽपि तदेय यकम्पमित्यनिष्ठामसचिः । तदेयं स्वरूपेऽर्थे आगमस्य प्रामाण्येऽपि न तत ईश्वरसिद्धिः।२० यपूर्वम् तस्य च सत्तामात्रेण स्थविषयमहपप्रवृत्तानां क्षेत्रमानामधिष्ठायकता यथा स्फटिकादीना- मुपधानाफारमहणप्रवृत्तानां सपितृमफाशः' तदयुक्तम्। सत्तामात्रेण सवितृप्रकाशस्यापि स्फटि- फापधिष्ठायकत्याऽसंभयात्-तदसंभपश्चाकातादेपि सत्तामात्रस्य सभायात् तदधिष्ठायकता स्यात्- किन्नु सवितप्रकाराय तदिशिधापस्थाजनकत्वेन तद्धिष्टायकत्वम्, तपेस क्षेत्रसेप्वीवरस्य परिक- रुप्यते तदा ते तत्कार्यतामसकिः तथा प यथा क्षेत्रमानामात्मत्वेऽविशिऐऽपि फार्यता तथेवर-२५ स्थात्मत्याऽपिशेषात् फार्यसति तदधिष्ठायफोऽपरस्तत्कर्ताऽभ्युपगन्तव्यः, तशाप्यपर इत्यनवस्था । अप तस्य कार्यरवे सत्यप्यनधिष्ठितस्यैव स्वकार्ये प्रवृत्तिस्तहि अगदुपादानादेरपि तदनधिष्ठितस्य प्रवृत्तिरिति व्यभिचारी अधिष्ठातृसाधकरयेनोपन्यस्यमानस्तेनैव हेनुः। अपि च, सत्तामात्रेण तस्य तदधिष्ठायकत्वे गगनस्येव न सर्पसत्पम् इति सर्पसत्यसाधक- हतोस्तविपर्ययसाधनाद् विसरत्यम् । न च सर्यविपयशानसमयायात् तत्र तस्यैव सर्पसत्वं नाऽऽ-३० कासदेरिति पई युकम्, समयायस्य निपित्त्यात् । सत्वेऽपि नित्यव्यापकत्वेनाकाशादायपि भाषप्रसन्नात् । न च समयायाऽपिशेपेऽपि समयापिनोविशेष इति वक्तुं शक्यम्, तद्विशेषस्या- सिसत्यात् । सिदत्वेऽपि समयायपरिकल्पनार्ययध्यप्रसङ्गादिति प्रतिपादयिष्यमाणत्वात् । न च सचामात्रेण तस्य तदधिष्ठायफत्वे भानमात्रमप्युपयोगि, आस्तां सकलपदार्थसार्थकारकपरिमानम् । यदप्युम् 'मानस्य सपिपयसदर्धप्रकाशत्वं नाम सभाषः, तस्याऽन्यथाभावः कुतथिहोपसमापात् ३५ तत् सत्यमेव । यगोतम् यत् पुनधारापनाधितं न रागादिमलाऽऽवृतं तस्य विषयप्रकाशन- खभाषस्य त्यादि, तप्यसङ्गतम्। यतो न चभुरायनाधितं सानं परस्य सिद्धम्, तत्सिदी घधुरापनाधिनस्य शानस्य सुषस्यपि सिदेगनन्दरूपता कथं मुकानां न संगच्छते-येन 'मुखा. दिगुणरहितमात्मनः स्वरूपं मुकिः' इत्यभ्युपगमः शोभेत! न च गगादेरावरणस्याभावो महेशे सिखा-येन तसानमनावृतमशेषपदाधविषय तत्र सिदिमुपगच्छेत्, तत्सरूपस्यैवासिद्धत्यात् ४० रागापभायप्रतिपादकस्पान्यभिचरिनस्य हेनोस्त्यदभ्युपगमपिचारणया दुरापास्तत्याए। ४ पृ.१०.१.। पृ. ९८५.२२॥ २.१.१.१३-२५। १.९८ पं.१८॥ ५३.१७.१५ ६.१५.१९ पृ.११.२.।

·No text on this page.

·KIRTARAI Teriinfvisit mahinit, पाण जनकपणाला. TIME PH मान जननायभाषा भाषामाकालभागिमा. INilamtaTirmit-परमानननममनमा जनगण, पारायामा ATREETH, उन पाना मग जनमानमार म माननापभाषा कर्मादि- namaARITRमामामा नियमापन कमांदियामायभाये ५ marian aalanet म जनगि. म निकपमा यो हिगवा गम मनगति पापी म भगति पथा पिपाराम, मानसम्मापिसभापधेऽतिप्रमा मतप कमामायापमा पिभिनं कामात उपलम्धिा! अप कमांति रामाभास सभापानासाजनकपणो मानिस भापभेगा कन तय भए। HOME RINEERIभागार समाप कमानेमागरिकार मात्र प्रयवारिदिनम् इति १० मिाारपनि मासिकपादिधर्मयोगलश सिसिमुण्डीकने । पनिमशानभागमा प्रत्यनियमाभाग गयादि पवुनम्, तापि निरणम्। निमाराविरमानधAI Rलिपिराया। ru Nur Vापादीनां महामागारादिकरण एकाभिमापनियमितानामिकमयं समापि परि निफकार्यकाण पाना नियामक अभिरको सिम २० पम्, तदप्यापातम्॥१५ पोन निषमा-परं.नयम कार्य नियनीयम्, पनियमिता पाभिरिति, अनेकदा कार्यक- ग्यदर्शनानादि-अधिक पकफारम रिपाता उपलभ्यते पथा कुपिना फाधिदेफस पटरा, पिफ पप दाना पाणाम् पमा पर मारापोवनानामेका पुलाला, फचिदनेफोऽप्यनेफस पा पर-पर-सपाटादीनां लालादिः, चिमोऽप्येका यथा शिपिफोरहनादेरनेका पुरुष मानः । म प मागारादिलक्षणेऽप्यनेकसपरयादिनिपल पतयेकामधारनियमिगानां पो तप२० पापार उपलाटा, प्रतिनियताभिमाषाणामप्येकपधागऽनियमितानां तत्करणाऽपिरोधात् इति मकर पता शिम्यादीनां गिभिमानापति । अत पन तपिसाधना सशस्यसिपिरपि तस युगा। मपं निग्यापारिविमान्यसाधकानुमानाऽगंभपात् तरिपसाधफस्य च मसासाधनस्य भाषा नपिपपिपराकार! अप शरीरादिमद्युद्धिमत्कारणत्यम्याप्तं यदि क्षिस्यावी कार्यस्यमुपलभ्येत गा तताला नन् सिरिमागदपत् तपाभूतमेय सि येदिति भयेत् कार्यत्यावे २५ पिपरपम्, माध्यपिपपंपमापनात न पतधाभूतं तत् नत्र पिपते इति कथं विरुयता ना परमपिसाधर्मत्यम् पिपपंपम्पालि पाऽऽभिस्य पिण्डताभिधानात् । परमातस्तु कार्यरथपिरोपस भित्यादापरिन्यम् तसामान्य स्पर्गकान्तिकत्यम् इति प्रतिपादितम् । सपू घेश्वरसाधना. पोपम्यातिप्पनुमानेप्यासलत्यादिदोषः समानः इति कायंत्यपणेनेच तान्यपि पितानि इति न प्रामुपायं प्यन्ते । महेश्वरम्प य निस्सत्यं तवादिमिर गुपगम्यतेन चाक्षणिकरस सरचं संभपति ३० तिप्रतिपावपिप्पामः। पर धिम्यादिमहाभूतानि सामु नियागु बुद्धिमत्कारणाधिष्ठिनानि प्रवर्तन्ते, अनित्यत्वात्, पास्याविषन् रति, सम कुलालादियुद्धायप्पनिस्यत्वलक्षण हेतोः समापात् तत्राप्यपरथुद्धिमत्कार पाधिष्ठितत्यासक्ति, नथाऽभ्युपगमे मरायुरप्पनित्तत्पश प्रसाधनात् तस्याप्यपरयुनिमदधिः तित्वम्, तनुसापप्पेपम् इत्यनपस्था । अथ पुरनिरमाये सस्पपिन पुसिमदधिधिनत्यं तदा ३५ म्यभिचारीहंतुः अपरं चार प्रतिपिदितत्यामाराम्पते। पप कार्यत्यहेतोपणमसिद्धन्यादि तदापि गमानम् । धादि-पारामनित्यत्वं पुदिमधिष्ठितं (त) यास्यादी सिद्ध तार तन्यादिप्यासिद्धम् । अनिस्पत्यमानस्य प्रतियधासियभिचारः। मतिमन्धाभ्युपगमे सतीएविपरीतसाधनाद विरुदत्यम् । साधम्रान्तस्य साध्यविफलता, नित्येकश्मिदधिष्ठितत्वेन साध्यधर्मणान्पयासिद्धःसामान्येन साये सिद्धसाध्यता, विशेषेण व्यभिचारः, घटादिप्यन्यथादर्शनादिति । पपं सर्वेषु मान्तसाप-४० साधनायोपन्यस्त हेतुपु योग्यम् । " ११.१..." १पृ. १२६६.२३ 1.1..पं. ४-सिग्रंप-भा. ५-f पाऽऽभिभा.। ६.११५६."-. ....पं.३१॥

·प्रथमे काण्डे-- यतूक्तम् 'विपर्यासकारणा.रागादयः, विपयांसश्चाधर्मनिमित्ता, न च भगवस्व तदप्यसारम्, अधर्मवद् धर्मस्यापि तद्धेतोश्च सम्यग्नानादेस्तत्रासंभवस्य प्रतिपादितत्वात यञ्चोकम् 'यगादय इष्टानिष्टसाधनेषु विषयेप्पजायमाना दृष्टा, न च भगवतः कश्चिदिधानिस्तान विषयः, अवाप्तकामत्वात्' इति, तदप्यसारम् । यतो यदि इष्टानिष्टसाधनो न नस्य कश्चितिमा ५तर्हि असायिष्टाऽनिष्टोपादान-परिवजनार्थ प्रवर्तते वुद्धिपविकायाः प्रवृत्तेहेंयोपादेयजिहासोपादित प्रवृत्तिरिप्यते तत्र हेयोपादेयजिहासोपादिरसे अवश्यमङ्गीकर्तव्ये, यत्र च ते तत्रानाप्तकामाला १० यत्र च तत् तत्रानीश्वरत्वम् इति प्रसङ्गसाधनम् । ईश्वरत्वे चायाप्तकामत्वम्, अवाप्तकामबाट हेयोपादेयविषये तद्धानोपादानेच्छा, तदभावे न बुद्धिपूर्विका प्रवृत्तिरिति प्रसामिपर्ययः । मन स्वतन्त्रसाधनपक्षे यद् आश्रयासिद्धत्वादिहेतुदोपोद्भावनम् तदसंगतम्, व्याप्तिप्रसिद्धिमावस्या नोपयोगात्; सा च प्रतिपादिता । या तु प्रवृत्तिः शरीयदिसर्ग सा क्रीडार्धा, अवाप्तकामानाने च क्रीडा भवति' इति यदुक्तम् तदसंगतम्, 'रतिमविन्दतामेव क्रीडा भवति, न च रत्यर्थी भग १५दुःखाभावात्' इति वार्तिककृतैय प्रतिपादितत्वात् । ययोक्तम् न हि दुःखिताः क्रीडासु प्रव इति, तत् प्रक्रमानपेक्षं वचनम् दुःखाभावेऽपि फ्रीडावतां रागाधासकिनिमित्तेष्टसाधनषित तिरेकेण तस्यासंभवात्। यच 'कारुण्यात् तस्य तत्र प्रवृत्तिः' इत्यादि यातनाशरीरोत्पादकत्वेन प्राणिगणदुःखोत्पादकत्वं २० दुःखोत्पादकोऽसौ निमित्तकारणत्वात् तस्येति वर्ल तेनैव कार्यत्वलक्षणस्य हेतोयंमिचारित्वप्रसङ्गात् । तत्कृतत्वे वा कर्मणोऽभ्युपगम्यमान अप कर्म प्राणिनां विधाय पुनस्तदुपभोगद्वारेण तस्यैव क्षयं विदधतो महेशया प्रेक्षाकारिताप्रति दि प्रेक्षापूर्वकारिणो गोपालाद्योऽपि प्रयोजनशून्यं विधाय वस्तु ध्वसयन्ति । तम करणाप्रता कर्मसम्यपेक्षस्यापि प्राणिदुःसोत्पादकत्यं युक्तम् । किश, प्राणिकर्मसभ्यपंक्षी ययसो प्रालि २५दुःसोत्पादः इति न रूपालुत्वव्याघातस्तहि कर्मपरतम्रय प्राणिशरीरोत्पादकत्ये तस्मभ्युपगम्यमा परं तन्फलोपमोकृसत्यस्य तत्सत्यपेक्षस्य तदुत्पादकत्वमभ्युपगन्तव्यम्, पपमदृष्टभ्वरपरिकाराम परिहता भयति । यथा प्रभुः सेवामेदानुरोधात फलप्रदो नाऽप्रभुस्तथा महेश्वरोऽपि कमांपेक्षाल प्रदो नामभुः' इत्यप्ययुक्तम्। यतो यथा रामः सेवाऽऽयतफलपदस्य रागादियोगः नेण्यम् सेवा: यत्तता च प्रतीना तयशसाप्येतत् समभ्युपगमनीयम्। अन्यथाभूतम्यायपरिहारेण नि ३० सेपड़े मुग्गदिमदत्यानुपपत्तः। तदेवं कर्मपरतत्रत्य तसानाशयम, करणारितस का 'ग शुभमेर स" रेति पानिककारीयदृषण व्यवस्थितन्यम् यिनारक-तिरंगारिगोपा- प्रापचित्तानां तवासानुभवे पुनयिशिष्टस्यानायासी अभ्युदयनुरिति लिपिशानिगवर्ग पभोगविधानमरण भयनिमित्त प्राणिनामन्यु तिलसानिधानपतितहीRE ३५मोइकमयागाविधायिनो नममानयुरियमतिः। भपि च, यदि प्राणिकभारपाया था तन्मयनिमित्ताधिनारामजनयतीला युपगमता ताकमका तस प्राकम् mit फाराभाने नवारा प्रयोगा. PM न मंग्यायोगार, भनि परश तत्रगण नम्गव ऋग्णमिनि क्यं न ताकापंचम्' अथ पर पद पर समादिक महकारितारणमामानिननगर सभूपता विरार उनति, परमेयमाTANT दिमहर्गमय. ननमारत ममिनिषावार परिमालिका iii. c.,x.in ·ईश्वरस्वरूपवादः। सहकारिसभिधानेऽपि सरूपेणैयाऽसी कार्य निर्तयति, पररूपेण जनकत्वे सर्यस्य स्वरूपेणासन कत्यात कार्याऽनुत्पादप्रसा, तस्स चायिकलस्य तजननसभावस्य भायादुत्तरकालभाविसमस्त- कापोत्पत्तिस्तदेय स्यात् । तथाहि-यद् यदा यजननसमर्थ तत् तदा नद् जनयत्यय यथाऽन्त्यावस्थामा पीजमरम्, अजनने पा तदा तस्य तद् जननस्वभावमेव न स्यात्, तजननस्वभावध फर्मादि- सामध्यसविधानेऽप्येफस्यभापतयाऽभ्युपगम्यमानो महेश इति स्वभायहेतुः अप फांदिसामध्यभावे ५ तरस्वभायोऽप्यसी वियक्षितकार्य न जनयति, न तहि तन्ननफस्वभावः-यो हि यदा यम जनयति स तजनफस्यभायो न भवति, यथा शालिपीज ययाङ्करस्य, भतजनकस्यापि तत्स्वभावत्येऽतिप्रसङ्गः न जनयति च फर्मादिसामयभावे विपक्षितं कार्यमीश इति व्यापमानुपलग्धिः । अथ कर्मादि- सामध्यभावे स स्वभावस्तदपक्षफार्यजनकरपलक्षणो नास्ति ताई स्वभावभेदात् फयं न तस्य भेदः अपरस तभियन्धनस्याभावात् । तथा च फ्रमपर्त्यनेकमपदिकाय नामकेश्वरविहितम् इति १० नेकन्यं तस्य सिद्धिमासादयति । तम सपेमत्याऽशरीरित्यैकत्वादिधर्मयोगत्तस्य सिदिमुपदीकते । 'नापि कृत्रिमशानसंपन्धिायं तमानस्य प्रत्यर्थनियमाभावात्' इत्यादि यदुतम्, नदपि निरस्तम्। नित्यसर्पपदार्थविषयमानसंपन्धित्यस्य तत्र प्रतिपियात् । यश यथा स्थपत्यादीनां महामासादादिफरणे एकाभिमायनियमितानामकमत्यं तदापि यदि नित्यायनेफफार्यकरणे पहनां नियामकः फर्थिदेकोऽस्ति, स एयेवरः' इत्युक्तम्, तदप्यमातम्।९५ यतो न वयं नियम:-एकेनैव सर्व कार्य नियंतनीयम्, पफनियमिता पनिरिति, अनेकधा कार्यक- त्यदर्शनात् । तथाहि फरिदेक पर्यफकार्यस पिधावा उपलभ्यते यथा फुपिन्दः फाधिका पद, मचिदेफ एप पडूनो कार्याणाम् यथा घट-शरायोदशनानामेकः कुलाला, फरिदनेकोऽप्यनेकम्य यथा घट-पट-शफदादीनां कुलालादिः, चिरनेफोऽप्येफस्य यथा शिथिकोरहनारेग्नेकः पुरर. सदरातः । न च मामादादिलक्षणेऽप्यनेफस्सपरयादिनिय ऽययंतफगरधारनियमितानां ते तत्र ३० म्यापार उपलब्धः, प्रतिनियतामिप्रायाणामप्येफस्पधाराऽनियमिनानां तत्करणाऽपिरोपात रति नेफः कतां क्षित्यादीनां सिसिमासादयति । अत एवं न तनियन्धना सर्वशारिधिरपि तस्य गुमा । तदेयं नित्यत्यादिविशेषसाफल्यसाधकानुमानाऽसंभपात् तमिपयसाधकम्प प प्रामाधना तत्र भायात् फ न पिशेपपिण्यायकार: अध शरीपदिमाधिमत्कारणत्यम्मा पनि सिन्यासी . .. " . भित्यादापसिनत्यम् उत्सामान्य स्पनकात्तिकम्पम् इति प्रतिपादितम् । सर्वेषु माना योपन्यतेप्यनुमानप्रसिद्धत्यादिदोषः समानः इति कापरणनयनान्यपि पिनातन प्रत्युपार्य दुप्यन्ते । महेश्वरस्य च नित्सत्यं तनादिमिरगुपगम्यते। न पापिस सारं पति- प्रति प्रतिपादपिप्यामः। पंप 'पूधिम्यादिमहाभूनानि साए क्रियासु धुरिमरकारणाधिष्ठिनानि प्रपतम्म अनिवार, पास्यापियत्' इति, तर कुलालादिशुदायप्पनिरपस्पसणस देनोः समापात् ताप्यपरसिकार जाधिषितपासक्किा, तथाऽभ्युपगमे महेशपुरेरप्यानिस्वापस मसाधनार नाप्पादिनदधि रितस्यम्, तापप्पेयम् इस्पनपस्था । अब परनिरपरवे सत्यपि न निमाधिधिमाल ना भ्यभिचारी हेतुः अपर पोध प्रतिविदितस्यावासारत। यह कार्यपहनापरिप समानम् । तपादि-पारसमनिष्पापं पुनिमदधिष्ठित (त) पायाही लि तार तचारियस्ति। अनिस्पत्यमात्रा प्रतिपधासिंग्यभिचारमतियन्माम्युपगमे सतीपिसाधना स्थिर Hशत साविकलता, मित्रांकरिमाधिषितधेन साध्याम्पयापिताम्बर साध्ये लिस्माता, पिपेण पभिरा, परादिप्यम्पधारनारिति । पथं स REMEI... साधनापोपम्यस्तपुदिनुपु पोग्यम् । १५..............। भाभिन्। १.१५९०11-1.. ......

·य प्रथमे कारी- य मिया प्रानः' इति माधनगुनमा नयागापि पण वाच्यम्-मनायनामुयमनन रागिनया भणमात्रमपि न जितिन तिनः गिया प्रवृनिः? नस्लान् प्रतिवाति हेतुः अनेकान्तिम्धयरेका गन' मोऽपि प्रमाणु कार्गो गिन्या प्रगतने जय च नामी चेतन पनाऽधिष्ठितः अनगम्यागमनान। अग अगेनन मति ति मविगाणी हेनुपादीयने ५प्रशस्तमतिनोपन्यानम्नशापि मंतिषियानिस्तानमालित्यमनिवार्यम्-यदेव हि विरो पणं विपक्षाचन नियनयनि नांग व्यायम गन पुनगिया मंहं न व्यावतंयति तदुपादानमय सत्कल्पम, पूर्वानयासिनतादो मपिगंगणवेपि नदयम्य या यशोनाम 'मगादी व्यवहार इत्यादि. तथापि उनम्फालं प्रमानाम' इनद विशेषणमपिदम । नयाहि-नारसन्मने प्रलयकाले मन्दुममान-स्मृनयो यिनन करणा पुरा. मंनिपुले किन्याभाम्बगदिषु पनानातिशययोगिषु यनिकायेषयन्ते. येन प्रनिनियन निग्यादिविणकमंचननीयकमाणम्त लोयात्यन्तरेपछले प्रति मम | विष कालेपन व आभागगुन्या हान्दुममान-स्मृतय एप संभवन्ति तस्मान् 'उत्तरकाल प्रयुद्धानाम इति विशेषणममिद्धम । अनेकान्तिमय हेतुः संदिग्धविपक्षम्या त्तफन्यान् । फिच, अन्योपदेशपूर्वकत्वमा माध्ये मिद्धमान्यता, अनाव्यवहारस्य मयंपामेवान्योपदेश फन्वस्पेष्टन्यान् । अथैन्यग्लक्षणपुरुषोपगायकन्य माध्यते तदाऽनैकान्तिकता, अन्यथाऽपि वहारसंभवात् , दृष्टान्नम्य च माध्यविकलना । पनशान्यहेतुमामान्य दुपणं पूर्वमुक्तम् । विदध : अभ्युपेनबाधा च प्रतिमायाः, निर्मुनस्यापदन्यामभवात-यदि ईश्वगैपदेशपर्वकन्वं व्यवहारस वेन तदा स्यादविरुद्धना हेनोः यावताऽमी विगतमुमन्यादुपदेपा न युक्तः, तर विमुखत्वं उन्वेन, तदपि धर्माधर्मविग्हान, नया च उपयोतकरणोकम-"यथा बुद्धिमत्तायामीश्वरस्य संभवः, नैव धर्मादिनित्यत्वे प्रमाणमस्ति" [न्यायया० ० ४६४ १० १४] इति । तस्मादी- पदेष्टत्वासंभयान तदुपदेशपूर्वकन्य व्यवहारभ्य न सिध्यति किवीश्वरव्यतिरिक्तान्यपुरु पूर्वकत्वम् , अन इविधानकारियाद बिरुद्धो हेतु । अभ्याम्योपदेतृत्वमङ्गीक्रियते तदा बमभ्युपेनं हीयन इत्यभ्युपेनाधः । एयमन्येप्यपि सर्वशन्यादिनद्विशषसाधकेषु हेतुष्वसि- 'कान्तिकत्व-विरुद्धन्यादिदोषजालं म्यमत्याऽभ्यूहां दिद्मावदर्शनपरत्वात् प्रयासस्य । अत पर पनान्येकबुद्धिनिर्मितानि, एकयान्वन्तर्गतत्यान, एकावमयान्तर्गनानेकापवरकवत् यथैका- तानामपवरकाणां सूत्रधारकवुद्धिनिर्मितत्व दृएं नधेकस्सिनंब भुवनेऽन्तर्गतानि सप्त भुवः नात् तेषामप्येकवुद्धिनिर्मितन्वं निधीयते यबुद्धिनिर्मितानि चैतानि स भगवान् महेश्वर कसूत्रधार." [ ] इत्यादिका प्रयोगाः प्रशस्तमतिप्रभृतिभिरूपन्यस्तास्तप्यपि न होकं भुवनम् आवसथादिवाऽस्ति. व्यवहाग्लाघवार्थ यहुप्वियं मशा रता, अन एव साधनविकल' एकसौधायन्तर्गतानामश्वरकादीनामनेकधारघटितन्यदर्शनायाने तु। काधिष्ठाना ब्रह्मादयः पिशाचान्ताः, परस्पगतिशयवृत्तित्वात इह येषां परस्परातिश- नमेफायत्तता दृष्टा, यह लोके गृह-ग्राम-नगर-देशाधिपतीनामकस्मिन मापभीम- च भुजग-रक्षो-यक्षप्रभृतीना परस्पगतिशयवृनियम तेन मन्यामहे नेपामप्येक तन्यम्" इति, तदेतद् यदि 'ईश्वगम्यनाधिष्ठायकनकाधिष्ठाना इत्ययमथ साध कान्तिकता हेनो., विपर्यये बाधकप्रमाणाभावात प्रतिवन्धा:सिद्ध । दृष्टान्तस्य -। अधाधिष्ठायकमात्रण माधिष्ठाना इति माध्यने नदा सिझमाध्यता यतायत यता संयुद्धेन मकललोकचूडामणिना मधमेव जगत करुणापशाधिष्ठितम्, उदय-नि श्रृंयमसपदमामादयन्ति माधुजनमाया । मर्यपि च मयममाधनेषु पामान्येन 'कधित सयन इनि मायमभिप्रन नदा नास्मान प्रांत भयनामिन माध्यतादापान किन्तु ये मयनापयादिना जमिनीयावायाका था मषेय मन 2, • धा ·आत्मपरिमाणवा होभने । अधेसमस्या पपेक्षा सायेत नोकमकारेण प्रतियन्धासि ईनामनेकान्तिकता, सन्तमप मापविफलनेति । शेषस्तु पूर्पपक्षामन्यो नि.सारतयोपेक्षितः। अन ईयरसाधफस्य मपियावारिधमंगाधकस प्रमाणम्याभायात् "श-कर्म-पिपाकाऽऽयरपरागृधः पुरुषविशेष विर" [योगन. पा. १,०९४] इत्यादि सर्पमगुननया स्थितम् । मतो भवतुरागाविजयात मासनप्रमेतारो जिना सिरा । मनः मुम्पयस्थितमेतद् भाजिनानां शासनमिति । ननु पनि नेणं भपनियन्धनरागादिजेराग्यं तदा शासनप्रणेतृत्वानुपपत्तिः, तजयानन्तरमेधा पपगंगामेदारीगभाये पगापासंभया । अथ रागादिक्षयानन्तरं नापयर्गप्राप्तिस्तर्हि रागादिजयो न भपायनसणापपगंमासिकारणम्। न हि यसिन मत्यपि यत भवति तत् तदविफलकारणं प्यप स्थापयितुं शक्यम्, पपपीजमिप शायरस । अध निरपशेषरागाघजयाद्भपधर्मप्रातः मागेप मरप्रणेतृत्वाददोषः मन्येपं तच्चामन रागलेशाऽऽसिएपुरुषप्रणीतत्वेन मैकान्तिकं प्रामाण्यं, १० कपिलादिपुपरप्रणीतम्य इत्यारागाह मूरि:-'ठाणमणोचमसुमुवगयाणं' इति । अस्याभि- माया-पपपि सर्पपताप्रतिपन्धिपातिकर्मचतुएयक्षयायिभूतकेवलमानसम्पदो जिनास्तधापि भयो- पप्रादिसरीरनियन्धनसरा फर्मणः मनापादपस्थितिकस्य न शरीरापभावात् शासनप्रणेतत्यानुपपत्तिः, नापि रागादिलेशसभायात् तत्पपीतागमाऽप्रामाण्यम्, विपर्यासहेतो_तिफर्मणोऽत्यन्तक्षयात् । न च कर्मक्षपाइपरस्यातिनिमित्तत्यम्, भवोपप्राहिणोऽधापि सामस्त्येनाक्षयात् तत्क्षये चापर-१५ गंस्थानन्तरभाविस्यात् कर्मक्षयस्यापपर्गप्राप्तापयिकलकारणत्यादिति । अवययार्धस्तु-तिष्ठन्ति सक- लकमक्षयायामानन्तमानमुपरूपाध्यासिताः गुदात्मानोऽसिग्निति स्थान लोकाप्रलक्षणं विशिष्टक्षे. प्रम्, न विद्यते उपमा स्वाभायिकात्यन्तिकत्येन सफलन्यायाधारहितत्वेन च सर्पमुसातिशापित्यात् नाम्, यहा नमनुपममुख २० ] .. . शासनमणे- या "मुक्ताः सर्वत्र तिष्ठन्ति न्योमवत् तापवर्जिता" इत्येतस्य दुर्नयस्य निरासा- धमाह परिः- 'ठाणमणोयमसुहमुयगयाणं' भत्र च स्थानमनुपममुखम् प्रकर्षण अपुनरावृत्या २५ पतानाम्-उपगतानामिति प्याख्येयम् । भपया "युद्धादीनां नपानां विशेपगुणानामात्यन्तिका क्षय भात्मनो मुक्तिः" । -- . . . ..'३० स्वरूप प्रासानामिति यापत् । [ आत्मपरिमाणवादः] [पूर्वपक्षः-आत्मनो विभुत्वसापनम् ] अत्रापैशेषिका:-सर्वमेतदनुपपमम्, आत्मनो विभुत्वेन विशिएस्थानप्राप्तिनिमित्तगत्य- संभपात, कर्मक्षये घसरीरापभावे मुकात्मनां मुखस्स तनुनिमित्तासमवायिकारणाभाषेनोपरर-३५ संभयात्, नित्यस्य चानन्दस्यावैषयिकस्पानुपलम्भेनासत्यात् । न चात्मनो विभुत्वमसिनम्, अनुमानात् तस्सिदेः । तथाहि-युप्यधिकरण विभु, नित्यत्वे सस्यसवापुपलभ्यमानगुणाधिष्ठानत्यात्। यद् यद निस्यत्वे सत्यलदापुपलभ्यमानगुणाधि- ठानं तत् त यि, यथा आकाशम्, तथा च पुदपधिकरणं द्रव्यम्, तलाइ पिभु । {नच १-तारोजिना भपन्ति जिना पा., मा. बिना। २-उत्पषिधि(सावधिकसन बा.ग.

·No text on this page.

