Bharatiya Vidya Bhavan Library, Mumbai

Ath Ayatri Panchang

2012/08

PDF Proofread

Front matter

अथ गायत्रीपञ्चांगस्थविषयानुक्रमः।
विषयाः।
पत्राणि
१ गायत्रीचक्रम् २ गायत्रीचित्रम् ३ गायत्रीयन्त्रम् गायत्री
माकाः।
पुरश्चरण विधिः....
१
२८
४ विश्वामित्रकल्प
५ गायत्रीपद्धतिः
६ मायव्युपनिषत्
७ गायत्रीतत्त्वम्
८ गायत्रीकवचम्
९ गायत्रीपंजमस्तोत्रम्...
१० गायत्रीस्तवराजः
११ गायत्रीसहस्रनाम
१२ गायत्रीपटला.
३७
४४
...
...

॥ श्रागणशाय नमः ॥ अथ गायत्रीपुरश्चरणवि
धिरुच्यते ॥॥तन पुरश्चरणं नाममंत्रफलसिय
र्थमपोरातत्वेन पूर्वसेवनम् ॥अन्यच॥ पूजानका
लिकी नित्यं जपस्तर्पणमेव चाहोमं ब्राह्मणभुक्ति
श्व पुरश्चरणमुच्यत इति ॥कुलार्णवे ॥ पंचांगानि
महादेवि जपो होमश्च तर्पणम् ॥अभिषेकश्व वि
प्राणामाराधनमपीश्वरि ॥ पूर्वपूर्वदशांशेन पुरश्च
रणमुच्यत इति ॥ ॥ पुरश्चरणस्थानानि
विश्वामित्रकल्पे ॥ पर्वताग्रे नदीतीरे विल्वमूले
जलाशये॥गोष्ठे देवालयेऽश्वत्थे उद्याने तुलसी

गा.
१
वन।पुण्यक्षेत्रे गुरोः पार्थं चित्तैकायस्थलेऽपि च॥
पुरश्चरणकृन्मत्रीसिध्यत्येव न संशय इति ॥॥पुर
श्चरणं कर्त्तयोगतासिद्धयर्थं देहशुद्धिप्रकारमाह।
विश्वामित्रः ॥ आत्मनः शोधनार्थाय लक्षत्रयं
जपेदुधः॥अथवाप्यष्टलक्षं तु गायत्रीं श्रुतिचो,
दिताम् ॥ चतुर्विंशतिलक्षं वा याज्ञवल्क्यमतं
यूथेति ॥ अथवा नद्यादितीर्थे सर्वप्रायश्चित्तवि
धिना षडदंत्र्यव्दंसार्धाब्दं वायथाशक्ति कृच्छ्र।
चांद्रायणादि सर्वप्रायश्चित्तं कृत्वा पुरश्चरणं कुर्या
दिति ॥ ॥ अथानशुद्धिप्रकारः ॥ विश्वामित्र

कल्पे ॥ अयाचितोञ्छशुक्लश्च भिक्षात्तिचतुष्ट
यम् ॥ तांत्रिकैदिकैश्चैव अन्नशुद्धिः प्रकीर्तिता।
अन्नानुसारिकर्माणिवाहिःकर्मानुसारतः तत्रतपो
युक्तेन तापसे क्षत्रियवैश्यशूद्रादीनामन्ननग्राह्य
म् ॥ पललस्पर्शमात्रेण तपो दहतिनिश्चितमित्यु
क्तेः॥ भिक्षान्नं शुद्धमानीय कृत्वामागचतुष्टयम्॥
एकभागो द्विजार्थाय गोग्रासाय द्वितीयकाओ
तिथ्याय तृतीयश्च तुरीयस्तु स्वकीयक इति ॥
ग्रासप्रमाणं तत्संख्याच तत्रैव ॥ कुकुटांडप्रमाणं
तु ग्रासमान विधीयते॥ व्यष्टौ ग्रासा गृहस्थस्य

वानप्रस्थस्तदर्धकम् ॥ब्रह्मचारी यथेष्टं च गोमूत्र ४ कि.
|विधिपूर्वकम् ॥ प्रोक्षणं नववारं स्यात्पवारं च त्रि ?
वारकम् ॥अच्छिद्रं च करं कृत्वा सावित्री च त ?
दित्य॒चम।।मंत्रमुच्चार्य मनसा उक्तमार्गेण प्रोक्षये ।
दिति॥॥ आहारनियमस्तत्रैव ॥अशक्तो वापि
शक्तोवा आहारे नियते कृतोषण्मासेतस्यूसिद्धिः
स्याद्गुरुभक्तिरतःसदा।एकाहपंचगव्याशीह्येकाहं
मारुताशनः ॥ एकाहं ब्राह्मणान्नाशी गायत्रीजप
कर्मणीति॥ मतांतरे॥स्नात्वा तु शतगायन्या
शतमंतर्जले जपेत् ॥ शतेनापस्ततः पीत्वा सर्व

पापैःप्रमुच्यते॥चांद्रायणादिकृच्छ्रस्य फलंप्राप्नो
ति निश्चितमिति।यदा लोकेषणा त्यक्तुं न शक्य
तदर्थोऽयं विधिरुच्यते॥क्षीराहारीफलाशी वा
शाकाशीवाहविष्यभुक् ॥भिक्षाशीवाजपेद्यत्तत्व
च्छ्रचांद्रसमं भवेदिति ॥ वाहारस्तत्रैव ॥लव
णं क्षारमाम्लं च |जनादिनिषेधितमातांबूलंच
हिमुक्तिश्च दुष्टवासंप्रमत्तताम्॥श्रुतिस्मृतिविरोध
च जपं रात्रौ विवर्जयेत् ॥ श्राद्धादेरनुरोधेनजपं
यदि त्यजेन्नरः स भवेदेवताद्रोही पितृन्सप्त नये
दध इति ॥ अथ नित्यानुष्ठेयधर्मास्तत्रैवा भूश

मा.
य्या ब्रह्मचारित्वं मौनचर्यास्तथैव च ॥ नित्यं हैं। वि.
त्रिषवणं स्नानं क्षुद्रकर्म विवर्जनम् ॥नित्यपूजा
नित्यदानमानंदस्तुतिकीर्तनम् ॥ नैमित्तिकार्चनं
चैव विश्वासो गुरुदेवयोः ॥ जपनिष्ठां द्वादशैते
धर्माःस्युमंत्रासद्धिदाः॥नित्यंसूर्यमुपस्थाय तस्य
चाभिमुखो जपेत्॥ देवताप्रतिमादौ वा वह्नौ वा
भ्यर्य तन्मुखः॥स्नानपूजाजपध्यानहोमतर्पण
तत्परः॥निष्कामो देवतायांचसर्वकर्मनिवेदकः॥
एवमादींश्च नियमान्पुरश्चरणकचरेदिति ॥ ॥ पु
रश्चरणारंभे वय॑मासादितत्रैव ॥ ज्येष्ठापाढी

भाद्रपदं पौष तु मलमासकम् ॥अंगारशनिवारी
तु व्यतिपातं च वैधृतिम्॥ अष्टमी नवमीं षष्ठी
चतुर्थी च त्रयोदशीम् ॥ चतुर्दशीममावास्यांप्र
दोपं च त्या निशियमाग्निरुद्रसाद्रवसुश्रवणज
न्मभम॥मेषकर्कतुलाकुंभमकरालिकलग्नकम्॥स
वाण्येतानि वाणिपुरश्चरणकर्मणि संध्यागर्जि
तनिघोषभूकंपोल्कानिपातने॥ एतानन्यांश्चदिव
सान्स्मृत्युक्तांश्च परित्यजेदिति ॥ ॥ पुरश्चरण
कालः॥॥ रुद्रयामले ॥वैशाखे श्रावणे वापि आ
श्विने कार्तिके तथाफाल्गुने मार्गशीर्ष वा मंत्री

गा.
कुर्यात्पुरस्क्रियाम् ॥॥तिथ्यादिनिर्णयः चंद्रिका है वि.
याम॥पूर्णिमा पंचमी चैव द्वितीया सप्तमी तथा॥ ४
त्रयोदशी च दशमीप्रशस्ता सर्वकर्मस्विति। रुद्र ।
यामले॥ गुरुशुक्रोदये शुढे लग्ने सहारशोधिते॥
चंद्रतारानुकूल्ये च शुक्लपक्षे विशेषतः॥पुरश्चरण
कं कुर्यान्मंत्रसिद्धिः प्रजायत इति॥ ॥जपस्था
नानि।नारदीयो।शिवस्य सन्निधाने च सूर्याग्न्यो
गुरोपिणदीपस्य ज्वलितस्यापिजपकर्म प्रश
स्यतागृहे.जपं समं विद्यागोष्ठे शतगुणं भवेत् ॥
नद्यां शतसहस्रस्यादनंतं शिवसन्निधौ।समुद्रती ?
४

रे च हृदे गिरौ देवालयेपुच॥ पुण्याश्रमेषु सर्वेषु
जपाकोटिगुणोभवेदित्युक्तस्थानानामन्यतमस्था
नमाश्रित्य दीपस्थानं विचिंतयेत् ॥तद्यथाकूर्म
स्यैव मुखंविद्धि दीपस्थानं सुसिद्धिदम्॥चतुरस्र
भुवं मित्त्वा कोष्टानां नवकं लिखेत्॥पूर्वकोष्ठादि
विलिखेत्सप्तवर्गान्यनुक्रमात्॥लक्षावीशे मध्य
कोष्ठस्वरान्युग्मक्रमाल्लिखेत्॥दिक्षुपूर्वादितोयत्र
नामस्याद्यक्षरंभवेत्॥मुखंतदास्यजानीयास्ता
बुभयतःस्थितौ॥पृष्ठं कुक्षीउभे पादौ हौ शीष्ण
पुच्छमीरितम् ॥ कूर्मचक्रमिदं प्रोक्तं मंत्राणां

गा. सिद्धिसाधनमिति ॥ कुरुक्षेत्र प्रयागे च गंगा । वि. सागरसंगमे।महाकाले च काश्यां च कूर्मस्थानं न चिंतयेदिति ॥ ॥ अथासनानि॥ शारदा याम् ॥ कृष्णाजिने ज्ञानसिडिर्मोक्षश्रीयाघ्रचर्म णि॥ स्यात्पौष्टिकं च कौशेयं शांतिकं वेत्रविष्टर म्॥वंशासने व्याधिनाशः कंवले दुःखमोचनम्। सर्वाभावेत्वासनार्थ कुशविष्टरमिष्यत इति ॥ ॥ जिपमाला तत्रैव॥ रुद्राक्षः श्वेतपद्माक्षमाले तु अ खिले जपेत् ॥ अतिस्थूलोतिसूक्ष्मश्च स्फुटितोभं गुरिलघुः। भिन्नः पुरा धृतोजीर्णो रुद्राक्षो वरदः

स्मृतः॥अष्टोत्तरशतैर्माला प्रशस्ता सर्वकर्मसु ॥
गुरुं प्रकाशयेहीमान्मत्रं नैव प्रकाशयेत् ॥ अथ
मालां च मुद्रांच गुरोरपि न दर्शयेदिति॥॥ मा
लासंस्कारस्तत्रैव ॥ क्षालयेत्पंचगव्येन सद्योजा
तेन तज्जुलैः ॥ चंदनागरुगंधामदेवेन घर्पये
त्॥ धूपयेत्तामघोरेण लेपयेत्पुरुषेण तु ॥ मंत्रये
पंचमेनैव प्रत्येकं तु शतं शतम् ॥ मेरुंच पं
चमेनैव तथा मंत्रेण मंत्र्येत् ॥ येन प्रतिष्ठिता
माला तमेव तु मनुं जपेदिति ॥ ॥ जपप्रकारः॥
विश्वामित्रकल्पे ॥ ॐकारं पूर्वमुच्चार्य भूर्भुवः

गा.
स्वस्तथैव चागायत्री प्रणवांतांचमध्ये त्रिप्रणवां । वि.
तथा ॥ एवं नित्यं जपं कुर्याद्राह्मणो विप्रपुंग
वा भिन्नपादा तु गायत्री ब्रह्महत्याप्रणाशिनी ॥
अभिन्नपादागायत्री ब्रह्महत्यांप्रयच्छति॥अच्छि
नपादगायत्रीजपं कुर्वति ये द्विजाः॥अधोमुखा
श्वतिष्ठति कल्पकोटिशतानि च ॥धर्मशास्त्रपुरा
णेपु इतिहासेषु सुव्रत ॥ पंचप्रणवसंयुक्तां जपे
दित्यनुशासनम् ॥ जपसंख्याष्ट्रभागान्ते पादो
जाप्यस्तुरीयकः॥स दिजः परमो ज्ञेयः परं सायु
ज्यमाप्नुयात ॥ अन्यथा प्रजपद्यस्तु स जपा

विफलो भवेत्॥प्रारंभदिनमारभ्यसमाप्तिदिवसा
बुधिान न्यूनं नातिरिक्तं च जपं कुर्यादिनदिने॥
नरंतर्येण कुर्वीत स्वस्वत्तिंन लिपयेत्॥प्रातरार
भ्य विधिवजपेन्मध्यंदिनावधिामनःसंहरणं शौ
यानं मंत्रार्थचिंतनमिति॥ ॥ जपसंख्या
तत्रैव॥ गायत्रीछन्दोमंत्रस्य यथासंख्याक्षराणि
च ॥ तावल्लक्षाणि कर्त्तव्यं पुरश्चरणकं तथेति
॥ ॥ प्रपंचसारेपि ॥ एवं कृत्वा तु सिद्धयर्थंगा
यत्री दीक्षितो जपेत् ॥ तत्त्वलक्षं विधानेन भि.
क्षाशी विजितेंद्रिय इति॥ ॥ होमद्रव्याणि

गा.
तत्संख्या च शारदायाम् ॥ क्षीरोदनं तिला
दूर्वाः क्षीरद्रुमसमिहरान ॥ पृथक्सहस्रत्रितयं जु
हुयान्मंत्रसिद्धय इति ॥ विश्वामित्रेपि ॥ तिलैः
पत्रैःप्रसनैश्च यवैश्च मधुनाप्लुतैः।।कुर्याद्दशांशतो
होमं ततः सिद्धो भवेन्मनुरिति ॥अत्र दशांशत
स्तर्पणं दशांशहोम इत्यर्थः ॥ होमात्पूर्व तर्पण
स्योक्तत्वात ॥ होमार्थ मंडपकुंडादिनिर्णयस्तद्र
चनाप्रकारश्च तत्तथेभ्योऽवगंतव्यः ॥ विस्तर
भया नेह लिखितः ॥
॥
॥

श्रीगणेशाय नमः॥अथ विश्वामित्रकृतगायत्री
कल्पप्रारंभः ॥ स्वगुरुं पूजयेन्नित्यमुपचारैस्तु पं.
चकैः ॥ भक्तिश्रद्धानुसारेण विश्वामित्रं प्रकल्पये
त्॥१॥ अस्य कृत्स्नस्यमंत्रस्य प्राणायामं नि
रुंधयेत् ॥ प्राणायाम नियम्याशु गुरुपूजापुरः
सरम् ॥ २॥ प्रातरुत्थाय यो विप्रः शयने पर्यव
स्थितः॥ एकाग्रमानसो भूत्वा ध्यायेन्मूलेऽथ
कुंडलीम् ॥३॥ नाभिसंनिहिता ज्ञेया द्वात्रिंश
वर्णसंख्यया॥ एवं ज्ञात्वा प्रभातायां षडाधारं त
था न्यसेत् ॥ ४॥पडाधारंतथा वक्ष्ये विन्यसेच
.SXSE

गा.
तुरक्षरम् ॥आयंतप्रणवैर्युक्तं षट्कुक्षिस्तु ततोन्य वि.
सेत् ॥ ५॥ सहस्रदलमध्यस्थां सवाला सतुरी
यके ॥ सहसेति विज्ञानात्संकल्पध्यानपूर्वकम
॥६॥ अस्याः संकल्पमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्य
ते॥ तंतोत्थाय वृहिर्गम्य मलमूत्रविसर्जनम् ॥
॥७॥ दुर्गंधत्यागपर्यन्तं कृत्वा शौचं समाहितः॥
ततो नदी.समागम्य गंगाध्यानपुरःसरम॥८॥
आचमनत्रयं कृत्वा त्रिवारं स्नानमाचरेत् ॥
अग्निमंडलमालिख्यजलमध्ये सबिंदुकम्॥माया । ८
वीजेन मध्यस्थमुभयोाहृतित्रयम् ॥ ९ ॥