·आत्मपरिमाणवादः। स्यरूपेण सर्वत्राविशेषात् । अधात्मकायंत्यादात्मगुणो वृद्धि, कुत एतत् ! आत्मनि सति भाषाला आकाशादापपि सति भावात् तथास्ताकार्यतामसक्तिः । नाप्यात्मनोऽभाषेऽभावात् तस्याः सत्कार्यस्यम्, तमित्यत्य-व्यापित्याभ्यां तत्र तस्यायोगात् । नापि तत्र तस्याः प्रतीते सत्कार्ययासी नाफाशादिकार्या, तत्र तरप्रतीतेरसिद्धः। तथाहि-न तापद् आत्मा आत्मनि थुद्धिप्रति, तस स्वसंविदितत्यानभ्युएगमात् । मानान्तरप्रत्यक्षत्थेऽपि विवादात्। वन नेनात्मस्वरूपमपि गृह्यते, ५ दूरत पप स्थात्मयपस्थितत्यं पुरः । नापि पुरपा तम्मपस्थिताय स्वारमनो गृह्यते, तया आत्मनः स्वफीयरूपम याउप्रहपात्, युरपन्तरमावस्यासम्भवात्, स्वसंविदितत्यस्य चानिए, अगतापाय घटादेरियापरप्राहकरयानुपपञ्चेनं तयाप्यारमनि उपस्थितं स्वरूपं गृपते । न च तदुत्कलितत्यम्, तदाधेयस्यम्, तत्समयेनत्यं पा आकाशादिपरिहारेणात्मगुणत्य निपन्धनम्, सर्पस निपिरत्वात् । नघ फाउँगागनुरुत्तमतिरेफ नित्यमात्मलक्षणं पस्तु फम्पचित् फार सिष्यति, अनिवसप्लात् ।१० यथा च नित्यम्यसान्तत आत्मनोऽन्यस्य पान फारणत्यं संभाति तथा प्रतिपादपिप्यते । तत्र पुरात्मनो व्यतिरेके 'तीयामी गुणो नाफाशादेः' इति चयस्थापयितुं शक्यम् । अन्यतिरेके च ततः तरक्षेप तस्या अपि दव्यत्यमिति 'प्रतिपित्यमानदलवे सति' इति विशेषणमसिसम् । अपि च पुरगुंगरयसिसायनाधारस गुणम्यासंभयात् तदाधारभूतमात्मनो, द्रम्पयसिरित, तरिसदंघ द्रव्य-कर्मभापमतिपेधे सति तदाधितत्वेन ना गुपत्यसिदि.१५ रितीतरेतराधपत्यम्। किश, आत्मनोऽप्रत्यक्षरये युद्धस्तशिशेषगुणस्पेलवायुपलभ्यमानस्यविरोधः। नपादि-पेय. तारोक्षगुणिगुणा न तेऽसदादिप्रत्यक्षाः, यथा परमाणुरुपादया, तथा घ परंपाभ्युपगम्मत युटिस, तसार नानादिप्रत्यक्षा। नप पागुरूपदान स्पामधारत, पायोः कश्चिन नतिर समान प्रत्यक्षरयात्। विशेषीय तस्यात् । अमवादिनस्यसरे प रयनपशानिन. यविशेषगुणस्पविरोधः । तथादि- अस्मदादिप्रत्यक्षं न त आयानपरोपगुमिगुपः, या घटकलादि, तपाप गुलि। मघ पागुरपशन मभिपात, पूर्वमेये परिहनाया। मामा. प्रत्यक्षा पुदनात्यन्तपोधात्मविशेषगुणस्यम् । ता पा नामवादिनलमायमिनोसा पलभ्यमानलसणविशेषणोऽपि हेतुः। अथ आरमनः प्रत्यक्षायागुपगमार कार्य रोरा, . तसा मयसत्पा-युपगमे हर्ष-विपावापनेकवितामय हमारण्याप सरना ५५ सिस्त्यानुन युगपत् सर्पदेशापस्थितापमूदायमाघमण विभुपमा पानमनमामी गुकम्। अन्यथा घटादिमियादतप घादीमा नया संयोग मध्य Arian स्थान् । माययापनार नमिति पन्, किमत्र प्रत्यायाधनं काम! अपाय ARRE- यतिरेकररक्षणगुमाहेनुपमापात् तथा गुपगमा अन्यत्र विपयंपादनति Ritane पलानि, एकाग्वामभवत्यात, उपयुषफलपत्' या नथाविधनुमनापानापुपमा kि. गा! पपर प्रत्यक्षपापा देतोय कास्यपापदिएपमन्यवापि समानम् era. मस्परमेपानुमानेन प्रकृतेन पापत इति पकं गुलाम्, प्रत्यक्षपूर्षकत्वान्युपगमारनुमा Ren. मामाण्ये तस्यामनिरासान् । नपतधाभूनाममासम्म पसंबरनामामाReve मपरपुरुषस्यामः। म पान्यारारमनो पिभुरपसायमाप दनुपायाला सला, RREren. विषयाबेनानिमायार नोराधयाखिरतासहा समस्मराएपल या विश्वस्व गुम देनो कालापपापदिएपम्, अनुपलभ्मा विशेषमासिपम् । परमाणूम पनियर सस्पस्मरापरम्पमामपाकरगुणाधिमा RAIN RErria प्यमिपारा। परमाणुराजगुणानामसरापल्या पिाहापरिमारन .. परादिपत्' या योगे पारिप बभमासम्परा तथाiz-anta KEE पारजस्मादीनां सामिाननाविषयी चरण स्मिारपान SITARI, EN.. रेप कायदेतो मिपारासर स्यात् । अभियावे सस्पसgiray. भियानावा हिरामधीयते मा दियोपRTERSN TIENT. पुर ११.१.५५ ...९.१७।-नाम-r...

·'प्रथमे काण्डे- विशेषणासिद्धो हेतुः प्रसक्तः। साध्य-साधनधर्मविकलवाकाशलक्षणः साधयंडष्टान्ता, रिले सत्यस्मदायुपलभ्यमानगुणाधिष्ठानत्वस्य साधनधर्मस्य, विभुत्वलक्षणसायधर्मस्य तत्रासिक। अथ 'शब्दाधिकरणं द्रव्यं विभु, नित्यत्वे सत्यसदायुपलभ्यमानगुणाधिष्ठानत्वात् , आय: वत्' इत्यतो हेतोस्तत्र विभुत्वस्य सिद्धर्न साध्यविकलो दृष्टान्तः । नापि साधनविहतः, ५असदादिप्रत्यक्षशब्दगुणाधिष्ठानत्वस्य तत्र सिद्धत्वात्-न च शब्दस्यासदादिप्रत्यक्षत्यम् गुपात याऽसिद्धम्, धोत्रव्यापारेणाध्यक्षवुद्धी शब्दय परिस्फुटरूपतया प्रतिभासनात् निविरमान द्रव्यकर्मत्वे सति सत्तासंवन्धित्वात्, पृथिव्यादिवृत्तियाधकप्रमाणसनाये सति गुणस्याऽऽभिगा. नाफाशाऽऽश्रितत्यसिद्धध न साधनायिकलताप्याकाशस । असदेतत् सिद्ध धामनो विभुते तन्निदर्शनादाकाशस्य विभुत्यसिद्धिः, तत्सिद्धेश्चात्मनो विभुत्वसिद्धिरितीतरेतराभयदोर २० नाप्याकाशस्य विभुत्वसिद्धिरिति साध्यविकलता तदरस्थय । यय शब्दस्य गुणरयसायरन मानं तत्र 'सत्तासंयन्धित्वात्' इति हेती सत्ताया तत्संबन्धित्वतोः समापस चामिर त्यादसिद्धता, 'प्रतिषियमानद्रव्यत्वे सति' इति विशेषणस्य चासिद्धता, शब्दस्य सम्पत्यात् । [प्रासङ्गिक शब्दस्य द्रव्यात्मकत्वसाधनम् ] तथादि-द्रव्यं शमः, क्रियायत्त्यात्, यद् यत् क्रियायत् तत् ता सम्, पधार १५तथा चन्दा, तसाद द्रव्यम् । निस्फियाचे धोरणामहणप्रसर, तेनानेगिसबन्धात् । तथापि महणे थोमस्यामाप्यकारित्यासक्ति तथा प्राप्यकार , पानिपायात, गिरि पपत्' इत्यस्य भोघेणाने कान्तिकत्यप्रसक्तिः । संयन्धानायां या भोत्र या शबरे गरा समेनाभिसंयन्येत, शम्बो पा प्रोपदेशमागत्य तेनाभिसंयन्येत? ग तापा प्रथम पस मधमाधमामिसंस्कृतफर्मशाफुल्ययम्बनमोवेशलक्षणभोरस शोत्पत्तिोश निष्क्रिया तथा २० नीलभायन य गस्यगम्भगए । गत्यभ्युपगमे या वियतिमातरालयतिनामन्यात सामानामपि प्रदपप्रमशा, संपन्धाविशेषात् । अनुपात-प्रतिपात-तियातेपू य प्रतिasait. पापप्रनिनिभेडामायप्रसाद, भोरमा गच्छतस्तत्सतोपकारापयोगात् । मापि शयल भोगी सागमनसम्मपा, गुणायन त निफियत्योपगमात् आगमने या सक्रियत्या प्रत्ययाय । पारि शात् न पाप २५THदा धोत्रमागतः एपा-सदारितामात् नरे पापाइयापि शेयर गणार! याच कियागः राधानाय रति किमाया मम्' लिन अपि सनिलमियाना या निmitiirat १.रिसन, मायामा प्रतिनिधार RATAR आसिशानुभवात् । - Menit मिर निधान नियम, Tamifinita प्रयोगमा METAK नयामा immalni Victimirm ममानNिATHUN या माना Aaiter: a. सिरा नाममयमा समान are alsuralaMith. मन परवानाrant arentiIITianit MITH तमन्दर: अरमान 1 अनमान 141 " AnimuTREAMIRMIRMIK ६. Viraikiwani in ast -- ·भात्मपरिमाणमा सामभपाषानुमाममपि समसामादिप्रत्यक्षपापं न शास् । अथ पो पप अभियारा न साध्यापिगाभूत तुमभयरयमेकवाखामभवत्यानुमाम, सत् रामणिकत्यानुमानेऽपि समानम्। न घरापासणिकायमसाधकमनुमान पराभ्युपगमे संभयति। पप 'गिका शमा, भल. दादिमत्यक्ष रति विमुद्रयाविशेषगुणरपात, पो योऽसवादिप्रत्यक्ष ससि विभुयविशेषगुणः सस पगिका, यथा पानादिः, तथा पशमा, तस्मात मणिका' स्यनुमानम् । तदेकताखामभय ५ स्वानुमानयर मानसप्रत्यक्षामिमतप्रत्यभिजानाधितकर्मनिर्देशानम्तरप्रयुक्तापात् कालापयाविध- हेनुप्रभपाया न सायसिसिनिपाधनम् । किन, धर्मविभिनत्यविशेषगुणवेऽपि न क्षणिकन्यमिति देतोन्यभिचारातापि पक्षीफरणे सर्पच व्यभिधारविषये पक्षीकरणादून कधि हेतुयेभिचारी स्थान 'अमदादिप्रत्यक्षरपे सति' इति च पिरोपणमनर्धकम्, व्यवच्छेधामापात् । धर्मादेः सणिकरखे जन्मान्तरफलप्राप्तिः। शदात् शप्पोत्पत्तिप१० क्लेम्पगलाभिमानजनितोऽभिलापोऽभिलपितु. अनुफलेण्यनुलाभिमानजनितामिलापत्यात, आग्मनोऽनुफलाभिमानजनिवाभिलापयत्' त्यस प विरोधा, यतो योऽसौ परस्यानुफूले. प्यनुलाभिमानजनितामिलापोत्पादित आत्मविशेषगुणो. नासायभिलपितुराभिमुखक्रियाका- रणम्, तत्समानताकारणत्यात, यश्च ततकियाकारणम नामी शोकाभिमाT A १५ तथा, 'प्रवर्तक-न हि-परिहारतो देतोयनिचारम, कारपत्वे सत्यात्मविशेषगुणरवेऽपीठा-पजनितस्याभावात् । किञ्च, धर्मादिय अपरापरत. कार्योत्पत्तिप्रसङ्गम । ततो न सम्पात् साम्योत्पचियद् धर्मादधर्मापुत्पतिः, तस्य सणिकत्वे न२० जन्मान्तरे ततः फलमित्यक्षणिकरयं तस्याभ्युपगन्तव्यमतस्तेन व्यभिचारी हेतुः। अथालवादिप्रत्यक्षत्यविशेषणविशिष्टस्य विभुदयविशेषगुणस्यस्य धर्मादाघसंभवादन व्यमि. पार, असदेतवा विपक्षयिय हि विशेषणं ततो हेतुं निवर्तयति, यथाऽहेनुत्यवियचं ततः कादाचित्करयं नियतयति। न चासदादिप्रत्यक्षरयमक्षणिकस्यविरुद्धम्, अक्षणिकेप्यपि सामान्यादिषु भायात, तो यथाऽलदादिमत्यक्षा अपि केचित् सणिकाः प्रदीपादयः, अपरेऽक्षणिकाः सामान्या-२५ दयस्तथाऽसदादिमत्यक्षा अपि विभुदयविशेषगुणाः केचित् क्षणिका, अपरेसणिका भविष्यन्तीति संदिग्धविपक्षम्यावृतिफत्पादनेकान्तिको हेतुः । न चासदादिप्रत्यक्षत्यविशेषणविशिष्टस विभुः ग्यपिरोपगुणत्यस्यासणिकेऽदर्शनात् ततो यावृत्तिसिद्धिः, अदर्शनस्यात्मसंपन्धिनः परलोका. दिनाउनैकान्तिकस्यात्, सर्पसंगन्धिनोऽसिरत्यात् । न च कृतफत्यादावप्यपं दोपः समाना, सत्र विपक्षे हेतोः सदायपाधकप्रमाणभापात् प्रकवतोय तस्याभायात् । यदि पुनर्षिपक्षे १० देतोरनमात्रादेप ततो व्यावृत्तिस्तथा सति "वेदाध्ययनं सर्वं तदप्ययनपूर्वकम् । घेदाध्ययनयाध्यस्यात् अधुनाऽभययनं यथा" [श्लो० या०, अ०७ लो० १६६] रस्यस्यापि विपसेऽदर्शनात् ततो प्यावृत्तिसिद्धिरित्यपरिपेयापसिधेनं तस्यैश्वरप्रणीतत्वं सार। धर्माधर्मादेवालदापनत्यक्षवे देयद प्रत्युपसर्पन्तः पश्चादयो देवदण्गुणारयः, देवदत्तं ३५ प्रत्युपसर्पणयायात्, यद् यदू देयद प्रत्युपसर्पणपत् तत् हन् देयवगुणाकएम्, यथा प्रासादिर, सथा च पश्वादया, तस्मात् देपदचगुणारा' इत्यनुमानमसंगतं स्यात, यासेरमहणात। . .. . १५० ....... 4. तासानहमपक्षामातपचा दारुएत्वेन प्रतिपय प्रासादेपद प्रत्युपसर्पपस्य म्याप्तिप्रतिपतिः । तस्मतिपत्त्यभ्युपगमम १-फ्तत्व(त्वेन)का-पा, बा.। १-नतरपाद, पथना, बा। -कापंचि-वि.मा.

·No text on this page.

·भात्मपरिमागवाया। सरक्षणसचायाः मवेशावकसमस्थापित्यमेष, न पक्षपस्यायित्वं मुद्धो परपसे संभवति । भेदेतरपक्षाभ्युपगमे चानेकान्तसिविर, पक्षणस्थानानन्तरं च निरन्यपपिना न देता किञ्चित् कार्य संभपतीत्युकम्। न चैवं युधिक्षणिफत्यवादिनः फचित् कालान्तरायस्थायित्वं सिध्यति, तहहणाभायात् । तथाहि-पूर्षकालवुद्धस्तदेय विनाशाद् नोचरकालेऽस्तिरवमिति ने तेन तया सांगत्यं कस्यचित् ५ प्रतीयते, अतिप्रसङ्गात् । उत्तरखुध पूर्वमसंभपाद न पूर्पकालेन तत् सयाऽपि.प्रतीयते । उभयत्रात्मनः सभायात् तवस्तरप्रतीतिरित्यपि नोधरम्, आकायसनापात् वरमतीतिरित्यस्यापि भापात् । तस्यापेतनत्या नेति चेत्, स्वयं चेतनरवे आत्मनास येन स्वभावेन पूर्व रूपं प्रतिपपवे न तेनोतरम्। नदि नीलस प्रहणमेव पोतप्रहणम्, तयोरभेदमसात् । अपान्पेन स्वमान पूर्वमयगप्रति, अन्येनोपरमिति मतिस्तथा सत्यनेकान्तसिदिः । स्वयं चामनयेतनावे किमन्यया १० घुस्या यस्याः सणिकत्यं साध्यते । अप स्वयं न घेतन आरमा अपि न युनिसंबन्धातपत इति, अशाप्यचेतनस्वभायपरित्यागेऽनित्यता आत्मनोऽन्यथरिकल्पनापेफरयं च, स्वयमपि तत्संपन्धात् मागपि तथाविधस्वभावाविरोधात् । तत्संपन्धेऽपि तत्स्समायापरिस्पागे 'पान- संयन्धादात्मा घेवपते इत्यपि विरुरमेय । अथ तरसमयापिकारभरवाद पेतयते न स्वयं पेतन- स्वमायोपादानादिति तर्हि पेन स्वभाषेन पूपैशानं प्रति समयायिकारणमारमा नेय पसर ५ प्रति तथा सति पूर्वमेव तस्कार्य प्रानं सकलं भवेत्। न पविकले कारणे पति कार्यानुस्पचिगुना, तस्थाऽतत्कायंत्यप्रसङ्गात् । अप पू सहकारिकारमाभापान तत् कार्यम्, पुना स्वपममम. स्थाकिञ्चित्करेण सहकारिणा! फिझिकरत्वेऽपि पदि तत् ततो मित्रं शियले प्रतिपासिखि अनपस्था पा। अभिषस्य करणेऽप्यारमन एप करणमिति कार्यता। पधिभिपश करणे तभिरपि ततः कशिवभिप्रेति मेकान्तेन तसा समिकता । तरे पस-व-रशम्शेर.. दुपत्यार नावोऽनुमानात् समस्या पणिकरयमिति सधिपत्यं सिरम भवोऽपि प्रमाणम्। गुणपस्याप म्यं यः-'गुपया ध्याना, स्पपिस्वाद, पो या स्पर्शपान स प गुपवार, पपा लोपादिः, तथा प पनिा, तसाद गुणपान' ति । स्पर्शपापामारे फेसपाध्यारियानानि संपन्धेन फर्णछकुल्याययस शरीपपपपस्यामिधातो न स्यात्, न परपिता मानि- संपाधार तदभियावो , भपति पतपदाभिसम्पधे तदभिपावा, ठकार्यसापिस प्रतीते।। ननु स्पर्शयता देन कर्पविष प्रविशता थायुनेप हमारएनलाकार स्वाद, ना भेनाने कान्तात्-पुमो दि पयान, तरभिसम्बन्धे पापुसायलागलो पलम्, न च तेन पशुपदेशं प्रविशता पाममात्रस्थापि मरणमुपरभ्यने । nium पर पायोरिष प्रशाम्तरेण प्रहणमसला, पूमस्यापि पधुरादिपरेशयतिरिकाबरेब प्रहणमसफे। मपयाण व प्रहणं हादिति पेन, म असायुजनामदेव मनिषाप... तस्योष्णस्पोपलम्भेऽपि पापा भास्वररूपानुपलम्भात् । भनुल्तापगुभया समानम् । खसह- परियनाउनटेनोप्परपपता शारीरमदेशदादपत् नया विधेन दामसहपरिसन पानापान दारापपपानिपात इति पेत माने तदभिपाते को दोपा पनेयमारतिमा समापन म प त गुणावेन निर्गुणावार स्पर्शाभाया न तदभिपात हेनुरपमिति या पुकम्, repr महात् । तथाहि-गुपरयमन्साये, ताप्यस्पर्शाये, तापि गुणा, ताप्पाला. तदपि गुप्पाराति दुपत्तर पाकम् । समाभिसम्मम्माम्बप-सतिनुविधा सविता देनुरपकारनायो वापिसमाभास परवानुमम पापभिक्षापात् सावित किम्यन्यता मततोऽपि अपि पन्त (स्पनपरभापति हेमाम् । वला विर in पदस्थ गुपयापम्। अस्प-महापानिपपाध, प प प म महारaathara.ci.. माद-तीयवापरपम् पचानपारपाद-पथा दम्मेषु भयो मन्दसम भमरपसमयम्, 'महार राम पटुलीमा पतीनपल पर पुन परिका, या-. बरस पा -..। तर.. १-मपत-गु.। -पुष-...।

·प्रथमे कापडे- इयत्तानवधारणात्। न हि अयं 'महान् शब्दः' इत्यवस्थन् ‘इयान्'इत्यवधारयति यथा दग्यासराव बदराऽऽमलक-विल्वादीनि इति वक्तुं शक्यम्। यतो वकव्यमत्र का पुनरियं शम्नस्य मन्ट तीव्रता वा? अवान्तरजातिविशेषः, कथम् ? गुणवृत्तित्वात् शब्दत्ववत् । एतदेवोकं भगाला परमर्पिणौलूक्येन "गुणे भावाद् गुणत्यमुक्तम्" [वैशेषिकद० अ० १, आ० २, २०११ ५अस्यायमर्थः-'यो यो गुणे वर्तते स स जातिविशेषः यथा गुणत्वमिति, असदेतत्। यतः । शब्दस्य गुणत्यसिद्धिर्येन तत्र वर्तमानत्याजातिविशेषत्वं मन्दत्यादेः? अव्यत्वादिति चेत्, तापि कथम् ? अल्प-महत्त्वपरिमाणाऽसंवन्ध्रात्, सोऽपि गुणत्वात् । ननु तदेय पूर्वोकै चाकमेतम् । न- गुणत्वात् तस्याल्प-महत्त्वपरिमाणासंबन्धं घूमा-यनाय दोप: स्यात्-अपि तु द्रव्यान्तरपरिक चानवधारणादिति चेत्, न वायोरियत्तानवधारणेऽप्यल्प-महत्त्यपरिमाणसंबन्धसंभवादनेकान्त, १० न हि विस्य-वदरादेरिय पायोरियत्ताधार्यते । पायोरप्रत्यक्षत्वात् इयत्ता सत्यपि नाश्चात, न सदस्य विपर्ययात्, न; उक्तमत्र 'स्पर्शविशेषस्य यायुत्वात्, तस्य च प्रत्यक्षत्यात्' इति । चेयं यदि पि युका। परिमा परिमाणानवध १५तत्प्रसङ्गात् । इति प्रत्ययोत्प मन्द-तीव्रतानियन्धनोऽयं प्रत्ययः अपि त्व-मात्यपरिमाण निमिता, अन्यथा घोर वनियन्धनो न स्यात् । घटादीनां द्रव्यत्वेन तन्नियनत्व परिमाणसंभवात् तत्प्रत्ययस्य समस्या तथायिधरयेन स तथाविधोऽस्तु, विशेषागायात् । कारणगतस्याप-महत्यपरिमाणस्य गरे २० उपचायत तथा संप्रत्यय त्यपि पैलक्ष्यभाषितम्, घटादायपि तथा प्रसनात् । अपरे मन्यन्त "यथा अभ्यजपस्य पुरपे उपचारात् 'पुरषो याति' इति प्रत्ययस्तथा यजगतसाप-महरारे राग्य उपचारात 'रामोऽलो महान्' इति च व्यपदेश", तदप्यसारमा वाभिव्यक्तरपीकचे पाय निराकरणे प्रतिपित्त्यात् । ततो घटादावियाप महत्त्यपरिमाणसंपन्धा पारमाधिका सो प्रति सिसंगुपयस्यम्। संयोगाभपत्याय, तवपि पायुनाऽभिपातदर्शनात्-संयुक्ता पप हि पायादयो पापुना। पानिन्यमाना या सेन तदमिपाता धादियदेप देवदत्तं प्रत्याग प्रतिरोन पायुना प्रतिनियतनात्, तदप्यन्यदिगपस्थितेन ध्यणात् । ननु गम्पादयो देपा प्रत्यागमन खेन निपपन्त, न च तेषां तेन संयोगः निर्गुणत्यात् गुणस्येन, न तो मसप तेन नियनम, रेपटानां देपामागमन-प्रतिनियतनासंभपात् निष्क्रियत्नोगमात । पलागमन प्रतिनिय नभरे पाण्याभिवत्यमेवेषां गुणलक्षणं व्याहत्येतान यात्रापि तो निसनम, भागार सामूर-सांगतायेन संभयान अन्य गानयुगमातमाम पर तनपुर माशाहिसम्युपेयम् । गुणान घासंयोग फकनम् । न घात युवरीयता नियतनम्, in सिरसा। प्रतिशन पासमान्पतिः पूर्वमेय निर। पादिसंस्थासंबन्धियाय गुणयसम, तदपि 'T In India १५सरबार । न चाधारसंगामालगोपचारान् त यति व गुलम्, real पारधामन्यमान वर यान 'एकः सम्मानिमारत गरे पनि प्रदायः सान्, समानtainait नाम: मेरा गाना ः, मगनातिल nunci. wifram wिn tanmuntainine GR दि बासिनसम्मान गुमsitantan ५..

·आत्मपरिमाणवादः। न यक्तव्यम्। एस्यात् । ततः क्रियावस्याद् गुणपत्याए हो अन्यम् इत्यसिसं 'प्रतिपिण्यमान द्रव्यभावे'.रति हेतु विशेषणम् । ननुक्तम् 'शम्दो न द्रव्यम्, पकद्रव्यस्यात्, रूपादियत्' इति । सत्यम्, उकम् किन्तु नोक्तिमात्रण तत् सिष्यति, अतिप्रसङ्गात् । 'एकदव्यत्यात्' इति च तत्र हेतुरसियः। तथाहि- यदि 'एफ द्रव्यं संयोगि अस्वेत्येकद्रव्यः शादः' इत्येकदव्यत्वं हेतुत्वेनोपादीयते तदा विस्तो हेतुः, ५ संरोगिरपस्य द्रव्य पप भावात् । अथ 'पर्फ द्रव्यं समयायि अस्य इत्येकद्रव्यस्तनाप एफदव्यत्वम्' वदासियो हेतुः, समवायस्थ-निपिद्धत्वात् निपेत्स्यमानत्याध-भभाषेनकदन्यसमयायित्वस्यासि- त्पात् । अपि च, गुणत्वे सिद्ध गगने एकत्र समयायेन तस्य वृतिः सिध्यति, वरिसरंध द्रव्यत्यनिषेधे सति गुणत्यसिद्धिरितीतरेतराधयत्यम् । यत् पुनराकम् 'एकदन्यः शादः, सामान्यविशेपयत्वे सति पाकेन्दिपप्रत्यक्षवाद, १० रूपादियत्' इति, तदपि प्रत्यनुमानेन पापितम्-अनेकदन्यः रामः, अलवादिप्रत्यक्षावे सति स्पषस्यात्, घटादियत् । स्पर्शपस्यं सापितंरवाद नासियम् । 'स्पर्शयस्यात्'त्युच्यमाने परमा शुभिरनेफान्त इति तमिरासार्धम् 'अन्नदादिप्रत्यक्षरये सति' इति विशेषणोपादानम् । 'भलादि- प्रत्यक्षत्यात्' इत्युच्यमाने रूपादिमिर्यभिचार इत्युभयमुनम् । सपा, सामान्यविशेषयत्वे सति पावकेन्द्रियप्रत्यक्षवेऽपि पायुगदम्य इति व्यभिचारम,१५ तस्य तदमत्यक्षरये न किधिर पावन्द्रियप्रत्यक्षं स्यात् । दर्शन-स्पनमा घटादिकं तदिति पेन्, नापायुना फोऽपराधः एतः येन सपनेन्द्रियमाघरऽपि प्रत्यक्षो न भयेन् ! स्पर्श पय तेन प्रतीयते इति पेत् तर्हि वरीन-स्पर्शनाभ्यामपि कर-पविय प्रतीय(२) रति नारायता नाम । अथ 'यदेपाहमदासं तदेय स्पृशामि' इति प्रतीत स्तरमत्यक्षता, 'परो गृहरम्यः शीतो यायु लगति' इति प्रतीतेस्तामत्यक्षता फरप्पनाम्, अविशेषात् । पशुपयेन पालरादिभिः प्रतीयमाना.२० चन्द्रादिया सामान्यपिरोपपत्वेऽपि नेपदम्याः। असदादिवि लक्षपेयधिनियाम्तरेण तरजतीको साम्देऽपि तथा प्रतीति: f न स्यात् । अत्र तथाऽनुपलम्भोऽन्यापि समानः । रे कालान्वरे सत्तरे प पावकेन्द्रियमाझा दादा, पावन्द्रियप्राणये पनि बिरगुणागत, पादियम्' इति पेत्, असदेवत्। रामस्य गुणत्वेग निपिरयात् 'पिगुणरधान' ति हेतुरसिमपन्नादेरसदापमयसर मतीतिविरोधास्यास्नामेतत् । 'सतासंपन्धिरयात्' पत्र व पदि 'स्वरुपराधानपरिधरपात्' इति हेतुस्नानानि सामान्य-समपायादिमिा, पणे प्रतिफियमानद्रव्य-कर्ममाथे पति नयाभूनमनातीपि गुणस्यासि। न च सामान्यादेः स्वरूपराणामापा, परविषाणारंसिपमrir zii. पादितयात् । अथ 'मिप्रसवासंबधिरयास्' रति हेतुला सिमा भिनपता:भायेर ग. विषाणारिप पदस्थापि तसंपन्धिायाऽसिदः । यतु भिमसत्तासीर या पा.. संविषयाये पदारे प्रयोग यमुपम्पतम् । तत्र परेप पतन तरंग पर सापि स्यान्ता पतनापेतमेगु सम्मत्यपविषयायात् स्मर निभासत्तासंगम्भिारम्, एसप पंतन सतपापेतमस्य, तसतस्याऽपरस्ान्यत्र भाषादिति परिचामलसामान्य मसिपादयिष्यम्तो निर्षेप्यामः। तदापस गुणापासिद निपारे पसरपथममायगुणा पियानत्यासिंदरम्परा, साधनापिकलोत्सत हसत स्थितम्। एतेनेदमपि मरगुतम् 'शानं परममदासोपंतपसमवेतम, शिगुमय पति Frie. स्पात सादर'। अगापि न परममहारोपेत यसमता मति तता Rus army पान परममहायोपतयसमलायसिद्धिरितीरितगधय.प.मरान यतोऽन्यतामसिंदरपमदोप: स्यात् । गनस पात्मनोभात मामि, ला. सिरियं तत् सरसभाएं पापम्, प्रारमाtulate पतन. RARE' is a.. ३ पृ.१.....। -पमान.. नारास त-1.11.-पाप..भा.। 11-पमाधिपा.-पपरिषद.. 0.1-1..