ततः शुद्धावुनाचम्य प्राणायामत्रयं कुरु ॥ देश
कालार्थमुच्चार्य गायत्रीध्यानपूर्वकम् ॥ १० ॥
सूक्ताग्निमार्जनकुर्याद्यथाशाखोक्तमार्गतः ॥ अ
घमर्षणमंत्रं च स्नानं पंचांगपूर्वकम् ॥११॥श्रोत्रे
नासाक्षि रुद्धा च सहस्रांतंजलेवपुः ॥मग्नं कुर्या
जपेन्मंत्रं कुर्याद्वायुनिरोधनम् ॥ १२ ॥ ततः
स्नानत्रयं कुर्याच्छिरोव्याहृतिपूर्वकम् ॥ त्रिवा
रं त्रिविधं स्नानं पायूमेद्रं शिरःस्तनम् ॥ १३॥प्रो
क्षयेच्छंखमुद्राभिव्योहत्यादिशिरोन्तकम् ॥ तत
स्तीरं समागत्य गायत्रीकवचं पठेत् ॥ १४ ॥

गा. AD चिवस्त्रांगमाश्रित्य ललाटे तिलकं तथा ॥ओमा है। वि. ज्योतिमंत्रेण शिखावंधनमाचरेत् ॥ १५॥ त्रिकोणमध्ये ह्रींकारं कोणान्ते प्रपदं तथा॥दंडेषु व्याहृतिश्चैव मुल्लिखेदुदकं तथा ॥ १६ ॥ प्रणवे नवहिर्जप्त्वा जलं पीत्वा च मार्जनम्॥न तत्र वि न्यसेत्संध्यामन्यथा शुद्रवद्भवेत् ॥ १७ ॥ इति श्रीविश्वामित्रकल्प आह्निकलक्षणयोगो नाम प्र थमः परिच्छेदः॥१॥॥ चतुर्विशतिनामानितत्त 'स्थानेषु विन्यसेत् ॥ केशवादीनि विन्यस्य पौरा णाचमनं जपेत् ॥१॥चतुर्विंशतिवर्णानां केशवा

दिरनुक्रमात्॥ देव्याः पादैस्त्रिाभिः पीत्वा चांगुलै|
नवभिः स्पृशेत् ॥ २ ॥ सप्तव्याहृतिगायत्री
शिरस्तुर्यद्वयं न्यसेत् ॥ श्रुतिस्मृतिविधाने
द्विविधं परिकल्पयेत् ॥३॥ तृतीयं मूलमंत्रण
क्रमावर्णानि विन्यसेत् ॥ आचमनविधिः प्रो
क्त पौराणःस्मार्तआगमः॥४॥श्रीमानसमाच
स्य पंचभिः श्रुतिचोदितः ॥ संध्याप्रारंभकाले।
त्वाचमनत्रितयं न्यसेत ॥५॥ कुरुते सर्वसिद्धिः
स्यान्नास्ति चेन्निष्फलं भवेत् ॥ संहतांगलिना तो
यं ब्रह्मतीर्थे पिवेजलम्॥ मुक्तांगुष्ठंकनिष्ठायांशेपे

वि.
१
णाचमनं भवेत् ॥६॥गोकर्णाकृतिहस्तेन माष
मात्रं जलं पिवेत् ॥ न्यूनातिरिक्तमात्रेण तज्जलं
सुरया समम् ॥७॥ आदौ चांते तथा मध्ये न्यसे
चाचमनं कमात्॥श्रुतिस्मृतिपुराणानि पर्यायेण
विलोमतः॥८॥ केशवादिविभिर्नाम अपः पी
त्वा यथाविधि ॥ गोविंदमग्रतो न्यस्य विष्णुं सु
पुन्नि विन्यसेत् ॥९॥ मधुसूदनमादित्यं शुद्धां
शुञ्च त्रिविक्रमम॥अग्रतो वामनश्चैव हस्तयोःश्री
घरं तथा ॥ १० ॥ हृषीकेशं पद्मनाभमुभयोः
पादयोन्यसेत् ॥ दामोदरं ब्रह्मरंध्रेनासासंकर्षण
१०

स्य च॥११॥नासामध्ये तु विन्यस्य नासांतेवा
विनिर्दिशेत्॥दक्षनासान्तु विन्यस्य वासुदेवं तथै
व च॥१२॥ प्रद्युम्नंच तथा वामे अनिरुद्धं च दक्षि
॥ पुरुषोत्तमं वामनेत्रे दक्षिणेच अधोक्षजम्॥
॥ १३॥ नारसिंह वामनेने नाभौ चाप्यच्युतंन्य
सेत्॥जनार्दनं हृदि न्यस्य भुजे दक्षिणवाहुके॥
॥१४॥इति विश्वामित्रकल्प आचमनयोगो नाम
द्वितीयः परिच्छेदः॥२॥प्राणायामत्रयेणैव प्रातः
संध्यां समाचरेत् ॥प्राणायामसमायुक्तं प्राणाया
ममिति स्मृतम् ॥ १॥ उत्तमं नवधा चैव मध्यम

वि
.
गा.
१
११
ऋतुसंख्यया ॥ अधमं त्रयमित्याहुः प्राणाया
मो विधीयते ॥ २॥ सप्तव्याहृतिभिश्चैव प्राणा
यामं पुटीकृतम्।व्याहृत्यादिशिरोंतंच प्राणाया
मत्रयत्रिकम्॥३॥सव्याहृति सप्रणवां गायत्री
शिरसा सह ॥ त्रिः पठेदायतःप्राणान्प्राणायामः
स उच्यते॥४॥बिंदुतःप्राणमार्गच गायत्रीं विंदुसं
युताम्॥व्याहृत्यादिशिरोंतं च प्राणायामत्यत्रि
कम्॥५॥आदौ कुंभकमाश्रित्यरेचपूरकवर्जितम्
व्याहृत्यादिशिरोतं च प्राणायामं तु कुंभकम् ॥
॥६॥प्राणायामसमानविंदुसहितं विन्दुवयं संयुतं

सप्तव्याहृतिविंदुसंपुटपरं वेदादिपादत्रयम् ॥ गायत्रीं शिरसा त्रिनाडिसहितामीड्यदये हे परे शुद्धं केवलकुंभकं प्रतिदिनं ध्यायामितत्त्वंपदम्।। ॥७॥अधमै द्वादशी मात्रा मध्यमे द्विगुणा मता॥ उत्तमा त्रिगुणाप्रोक्ता प्राणायामं निरंधयेत् ॥८॥ रेचकं कुंभकं चैव पूरकं वायुरोधनम्॥एवं क्रमेण युंजीत प्राणायामस्य लक्षणम्॥९॥ निषिद्धं रेचक ज्ञेयं पूरकं चतथैव च॥अमोघं कुंभकं प्रोक्तंप्राणा यामं प्रकीर्तितम् ॥ १० ॥ अघोषनिर्घोषगमा गमस्थं नाडीदयं रेचकपूरकं च ॥ कुंभोपमं पू वि. गा. १ १२ घटप्रकारं ह्येवंविधं स्याच्छसनस्य साध्यम् ॥ ॥११॥ शब्दपूर्वकमभ्यासं शब्दव्यंजनसंयुतम्।। भिन्नभांडोदकं यहच्छसनस्य व्यतिक्रमात् ॥ ॥१२॥इडापिंगलासुघुम्नाच्छन्दपूर्वव्यतिक्रमात्॥ तत्सर्वं निष्फलं प्रोक्तमिति शंकरभाषितम् ॥१३॥ ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थो यतिस्तथा ॥ ततो धर्म समाश्रित्य प्राणायामविदो विदुः॥१४॥ नासापुटं त्वंगुलीभिः पंचभिर्वायुरोधनम् ॥ शनैः शनैस्तु निःशब्दं प्राणायाम निरोधयेत् ॥ १५॥ नासिकापुटमंगुल्या निधायैकेन मास्तम् ॥ आ १२ कृष्य धारयेदग्निं प्राणायामं विचिंतयेत् ॥ १६ ॥ प्राणायामेन ज्ञात्वा च स्नापयेचिन्मयं शिवम् ॥ तदादी मानसं कुर्यात्तदा केवलकुंभकम् ॥१७॥ पंच प्रजालकं चैव प्राणायाम समाचरेत॥पूजामा नससंयुक्तं प्राणायामफलं भवेत् ॥ १८ पंचपूजा विनायेन प्राणायामं करोति यः॥तस्य निष्फलित कर्म विश्वामित्रेण भापितम्।।१९।लकारंचहकार च यंकारं चरकारयोः॥चकारमितिविख्यातं पं चपूजात्मकं जपेत् ॥२०॥ सिद्धासनसमो ना स्ति न कुंभेनैव लोपममामंददृष्टिसमोनास्तिप्रा

वि.
गा.
णांयामं समभ्यसेत् ॥२१॥अंतश्चेतोवहिश्चक्षुर
धःस्थाप्य सुखासनम्॥समत्वं च शरीरस्य प्राणा
यामं समभ्यसेत् ॥२२॥ अस्त्रप्रयोगकाले तु प्रा
णायाम चलंवकः॥ प्राणायामवलोपेत उपसंहा
रकारकः ॥ २३ ॥ तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्राणाया.
मं समाचरेत् ॥सर्वधर्मपरित्यागीसमहापातकी
भवेत्॥२४॥ इति विश्वामित्रकल्पे प्राणायाम
योगो नाम तृतीयः परिच्छेदः॥ ३॥ पादंपादं
क्षिपेन्मूनि प्रतिप्रवणसंपुटम्॥निक्षिपेदष्टपादं तु
अधो यस्य क्षयायच॥१॥ अष्टाक्षरं नवपदं प

दादौ ब्रह्महा भवेताऋचादौ मार्जनं कुर्यात्सो
श्वमेधफलं लभेत्।यस्यक्ष्याय पादं तु आपः
सिंधुत्वमेव च ॥ भूमौ पादौ विनिःक्षिप्य इतरन्मू
प्रिं विन्यसेत् ॥ ३॥ प्रातःसूर्यश्चमंत्रेण सायम
ग्निः पिवेज्जलम्॥आपः पुनंतु मध्याह्ने क्रमेणाच
मनं न्यसेत् ॥४॥आपोहिष्ठेति मंत्रण नवपादं
हिवारकम् ॥ हिरण्यवर्णाश्चत्वारो दधिमंवृद्धि
वारकम् ॥ ५॥ पदादौ क्लीं पदंमध्ये पदांते मार्जन
भवेत्॥ऋचादौ प्रणवं चोक्का ऋचोंते मार्जनम
वेत्॥६॥ सत्त्वं रजस्तमो जातं मनोवाक्कायिका

गां. . १४ दिषु ॥ जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यादिनवैतान्नवमिर्दहे वि. त् ॥७॥ दधितिमार्जनं चैव हिरण्यादिचतुष्टयम्॥ कामक्रोधादिषड्वर्ग मार्जयेत्सर्वमार्जनम् ॥ ८॥ इति श्रीविश्वामित्रकल्पे मार्जनयोगो नाम चतुर्थः परिच्छेदः॥४॥ संध्यावंदनवेलायामर्थ्य दद्यात्रयं बुधः ॥ सायं प्रातःसमानं स्यान्म ध्याह्ने च पृथग्विधिः॥१॥ एकंमध्याह्नकाले तु सायूं प्रातस्त्रयस्त्रयः।।एवं ज्ञात्वा सृजेदयं सूर्यनक्ष अपूर्वकम् ॥२॥ एक शस्त्रास्त्रनाशाय एक हननना शने।असुराणांवधायायै प्रायश्चित्तार्थसंयुतम३॥ १४

दद्यात्केवलगायच्या मूढो ह्ययं तु यो द्विजः॥
सविन्दुब्राह्मणोनामसर्वधर्मवहिष्कृतः॥४॥ ब्रह्मा
स्त्रं नाभिजानाति स विप्राशद्र एव हितस्य कर्मा
दिकं जातं धर्माद्यं निष्फलं भवेत्॥५॥वीजमंत्रण
गायन्याः प्रणवेत्यभिधीयते ॥ ६॥ देहस्तु दंड
इत्युक्तः संज्ञाकवचमेव हि ॥ सर्वांगानिपदो मंत्र
सर्वमंत्रे त्वयं विधिः ॥७॥ अस्त्राप्टवारतः प्रोक्ता
गायत्री व्याप्य उच्यते ॥ एतत्पण्मंत्रकं ज्ञात्वा
अयं दद्याडि नामतः॥८॥ एकंमध्याह्नकाले च
प्रायश्चित्तं द्वितीयकम् ॥ अर्घ्यद्वयं तु मध्याह्ने

वि. गा. १५ तथा मुक्तं महामुने ॥९॥अयंत्रयं प्रयोगार्थ प्रा यश्चित्तं चतुर्थकम् ॥ सायं प्रातजिादीनामेवमे व विधिः क्रमात् ॥१०॥ ब्रह्मास्त्रं ब्रह्मदंडं च ब्रह्म शीर्षं च संयुतम्॥अर्घ्यत्रयं प्रयोगार्थमेवमेव मुदा हृतम् ॥ ११॥ शस्त्रमादौ ततो दंडं शिखात्रीणि समुच्चरेत्।पर्यायेण त्रिस्चार्य्य मंजलिं च त्रिधा हरेत् ॥१२॥ अर्यत्रयं प्रयोक्तव्यमभिमंत्रित मंजलिम् ॥ त्रियुक्तं विसृजेदय॑मसुराणां वधाय च ॥१३॥अस्त्रदंडशिरोयुक्तमयमेकं समुच्चरेत्॥ अस्त्रं वाहनरक्षोनमेकांजलिजलं क्षिपेत्॥१४॥ १५ प्रायश्चित्तं द्वितीयाय॑मसुराणां वधाय च ॥ प्रदक्षिणं पृथिव्यां च सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥१५॥ असावादित्यमंत्रेणू ब्रह्मेत्यादि प्रदक्षिणम् ॥ आपोभिरयुतं कार्यं सर्वाघौघनिकृतनम् ॥१६॥ हंसहंसेतिमंत्रस्य वृहत्यंतं समुच्चरन् ॥ शिरसा दंडमत्रं च सन्मुखे इव निक्षिपेत् ॥१७॥ उपमंत्रं, समुच्चार्य शिरस्तत्र समुद्धरेत् ॥ अध्यमेकं तु म ध्याह्ने तथा मुक्तं महामुने ॥१८॥ तर्जन्यंगुष्ठया गेन राजसी मुद्रिका भवेत् ॥ राक्षसीमुद्रिकादत्तं, तत्तोयं रुधिरं भवेत् ॥१९॥ निक्षिपेद्यदिमूढात्मा

रोखं नरकं व्रजेत् ॥अंगुष्ठच्छायापतितं देवता वि.
मुद्रिका भवेत्॥२०॥देवतामुद्रिकादत्ते सर्वे:पापैः
प्रमुच्यते ॥ एवं विज्ञानमात्रेण सद्यः सिद्धिर्भवि
प्यति ॥ २१ ॥इति श्रीविश्वामित्रकल्पेऽर्घ्यदा
नयोगोनामपंचमः परिच्छेदः॥५॥॥ओमित्येका
क्षरं चोक्तं न्यासध्यानपुरःसरम्॥यथाशक्तिजपू
कुर्यान्नित्यकर्म समाचरेत् ॥ १ ॥ शुचिर्भू
मौ लिखेद्यत्रं बीजं विंदुसमन्वितम् ॥ वीजराज
लिखेन्मध्ये वह्निमंडलमध्यगे ॥ २॥ चतुरखं ?
ततो हस्तं सुदृढं मृदु निर्मलम् ॥ तत्रोपरिसमा

सीनो गायत्रीजपमाचरेत् ॥३॥ खशुद्धिं भूत
हिं च कृत्वा शोषणदाहनम।। प्लवने च ततःकु
त्प्रिणवादित्रय क्षरैः॥४॥प्राणायामसमायुक्त
अंतर्बाह्यं समातृकात् ॥ देहे न्यासं ततः कुर्या
करांगन्यासमाचरेत् ॥५॥ ऋषिं न्यसेत्पूर्वमुखे
तथा च्छन्द उदीरितम् ॥ देवता हृदि विन्यस्य
गुह्ये वीजमिति स्मृतम्॥६॥शक्तिं विन्यस्य चाधा
पादयोः कीलकं न्यसेत् ॥ एवं न्यासविधि
कृत्वा ऋष्यादिन्यासपूर्वकम् ॥ आवाहनादि
भेदं च दशमुद्राःप्रदर्शयेत्॥आयातु वरदा देवीअं

गा. गप्रत्यंगसंगमे॥८॥ प्रातर्गायत्रीसावित्रीमध्याह्ने । वि. च सरस्वती ॥एवमावाहनं ज्ञात्वासंध्यायां जपमा चरेत्॥९॥हस्ताभ्यामनुलोमेन आवाहनमनाहुते। नामत्रयमृषिश्छंदः क्रमेणावाहनं भवेत् ॥ १० ॥ मूलाधारेण गायत्री सावित्री मणिपुरक ॥ हाद शारे सरस्वती छंदो नाडीत्रयं तथा । ११॥ ऋषि मूर्ध्नि सुविज्ञेय आवाहनमनुक्रमात् ॥ आवाहन यथोक्तं च यथोक्तं तु विसर्जनम् ॥ १२ ॥ एवं जानीहि विप्रेन्द्र जपध्यानसमाचरेत् ॥आवाहनं ततो न्यासं विना जाप्यं तु निष्फलम्॥१३॥ च तुर्विंशतिगायत्री प्रातःस्नात्वा जपेन्मनुम् ॥प्रा णायामंततः कुर्यान्यासध्यानं समाचरेत् ॥१४॥ करन्यासं ततः कुर्यादंगन्यासंतथैवच॥ चतुश्चतु श्चतुकंच चतुश्चतुश्चतुश्चतुः॥१५॥षडंगं विन्य सदेतीं गायत्रीं वेदमातरम् ॥ व्याहृतित्रयमुच्चा अनुलोमं च विभ्रतः॥ १६ ॥ करांगन्यासमा रभ्य गायत्री पूर्ववद्भवेत्॥अकारंच उकारं चम कारं विंदुसंयुतम् ॥ १७॥ अनुलोमं न्यसेत्तत्र त्रि रक्षरसमन्वितम् ॥ चतुर्विंशतिवर्णानां पल्लवोऽय मुदाहृतः ॥ १८॥ चतुरक्षरसंयुक्तं करांगन्या गा. १ समाचरेत् ॥ तृर्यपादं विना न्यासमाद्यंतं प्रणवै वि 8. सह ॥ १९ ॥ व्याहृतित्रयमुच्चार्य चतुरक्षरसंयु तम् ॥ पुनयाहृतिमुच्चार्य करांगन्यासमाचरेत ॥२०॥ पादपादं द्विपादं च प्रातिप्रणवसंपुटम् ॥ करांगन्याससंयोगात्षड्भागैत्रिपदा भवेत् ॥ ॥ २१ ॥ अंगुष्ठादिचतुर्वर्णामनुलोमक्रमेण तु ॥ हृदयादिचतुर्वर्णाः क्रमेणैव विलोमतः ॥ २२॥ चतुर्वर्णान्विना यस्तान्विपर्ण संन्यसेद्विजः ॥ तस्य वैफल्यमाप्नोति सत्यंसत्यं न संशयः॥२३॥ अंगन्यासं करन्यासं देहन्यासं विना जपेत्॥अं १८ M धत्वं वधिरत्वं चमूकत्वं प्राप्नुयान्मनुः ॥२४॥ इति श्रीविश्वामित्रकल्पे आवाहनादियोगोनाम षष्ठः परिच्छेद॥६॥ध्यान मुद्रांनमस्कारं गुरुमंत्र तथैव च ॥ संयोगमात्मसिडिच्च पञ्चधैवं विभा वयेत्॥१॥ प्रातः केवलगायत्री मध्याह्ने व्या हृतीयुता॥ सायाह्ने तूर्यया युक्ता नित्यजाप्यं स माचरेत् ॥२॥ पादादौ रेफसंयुक्ता गायत्रीजप लक्षणम् ॥३॥ पादत्रयं समुच्चार्य प्रतिलोमंततश्च रेत् ॥ रेफर्विद्ध तदाद्यन्तौगायत्रीजपमाचरेत् ॥ ॥ ४॥ गायत्री पूर्वमुचार्य तुत्यादिविलोम गा. वि. तः ॥ सायंसंध्यां जपेदेवं साधकः सर्वसिद्धये ॥ ॥५॥तकारादियकारांतमनुलोम विलोमतः॥ तुर्यपादं विना मंत्रं प्रातःसंध्यामथाचरेत् ॥६॥ भकारादिहिकारांतं मध्यपादमिति स्मृतम् ॥ तातीयं तु प्रयोक्तव्यं तदर्ये प्रथमंभवेत् ॥७॥ धकारादियकारांतं तृतीयं पादमुच्चरेत् ॥ प्रथम च द्वितीयंचत्रिविधं जपलक्षणम् ॥८॥ कालत्रयं त्रिधा जाप्यं त्रिकालं त्रिविधं स्मृतम् ॥ अनुलो मविलोमाभ्यांचिरं सिद्धिमवाप्नुयात् ॥९॥च तुर्विशतिवर्णानामनुलोमं जपेदपि ॥ पूर्णजाप्य

फलं नास्ति अर्द्धजाप्यफलं लभेत् ॥१०॥चतु
ष्पादंतु गायत्रीअनुलोमविलोमतः ॥ नित्यंजा
प्यं प्रकुर्वीत भुक्तिमुक्तिं लभेन्नरः॥११॥नित्यनैमि
त्तकाम्यादिव्यस्ताव्यस्तं जपेन्मनुम् ॥ प्रातम
ध्याह्नसायाहं जपेदेवं क्रमेण तु ॥ १२॥ जप
पारायणं कुर्य्यात्रिपदासंपुटं नव ॥ एवं ज्ञात्वा
जपेन्नित्यमेकः कोटिगुणं भवेत् ॥ १३॥ कालत्र
यं यथोक्तं च जाप्यपारायणं परम् ॥अनंतफल
माप्नोति सत्यं सत्यं न संशयः॥ १४॥ अष्टोत्तर
सहस्रं वा अष्टोत्तरशतं तु वा॥अष्टाविंशतिमेवाथ

गा. २० गायत्रीदशकं जपेत् ॥ १५॥ ॐकारः पुरुषश्चैव गायत्री सुंदरी तथा॥तयोःसंयोगकाले तु वस्त्र माच्छाद्य गण्यते ॥१६॥ वरेण्यं विरलं चोक्काज पकाले विशेषतः॥पारायणेषु युक्तं स्यादन्यथा विफला भवेत् ॥ १७॥इति श्रीविश्वामित्रकल्पे त्रिकालजपयोगो नाम सप्तमः परिच्छेदः ॥७॥ इति विश्वामित्रकृतगायत्रीकल्पः सम्पूर्णः ॥॥ अथ गायत्रीपद्धतिः। ब्रह्मविष्णुशिवाराध्यां गायत्रीं लोकपावनीम् ॥ नमस्कृत्यानुरोधेनलिखेयं पद्धति क्रमात् ॥१॥ २०

साधक ब्राह्ममुहूर्ते चोत्थाय यथोक्तंशौचंकृत्वान
द्यादौस्नानंकृत्वाप्राणायामत्रयंकृत्वाअसतांसं
ध्यां कुर्यात्॥प्राणायामोयथा॥ॐभूःभुवःॐ
स्वःॐ महःॐ जनः तपः ॐ सत्यतत्सवितु
वरेण्यं भर्गो देवस्यधीमहि ॥ धियोयोनःप्रचोद
यात्॥आपोज्योतीरसोमृतं ब्रह्मभूर्भुवःस्वरोम्॥
प्रणवस्य ब्रह्माऋषिगायत्रीच्छंदः परमात्मादेव
ता शरीरशुद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ॥ ब्रह्मणे नमः
शिरसि॥गायत्रीछंदसे नमः मुखे॥ परमात्मदेव
तायै नमः हृदय॥करसंपुटं कृत्वा समस्तदुरितक्ष

गा.
२१
यार्थ न्यासं संकरिष्ये ॥ व्याहृतीनां जमदग्नि वि.
भरद्वाजात्रिगौतमकाश्यपविश्वामित्रवसिष्ठादि
ऋपिभ्योनमः शिर्सि सप्ताचिरनिलवितृप्रजा
पतिवरुणेंद्रविश्वेदेवदेवताभ्यो नमः मुखे ॥ गाय
त्र्युष्णिगूनुष्टव्हतीपंक्तित्रिष्टुब्जगतीछंदोम्यो
नमः हृदि ॥ एवं करसंपुटं कृत्वा समस्तदुरित
क्षयार्थे गायत्रीन्यासः॥ गायत्र्या विश्वामित्र
ऋषये नमः शिरसि॥ गायत्रीछंदसे नमः मुखे
परमात्मदेवतायै नमःहृदये॥ॐ भूःनमःहृदये ॥
ॐ भुवः नमःमुखे।स्वानमःदक्षांसे॥ॐ महः
२१

नमः वामांसे॥ॐ जनः नमःदक्षिणोरौतपः
नमःवामोरौ॥ॐ सत्यं नमः जठरे । इतिव्याहृति
न्यासः॥ अथाक्षरन्यासातत् नमःशुल्फयो।
ॐ सं नमः पदपार्श्वयोः॥ ॐविं नमः जान्वोः।
ॐतुं नमः पादुमुखयोः॥ ॐ वनमःजंघयोः॥
ॐ नमः नाभौ ॥ॐ णि नमःहृदये॥ॐ यं न
माकंठे ॥ ॐ नमः हस्तयो॥ॐ ! नमःमणि
बंधयो : ॐ दें नमाकूर्पयोः ॥ ॐ वनमः वाहु
मूलयोः॥ॐ स्यं नमः आस्ये॥ ॐधी नमः नः
सापुटयोः॥ ॐ मनमः कपोलयोः। ॐहिंनमो
*

--
वि.
गा.
नेत्रयोः॥ ॐ धिं नमः कर्णयोः॥ॐ यों नमःभ्रू
२२ मध्य॥ ॐयों नमः मस्तक॥ॐ नं नमः पश्चिम
वक्रे॥ॐ ग्रं नमः उत्तरवके॥ॐचा नमःदक्षिण
वक्रे॥ॐदनमः पूर्ववक्रे॥ॐयात् नमःउर्ध्वक्रे॥
इत्यक्षरन्यासः॥अथ पदन्यासः॥ॐ तत् नमः
शिरसि ॥ ॐ सवितुर्नमः भ्रुवोर्मध्ये ॥ ॐ वरे
ण्यं नमःनेत्रयोः ॥ॐभर्गः नमः मुखे ॥ ॐ देव
स्य नमः जठरे॥ॐ धीमहि नमः हृदये॥ॐधि
यः नमानाभौ॥ॐयानमः गुह्ये॥ ॐनः नमःजा
न्वोः॥ॐ प्रचोदयात नमः पादयोः॥ ॐ आपो
२२

ज्योती रसोऽमृतं ब्रह्म भूर्भुवःस्वरोमिति शिरसि
इति पदन्यासः॥अथ पादन्यासः तत्सवितुर्व
रेण्यं नमः नाभ्यादिपादपर्यंतम्॥ भगों देवस्य
धीमहि नम हृदयादिनाभ्यंतम् ॥ॐधियो यो नः
प्रचोद्यातनमः मूर्धादिहृदयांतम।। ॐ परोरजसे
सावदोम इति मूर्ध्नि विन्यस्य॥अथ पडंगन्यासः
ॐब्रह्मणे हृदयायनमः ॐ विष्णवे शिरसे स्वाहा।
ॐरुद्राय शिखायै वषट् ॥ॐ ईश्वराय कुवचाय हु
॥ॐसदाशिवाय नेत्रत्रयाय वौषट्॥ ॐ सर्वात्म
नेअस्त्राय फट्राइतिमंत्रणोध्याधस्तालत्रयं कृत्वा

वि.
गा.
२
२३
छोटिकमुद्रया दिग्बंधनं विधायमूलेन व्यापक
कुर्यात् ॥ इति षडंगम् ॥अथ लयांगन्यासः॥
ॐ अंआं ई ई उंऊं लंलं ए ऍओं औं
अंअः कं खं गं घंडं चं छं जं जंजं टंठंडं ढंणं,
तथंदं धनं पंफंवंभ मयंरं लंवंशंषसंहळंक्षं॥
ॐ भूर्भुवः स्वः तत्सवितुर्वरेण्यं भगों देवस्य धीम
हि ॥ धियो यो नः प्रचोदयात् ॥ क्षं ळं हं संघ
शंवलं रं यंमं भं वं फंप नं धं दंथं तंणं ढंडं ठं
टंअं झंजं छंचं डंघंगं खंकं अःअं औं ओंऐं
एं लंलं ऊं उंई इंआंअं त्यादचोप्र

निः योयोधिहिमधीस्यवदेगोभण्यरेषतुवित्स
तस्वःवः (भू ॐ इति हृदयादिमुखांतम् ॥ एव
मेव हृदयादिकेशांतम् ॥ तथैव व्याप्य ॥
इति लयांगन्यासः ॥ इति विन्यस्य पीठन्यास
कुर्य्यात् ॥ ॐ मं मंडूकाय नमः मूलाधारे॥
ॐकं कालाग्निरुद्राय नमः स्वाधिष्ठाने ॥ ॐ म
मूलप्रकृत्यै नमः नाभौ ॥ ॐ आं आधारशक्त
ये नमः हृदये। कं कूर्माय नमः ॥ व वराहाय
नमः॥धं धरिण्यै नमः। सं सुधासिधवे नमः॥
रत्नहीपाय नमः॥मं मणिमंडपायनमः॥ कं

मा. व्यापकं कृत्वा ध्यायेत्।।मुक्ताविद्रुमहेमनीलधव- प. लच्छायैर्मुखैस्त्रीक्षणैर्युक्तामिदुनिबद्धरत्नमुकुटांत त्त्वार्थवर्णात्मिकाम् ॥ गायत्री वरदाभयांकुशक शां शुभ्रं कपालं गुणूं शंखं चक्रमथारविंदयुगलं हस्तैर्वहंती भजे। इति ध्यात्वा बहिः पूजोत्तरी- त्या देवीं सौवर्णी च संपूज्य गंधपुष्पधूपदीपनैवे द्यतांबूलाग्रुपचारान्प्रकल्प्य किंचिज्जपित्वा ॥ स्वागतं देवदेवेशि सन्निधौ मे महेश्वरि । गृहा ण मानसीं पूजां यथार्थपरिभाविताम् ॥ १॥ दशधा मूलं जपित्वा जपं देव्याः करे समर्म्य २५

मनसा पुष्पांजलिं दत्त्वा क्षणं तदात्मकं विभाव्य
वरदाभयांकुशकशाकपालगुणशंखचक्राभयो
म्यादिमुद्राः प्रदर्शयेत् ॥ इति मानसी पूजा
अथ बहिःपूजार्थमनुज्ञाप्य बहिःपूजां कुर्यात्॥
स्ववामे अस्त्रक्षालितत्रिपदिकां निधाय तदु
परि अस्त्रक्षालितं कलशं निधाय शुद्धतायं मू
लेनापूर्य मूलेनाष्टकृत्वोऽभिमंत्र्य जातवेदसे
इत्यूचा त्र्यंबकमिति ऋचगायत्र्या च सकृदमि
मंन्य गंधपुष्पाभ्यां पूजयेत् ॥ इति कलशसं
स्थापनम् ॥ अथ सामान्याय॑स्थापनविधिः ॥

वि.
२४
कल्पवृक्षाय नमः ॥ स्वं स्वर्णवेदिकायै नमः ॥
रं रत्नसिंहासनाय नमः दक्षांसे ॥धं धर्माय नमः
वामांसे॥ज्ञांज्ञानाय नमः वामोरौ॥ वं वैराग्याय
नमः दक्षोरौऐं ऐश्वर्याय नमःमुखे॥अं अधर्माय
नमः वामपाश्र्वे ॥अंअज्ञानाय नमः दक्षपाश्व॥
अं अवैराग्याय नमः नाभौ ॥ अंअनैश्वर्याय
नमः हृदये ॥ अं अनंताय नमः उपर्युपरि
विन्यसेत् ॥अंबुजाय नमः॥सं संविन्नालाय
नमः॥सं सर्वतत्त्वात्मकाय पद्माय नमः॥पंप्र
कृतिमयपत्रेभ्यो नमः॥विं विकारमयकेशरेभ्यो
२४