·१४२ प्रथमे काण्डे- प्रदेशवृत्तित्वम् । तथापि तवृत्तित्वे पानेतरस्वभावतयाऽऽत्मनः अनेकान्तसिद्धिः बासरी आत्मगुणत्यवदन्यगुणत्यस्याप्यप्रतिपेधाद् विशेषगुणत्यासिद्धिः । व्यतिरेकाविशेषेऽध्यात्मन एक गुणो शानं नाकाशादेरिति किंकतोऽयं विशेष समवायरुत इति चेत्, ना तथापि ताभ्यामर्थान्तरये तदवस्थो दोप, तिनके माता मागातिगान न ततोऽपि विशेष . . शानम् । न चात्मनः प्रवेशाः सन्ति येन प्रदेशवृत्तित्वं शानस्य सिद्ध स्यात्। कल्पिततत्प्रदेशाम्युपगमे च तवृत्तित्यमपि हेतुः कल्पित इति न कल्पितात् साधनात् साध्यसिद्धिर्युटा, सर्वत सर्वसिद्धिमसङ्गात् । सन्दिग्धविपक्षव्यावृत्तिकत्वं च हेतोः विपर्यये वाधकप्रमाणावृत्त्याऽजापि १०समानमिति । तधा, स्वदेहमात्रव्यापकत्वेन हर्ष-विपादाद्यनेकविवर्वात्मकस्य 'अहम्' इति स्वसंवेदनप्रत्यस सिद्धत्यादात्मनो विभुत्वसाधकत्वेनोपन्यस्यमानः स एव हेतुः प्रत्यक्षवाधितकर्मनिर्देशानन्तर प्रयुक्तरवेन कालात्ययापदिष्टः । सप्रतिपक्षधायं हेतुरित्यसत्प्रतिपक्षत्वमप्यस्य लक्षणमसिद्धन् । स्वदेहमात्रामप्रसाधकश्च प्रतिपक्षहेतुरव प्रदर्शयिप्यते । तनावोऽपि हेतोरात्मनो विभुत्वसिद्धिः यदप्यात्मनो विभूत्वसाधन केचिदुपन्यस्तम्-"अदृष्ट स्वायसंयुक्त आश्रयान्तरे की आरभते, पकद्रव्यत्वे सति क्रियाहेतुगुणत्वात्, यो य एकद्रव्यत्वे सति कियाहेनुगुणः सस स्वाश्रयसंयुक्त आभयान्तरे कर्म आरभते यथा वेगः, तथा चाष्टम, तसात् तदपि स्वाययसंपुळे आश्रयान्तरे कर्म आरभते इति । न चासिद्ध किया हेतुगुणत्वम्, 'अग्नेमार्चज्वलनम्, पायो स्तिर्यपवनम्, अणु-मनसोचायं कर्म देवदत्तविशेषगुणकारितम्, कार्यत्वे सति देवदचस्पोप २० कारकत्यात्, पाण्यादिपरिस्पन्दयत्, पफदव्यत्वं चैकस्यात्मनस्तदाध्ययात, एकद्रव्यमापन विरोपगुणत्यात्, शब्दवत्' ।पकद्रव्यत्वात्' इत्युच्यमाने पादिमिव्यनिवारस्तमित्यर्थम 'मियाहेनुगुणत्वात् इत्युक्तम् । 'क्रियाहेतुगुणत्वात्' इत्युच्यमाने मुशलहस्तसंयोगेन स्वाया संयुक्तस्तम्भादिचलन हेतुना व्यभिचारः, तनिवृत्त्यर्थम् एकद्रव्यत्ये सति' इति विशेषणम् । 'एकद्रव्यस्ये सति क्रियाहेनुस्यात्' इत्युच्यमाने स्वाध्यासंयुक्तलोहादिक्रिया हेतुनाऽयस्कान्तेन ३५व्यभिचार, तनिवृत्यर्धम् 'गुणस्यात् इत्यभिधानम्" [ ] एतदपि प्रत्यक्षवाधितप्रतिशासाधकत्येन एफ.शाखाप्रभवत्यानुमानबदनुमानाभासम् । 'एक द्रव्यत्ये' इति च विशेषणं किमेकसिन् द्रव्ये संयुक्त्यात्, उत तत्र समवायात् ! तर यापा पक्षा, सन युवा संयोगगुणेनारस गुणवत्वाद् द्रव्यत्वप्रसक्तः क्रियाहेनगुणत्यान्' स्पेतस्थ याधामसहान् । अथ द्वितीयः तदा द्रव्येण सह कश्चिदेकरवमरस्य प्राप्तम्, न अन्यसान्य ३० समयायः, घट-कपादिपु वस्स तथाभूतस्योपला न हि घटा गादया, तेभ्यो पा घटा, वदन्तरालवी समयायथ भिन्ना मतीतिगोचरा, अपि तु कधी पायाम साध पदारया वदारमाधादयः प्रतीतिगोचरचारिणोऽनुभूयन्ते, अन्यथा गुण-गुणिभावेऽतिप्रसANT घटस्यापि पादयः पटस स्युः। पा वाप्यतीतरित प्रतीत स्पारिक प्रतिदिन स्वाद नावोघोप्यम् । तेन समयानाशात्मनि पवनायक या यादि-प्रतिपादिनोरसिरमा ३५पान्तभेद समयायामानेकदन्यत्ययासिः। अप गुपिनो गुणानामनधान्तये गुप-गुणिनोग्यतर पय मात, अन्तरारे परप पर समपिता सादिति प्रमशायः सिता शियादोऽपि न युका अनयस्याविशेषणात निसंगापमान पर सोमनायायादिमाम दावमा पाशा, the अयुरमेवा, पक्षान्त समानरयाद । तपा-या-संयोगामिने नमः ४.या प्ये संस्मना नियन्धानध्यातरेण तीन नेत्र पीना: .......।। Kar Humaniranit चनक्षिा-व्यायांगा.. C. • रानारमन..., at ...

·भारमपरिमाणधार १४३ मध, रोऽपि यदि सतो भिप्राप्त पपि स सधैव पर्वते शयनपस्या अभिमाधेर उको दोषः। कपश्चिपसे परषाद पप समधितः स्यादिपारमना सहाररस्य कथशिवनन्यभाय एप पकद्रग्य- स्पमिस्पषिभुन्या गुणानां तदन्यतिरिकासात्मनोऽप्यविभुरयमिति विपससायफरपादेकद्रग्यप लक्षण हेतुविशेषणम्य विपसरपम् । 'मियानुगुणत्यात्' इत्यत्रापि यदि देय संयुकारमप्रदेशे पर्समानमर सोपान्तरपति ५ मुकाफलादिषु वेपद प्रत्युपसर्पपपत्सु क्रियाहेतुः, दयुक्तम्। अतिदूरत्वेन दीपान्तरपतिभिस्त. स्तशानभिसंबन्धिरयन तत्र क्रियाहेतुत्यायोगात, तथापि तस्तुत्वे सर्वत्र स्यात्, अविशेषात् । अधानभिसंपन्धाविशेपेऽपि यदेष योग्यं तदेय सेनारम्यते न सर्पमिति नातिमसन, मा चक्षुषोऽ. माप्यकारित्वेऽपि पदेष योग्यं तदेय तहासमिति यदुक परेण-"अमाप्यकारित्वे चक्षुषो दूरायपस्थितस्यापि ग्रहणप्रसा" [ J इत्ययुकं स्यात् । अथ स्वाभयसंयोग-१० संपन्धसम्भपात 'अनभिसम्पन्धात्' इत्यसिसम् । तथाहि-यमात्मानमाभितम तेन संयुकानि देशान्तरघर्तिमुकाफलादीनि देवदत्तं प्रत्यारुभ्यमाणानि, ना सर्पस्याऽऽकर्षणप्रसशास् नाभि सम्पन्धाविदोपात् । न च यदरटेन यजन्यते तत् सेनारुप्यत इति कल्पना युकिमती, देवद्ध शारीरारम्भकपरमाणूनां तदरवाजन्यत्वेनाऽनाकर्षणप्रसङ्गात्। तथाप्याफपणेऽतिप्रसाः मतिपादित पप । पचा प्रकारणेत्याविशेपे घटयशादी सपिहितमेव दण्डादिकं घटादिफार्य जनयति अप१५ स्वन्यधेत्यभ्युपगमस्तपा यान्दियत्याविशेपेऽपि स्थगिन्द्रियं प्राप्तमर्धमपभासयति लोचन त्यन्यत्यभ्युपगमा किन युका। नापि वीणन्तरपतिमुक्तादिसंयुकात्ममदेशे पर्वमानं तं प्रयुपसर्पणहेतुः, विकल्पानुपपत्तेः । तपादि-यया पायुः स्वयं देपा प्रत्युपसर्पणयान अन्येषां तृणादीनां तं प्रत्युपसर्पणहेतुस्तथा यपरमपितं प्रयुपसर्पद स्वयमन्येर्ण तं प्रत्युपसर्पपहेतुः, तथा सत्यापश्येप मुकारेरपि तथैप२० तं प्रायुपसर्पणाविरोधाद यमरएपरिकल्पनम् । तथाभ्युपगमे घ 'यद् देयद प्रत्युपसर्पति तद देवदतगुणाएं प्रत्युपसर्पमात्' इति हेनुरनेकान्तिफा अबऐनेय । वायुबष सक्रियत्वमदरस्य गुणवं वापते। शपथापरापरस्पोत्पतायपरमाएं निमिचकारणं तदुत्पत्ती प्रसकम्, तप्राप्य. परमित्यनयस्था, अन्यथा सम्देऽपि किमाएलदाणनिमिसपरिकसनया। अडपान्तरात् तस्य वं प्रत्युपसर्पणे तदप्यरशन्तरं तं मत्युपसर्पत्यपान्तरास, उपि तदन्तरादित्यनवस्था। अप तस्वमेव तत् तेषां ते प्रत्युपसर्पणे हेतु, तदपि न युकम्। अन्यत्र प्रयमादायात्मगुणे तथाऽदर्शनाद, मदि प्रयतो मासादिसंयुक्तात्ममदेशस्थ एप हस्तादिसंघलनहेतुर्मासादिकं पेषामुखं प्रति प्रापयन एः, अन्तरालमयसवैफल्यप्रसङ्गात् । अथ प्रयसवैचित्र्यहरेरऽप्य. न्यथा फरपनम् । तथादि-कधित् प्रयतः स्वयमपरापरण्यानपरम क्रियातुर्यथाऽनन्तरोदित अपरधान्यथा यथा शरासनाऽभ्यासपदसंयुकारममदेशस्थ एप शरीप(शरा)दीनां सत्यप्रदेशमाप्ति.. कियाईनु। पेयम्, श्यं चित्रता एकदम्पाणां मियाहेनुगुणानां स्वाभयसंयुक्तासंयुकदन्यक्रियाहे. मुत्वेन कि नेप्यते विचित्रफित्पाद भापानाम् । तपाररेरिति नोचरम्, अयस्कान्तभ्रामकस्पर्शगः णस्पायव्यस्य स्वाध्याऽसंयुकलोहदम्यक्रियाहेतुरवेऽप्याकर्मकाण्यद्रग्यविशेपल्यवस्थितस्य तथापि धस्य तस्य स्वाभपसंयुक्तलोहदम्यक्रियाहेतुत्वदर्शनास् । अथ दम्य मियाकारणम् न स्पादिगुणा, द्रव्यरहिवस्य क्रियाहेतुत्वादर्शनात्, न घेगस्य क्रियाहेनत्यम्, मियायाधसंयोगनिमितरवम् तस्य३५ घ द्रव्यकारणत्यं तत एव न स्यात, तथा प'धेगपत्' इति शन्तासिदिअपद्रव्यस्य वत्कारणत्ये पेगादिरद्वितस्थापि तमसति, स्पादिरहितस्यायस्कारतस्यापि स्पर्शस्याकारपत्वेऽन्यत्र मियातु- स्थमसक्तिः । तददिवस तस्याबाय दोपस्तहि लोहान्यकियोपचायुभ रयत इत्युभयं तदस्त, अविशेषात् । एवं सति एकदम्पत्ये सति शियाईनुगुणत्यात्' इति म्यमिचारी हेदः । 1-प्वपि तध-गु.। बस परमाश्यस भाशयः न्यायवार्तिक पू.१५.१४। -कारि च-हि. ४.पू. पं. ११॥ स एप सं-वि.। पत्र स्थले प्रमेयकमरमातोऽपि “था सराधनाभासरदसंयुष्य- रमप्रदेशस्य एर परीरारीना लक्ष्यप्रदेशवासि हेनरिति" लेख पाठ-1.नि., ५.१५। तथापि 'परानाम् इति सम्पर भावि, वि. प्रतापपि प्रोधित पाठः तव उपलभ्यते। ७ भयकान्तयमो यो भामका सगुणस्तल । ८-स्य तस्य कि-का १मत्र तरि पदममाहार्यम् ।

·No text on this page.

·आत्मपरिमाणवारा त्।ि न हि घटयुगमाका मेयांदी न समिहितम् । भय दारीरसंयुक्त भात्मप्रदेशो घेवदत्तः, । कारपनिका, पारमार्पिको या! कारपनिकरवे 'काल्पनिकात्मप्रवेशगुणारा पश्चारयः, तथाभूता. प्रदेश प्रागुपसर्पणवत्यात्' इति तहणानामपि काल्पनिकत्यं साधयेत् । तथा च सौगतस्व हुणता प्रेत्यभाषोऽपि न पारमार्षिक: स्यात्, न हि कल्पितस्य पायकस्य रूपादया तत्कार्य या हादिकं पारमार्थिक रएम् । पारमार्धिकाधेवारमप्रदेशाः, सेऽपि यदि ततोऽभिन्नास्तदात्मय से ५ ति न पूर्वक्तियोपपरिहारः। भिमाचेत् तर्हि तविशेषगुणारयाः पभ्वादय इति सेपामेवात्मत्यप्र- तिरित्यन्यामपरिफापना म्यर्था । तेणंघ न दीपान्तरपतिमिर्मुकादिभिः संयोग रति 'अब शाभयसंयुनेऽन्यत्र मियानुः' इति व्याहतम् । संयोगे या आत्मयत् इत्यनिवृतो न्यायातः । अथ पामप्यपरे शरीरसंयुनाः प्रदेशाः देवदताम्याच्याः, तथाप्यनन्तरदूषणमनयस्थाकारि । अधा. रानमन्तरेण कप ते प्रदेशाः स्युरिति ताप्रपेयपर भात्मेत्यभ्युपगमनीयम् । नन्वर्थान्तरभूतत्वे १० मनः क 'तस्य ते ति व्यपराः! अय सेपु तस्य पर्तनात् तथा व्यपदेशः, न सदेतत्। भाऽभ्युपगमेऽययविपदाभाविदूपणापकासात् । यथा च ते सपणापं तथा प्रतिपादितम् तिपादयिप्यते घेत्यास्तां तापत् । तम परस्य वेपत्तशम्पयाच्यः कधिदस्ति यं प्रत्युपसर्पणवन्तः भ्यादया स्वक्रियादेतोगुणत्वं साधयेयुः। भतो नेतदपि साधनमात्मनो विभुत्यप्रसाधकम् । यदपि 'सर्पगत आत्मा, सर्पोपलभ्यमानगुणत्यात्, आफाशयत्' इति साधनम्, तदप्या५ गया यतो यदि 'स्वशरीरे सर्पोपलभ्यमानगुणत्यात्' इति हेतुस्तथा सति तप ततस्तस्य पंगतायसिपियसो हेत्याभासः। अप स्वशरीरयत् परशरीरे अन्यत्र योपलभ्यमानगुणत्वं हेतु- तदाऽसिर तथोपलम्भाभावात्न दि युज्मादयस्तद्गुणास्तथोपलभ्यन्ते, अन्यथा सर्पसर्पमता. सतः। अधेकनगरे उपलम्या युरूपाइयो नगरान्तरेऽप्युपलभ्यन्ते, मनुष्यजन्मयजन्मान्तरेऽपीति न सर्पोपलभ्यमानगुणत्यम् । ना थायोरपि स्पर्शयिशेषगुण एकत्रकदोपलग्धोऽन्यत्रान्य २० पलभ्यमानस्तस्यापि सर्पगतत्य प्रसाधयेत्, अन्यथा तेनेच हेतोयभिचारः । अथ तांस्तान मान् क्रमेण गतस्य तस्य तग उपलभ्यते, भात्मनोऽपि तथैय तहणस्योपलम्भः इति समान यामः । न च तमम् तस्यापि सक्रियत्यासरयुक्तमेयं फल्पनमिति पाच्यम्, इयत्वात् । अथ लोएर ततो मूतत्यप्रसस्तस्य दोषः । ननु केयं मूर्तिः । असएंगतद्रग्यपरिमाणं सेति वेत् नायं दोपः, भसर्पगतारमयादिनोऽभीष्टस्यात् । कप-रस-गन्ध-स्पर्शवत्यं सेति चेत्, न२९ शी मूर्तिमात्मनः सधिपत्यं साधयति, व्याप्त्यभायात्। रूपादिमन्मूर्त्यभाये सक्रियत्यात् । पो यः सत्रियः स कपादिमन्मूर्तिमान, यथा राम तथाचात्मा, तसाद् कादिमन्मूर्तिमान ति कधं न म्यातिसंभयः! असदेतत्। मनसाऽपि प्यभिचारात् । न च तस्गपि पक्षीकर- गम्, 'रूपाविपिशेषगुणानधिकरणं सत् मनोऽयं प्रकाशयति, शरीरापर्थान्तरत्वे सति सर्वत्र गनकारणत्यात, भात्मयन्' इत्यनुमानविरोधमसनात् । न व सझियत्वं रूपादिमन्मत्यः भाषेन यिय यतः ततस्तनिवर्तमानमात्मनि तथाविधां मात साधयेत् । न च तथाविधम्। तिरहितेऽम्परादी तादर्शनात् सियो पिरोधः, एकशापामभवत्य स्याप्यन्यत्र पसेऽदर्शनार दि रोधसिद्धिप्रसक्तः । पक्ष एवं भ्यभिचारदर्शनात् सा तर नेति चेत्, ना सक्रियत्यस्यापि तथा व्यभिचार समानः, तत्साधनाद् न ध्यमिवार क्तरप्रयुकन्वेन कालात्ययापति तीति ध्यपस्थितम्। भय समियत्ये तस्यानित्यत्यम् । तथाहि-'यत् सक्रिय तम् अनित्यम्, यथा लोशदि, तथा चारमा, तस्मादनित्यः' इति, एतदपि न सम्पर। परमाणुभिरनेकान्तिकस्यात्। कधिनित्यय. . . T.१४४ ..। १पृ.१४१ पं. १५. १२.पृ. ६.१ । ४.१.१५..। ५-भावेऽपि न भा•, मा । -त: तनिय-आ., वि., .। -रहिताम्र-आ-, RC, हा...भ. -पधा प-म., म.-न्याप-वि०। ९-धशक्तिम-मा.. पिन्छ। स..१९

·No text on this page.

·] आरमपरिमाणपारा नामादिपत्' । कार्यदेशे च सनिहितं कारणं तजनने वाप्रियतेऽन्यथाऽतिप्रसङ्गादिति तवाना. भाभीपदेश तत्कारणतहासिमिः तथा, तबन्तराले च प्रतीयन्ते । तथाहि-अमेसर्पपलनम्, मायोलिपक पपनं ताणपूर्वकम्, फार्थये सति तयुपकारकत्वात्, पलादिषत् । यत्र च तह- माला राहण्यप्यनुमीयत इति 'खद एव देवदचारमा' इति प्रतिसा अनुमानयाधिता। तोऽनुमानवाधितकम निर्देशानन्तरमयुक्तत्वेन कालात्ययापदियो हेतुः"[ ननु फेऽत्र देवदत्तात्मगुणा ये सवानाने तदन्तराले च प्रतीयन्ते । यदि मान-दर्शन-सुख- नीयस्वभावा-"सदपतिनो गुणाः" [ ] इति पचनात्-इति पक्षा, सन युक्ता, गन-दर्शन-सुखानि संवेदनरूपाणि न तानाजन्मनि माप्रियमाणानि प्रतीयन्ते नापि उत्सामात्रेण तदेशे प्रतीतिगोचरामि । वीर्य तु शक्ति क्रियानुमेया। साऽपि तदेह पानुमीयते, -त्रय तलिभूतपरिस्पन्ददर्शनात् । तस्याध तवानादेहनिम्पत्ती देयरचय भार्या दुहिना स्यात् । तस्तन्मानादेस्तईद पर तत्कार्यजननाविमुखस्य प्रतीतेः प्रत्यक्षतः तदाधितफर्मनिर्देशानन्तर- युक्रयेन कालात्ययापदिए: 'कार्यत्वे सति तदुपकारकस्यात्' इति हेतुः । अध धर्माऽधौं तदानादिफानिमित्तं agणः, तदयुतम्। न धर्माऽधी तदात्मनो गुणी, अचेतनस्यात्, सदादियत्। न मुसादिना व्यभिचार, तत्र देतोरपर्तनात्-तविर्स स्वसं. दिनलक्षणवतन्येन वा व्याप्तत्वात् अभिमतपदार्पसम्बन्धसमय पर खसंघेदनरूपाहादस्वभा-१५ स तदात्मनोऽनुभवात्, अन्यथा मुखादेः स्वयमननुभवात् अनवस्थादोपमसात् अन्यसानेना. न्यनुभवे मुखस्य परलोफप्रस्यतामसतिः । प्रसाधितं वैतत् प्रा। न चासिमता अचेतनत्वात्' इति हेतोः । तथाहि-अपेतनी तो. अस्वसंविदितत्यात, कुम्भवत् । न पुयाउस व्यभिचार, जया स्वसंवेदनसाधनात्-'स्वाहणात्मिका युतिः, अर्ध नात्मकत्यात, पात् स्वमहणाामकं न भपति न त अर्धग्रहणात्मकम्, पपा घटः' इति २० चतिरेकी हेतुः। न च धर्माधर्मयोनिरूपत्राद् योदया शानश च स्वप्रहणात्मकरयादसिदो हेतुरिति काव्यम्, तयोः सरूपग्रहपारमफरये मुखादापिय विपादाभायप्रसके । अस्ति चासो अनुमानो. न्यासान्यपानुपरस्तः । न च लौकिक-परीक्षायोः 'प्रत्यक्ष कर्म' इति भयहाई सिटम् । चाविकायोधविपपत्पात् स्यमहणात्मकत्येऽपि तयोधिपाद शणिकत्यादिपत्, तथाऽनिधपात २५ दिपयेऽतिमसात् । तथाहि-अविफरपकायक्षयियं जगत् अन्तुमावस्या तथाऽनिधपस्तु इणिकत्ययत् निर्विकल्पकाम्यक्षविषयत्वात् ।। च मूषिकालविषविकारयर नवनन्तरं यत्फला. नाप तदर्शनववहार ति, स्वसवासमये स्वकार्यअननसामध्ये वस्य तदेव तरकार्यमिति दनन्तरंटिमसक्त अन्यदा तु स एप नास्तीति कुतस्ततस्तस्य भारः! अध तयोरचेतनरवेऽपि तदात्मगुणत्वे को विरोध:! अचेतनस चेतनारमगुणत्यमे ॥३० वेतनम्न तदारमा स्परप्रकारकत्वात् अन्यथा उदयोगात् कुस्मादियत् । न च धर्माधर्मयोर मायादामयासिरी हेनुः, अनुमानतस्तयो सिमे। तथाहि-पेतनश स्वपरमस्य तदात्मनो नमाहगर्भस्थानमयेशा तत्सम्यमान्यनिमिचः, अपने यस्ये सति तस्पेशगत, मस्साशुचिः मानप्रवेशपत्, योऽसापायः स मध्यविशेषो धर्मादिरिति । सेरा, अनुमानाद३५ मापदशाषत् । दतम् । मुखसाधन जलादिवशनानन्तरातलरणसहायेन्द्रियप्रभपमत्यभिसाममोपनापमानामिलामाईप्यपहारक- , पृ .४५. 101 पतराम-पान, पा.-मगुपी गु.। ४.दसरखेन दा.,.पिना। ५-नुभावात् को., गु., नि.। -रमसिद्धिः। भोक, मो.। -दविका-गु., ., ...। -ननासाम त-गु., म.। -मनसमये त-दा., का•। -नात्मागु-.1 -नागु-भा., शु.। १.-प मपेतनध दाल, मा.। एनन्याने-II, ग.। १११.११-१.१२.१.। . ...

·१४८ प्रथमे काण्डे- कर्तपूर्वकत्वेन प्राक् प्रसाधितत्वात् नात्र प्रयोगे ज्यास्यसिदिः। अत पारित सिद्धिमासादयन् सकलनाझानं गमयति तदपि सरणम्, तब सुलारिसानाMS कारणव्यतिरेकेण कार्योत्पत्तौ तस्य निहतुकत्वमसकि' इति अत्र विषयाप्रमाणे - निधायकं प्रदर्शितम् । अपूर्पमाणिप्रादुर्भाव व सोप्य व्यवहार प्रतिमाणिप्रतिrity ५तजन्मनि सुखसाधनदर्शनादेरभावात्। न हि मातुरुदर प्य स्तना सुखसागर यतः प्रत्यप्रजातस्य तत्र सरणादिव्यवहार सम्भवेदिति पूर्वशरीरसम्पन्धोऽप्यारमनः शिवः नेच मध्यावस्थायां सुखसाधनदर्शनादिकमेणोपजायमानोऽपि प्रयन्तो मारो दावन्यथा फल्पयितुं शक्यः विजातीयापि गोमया कारागार दर्शनादिति यई शक्यम्, जलपाननिमित्तताइयिच्छेदादायप्यनलनिमित्तारसम्भार AINE १०पायकादी प्रवृत्तिप्रसङ्गात् सर्पव्ययहारोच्छेदमसके। अध देहिनो देहार देहान्तरानुप्रवेशस्तवामिलापपूर्षका, गदार हास तोऽन्यथासिलो हेनुरिति न दन्यविशेष साधयति । तदु सीगत:- "शुसे विपर्यासमतिस्प्णा पायथ्यकारणम् । जम्मिनो यस ते न तो न स जन्माधिगच्छति" [ १५४ति, भगरतत्र जन्मनि प्राणिनां तामिलाप परभागा ति गुम अनुभवमा नगुन्यागिभराभASMIRTHERNiruit मागुगरपरिपात् तमिपेपानुमानपातिमेतत् पापकाना गि। पर पुनम गुमाया गुणी HATHREATRETAIनयापितमोहमाया ..नानायो :- सिधा rin ETTrimurt..। Writer: Anufai नाकामाEिIAN ! सन, Airfinifinant aniगामासान गाNि Afrint Me Entent writiirinitturetirimageनाबानTHI HINNERHIT Maikamgaanei litt ArteriAATMITHAgणा।। +९:. Timittail, THEMinuitty, rint MEHTRA int •ntit HAIRMALA start CHNHIHEMANTRA ....... ETAHARMitainment .. . . . 4 ·भारमपरिमाणवाद। तदात्मा सपंगतो निजदेहेकदेशतिर्वा सात् अविरोधात् सन्दिग्धविपक्षम्याक्षिकत्वादनका. ठिको हेतुः इति युतम् पायादापपि उपाभाषमसातः प्रतिनियवदेशसम्पदापयहायेने दप्रसका वधादि-पद् यथा प्रतिभाति तत् सपेव सतपयहारपयमपतरति, यथा प्रतिनिपत देश कालाऽऽकारतया प्रतिभासमानो घटादिकोड, अन्यथा प्रतिभासमाननियतकाsex. रस्परांविरोपगुणोऽपि पायुः सपंगवा सादान पार प्रत्यक्षपापः, परेन वस परोक्षत्योपपर्णनाद । ५ परि च स्वदेशस्थितः, कयं तत्र सत्र सुखादिगुणोपलब्धिा । वरपा सपं. पलभ्यमानगुणोऽपि पायुरेफपरमाणुमाया स्यात् । न प क्रमेण सदेहम्रमणात् तस तथा तत्रोपलब्धिः, गुगपत् पर सपा मुसादेपस्योपसम्मात् । न चानुयोगपपानिनाना, अन्यचापि सपासक-दापयदि पई परादिरप्पकाययपतिः आमयुगपत् सप्परप- प्रतीय इति । अत पप गांगतोऽपि तक निरंत पानं कपपपिरस्त: प्रत्यययययनेमुग्ग-१० विकपने सम्तावान्तरपत् परस्परमसमान अनुस्यूतकमतीसिविलोपः 'सपं शरे मम मुबन्' इति । अथ पुगपनादिमिरेकारीरपरिभिरने नियमणिकमुशर्मयेदरकपरामविकास मनादयमयोपा, असदेतत्। अनेकोपादानस पगमविकरमीकरपसम्मये पायांकाभिम ahmप्यपदेखभागनेकपरमाणूपादानानेकविधानभाषेपि वनिकररामनाम् । हो या धर्मफीचिनाप्रति "अनेकपरमाणूपादानमने पर विहान उठानारपां-५ भाप:"[ ति, यत् वस्य म गुमापितं स्यात् । पायययं भारीरम् मत्स्पषपमनुमविलदारमा मापया स्थाव, पा, पर समा. जानीयाराम पापिनाराया स्यात्'ति, तदपि न पम्पहा परादिना निवार- पराशिद सापपपोऽपि न सानुयम् प्रायसिसमाजापपानयोगका परिकार प्रथममेष पापचयापारममा प्रादुर्भापादित निविष्यमाणापात् । पि, परिनामा. करिना मतिपादयितुमि मानगातीपापपधारापान ना निम. लि. प्रसंसापयाविनाशेन पतया नसापि मापात् ! अपग:ममा गया माप- परिसरति विकलो त्यत: पदि पवरदांनाRILAL प्रागेकामाला रुपेत तदा लनादी प्रवृत्ति पात्, भिवाप-प्रत्यभिमा- सरप-रभारा. फायपपान माय.सतो विपपदर्शनारिफमिति पन्नमय ताना मा ५५ जामियत प्रतिमायामना, मरणापभाषान् कारणगमने तथापि या I "कारणयोगिता समय संगुग्यते"[ Jayषमाम्म माबार गरेका पारामिपापा समयावनिपंधन निषेधात् । अध कारणगुणप्रामेण तमनारयो गुमा पपि RITU KE Rst पपमपिलपि परितम् । एतेन "अपपई पियापिपानो बिकापः, RRENim.ten.. maiप मदिमा" [ ] इति कृतं पूर्वमा तनाsanitaria सरणापमापसामिलम् । ग पाना-पमा cr. facts योगदिमासा मथना, पुमसरापमा तमateiuliamen. प्रमाणगोपापापा उपकारापात् his rik arietie सविधा AIE htnागतता संयोगविनाrtis, ENTERVIE TRA प...। -मिरे-t..। 47. India.In...'०९hani.thpar.- • ... HTNERITAMANNAसम-141484............ Pete.net.net.net.......... i ...RL Rv.............. MENT मुस-ए-tta Tantham...v-Nu...... INICTURINAR.KETReir realites"-...-Nitsite......। - ·न १५० ; प्रथमे काण्डे-: न चैकान्तेन तस्याऽक्षणिकत्वे सुखसाधनदर्शनादयः चेत्यास्तां तावत् । ततो नानकान्तिको हेतुः, विपक्षेऽसम्भवात् । अत एव न विजोत भवत्यतः सर्वदोपरहितात् केशनखादिरहितशरीरमावव्यापकस्य विवादास्यासितस्थामना की रिति साधूक्तम्- 'ठाणमणोवमसुहमुवगयाणं' इति ॥ [मुक्तिखरूपपादः] [ पूर्वपक्षः-मुक्ती आत्यन्तिकविशेषगुणोच्छेदस सापनम् ] यदपि 'आत्यन्तिकबुद्ध्यादिविशेषगुणोच्छेदविशिष्ट आत्मा मुक्तिः' इति, तापमान अथ तथाभूतमुक्तिप्रतिपादकं प्रमाण विद्यते । तथाहि-नवानामामविशेषगुणानां सन्तानो:ला ९. मुच्छिद्यते, सन्तानत्यात्, यो यः सन्तानः स सोऽत्यन्तमुधियते, यथा प्रदीपसन्नता का १० चायं सन्तानः, तस्लादत्यन्तमुच्छिद्यते इति । सन्तानत्यस च ब्यास्या पुमारितु सम्मान पक्षधर्मतयाऽसिद्धताभावः। तत्समानधर्मिणि धार्मिणि प्रदीपायापलम्भारविरुवयम् र विपक्षे परमाण्यादायस्तीसनेकान्तियामा, विपरीवार्थीपस्थापकयोः प्रयाग पलम्मात् न कालात्ययापदिए, न चायं सत्प्रतिपक्ष इति पचरूपत्वात् प्रमाणम् । न च निर्हेनुकविनाशमतिधात सन्तानोच्छेद हेतुर्याच्या यतः समुम्पिने पति, न १५मानस विपर्ययगानग्यवच्छेदकमेण नि: यसहेतुत्वेन प्रतिपादनात् । उपला व सम्म मिथ्यागननिवृत्ती सामध्ये मुक्तिकादी-न च मिण्यामानेनाप्युत्तरकालभारिना सम्म नपं निम्यामानात् सम्पासनसताना, तस समारयन पलायसयोत्-नाने व भिमा सम्मृटरपार गगारयो न भवन्ति कारणाभाये कार्यमा सात, रागापा Tal २. पियांपर्नत, माथे प धमाधगयोरगुलति, आराधकार्ययोयोपभोगार प्राr ( सशिपथ तयोःप्रापस्तस्पमानाय । तनुकम्- “गि समिमोसिसारस्ते सणात् । गातानिः रामाणि भस्मसारी तथा ग गी० १०४, सो मोगामि प्राय "नानुनं शायने कर्म करकोटिशन" [ २५ोलि तथा पारगमगार कार्य का प्रामाय! गाय प्रमानापमा नाम-मायुपभोगायोग, कमन्यात या पर तन्नमोगा ! पार,नया ननकर्म, बरसानागत् संमारानु। एमागाशगमनानांगा. ३. नnिinetrina या मंगाilatinatient भरे गाना titilantinia नि, मान-MARATREATION Krad सताने गाना fauntinenet रामा.TA. Mil. inst tist:Jaimamt:: marria.TARATTITran का 4X4-५...