नमः॥ पंपंचाशवर्णकर्णिकायै नमः॥वं हादशक
लात्मने सूर्यमंडलाय नमः॥वं पोडशकलात्मने,
चंद्रमंडलाय नमः॥सं सत्त्वात्मने नमः॥रं रंजसे
नमः॥ तं तमसे नमः॥आं आत्मने नमः
अंअंतरात्मने नमः॥पं परमात्मने नमः॥हां
दीप्तायै नमः॥ ह्रीं सूक्ष्मायै नमः ॥ ह्रां विद्युता
यै नमः॥पीठमध्ये सर्वतोमुख्यै नमः ॥ तदु
परि नित्यपूजाचक्रं विधाय ॥ ॐ ब्रह्मविष्णु-
रुद्रांविकात्मकाय सौरपीठात्मने नमः॥ इति पी
ठन्यासः॥ मूलेन प्राणायामत्रयं कृत्वा मूलेन

गो.
तत्रास्त्रक्षालितं ताम्रपानं निधाय मूलेनापूर्य : प.
मूलेनाष्टवारं संमंत्र्य गंधपुष्पाभ्यां पूजयेत् ॥
इति सामान्यायस्थापनविधिःपीठात्मनोर्मध्ये
चंदनेन कनिष्ठिकया त्रिकोणं षट्कोणं च
कृत्वा अग्नये हृदयाय नमः॥ ईशानाय शिरसे
स्वाहा ॥निर्गतये शिखायै वषट् ॥ वायवे कव
चाय हुम् ॥ अग्नये अस्त्राय फट् ॥ नेत्रत्याय
वौषट् ॥ पूर्व अत्राय फट । सामान्यायंजले
न प्रोक्ष्य चंदनने पूजयेत् ॥ त्रिकोणे आधार २६
स्थापयामि ॥ आं.आधारशक्ति स्थापयामि ॥

पृथिवीहीपं स्थापयामि ॥ तत्र पूजा ॥अग्निमं
डलाय द्वादशकलात्मने नमः ॥ धुं धूम्रायै
नमः॥जं ज्वालिन्यै नमः॥ विं विस्फुलिंगिन्यै
नमः ॥सुं सुरूपायै नमः॥कं कपिलायै नमः।
हं हव्यवाहनायै नमः ॥ कं कव्यवाहनायै
नमः॥ इति आधार पूजा॥ आधारोपरि अर्घ्य
पात्रं संस्थाप्य पात्रोपरि पूजा ॥ अंअर्कमंड
लाय द्वादशकलात्मने नमः॥तं तापिन्यै नमः ॥
धूम्रायै नमः॥ मं मरीच्यै नमः ॥ जं ज्वा-
लिन्यै नमः॥ रुरुच्यै नमः। मुं सुमुखाय नमः।

प.
गा.
२८
— पूर्णायै नमः ॥ १६॥ अंकुशमुद्रया तीर्थमा
वाह्य ॥ गंगे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति॥
नर्मदे सिंधु कावेरि जलेऽस्मिन्सन्निधौ भव ॥
योनिमुद्रां प्रदा धेनुमुद्रयाऽमृतीकृत्य शंख
मुद्रां प्रदा गंधादिभिः संपूज्य मूलेनाष्टवारम
भिमन्य मत्स्यमुद्रयाच्छाद्यसामान्याय॑जलेन
सिंचेत् ॥ आत्मतत्त्वाय नमः ॥ विद्यातत्त्वाय
नमः॥ शिवतत्त्वायै नमः॥ परो रजसे सावदो
मिति सप्तकृतोऽभिमंत्र्य तज्जलदेवतात्मैक्यं
विभाव्य किंचित्पात्रांतरे गृहीत्वा पूजोपकरण
२८

सामग्रीमात्मानं च त्रिःप्रोक्षयेत् ॥ इतिविशेपा
यस्थापनविधिः ॥ अय॑स्योत्तरे पात्रचतुष्टयं
पायाचमनीयमधुपर्कार्थं संस्थाप्यसकृदभिमंत्र्य
तोयनापूर्य मूलेन निवारमभिमंत्र्यन्यासक्रमेण
धर्मादीन्प्रोक्षणीरूपेण संपूज्य तस्मिन्पीठोपरि
देवतां विभाव्य सर्वांगेषु पंचपुष्पांजलिं दत्त्वाम
लाधारात्कुडलीमुत्थाप्य हारे स्थित्वा तत्रपरमा
त्मना संयोज्य तदृष्टयाऽमृतधारया देवी प्रीण
यित्वा देवी प्रसन्नांविभाव्य स्वस्मिन्देव्यात्मैक्यं
विभाव्यासनादिदीपान्तानुपचारान्प्रकल्प्य ॥

प.
गा.
२
वाह्यनैवेद्यं न देयमिति संप्रदायः शिवोभूत्वाशिवं
यजेदिति वचनात् ॥ अथ पीठपूजा ॥मं मंडू-
काय नमः॥कंकालाग्निरुद्राय नमः॥मुंमूलप्रक
त्यै नमः॥आं आधारशक्त्यै नमः॥कू कूर्मायै
नमः॥अं अनंताय नमः॥वं वराहाय नमः॥
धूं धरित्र्यै नमः॥ सुं सुधासिंधवे नमः॥रं रत्न
हीपाय नमः॥ ममणिमंडपाय नमः॥कं कल्प
तरवे नमः॥वं स्वर्णवेदिकाय नमः॥ तदुपरि
रत्नसिंहासनाय नमः॥ आग्नेयादिकोणेषु धं? २९
( धमाय नमः॥ ज्ञं ज्ञानाय नमः॥वं वैराग्याय ।

नमः॥अंऐश्वर्याय नमः॥पूर्वादिदिक्षु अंअधर्मा
य नमः ॥ अंअज्ञानाय नमः ॥ अंअवैराग्याय
नमः॥ अंअनैश्वर्याय नमः॥ मध्ये।अंअनंताय
नमः॥अं अंबुजाय नमः॥आं आनंदाय नमः॥
संसंविन्नालाय नमः॥ सं सर्वतत्त्वात्मकपद्माय
नमः ॥पं प्रकृतिमयपत्रेभ्यो नमः ॥ विं विकार
मयकेशरेभ्यो नमः ॥ पं पंचाशहर्णकर्णिकायै
नमः ॥ अं द्वादशकलात्मने वह्निमंडलाय न
मः॥ संसत्त्वाय नमः॥ररजसे नमः॥ तंतमसेन
मः॥आंआत्मने नमः॥ अंअंतरात्मने नमः॥

गा.
प.
कं कालात्मने नमः ॥ एतान्युपर्युपरि ॥ अथ
पीठपूजा ॥ पीठस्य पूर्वभागे रांदीप्तायै नमः ॥
री सूक्ष्मायै नमः॥रूं भद्राय नमः॥रै विभूत्यै
नमः॥रौं विमलायै नमः॥रःअमोघायनमः॥
रां विद्युतायैनमः॥पीठमध्ये। परदेवतायै नमः॥
सर्वतो मुख्यै नमः ॥ तदुपरि विंदुत्रिकोणात्तद
लाष्टकरेखात्मकुंचतुरस्रं चतुर्दारोपशोभितं यंत्रं
संस्थाप्य ब्रह्मविष्णुरुद्रबिंवात्मकसौरपीठाय न
मः॥ इति पीठं पूजयेत् ॥ इति पूजा समाप्ता॥। ३०
अथ पूर्वोक्तऋष्यादिन्यासं कृत्वा प्राणानायम्य

मृलेनव्यापकंगायच्युच्चारपूर्वकं हस्ताभ्यां पुष्पांज
लिं गृहीत्वा नासारंध्रेण पुष्पसंचयकल्पितयंत्रम
ये कल्पितमूर्ति निःक्षिप्य तत्तत्स्थानगतानि आ
वरणानि ध्यात्वा आवाहनादिमुद्राःप्रदावाह
नं सन्निधापनं सन्निरोधनं सम्मुखीकरणम अव
गुठनं संकलीकरणं चेति । मूलांते श्रीगा
यत्रि देवि इहावाहिता भव पुष्पेण देव्या
हृदिकरं निधाय आं ह्रीं क्रौं इति द्वादशवारं
जपेत् । ततो भूतशुद्धि प्राणप्रतिष्ठां विधाय
पूजयेत् ॥ नमः इतिमंत्रेण देव्याः पादांबुजे पाद्यं

प.
गा.
दद्यात् । स्वाहेतिमंत्रेण मूर्त्यध्ये वमिति मंत्रण
मुखेआचमनम् ततः स्नानशालायांसुगंधिसलि हैं. २
लैःस्नापयित्वा मूलेनशतसंख्येन वा राजोपचारैः
स्नापयित्वांगप्रोक्षणं कृत्वा मूलेन पीठं संस्थाप्य
पूर्वोक्तां ध्यात्वा पंचोपचारैः सम्पूज्य देवतांप्र
सन्नां विभाव्य आवरणपूजां कुर्यात् ॥ तत्र
मध्ये त्रिकोणे व्याहृत्यै नमः॥ अथ कोणे
गायत्र्यै नमः ॥ नैर्ऋत्यकोणे सावित्र्यै नमः॥
वायव्यकोणे सरस्वत्यै नमः ॥ त्रिकोणांत
रालेषु ब्रह्मणे नमः॥विष्णवे नमः॥ रुद्राय नमः।
३१

मूलेन पुष्पाजोल गृहात्वा ।। अभोप्टोसाडे मद
हिं शरणागतवत्सले ॥ भक्त्या समर्पये तुभ्यं
प्रथमावर्णार्चनम्॥अनेन पुष्पांजलिं दत्त्वा द्विती
यावरणं पूजयेत् ॥ अष्टदलेषु पूर्वादि दिक्षु ॐ
आदित्याय नमः॥भानवे नमःभास्कारायनमः॥
रवये नमः॥ आग्नेयादिकेशरेषु ॥ उषायै नमः॥
प्रभाय नमः प्रजाय नमः ॥ संध्यायै नमः॥
मूलमुच्चरन् अभीष्टसिद्धिं मे देहीति पुष्पांजलि
दद्यात् ॥ इतिद्वितीयावरणम्॥ अथ तृतीयम् ॥
हृदिब्रह्मणे नमःहृदयाय नमः ईशाने रुद्रायशि

गा.
प.
२
खायै वषट् ॥ नैर्ऋत्ये ईश्वराय कवचाय हुम् ॥
३२ वायव्ये सदाशिवाय नेत्रत्रयाय वौषट् ॥ आग्ने
ये सर्वात्मने अस्त्रायफट्॥तत्तद्देवताभ्यो नमः॥
मूलेन ॥ अभीष्ट०॥इति तृतीयावरणम् ॥ अथ
चतुर्थम् ॥ तहहिः पूर्वाधष्टदलेषु ॥ अमृतायै
नमः॥ नित्यायै नमः ॥ विश्वंभरायै नमः॥
ईशान्यै नमः॥प्रभायै नमः॥ जयायै नमः॥
विजयायै नमः ॥ शांत्यै नमः॥मूलेन पुष्पांजलिं|
अभीष्टसिद्धि० ॥ इति चतुर्थावरणम् ॥ अथ
पंचमम् ॥ तहहिः पूर्वाद्यष्टदिक्षु॥ॐ कात्यै नमः।

दुर्गायै नमः ॥ सरस्वत्यै नमः ॥ विद्यारूपायै
नमः ॥ विशालायै नमः ॥ ईशानायै नमः ॥
वायव्य नमः ॥ विमलायै नमः ॥ मूलमुच्चरन्न
भीष्टसिडिमिति पुष्पांजलिं दद्यात् ॥ इति
पंचमावरणम् ॥ अथ षष्ठम् ॥ पूर्वाद्यष्टदिक्षु॥
संहारिण्यै नमः ॥ सूक्ष्मायै नमः ॥ विश्वयोन्यै
नमः॥जयावहाय नमः ॥ पद्मालयायै नमः॥
परायै नमः ॥ शोभायै नमः॥ रूपायै नमः॥
मूलेन पुष्पांजलिम् अभीष्टसिद्धिं ॥ इति पष्ठा
वरणम् ॥ अथ सप्तमम्॥ पूर्वाद्यष्टदिक्षु ॥ ॐ आ।
३

गा.
प.
ब्राहृयै नमः ॥ॐ ई माहेश्वर्यै नमः ॥ॐ ॐ कौ
मार्यै नमः। ॐवैष्णव्यै नमः॥ॐ लं वारायै न
मः ॥ॐ औं चामुंडायै नमः॥ॐ अचंडिकायै
नमः ॥ मूलमुच्चार्य अभीष्ट• पुष्पांजलिं दद्यात
इति सप्तमावरणम् ॥ अथाष्टमावरणम् ॥तहहिः
पूर्वाद्यष्टदिक्षु ॥ॐ सों सोमाय नमः ॥ ॐ बुं
बुधाय नमः॥ॐ शुंशुक्राय नमः॥ॐ भौं भौमा
य नमः॥ॐ शं शनैश्चराय नमः॥ॐ रां राहवे
नमः॥ॐ के केतवे नमः॥ मूलेन अभीष्टपुष्पां
जलिं दद्यात्॥ इत्यष्टमावरणम्॥अथ नवमम् ॥

पूर्वाद्यष्टदिक्षु ॥ ॐ लं इंद्राय नमः ॥ॐ रं अग्नये
नमः॥ॐ यं यमाय नमः ॥ॐक्षं नैर्ऋत्यै नमः॥
ॐ वं वरुणाय नमः॥ ॐ यं वायवे नमः॥
सामाय नमः ॥ ॐ ई ईशानाय नमः॥ ॐ ब्रह्मणे
नमः॥ॐ अनंताय नमः॥ मूलेन अभीष्ट० पुष्पां
जलिं दद्यात्॥इति नवमावरणम्॥अथ दशमम्॥
ॐ वं वज्राय नमः ॥ ॐ शं शक्तये नमः॥ ॐ द
दंडाय नमः ॥ ॐ खं खगाय नमः ॥ ॐ पंपा
शाय नमः ॥ ॐ गं गदायै नमः ॥ ॐ त्रि
त्रिशूलाय नमः ॥ ॐ चं चक्राय नमः॥

गा.
प.
३४
ॐ अंअंबुजाय नमः ॥ सूलेन अभीष्ट०
पुष्पांजलिं दद्यात् ॥ इति दशमावरणम् ॥
पुनः पंचोपचारैः संपूज्य नीराजनं पुष्पांजलिं
दत्त्वा यस्य स्मृत्येति पूजां समर्प्य जपफलं
देव्याःकरे समर्प्य पुष्पांजलिं दत्त्वाक्षमाप्यवह
दि उहास्य पुनर्ऋष्यादिन्यासंकृत्वा निर्माल्यंवि
सृजेत् ॥ इति नित्यपूजापद्धतिः समाप्ता॥ अथ
नैमित्तिकमाह।गुरुजन्मदिवसे स्वजन्मदिवसेज
न्मनक्षत्रे विद्याप्राप्तिदिवसे पूर्णायांव्यतीपातेवा
विशेपं पूजयेत्॥ इतिनैमित्तिकम् ॥ अथ पुरश्च
३४

रणविधिः ॥ कर्ता स्वशक्त्या गुरुं संपूज्य तदनु
ज्ञया देहशुद्ध्यर्थं चांद्रायणं प्राजापत्यं वा समा
चरेत् । पुरश्चरणदिवसे सुगंधसलिलैः स्नात्वा
जाप्रदेशे चतुरस्त्रं चतुरिं मंडपं विधाय हृष्टधी
वीनियमितो मिताहारो जितेंद्रियःप्रातरारभ्या
मध्याहं जपेत् । एवं च चतुर्विंशतिलक्षंजपेत् ॥
तदुक्तम् ॥ उक्तलक्षविधानेन कृत्वा विना जिते
न्द्रियाः।क्षीरोदनं तिलं दूर्वाक्षीरद्रुमसमिट्ठमान।
अष्टद्रव्येण च पृथक्सहस्रत्रितयं हुनेत् ॥ मंत्र
फलसिद्धये जपदशांशहोमः॥ तद्दशांशेन तप्प

गा.
णम ॥ तद्दशांशेन मार्जनम्॥ तदशांशेन ब्राह्मण
भोजनम् ॥ इति पुरश्चरणविधिः॥ अथका
स्यमुच्यते ॥ विद्यार्थी वाग्भवाद्यां लक्ष्मी
कामः श्रीबीजं वश्याथै कामवीजं सर्व
कामार्थ मायावीजम् आयुःकामार्थे मृत्युंजय
चतुरक्षरीसहितं जपेत्॥इतिका विधिः॥ तत्त्व
संख्यासहस्राणि समंत्रं जुहुयात्तिलैः ॥ सर्वपाप
विनिर्मुक्तो दीर्घमायुश्च विंदति ॥ आयुष्यं सा
ज्यहविषा केवलेनाथ सर्पिपा ॥ पाकितैस्ति
लैमंत्री जुहुयात्रिसहस्रकम् ॥ अरुणाक्षैत्रिम

ध्वाज्यैः प्रसूनैर्ब्रह्मरक्षजैः॥ बहुना किमिहोत्तेन यथावत्साधु साधिता ॥ द्विजन्मनामियं विद्या है सिद्धकामदुहा स्मृता ॥ इति गायत्रीपद्धतिः संपूर्णा ॥ ॥७॥ अथ गायत्र्युपनिषत् ॥ नमस्कृत्यू भगवान् याज्ञवल्क्यः स्वयं परिपृच्छ ति त्वं ब्रूहि भगवन् गायच्या उत्पत्तिं श्रोतुमि च्छामि ॥ ब्रह्मोवाच ॥प्रणवेन व्याहृतयः प्रवत ते तमसस्तु परं ज्योतिष्कः पुरुपः स्वयम् ॥ भूर्विष्णुरिति ह ताः स्वांगुल्या मथेत । मथ्यमा

३६
गा. , नास्फेनो भवति फनाडुदो भवति बुद्धदादंडं उ.
भवति अंडवानात्मा भवति आत्मनः आका
शो भवति आकाशाहायुर्भवति वायोरग्निर्भवति
अग्नरोंकारोभवति ॐकाराव्याहृतिर्भवति व्या
हत्या गायत्री भवति गायत्र्याः सावित्री
भवति सावित्र्याः सरस्वती भवति सरस्व
त्या वेदा भवंति वेदेभ्यो ब्रह्मा भवति
ब्रह्मणो लोका भवंति तस्माल्लोकाः प्रव
तैते चत्वारो वेदाः सांगाः सोपनिषदः सेतिहा
सास्ते सर्वे गायत्र्याः प्रवर्त्तते यथाग्निर्देवानां त्रा

ह्मणो मनुष्याणां मेरुः शिखरिणां गंगा नदीनां
वसंत ऋतूनां ब्रह्मा प्रजापतीनामेवासौ मुख्यः
गायच्या गायत्री छंदो भवति किं भूः किं भुवः
किं स्वः किं महः किं जनः किं तपः किं सत्यं
किं तत् किं सवितुः किं वरेण्यं किं भर्गः किं देव
स्य किंधीमहि किं धियः किं यः किं नः किंप्रचो
दयात् । भूरितिभूर्लोकः मुव इत्यंतरिक्षलोकः
स्वरिति स्वर्लोकः मह इति महर्लोकः जन इति
जनो लोकः तप इति तपोलोकः सत्यमिति स
त्यलोकः ॥ भूर्भुवः स्वरोमिति त्रैलोक्यम् ॥

उ.
३७
३
गा. तदसौ तेजः यत्तेजसोग्निदेवता सवितरित्या
दित्यस्य वरेण्यमित्यन्नम् ॥ अन्नमेव प्रजापतिः
भर्ग इत्यापः॥आपो वैभर्गः एतावत्सर्वा देवताः
दिवस्येंद्रो वै देवयीद्देवं तदिंद्रस्तस्मात्सर्वंकृत
पुरुषो नाम विष्णुः । धीमहि किमध्यात्म
तत्परमं पदमित्यध्यात्म यो न इति पृथिवी
वै यो नः प्रचोदयात् काम इमाल्लोकान
प्रच्यवयन् यो नृशंस्योस्तोष्यस्तत्परमो धर्मः
इत्येपा गायत्री किंगोत्रा कत्यक्षरा कति
पदा कतिकुक्षिः कातेशीर्षाणि ॥ सांख्यायन

सगोत्रा गायत्री चतुर्विशत्यक्षरा त्रिपदा षट्
कुक्षिः सावित्री केशास्त्रयः पादा भवंति ॥ का
स्याः कुक्षिः कानि पंच शीर्षाणि ऋग्वेदोऽस्याः
प्रथमः पादो भवति यजुर्वेदो द्वितीयः सामवेद
स्तृतीयः पूर्वा दिक्प्रथमा कुक्षिर्मवति दक्षिणा
हितीया पश्चिमा तृतीया उदीची चतुर्थी
ऊर्वा पंचमी अधरा पष्ठी कुक्षिः । व्याकरण
मस्याः प्रथमं शीर्ष भवति शिक्षा द्वितीयं क
ल्पस्तृतीयं निरुक्तं चतुर्थं ज्योतिपामयनं पंच
मम॥ किं लक्षणं किमु चेष्टितं किमुदाहृतं किमक्ष

गा.
३
00000R
1
दैवत्यम् ॥ लक्षणं मीमांसा अथर्ववेदो विचे है उ.
प्टितम् छंदोविधिरित्युदाहृतम् ॥ को वर्णः कः३
स्वरः । श्वेतो वर्णः षट् स्वराणि इमान्यक्षराणि
दैवतानि भवंति पूर्वा भवति गायत्री मध्यमा
सावित्री पश्चिमा संध्या सरस्वती ॥ प्रातःसंध्या
रक्ता रक्तपद्मासनस्था रक्तांवरधरा रक्तवर्णा
रक्तगंधानुलेपना चतुर्मुखा अष्टभुजा हिने
त्रा दंड्राक्षमालाकमंडलुनुक्सवधारिणी सर्वा
भरणभूपिता गायत्री कौमारी ब्राह्मी हंसवा
हिनी ऋग्वेदसंहिता ब्रह्मदेवत्या त्रिपदा गायत्री

पटकुक्षिः पंचशी अग्निमुखा रशिवविष्णु
हृदया ब्रह्मकवचा सांख्यायनसगोत्रा भूर्लोक
व्यापिनी अग्निस्तत्त्वम् उदात्तानुदात्तस्वरितस्वर
मकारःआत्मज्ञाने विनियोगः॥ इत्येषा गायत्री
॥ मध्याह्नसंध्या श्वेताश्वेतपद्मासनस्था श्वेतांवर
धरा श्वेतगंधानुलेपना पंचमुखी दशभुजा लिने
त्राशूलाक्षमालाकमंडलूकपालधारिणी सर्वाभर
णभूषिता सावित्री युवती माहेश्वरी वृषभवाहि
नी यजुर्वेदसंहिता रुद्रदेवत्या त्रिपदा सावित्री
पट्कुक्षिः पंचशीर्षा अग्निमुखा रुद्रशिखा ब्रह्म

गा.
उ.
कवचा भारद्वाजसगोत्रा भुवोकव्यापिनी वा
युस्तत्त्वम् उदात्तानुदात्तस्वरितस्वरमुकारः श्वेत
वर्णः आत्मज्ञाने विनियोगः ॥ इत्येषा सावित्री॥
सायंसंध्या कृष्णा कृष्णपद्मासनस्था कृष्णांवर
धरा कृष्णवर्णा कृष्णगंधानुलेपना कृष्णमाल्यां
वरधरा एकमुखी चतुर्भुजा हिनेत्रा शंखचक्र
गदापद्मधारिणी सर्वाभरणभूषितासरस्वती वृद्धा
वैष्णवी गरुडवाहिनी सामवेदसंहिता विष्णुदेव
त्या त्रिपदा पटकुक्षिःपंचशीर्षा अग्निमुखा विष्णु
हृदया रुद्रशिखा ब्रह्मकवचा काश्यपसगोत्रा स्व

दालोकव्यापिनीसूर्यस्तत्त्वम् उदात्तानुदात्तस्वरित
मकार कृष्णवर्णी मोक्षज्ञाने विनियोगःइत्येपासर
स्वती ॥ रक्ता गायत्री श्वेता सावित्री कृष्ण
वर्णा सरस्वती॥ प्रणवो नित्ययुक्तश्च व्याहृतीषु
च सप्तसु ॥ सर्वेषामेव पापानां संकरे समुप
स्थिते॥ दश् शतं समभ्यर्च्य गायत्री पावनी
महत्॥प्रह्लादोऽत्रिर्वशिष्ठश्च शुकः कण्वः पराशरः
विश्वामित्रो महातेजाः कपिलः शौनका
महान् ॥ याज्ञवल्क्यो भरहाजो जमदग्निस्तपो
निधिः ॥ गौतमो मुद्गलः श्रेष्ठो वेदव्यासश्चलो

प.
४
मशः॥अगस्त्यः कौशिको वत्सः पुलस्त्या मांड
कस्तथा ॥ दुर्वासास्तपसा श्रेष्ठो नारदः कश्य
पस्तथा ॥ उक्तात्युक्ता तथा मध्या प्रतिष्ठान्या
सुपूर्विका ॥ गायत्र्युष्णिगनुष्टुपचहती पंक्तिरेख
च ॥ त्रिष्टुप् च जगती चैव तथातिजगती
मता ॥ शकरी सातिपूर्वा स्यादष्टयत्यष्टी तथै
व च॥धृतिश्चातिधृतिश्चैव प्रकृतिः कृतिराकृतिः॥
विकृतिः संकृतिश्चैव तथातिकृतिरुकृतिः ॥
इत्येताश्छंदसां संज्ञाःक्रमशो वच्मि सांप्रतम् ॥
भूरिति च्छंदो भुव इति च्छंदः स्वरिति च्छंदो

भूर्भुवः स्वरोमिति देवी गायत्री इत्येता
नि च्छंदांसि प्रथममाग्नेयं द्वितीयं प्राजापत्यं
तृतीयं सौम्यं चतुर्थमैशानं पंचमामदित्यं पष्ठं
वार्हस्पत्यं सप्तमं पितृदेवत्यमष्टमं भगदेवत्यं न
वममार्यमं दशमं सावित्रमेकादशं त्वानं हादशं
पोष्णं त्रयोदशमैन्द्राग्न्यं चतुर्दशं वायव्यं पंच
दशं वामदेवत्यं पोडशं मैत्रावरुणं सप्तदशमां
गिरसमष्टादशं वैश्वदेव्यमेकोनविंशं वैष्णवं विशं
वासवमेकविशं रौद्रं हाविंशमाश्विनं योविंशं
ब्राह्मं चतुर्विशं सावित्रम् ॥ दीर्घान्स्वरेण

3.
३
गा. संयुक्तान्विन्दुनादसमन्वितान् ॥ व्यापका
विन्यसेत्पश्चाद्दशपंक्त्यक्षराणिच ॥ दुवूपुस
इति प्रत्यक्षबीजानि॥ प्रह्लादिनी प्रभा सत्या वि
श्वा भद्रा विलासिनी ॥ प्रभावती जया कांता
शांता पद्मा सरस्वती ॥ विट्ठमस्फटिकाकारं
पद्मरागसमप्रभम् ॥ इंद्रनीलमणिप्रख्यं मौक्ति
कं कुंकुमप्रभम् ॥ अञ्जनाभं च गांगेयं वैदूर्य
चंद्रसन्निभम् ॥ हारिद्रं कृष्णदुग्धामं रविकांतिस
म भवम्॥ शुकपिच्छसमाकारं क्रमेण परिकल्प
येत् ॥ पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाश एव च

॥ गंधो रसश्च रूपं च शब्दः स्पर्शस्तथैव
च॥ घ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक्छ्रोत्रं च
तथापरम् ॥ उपस्थपायुपादादि पाणिगिपि
च क्रमात् ॥ मनो बुद्धिरहंकारमव्यक्तं च
यथाक्रमम् ॥ सुमुखं संपुटं चैव विततं विस्तृतं
तथा ॥ एकमुखं च द्विमुखं त्रिमुखं च चतुर्मु
खमपंचमुखं षण्मुखंचाधोमुखं चैव व्यापकम॥
अंजलीकं ततः प्रोक्तं मुद्रितं तु त्रयोदशम
शकटं यमपाशं च ग्रंथित संमुखोन्मुखम॥प्रलंव
मुष्टिकं चैव मत्स्यः कूर्मों वराहकम् ॥ सिंहाको
V

गा.
उ.
३
तं महाक्रांतं मुद्गरं पल्लवं तथा ॥ एता मुद्राश्च
४२|| तुर्विंशगायत्र्याः सुप्रतिष्ठिताः ॥ ॐ मूर्ध्नि संघाते
ब्रह्मा विष्णुर्ललाटे रुद्रो भ्रूमध्ये चक्षुपोश्चंद्रा
दित्यौ कर्णयोःशुक्रवृहस्पती नासिके वायुदैवत्यं
प्रभातं दोपा उभे संध्ये मुखमग्निर्जिह्वा सरस्व
ती ग्रीवा स्वाध्यायास्तनयोर्वसवः बाह्वोमरुतः
हृदयं पर्जन्यमाकाशमपरं नाभिरंतरिक्ष कटि
रिद्रियाणि जघनं प्राजापत्यं कैलासमूलयौ
ऊरू विश्वेदेवा जानुभ्यां जान्वोः कुशिको
जंघयोरयनद्वयम् खुराः पितरः पादौ पृथिवी

वनस्पतिःगुल्फौरोमाणिमुहूर्तास्ते विग्रहाः केतु
मासा ऋतवः संध्याकालत्रयमाच्छादनं संव
सरो निमिपः अहोरात्रादित्यश्चंद्रमाः सहस्रप
रमां देवीं शतमध्यां दशापराम् ॥ सहस्रनेत्री
देवीगायत्री शरणमहं प्रपद्ये ॥ तत्सवितुर्वरदाय
नमः तत्प्रातरादित्याय नमः ॥ सायमधीयानो
दिवसकृतं पापं नाशयति प्रातरधीयानो रात्रि
कृतं पापं नाशयति तत्सायं प्रातः प्रयुंजानो
अपापो भवति य इदं गायत्रीहृदयं ब्राह्मणः प्रय
तः पठेत् चत्वारो वेदा अधीता भवंति सर्वेषु ती

उ.
३
गा. थेपु स्नातो भवति सर्वदेवातो भवति सर्वप्रति
४३ प्रत्यूहात्पूतो भवति अपेयपानात्पूतो भवति
अभक्ष्यभक्षणात्पूतो भवति अलेह्यलेहात्पूतो
भवति अचोष्यचोषणात्पूतो भवति ॥ सुरापा
नात्पूतो भ०॥ सुवर्णस्तेयात्पूतो भव ॥ पंक्ति
भेदनात्पूतो भ०॥ पतितसंभाषणात्पूतो भ०॥
अमृतवचनात्पृतो भ० ॥ गुरुतल्पगमनात्पूतो
भ०॥ अगम्यागमनात्पूतो भ०॥ वृषलीगम
नात्पूतोभ०॥ब्रह्महत्यायाः पूतो०॥भ्रूणहत्यायाः
पुतो० ॥ वीरहत्यायाः पूतो० ॥ अब्रह्म
४३

चारी सुब्रह्मचारीभवति ॥ अनेन हृदयेनाधीतेन
क्रतुशतेनेष्टं भवति षष्टिसहस्रगायत्रीजप्यानि
भवति ॥ अष्टौ ब्राह्मणान्याहयेत् अर्थसिडिभी
वति॥य इदंगायत्रीहृदयं ब्राह्मणः प्रयतः पठेत् ॥
सर्वपापैः प्रमुच्यते ब्रह्मलोके महीयते ब्राह्मलोके
महीयत इति ॥ इति गायत्र्युपनिपत्संपूर्णा ॥
अथ गायत्रीतत्त्वप्रारम्भः॥
श्रीगणेशाय नमः॥ श्रीगायत्र्यै नमः ॥
श्रीगायत्रीतत्त्वमालामंत्रस्य विश्वामित्र ऋपिः॥
अनुष्टुप्छन्दः॥परमात्मा देवताहलो वीजानि

गा.
त.
४४
४
स्वराः शक्तयः ॥ अव्यक्तं कीलकम् ॥ मम
समस्तपापक्षयार्थे गायत्रीतत्त्वपाठे विनियोगः॥
चतुर्विंशतितत्त्वानां यदेकं तत्त्वमुत्तमम् ॥ अनु
पाधि परं ब्रह्म तत्परं ज्योतिरोमिति ॥ १॥ यो
वेदादौ स्वरः प्रोक्तो वेदांते च प्रतिष्ठितः॥ तस्य
प्रकृतिलीनस्यतत्परं ज्योतिरोमिति ॥२॥तत्स
दादिपदैर्वाच्यं परमं पदमव्ययम् । अभेदत्वं
पदार्थस्य तत्परंज्योतिरोमिति ॥ ३॥ यस्य मा
यांशभागेनजगदुत्पद्यतेऽखिलम् ॥तस्य सर्वोत्तम
रूपमरूपस्याभिधीमहि॥४॥ यं न पश्यन्ति
४४.