·Are HARKETराग दर वयानुभूपले मन मा दया मैदानोगाभ्यास Mantra पित्याएपगमा Tituttinuxबन्दायार प्या.. a "पादनमा विमानां मा पिन, गन्नान चंद गुलावत: riभानियावर मागिलास arrrrr हार र न भोपुलमान दिन Preमरमानन्दसान कर मुगल II...तिवन rimariभारदार, पन्न REPादिनसम्म VEER मेमनदारन्ददार महेन्द्र HYAनि म मोशः। "RINNER wife कानात, मंत्र्यास्नद र HRISFERRY ON भान नर मंडल sis in act गुमलटाले सरटनटी Verse nikar mer हमारतं । ving प्रभारी नुमादेन्टर है. ani पुष: ETAR Iरले पर MARREARVामान, मा Maratirasoil antra Hatan KRRIANIMगमन HAMEER ACTER- Hurrent Anा रसद वन .

·प t १५२ प्रथमे काण्डे- भ्युपगमे तदपहन्तुहिंसाफलं न स्यात् । तथाहि-प्रतिवन्धविधातहपकारक नित्यसुखसंवेदनप्रतिवन्धकस्य शरीरादेईन्तुहिंसाफलस्याभावः। अधानित्यं तत्संवेदनं तदा तवस्थायां तस्योत्पत्तिकारणं वाच्यम् । अथ पान्तःकरणसंयोगोऽसमयायिकारणम्, ना योगजधर्मस्याप्यनित्यतया बिनारो ५वात् । अथायं योगजधर्मादुपजातं विज्ञानमपेक्ष्योत्तरं विज्ञानं तसाधोतरमिति तना प्रमाणाभावात् । तथा च शरीरसम्बन्धानपेक्षं .. मिति न रटम्। न च दृष्टविपरीतं शक्यमनुनातुम् । आकसिकं तु कार्य न मतम्-शरीरादिरहितस्यापि तस्यामपस्थायां योगजधर्मानुप्रदात् मुखसंगनमुपस्ने । मुमुक्षुप्रवृत्तिरियाधिगमार्या, प्रेक्षापूर्वकारिप्रवृत्तित्वात्, १० तेषां शास्त्रीय उपदेश इष्टाधिगमार्थः, उपदेशत्वात्, वरन्योपदेशवत, तोता "नोभयमनर्थकम्"[ इति, मोक्षसुखसंवेदनानभ्युपगमे प्रत्युपरेरायो । एतचायुक्तम्। प्रवृत्त्युपदेशयोरन्यथासिसत्वात् । भवेत् साम्यसिनियंधोक्तायनुमान नेय प्रवृत्तेरुपरेशम च यधिगमार्थत्यं भवेत, तयोस्त्यन्यथाऽपि दर्शनात धमत्यम् । तथाहि-भानुराणां चिकित्साशासानायनामनिएप्रतिभा प्रति १५३, अतः कयमिएमाप्त्यर्थता प्रत्युपदेशयोः । किश, पनियोः सावकर्यममा पट्टीयपिगमा प्रतिस्ता पलाए तस्सामयस्थायामनिष्टसंयोनमारतति, न. चिदपि रिपते। पितु.. दधिरंप उपा मnिiml मा । भय शरीरादीनां कार्यस्यात् कथं निस्यता प्रमाणा५ मिसनमा पारितम् ? नत् पुणेऽपि मानम्, एस गुपयोजना। Hinा परियितुं गाया गार वारा यार हो मानित पातालगुनन्यतिरिकमामधनाभिमतं निणं तत गरमागाभागरिकगाना याप्यनुमान तसिप प्रति प्रात ५परमेनानिमामाध्यमाधकम् । आसनसन, भागमस्नु निन्गगुबमानस्थामाशा भविष्यति, त •ie, भमान तोतया AIR father Tण नावासमा गोमा : KirtaMuld! Rita HTTAMATHILati sir ग: HTTERNE ENT मुक मri.nainition 44 Mishraimitti thunt सारासा., trut traininant nangit HARTI Turant Melmmam: rainik AIRTil-int ME: 1.101 INR instant imittai kartant . 4 । ...

·मुस्विस्तहपवार। मगह, भंपिन, अपलितम्यापि विशिनिपगोmeriri भायस्यात् तबियण. विषययिरोपसंपित्ती पनिवृत्येय विषयाः तदा पयामिलापो यत्र विषये स एप तस्स सुगसाधनं नान्यः, अतस्य यदुक्तम् 'अकामस्थापि सा। पातु कामनिवृत्या सुखित्वं १० इचिदिषयोपभोगे सुखित्यदर्शनाष कामाख्यदुःखनिवृत्तिरेय सुखम्' तदयुकमा तत्राकामस्यापि विशिएपिपयोपभोगात् कामाभिन्यको तमिवृत्तरेव सुखत्यादिति। पतदप्ययुक्तम्। यतो नापश्यं विपयोपभोगोऽमिलापनियईपः । यथोकम्- "न जानु कामः कामानामुपमोगेन शाम्यति । हविषा एप्नवत्व भूय एयामिपीते" ॥ [महामा० आदिप० अ०७९, लो०१२] तथा तत्र भगपता पतअलिनाऽप्युक्तम्-"भोगाभ्यासमनुपर्धन्ते रागाः, फोरालानि चेन्द्रियाणाम्। [पात यो० पा०२, मू० १५ व्यासभा इति । अपि च, भन्यथाप्यभिलापनिवृत्तिईया यथा विषय- दोपदर्शनात, तत्रापि भवतां मते विषयोपभोगनुत्यं सुखं भवेत् तुल्ये चाभिमतार्थलामे सुखविशेपो२० न स्यात् अभिलापनिवृत्तेरविशेषात् । यत्रान्यथेति, तदप्यसाम्प्रतम्। गर्थितो विना प्रयासानुपनतः। तेन तथा सुखिनो भवन्ति winnr Immun...स्वरूपतः मुखमस्तीति। तत्र तत्रामिहितम्-- तम्-"न प्रत्यात्मवेद क्षस्योप (पा) लम्भः प्ररले नु मुखे प्रतिपाते दुःखाभावमात्रे मुखसम्मो न तु सुखे पर, तस्य प्रमाणतोऽनुपपत्ता तया च मुक्तस्य नित्यमुखामियको प्रत्यक्षाऽनुमानयोनिषेधे आगममाश्मयशिप्यते तस्य च गौणत्वे ३० नाप्युपपत्तेनं मुख्यस्य मुखस्य सम्भवः। नित्यमुसाभ्युपगमे च विकसदयम्-किं तद् आत्मसरूपं स्वममासम्, उतस्वित् उद्धपतिरिक्तं प्रमाणान्तरप्रमेयम्। पूर्वसिन् विकल्प आत्मसरूपवत् स्वप्रकारामुखसंवित्तिः सर्वदा भवेत्। ततध यद-मुक्तयोरविशेषः । तत्रवत् स्यात्-अनायविद्याच्छादितत्वात् स्वप्रकाशानन्दसंविचिने संसारिणः, यदा तु यत्नादनादेरविद्यातत्त्वस्यापगमस्तदाच्छादकाभावात् प्रकाशानन्दसंवेदनम् ३५ एतदपेशटम्। भान्छायते घरकाशखभावम्। यत्तु खनकारक तत् कर्थमन्येनाच्यघेत ? येऽपि प्रतिपेदिरे “मेघादिना सवितृप्रकाशः सविता या स्वप्रकाश पवाऽऽच्छाद्यते"[ तेऽपि न सम्यक संचक्षते न स्वप्रकाशय मेघादिनाऽऽवरणम्, आवृतत्व नाहोय योरपिशेपो भवेत् , दृश्यते च विशेषः तसा कस्यचित् सप्रकारास्यावृतिः । मपि च, मेपास्ततो- १ अपि या दुः-वि., बा•, बा• बिना ! २-पदुःखस्य स्व-आ..-पादु-खस्स स्व-वि. । ४ बयनों भाप्ये दाति के चै दर्शित "मुस प्रसामवेदनीय शरीरभान, वदय प्रसास्थानु" शः भा. भ.४, आ.1, सू. ५६ । न हि प्रल मुन र प्रलास्यानुर"-या••), मा. २१.४५.३ ५ प्रतिपद्य-ग्रं। ६-धमनेना-वि.। स.द.१.

·No text on this page.

·- मुकिस्वरूपवाद। मिद्धनाभिभूतत्वं विशेष इति घेद, अंसदेतत्। तस्यापि रमतया सावारम्येनानिभायात्या. पोगार पतिरेके तु रूपादिपवाधीनामेय सस्थात् तत्स्व निरूप्यम्, अनिभरय यदि रिनाराः, म विज्ञानस्य सत्यम् विनाशस्य पा नितुकरवम् । अथ तिरोभायः, ना विज्ञानस सस्पेन 'तरसत्य संवेदनम्' त्यभ्युपगमे तस्यानुपपत्तेः। अतः सुपुप्तावस्थायां विगनायनान्त्यरान समा- पादेकज्ञानसन्तानत्वं पमिवारीति। यभेदम् 'विशिष्टभावनापशायू रागादिविनाशः' इति, असदेतत् निनुकत्यात दिनासंस्ा. भ्यासानुपपधा अभ्यासो धस्थिते भ्यातरि अतिशयाधायकत्यादुपपपते म क्षणिरेशानमा इति । अत एप न योगिनां सकलकानापिकलं पानमुत्पयते । न च सम्तानासपाऽतिशयः, तस्यासम्भपाद अधिशिरा विशिष्टोपरयोगाए । तथाहि-पूर्पनादारिशियसपेसर सावित कधमुपजायत इति चिन्त्यम् । यप 'संवानोच्छितिनिधेियसम्' रवि, हर नितुसतया विनार सोपायपेयम् अयमसिबत्पादिति । अन्ये तु "अनेकान्तभापनायो पिशिएमदेोऽक्षयशरीरादिलामो निधेियसम्"। इति मन्यन्ते । तथा च नित्यमापनायां महर, अनित्यत्वे च देर इन्युमयपरिहाराधमानेकाममा पना इति, पपं सदादिप्यपि योग्यम् । प्रत्यक्ष र सस-काल-कारणापारतमा साम् परदेशादिप्पसस्पमित्युभयरूपता । तया, घटादिगंदादिरूपया निरस सयापस्थासम्भार,१५ घरादिरूपतपा चानित्यस्तापायात, एपमारमाप्यारमादिरूपनपा निस्या सपेरा समपार, सुपादिपर्यायरूपतया चानित्यस्तविनाधात् । एवं सर्प स्वकार्येषु पदन्यम् कापांग्तरेषु पाप स्वमित्यूपम् स्वादाभिधेयस्यम् सदान्तरानमिधेयरयं पेति । तदेतदसाम्मवम, मिप्याशानस्य निधेियसकारणावेन विपेपाना अनेकालानं मिर. पापकोपपते । उपाहि-नित्यानित्यत्ययोपिपिमतिपेधम्पत्पादभि पमिथि अभावः । एवं. सरसस्वादेरपीति । येपदम् 'पटा दिर्गदादिरूपतया निरया' रति, असदनन् । गगनावान. पान्तरस्यात् । तथाद्वि-घरादांन्तर मृदूपता गुरुवं सामान्यम, सरित्या कर सथाभापस्ततोऽन्यस्यात् । घटस तु कारणा पिलयोपलारनियन्यमेप । धाम स्वरेशालि सत्यं परदेशादिप्पसत्यम्' तविष्यत एप, नरेवाभापाभ्युपगमार । नादिर पंचवापितरस्य घराभायो नानुत्पतिनं प्रपंसा, बस रातारबार। शाविषयानुपलम्भमसमा एपमारमनोऽपि निस्पत्यमेव, पुरस-मालामाबगतमोपीनाम पिनाऽप्यविनाशात् । कार्यान्तरेषु पाकर्वयम्' न मतिविपने । नासिर पहा. परिकाभ्यामुत्पनी मानिपत गुपयग्धं तस कार मायरपोप युपगम्यत एम. सम्मानभिषेपायेऽपि न स सपंरादाभिषेयम्' स्पभ्युपगमात् । न पानकलापमानो किसि शरीरादिलाभेऽस्ति प्रतिपाया न घारपसिधर्मो परीपदीनाममा साम् । तथा गुहा. पप्यनेकालोम मापत ति मुनो न गुभति स्यात् । पंप पति पर गुहा रामागे पति पराकम् । एपमनेकाऽप्यनेकान्ता:सुपगमो दूपणम्, परखना सरसतारेमाला, मा. कास्ताभ्युपगमेरमपिनसकम्।एवं नित्यानित्यतातिर पसातादम्। आयेगु "भाकरपानार परमाग्मनि सयापहि तपा.- NEEr. सन, मनो:म्येचा मेरे प्रमाणाभायात्। माय दिपरार्धानां मनापमान Riteran समारोपित पापं भे"[ ति मम्पन्त, तरयस आसपा METHAN नियसमाधारपानप, मिस्राप पाामाधिार TR | einst मिया मानमिति दयम् । पापो साना तथा प्रसार विष्यामा समानुपमापापातामाnिाम नि: तमनार INEERITER संगा। विशेषगुप्पो विशिमामलारक्षिसनाई म ममानित सना-....। सोफामा....सा. ।

·२० प्रथमे काण्डे- [ उत्तरपक्ष:-मुक्ती आत्यन्तिक विशेषगुणोच्छेदस निरसनम् ] अत्र प्रतिविधीयते यत् तावदुकम् 'नवानामात्मविशेषगुणानां संतानोऽत्यन्तमुच्छ्यिते, सन्ता- नत्वात्' इति, अत्र युझ्यादिविशेषगुणानां प्राइ प्रतिपिद्धत्यात् तत्सन्तानस्याभावादाश्रयासिद्धो- हेतुः। तथा, युझ्यादीनां विशेषगुणानां परेण स्वसंविदितत्वेनानभ्युपगमाद्शानान्तरमाह्यत्वे वाऽन- ५वस्थादिदोपप्रसकेरवेद्यत्वमित्यक्षातस्य सत्यासिद्धेः पुनरप्याश्रयासिद्धः 'सन्तानत्वात्' इति हेतुः । किञ्च, सन्तानत्वं हेतुत्वेनोपादीयमानं यदि सामान्यमभिप्रेतं तदा युझ्यादिविशेषगुणेषु प्रदीपेच तेजोगव्ये सत्तासामान्यव्यतिरेकेणापरसामान्यस्यासंभवात् स्वरूपासिद्धः। सत्तासामा- न्यरूपत्वे वा सन्तानत्वस्य 'सत् सत्' इति प्रत्ययहेतुत्वमेव स्यात्, न पुनः सन्तानप्रत्ययहेनुत्वम्। अन्यथा द्रव्य-गुण-कर्मस्वरूपादेव 'सत् सत्' इति प्रत्ययसंभवात् सत्तापरिकल्पनावययम् । १०अथ विशेषगुणाधिता जातिः सन्तानत्वं हेतुत्वेनोपन्यस्तम् तदा द्रव्यविशेपे प्रदीपलक्षणे साधर्म्यरष्टान्ते तस्यासम्भवात् साधनविकलो दृष्टान्तः । न च सत्तादिलक्षणं सामान्यमेक स्वाधारसर्वगतं वा प्रतिवादिनः प्रसिद्धमिति प्रतिवाद्यसिद्धो हेतुः। न च सन्तानत्वं सामान्य व्याल्या बुद्ध्यादिषु वृत्तिमत् सिद्धम्, तद्वत्तेः समयायस्य निपिद्धत्वात्। तत्सत्त्वेऽपि तदलाव सन्तानत्वस्य वुयादिसम्बन्धित्वे तस्य सर्वत्राविशेषादाकाशादिपपि नित्येषु सन्तानत्वस्य वृत्तर- १५नैकान्तिकत्वम् । न च समयायस्याविशेपेऽपि समवायिनोविशेषात् सन्तानत्वं बुयादिप्येय यर्तते नाकाशादिग्विति वर्ल युक्तम्, इतरेतराश्रयप्रसक्तः-सिद्ध हि सन्तानत्वस्याकाशादिव्यपच्छेदेन वुधादिवृत्तित्वे विशेपत्वसिद्धिः, तत्सिद्धेश्चान्यपरिहारेण तदृत्तित्वसिद्धिरितीतरेतराध्यत्वम् । अपि च, यदि समवायस्य सर्वत्राविशेपेऽपि वुद्यादिविशेषगुण-सन्तानत्वयोः प्रतिनियताधाराधे यरूपता सिद्धिमासादयति तदा व्यर्थः समवायाभ्युपगमः, तद्यतिरेकेणापि तयोस्तद्रूपतासि । { अथ प्रमाणपरिटष्टत्वात् समवायस्याभ्युपगमः न पुनः समयायिविशेषरूपताऽन्यथाs- नुपपचे, असदेतत् तदाहकप्रमाणस्पैयाभावात् । तथाहि स सर्वसमवाप्यनुगतेकस्वभायो याऽभ्युपगम्येत, तव्यावृचस्वभावो वा? न तावत् तद्यावृचस्वभावः समवाया, सर्पतो ज्या चस्वभावस्यान्यासम्यन्धित्वेन नीलस्वरूपवत् समवायत्यानुपपत्तेः । नापि तदनुगतैकस्वभाषा, सामान्यपत् तत्समयायत्वायोगात्-नित्यस्य सतोऽनेकत्रवृत्तेः सामान्यस्स परेण सभापत्यान: २५भ्युपगमात् । न च समयायस्वरूपस्यापि ग्राहकत्वेन निर्विकल्पकं सपिकल्प यायक्ष प्रवर्तते किमुत तस्यानेकसमवाय्यनुगतेकतद्विशेषरूपस्य, तद्ग्रहणे तदनुगतेकरूपस्यापि अप्रतिभास. मादिति सामान्यप्रतिपेधप्रस्ताये प्रतिपादितंत्यात् । नापि तत्र प्रत्यक्षाप्रवृत्ती तत्पूर्पकसानुमा नस्यापि प्रवृत्तिः। अथ सम्बन्धत्वेनासायाययसीयते, वदयुक्तम्। यतः किं 'सम्पन्धः' इति युस्याऽध्ययसीयने, ३० आहोखिन् 'यह' इति श्या, उत 'समयायः इति प्रतीत्या? तत् यदि सम्पन्धयुध्या तदा पक्कय्यम्-कोऽयं सम्पन्धःकि सम्बन्धत्यजातियुनः, माहो. खिदनेकोपादानजनितः, अनेकाधितो या, सम्बन्धयुधिविपयो या, सम्यन्धयुन्युत्पादको या :: अधाने कोपादानजनित- सम्बन्धत्यास अप युस्थय सेपस्तदा पटा. दिपि सम्बन्ध राम्दव्युत्पादने सम्यन्धमानविषयत्वे सम्बन्धत्यप्रसङ्ग तथासम्यन्यतायोक मानविषयत्वे इतरस सम्बन्धमतामसतिः। अथ सम्बन्धाकार, सम्पया, संयोगासन अंशान्तपारमंथन मेदकः, तस्याप्रसिः। अहपुस्याऽयसेयः समयायः, न हद्धरधिकरणाध्ययमायकरस्यात् । न घायलियामरे १.टीयमानेन्यामारोऽर्थः कायितुं युक्तः, अतिप्रसङ्गात् । पृ.१.पं.4.11.1 चयनानयम्यादा... -विनो- ...। ५-यशानु-२०, भा०। कापियनशिप्रा. •i-aft. परश..... -स्याद सं.मी., म. । यांग-41., का.. १. भशन्तप...,t. अधान्तप-."-या, न......। . ३५...

·मुक्तिस्वरूपवादः । अध समयाययुस्या समवायः प्रतीयत इत्यभ्युपगमः, सोप्यनुपपना, समपाययुद्धमुपपत्ते नहि एते तन्तयः, अयं पटः, अयं समपाय:' इति परस्परविवि त्रितयं पहिमायाकारतया कस्यांचित् प्रतीताभाति तथानुभवाभायात् । अथानुमानेन प्रतीयते, अयुक्तमेतत् । प्रत्यक्षामाघे तत्पूर्पकस्यानुमानस्याप्यवृत्तः। सामान्य. तोरएमपि नात्र पस्तुनि प्रपते, तरभयकार्यानुपलम्धेः। न च युधिरेव समयायमापिका-५ 'रह तन्तु पटः' इति प्रत्ययः सम्बन्धनिमित्तः, अयाधितेहप्रत्ययस्वात, 'रह कुण्डे दपि' इति प्रत्यययत् ति, विकल्पानुपपत्तेः। तपाहि-कि निमित्तमात्रमनेन प्रतीयते, उत सम्पन्धः। यदि निमित्तमात्रं तदा सिद्धसाध्यता। अप सम्बन्धः, स संयोगः, समयायो पा! संयोगप्रतिपचाय. भ्युपगमपाधा | समयायानुमाने सम्पन्धम्यतिरेकः।न घान्यस्य सम्पन्धे सत्यन्यस्य गमफत्वम्, अतिप्रसङ्गात् । नहि देवदन्द्रिय-घटसम्पन्धे यग्दचेन्द्रियं रूपादिकमय करणत्या प्रकारापद १० एएम् । तप समचाया कस्यचित् प्रमाणस्य गोचरः। न च तस्य समयायिभ्यामसम्बदस्य सम्बन्ध रूपताच तरसम्बन्धनिमितोऽपरा समयायोऽभ्युपगम्यते, अभ्युपगमे याऽनपस्थामसरः। विशेषणविशेष्यभापरापि तत्सम्पन्धनिमित्तस्य सम्पन्धाभ्युपगमेऽनयस्यादिकं दूषणं समानम् । न पासम्पन्धस्यापि तस्य सम्पन्धरूपत्याइपरपदासम्पन्धकस्यमिति धान्यम्, विहितोत्तरत्वात् । न च समयायस्यान्यस्य या एकान्तनित्यस्य कार्यजनकत्वं सम्भयति, नित्ये प्रम-योगपचाभ्यामध.१५ क्रियाविरोधस्य प्रतिपादयिष्यमाणत्यात् । न च तदभापे पदार्थाना सत्यम्, सतासम्बन्धित्वेन ठरा निपिरस्यानिपेत्स्यमानत्याय! तदेवं समपायस्याभापात् सन्तानस्यं घुस्यादिसन्तानेषु न पूचिमत् सिखमिति सन्तानत्वलक्षणो हेतुः कथं नाऽसिया? अयोपादानोपादेयभूतपुख्यादिलक्षणं प्रपाहरूपमेघ सन्तानत्यं हेनुन विपषितम्। नन्वेषं तस्य तथाभूतस्यान्यधाननुपरसाधारणानेकान्तिकस्यम् अभ्युपगमविषय । न हि परेण २० अधिक्षणोपादानोऽपरा सर्य एय पुरिक्षणोऽभ्युपगम्यते एकसन्तानपतितः । तपाभ्युपगमे पा मुंकायस्थायामपि पूर्वपूर्षयुरपुपादानक्षणादुसरोत्तरोपादेयधुरिक्षणस्य संभपाप पुदिसन्ताना स्यन्तोका साया सम्भपति, पथोकहेनुसनापपाधितस्यात् । अप पूर्णपरसमानजावीपक्षणप्रवाहमा सन्तानत्यं तेनायमदोषः। नन्षेपमपि हेनोरसा' धारणत्यं तदपस्थम् । नधकसन्तानरूपमन्यानुयायि, यतार्यपत्यन्तराननुगमास्। अनुगमे पा२५ सामान्यपक्षमापी पूंपाको दोपस्तदपस्या, अनकान्तिकाय पाकजपरमाणुरूपादिमिर तपाविध. सन्तानरपश तर सन्नाऽप्यत्पन्तोदाभापात् । अपि च, सन्तानत्यमपि भषिम्पति अत्यन्ता- सुपरति विपर्यये देवोर्षाधकममाणाभाधेन सन्दिग्धविपक्षमापूतिकरपादनकान्तिक । विपसेऽदन पहेनोर्याधकं प्रमाणं प्रागेय प्रतिक्षितम् । विपापं देता, दाद-युधि-प्रदीपादिप्यप्पस्यन्तानुछेदयत्सेय सन्तानस्यस्प भापात् ।३० मधकाम्वनिरयेपिपानिरपेप्पप्यमिपाकारिरपलक्षणं सवं सम्भवतीति प्रतिपादयिम्पमापस्यात् । नप प्रदीपरादीनामुपर परिणामो न प्रत्यक्षा स्येवापता ते तपान सम्ति' ति चपस्थापयित आफ्यम्। अन्यथा परमाणूमामपि पारिमाण्डल्य गुणाधारतया प्रत्यारतोऽप्रतिपरोस्तापतपाऽस. एएस अपतेपो वापतयाऽनुमानात् प्रतिपत्त यं दोष मनु सा अनुमानात् प्रतिपतिः प्ररनेऽपि मुस्था । यथा हि स्थलकार्यप्रतिपतिस्तदपरसूक्ष्मकारणमन्तरेणाऽसम्भरिनी परमाणुस-३५ वामपपोधपति तथा मपस्थितिदर्शनं पूषांपरकोरिस्थितिमन्तरेणासम्भपि तां साधयाति प्रति. पारयिष्यते । न प पलापि प्रदीपस्य विकारान्तरेण स्थित्यभ्युपगमे प्रत्यक्षबाधा, पारिस्थे रोगसि भासरस्पाभ्युपगमेऽपि तमाधोपपत्तः । अधोमर्श भास्वरमगधिरपोजोन्या. भावासाभपारनुसून का परिकारानमनुमानतस्तहि मदीपारेरण्यगुणदानोत्पतियण सन्तति- पिपापभाषमतरेण दिपतिः सम्भवनात्यामानता कि मस्यते तत्सम्लम्पनुपडेद अन्यथा ४० पनामयरमण समानराशनानासा पूर्वप्रणानामपि तस्य विभिलारपसापि समितिमारतस्य पुमादिसावधर्मिषधाभाष इति नानुमानतः सा ! तसा. .........। । मुस्पर-., .। ४.४ प .. साधा...मो.।

·प्रयने काण्डे- उन्द-युद्धि प्रदीपादीनामपि सत्वे नात्यन्तिको गुच्छेदोऽभ्युपगन्तव्यः अन्यथा विपक्षिसभी सत्याभाया-दति सर्वप्रात्यन्तानुच्छेदयत्येव सन्तानत्वलक्षगो हेतुर्चत इति कथं न बिम्ब विपरीतार्थोपस्थापकसानुमानान्तरस्य सभावानुमानवाधितः पक्षः, हेतो कासातगार दिएवम् । यथा चानुमानस पक्षपांधकत्वम् अनुमानाधिनपक्षनिर्देशानन्तरं प्रकरण देतोची ५कालात्ययापदिएत्यं तथाऽसकृत् प्रतिपादितमिति न पुनरुच्यते। अय किं तदनुमान प्रकृतप्रतिशाया याधकं येनात्रायमुकदोगः सात्! उस्यते, पूर्णपर स्वभावपरिहारावाप्तिलक्षणपरिपामवान् शब्द-शुभि-प्रदीपादिकोऽयः, सस्थात् रुकवाना, यायान् कश्चिद भावस्वभावः स सर्वः तारशभावस्वभाववियर्तमन्तरेण न सम्भवति. तथाहि-न तावत् क्षनिकस्य निरन्ययविनाशिनः सरयसम्भवोऽस्ति, स्वाकारानुकारि बार १०मन्यद्वा कार्यान्तरमप्राप्याऽऽत्मानम् संहरता सफलशक्तिपिरहितस्य व्योमकुसुमावरिष सा. नुपपः । तामास नहि कार्यकालमाप्तिः, क्षणभभाप्रसकेनापि फलसमयमारमान मापन उननसामय चिरतरविनयस्पेष सम्भवति।न प समनन्तरभापिनः कार्यस्योरपाइने कारणं समय काल पर सानमामोति, कार्यकाले तस्य स्वभाष (या) विशेषात् ततः प्रागपि कार्योत्पति ममताम् । तलिन् सत्यभरमसति स्वयमेश भयन अयं भायः तरकार्यपदेशमपि न समोर १५म हि सम कारपे प्रार्भारमप्रामुयत् कार्यमितरण कारणम् अतिप्रसङ्गात् ।। यमगर भापरिमाप तरकापरयं गुक्तम्, समनतरप्रभपरपस्यासम्भयास्-तरेतपयनराके:- मतिरादितागत। गरपरितं मे सरा कार्यस्यमितरस्य च कारण सार मणिमयत् । तरकारणमा पलमा प्रति पुना कारण मापाभाययोन कमिरिशेषः ततोऽपिकारिय शिक्षा पारिखसमाधार पर न घाणिक पय कम-योगपचाभ्यामकिपापिरोपकता सपना तपादन तार कार्य-कारणयो कमा राम्भवति, काळात अन्य जनमाxिii. पार. तितोगपिताTIR तासापेशापि सामाति, अनागाउपालिका प, नििशतिश ततो नागार्य भायान्तरमने पाया inमरान, मिणोः कालमेशात तापनः। योग । ধৰেশৰণ, নানাঘবত্তনাথ হলোথিলাখান रसायोललयो पस्तुलनाचा परिणामान गुरागानां न पनि। twL मायः सनायनिणी , साथ एक राना नि:पमानदिनी वक्षाधारण माविण विधिमास्नु sruisit Tायरमा भने सामाणापेक्षा गनिमित्रा १. समाधि यसमियोपासनामोनोपयो मध्यमा untuk रासी पुनराधमामरा तामागंन यतिरिकTEIntfot, am: Prastarरानासनीयनि-गनास्था मामलायम्मिता amr! रामनवाना 1815 परमार, सशस्मानाainHISTIL ३.5र दागिदिन न. परमास । म बाबासाIRT indi-T, नमनमानाMI, rituata...hts सातारापाशm4111 पुस् ENA मामला .inant, net.! ...1304 - मानसान30.tam, ·मुक्तिखरूपवाद। ९६ पाधिपपरमाणुपाकजम्पादिसन्ताना, तथाष पुस्पादिसम्ताना, तसापास्यन्तोछेवयान्' इति फ, न सत्मतिपक्षयं 'सन्तानत्वात् स्यनुमान प्रस्तुतानुमानत एष सन्तानोच्छेवस्य प्रतीती सप्रमाणानुपलभ्यमानतयोग्यत्पमसिनम्, सन्तानस्यसाधनस्य सत्मतिपक्षस्यात् । नवास्थ प्रतिपक्षसाधनस्य प्रमाणत्वे सिये सन्तानस्वसाधनस्य सत्प्रतिपक्षस्यम् अथ च सरप्र- तिपक्षावे विक्षितानुपलम्धेः प्रतिपक्षसाधनस्य प्रमाणावमिति पाव्यम्, भपदमिमायेण साम- तिपक्षपदोपस्योभावनात्। परमार्थतस्तु यथाऽयं दोषो न भयति तथा प्रतिपादितम् प्रति. पादयिष्यते । सन्तानत्वहेतोस्पसियानकान्तिक-विश्वत्वान्यतमदोपतुष्टत्वेनासाधनस्वम्, तप प्रतिपादितमित्यलमतिमसनेन, दिङ्मानप्रदर्शनपरस्याए प्रयासस्य । पर्य निनुकयिनाशप्रतिषेधात् सन्तानोदे हेतुर्षाच्या' इत्यादि, तसङ्गतम्) सम्मशानादू विपर्ययज्ञानम्पायतिक्रमेण धोऽधर्मयोस्तरकार्यस्य च शरीरादेरभापेऽपि सफल-१० पदार्थविषयसम्यग्नानन्तानिन्दियामामसुखादिसन्तानस्य निवृस्यसिझे। न च शरीरादि- निमित्तकारपामारममनासंयोगं बासमपायिकारणमन्तरेण न झानोत्पतिः, परलोकसाधनमस्तावे "तेसायस्थप संस्कार नियमेनानुवर्तते। तनान्तरीयकं विसमतश्चितसमाधयम्" ॥[ ] इति न्यायेन मानस सानोपादानत्यप्रतिपादनात। अन्यथा परलोकाभायप्रसङ्गात् । नित्यस्तारमन १५ समपापिकारणत्वेन मानादिकं ति निपिनत्वात् आत्ममनःसंयोगस्य पाउसमयायिकारणस्य प्रतिपेत्स्यमानत्पाद निपिढयाय संयोगस्य निमिचकारणस्य या प्रतिनियतस्येन शरीरापभावेऽपि देश-कालादेरात्मनोशानादिस्वभायोत्तरशानाचपस्यारूपतया परिणमत: सहकारित्यक्षम्भयात् । ईपरमानं व शरीरादिनिमित्तकारणविकलमप्यभ्युपगच्छति तयानेऽपि नित्यत्वस्य मतिपिई- त्यात्म पुनर्मुफ्त्ययस्यायामात्मनस्तत्स्वभापति सुस्थितम् नैयापिकत्यं परस। यन्तम् 'आरधिकार्ययोधर्माधर्मयोरुपभोगात् प्रक्ष्या संचितयोध तत्यमानात' इत्यादि तदपि न सङ्गवम् उपभोगात फर्मणा प्रक्षये तदुपभोगसमयेऽपरकर्मनिमित्तस्थाभिलापर्यफमनो- पान-फायबापारस्वरूपस्य सम्भवादविकलकारणस्य च परतरकर्मणः सभायात् कथमात्य स्तिका कर्मक्षय सम्पासानस तु मिथ्यामाननियस्यादिमामेण पापभियानिपुत्तिलक्षणचारियो- पहितस्यागामिफर्मानुत्परिसामध्यपत् सश्चितकर्मक्षयेऽपि सामध्ये संभाम्पस पय-ययो.२५ स्पर्शस्य माविशीतानुत्पत्ती समय पूर्वमवृत्तसरस्पादियंसेऽपि सामथ्र्यमुपलभम्-सिस्नु परिणामिजीयाजीया दिपस्नु विपरमेप सम्यग्यानं न पुनरकान्तनित्यानिस्सारमादिविषयम्। तस्य विपरीतार्थप्राहफत्येन मिप्यात्योपपत्तः। यथा कान्वयादिपरिकल्पित आत्मापयों न संभयति तथा यथास्थानं निषेदयिष्यते । मिथ्याशानस प मुखिहेनुस्य परेणापि नेप्यट एप अतो यदुवाम "यथैधासि" रस्यादि, तत् सर्पसंपररूपचारियोपद्वितसम्यग्ज्ञानारशेपफर्मक्षये सामथ्र्यमे यु-१० पगम्यते, व सिद्धमेय सापितम् । स्था' इति च हेतु सन्तानस्यपदसिद्धापनेकदोपसुपत्याप मरतसायसाधकः । असिझयादि.१५ पोनापनं च सन्तानस्यहेतुदूपणानुसारेण स्वयमेय पाच्यं न पुनपध्यते प्रत्यगोपभपाद । पंप 'समाधियलादुरपपतस्यमानस्य' इत्यादि, तदप्ययुतम्। अमिलापपरागाभा -पक्षितस्या-दा., बा। ११.१५६ पं.-पृ. १५...।।१.१५.पं. ४.४.१ ५ प्रतिपित्या-पि.बिना। पृ. ५.४५....। धन स्ले प्रमेयम्मरमात “निलय पेरशानसनियर डिपिस्न, परस्पर सामुन्ना न्यान्मनोऽपि सोऽद तत्सभावा"-."., ५.११ प. १५. पे... ११.१५.५. १.-स् सर्व संप-मा। 1-मपगम्यते सिर-दा। ११.१५.६.१६।-कर्ममानसी -1-1-गयोप-बा.। १५.१५.१.१८॥

·प्रधमे काण्डे- रुयायुपभोगासम्भवात्, सम्भवेऽपि चावश्यंभावी ऋद्धिमतो भवदमिप्रायेण योगिनोऽपि प्रचुरत- धमाधर्मसंभयोऽतिमोगिन इच नृपत्यादेः, पैद्योपदेशमवर्तमानातुरमोन्तोऽप्यसातः, तथा निरुभायामिलापेण प्रयत्नमानस्यौषधाद्याचरणे वीतरागत्वासिद्धः । न च मुमुक्षोरपि मुलिमुल मिलापेण प्रवर्तमानस सरागत्वम्, सम्यम्मानप्रतिवन्धकरागविगमस्य सर्वश्रवान्यथानुपपर .५मारु प्रसाधितत्वात् । भवोपनाहिकमंनिमित्तस्य तु यार-बुद्धि-शरीराऽऽरम्भप्रवृतिरूप सातजनकस्य शैलेश्यवस्थायां मुमुक्षोरभावात् प्रवृत्तिकारणत्वेनाभ्युपगम्यमानस्य सुखामिट- पस्याप्यसिद्धेन मुमुक्षो रागित्यम् । प्रसिद्धय भयतां प्रवृत्त्यभावो भाविधमाधर्मप्रतिगन्धमा यथ भाविधर्माधर्माभ्यां विरुद्धो हेतुः स एव सश्चिततत्क्षयेऽपि युक इति प्रतिपादितम्। अव एष सम्यग्नान-दर्शन-चारित्रात्मक पव हेतुभाषि-भूतकर्मसम्बन्धप्रतिघातकस्य १०मुकिमात्ययल्यकारणं नान्य इति । तेन यदुकम् 'तत्वमानिनां फर्मविनाशस्तस्यज्ञानात्' ताकमेव । यनु इतरेषामुपभोगात्' इति, तदयुक्तम्। उपभोगात् तत्क्षयानुपपते। प्रतिपा तत्यात् । यनु नित्य-नैमित्तिकानुष्ठानं केवलसानोत्पत्तेः माह काम्पनिपिजानुडानपरिहारे पानापरणादिदुरितक्षयनिमित्तत्वेन केवलज्ञानप्राप्तिहेतुत्येन च प्रतिपादितम् तविष्टमेयासाकम केपटानलामोत्तरफालं तु शैलेश्ययस्यायामशेषकर्मनिर्जरणरूपायां सक्रियाप्रतिपेध एपार १५पगम्यत इति न तनिमितो धर्माधर्मफलमादुर्भायः, प्रवृत्तिनिवृत्रात्यन्तिक्यास्तत्भयहेनुत्येसिन यंगोळम् 'विपर्ययमानापंसादिक्रमेण विशेषगुणोच्छेदविशिष्टारमस्वरूपमनप गपगमे वारमनकापत्यानित्यत्यं पाच्यम्' इत्यादि, तदप्यमुकम्। विशेषगुणोच्छे इपिशिधारमा मुक्तिमतया प्रतिनित्यात्, गुमादेविशेषगुणत्यस्यात्यन्तिकतत्क्षयस्य च प्रमाणयाधितस्यात् गुपन्मतिरिका र गुपिन आत्मलक्षणस्यकान्तनित्यस निपेयमानत्यात तश युमारिरिंग २. गुपवासाम्पाभायोऽसिर। ऐ मोहापायां चैतन्यस्याप्युच्छेदन कृतयुदयस्ता प्ररचन्त त्यानलकात्मम्मक एप मोसोभ्युपगम्तम्यः' इति, पतत् सलमेय । य 'यथा तस्य चिरसभापता मिला त परमानन्दमभागापि' सादि, तरयुक्तम्। चित्खभावनायाः गप्येकान्तनित्यतान गुपगमा भामा विएतारा मानन्दकपनाया कथंचित युपगम्यत पप । 4 भनम्याय २५४ना भपर गिनमानन्दं ग्राम' ति, तदपि नास्माम्युपगमयाधाम, समस्लपयापिन गानस्तारिश वानन्दस्य समविदितरा मुफ्त्ययस्थायां सालकमहिनामा दिमीरयात् । यदेवि पदारिपानिमिः तदा सानिपत्तिः सय मोक्षः' इति, नापि गुन्दर, १ रिधानापियामाहापानापश्चिात्यन्तिकनिमः सम्पनियमिलक्षणमा १०. तानन्दं सोपं नए मोक्षामियान्यने नापि नातिनाति, अनिषद ससशिवानन्दसाना तदरस्थायामामन गुपगमात् । पय यथारमनी मानिने गुपः दददमारम्; निसमुघ-महत्यारंगमाव्यनिरिमनातरमन याप्रमाणात न्वाइरन्मुमनाल्गन् । अन पर संमारारस्थानामपि निगमुगश नग यमनमान संसार मुस्तालगत्यादि यमन यतनायुपगमारय निलम् । एपनिम्न्याशापि मानाथारा मुमनायोक्षाचार याम्, Hansar भार संगः पापना गगनात, नायगानमगन मुलाimirman उरलत: नानाकिसान मन्दियशगानाNTARTAITIER रसायन् । वाद-मन्दिरगंगामायापानमुरा ! ............ .... .......

·मुफिसरूपवादः। १६१. रस्तरोपविषयत्वेनानिपतविषयम्, यथाऽव्याप्तमभुपदिकरणमामा, सदससी तरयम्' इति नं सफलाक्षेपण व्यासिमसाधकं पा । न चापाप्यात्माऽन्तःकरणसंयोगश्य शरीरापेक्षा. रणसदरनल व्यापार रति पर्फ युक्तम्, भन्ताकरणस्थाणुपरिमाणदम्यरूपस्य प्रमाणयाधितरवे. नयुपगमाईत्यात् संयोगस्य च निपिसायोत् । शरीरादीनां तु भानोत्पत्तिलायां समिधानेऽपि रण-कोपाऽन्यय-व्यतिरेकानुविधानस्य तज्ज्ञानेनुपलम्भामापेक्षाफारणत्यं कल्पयितुंगुकम्, तथापि ५ फलनेऽतिप्रसाः । देश-कालादिकं च विद्युबमानक्षणस्पान्यपिना पानान्तरोत्पादने प्रयर्तमान- पेिक्षाफारणं न प्रतिषिभ्यते मुफ्त्यपस्थायामपि, शरीरादिकं तु तस्यामपस्थायां कारणाभाया- गनुपर नापेक्षाकारणं भपिनुमईति। यदि घ सेन्द्रियशरीरापेक्षाकारणमन्तरेण सानादेयत्प- उनांभ्युपेत तथा तधाभूनापेक्षाकारणजन्यमानस चधुरादिवानस्पेय प्रतिनियतयिषयत्यं साविति निसर्ग:मनिकमानालम्बन ममेयत्यास, पञ्चाङ्गलियत्' इत्यतोऽनुमानावनुमीयमान सपंश-१० - प्रस्तावेति न सेन्द्रियशरीरापेक्षाकारमजम्पत्याभाये तमानस्य प्रतिनियतापपयत्याभायावभाव १५ धाभ्युपगन्तुं युक्ता मपि च, सफलपदार्थप्रकाशकत्वं ज्ञानस्य स्वभावः, सच सेन्द्रियदेहायपेक्षाकारणस्वरूपायरणे. TEऽपपरफायस्थितमकाययपदार्थप्रकारामसभायमदीप प तदापारफशरापादिना, तदपगमे तु दीपस्वच स्वमकाश्यप्रकारका बायां मानस्साप्यभायःप्रेर्यंत! २० पात् । न चरायादेरापारकर: उरायावे, अन्यथा तं प्रत्याचारफरवमय den, in wint.. पलभ्यते व संसारापस्थायामपि पासीचन्दनफापस मुमुक्षोः सत्र समवृत्तेविशिष्टयानादि- यस्तिस्य सेन्द्रियशरीरव्यागराजन्या परमाारूपोऽनुभवा, तस्मैच भापनापशादुत्तरोत्तरामय यामासादयतः परमपाठागतिरपि सम्भाष्यत पयेत्येतदपि सर्पमसाधनमस्ताचे प्रतिपादित मिति न२५ नयच्यते। परमार्थवस्त्वानन्तरूपताऽऽत्मनः सारभूता सविन्धककर्मक्षयात् तस्यामपस्थायामुत्पते । रफान्तनित्यस्य त्यविचलितरूपस्यात्मनो वैपरिकसुन-कुपोपभोगोऽप्यनुपपपः, पकस्यभाषस्य तस्व. भायापरित्यागे मिनसुख-दुःरासंवेदनोत्पादेयाकारस्य तद्भवाभावात् । तत्समवेत तदुत्प त्पादिकंतु प्रतिक्षितत्यान एकाम्यम्, 'पानं घोत्तरमानोत्पादनसमायम्, यस यत्स्यभायम् न३० तत् तपादनेऽन्यापेक्षम्, यथान्या बीजादिकारणसामग्री अरोत्पादने, तरसभावथ पूर्ण शानक्षण उपरमानक्षणोत्पादने' ति सभाषदेना। अन्यथाऽसी तस्वभाव पय न स्यात् । न च संसायपस्यामानान्त्यक्षणस्तरमानजननसभापत्यमसियम्, सथाभ्युपगमे सत्तासंबन्धाः सस्वस्य निपिगत्यात् तद्जनकत्वेन तस्यानक्रियाकारित्यात् अपस्तुत्यापत्तजनकस्याप्यपस्तुत्यं ततस्तन्ननफरत्ययमशेपचिचसन्तानस्यायस्तुत्यप्रसङ्ग। मथ स्वसन्तानपतिविपक्षणस्थाजनकरवेऽपि सन्तानान्तरपतियोगिरान जननामाशेपचित्त- क्षणावस्तुन्यमसकि नन्वेषं रसादेरेफकालस्य रूपादेरप्यभिवार्यनुमानं साधपविक्षसन्ताननिरो. घलक्षणमुनिचादिनो पोसस न सात्, रूपादेरन्त्यक्षणयद् विजातीयकार्यजनकरयेऽपि सजातीय कार्यानारम्भसंभपात् । एफसामध्यधीनस्येन रूप-रसयोर्नियमेन कार्यद्वयारम्भकत्येऽन्यथापि कार्यद्वयारम्भफरवं किं न स्यात् 'योगिशानान्स्पक्षणयोरपि समानकारणसामग्रीजम्पत्यान् ! फय-४० भेफत्रानुपयोगिनभान्योपयोगधरमक्षप! उपयोगे पो मानान्तरप्रत्यक्षयादिनोऽपि नैयायि. १पृ. १३.४२॥ २ पृ.८५१.४ ३ घाइभ्यु-आ.। ४.६५ पं. १३-१.१.पं. ।। ५परिमाणस्य मा.। ६.०५.१५। .. १५५५.६-दसभा-आ.. वि. १ पृ. ".५.९।१. योगिनां शाना-सा, , गु.।"था सानशानान्तर-मो., भो। ।

·રે प्रथमे काण्डे कस्य स्वविषयज्ञानजननासमर्थस्थापि ज्ञानस्यार्थानजननसामर्थ्य कि न स्यात् । तथा नाई चिन्तनमुत्सीदेत् । अथ स्वसन्तानवर्तिकार्यजननसामर्थ्यवद् मिन्नसन्तानयतिकार्यजननसामर्थ्य मपि नेप्यते तहि सर्वथार्थक्रियासामर्थ्यरहितत्वेनान्त्यक्षणस्यावस्तुत्वमसक्तिः । तथाविधस्यापि घस्तुत्वे सर्पथाऽर्थक्रियारहितस्य अक्षणिकस्यापि यस्तुत्वप्रसक्तिः। तथा च सत्यादयः क्षणिकत्वं म ५ साधयेयुः अनेकान्तिकत्वात् । तस्मात् सावचिचसन्ताननिरोधलक्षणाऽपि मुक्तिविशेषगुणरहि तात्मखरूपेवाऽनुपपन्ना। निराथवचित्तसन्तत्युत्पत्तिलक्षणा त्यभ्युपगम्यत एव, केवलं सा चित्तसंततिः सान्वया युका, बद्धो हि मुच्यते नावद्धः । न च नित्यये चित्तसन्ताने बद्धस्य मुक्ति संभवति, तत्र हान्यो बद्धोऽन्यश्च मुच्यते, सन्तानक्यान बंद्धस्यैव मुक्तिरत्रापीति चेत्, यदि सन्तानार्थः पर- १०मार्थसंस्तदाऽऽत्मैव सन्तानशब्देनोक्तः स्यात्, अथ संवृतिसन् तदैकस्य परमार्थसतोऽसत्त्वादन्यो पद्धोऽन्यश्च मुच्यत इति वद्धस्य मुक्त्यर्थं न प्रवृत्तिः स्यात् । अधात्यन्तनानात्वेऽपि दृढरूपतया क्षणानामेकत्वाध्यवसायात् यद्धमात्मानं मोचयिष्यामि' इत्यभिसन्धानवतः प्रवृत्ताय दोर: तहि न नैरात्म्यदर्शन मिति कुतस्तनिवन्धना मुक्तिः ? अधास्ति नैरात्म्यदर्शनं शास्त्रसंस्कारजम्, न तहाँकत्वाध्यवसायोऽस्खलद्रुप इति कुतो पद्धस्य मुक्त्यर्थं प्रवृत्तिः स्यात् । तथा च १५"मिथ्याध्यारोपहानार्थ यतोऽसत्यपि मोकरि" [ ] इत्येतत् प्लपते । तसादसति विज्ञानक्षणान्ययिनि जीवे बन्ध-मोक्षयोस्तदर्थ वा प्रवृत्तेरनुपपत्तेः सान्वया चित्तसन्ततिरभ्युप- गन्तव्या । न च 'यलिन् ध्यावर्चमाने यदनुवर्तते तत् तत एकान्ततो भिन्नम्, यथा घटे व्यावर्च. मानेऽनुवर्तमानः पटः, व्यापर्चमाने च शानक्षणेऽनुवर्तते चेन्जीवन्ततस्ततो भिन्न एय'-अन्यथा २० ....... .. 111.11 1.14 MuruN": नुमानात् क्षणिकायं निथिन्यतः समारोपितफाययिपयस्य विकल्पस्य निचिनसहान निधयाऽऽरोप. २५ मनसोविरोधात्, अविरोधे वा सयिकल्पकप्रत्यक्षयादिनोऽपि सर्वामिना प्रत्यक्षणार्थनिमयेऽपि समारोपविच्छेदाय प्रयर्चमानं न प्रमाणान्तरमनधकं स्यात् । नियत एयैकत्यपिपयो पिक स्पोऽनुमानात् क्षपिस्त्यं निश्चिन्यत इति चेत्, तहि सहजस्याऽऽमिसंस्कारिकस्य च सत्य दर्शनस्याभावात् तदेव तन्मूलपगादिनिवृत्तमुक्तिः स्यात् । न चायमेकत्यविषयः प्रत्ययः प्रतिसल्लानेन निययित्मशक्यत्यान्मानसो विफल्पा । २० तपाहि-अनुमानवलात् क्षणिकावं विकल्पयतोऽपि नेकत्यमत्ययो नियन्त, सायन्ते तु प्रति. सन्यानेन नियायितुं करानाः न पुनः प्रत्यक्षद्धयः । तस्माद् यथा भावं विकायतोऽपि गोदनाच गोप्रत्ययो विकल्पस्तथा क्षणिकन्यं विफल्सयतोऽप्येकायदानाने करयमययो शिश। 7. १५...........nvaider #uitm ums नाप्यनुगठ-प्यावृत्तसपोरेकान्तिको भेरः, तरतिपादकस्यानुमानस तवभेदप्रारम्भ प्रत्लपयाधिवत्वात् । न च प्रदीपमानय पस विरोधः, अन्यथा प्राय-मादक-संविधिला. शिपयाध्यासितस वानस्सात्यविगंधासात्। तथा, एकनालक्षणासाप्यमा परमान पत्याउनरम्परियमंयाध्यासिवसंत्यविरोधसनिः । नयापिकनापि प्रतीयमाने पनि ४० पिरोपोगायन रिपम्। अन्यया स्याशुपं पुरुषों या सागप्पसगुपिशपाये शिरमासन्यता -t., म.। १.मारोपिशि-ह.। 143य... " tay समाजान....।

·मुक्तिस्वरूपवादः। सपोक्तम् 'यदि योगजो धर्म भाममनासंयोगशापेक्षाकारणम्' प्रत्यापि, तदपि निरस्तम्। सर्पस्यासान प्रत्यरभ्युपगतोपालम्भमावस्यात् । पप 'मुमुधुप्रवृचिरियाधिगमार्था, प्रेक्षापूर्षफारि- प्रवृत्तित्यात्' स्पनुमाने 'चिकित्साशास्त्रार्थानुपायिनामानुराणामनिटप्रतिषेधार्थी प्रतिरक्ष्यते' त्यनकान्तिकोनापनं तत्रानिटनिषेधेनाऽऽरोग्यासुखमाप्तिलक्षणेयाधिगमार्थिवेन तेषां तत्र प्रवृत्ते. दर्शनानानेकान्तिकरयम् । न चालाकमयं पक्षा-मोक्षसुखरागेण मुमुक्षयो पीतरागाः सन्तः ५ मपर्तन्ते, "मोक्षे भवे च सर्घष निःस्पृहो मुनिसत्तमः" । ] इत्यभ्युपगमात् ।। पर 'विमानमानन्द मास इत्यापागमस्य गोणार्धप्रतिपादनपरत्वम्' अभ्यधापि, तदत्यन्तमसह- तम्। मुख्यायाधकसमावे तदर्धफल्पनोपपत्तेः। न प त किश्चिद् बाधकमस्तीति प्रतिपादितम् । य किच, शार्याधिगमायां च' ल्याएकं तदपि सिसाध्यतादोपानिःसारतया चौपेक्षितम् । यपि 'नित्यमुसाभ्युपगमे च विकल्पद्वयम्' इत्यापभिहितं तदप्यनभ्युपगमादेश निरस्तम्। नित्यस्य १५ . • 0-1041454 पंप 'विलक्षणादपि फारणार विलक्षणकार्योत्पनिदर्शनाद् योधा पोधरूपतेति न प्रमाण १५ मस्ति' त्यादि, तदपि प्रतिविहितम् अचेतनातनोरपत्यभ्युपगमे चाकमतमसपते परलोका- भायमसफ्स्पा । परलोकसभापश्च पार प्रसाधितः । यच 'शानस्य भानान्तरहेतुत्वेन पूर्वकाल. भावित्यं समानजातीयत्वम् एफसन्तानत्यं पा हेतुयभिचायत्' इत्यादि, वदपि प्रतियिहितमेय "तलाइ यस्यैव संस्कार नियमेनानुवर्तते" इत्यादिनी । सेन 'भरणारीरमानस्य गर्भारमान. देतुत्वे सन्तानान्तरेऽपि मनजनकत्यप्रसनः नियमहतोरभाधात्' इत्येतदपि स्वमापितमिप२० सभ्यते, नियमहतोलसंस्कारानुपर्तनस्य प्रदर्शितत्वोत् । के, तदपि विशिष्ट भानमस्ति। १ . • या२५ ....... रेणानुपल भित्तमाले--अन्यथा अभ्यविकल्पप्रतिसंहारावस्थायाम् इयत्कालं यावत् मया गोन चोपल. क्षितः' इति शनानुत्पचिपसके प्रसिद्धम्यपहारोच्छेदः स्यात्-तथा गुपुतापस्थायां ससंविदित. पानपादिनोऽप्यनुपलाधितं धानं भविष्यतीति न तदवस्थायां विमानासत्त्वात् तत्सन्तत्युच्छेदः । न च युगपशानानुस्पत्तेस्पविकल्पकाले पानान्तरपेयगोदर्शनासंभया, सपिफरपापिफल्पयोर्शनयो.३० मुंगपत्तरनुभवात्। भन्यथा प्रतिनियुचाभ्यविफल्पस्य तावत्कालं यायन् गोदर्शनलरप्पा भयसायो न स्यात् । प्रमभायेऽपि च तयोधिपानयोर्यिशानं शानान्तरविदितमप्यनुपलशिवमयायं तस्यामवस्थायां परेणाभ्युपगमनीयम्, तबभ्युपगमे च यदि स्वापापस्थायां वसपिदितं पथोतं पानमभ्युपगम्यते तदान कमिद्विरोधः। शेपस्त पूर्णपक्षप्रन्योऽनभ्युपगमानिरस्तः। य नियसकारणत्यं प्रतिपितम् ३५ ...:", तदप्यमस्य अनेकान्तहानराः ५८ पो(स्ययो)पिंधि प्रतिपेधपत्यादनि ११.१५१ पं. १ पृ. १५३.११. १५१ पं. ४ । ४पृ.१५१ ५.२८ ५ पृ. १५१६०। (पृ. १५१ ५.१३ पृ. १९९६.१८॥ ८ पृ. १५. . २ पं...पू. १५४ पं.३६ .६.१ ६.१५४६.१०।११....! १४.१५.५.२३१ १५.०५.११.१५४६.१ २१.९.... योपिशान मा., नि., स.। १५१.१५५ ६०११-. १५५ ५.१५। १५५ ५.१.।

·No text on this page.

·मुफिस्वरुपया। पोकम् 'यदि पोगजो धर्म भारममनःसंयोगसापेक्षाकारणम्' इत्यादि सदपि निरस्तम्। सपस्थासार प्रत्यरभ्युपगतोपालम्भमात्रस्यात् । यप 'मुमुधुप्रवृत्तिरिशधिगमार्धा, प्रेक्षापूर्पफारि- प्रतियात्' त्यनुमाने 'चिकित्साशासानुष्ठायिनामातुराणामनिएप्रतिपेधार्था प्रचिरायते' इत्यनेकान्तिकोनापन तानिएनिषेधेनाऽऽरोग्यमुखप्राप्तिलक्षणेशाधिगमार्धित्येन तेषां सत्र प्रहत्ते. पर्सनामानेकान्तिकापम् । न घासायमयं पसा-मोक्षसुखरागेण मुमुक्षयो पीतरागाः सन्तः ५ प्रवर्तन्ते, "मोक्षे भवे च सपेत्र नि:स्पृहो मुनिसत्तमः" [ त्यभ्युपगमात् । प विमानमानन्दं प्रास त्यापागमस्य गीगार्धप्रतिपादनपरत्वम्' अभ्यधायि, तदस्यन्तमसह- तम्। मुख्यायाधफसजावे तदपकल्पनोपपत्तेः। न च तत्र किञ्चिद पाधकमस्तीति प्रतिपादितम् । पणे किंच, यार्थाधिगमायां च' इत्याधुकं तदपि सिजसाध्यतादोपाधिःसारतया चौपेक्षितम् । यदपि नित्यमुखाभ्युपगमे च पिकरपश्यम्' इत्याधमिदितं तदप्यनभ्युपगमादेय निरस्तम्। नित्यस्य १५ मुखस्यान्यस्य या पदार्थसानभ्युपगमात् । पथाभूतं च ससंविदितं सुखं मोक्षायस्थायामात्मनस्तद्रूप तया परिणामिनः कश्चिदमिनमभ्युपगम्यते तथाभूतं मार प्रसाधितमिति । यय न रागादिमतो विमानात् तद्रदिवसोत्पत्तियुका' इत्यादि, तदम्पसारम्। रागादिरदितस्य सफलपदार्थविपयस्य सानोपादानस्स पानस सपंपसाधनमस्ताव मतिपादितत्वात् । यंप 'पिलसणादपि कारणात् पिलक्षणकार्योत्पनिदर्शनाद् योधा बोधरूपतेति न प्रमाण-१५ मस्ति' इत्यादि, तदपि प्रतिविहिनम् अचेतनातनोत्पत्यभ्युपगमे भार्याफमतमसफ्ते परलोका. भाषमसफ्त्या । परलोफसमायभ मार प्रसाधितः ।यप 'मानस्य मानान्तरहेनुत्वे न पूर्पकाल- भापित्यं समानजातीयत्यम् एकसन्तानत्यं या हेतुयेमिवारात्' इत्यादि, तदपि प्रतिपिहितमेय "तसार पस्यैव संस्कार नियमेनानुवर्तते त्यादिना । तेन 'मरणशरीरभानस्स गर्भशरीरसान. हेनुत्वे सन्तानान्तयपि भानजनकत्यप्रसनः नियमहतोरभायात्' इत्येतदपि स्वमायितमिप२० लक्ष्यते, नियमहतोस्तत्संस्कारानुवर्तनस्य प्रदर्शितस्यात् । पर्य 'मुपुप्तायस्थायां विमानसन्माये आप्रव्यस्थातो न विशेषः स्वार' इत्यादि, तदपि मतियिद्वितम् 'यस्य यायती मात्र इत्यादिना । तथाहि-मिशारिसानप्रीपिपाद पिशिएं सुपुप्तापयस्वायां गन्नृपस्पर्शमानतुल्यं पायाभ्यात्मिरूपदार्धानेकधर्मप्रहपयिमुयं भानमस्ति। अन्यथा जामत्-मयुस्मानमयाइयोरप्यभायमसकिरिति प्रतिपादितस्यात् परिणतिसमर्थनेन । पचास व अभ्यायिकरपनकाले प्रयाणोपजायमानमपि गोदर्शन पानान्तरषेपमपि भयभिमायणानुपल- शितमारते-अन्यथा अभ्ययिकरूपमतिसंहापयस्थायाम् 'स्पत्कालं यावत् मया गोरगे न बोपल- शितः' इति शानानुत्पचिपसके प्रसिद्धय्ययहारोच्छेदः स्गत्-तथा सुपुतापस्थायां ससंविदित- धानवादिनोऽप्यनुपलक्षितं भानं भविष्यतीति न तदयस्थायां विशनासत्वात् तत्सन्तत्युः । न च युगपमानानुत्पत्तेरमपिफल्पकाले पानान्तरयेचगोदर्शनासंभवः, सयिकरपापिफल्पयोर्शनयो.३० घुगपदानुभपाता अन्यथा प्रतिनियुशाध्ययिफल्पस तापत्कालं यावद् गोरखनसरपा- अयसायो न स्यात् । फमभापेऽपि च योर्यिशनयोपिशन सानान्तरपिदिठमप्यनुपलक्षितमयस्य तस्यामयस्या परेणाभ्युपगमनीयम्, तदभ्युपगमे च यदि स्वापावस्थायां ससंयिदिनं यथोकं भानमभ्युपगम्यते तदा न कधिद्विरोधः। शेपस्नु पूर्वपक्षमन्धोऽनभ्युपगमापिरस्तः । ': '.: निन्धेयसकारणत्यं प्रतिपिनम्, ३१ । तदप्यसम्या अनेकान्तमानस्या. वयो)पिंधि प्रतिपेधपत्यादमिये स पृ. १५१ पं. ११.१५. 4.१।३.१५१५.१४ । ४पृ. १५२.१०। ५.१५१५ ६.१५१. पृ. १५९५.१८॥ 67. १५४५.३। पं ...पू. १५४ ५.२९। ".पं. १८।२१.१५४ ५.१.१३ पृ....। पृ.१५.पं.१२. १५ पृ.७.३। पृ. १४.१८ । १.पृ०१.प.१०॥ 14. पोर्षिमान आ.,दि.1.1 ११.१५५६.१५-१. १५५५..। ........ १५५६.१.। .