परमं पश्यंतोपि दिवौकसः ॥ तंभूतानिलदेवंतु
सुपर्णमुपधावताम्॥५॥यदंशःप्रेरितो जंतुः कर्म
पाशनियंत्रितः ॥ आजन्मकृतपापानामपहंतुं
दिवौकसः॥६॥ इदं महासुनिप्रोक्तं गायत्रीत
त्त्वमुत्तमम् ॥ यः पठेत्परया भक्त्या स याति प
रमांगतिम् ॥७॥ सर्ववेदपुराणेषु सांगोपांगेषु यत्फ
लम् ॥ सकृदस्य जपादेव तत्फलं प्राप्नुया
नरः॥८॥अभक्ष्यभक्षणात्पूतो भवति ॥अगम्याग
मनात्पूतोभवति॥सर्वपापेभ्यः पूतोभवति॥प्रात
रधीयानो रात्रिकृतं पापं नाशयति ॥सायमधी

गा.
५
यानो दिवसकृतं पापं नाशयति ॥ मध्यंदिनमु
पयुंजानोऽसत्प्रतिग्रहादिना मुक्तो भवति ॥अ
नुप्लवं पुरुषा पुरुषमभिवदति ॥ ययं काममभि
ध्यायतितंतमेवाप्नोति पुत्रपौत्रान्कीर्तिसौभाग्यां
श्योपलभते॥ सर्वभूतात्ममित्रो देहांते तद्विशि
प्टो गायत्रीपरमं पदमवाप्नोति ॥ इति श्रीवेद
सारे गायत्रीतत्त्वं संपूर्णम् ॥
॥अथ गायत्रीकवचप्रारम्भः॥
॥ श्रीगणेशाय नमः ॥ ॥ याज्ञवल्क्य
उवाच ॥ ॥ स्वामिन्सर्वजगन्नाथ संशयोस्ति

महान्मम ॥ चतुष्पष्टिकलानां च पातकानां च तहद ॥१॥ मुच्यते केन पुण्येन ब्रह्मरूपं कथं भवेत् ॥ देहश्च देवतारूपं मंत्ररूपं विशेषतः॥२॥ क्रमतः श्रोतुमिच्छामि कवचं विधिपूर्वकम् ॥ ब्रह्मोवाच ॥ गायत्र्याः कवचस्यास्य ब्रह्मा विष्णुः शिवो ऋषिः ॥ ३॥ ऋग्यजुःसामाथ वाणि च्छंदांसि परिकीर्तिताः ॥ परब्रह्मस्वरूपा सा गायत्री देवता स्मृता॥४॥रक्षाहीनं तु यत्स्था नं कवचेन विना कृतम् ॥ सर्व सर्वत्र संरक्षेत्स वागं भुवनेश्वरी ॥ ५॥ वीजं भर्गश्च युक्तिश्च

गा.
क.
४६
५
धियः कीलकमेव च ॥ पुरुषार्थविनियोगो यो
नश्च परीकीर्तितः ॥ ६॥ऋषि मूर्ध्नि न्यसेत्पूर्व
मुखे छंद उदीरितम् ॥ देवता हृदि विन्यस्य गुह्ये
वीजं नियोजयेत्॥७॥शक्तिं पदोऽस्तु विन्यस्य
नाभौ तु कीलकं न्यसेत् ॥द्वात्रिंशत्तु महाविद्याः
सांख्यायनसगोत्रजाः॥ ८॥ हादशलक्षसंयुक्ता
विनियोगः पृथक्पृथक् ॥ एवं न्यासविधिं कृत्वा
करांगं विधिपूर्वकम् ॥९॥ व्याहृतित्रयमुच्चार्य
अनुलोमविलोमतः॥चतुरक्षरसंयुक्तं करांगन्या
समाचरेत् ॥ १०॥ आवाहनादिभेदं च दशमुद्राः

प्रदर्शयेत् ॥ सा पातु वरदा देवी अंगप्रत्यंगसं|
गमे ॥ ११ ॥ ध्यानं मुद्रां नमस्कार गुरुमंत्र
तथैव च ॥ संयोगमात्मसिद्धिञ्च पनिकिं
विचारयेत् ॥ १२ ॥ अस्य श्रीगायत्रीकवचस्य
ब्रह्मविष्णुरुद्रा ऋषयःऋग्यजुःसामाथर्वाणि च्छं
दांसि परब्रह्मस्वरूपिणी गायत्री देवता भूः वीज
भुवः शक्तिः स्वाहा कीलकं श्रीगायत्रीप्रीत्यर्थ
जपे विनियोगः ॥ वर्णास्त्रां कुंडिकाहस्तां
शुद्धनिर्मलज्योतिषीम् ॥ सर्वतत्त्वमयीं वन्दे
गायत्रीं वेदमातरम् ॥ १३ ॥ अथ ध्यानम् ॥
E

क.
गा. मुक्ताविद्रुमहेमनीलधवलच्छायसुखैत्रीक्षणैर्युक्ता
मिदुनिवडरत्नमुकटां तत्त्वार्थवर्णात्मिकाम् ॥
गायत्रीं वरदाभयांकुशकशां शूलं कपालं
गुणं शंख चुक्रमथारविंदयुगलं हस्तैर्वृहंती
भजे ॥ १ ॥ॐ गायत्री पूर्वतः पातु सावित्री
पातु दक्षिणे ॥ ब्रह्मविद्या च मे पश्चादुत्तरे मां स
रस्वती ॥१॥ पावकी मे दिशं रक्षेत्पावकोज्ज्व
लशालिनी॥यातुधानी दिशं रक्षेद्यातुधानगणा
र्दिनी॥२॥ पावमानी दिशं रक्षत्पवमानविलासि
नी॥दिशं रौद्रीमवतु मेरुद्राणीरुद्ररूपिणी॥३॥

ऊर्ध्वं ब्रह्माणि मे रक्षेदधस्ताद्वैष्णवी तथा ॥ एवं दश दिशो रक्षेत्सर्वतो भुवनेश्वरी॥ ४॥ ब्रह्मास्त्रस्मरणादेव वाचां सिद्धिः प्रजायते॥ ब्रह्म दण्डश्च मे पातु सर्वशस्त्रास्त्रभक्षकः॥५॥ ब्रह्म शीर्षस्तथा पातू शत्रूणां वधकारकः॥ सप्त व्या हृतयः पातु सर्वदा बिंदुसंयुताः॥६॥ वेदमाता च मां पातु सरहस्या सदैवता॥ देवीसूक्तं सदा पातू सहस्राक्षरदेवता ॥ ७ ॥ चतुष्पष्टिक लाविद्या दिव्याद्या पातु देवता ॥ बीजश क्तिश्च मे पातु पातु विक्रमदेवता॥ ८॥ तत्पदं गा. पातुमे पादौ जंधे मे सवितुः पदम्॥ वरेण्यं कटि ४८ देशं तु नाभि भर्गस्तथैव च ॥९॥ देवस्य मे तु हृदयं धीमहीति गलं तथा ॥ धियो मे पातु जि हायां यः पदं पातु लोचने ॥ १०॥ ललाटे नः पदं पातु मूर्द्धानं मे प्रचोदयात् ॥ तद्वर्णः पातु मुद्धानं सकारः पातु भालंकम् ॥ ११॥ चक्षुषी मे विकारस्तु श्रोत्रं रक्षेत्तु कारकः ॥ नासापुटे वकारो मे रेकारस्तु कपोलयोः॥१२॥णिकार स्वधरोष्ठे च यकारस्तुवं ओष्ठके ॥ आस्यम ध्ये भकारस्तु गोकारस्तु कपोलयोः ॥ १३ ॥ ४८ . देकारः कंठदेशे च वकारः स्कंधदेशयोः स्यकारो दक्षिणं हस्तं धीकारोवामहस्तकम् १४॥ मकारो हृदयं रक्षेडिकारो जठरं तथा ॥ धिका रो नाभिदेशं तु योकारस्तु कटिडयम् ॥ १५॥ गुह्यं रक्षतु योकार ऊरू मे नम्पदाक्षरम्॥प्रकारो जानुनीरक्षेचोकारोजंघदेशयोः॥१६॥ दकारो गुल्फदेशं तु यात्कारः पादयुग्मकम् ॥ जातवेदे ति गायत्री त्र्यंबकेति दशाक्षरा ॥ १७॥ सर्वतः सर्वदा पातु आपो ज्योतीति षोडशी॥ इदं तु कवचं दिव्यं वाधाशतविनाशकम् ॥ १८॥ चतु गा. क. ४९ प्पष्टिकलाविद्यासकलैश्वर्यसिद्धिदम्॥जपारंभे चहृदयं जपांते कवचंपठेत्॥१९॥स्त्रीगोब्राह्मण मित्रादिद्रोहाद्यखिलपातकैः ॥ मुच्यते सर्वपा पेभ्यः परं ब्रह्माधिगच्छति ॥ २० ॥ पुष्पांजलिं चू गायन्या मूलेनैव पठेत्सकृत् ॥ शतसाहस्रव पाणां पूजायाः फलमाप्नुयात् ॥२१॥भूर्जपत्रे लिखित्वैतत्स्वकंठे धारयेद्यदि ॥ शिखायां दक्षिणे वाही कंठे वा धारयेवुधः ॥ २२॥ त्रैलोक्यं क्षोभयेत्सर्वं त्रैलोक्यं दहति क्षणात् ॥ पुत्रवान्ध नवाञ्छ्रीमान्नानाविद्यानिधिर्भवेत् ॥ २३ ॥ -

ब्रह्मास्त्रादीनि सर्वाणि तदंगस्पर्शनात्ततः ॥
भवंति तस्य तुच्छानि किमन्यत्कथयामि
ते ॥ २४ ॥ अभिमंत्रितगायत्रीकवचं मानसं
पठेत् ॥ तज्जलं पिवतो नित्यं पुरश्चर्याफल
भवेत् ॥ २५ ॥ लघुसामान्यकं मंत्रं महामंत्र
तथैव च ॥ यो वेत्ति धारणां युञ्जीवन्मुक्तः
स उच्यते ॥ २६ ॥ सप्तव्याहृतिविप्रेन्द्रसप्ता
वस्थाः प्रकीर्तिताः॥सप्तजीवशता नित्यं व्याहृती
अग्निरूपिणी ॥२७॥ प्रणवे नित्ययुक्तस्य व्याहृ
तीषु च सप्तसु ॥ सर्वेषामेव पापानां संकरे समु

गा.
५०
पस्थिते ॥ २८ ॥ शतं सहस्रमभ्यय॑ गाय ? क.
त्रीपावनं महत् ॥ दशशतमष्टोत्तरशतगा।
यत्री पावनं महत् ॥ २९ ॥ भक्तिभाजो भवे ।
१ हिप्रः संध्याकर्म समाचरेत् ॥ काले काले प्रकर्त
व्यं सिद्धिर्भवति नान्यथा॥३०॥प्रणवं पूर्वमुहृत्य
भूर्भुवः स्वस्तथैव च ॥तूर्य सहैव गायत्रीजप एव
मुदाहृतम् ॥३१॥ तुरीयपादमुत्सृज्य गायत्री
च जपेद्विजः॥ स मूढो नरकं याति कालसूत्रम
धोगतिः ॥ ३२॥ मंत्रादौ जननं प्रोक्तं मंत्रान्ते ५०
मृतसूत्रकम् ॥ उभयोर्दोषनिर्मुक्तं गायत्री सफ

ला भवेत् ॥३३॥ मंत्रादौ पाशवीजं च मंत्रांते कु शवीजकम्॥ मंत्रमध्ये तु या माया गायत्री सफा ला भवेत् ॥ ३४॥वाचिकस्त्वहमेव स्यादुपांशु शतमुच्यते॥ सहस्रं मानसं प्रोक्तं त्रिविधं जप लक्षणम्॥३५॥अक्षमालां च मुद्रांच गुरोरपि न दर्शयेत्।।जपं चाक्षस्वरूपेणानामिकामध्यपर्वणि ॥३६॥अनामा मध्ययाहीना कनिष्ठादिक्रमेण तु॥तर्जनीमूलपर्यंतं गायत्रीजपलक्षणम्॥३७॥ पर्वमिस्तु जपेदेवमन्यत्र नियमः स्मृतः॥ गाय त्रीवेदमूलत्वावदः पर्वसु गीयते ॥३८॥ दशभि गा. जन्मजनितं शतेनैव पुरा कृतम् ॥ त्रियुगं तु सहस्राणि गायत्री हंति किल्बिषम् ॥३९॥ प्रातःकालेषु कर्तव्यं सिद्धिं विप्रो य इच्छ ति ॥ नादालये समाधिश्च संध्यायां समु पासते ॥ ४० ॥ अंगुल्यग्रेण यजप्तं यजप्तं मेस्लंघने ॥ असंख्यया च यजप्तं तज्जप्तं निष्फलं भवेत् ॥ ४१ ॥ विना वस्त्रं प्रकुर्वीत गायत्री निष्फला भवेत् ॥ वस्त्रपुच्छं न जानाति स्था तस्य परिश्रमः॥ ४२ ॥ गायत्री तु परि त्यज्य अन्यमंत्रमुपासते॥सिद्धानंच परित्यज्य

1109,
भिक्षामटति दुर्मतिः॥ ४३ ॥ऋपिश्छंदो देव
ताख्या वीजं शक्तिश्च कीलकम् ॥ नियोगेन च
जानाति गायत्री निष्फला भवेत् ॥ ४४ ॥ वर्णमु
द्राध्यानपदमावाहनविसर्जनम् ॥ दीपं चक्रं न
जानाति गायत्री निष्फला भवेत् ॥४५॥ शक्ति
न्यासस्तथास्थानं मंत्रसंवोधनं परम्॥त्रिविधंयो
नजानाति गायत्री निष्फला भवेत् ॥४६॥ पंचो
पचारकांश्चैव होमद्रव्यं तथैव च॥पंचांगं च विना
नित्यं गायत्री निष्फला भवेत् ॥४७॥ मंत्रसि
द्धिर्भवेज्जातु विश्वामित्रेण भाषितम् ॥ व्यासो

प. ५२/ वाचस्पति वस्तुता देवी तपःस्मृतौ ॥४८॥ सहस्रजप्ता सा देवी ह्युपपातकनाशिनी ॥ लक्ष जाप्ये तथा तच महापातकनाशिनी ॥ कोटिजा प्येन राजेन्द्र यदिच्छति तदाप्नुयात्॥४९॥नदेयं परशिष्येभ्यो ह्यभक्तेभ्यो विशेषतः॥ शिष्येभ्योभ क्तियुक्तेभ्यो ह्यन्यथा मृत्युमाप्नुयात्॥५०॥इति श्रीमहप्तिष्ठसंहितायां गायत्रीकवचं सम्पूर्णम् ॥ ॥अथ गायत्रीपंजरस्तोत्रम् ॥ भगवंतं देवदेवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ॥ विधातारं विश्वसृजे पद्मयोनि प्रजापतिम् ॥ १॥ शुद्धस्फ

टिकसंकाशं महेन्द्रशिखरोपमम्॥ बद्धपिंगजटा
जूटं तडित्कनककुंडलम् ॥ २ ॥ शरचंद्राभवद
नं स्फुरदिन्दीवरेक्षणम् ॥ हिरण्मयं विश्वरूपमु
पंवीताजिनारतम् ॥ ३ ॥ मौक्तिकामाक्षवलय
स्तंत्रीलयसमन्वितः ॥ कर्पूरोद्धूलिततनूः स्रष्टु
नयनवर्द्धनम् ॥ ४॥ विनयेनोपसंगम्य शिरसा
प्रणिपत्य च ॥ नारदः परिपप्रच्छ देवर्षिर्गणम
ध्यगः ॥५॥ नारद उवाच ॥ भगवन्देवदेवश
सर्वज्ञ करुणानिधे ॥ श्रोतुमिच्छामि प्रश्नेन भो
गमोक्षकसाधनमा६॥ऐश्वयेस्य समग्रस्य फलद

इंद्ववर्जितम् ॥ ब्रह्महत्यादिपापघ्नं पापाद्यरिभया पं. पहम् ॥ ७॥ यदेकं निष्कलं सूक्ष्म निरंजनम नामयम् ॥ यत्ते प्रियतमं लोके तन्मे ब्रहि पि तर्मम ॥ ८ ॥ ब्रह्मोवाच ॥ शृणु नारद व क्ष्यामि ब्रह्ममूलं सनातनम् ॥ सृष्टयादौ मन्मुखे क्षिप्तं देवदेवेन विष्णुना ॥ ९ ॥ प्रपंचवीजमित्याहरुत्पत्तिस्थितिहेतुकम् ॥ मया तु कथितं कश्यपाय सुधीमते ॥ १० ॥ सावित्रीपंजरं नाम रहस्यं निगमत्रये ॥ ऋष्यादिकं च दिग्वर्ण सांगावरणकंक्रमात्११॥

वाहनायुधमंत्रास्त्रं मूर्तिध्यानसमन्वितम
स्तोत्रं शृणु प्रवक्ष्यामि तव स्नेहाच नारद ॥
॥ १२ ॥ ब्रह्मनिष्ठाय देयं स्याददेयं यस्य
कस्यचित् ॥ आचम्य नियतः पश्चादात्मध्यान
पुरःसरम् ॥१३॥ ओमित्यादा विचिंत्याथ व्योम
हेमाजसंस्थितम् ॥ धर्मकंदगतज्ञानमैश्वर्याष्टद
लान्वितम् ॥ १४॥ वैराग्यकर्णिकासीनां प्रणव
ग्रहमध्यगाम् ॥ ब्रह्मवेदिसमायुक्तां चैतन्यपुर
मध्यगाम् ॥ १५ ॥ तत्त्वहंससमाकीर्णी शब्द
पीठे सुसंस्थिताम ॥ नादविंदुकलातीतांगोपुरैरुपा

।
शोभिताम् ॥ १६ ॥ विद्याविद्यामृतत्वादिप्रकारै , पं.
५४ १ रभिसंवृताम् ॥ निगमार्गलसंछन्नां निर्गुणहारवा
टिकाम् ॥ १७ ॥ चतुर्वर्गफलोपेतां महाकल्प
वनदृताम् ॥ सांद्रानंदसुधासिंधुनिगमहारवा
टिकाम् ॥ १८ ध्यानधारणयोगा
दितृणगुल्मलतारताम् ॥ सदसच्चित्स्वरू
पाख्यमृगपक्षिसमाकुलाम् ॥ विद्याविद्यावि
चारत्वाल्लोकालोकाचलास्ताम् ॥ १९॥ अवि
कारसमाश्लिष्टनिजध्यानगुणाताम् ॥ पंची ५४
करणपंचोत्यभूततत्त्वनिवेदिताम् ॥ २०॥ वेदो

पनिषदाख्यदेवर्षिगणसेविताम् ॥ इतिहासग्रह
गणैः सदारैरभिवंदिताम् ॥ २१ ॥ गाथाप्सरो
भिर्यक्षैश्च गणकिंनरसावताम् ॥ नारसिंहपुराणा
ख्यैः पुरुषैः कल्पचारणैः ॥ २२ ॥ कृतगानवि
नोदादिकथालापनतत्पराम्॥ तदित्यवाङ्मनोग
म्यतेजोरूपधरां पराम् ॥ २३ ॥ जगतः प्रसवि
त्रीं तां सवितुः सृष्टिकारिणीम् ॥ वरेण्यमित्यन्न
मयी पुरुषार्थफलप्रदाम् ॥ २४॥ अविद्यावर्णव
| च तेजोवद्गर्भसंज्ञिकाम्देस्य सचिदानंद
परब्रह्मरसात्मिकाम् ॥ २५ ॥ धीमाहंसवैतद्र

६
खुराद्यपितृसंज्ञिकाम् ॥ पदांघ्रिनखरोमाद्यभूतल पं.
५६ , टुमलांछिताम् ॥ ३६॥ ग्रहराश्यूक्षदेवर्षिमूर्ति च
परसंज्ञिकाम् ॥ तिथिमार्तुवर्षाख्यसुकेतुनिमि
पात्मिकाम् ॥ ३७॥ अहोरात्रार्द्धमासाख्यां सू
चंद्रमसात्मिकाम्॥मायाकल्पितवैचित्र्यसंध्या
च्छादनसंताम् ॥ ३८ ॥ ज्वलत्कालानलप्र
ख्यां तडित्कोटिसमप्रभाम् ॥ कोटिसूर्यप्रती
काशां चंद्रकोटिसुशीतलाम् ॥ ३९ ॥ सुधामंड़
लमध्यस्थां सांद्रानंदाऽमृतात्मिकाम्॥प्रागतीतां
मनोरम्यां वरदां वेदमातरम् ॥४०॥ चराचरम

यी नित्यां ब्रह्माक्षरसमन्विताम् ॥ध्यात्वा स्वा
त्मनि भेदेन ब्रह्मपंजरमारभेत् ॥४१॥पंजरस्य
ऋषिश्चाहं छंदो विकृतिरुच्यते॥ देवता च परो।
हंसः परब्रह्माधिदेवता॥४२॥प्रणवो बीजशक्तिः
स्यादों कीलकमुदाहृतम्॥ तत्तत्त्वं धीमहि क्षेत्रं
धियोऽस्त्रं यः परं पदम् ॥४३॥ मंत्रमापोज्योति
रितियोनिईस सबंधकम् ॥विनियोगस्तु सिद्ध्य
थं पुरुषार्थचतुष्टये ॥ ४४ ॥ ततस्तैरंगषकस्यात्तै
ख व्यापकत्रयम ॥ पूक्तिदेवता ध्यायेत्साकार
गुणसंयुताम् ॥४५॥ पंचवक्रां दशभुजां त्रिपंच

पं.
गा. माद्वैतस्वरूपिणीम्॥धियोयो नस्तुसविता प्रचो
५५ दयादुपासिताम् ॥ २६ ॥ परोसौ सविता साक्षा
देनोनिहरणाय च ॥ परोरजस इत्यादि परं ब्रह्म
सनातनम् ॥ २७॥ आपो ज्योतिरितिहाभ्यां पा
चभौतिकसंज्ञकम् ॥रसोऽमृतंब्रह्मपदैस्तां नित्यां
तपिनी पराम् ॥ २८ ॥ भूर्भुवःसुवरित्यतैनिंग
मत्वप्रकाशिकाम् ॥ महर्जनस्तपःसत्यलोकोप
सुसंस्थिताम् ॥२९॥ तादृगस्याविरारूपकि
रीटवरराजिताम् ॥ व्योमकेशालकाकाशर । ५५
हस्य प्रवदाम्यहम् ॥ ३०॥ मेघभ्रुकुटिकाक्रांत

विधिविष्णुशिवार्चिताम् ॥ गुरुभार्गवकर्णीतांसो
मसूर्याग्निलोचनाम् ॥ ३१ ॥ इलापिंगलसूक्ष्मा
भ्यां वायुनासापुटान्विताम् ॥ संध्याविरोष्टपुटि
तां लसहारभूपजिबिकाम् ॥३२॥ संध्यासौ गुम
णे कंठलसहाहसमन्विताम् ॥ पर्जन्यहृदयासक्त
वसुमुस्तनमंडलाम् ॥३३॥ आकाशोदरवित्रस्त
नाभ्यवांतरदेशकाम् ॥ प्राजापत्याख्यजघना
कटींद्राणीतिसंज्ञिकाम् ॥ ३४ ॥ ऊरूमलयमेरु
भ्यांशोभमानाऽसुरद्विषम् ॥ जानुनीजहुकुाशक
वैश्वदेवसदाभुजाम् ॥ ३५॥ अयनवयजंघाद्य

॥ गा.नियनैर्युताम् - ॥ मुक्ताविद्रुमसौवर्णी सितशुभ्र समाननाम् ॥ ४६ ॥ वाणी परां रमा मायां चा मरैर्दर्पणैर्युताम्॥षडंगदेवतामंत्रै रूपाद्यवयवात्मि काम् ॥ ४७॥ मृगेंद्रवृषपक्षींद्रमृगहंसासने स्थि ताम् ॥ अर्दुन्दुवडमुकुटकिरीटमणिकुंडलाम् ॥ ॥४८॥ रनताटंकमांगल्यपरग्रैवेयनूपुराम् ॥ अंगुलीयककेयूरकंकणाद्यैरलंकृताम् ॥ ४९ ॥ दिव्यस्रग्वस्त्रसंछन्नरविमण्डलमध्यगाम॥ वराभ याब्जयुगुलां शंखचक्रगदांकुशान् ॥५०॥ शुभ्रं कपालं दधतीं वहंतीमक्षमालिकाम् ॥ गायत्री वरदां देवीं सावित्री वेदमातरम् ॥५१॥आदित्य पथगामिन्यां स्मरेडह्मस्वरूपिणीम्॥विचित्रमंत्र जननीं स्मरेडिद्यां सरस्वतीम्॥५२॥ त्रिपदा ऋ ङ्मयी पूर्वामुखी ब्रह्मास्त्रसंज्ञिका॥चतुर्विंशतित त्त्वाख्या पातु प्राची दिशं मम॥ ५३॥ चतुष्पा दयजुर्ब्रह्मदंडाख्या पातु दक्षिणाम् ॥ षट्त्रिंशत्त त्वयुक्ता सा पातु मे दक्षिणां दिशम् ॥ ५४॥ प्रत्यङ्मुखी पंचपदी पंचाशत्तत्त्वरूपिणी पातु प्रतीचीमनिशं सामब्रह्मशिरोंऽकिता॥ ॥ ५५ ॥ सौम्या ब्रह्मस्वरूपाख्या साथवागि -

गा. रसात्मिका ॥ उदीची षट्पदा पातु चतुष्पष्टि
५८ कलात्मिका ॥५६॥ पंचाशत्तत्त्वरचिता भवपादा
शताक्षरी ॥ व्योमाख्या पातु मे चोवी दिशं
विदांगसंस्थिता ॥ ५७॥ विद्युन्निभा ब्रह्मसंज्ञामृगा
रूढा चतुर्भुजा ॥ चापेषुचर्मासिधरा पातु मे
पावकी दिशम॥५८॥बाह्मीकुमारी गायत्री रक्ता
ङ्गीहंसवाहिनी॥ विभ्रत्कमण्डल्वक्षस्रक्वान्मे
पातु नैत्रतीम् ॥ ५९ ॥ चतुर्भुजा वेदमाता
शुक्लांगी वृषवाहिनी ॥ वराभयकपालाक्षस्रग्वि
१ एकादशपदेत्यर्थः
-

णी पातु वारुणीम् ॥६०॥ श्यामा सरस्वती
वृद्धा वैष्णवी गरुडासना ॥ शंखाराब्जाभय
करा पातु शैवी दिशं मम ॥ ६१ चातुर्भुजा
वेदमाता गौरांगी सिंहवाहना ॥ वराभयाव्जयु
गुलैर्भुजैः पात्वधरां दिशम् ॥ ६२॥ तत्तत्पाव
स्थिताः स्वस्ववाहनायुधभूषणाः ॥ स्वस्वदिक्षु
स्थिताः पातु ग्रहशक्त्यंगदेवताः॥ मंत्राधिदे
वतारूपा मुद्राधिष्ठानदेवताः॥६३॥ व्यापकत्वेन
पात्वस्मानापहृत्तलमस्तकी॥ ६४ ॥ तत्पदं मे
शिरः पातु भालंमे सवितुः पदमावरेण्यं मे दृशौ

मा. पं. ६ पातु श्रुती भर्गः सदा मम ॥ ६५ ॥घ्राणं देवस्य मे पातु पातु धीमहि मे मुखम् ॥ जिह्वां धियः पातु कंठं मे पातु यः पदम् ॥६६॥ नः पदं पातु मे स्कंधौ भुजौ पातु प्रचोदयात्॥ करा में च परः पातु पादौ मेरजसेऽवतु ॥६७॥ असौ मे हृदयं पातु मम मध्यमदावतु ॥ ओं मे नाभिं सदा पातु कटि मे पातु मे सदा॥ओमापः सक्थिनी पातु गुह्यंज्योतिःसदा मम॥६८॥ऊरू मम रसः पातु जानुनी अमृतं मम॥जंघे ब्रह्मपदं पातु गुल्फोभूः पातु मे सदा ॥६९॥पादौ मम

भुवः पातु सुवः पात्वंखिलं वपुः॥ रोमाणि मे
महः पातु रोमकं पातु मे जनः ॥७० प्राणांश्च
धातुतत्त्वानि तदीशः पातु मे तपः॥ सत्यं पातु
ममायूंषि हंसो बुद्धिं च पातु मे ॥७१॥ शुचिष
त्पातु मे शुक्रं वसुः पातु श्रियं मम ॥ मतिं पात्वं
तरिक्षसहोता दानं च पातु मे ॥७२॥ वेदिषत्पा
तु मे विद्यामतिथिः पातु मे गृहम् ॥ धर्म दुरोण
सत्पातु ऋषत्पातु सुतान्मम॥ ७३॥ वरसत्पा
तु मे भार्यामृतसत्पातु मे सुतान् ॥ व्योमसत्पा
तु मे बंधूभ्रातनब्जाश्च पातु मे ॥ ७४ ॥

गा.
पं.
पशून्मे पातु गोजाश्च ऋतजाः पातु मे भवम् ॥
सर्व मे अद्रिजाः पातु यानं मे पात्तं सदा ॥
॥ ७९ ॥ अनुक्तमथ यत्स्थानं शरीरेंतर्बहिश्व
यत् ॥ तत्सर्वं पातु मे नित्यं हसः सोहमहन्नि
शम्॥७६॥ इदं तुकथितं सम्यमया ते ब्रह्मपंजर
म् ॥ संध्ययोः प्रत्यहं भक्त्याजपकाले विशेषतः
॥७७॥ धारयेहिजवर्यो यः श्रावयेहा समाहितः॥
स विष्णुः स शिवः सोहं सोऽक्षरः स विराट् स्व
राष्ट्र ॥ ७८॥ शताक्षरात्मकं देव्या नामाष्टाविं
शतिः शतम्।।शृणु वक्ष्यामितत्सर्वमतिगुह्यंसनात

नम्॥७९॥भूतिदाभुवनावाणीवसुधासुमनामही॥ हरिणी जननी नंदा सविसर्गा तपस्विनी ॥८०॥ पयस्विनी सती त्यागा चेंदवी सत्यवीरसा॥ विश्वा तुऱ्या परा रेच्या निघृणी यमिनी भवा ॥८१॥ गोवेद्या च जरिष्ठा च स्कंदिनी धीर्मति हिमा ॥ भीषणा योगिनी पक्षी नदी प्रज्ञा च चोदिनी ॥ ८२ ॥ धलिनी यामिनी पद्मा रोहिणी रमणी ऋषिः॥ सेनामुखी सामयी च कुला दोषवजिता ॥ ८३ ॥ सर्वकामदुधा सो मोद्भवाहंकारवर्जिता ॥ द्विपदा च चतुष्पादा

गा.
पं
पदा चैव पदपदा ॥ ८४ ॥ अष्टापदी नवपदी
सा सहस्राक्षरात्मिका ॥ इदं यः परमं गुह्यं सावि
त्रीमंत्रपंजरम् ॥ ८५॥ नामाष्टविंशतिशतं शृणु
याच्छ्रावयेत्पठेत् ॥ मानाममृतत्वाय भीता
नामभयाय च ॥८६॥ मोक्षाय च मुमुक्षूणां
श्रीकामानां श्रिये सदा ॥ विजयाय युयुत्सूनां
व्याधितानामरोगकृत् ॥ ८७॥ वश्याय वश्य
कामानां विद्यायै वेदकामिनाम ॥ द्रविणाय
दरिद्राणां पापिनां पापशांतये ॥ ८८ ॥ वादि
वादविजये कवीनां कविताप्रदम् ॥ अन्नाय