·૨૬૨ प्रथमे काण्डे- कस्य स्वविषयज्ञानजननासमर्थस्यापि ज्ञानस्यार्थशानजननसामर्थ्य किं न स्यात् । तथा च नार्थ- चिन्तनमुत्सीदेत् । अथ स्वसन्तानवर्तिकार्यजननसामर्थ्यवद् भिन्नसन्तानवर्तिकार्यजननसामर्थ्य- मपि नेप्यते तहि सर्वथार्थक्रियासामर्थ्यरहितत्वेनान्त्यक्षणस्यावस्तुत्यप्रसक्किा । तथाविधापि घस्तुत्वे सर्पथाऽर्थझियारहितस्य अक्षणिफस्यापि वस्तुत्यप्रसक्तिः। तथा च सत्यादयः क्षणिकत्यं न ५ साधयेयुः अनेकान्तिकत्वात् । तस्मात् सावचिचसन्ताननिरोधलक्षणाऽपि मुक्तिविशेषगुणरहि तात्मसरूपेवाऽनुपपना । निराश्रयचित्तसन्तत्युत्पत्तिलक्षणा त्वभ्युपगम्यत एव, केवलं सा चित्तसंततिः सान्वया युक्ताः पद्धो हि मुच्यते नावद्धः। न च निरन्यये चित्तसन्ताने यद्धस्य मुक्तिः संभवति, तत्र छन्यो बुद्धोऽन्यश्च मुच्यते, सन्तानक्याद् यद्धस्यैव मुक्तिनापीति चेत्, यदि सन्तानार्थः पर १०मार्थसंस्तदाऽऽत्मैव सन्तानशब्देनोक्तः स्यात्, अथ संवृतिसन् तदैकस्य परमार्थसतोऽसत्त्वादन्यो बद्धोऽन्यश्च मुच्यत इति.पद्धस्य मुक्त्यर्थं न प्रवृत्तिः स्यात् । अथात्यन्तनानात्वेऽपि दरूपतया क्षणानामेकत्वाध्यवसायात् 'वद्धमात्मानं मोचयिष्यामि' इत्यभिसन्धानवतः प्रवृत्तेर्नायं दोपः तहि न नैरात्म्यदर्शनमिति कुतस्तनिवन्धना मुक्तिः ? अथास्ति नैरात्म्यदर्शनं शास्त्रसंस्कारजम्, न तोकत्वाध्यवसायोऽस्पलद्रूप इति कुतो यद्धस्स मुक्त्यर्थं प्रवृत्तिः स्यात् । तथा च १५"मिथ्याध्यारोपहानार्थ यनोऽसत्यपि मोकरि" [ ] इत्येतत् प्यते । तस्मादसति विछानक्षणान्वयिनि जीवे बन्ध-मोक्षयोस्तदर्थ वा प्रवृत्तेरनुपपत्तेः सान्वया चित्तसन्ततिरभ्युप- गन्तव्या। न च यस्मिन् व्यावनमाने यदनुवर्त्तते तत् तत पकान्ततो भिन्नम्, यथा घटे व्यावत- मानेऽनुवर्तमानः पटः, व्यावर्त्तमाने च शानक्षणेऽनुवर्तते घेजीवस्ततस्ततो भिन्न एय'-अन्यथा २० विरुद्धधर्माभ्यासेऽपि यद्येकान्ततो भेदो न स्यादन्यस्य भेदलक्षणस्याभावादभिनं सकलं जगत् स्यात्-इत्यतोऽनुमानात् व्यावृत्वाऽनुवृत्तयोर्भेदसिद्धर्न सान्यया निराम्रपचिचसन्ततिमुक्तिरिति य; युक्तम्, असति तत्र पूर्वापरशानक्षणव्यापके आत्मनि स्वसंविदितैकत्यप्रत्ययस्य प्रत्यक्षस्थान पपत्तेः। अथात्मन्यसत्यप्यध्यारोपितक(कत्या विषयःप्रत्ययःप्रादुर्भविष्यति, अयुक्तमेतत् सारमन्य नुमानात् क्षणिफत्पं निश्चिन्यतः समारोपितैकत्वविपयस्य विकल्पस्य निवृत्तिप्रससात निश्चयारोप २५मनसोर्विरोधात्, अविरोधे या सविकल्पकमत्यक्षवादिनोऽपि सर्वात्मना प्रत्यक्षेणार्थनिधयेऽपि समारोपपिच्छेदाय प्रवर्त्तमानं न प्रमाणान्तरमनर्धकं स्यात् । नियत एवैकत्यविपयो विक रूपोऽनुमानात् क्षणिकत्वं निश्चिन्यत इति चेत्, तर्हि सहजस्याऽऽभिसंस्कारिकस्य च सत्य दर्शनस्साभावात् तदेव तन्मूलरागादिनिवृत्तेर्मुक्तिः स्यात् । न चायमेकत्यविषया प्रत्ययः प्रतिसत्यानेन निवर्तयितुमराम्यत्वान्मानसो -विकल्पः । २० तथाहि अनुमानयलात् क्षणिकत्यं विकल्पयतोऽपि नैकत्वात्ययो नियन्ते, शक्यन्ते तु प्रति सध्यानेन निपारयितुं कल्पनाः न पुनः प्रत्यक्षद्धयः । तस्माद् यथा मा विकणपतोऽपि गोदर्शनाम गोप्रत्ययो विकल्पस्तथा क्षणिकयं विकल्पयतोऽप्येकत्यदर्शनानेकत्वमत्ययो विफगा। नाप्ययं ग्रान्ता, प्रत्यक्षस्थाशेपस्यापि प्रान्तत्यप्रसङ्गात् । बोधाभ्यन्तरेषु भायेप्येकत्वमाइकरयेनेवारोप । प्रत्यक्षेणानुत्पत्ति(प्रत्यक्षाणामुत्पति)माता, तथा च प्रत्यक्षस्याम्रान्तत्वविशेषणमसम्भव्येप स्यात् । २५ तसादेकायप्राहिमः स्यसंवेदनमयक्षस्थानान्तस्य कश्चिदेकत्यमन्तरेणानुपपत्तेनांनुगतमगाभाया। नाप्यनुगत-प्याचपयोरेकान्तिको भेदः, तनवप्रतिपादकस्यानुमानस तदभेदप्राइमएस प्रत्यययाधिवत्यात् । न च प्रतीयमानस्य पश शिरोधा, भन्यथा पाहा-माहक-संविधिलक्षण विचारयाध्यासितस्य शनस्याप्येकत्यपिरोधा माता तथा एकनीलक्षणस्यायकवा खपरफापंचना त्यामनरुत्पपिप्यमंशयाध्याशिवरात्याविरोधासक्तिः । नयायिकेनापि प्रतीयमाने पनि ४०पिरोधानायन विधेयम्। अन्यथा स्थाणुरपं पुणो या सामापरामुढेसिसंसपमएपस्याप्ये विपरमासम्येत। -राधरबा., म.। १-मारोपिशि-आर, ह. धिर म्य3 प्रमेय.मा.पा. ".. पनि भनेर मनगरमा शानिरी" ..१२... " ·मुफिसरूपयादा योक्तम् 'यदि योगजो धर्म भारममनःसंयोगस्यापेक्षासारणम् स्थापि तदपि निरस्तम्। सर्थस्थालान प्रत्याभ्युपगतोपालम्भमावस्यात् । यप 'मुमुधुमचिरिधिगमाया, शाकारित प्रवृत्तित्यात्' इत्यनुमाने 'चिकित्साशास्त्रार्थानुष्ठापिनामानुपामनिमतिपेयाची प्रचियते' इत्यनेकान्तिकोनापन तानिएनिषेधेनाऽऽरोग्यसुखमामिलक्षणेप्टाधिगमाधिचिन तेर्ष सत्राये. दर्शनामानकान्तिकत्यम् । म पासाकमयं पक्ष:--मोक्षगुसरागंण मुमुक्षयो पतरामाः सनाः ५ प्रवर्तन्ते, “मोक्षे भये च सपंच नि:स्पृहो मुनिसनमः" [ सभ्युपगमार। यर्थ 'विगनमानन्दं मह इत्यापागमय गाणार्थप्रतिपादनपरत्यम्' जन्मधापि, तदत्यनमसर- किधि पाकिमस्तीति मतिपादितम् । सेवसाध्यतादोगनिमारना चोपभितम् । :तं तदप्यनभ्युपगमाय मिरम्मन, नित्यमा मुखस्यान्यस्य या पदार्थस्तान युएगमान् । यथाभूतं ससंविदिन गुपं मोक्षारस्यामान तया परिणामिनः फविभिन्नमभ्युपगम्यने तयाभूनं मारु ममाधिसमिति । पंच'न गणादिसती विज्ञानान सहितकोत्पनियुका' स्थापि, तदप्यसारम्। गगादिहलस्य रामाविषयस हानोपादान धानस सर्पपसाधनमस्ता प्रतिपादितन्यात् । पंप 'पिलपणादपि कारणार पिलक्षणकायोत्पणिर्शनात् सोपान पोधागि प्रमान १५ मस्ति' इस्पादि, सपि मतिविहितम् अचेतनाननारपस्य गुपगमे पायांकमलमा पोर भापमसपस्या। परलोकसहापट मार प्रसाधितः । पंच 'सान पानाम्नान Them. भाविर समानातीयत्पम् पापनानायं पाईनुष्य भिवागम्' स्थाxि, ani निरिमेय "तसार यस्यैप संस्कार नियमेनानुपने" रस्यादिना । न ' मानम् nirmम. तुये सन्तानान्तरपि भानजनकरपनगमः। नियमहेलारभापा' यदपि ArAR. सश्यते, नियमहतोलसंस्कारानुयना प्रदर्शिताया। पं 'पुमापस्थायां विशनसमा मयस्यानो yिi It' rar, पि मविपिहितम् 'पश पापी मात्रा स्पादिमी । ता-मिज्ञाNिIK friet रापुमायस्थापी गणपधानमुल्यं पादाभ्यारिमानापमहशुपमा सम्पपा जामत्-मगुरुगनमपाहपोरप्यभायपपिरिति मतिपादिताया परिनिमम । ५५ भावनिकम्पनबाले पाईजोपळापमानमपि गोपनि सामान निमार क्षितमा-अन्यथा अध्यापिकपतिराहारापस्थायाम् (पाकासं पान RT Datta भितः ति पानानुचिप्रायः मसिद्धायपहागठा साम्-तथा पुरा Mitain. पानपारिनोऽप्यनुपरक्षित पानं भविष्यतीति न नापराया विधानस्यात् For । म प पुगपमानापसंम्वविकाकाले भानाम्नागोरसनानपा, सwिs. मुंगाभपात्। भम्पा मलिनियमाविबाप ताप पाएर म पापो न स्यात् । ममनाऽपि बतयोगिनयोपिसानं पानाताtatun वस्थामपरथाप परेणाभ्युपगमनीयम्, सागुपग पर या nivira in धानमभ्युपगम्पने तमान धिमिरोषारोप पूर्णपक्षमम्मोहन गुपगभाति । पपि अनेकान्तभापनाता रयाध युपगमे नमानस विभRE. 1. भनेकानवानम पासमान मिपापापात्यमितिम RARINE ACMin धितान म्यान प्रतिपादिनापात् । पंप नित्यानित्य-N-Interrity ५.11.11.11.। •५. १०६...। ......... .................... पचिवा......

·શિરે प्रथमे फाण्डे- कस्य स्वविषयशानजननासमर्थस्यापि ज्ञानस्यार्थशानजननसामर्थ्य किन स्यात् । तथा च नार्थ- चिन्तनमुत्सीदेत् । अथ स्वसन्तानयतिकार्यजननसामर्थ्यय भिन्नसन्तानयतिकार्यजननसामर्थ्य- 'मपि नेप्यते तईि सर्वथार्थक्रियासामर्थ्यरहितत्येनान्त्यक्षणस्थावस्तुत्वमसक्तिः । तथायियस्यापि घस्तुत्वे सर्पधाऽर्थक्रियारहितस्य अक्षणिकस्यापि वस्तुत्यप्रसक्तिः। तथा च सरवादयःक्षणिकत्यं न ५ साधयेयुः अनेकान्तिकत्यात् । तसात् साध्यचित्तसन्ताननिरोधलक्षणाऽपि मुक्तिविशेषगुणरहि- तात्मस्वरूपेवाऽनुपपना। निराभवचित्तसन्तत्युत्पत्तिलक्षणा त्यभ्युपगम्यत एव, केवलं सा चित्तसंततिः सान्वया युका पद्धो हि मुच्यते नावद्धः। न च निरन्यये चित्तसन्ताने यदस्य मुक्ति संभवति, तत्र हन्यो यद्धोऽन्यश्च मुच्यते, सन्तानक्याद् बद्धस्यैव मुक्तिरनापीति चेत्, यदि सन्तानार्थः पर १०मार्थसंस्तदाऽऽत्मैव सन्तानशब्देनोक्तः स्यात्, अथ संवृतिसन् तदैकस्य परमार्थसतोऽसस्वादन्यो बद्धोऽन्यश्च मुच्यत इति यद्धस्स मुक्त्यर्थं न प्रवृत्तिः स्यात् । अथात्यन्तनानात्वेऽपि दृढरूपतया क्षणानामेकत्वाध्यवसायात् 'पद्धमात्मानं मोचयिप्यामि' इत्यभिसन्धानवतः प्रवृत्चायं दोपः तदिन नैरात्म्यदर्शन मिति फुतस्तनियन्धना मुक्तिः ? अथास्ति नैरात्म्यदर्शनं शास्त्रसंस्कारजम्, न तकत्वाध्यवसायोऽस्खलद्रूप इति कुतो बस मुस्त्यर्थं प्रवृत्तिा स्यात् । तथा च १५"मिथ्याध्यारोपहानार्थं यनोऽसत्यपि मोकरि" [ ] इत्येतत् सुयते । तसादसति विज्ञानक्षणान्वयिनि जीवे वन्ध-मोक्षयोस्तदर्थ वा प्रवृत्तेरनुपपत्तेः सान्वया चित्तसन्ततिरभ्युप- गन्तव्या। - न च 'यलिन् व्यावर्चमाने यदनुवर्तते तत् तत एकान्ततो भिन्नम्, यथा घटे व्यावत- मानेऽनुवर्तमानः पटः, व्यावर्चमाने च शानक्षणेऽनुवर्चते चेजीवस्ततस्ततो भिन्न एवं'-अन्यथा २० विरुद्धधर्माध्यासेऽपि यद्येकान्ततो भेदो न स्यादन्यस्य भेदलक्षणस्याभावादभिन्नं सकलं जगत् स्यात्-इत्यतोऽनुमानात् व्यावृत्ताऽनुवृत्तयोर्मेदसिद्धेर्न सान्दया निरानपचित्तसन्ततिर्मुक्तिरिति वळू युकम्, असति तत्र पूर्वापरमानक्षणव्यापके आत्मनि खसंविदितैकत्वप्रत्ययस्य प्रत्यक्षस्थान पपत्तेः। अधात्मन्यसत्यप्यध्यारोपितक-कत्व) विषयः प्रत्ययःप्रादुर्भविष्यति, अयुक्तमेतत्। सारमन्यः नुमानात् क्षणिकत्यं निश्चिन्यतः समारोपितैकत्यविपयस्य विकल्पस्य निवृत्तिप्रसङ्गात् निश्चयाऽऽरोप- २५मनसोर्विरोधात्, अविरोधे चा सविकल्पकप्रत्यक्षवादिनोऽपि सर्वात्मना प्रत्यक्षेणार्थनिधयेऽपि समारोपविच्छेदाय प्रवर्त्तमानं न प्रमाणान्तरमनर्धकं स्यात् । निवर्चत एवैकत्वविपयो पिक ल्पोऽनुमानात् क्षणिकत्वं निश्चिन्यत इति चेत्, तहि सहजस्थाऽऽमिसंस्कारिकस्य च सत्य दर्शनस्याभायात् तदेव तन्मूलरागादिनिवृत्तेर्मुक्तिः स्यात् । न चायमेकत्वविषया' प्रत्ययः प्रतिसायानेन निवर्तयिनुमशस्यत्वामानसो विकल्पः । ३० तथादि-अनुमानयलात् क्षणिकत्वं विकल्पयतोऽपि नैकत्वमत्ययो नियनते, शक्यन्ते तु प्रति सल्यानेन निवारयितुं कल्पनाः न पुनः मत्यक्षयुद्धयः । तमाद् यथा अन्य विकल्पयतोऽपि गोदनाम गोप्रत्ययो विकल्पस्तथा क्षणिकत्वं विकल्पयतोऽप्येकत्वदर्शनानकत्वमत्ययो विकल्पः । नाप्ययं मान्ता, प्रत्यक्षस्थाशेषस्यापि भ्रान्तत्यमसङ्गात् । बाह्याभ्यन्तरेषु भावेप्येकत्यप्राहकत्वेनेवारोए • ! प्रत्यक्षेणानुत्पत्ति(प्रत्यक्षाणामुत्पत्ति)प्रतीतो, तथा च प्रत्यक्षस्याम्रान्तत्यविशेषणमसम्भव्येय स्यात् । ३५ वलादेफल्यग्राहिणः स्वसंवेदनमत्यक्षस्याऽभ्रान्तस्य कश्चिदेकत्वमन्तरेणानुपपत्चेनांनुगतरूपाभायः । नाप्यनुगत-प्यावृत्तरूपयोरेकान्तिको भेदा, तदप्रतिपादकस्पानुमानस तामेदनादसमस्या प्रत्यपवाधिठत्यात् । न च प्रतीयमानस्य रूप पिरोधा, अन्यथा प्राह-मादक-संपिचिलसमा यियम्पयाध्यासितस्य पानस्थाप्येकत्याविरोधाता था, एकनीलक्षणस्याप्येकदा स्वपरफापंजन फत्याजनकत्यविस्मयमंयाध्यासिवरफन्यविरोधप्रसक्तिः । नैयायिकनापि प्रतीयमाने यस्तुनिन ४० पिरोधोनापन विधेयम्। अन्यथा 'स्थाणुरपं पुरो या' साकाप्यसमुलेसिसंशयमययस्याप्येकर विषयमासन्यता -पय-., मt.। १-मारोपियि-आदा १ अब बडे प्रमेय. मा. पार. " पमिभरे एस्वर भरेषयमा शानियतादे" पृ.९१३०,५० ·मुपिस्वरूपवाद। योगम् 'यदि योगजो धर्म भाममनःसंयोगस्यापेक्षाकारणम्' इत्यादि, तदपि निरस्तम्। सर्पास्मान् प्रत्यरगुपगतोपालम्भमात्रायात् । यए 'मुमधुप्रवृत्तिरियाधिगमार्धा, प्रेक्षापेफारि- प्रतियात् यनुमाने 'चिकित्साशारमार्थानुशायिनामातुराणामनिध्प्रतिपेधार्थी प्रवृतिरस्यते' स्पिनिकालिकोनापन तथानिटनिपेभेनाऽऽरोग्यासमाप्तिलक्षणेशधिगमाधिवन सेषां सत्र प्रवृत्ते। नाभानकान्तिपम् । न चालाकमयं पक्ष:-मोपपरागेण मुमुसपो पीतरागाः सन्तः ५ मपरन्ते, "मोसे भवे च सपंत्र निस्पृहो मुनिसरामः" [ इस्पभ्युपगमा । वर्ष विज्ञानमान प्राय इत्यामागमस्य गोणार्धमतिपादनपरत्वम्' अभ्यधायि, सदत्यन्तमसा- सम्। मुख्याध्यापकमसावे तवर्धकल्पनोपपत्तेः । न च तत्र किथिए बाधकमस्तीति मतिपादितम्। प किंच, सार्धाधिगमायां च स्याएकं तदपि सिद्धसाध्यतादोपानि:सारतपा चौपेक्षितम् । पर्वपि 'नित्यमुसाभ्युपगमे च पिकपद्धयम्' इत्यापभिहितं तदप्यनभ्युपगमादेय निरस्तम्। निस्सस्प ....... येदितं सुपं मोक्षायस्थायामात्मनस्तद्रूप. .................. ".::'प्रसाधितमिति । र्यघन रागादिमतो ....... रागादिरहितस्य सफलपदार्थविषयस्य . पंच पिलरणादपि फारणार विलक्षणकार्योत्पतिदर्शनाद् योधात पोधरूपतेति म प्रमाण-१५ मस्ति' इत्यादि. तदपि प्रतिविहितम् अचेतना तनोत्पत्त्यभ्युपगमे चार्याक्रमतप्रसपते। परलोका. भापमसफ्त्या । परसोरसनायध पार प्रसाधितः । यच शनस्य पानान्तरहेतुरवे न पूर्वकाल. भापित्यं समानज्ञातीयन्वम् एफसन्तानत्यं पा हेनुर्व्यभिचागत्' इत्यादि, तदपि प्रतियिहितमेव "तसार यस्मैप संस्कारं नियमेनानुपर्तते" इत्यादिनी । तेन 'मरणशरीरमानस्य गर्भशरीरमान देवन्य सन्तानान्तरेऽपि पानजनकायमसार नियम तोरभायात्' इत्येतदपि स्वमायितमिय२० लक्ष्यते, नियमहतोस्तासंस्कारानुवर्तनस प्रदर्शितत्योत् । पर्य 'सुपुमायस्थायो विमानसमाये जामदयस्थातो न विशेषः स्यात्' इत्यादि, तदपि मतिपिहितम् 'यस्य पापती मात्रा इत्यादिनी । तपाहि-मित्रादिसामग्रीविशेषाद् विशिष्ट गुपुमायस्वापां गच्छनृपस्पर्शमानतुल्यं पायाभ्यात्मिकपदार्थानेफधर्मग्रहणपिमुयं शानमस्ति। अन्यथा जामत्- प्रमानमयाइयोरप्यमापनसफिरिति प्रतिपादितापात् परिणतिसमर्धनेन । पधा२५ प अपरिकल्पनकाले प्रयाइणोपजायमानमपि गोदरनं पानान्तरपेयमपि भयसिमायेपानुपल- हितमारने-अन्यथा अन्य विकल्पप्रतिसंहापयस्थायाम् 'स्यत्कालं यावत् मया गोईमो न चोपल. क्षितः' इति मानानुत्पत्तिमसः मसिद्धप्यपहारोच्छेदः स्यात्-तथा सुपुप्तापस्थायां पसंविदित. पानयादिनोऽप्यनुपलषितं मानं भविम्यतीति न तदपस्था विज्ञानासत्यात् तत्सन्तत्युच्छेदः । न च युगपमानानुत्पत्रमयिकरपझाले पानान्तरवेघगोदर्शनासंभयः, सविफरपारिफरपयोनियो ३० युंगपहत्तरनुभवात्। भन्यथा प्रतिनियुचाध्यापिकल्पस्य तापत्कालं यापद् गोदर्शनसरणा- यसायो न स्यात् । मामभावेऽपि च योगिनयोयिंगनं मानान्तरविदितमप्यनुपलक्षितमययं तस्थामस्थायां परेणा गुपगमनीयम्, तभ्युपगमे च यदि स्वापापस्यायां संविदितं पथोकं भानमभ्युपगम्यते तदान कथितिरोधः। शेपल पर्पपसमन्धोऽनभ्युपगमापिरस्तः । . . नस्य निन् यसकारणत्वं प्रतिपिम् ३५ ." "तम्। सदप्यमस्या अनेकान्तमानस्यैवा. ...नयो(त्ययो-पिंधिप्रतिषेधपत्याइनिये पृ. १५१ ५.३।३ पृ. १५. पं ... १५१ ५.४ । ४पृ.१५१.२८। ५.१५२ ५.३ पृ.1५1५.३२ पृ. १५९५.१०। ८. १५४ पं .." 4...पृ.१५४६.१६॥ १.४.१८।११.१५४६.१.१.....। १४. १४५.१२॥ १५ पृ. ५.१ ६.४५.८ पृ.९.५.१ 14. पोर्पिशानं १९.१५५ पं. ११-१.१५५ ५.१५ १५५६.१.। आ..

·હરે प्रथमे काण्डे- 'कस स्वविषयमानजननासमस्यापि ज्ञानस्यार्थशनजननसामध्ये कि न स्यात् । तथा ना चिन्तनमुन्सीदेत् । अथ स्ससन्तानवतिकार्यजननसामर्थ्यवद् मिमसन्तानपत्तिकार्यजननसामर्य मपि नेप्यते वदि सर्पधार्थक्रियासामर्यरहिनत्वेनान्त्यक्षणस्यावस्तुत्वमसक्तिः । तथाविधवारि पस्तुत्वे सर्पयाऽक्रियारहितस्य अक्षणिकस्यापि पस्तुन्वमसक्तिः। तथा च सत्यादयःक्षणिकर म ५ साधयेयुः अनेकान्तिश्त्यात् । तस्मात् साध्यचिचसन्ताननिरोधलक्षणाऽपि मुक्तिपिशेषगुणरति तात्मस्वरूपेयाऽनुपपन्ना। नियमवचिचसन्तत्युत्पत्तिलक्षणा त्यभ्युपगम्यत एय, केयलं सा चित्तसंततिः साधया गुका यो दि मुच्यते नावः। न च निरन्वये चित्तसन्ताने बदस्य मुक्ति संभाति, तर छन्यो यसोऽन्यश्च मुध्यते, सन्तानेश्या यस्यैव मुक्तिनापीति चेद, यदि सन्तानाः पर १०मार्थसंतदाऽऽत्मैव सन्तानशन्देनोकः स्यात्, अथ संवृतिसन तकस्य परमार्थसतोऽसत्यान्यो पोऽन्यश्च मुच्यत इति पद्धस्स मुफ्त्यर्थ न प्रवृत्तिः स्यात् । अधात्यन्तनानात्वेऽपि सकपलया क्षणानामऊत्याध्ययसागात् 'यसमात्मानं मोचयिष्यामि' इत्यभिसन्धानवतः प्रातनायं दो। तदिन पम्पानमिति फुतस्तषियन्धना मुक्कि भयास्ति नैराम्यानं शास्त्रसंस्कारजम्, न तहमन्याभ्यपसायोऽस्सलप इति कुतो परस मुस्त्यय प्रत्तिा स्यात् । तथा य १५"मिप्याचारोग्दानार्थ यसोऽसत्यपि मोक्तरि" । ] इत्येतत् सूयते । तस्मारगति रिगनमान्यपिनि जीये पन्ध-मोशयोस्तदर्थ या मरोरनुपपः सान्यया चित्तसन्ततिरयुष. गम्तम्या । नप परिसन पारमाने यानुवर्तते तर तत पकान्ततो भिगम्, यथा घटे प्यार मानेनुपमानः परः, प्याराधमाने च मानक्षणेऽनुवत्तंते जीवस्ततस्ततो मिप -अन्यथा २.पिरथमांपासे:पि यान्ततो भदोन स्पान्या भेदलक्षणम्यामायाभिमं राकलं जगत् गर-दतीनुमानात ध्यातामुक्त्तयोदनि सान्यया निरासरचित्तरान्ततितिरिति पई गुटर, अराति तत्रयांपरशानक्षणन्यापके आरमनि ससंविदित मत्यप्रत्ययश प्रसा. परमात्मन्परालयम्यारापितककरप)विषयः प्रत्ययामातुभविष्यति, अयुतमेतत् । मारमाया गुनारा सनिय विभिन्यतः रामारोपितकस्यविषयश विकास निचिराहात निभाst. २५मरसोगिरोधान, अगिरे या सरिकलामात्यक्षयादिनोऽपि सामना पक्षणाधिपति समापरिवार परमानं न प्रमाणान्तरमन म्यान् । नियति कायपियो far. लोनुबारा सनि निधिन्यत इनि घेत, तई सहनसासिंस्कारित यur. दवसामागद तर तन्मूलगगादिनितमुनिः शात् । र सरगरिया प्रत्ययः मनिसामानेन नियाविशयत्याग्मानगो free! art-मानरलान् शिलं विकायनापि नया नियो, magar सम्माय विशारपिन राना न पुनः प्रत्यारयः । तमार यातील पोरनार पोस्टायो रियला शनि लियतोयानाwnition राम्परान्त, शापि मान्नत्यमान यावागलो भार Kutter बनियामानुनि नीती, नया चयनसामान विमाना १५सारमारपः समानासावान लागलीशानुपांगतामा गरव-गानालाकानि नतिमानुमान HIRATRE are। बांगनारस गिधा, नगा -AIRT-Ohinar RITTEN TAMATHMiamarAmmmmuint. ARTIMEREmistantamin 44 ..in सय समु.UिRIrriter irrary .मा...

·गुपिरारूपवाद। पोकम् 'पदि पोगगो धर्म भारममनासंयोगस्यपेक्षाकारणम् स्यापि, तापि निरस्तम्। पास्मान् : - ..मेशापूर्णकारित ममिया' ।::.! ....: प्रचियते स्पिनकान्तिको .......... Minimutincountritष प्रपणे नाभानकामिकरपम् । न घालाकमयं पक्षा-मोशपरागण मुमुक्षपो पीतरागाः सम्सर ५ प्रयन्ते, "मो भये च सपत्र निःस्पदो मुनिसतम" ] स्यभ्युपगमाए। पर विमानमानन्द पास इत्यापागमस्य गीणार्थमतिपावनपररयम्' अभ्यधायि, पदत्यरामसार- तम्। मुख्याध्यापकममा तदर्धफल्पनोपपत। न घनत्र किशिा पाधकमस्तीति प्रतिपादितम् । पणे चि, (मार्याधिगमायां च' त्यागुषं तदपि सिरसाध्यतावोपामिःसारतया चोपेक्षितम् । पपि नित्यमुसाभ्युपगमे प पिकल्पापम्' इत्यापभिदितं तदप्यनभ्युपगमाषेप निरस्तम्। नित्यस्य १५ मुलस्यान्पम्य पा पदार्धम्यानमुपगमात् । यधाभूनं च संपिदितं मुपं मोशापस्थायामात्मनस्तदूप- तया परिणामिनः धिमिप्रमभ्युपगम्यते तधाभूनं मारु प्रसाधितामिति । यश न रागादिमतो विहानात् नादितस्तोत्पत्तियुगा' इत्यादि, तदप्यसारम्। रागादिरदिसस्य सफलपदार्थविषयस्य झानोपादानस मानस सर्परसाधनप्रसाचे प्रतिपादितत्पाद । पंप 'पिलरणादपि कारणार विलक्षणकार्योत्पचिपर्शनाद पोधात पोधकरतेति न प्रमाण १५ मरिल' स्यापि, तदपि प्रतिवितितम् अपेतनायेगनोरपत्यभ्युपगमे यार्याफमतमसफ्ते परलोका- भायमसमस्या । परलोकपनायध मार प्रसाधितः । येप 'मानस्य मानान्तरतुत्ये न पूर्पकाल. भापित्यं समानजातीयत्यम् एफसन्तानत्यं पा हेनुर्व्यभिचारात्' इत्यादि, तदपि प्रतियिहितमेय "तसार यस्यैव संस्कार नियमेनानुपर्तते" त्यादिना । तेन भरपाशरीरमानस्स गर्भारीरमान- देनुन्ये सन्वानान्तरेयपि गानजनकरयास नियमहेतोरभायात्' इत्येतदपि स्वभायितमिय२० लक्ष्यते, नियमतीस्तत्संस्कारानुपर्ननस्य प्रदातत्यान् । पर्य गुमायस्थायां विमानसमा पामरयस्थातो न विशेषः स्यात्' इत्यापि, तदपि प्रतिपिहियम् 'यस पारती मात्रा इत्यादिना । तथाहि-मिशादिसाननीविरोपाद् पिशिएं सुषुप्तापपस्थायां गच्छनृपस्पर्शगनतुल्यं पायाभ्यारिमफपदार्थानेफधर्ममहणपिमुपं मानमस्ति। अन्यथा जामत्-प्रपुमगनमयाइयोरप्यभायमसफिरिति प्रतिपादितस्पात् परिणतिसमर्थनेन । यथा२५ घ भभ्यरिफएनकाले प्रयाणोपजायमानमपि गोदर्शनं भानान्तरपेद्यमपि भपनिमायेणानुपल- मितमाल-अन्यथा अध्यापिकापप्रतिसंहारायस्थापाम् 'स्यत्कालं पावत् मया गोरोन चोपल- क्षितः' इति मानानुरपचिसक्तः प्रसिद्धप्यपहारोच्छेदः स्यात्-तथा सुपुतापस्थायां ससंविदित- बानपादिनोऽप्यनुपलक्षितं पानं भपिप्पतीति न यस्थार सानासत्यात् तरसन्तस्युच्छेदः । न च युगपग्मानानुत्पसेरयपिफाल्पकाले पानान्तरयेपगोदर्शनासंभया, सपिफरूपायिफल्पयोर्शनयो.३० मुंगपत्तनुभपात, भन्यथा प्रतिनियूचाध्ययिफल्मस्प तावत्कालं यापद गोदर्शनस्सरणा. ध्ययसापो न स्यात् । मामभापेऽपि च तेयोपिंशनयोर्पिशानं सानान्तरपिदिसमप्यनुपलक्षितमयस्य वस्यामपस्थायां परेणाभ्युपगमनीयम्, तदभ्युपगमे च यदि स्वापावस्थायां ससंविदितं यथोक्तं सानमभ्युपगम्यते तदान कधिदिरोधः। शेषस्त पूर्यपक्षप्रन्धोऽनभ्युपगमानिरस्तः। . १ पृ. १५१ ५..पू. १५१५.४ । ४.१५१५.२८। ५४.१५१५.१।।६.१५१५.१३ पृ. १५९५.१८। पृ. १५४ पं.स.." पं.१ १.१.१५.पं.२६।"..1८1११.१५.५.११....। ४पृ.१५.११ १५.७.१३।६.१५८५.10 "पृ०९.प.१७॥ 16 रा. पोधिहान भा, पि., हा.' पृ.१५५ पं. १२-पु. १५५६.१९॥ १. पृ. १५९५.१५.

·૨૬૨ प्रथमे फाण्डे- फस स्वविषयमानजननासमस्यापि शानस्याधशानजननसामध्ये किं न स्यात् । तथा च । चिन्तनमुन्तीदेत् । अय स्वसन्तानयतिकार्यजननसामध्यंया मिमसन्तानपत्तिमार्गजननसा मपि नेप्यते तई सर्पथायक्रियासामर्थ्यरहितत्येनान्त्यक्षपस्यावस्तुन्यप्रसतिः । तथारिधर पस्तुवे सर्पयाऽफियारहितस्य अक्षणिकस्यापि पस्तुन्यमसकिः। तथा च सत्यारया निकर ५ साधयेयुः अनेकान्तिस्त्यात् । तस्मात् साध्यचिचसन्ताननिरोधलक्षमाऽपि मुक्तिर्विरोग्गुण वात्मसरूपेयाऽनुपपना। निराधवचित्तसन्तत्युत्पत्तिलक्षणा त्यभ्युपगम्यत एप, केयलं सा चित्तसंततिः सार गुदा यो हि मुच्यते नायसः। न च निरत्यये चित्तसन्ताने परस मुक्तिः संभगत, हान्यो पद्धोऽन्यध मुच्यते, सन्तानश्या पद्धव मुक्तिनापीति घे, यदि सन्तानार्थः १०मासंस्तदाऽऽमय सन्तानशम्देनोक्ता सात, अथ संगृतिसन् तर परमार्थसतोऽसाया। पलोऽवध मुख्यत इति यरस मुस्त्यर्थ न प्रवृत्तिः स्यात् । अधात्यन्तनानान्येऽपि र बनानामेस्न्याध्ययसायात् 'यद्यमान्मानं मोचयिष्यामि' सभिसन्धानला मानाय । वाईन नराम्यानमिति कुतस्तनियन्धना मुतिः। भवास्ति नेराम्यानं शास्त्रसंस्कारत न तम्त्याभ्यरसायोऽस्गलप इति कुतो परस मुस्त्यर्थं मात्तिः सार तथा १५"मिण्यारोमानाय समोऽसत्यपि मोक्तरि" [ ] इत्येतत् लगते । तस्मा निगमायापनि जीरे पन्ध मोश्योस्त पा मारनुपात: सान्या पिरामन्ततिर म पनि पारसनाने यानुसते तर तरा एकान्ततो निमम्, यथा पो पार मारमानः परः, यापमान र क्षणेऽनुयते पेत्रीयस्ततस्ततो भिम पर'-गन्ग २.मिमापि मालतो मंदो न स्यावन्या भेटलशणमाभागानि राममा रा-नुमानार ग्यातायो दरिन सान्यया निरामधिसगन्ततिनिरि दुबन, म त परजानक्षणभ्या के आरमनि ससंविश्तियारपसा प्रलामा writerमम्पमागमागपिनक(कप)विषयाप्रसयामाविपति, गुलमेलन मारमा सुमारा विभिन्यतः समारोपितलपविषय विनितिमा निधागे चयन प्री या समित्यादिनी:गि योग्मना प्राणानिधयः নেয়ার মান। মােনন না। নিন এলখি | निरा सवय निश्चिन्यत इति , नई सारित कायदईया उन्मूलागारनिगनिहा गान्। २ सर: प्रमः प्रतिसगनेन नियषिमायामानमा nिe २०४मान महान विनो:विनय नियत, INT एभरेर नितुं न न पुनः प्राग नमार यथा art fromial औरंगाध मंस निम्यान यताMrityunfant रायन्न, मतमतावाला गाना याद्यालो मा untiy सरन्यायागुनि जात, नभायमानTIRHITथान समयः समानराममनोमानानinati | रानमन गहनन नासानुमान Kare माना !, Hunia HILE - artiniu न AntarvaTTERaranevian arexitariations 14 ग्न wRrITH Unmiritr - -- ·. मुविसरूप कमलापरिषपन्धेनानियत विषयम्, पायानगपरिकरणामस, 'परसती तरयम' रति मार्ग सालापण सामिप्रसाधकं पा । भारपमहरनार यापार पति प; गुक्तम्, नान युपगमापार संपोगस घ लिपियां नाप-दोगानगर-स्पतिरेपानुपिधानस्य तासानेऽनुपलम्भामापेक्षाकारणारयं करपापितुं युक्तम्, तथापि ५ भारपारपने निमसाः । देश-पालादिकं च पिवमानक्षणस्यान्यपिना भानान्तरोरपाइने प्रपर्तमान- - . ५ ............... सदसर्गः फाचिकानालम्पनः, प्रमेयत्वात् , मानमपि प्रतिनियतविषयत्याप सर्पविषयं स्यात् । पदि पुनस्तान सफलपदार्थविषयत्यात् सन् "अर्धयत् ममाणम्" [पारस्था० भा०पू०१, पं०२] इति पचनात् सेन्द्रियशरीरापेक्षाफा. राजन्यं पा गुपगम्यते भन्यथा सर्पपिपयत्यं न स्याविति सर्दि मुफ्त्ययस्थायामपि देहायपेक्षा- कारणासाय कि नाभ्युपगम्यते । अंगापितं चानिन्द्रियजं सकलपदार्थविषयमध्यक्षं शान सपेससाप- नमगाये रति म सन्धिपारीरापेक्षाकारणजन्पत्याभाये तमानस प्रतिनियतयिषपत्याभायावभाष १५ रपाभ्युपगन्तुं गुरुः। भपि च, सफलपदार्थमकारकत्यं पानस स्वभापा, सच सेन्द्रिपदेहायपेक्षाकारणस्वरूपापरणे. नाच्यापऽपपरफापस्थितमफायपरार्धप्रकाशकसभापप्रदीप प सदायारफरारापादिना, वदपगमेनु प्रदीपम्पय स्वरकाश्यमफारामस्यं शानसायमसिसमिति कपमापरणभूतसेन्द्रियदेहायभावे तय स्पापां मानस्तप्यमापः मर्यंत! अन्यथा प्रदीपापारफशरापापभाये प्रदीपस्याप्यमाया मरणीय.२० न्यात न घशरापारापारकस्य प्रदीप उपादे, अन्यथा तं प्रत्यापारकत्यमे उपलभ्यते च संसापयस्यायामपि पास... यवस्थित सेन्द्रियशरीरव्यापाराजन्यः परमादरूपोऽनुभया, तसीय भावनावशाचरोसरामप- मामासादयतः परमकाछागतिरपि सम्भाव्यत पपेपेतदपि सपेपसाधनमस्ताये प्रतिपादितमिति न२५ नुनयच्यते। परमार्थतस्यानन्दरूपताऽऽत्मनः सरूपभूता विपन्याफमक्षयात् तस्यामपस्थायामुपद्यते । रफान्तनिस्यस्य पपिचलितरूपस्यात्मनो पैपपिफसुख-दुःयोपभोगोऽप्यनुपपमा, एकस्वभावय तत्स्य. मायापरित्यागे भिषमुप-गुगसंवेदनोत्पादेऽप्यााास्येय तदनुभयाभावात् । तत्समवेत-तदुत्प- यादिकं तु प्रतिक्षिसत्याप पचय्यम्, 'पानं चोत्तरमानोत्पादनसभायम्, यस यत्सभायम् न ३० र सम्पादनेऽन्यापक्षम्, यथान्त्या पीनादिकारणसामग्री अरोत्पादने, तत्वभावच पूर्वो नक्षण उत्तरमानक्षणोत्पादने' इति सभापहेतुः भन्यथाऽसी तस्वभाष पर न स्यात् । 4 संसारापस्यामानान्त्यक्षणस्योसरमानजननसभापत्यमसियम्, तथान्युपगमे सत्तासंपन्धादे: उत्यस निपिस्यात् तवजनफरयेन तस्यानक्रियाकारित्यात् अवस्तुत्यापत्तस्तननफास्याप्यपस्तुत्यं तस्तजनकोस्पेयमशेषधिससन्तानस्सापस्तुत्यप्रसाः। अथ वसन्तानपर्तिचित्तक्षणस्याजनफरयेऽपि सन्तानान्तरपतियोगिमानस्य जननानाशेषचित्त- क्षणापस्नुत्यप्रसकि नन्वेयं रसादेरेफफालय रूपावरम्यभिचार्यनुमान साधयचित्तसन्ताननिरो- चलक्षणमुफियादिनो पील: कार्यानारम्भसंभयात् । कार्यशयारम्भफरवं किन मकवानुपयोगिनधान्योपयोगधरमक्षणस्य ! उपयोगे पो मानान्तरमत्यक्षयादिनोऽपि नैयायि. पृ.११.१ २ पृ.८५६.१४॥ ३ पाउभ्यु-भा•। ४.१५ . १३-१.१७ . ५परिमाणस्य मा. ६.१५.१५1 -पृ. ११५५.९। -दसभा-आ., वि. १. । १. योगिनां साना-दा.,.,मु.। "पा पानझानान्तर-मा., भो। 6.1 1 ·१६० : प्रथमे काण्डे- रुयाधुपभोगासम्भवात्, सम्भवेऽपि चावश्यंभावी ऋद्धिमतो भवदमिप्रायेण योगिनोऽपि प्रचुरता धर्माधर्मसंभयोऽतिभोगिन इव नृपत्यादेः, वैद्योपदेशमवर्तमानातुरराष्टन्तिोऽप्यसता, तस्सा निरम्भावामिलापेण प्रवर्त्तमानस्यौपधाद्याचरणे वीतरागत्यासिद्धेः। न च मुमुक्षोरपि मुक्तिसुख मिलापेण प्रवर्तमानस्य सरागत्वम्, सम्यग्ज्ञानप्रतिवन्धकरागविगमस्य सर्वशत्वान्यथानुपपत्य ५माक् प्रसाधितत्वात् । भयोपनाहिकर्मनिमित्तस्य तु वार-चुद्धि-शरीराऽऽरम्भप्रवृत्तिरूपर सातजनकस्य शैलेश्ययस्थायां मुमुक्षोरभावात् प्रवृत्तिकारणत्वेनाभ्युपगम्यमानस्य सुखामिला पस्याप्यसिद्धेन मुमुक्षो रागित्वम् । प्रसिद्धश्च भवतां प्रवृत्यभावो भाविधर्माधर्मप्रतिबन्धक यश्च भाविधर्माधर्माभ्यां विरुद्धो हेतुः स एव सञ्चिततत्क्षयेऽपि युक रति प्रतिपादितम्। अत पर सम्परक्षान-दर्शन-चारित्रात्मक एव हेतुर्भावि-भूतकर्मसम्बन्धप्रतिघातकत्वार १० मुकिमास्यवन्यकारणं नान्य इति । तेन यदुक्तम् 'तत्त्वज्ञानिनां कर्मविनाशस्तत्वज्ञानात्' इति ताकमेव । यत्तु 'इतरेषामुपभोगात्' इति, तदयुक्तम्। उपभोगात् तत्क्षयानुपपत्ता प्रतिपादि तत्वात् । यत्नु 'नित्य-नैमित्तिकानुशानं केवलमानोत्पत्तेः प्रान काम्यनिपिसानुष्ठानपरिहारे मानापरणादिदुरितक्षयनिमित्तत्वेन केवलज्ञानप्राप्तिहेतुत्वेन च प्रतिपादितम्' तदिष्टमेवालाकम् केवलमानलाभोचरकालं तु शैलेट्यवस्थायामशेषकर्मनिर्जरणरूपायां सर्वक्रियाप्रतिषेध एवाम्य १५पगम्यत इति न तन्निमिचो धर्माधर्मफलप्रादुर्भावः, प्रवृत्तिनिवृतेरात्यन्तिफ्यास्तक्षयहेतुत्वसिद्धः यंशोकम् 'विपर्ययमानध्वंसादिक्रमेण विशेषगुणोच्छेदविशिष्टात्मस्वरूपमुक्यभ्युपगमे तत्त्वशानकार्यत्यादनित्यत्वं याच्यम्' इत्यादि, तदप्ययुकम्, विशेषगुणोच्छेदविशिष्टारमन मुकिरूपतया प्रतिपिईत्याद, पुयादेविशेषगुणत्यस्यात्यन्तिफतत्क्षयस्य च प्रमाणयाधितत्वात् । गुपचतिरिकस्य च गुपिन आत्मलक्षणस्यैकान्तनित्यस्य निपेत्समानत्वात् तस्य युगादिविशेष- २० गुणतादाम्याभावोऽसिद्धः। यये 'मोक्षापसायां चैतन्यस्याप्युच्छेदाप्न कृतयुद्धयस्ता प्रपन्त इत्यानन्दकपात्मस्या एप मोक्षोऽभ्युपगन्तव्यः' इति, एतत् सत्यमेष । य 'यथा तस्य वित्स्वभापता नित्या तया परमानन्दसमापताऽपि' इत्यादि, तदयुकम्। चिरस्वभावतायाः अप्येकान्तनित्यतानभ्युपगमार मात्मसरूपता तु चिदूपताया आनन्दरूपतायाथ २५श्रुती प्रवणम् विधानमानन्दं ब्रह्म' ति, तदपि मानस्थापयिफस्य चानन्दस्य स्वसंविदितस्य मु. कथंचिदीरत्यात् । यंदपि 'यदाऽविद्यानिवृतिः तदा स्वरूपप्रतिपतिः सैय मोक्षः' इति, तदपि युक्रमेय, भर- विधपारमार्थिकामयाहरूपानाधविधात्यन्तिकनिवृत्तः स्वरूपमतिपत्तिलक्षणमोशायामेरमात्यात् । २० मत एप 'आनन्दं प्रहयो व मोझेऽभिव्यज्यते' इत्येतदपि नालपक्षक्षतिमुझइति, अभियो। स्वसंपिदिवानन्दस्वरूपतया तदवस्थायामामन उत्पत्तरभ्युपगमात् । यश यथारमनो महा नियो गुणः' त्यादि, तदसारम्। नित्यमुख-महत्यादेयमाव्यतिरिकस्येन तरमन या प्रमाणाधिन. त्यादनन्युपगमाईत्वात् । धन पर 'संसारावस्थायामपि नित्यमुसश तासंगनश च गनापार संसार मुश्त्ययस्थपोरिया इत्यादि यषणमय पक्षे उपन्यस्तं तदनभ्युपगमादय निरम्नम् । पमानित्यत्वपक्षेपि तस्यामवस्थायां मुसोपचायनाकारणं यकम्यम्, न परेशाकारणाल्या आगममनःसंयोगः घरपन्नायुपयने सादि, ताप्यगतम् शान-गुपातम्योगमन ठरमांनुगन्तितः मा प्रतिपादितवान् , सन्दियारीगरंतु तपसायोनाकारणग्रेनाभ्युपगम मानसात्यारस्त्यात् । तथाहि-सन्द्रियागरायोक्षाकरणग्यापारहितं गिनमुपलत र परमेय.. रस्ता मानि"-ला पर, म एव मम्म-1.51ft.,. 1. • ।।...। निक्षय-मा. ५१. १५९५.१ पृ....... • १५.पं.11.-स्या...101 | "पृ.11.1.} १. "... 16.11.1 २. मुखोलना। २.१.१.३। २२ १.१.९५.१. । . 1.1-4.10 17.1.1 ५..

·गुफिसरूपपादः। समस्तक्षेपधिपयत्वेनानियतविषयम्, यथाऽध्यातचक्षुरादिफरणप्रामस्स, सरसती तरयम्' इति शानं सफलाक्षेपण बाप्तिप्रसाधकं या । न यात्राप्यात्माऽन्तःफरणसंयोगस शरीरापेक्षा. कारणसहस्तस्य व्यापार इति पकं युक्तम्, भन्ताकरणस्याणुपरिमाणद्रव्यरूपस प्रमाणयाधितत्ये- नानन्युपगमाईत्यात् संयोगस्य च निपिस्यात् । शरीपदीनां तु भानोत्पचिपेटायां समिधानेऽपि तहण-दोषाऽन्यय-पतिरेफानुविधानस्य तन्मानेऽनुपलम्भाणापेक्षाकारणत्वं फल्पयितुं युक्तम्, तपापि ५ तत्कल्पनेऽतिप्रसाः । देश-कालादिकं च विगुवमानक्षणस्यान्वपिनः मानान्तरोत्पादने प्रपर्तमान स्पापेशाफारणं न प्रतिपिभ्यते मुफ्त्यवस्थायामपि, शरीरादिकं तु तस्थामवस्थायां कारणामावा- देवानुत्प नापेक्षाकारणं भवितुमईति। यदि च सेन्द्रियशरीरापेक्षाशारणमन्तरेण मानादेयत्प- त्ति भ्युपेपेत तदा तयाभूतापेक्षाकारणजन्यमानस्य चयदिशानस्य प्रतिनियतविषयत्यं स्ादिति 'सदसवर्गः फस्यचिदेकमानालम्यन, प्रमेयत्यात्, पश्चाहुलियत्' इत्यनोऽनुमानारनुमीयमानं सर्पर-१० शानमपि प्रतिनियतविपयत्यात सर्पपिपयं स्यात् । यदि पुनस्लमानं सफलपदाविषयत्यार तजन्यं "अयत् प्रमाणम्" [ धात्स्या०भा०पू०१, पं०२] पति पचनात् सेन्द्रियशरीरापेक्षामा रणाऽजन्पं पाभ्युपगम्यते अन्यथा सर्पविषयाय न स्यादिति ताई मुफ्स्यपस्थायामपि देहापेक्षा फारणाऽजन्यं कि नाभ्युपगम्यते ! प्रसाधितं चानिन्दियजं सकलपदार्थविषयमभ्यक्ष पान मसाथ- नमस्ताये रति न सेन्द्रियशरीरापेक्षाकारणजन्यत्यामापे तमशन प्रतिनिपतविपयन्याभापावभार १५ एपाभ्युपगन्तुं युका अपि च, सफलपराधमकाकर्य शानस स्वभाषा, स च सेन्द्रियदेवापेक्षाकारणस्वरुपायरमे. नाच्छापतेऽपपरकापस्थितप्रकाश्यपदार्थमकासकसभापमदीप प तयापारफरारापादिना, तापगमेगु मदीपस्य स्वप्रकाश्यप्रकाराकत्यं शानस्सायमसिबमिति कपमापरणभूतग्दिापमा नाप- स्थायां मानस्याप्यभापः मर्यंत! अन्यथा प्रदीपापारफारापापभाषे मदीपसायमा प्ररलीया. स्यात् । न च सरावादरापारकस्य प्रदीपं प्रत्यजनकरयमासनीयम्, तपाभूतप्रदीपपरिणतिनकया. उरापा, अन्यथा ने प्रत्यापारकरयमेय तस्य न स्यात्, परिणामस्य व प्रसापिम्पमापयात् । उपलभ्यते च संगारापस्थायामपि पासीचन्दनफल्पस्य मुमुसो पत्र समापिसिसमाना ध्ययस्थितस्य सेन्द्रियशरीरस्यापाराजन्यः परमानावरूपोऽनुभया, तसेप भारनायकापोखरामप. स्थामासादयतः परमफादागतिरपि सम्भाष्यच एयेस्येतदपि सर्पसाधनमरलाये प्रतिपारिवामिनि न. पुनपच्यते। परमार्थतस्यानतरूपताऽऽरमनः स्वरूपभूता तद्रियन्धककर्मक्षयात् तस्यामपस्थायरामुपया। एफान्तनित्यम्य पविचलितम्पसात्मनो पैपपिफमुप-पोपभोगोऽप्यनुपपमा, एसभाप नw. भायापरित्यागे भिप्रमुख दुःगसंपेदनोत्पाऽप्याकाराय तदनुभपाभापात् । तत्समवेत गार स्यादिकं तु मंसिमित्याप पतम्यम्, 'न घोत्तरमानोत्पादनस्सभापम्, पप पारभारम् न. तत् तत्पदनेऽन्यापेक्षम्, पधान्त्या पाजादिकारणसामग्री आयुरोपाइने, तासभावध पूपी पानक्षण उपरमानक्षणोत्पारने' ति सभापतु भम्पपासा तासनाय पप न यार । प संसारापस्यामानान्यक्षपसोपरमानजननस्वभापत्पमसिरम्, तपायुपगमे सतापमा सत्यम निपित्यात ताजनफरपेन तस्यानक्रियाकारिल्यात् अपत्यापत्तनामस्तु ततजनशस्पिपमपरित्तसन्तानापस्तुपमरानः । मथ स्वमतानपनिरिक्षणाजनकरापि सन्तानान्तरपतियोगिनस जननापारोक्ति क्षणायस्नुस्यमयक्ति नम्पेयं सादरेकालय पारस्पभिवार्यनुमानं साभररित्तमन्तारबिरी. पलक्षमपारिनो पारमा न सात, कपारम्पारणपद विजातीयवानपि ममामीय कार्यानारम्भरंभपात् । एकसामायीनविन समयोनियमेन कार्यशपायर कार्यपारम्भकर कम स्थात् योगिनायाप्पयोरपि समानारपसामाजस्या! .. भेकानुपयोगिनभायशेपयोगभरमक्षण! उपयोगे पो हानान्तरमायादिनोरि . ११.५५.।।३पा-. । ५ परिमाणrat.. 11.11.11...10.11 .दसना-4.it.::. .. योगिनां साना-स ...गु.। "पाबामहानान्तर-2..!

·11- १६० प्रधमे काण्डे- ख्याधुपभोगासम्भवात् , सम्भवेऽपि चावश्यंभावी ऋद्धिमतो भवदमिप्रायेण योगिनोऽपि प्रहरतर- धर्माधर्मसंभयोऽतिमोगिन च नृपत्यादेः, वैद्योपदेशमवर्तमानातुररोवोऽप्यसता, तथापि निरुभावामिलापेण प्रवर्तमानस्यौपधाद्याचरणे वीतरागत्यासिरेः । न च मुमुसोरपि मुनिसुला मिलापेण प्रयर्तमानस्य सरागत्यम्, सम्यग्ज्ञानमतियन्धकरागविगमा सपेशरवान्यषानुपपरया .५मारु प्रसाधितत्वात् । भवोपप्रादिकमंनिमित्तस्य तु पार-बुनि शरीरारम्भमवृत्तिकपस सातजनकस्य शैलेश्यवस्थायां मुमुक्षोरभायात् प्रवृत्तिकारणत्वेनाभ्युपगम्यमानस्य सुलामिला- पस्याप्यसिद्धेनं मुमुक्षो रागित्यम् । प्रसिद्धच भयतां प्रवृत्यभायो भाविधमाधर्मप्रतिबन्धका । यध भाविधमाधर्माभ्यां विरुयो हेनुः स पप सचिवैतरक्षयेऽपि युक इति प्रतिपादितम्। अत एवं सम्यगमान-दर्शन-चारिपात्मक एव हेतु(वि-भूतकर्म सम्बन्धप्रतियात करणार १० मुक्तिमात्यपन्यकारणं नान्य इति । तेन यदुक्तम् 'तत्त्वसानिनां कर्मविनाशस्तस्यशाना रति, वाकमेय। यमु 'इतरेषामुपभोगात्' इति, तदयुक्तम्। उपभोगात् तत्यानुपपता प्रतिपादि. तत्यान् । यंगु नित्य-नैमित्तिकानुपानं केपलसानोत्पत्तेः माह काम्पनिषिजानुष्ठानपरिहारेण शानावरपाविदुरितक्षयनिमिचत्वेन केवलज्ञानप्राप्तिहेतुरयेन च प्रतिपादितम् तविरमेयासाकम् । केपटरानलामोचरकालं तुलेश्ययस्यायामशेषकर्मनिरणायां सर्वक्रियामतिषेध पका १५पगम्यत इति न तनिमितो धर्माधर्मफलमादुर्भाया, प्रतिनियुसेरात्यन्तिक्यास्तत्भयहेतुरसिमे।। पोकम् 'रिपयमानासादिक्रमेण विशेषगुणोच्छेदविशिष्टारमस्वरूपमुत्य गुपगमेन नत्यगानकार्यरयानित्यत्यं याच्यम्' इत्यादि, तप्पयुतम्। विशेषगुणोच्छे इविशिधारमको मुनिकता प्रतिनियात्, गुमादेविशेषगुणत्पस्यापन्तिकतापम्प स प्रमाणपाधितवान् । गुपचतिरिकप गुमिन भारमलक्षणस्यकान्त नित्यस निरसामानस्यात् तग धुमानिविशेष गुपतासाम्पाभापोऽसिर। पथे मापसा घेतम्यम्याप्युरडेवामा मयुदयस्ता प्रयासरत त्यानम्वरूपारमा पर मोगगुरनामः' इति, पनर सरामेय । य 'यथा तसा निरसभापना निया तथा परमारममनानापि' इस्ादि, तस्युनाम्। चिपसभायताया भयेकान्तनिश्पतानापगमा भामा विस्तापा आनलकातायाध कथंचितभ्युपगम्यत पप । नया २५४ी भरमम् रिमानमान प्रम' ति, तदपि नासरगुपगमराधकम्, समानशेयस्यापिनी गानापिस यानन्दश ससंविदित मुफ्ययस्थायों समलकरहितारमारिन निरमीरयात् । र यदाविधानियमिः तदा समपनिपतिः रोय मोक्षा' ति, ताणि गुजर, मर निधारमापिकासालानाशिवालयन्तिानियतः समाप्रतिपनिलक्षणमोसामनाया। ३. खान यसमा संनय मानिध्ययन तापि नामपनिगुति, fri सदितावनसाया तापस्थायामामन गमायामिनो मन गुप.' निरनमारम्, निरामुथ-महसागमा निरिमन समधन या प्रमाणाधिन सारगुरममावान्। बन पर समायणस्थायामपि नित्यगुमश संगनमतान संसार नुसरत्याग गादियान गुपगमारय निम्। নবাব বান iTয়লার্ম ঘ. ন ম গো आरोगः पापना गुनाह, नामजनम पान सुमाया द्वानि तिदिन गत मन्दिरगानुपETREET लन् । नयाद-मन्दिपगाराध्यापार विसनमुरा . - ............................. ................" ..10 .

·. मुफिसरवाद। थोत्तम् 'यदि योगनो धर्म भाममनःसंयोगसापेशाकारणम्' यावि, पापि निरस्तम्। ..: ।: .. ..::...मेशापूर्पफारि- 1. प्रचियते Emirst सत्र प्रयूसे. माधानकातिरस्पम् । न पालाकमयं पक्षा-मोक्षपरागेण मुमुक्षयो पीतरागाः सन्तः ५ प्रपालो, "मो भ प सपंध निःपदो मुनिसराम"[ Jइस्यभ्युपगमार। पंच विमानमानन्दं प्राव रयाणागमा गीगार्धमतिपादनपश्यम्' अभ्यधापि, सदत्यनरामसह- नम्। मुम्पायाभकमना सरपंफरपनोपप समय तय किशिर बाधकमस्तीति मतिपादितम् । पोच, भिगमायां प रयायुकं तदपि सिरसाम्यवादशेपानिःसारतया चोपेक्षितम् । पपि निस्पगुमभ्युपगमे च पिकल्पमपम् इत्यापभिदितं तदप्यनभ्युपगमायेय निरस्तम्। नित्यस्य १० एखम्यान्यन पा पवासानभ्युपगमात् । पधाभूनं प ससंविदितं गुपं मोहायस्थायामात्मनस्ताप- सपा परिणामिनः कश्चिदभिप्रमभ्युपगम्यते तधाभूनं प्रारु प्रसाधितामिति । यस 'न रागादिमतो रिनाम् महिनस्पोत्पत्तिका' स्यादि, ताप्पसारम्। पगादिरहितस्य सफलपदार्थविषयस्य शानोपादानस्य पान सरसापनमलाचे प्रतिपादितत्याद । पंप 'पिलराणापि कारणार विलक्षपकापोत्पतिर्शनात् पोधा योधरूपतेति म प्रमाण १५ मस्ति' इत्यादि, तदपि प्रतिविदितम् अपेतनातनोपत्त्यभ्युपगमे यार्याकमतप्रसपते परलोका- भाषसमस्या । परलोकरानाय माझ प्रसाभितः येय 'शानस्स गनान्तरहेतुत्वेन पूर्वकाल. भापित्यं समानजातीयायम् पपासन्तानत्यं पा हेनुप भिचारात्' इत्यादि, बदपि प्रतिपिहितमेय "सार पस्येप संस्कार नियभेनानुपर्न" इत्यादिनः । सेन 'मरणशरीरमानस्य गर्भशरीरमान- देवन्ये सन्तानान्वरेऽपि शनजनकारपसार नियमहतोरभायात्' इत्येतदपि स्वप्नायितमिव २० रक्ष्यते, नियमहतोलसंस्कारानुवर्तनस मार्शिनार्यात् । पंचे समायस्थायां विमानसनाये जाप्रपस्थातो न विशेषः स्यात्' इत्यादि, तदपि प्रतिपिहितम् 'पस यायती मायादिनी । तथादि-मिशादिसानमाविरोपार विशिष्ट एमास्यस्थायां गउत्तृणस्पर्शगनतुस्यं पायाभ्यारिमापदार्थानेफधर्मग्रहणपिमुपं मानमस्ति। अन्यथा जामत्-मयुस्मानपाइयोरप्यभायमसफिरिति प्रतिपादितस्यात् परिणतिसमर्थनेन । यथा २५ अभ्यरिकल्पनकाले प्रमाणोपजायमानमपि गोदर्शनं शानान्तरपेमपि भवदमिमायेणानुपल- हितमारत-अम्पधा अभ्यपिकल्पप्रतिसंहाययस्थायाम् 'स्यत्कालं यावत् मया गौरो न चोपल. शितः' ति पानानुपचिमसतः प्रसिदम्पयहारोच्छेदः स्यात्-तथा सुपुप्तावस्थायां ससंविदित- पानपादिनोऽप्यनुपलक्षितं पानं भविष्यतीति न तदयस्थायां विधानासस्थात् तत्सन्तत्युच्छेदः । न च युगपाशानानुत्पत्तेरस्यविशयकाले पानान्तरयेधगोदर्शनासंभवः, सपिकल्पाविफल्पयोनियो ३० गुंगपाचरनुभपात। भन्यथा प्रतिनिधाभ्यविफलस्य तायकालं यावद् गोदर्शनमरणा- भयसायो न हान् । प्रमभायेऽपि च योर्यिमानयोपिरानं भानान्तरविदितमप्यनुपलक्षितमवश्यं तस्यामपस्थायां परेणाभ्युपगमनीयम्, तदभ्युपगमे च यदि स्वापापस्थायां ससंविदितं यथोक्तं शानमभ्युपगम्यते तदान कथितिरोधः। शेपतु पूर्णपक्षप्रन्धोऽनभ्युपगमानिरस्तः। . :.. । पृ. १५१ पं.।। २ पृ. १५१ प.प. १५१५. १४ । ४.१५१५. २०। ५. १५२५.३३ (पृ.१५१६.१२ पृ.१५९५.101 ८ पृ. १५४५.४९." १. पृ. १५.५.२६। "पृ.१ ६.१८ ११.१५० ५.११.०५.११। .. १५.पं.३२ १५.०६.१३ ६.१५. पं .. १.०१.पं. 14. योपिशानं भा.,जि.,हा। १९.१५५६.११-पू. १५५५. १५ १.पृ. १५२५. २७।७. १५५६.१..

·No text on this page.

·No text on this page.

·१६४ प्रथमे काण्डे- धर्मिण्यभायः' इत्यनेकान्तपक्षस याधमुपन्यस्तं तद् अयाधकमेय, प्रतीयमाने बस्नुनि विगं सिद्धः। न च येनैव रूपेण नित्यत्यविधिस्तेनेय प्रतिधियिधिः-येनेकटा(क)विरोधः स्या- किं तानुस्यूताकारतया नित्यत्यविधयांवृत्ताकारतया च तमा प्रतिषेधः। न नान्यधर्मनिमि योपिंधि-प्रतिषेधयोरेकर विरोधः, अतिप्रसङ्गात् । न चानुगतध्यावृत्ताकारयोः मामान्यविशेषक ५याऽऽत्यन्तिको भेदः, पूर्वोत्तरफालभायिसपर्यायतादात्म्येन स्थितस्यानुगनाकारस्य बाह्याऽऽयारि स्पार्थस्यायाधितप्रत्यक्षप्रतिपत्ती प्रतिभासनात् । यवेदम् 'घटादिर्मुदादिरूपतया नित्य इत्यत्र मृदूपतायास्ततोऽथान्तरत्वान्न तनो घटो नि मृदूपता हि मृत्यं सामान्यमान्तरम्, तस्य नित्यत्वे न घटस्य तथाभावस्ततोऽन्यत्वात् घर च कारणाद् विलयोपलब्धेरनित्यत्यमेय' इति, अयुक्तमेततः सामान्यस्य विशेषादयोन्नरत्वान १०पत्ते भूताम तिप्रस. न्तरपनि च प्रत्यासातः प्रत्येक परिसमाप्त्या व्यक्त्यात्मभूता पाभ्युपगम्यमाना कथं समानपरिणामातिरिक्त १५सामान्यस्य कल्पनां न निरस्येत् शुक्लादिवश स्वाधये सानुरूपप्रत्ययादिहेतोः सामान्यात् सदादि प्रत्ययादिवृचिन भवेत् ? सामान्यस्य तु स्वत पर सदादिमत्ययादिविषयत्वे द्रव्यादिपु कः प्रद्वेषः परतश्चेदनवस्था । अनध्यारोपिततद्रूपे च तत्प्रत्ययादिवृत्तापतिप्रसङ्गः स्यात् । तद्रूपाभ्यारोपेऽनि तत्प्रत्ययादिश्चान्यत्र भ्रान्त एव प्रसक्तः। समवायमपि च तादूप्यमेय समवायिनोः पश्यामः; अन्यथा तस्याप्याश्रिततया संवन्धान्तर २० कल्पनाप्रसङ्गात् तत्र चानवस्थायाः प्रदर्शितत्वात् । विशेषणविशेष्यभायसंबन्धेऽप्यपरतत्कल्पनेऽन वस्था । समवायात् तत्संबन्धकल्पने इतरेतराश्रयत्वम् । अनाश्रितस्य तत्संयन्धत्वेऽप्यतिप्रसङ्गः । तस्य सतः संवन्धे वा सामान्यस्यापि तथाऽस्तु विशेषाभावात् । सति च वस्तुद्वये सन्निहिते 'इदं सदिदं च सत्' इति समुच्चयात्मकः प्रत्ययोऽनुभूयते, न पुनः 'इदमेवेदम्' इति; संभव- द्विवक्षितैकव्यक्त्याधेयरूपस्य च सामान्यस्याशेपाश्रयग्रहणासंभवान्न कदाचनापि तस्य संपूर्णस्य २५ ग्रहणं स्यात् । तद् व्यक्त्यनाधेयरूपासंभवे तद्गतरूपादियत् तन्मात्रमेव स्यात् । स्वाथयसर्वगत सामान्यवादस्तु परिणामसामान्यवादान विशिप्यते, प्रत्याभयं परिसमाप्तत्वस्यान्यथानुपपरया सामा. न्यसंवन्धशून्येप्वपि द्रव्यादिपु पदार्थादिप्रत्ययाद्यन्वयदर्शनाय । नाप्यन्यस्य व्यावृत्तिः, स्वलक्षणगतायाः प्रत्येकपरिसमाप्तायाः परिणामसामान्यादभिषत्वान् व्यावृत्तेः। तदाश्रयान्यानेकव्यक्तिसाधारणी बुद्धिपरिकल्पिताऽतजातीयन्यावृत्तिः सामान्यमिप्यते, ३० तसिंथावस्तुभूते शब्दप्रतिपादित तथाविधे सामान्येऽखलक्षणविवक्षितेऽक्रियाधिनां स्खलक्षणे वृत्तिरपरिकल्पितरूपे कथं स्यात् ।। दृश्य-विकल्प (प्य) योरेकीकरणेन प्रवृचौ गोवुमाऽप्यावे प्रवर्तेत । न च विकल्पितस्य सामान्यस्यावस्तुभूततया केनचिद् दृश्येन सारूप्यमस्ति, सनावे का साम्प्यस्य किं दृश्य-विफेल्प्यैकीकरणवाचोयुक्या ? तदेव र सामान्यशने प्रतिभासते, तत्प्रति- भासाच तत्रैव वृत्तिरिति किं न स्फुटमेवाभिधीयते अयस्त्वाकारस्य वस्तुना सारूप्यासंभवात् ! किच, दृश्य-विकल्प्ययोरेकीकरणं दृश्ये विकल्प्यस्याभ्यारोपः स च गृहीतयोरगृहीतयोर्या ! यदि गृहीतयोस्तदा दृश्य-विफेल्प्ययो देन प्रतिपत्तेर्न हदये विकल्प्याध्यारोप नहि घट-पटयो. । पर्यायाना-आ०, पि.. हा., पा., गु.। प्रमेयकमलमान-पयांयतादा-दहोय पाटो दृश्यते-पृ. १३ २१. १५५५० २३ । ३-माप्ता व्यथा.। 'चाऽभ्यु-दति मि० प्रनी सोधितम् । ५-या- रोपितत्त-ना.ध्यारोपपति तत्म-वा०, या• । पृ. १५७५०१३। दंवा स-मा०।-दं चास- गुदया-पा० । 'घश्यन्ये-पा, या, भा०, मा.। १.-पक्षिते) फ्रि-मा., मा यार्थिता स्व-मा०, वा, या बिना। -क्षणे प्रवृत्तिः परि-इति कि० प्रती मशोधितम् । -क्षणे कृषि परि-मा., स..-धणे पृत्तिः परि-., कल्पैकी-f.। १-फल्पयो मां., मा. । ३५ दो..

·गुछिस्वरूपवाद।। निमम्मरूपतया प्रतिभासमानयोरेफस्याऽपरागारोपः, भसिमसात् । नाप्यगृहीतयोः स संभपति मतिमममाय । न च प्यासी विकरायं प्रतिभाति, नापि पिकाम्ययुद्धी रयम् । न घेकयुसा- पप्रतिभासमानयो ए-सपोरिष परस्पराम्पारोपा, सारश्यनियाधनधान्यमाप्यारोपः उपलग्यो पस्यपस्तुनोध नील-सरविषाणयोरिष सारूप्याभापतो नाभ्यारोप इति प्रतिपादितम् । न पाल्पपसाविधिकरप्यपुत्पाद एप तदभ्यारोपः, तो साशपरिणामसामान्यम्ययस्थापफरयो पपणेरनन्तरमेय तस्सा पस्तुस्वरूपमाहिस पिकल्पकाध्यक्षरूपत्वेन व्यवस्थापितस्यात् । तथा अनुमा- मेनापि परिसियमानेऽर्धान्तरम्यावृत्तिरूपेऽनर्धकसे सामान्ये बहिणत्पयोग पप । नातसूपन्यागृति- मात्रविषयमनुमानम्, अतपपराषपस्तुमात्रविषयत्यादिति चेत्, कि त यस्तुमात्रमन्यत्र समान. परिणामात् । अनुभूयते च सामान्यम्-भलिङ्गजत्यानानुमानेन-प्रविसंपादित्यात् प्रत्यक्षप्रमाणेन लिमा या तायन्मात्रस्य संकेतितरयात् संयन्धं गृहीतयतोऽन्यत्रापि तत्परिणाममात्रेण मेद्- प्रतिपरजन्यत्यात सध्या प्रतिपत्यविरोधाम दोपः। प्रतिपादपिम्यते च नित्यानित्यायनेकान्त- रूपं पस्त्येकान्तयादमतिपेधेनेति नानेकान्तमान मिथ्याशानम् । पदपि 'स्वदेशादिपु सर परदेशादिप्यसत्यं यस्तुनोऽभ्युपगम्यत एप इतरेतराभावस्थाभ्यु- पगमात्' इत्यादि, तदप्ययुक्तम्। इतरेतराभायस्य घट्यस्त्यमेदे घटविनाशे पटोत्पत्तिप्रसङ्गात् पटा- पभायरस पिनएत्यात् । अप घटाद् मिनोऽभावस्तदा घटादीनां परस्परं भेदो न स्यात् । यदादि घटाभापरूप: पटो न भयति तदा पटो घट पप स्थात्, यथा या घटस्य घटाभाषाद् मित्याद् घटरूपता तथा पटादरपि स्यात् घटाभापा भिमत्यादेव । नाप्येषां परस्पराभिषा. नाममायेने भेदः शक्यते फर्नुम्, तस्य मिजाऽमित्रमेदकरणेऽकिश्चित्करत्यात् । न चाभिमाना- मन्योन्याभापः संभवति । नापि परस्परभिमानामभावेन भेदः क्रियते, स्यहेतुभ्य एप भिमाना- मुत्पत्तः । नापि भेदम्यवहार: प्रियते, यतो भाषानामात्मीयरूपेणोत्पत्तिरेव सतोमेद, सच: प्रत्यक्ष प्रतिभासनादेय मेदव्यपदारहेतः, तेन "यस्त्वसंकरसिद्धिध तत्प्रामाण्यसमाधिता" ] इति निरस्तम्। किश, भाषाभावयो दो नाभापनियन्धनः, अनवस्थामसभात् । अथ सरूपेण भेदस्तदा भायानामपि स स्यादिति फिमपरेणाभाषेन भिलेन विकस्पितेन ? तनेफान्त. भिषोऽभिमो घेतरेतराभावः संभपति। न घाभाय धान्यापोइस्य, पटादेः सरिमफत्यमसमात् । तथाहि-यथा घटस्य स्वदेश- कालाऽऽकारादिना सत्वं व्या यदि परदेश-कालाऽऽफायदिनाऽपि, तथा सति स्वदेशादित्वपत् परदेशादित्यप्रसक्तेः कथं न सर्यात्मकत्यम् । अथ परदेशादित्ययत् स्वदेशादित्वमपि तस्य नास्ति तदा सपंथाऽभायप्रसक्तिः। अथ यदेव स्वसत्वं तदेय परासस्वम्। नन्वेवमपि यदि परासरवं ससत्यानुभवेशस्तदा सर्पधासरयम्। अथ स्वसवे परासत्यस्य तदा परासत्याभायात् सर्पा- रमकस्यम्- यथा हि स्वासपासस्यात् स्वसस्यं तस्य तथा परासस्वासस्यात् परसस्यमसतिर। निधारितप्रसरा, अविशेषात् । न च परासस्यं कल्पितरूपमिति न तभिवृचिः परसत्त्वात्मिकेति पाध्यम्, स्वासत्वेऽप्येपंप्रसहात् । अथ नाभापनिवृस्या पदार्थो भावरूपः प्रतिनियतो पा भवति, अपितु स्वहेतुसामनीत उपजायमानः स्वस्वभायनियर एपोपजायते तथैवासामर्यभाविनाऽध्यक्षेण विषयीक्रियमाणो ध्ययहारपथमवतार्यते किमितरेतरामायकल्पनया! न किञ्चित्, फेवलं स्वसामग्रीतः स्वस्वभापनि [ १-रूपाप्रा-बा। २-मानतोऽपि वि.। १- सामान्यपरि-भा., मा.। ४-प्रतिपत्ति- ५-णामभा-बा० । स्तुनस्त-मा., भा.। -मात्रेणामे-चा। पृ.१५५ पं. २४॥ मा०।

·१०पत्तः १६४ प्रथगे कागडे- धर्मिण्यभावः' इत्यनेकालपक्षस याधागुपन्यानं तद् भगधमेग, प्रतीयमाने या नुनि वि सि।। न च येनेय कोण नियन्यविधिस्तर प्रसिपेयिधि:-येने त्य(क)विरोधः स्यात कि तहानुस्युनाकारतया नित्यत्यविधयांवृनाकारता च तमा प्रतिषेधः। न गायधमनिति योविधि-प्रतिपेधयोरेकत्र निरोधः, भतिप्रमझान् । न चानुगान्यानाकारयोः सामान्यविशेष ५याऽऽत्यन्तिको मेवः, पूर्वोत्तरकालभापिसोयनाताम्येन स्थितमशानुगताकारस यायायानि स्वार्धस्यायाधितप्रत्यक्षप्रतिपत्ती प्रतिभासनात् । यदम् 'घटादिगंदादिगतया नित्य इत्यत्र मृदूपतायाम्तनोऽथांन्तरत्याग्न ततो घटो नित मृदूपता हि मृत्यं सामान्यमर्थान्तरम्, तस नित्यत्वे न घटम्य तथाभायस्ततोऽन्यत्वात् घर च कारणाद् यिलयोपलम्धेरनित्यत्यमेव' इति, अयुक्नमेतन। सामान्यस्य विशेगदयोन्तरत्यार नयाहि-न तापत् सायादान्त भूताम प्रागसगिरपि साध्यः संबन्द तिमस समयायम्य सर्यगतत्वाद् Euta न्तरपरिहारेण व्यपत्यन्तररेय सर्पगतस्यापि सामान्यस संयन्धेऽतिप्रसापरिहारायाभ्युपगम्यमा- च प्रत्यासत्तिः प्रत्येक परिसमाप्त्या व्यक्त्यात्मभूता पाभ्युपगम्यमाना कथं समानपरिणामातिरिक्त १५ सामान्यस्य कल्पना न निरस्पेत् गुमादिवश साश्रये सानुरूपनत्ययादिहेतोः सामान्यात् मदा प्रत्ययादिवृत्तिनं भवेत्। सामान्यस्य तु स्वत एय सदादिप्रत्ययादिविण्यत्वे द्रव्यादिषु कः प्रद्वेषः परतश्चेदनवस्था । अनध्यारोपिततदूपं च तत्प्रत्ययादिवृचायतिप्रसङ्गः स्यात् । तद्रूपाण्यारोपे तत्प्रत्ययादिश्चान्यन ब्रान्त एय प्रसकः। समयायमपि च तादूप्यमेव समवायिनोः पश्यामः; अन्यथा तस्याप्याश्रितनया संवन्धान्त १० कल्पनाप्रसङ्गात् तन चानवस्थायाः प्रदर्शितत्वात् । विशेषणविशेष्यभावसंबन्धेऽप्यपरतत्कल्पनेऽन वस्था। समवायात् तत्संबन्धकल्पने इतरेतराश्रयत्वम् । अनाश्रितस तत्संबन्धत्वेऽप्यतिप्रसाः तस्य स्वतः संबन्धे या सामान्यस्यापि तथाऽस्तु विशेषाभायात् । सति च वस्तुद्वये सन्निहित 'इदं सदिदं च सत्' इति समुच्चयात्मक प्रत्ययोऽनुभूयते, न पुनः 'इदमेवेदम्' इति; समय- द्विवक्षितकव्यक्त्याधेयरूपस्य च सामान्यस्यारोपायग्रहणासंभयान कदाचनापि तस्य संपूर्णर- १५ ग्रहणं स्यात् । तद् व्यक्त्यनाधेयरूपासंभवे तद्भतरूपादिवत् तन्मात्रमेव स्यात् । स्याश्रयसवगत सामान्यवादस्तु परिणामसामान्यवादान विशिप्यते, प्रत्याश्रयं परिसमासत्वस्यान्यथानुपपत्या सामान न्यसंवन्धशून्येप्वपि द्रव्यादिपु पदार्थादिप्रत्ययाद्यन्वयदर्शनाश । Min.१-५५४ 1.कल्प (ल्प्य) योरेकीकरणेन प्रवृत्ती गोवुयाऽप्यवे प्रवर्तेत । न च विकल्पितस्य सामान्यस्यावस्तुभूततया केनचिद् दृश्येन सारूप्यमस्ति, सहावे वा सारूप्यस्य किं दृदय-विकल्प्यकीकरणवाचोयुक्या? तदेव दृश्यं सामान्यज्ञान प्रतिभासते, तत्प्रति- भासाच तत्रैव वृत्तिरिति किं न स्फुटमेवाभिधीयते अवस्त्वाकारस्य वस्तुना सारूप्यासंभवात्। यदि गृहीतयोस्तदा दृश्य-चिर्कल्प्ययो देन प्रतिपत्तन हदय विकल्याध्यारोपः नहि घर-पटयो- किञ्च, दृश्य-विकल्प्ययोरेफीकरणं दृश्ये विकल्प्यस्याध्यारोपः; स च गृहीतयोरगृहीतयो । १ पर्यायाता-आ., मि०, हा०, यां०, गु० । प्रमेयकमलमानण्डे-पर्यायतादा-इलेय पात्रे दृश्यते-पृ. १३. २४० १५५ प० २२ । ३-माप्ता व्य-पा०॥ रोपितत्य-भा० ।-प्यारोपपति तत्प्र-वा०, या० । पृ० १५७ पं० १३ । ७-८ वा स-आ.1-दं चास- मुदया-वा। 'यश्यन्ये-या०, या, भा०, मा०। १०-वक्षितेऽर्थे क्रि-भा०, मा। -यार्धिता स्व-मा०, वा, या बिना। १२-क्षणे प्रवृत्तिः परि-इति पि० प्रती सदोधितम् । -क्षणे वृत्ति परि-आ., हा, धणे वृत्तिः परि-३, दि. १३ कल्पकी- १४-कल्पयो-भा, मा० । ४ चाऽभ्यु-इति वि. प्रनी सशोभितम् । ५-या- ·-- शुद्धिपत्रम् । शुद्धि प्रामाण्यम ४ २४ द ८ ३ ४२ ४० ४० घस्तुत्वाद् -तधात्यातधात्वाशका- -नर्धमाप्ति-परिहारसमर्थ- प्राग्वेद-अए १५६ दि.६.५-१ श्लो०या० अ०७ श्लो० पा० अ०७ ऋग्वेद-अgo अम्पादी व्यायामा- केचित कापीयम्। -माभावेऽपि" -स्तनापो -प्रत्ययप्रती- ४२ २. १३४ १४४ ·प्रथमे फाण्डे-- यतोत्पत्तिरेव परासयात्मकत्यव्यतिरेकेण नोपपद्यते, स्वस्वरूपनियतप्रतिभासनं च पराभावारम फरवप्रतिभासनमेव । अत एय "स्वकीयरूपानुमावान्नान्यतोऽन्यनिराक्रिया इत्ये सवपि सदसदारमकवस्तुप्रतिमासमन्तरेणानुपपन्नमेय । यदा हि पारमार्थिकपरकेपथ्यावृत्तिमः तत्स्वरूपमध्यक्षे प्रतिभाति तदा स्वरूपमेव परतस्तस्य भेदा, तद्ग्रहणमेव प्राध्यक्षतसदग्रह ५णम्। अन्यथा पारमार्थिकपरासयामाये स्वसत्यवत् परसवात्मकत्वासकान तत्स्वरूपमेय भेद, नापि सत्प्रतिभासनमेय भवप्रतिमासनं स्यात् । अत पयाम्यापोहस्य पदार्थात्मकत्वेऽपरापरामाधकल्पनया नानवस्था । नापि परग्रहणमन्तः रेण तद्भेदहणाभावादितरेतराश्रयस्याद् मेदाग्रहणम् । ने चाऽभावस्य तुच्छतया सहकारिनिर नुपकार्यस्य शानाजनकत्यम्। नापि भावाभावयोरनुपकार्योपकारकतयाऽसंबन्धः, भावाभावात्म १० कस्य पदार्थस्य स्वसामप्रीत उत्पन्नस्य प्रत्यक्षे तथैव प्रतिभासनात् । न चाऽसदाकारावभासस्य मिथ्यात्यम्, सदाकारायभासेऽपि तत्प्रसङ्गात् । न चाऽसदवभासस्याभावः, अन्य विविकाघमास- स्थानुभवसिद्धत्वात्। विविकता चास्याऽभावरूपत्यात्, तस्यार्थ स्वसत्यात् कयश्चिवमिन्नतया तबद् ज्ञानजनकत्वेनाध्यक्ष प्रतिभासमानाया अन्यपरिहारेण तत्रय प्रवृत्यादिव्यवहारहेतुत्याव भेदाभेदैकान्तपक्षस्योकदोपत्यात् कथञ्चिद्भेदाभेदपक्षस्य परिहतविरोधत्वान्न सदसद्रूपत्वे १५स्वदेशादायप्यनुपलब्धिप्रसङ्गादिदोपः। यञ्चोक्तम् 'एवमात्मनोऽपि नित्यत्यमेव सुख-दुःखादेस्तहणत्वेन ततोऽर्थान्तरस्य विनाशेऽप्य- विनाशात्' इत्यादि, तत् प्राक् प्रतिक्षितम् । यदपि कार्यान्तरेषु चाकर्तृत्वं न प्रतिषिष्यते' इत्यादि, तदप्यसारम्, एकान्तपक्षे कार्यकर्तृत्वस्यैवासम्भवात् । यध न चानेकान्तभावनातो विशि- एशरीरलाभे प्रतिबन्धः' इत्यादि, तन्न प्रतिसमाधानमर्हति अनभ्युपगतोपालम्भमाप्रत्यात् । यो २०'मुक्तावप्यनेकान्तो न व्यावर्तते' इति, वदिष्यते एव: स्वसत्यादिना मुक्तत्वेऽप्यन्यसत्यादिना अमुक- स्वस्येएत्वात्। अन्यथा तस्य मुकत्वमेव न स्यात् इति प्रतिपादितत्वात् । यदपि 'अनेकान्त' इत्यादि, तदप्य घ स्वरूपमपरधर्मान्तरापेक्षमभ्युपगम्यते पदार्थस्वरूपव्यवस्थयोत्सीदेत्, अपरापरध २५ ततधैकान्तस्यापि कथं व्यवस्था तथाहि-७५itteurunt प्रसक्तम्, तप्राप्यपरमिति परेणापि यकं शक्यम् । अथ पररूपानपेक्ष सत्यादित्वमेधैकान्तः तर्धनन्तधर्माज्यासिववस्तुसकपमप्यनेकान्तः किं न स्यात्। न चापरतवूपाभावे परतुनः स्वर पमन्यथा भवति; अन्यथा अपरसत्याधभावे सत्यादेरप्यन्ययात्वप्रसक्तिरित्यलं दुर्मतिविस्पन्दिते. वृत्तपदानप्रयासेन । 'आत्मैकत्वज्ञानात्' इत्यादिप्रेन्यस्तु सिद्धसाध्यतया न समाधानमईति। ३० यथोकमुक्तिमार्गशानादेरपरस्य तदुपायत्वेनाम्युपगम्यमानस्य प्रमाणयाधितत्वेन मिथ्यारूपत्याप्त वासाधफरवमित्यलमतिप्रसङ्गेन। वत् स्थितमेवत् 'अनुपमसुखादिखभाषामात्मनः कश्चिदव्यतिरिका स्थितिमुपगतानाम् तिम - -गुमया-मो., भां.. २-सनम-वा.. ३-रूपस्य प्या-पि. -वा स्या-म, मा.। ५नधासाय-आ...। मान-मा.मौ.. -धसत्या-भा.लि.,.. वानाज-भा., १.१५५ प .. • • १६.५.३.। "पृ.१५५ ५.१.१.१५५६. ३. १५५५. पृ. १५५५.११ १५१. १५९५.१४ ·शुद्धिपन्नम्। -- पूरे प्रामाण्यम्ब ४ २४ ८ ८ પર ४२ ४० ४० ३९ परगुत्पाद तथात्पावधात्यारादा- -नर्धमाति-परिहारसमई- ऋग्वेद-अप जि.प.५-1 सो०पा० अ०७ मो० पा० अ०७ शरद-अए. म्यादी यायामा- पिनु कार्ययम्। -माभाषेऽपि" -स्तेमापो -प्रत्ययमती- ४२ ३० २३ ૨૨ ३६ १२० १२० १३४ १४४ २०

·No text on this page.

·पुरातत्त्वमंदिरग्रंथावलिमां छपाएला तथा छपाता ग्रंथो.
आर्यविधान्याख्यानमाला:-पुरातत्त्वमंदिर परफयी अपारलां व्याझ्यानोनो संमद.
छटनी पटी किं०२-०-० घामटानी पटी किं०२-८-०
प्राचीन साहित्य
:-मूळ लेपक रवीन्द्रनाथ ठाकुर, अनुवादरू-श्री महादेव देसाइ भने
भी नरहरि परीस. (पहेली आवृत्ति सडास) किं. ०-१२-०
बुद्धलीलासारसंग्रहः-२० धर्मानंद फोसंबी. किं० २-८-०
तहवारोनो इतिहास:-ले. 'ऋग्वेदी'. सिं० ३-८-०
प्राकृतकथासंग्रहः-संपादक, मुनि जिनविजयजी. ft. ०-१२-०
पालीपाठावली:-संपादय, मुनि जिनविजयजी. ft० ०-१४-०
उपनिषपाठावली:-सं० दत्तात्रेय पा० कालेलकर. कि० ०-१२-०
अभिधम्मत्यसंगहोः-(पौर वयाननो प्राथमिक अंध. मूळ, पाठीमा) ० धनानंद
कोसंधी. किं०२-०-०
अभिधानपदीपिका:-(पालीकोश ) सं० मुनि जिनविजयजी. किं०५-०-०
छपाय छे
जिनचरितम्-
-सं० मुनि जिनपिगयजी (पालीभाषामा युद्धभगवान- बीरनपरिष ).
वैदिक पाठावली:-सं० रसिपलाल छो. परीस,
शारत भाषाओगें व्याकरणः-२० पं. परदाम जीवराज दोशी.
चौदसंफ्नो परिचयः-ले. अ. धर्मानंद कोसंबी.
धम्मपदः-मूल, गुजराती अनुगद तथा टिपग. पा-अ. धर्मानंद कोसंबी या प.
रामनारायण पाठक.
काव्यप्रकाशनो गुजराती अनुवाद: भाग १ को ( उदास १-६).
सेयार
घरातच, पहेलं पुस्तका-(पाई पु) रिपयानुभम क्या शहरि सापे, ९ि०५-१२-०
जुज नम्लो पाकी . (पोस्टेज मुई).

·No text on this page.

·No text on this page.