क्षुधितानां च स्वर्गाय नाकमिच्छताम् ॥ ८९॥
पशुभ्यः पशुकामानां पुत्रेभ्यः पुत्रकांक्षि
णाम् ॥ क्लेशिनां शोकशांत्यर्थं नृणां शत्रुम
याय च ॥ ९० ॥ राजवश्याय द्रष्टव्यं पंजरं
पसेविनाम् ॥ भक्त्यर्थं विष्णुभक्तानां विष्णौ
सर्वांतरात्मनि ॥ ९१॥ नायकं विधिमृष्टानां
शांतये भवति ध्रुवम् ॥ निःस्पृहाणां नृणां
मुक्तिः शाश्वती भवति ध्रुवम् ॥९२॥ जप्यं
त्रिवर्गसंयुक्तं गृहस्थेन विशेषतः ॥ मुनीनां
ज्ञानसिद्धयर्थ यतीनां मोक्षसिद्धये ॥ ९३ ॥

गा.
प.
उद्यतं चंद्रकिरणमुपस्थाय कृतांजलिः ॥ कान
ने वा स्वभवने तिष्ठञ्छुडो जपेदिदम् ॥ ९४॥
सर्वान्कामानवाप्नोति तथैव शिवसंनिधौ ॥
मम प्रीतिकरं दिव्यं विष्णुभक्तिविवईनम् ॥
॥ ९५ ॥ ज्वरार्तानां कुशाग्रेण मार्जयेत्कुष्ठरोगि
णाम॥अंगमंगं यथालिंगंकवचेन तु साधकः९६॥
मंडलेन विशुद्धयेत सर्व गैर्न संशयः॥ मृतप्रजा
च या नारी जन्मवंध्या तथैव च ॥९७॥कन्या
दिवंध्या या नारी तासामंगं प्रमार्जयेत् ॥
पुत्रान रोगिणस्तास्तु लभंते दीर्घजीविनः॥९८॥

तास्ताः संवत्सरादग्गर्भ तु दधिरे पुनः॥पति विद्वेषिणी यास्त्री अंगं तस्याःप्रमार्जयेत्॥९९॥ तमेव भजतेसा स्त्रीपतिं कामवशै नयेता अश्वत्थे राजवश्यार्थ विल्वमूले स्वरूपभाक् ॥ १० ॥ पालाशमूले विद्यार्थी तेजसाभिमुखो खौ ॥क न्यार्थी चंडिकागेहे जपेच्छत्रुभयाय च। १०१॥ श्रीकामो विष्णुगेहे च उद्याने श्रीवशी भवेत् ॥ आरोग्यार्थे स्वगेहे च मोक्षार्थी शैलमस्तके ॥ १०२॥ सर्वकामो विष्णुगेहे मोक्षार्थी यत्र कु वचित् ॥ जपारंभे तु हृदयंजपांते कवचं पठेत् त गा. स्त. ॥ १०३ ॥ किमत्र बहुनोक्तेन शृणु नारद तत्त्वतः॥ यं यं चिंतयते नित्यं तं तं प्राप्नोति निश्चितम् ॥ १०४ इति श्रीमहसिष्ठसंहितायां ब्रह्मनारदसंवादे श्रीमद्वायत्रीपंजरस्तोत्रं समा तम् ॥६॥ अथ गायत्रीस्तवराजः॥ ॐ अस्य श्रीगायत्रीस्तवराजस्तोत्रमंत्रस्य वि श्वामित्र ऋपिः सकलजननी चतुष्पदा गायत्री परमात्मा देवता सर्वोत्कृष्टपरं धाम प्रथमपादो वीजं द्वितीयः शक्तिः तृतीयः कीलकं दशप्रणव

संयुक्ता सव्याहृतिका तूर्यपादसहिता व्यापक
मम धर्मार्थकाममोक्षार्थे जपे विनियोगः ॥
न्यासं कृत्वा ध्यायेत् ॥ तद्यथा ॥ गायत्रीं वे
दधात्रीं शतमखफलदां वेदशास्त्रैकवेद्यां चिच्छ
तिं ब्रह्मविद्यां परमशिवपदां श्रीपदं वै करोति ॥
सर्वोत्कृष्टं पदं तत्सवितुरनुपदांते
शरण्यं भगों देवस्य धीमाभिदधति थियो
यो नः प्रचोदयादित्यौर्वतेजः ॥१॥ साम्रा
ज्यवीजं प्रणवत्रिपादं सव्या पसव्यं प्रजपेत्सह
स्रकम् ॥संपूर्णकामंप्रणवं विभूति तथा भवेद्वाक्य
वरेण्यं

गा. ६४ विचित्रवाणी ॥२॥शुभं शिवं शोभनमस्तु मह्यं स्त सौभाग्यभोगोत्सवमस्तु नित्यम् ॥ प्रकाशविद्या त्रयशास्त्रसर्वं भजेन्महामन्त्रफलं प्रिये वै ॥३॥ ब्रह्मास्त्रं ब्रह्मदंडं शिरसि शिखिमहब्रह्मशीर्ष नमोतं सूक्तं पारायणोक्तं प्रणवमथ महावाक्य सिद्धांतमूलम्।तुर्य त्रीणिद्वितीयं प्रथममनुमहा वेदवेदांतसूक्तं नित्यं स्मृत्यानुसारं नियमितचरि तमूलमंत्रनमातम्॥४॥अस्त्रंशस्त्रहतं खघोरसहि दंडेन वाजीहतं चादित्यादिहतं शिरोतसहि पापक्षयार्थ परम ॥ तु-त्यादिविलोममंत्र POS

पठनं बीजं शिखांतोज़कं. नित्यं कालनियम्य
विप्रविदुषां किं दुष्कृतं भूसुरान् ॥५॥ नित्यं मुक्ति
प्रदं नियम्य पूवनं निर्घोषशक्तित्रयूं सम्यग्ज्ञा
नगुरूपदेशविधिवद्देवीं शिखां तामपि ॥ षष्टय
कोत्तरसंख्ययानुगतसौषुम्नादिमार्गत्रयीं ध्याये
नित्यसमस्तवेदजननीं देवीं त्रिसंध्यामयीम्॥६॥
गायत्रीं सकलागमार्थविदुषां सौरस्यबीजेश्वरी स
वाम्नायसमस्तमंत्रजननी सर्वज्ञधामेश्वरीम् ॥ व्र
मादित्रयसंपुटार्थकरणी संसारपारायणीं संध्या
सर्वसमानतंत्रपरया ब्रह्मानुसंधायिनीम् ॥७॥

गा.
.
एकद्वित्रिचतुःसमानगणनावर्णाष्टकं पादयोः
पादादौ प्रणवादिमंत्रपठने मंत्रत्रयीसंपुटाम् ॥
संध्यायां द्विपदं पठेत्परतरं सायं तुरीयं
युतं नित्यानित्यमनंतकोटिफलदं प्राप्तं नम
स्कुर्महे ॥ ८॥ ओजोसीति सहोस्यहो
वलमसि भ्राजोसि तेजस्विनी वर्चस्वी सवि
ताग्निसोमममृतं रूपं परं धीमहि ॥ देवानां
द्विजवर्यतां मुनिगणे मुक्त्यर्थिनां शांतिनामो
मित्येकमृचं पठति यमिनो यं यं स्मरेत्प्राप्नुया १६५
त् ॥ ९॥ ओमित्येकमजस्वरूपममलं तत्सप्त

धा भाजितं तारं तंत्रसमन्वितं परतरे पादत्रयं
गर्भितम् ॥ आपोज्योतिरसोमृतं जनमहः
सत्यं तपः स्वर्भुवर्भूयोभूय नमामि भूर्भुवः स्वरो
मेतैर्महामंत्रकम् ॥ १०॥ आदौ बिंदुमनुस्मरन्प
रतरे वालात्रिवर्णोच्चरन्व्याहृत्यादिसविंदुयुक्तत्रि
पदातारत्रयं तुर्यकम्॥आरोहादवरोहताक्रमगता
श्रीकुंडलीत्थं स्थितादेवीमानसपंकजेत्रिनयना
पंचानना पातु माम् ॥११॥सर्वे सर्ववशे समस्तस
मये सत्यात्मिके सात्त्विक सावित्री सवितात्मके
शशियुते सांख्यायनीगोबजे ॥ संध्यात्रीण्युपक

101
ल्प्य संग्रहविधिः संध्याभिधानात्मके गायत्री । स्त.
प्रणवादिमंत्रगुरुणा संप्राप्य तस्मै नमः॥१२॥क्षेम
दिव्यमनोरथाः परतरे चेतः समाधीयतां ज्ञानं
नित्यवरेण्यमेतदमलं देवस्य भर्गों धियम्॥मोक्ष
श्रीविजयार्थिनोऽथ सवितुः श्रेष्ठं विधिस्तत्पदं
प्रज्ञा मेधप्रचोदयात्प्रतिदिनं यो नः पदं पातु
माम् ॥ १३॥ सत्यं तत्सवितुर्वरेण्यविरलं विश्वा
दिमायात्मकं सर्वाचं प्रतिपादपादरमया तारं त
था मन्मथम्॥तुर्यान्यत्रितयं द्वितीयमपरं संयोग । ६६
सव्याहृति सर्वाम्नायमनोन्मयी मनसिजां ध्या

यामि देवीं पराम् ॥ १४॥ आदौ गायत्रिमंत्रं गु स्कृतनियम धर्मकर्मानुकूलं सर्वायं सारभूतूं स कलमनुमयं देवतानामगम्यम् ॥ देवानां पूर्वदेवं द्विजकुलमुनिभिः सिहविद्याधराद्यैः को वा वक्तुं समर्थस्तवमनुमहिमावीजराजादिमूलम् ॥१५॥ गायत्री त्रिपदां त्रिवीजसहितां त्रिव्याहृतिं त्रै पदां त्रिब्रह्मात्रिगुणां त्रिकालनियमां वेदत्रयीं तां पराम् ॥ सांख्यादित्रयरूपिणी त्रिनयनां मा तृत्रयीं तत्परां त्रैलोक्यत्रिदशत्रिकोटिसहि तां संध्यां त्रयीं तां नुमः॥ १६ ॥ ओमित्येतत्रि

६७
गा.मात्रात्रिभुवनकरणं त्रिस्वरं वहिरूपं त्रीणित्रीणि
त्रिपादं त्रिगुणगुणमयं त्रैपुरांतं त्रिसूक्तम् ॥तत्त्वा
नां पूर्वशक्तिं द्वितयगुरुपदं पीठयंत्रात्मकं तंत
स्मादेतत त्रिपादं त्रिपदमनुसरंत्राहि मां भो नम
स्ते ॥ १७ ॥ स्वस्तिश्रद्धातिमेधा मधुमतिमधुरः
संशयः प्रज्ञकांतिर्विद्या बुद्धिर्बलं श्रीरतनुधन
पतिः सौम्यवाक्यानुवृत्तिः॥ मेधा प्रज्ञा प्रतिष्ठा
मृदुपतिमधुरा पूर्णविद्याप्रपूर्ण प्राप्तं प्रत्यूषचिंत्यं
प्रणवपर्वशात्प्राणिनां नित्यकर्म ॥ १८॥ पंचाश
द्वर्णमध्ये प्रणवपरयुते मंत्रमाद्यं नमोतं सर्व स

व्यापसव्यं शतगुणमभितो वर्ममष्टोत्तरं ते ॥
एवं नित्यं प्रजप्तं त्रिभुवनसहितं तुर्य्यमंत्रं त्रिपा
दं ज्ञानं विज्ञानगम्यं गगनसदृशं ध्यायते यः
स मुक्तः ॥ १९॥ आदिक्षांतसविंद्वयुक्तसहितं मेलं
क्षकारात्मकं व्यस्ताव्यस्तसमस्तवर्गसहितं पूर्ण
शताष्टोत्तरम् ॥ गायत्री जपतां त्रिकालसहितां
नित्यं सनैमित्तिकमेवं जाप्यफलं शिवेन कथितं
सद्भोग्यमोक्षप्रदम् ॥ २०॥ सप्तव्याहृतिसप्तता
रविकृतिः सत्यं वरेण्यं धृतिः सर्वं तत्सवितुश्च
धीमहि महाभर्गस्य देवं भजे ॥ धाम्नो धाम

गा.
स्त
धमाधिधारणमहान्धीमत्पदं ध्यायते ॐ तत्सर्व
मनुप्रपूर्णदशकं पादत्रयं केवलम् ॥२१॥ विज्ञानं
विलसदिवेकवचसः प्रज्ञानुसंधारिणी श्रद्धामध्य
यशःशिरःसुमनसः स्वस्ति श्रियं त्वां सदा॥
आयुष्यं धनधान्यलक्ष्मिमतुलां देवीं कटाक्षं
परं तत्काले सकलार्थसाधनमदान्मुक्तिर्महत्त्वं
पदम् ॥ २२॥ पृथ्वीगंधोर्चनायां नभसि कुसुम
ता वायुधूपप्रकों वह्निर्दीपप्रकाशो जलममृत
मयं नित्यसंकल्पपूजा ॥ एतत्सर्वं निवेद्यं सुखव
ति हृदये सर्वदा दंपतीनां सर्वज्ञा शिवं मे कुरु
१०

तव ममता भक्तवृन्दे प्रसिद्धा ॥ २३ ॥ सौम्यं
सौभाग्यहेतुं सकलसुखकरं सर्वसौख्यं समस्तं
सत्यं सोगनित्यं सुखजनसुहृदं सुंदरं श्रीस
मस्तम् ॥ सौमंगल्यं समग्रं सकलशुभकरं स्व
स्तिवाचं समस्तं सर्वाद्यं सहिवेकं त्रिपदपदयुगं
प्राप्तुमध्यासमस्तम् ॥२४॥ गायत्रीपदपंचपंच
प्रणवद्धं त्रिधा संपुटं सृष्टयादिक्रममंत्रजाप्य
दशकं देवीपदं क्षुत्त्रयम् ॥ मंत्रादिस्थितिकेषु
संपुटमिदं श्रीमातृकावेष्टनं वर्णीत्यादिविलोम
मंत्रजपनं संहारसंमोहनम् ॥ २५ ॥ भूराद्य

गा. धमाधिधारणमहान्धीमत्पदं ध्यायते ॐ तत्सर्व स्त.
६८ मनुप्रपूर्णदशकं पादत्रयं केवलम् ॥२१॥ विज्ञानं
विलसद्विवेकवचसः प्रज्ञानुसंधारिणी श्रद्धामध्य
यशःशिरःसुमनसः स्वस्ति श्रियं त्वां सदा॥
आयुष्यं धनधान्यलक्ष्मिमतुलां देवीं कटाक्षं
परं तत्काले सकलार्थसाधनमदान्मुक्तिमहत्त्वं
पदम् ॥ २२॥ पृथ्वीगंधोर्चनायां नभसि कुसुम
ता वायुधूपप्रकों वह्निदीपप्रकाशो जलममृत
मयं नित्यसंकल्पपूजा ॥ एतत्सर्वं निवेद्यं सुखव
ति हृदये सर्वदा दंपतीनांत्वं सर्वज्ञा शिवं मे कुरु
६८

तव ममता भक्तबन्दे प्रसिद्धा ॥ २३ ॥ सौम्यं
सौभाग्यहेतुं सकलसुखकर सर्वसौख्यं समस्तं
सत्यं सद्भोगनित्यं सुखजनसुहृदं सुंदरं श्रीस
मस्तम् ॥ सौमंगल्यं समग्रं सकलशुभकरं स्व
स्तिवाचं समस्तं सर्वाधं सहिवेकं त्रिपदपदयुगं
प्राप्तुमध्यासमस्तम् ॥२४॥ गायत्रीपदपंचपंच
प्रणवहंद्वं त्रिधा संपुटं सृष्टयादिक्रममंत्रजाप्य
दशकं देवीपदं क्षुत्त्रयम् ॥ मंत्रादिस्थितिके
संपुटमिदं श्रीमातृकावेष्टनं वर्णीत्यादिविलोम
मंत्रजपनं संहारसंमोहनम् ॥ २५ ॥ भूराय

गा.
भूर्भुवस्वस्त्रिपदपदयुतं त्र्यक्षमाद्यंतयोज्यं मृष्टि स्त.
६९६ स्थित्यंतकार्य क्रमशिखिसकलं सर्वमंत्र प्रशस्त
म् ॥ सर्वांगं मातृकाणां मनुमयवपुष मंत्रयोगप्र
युक्तं संहारं क्षादिवर्ण वसुशतगणनं मंत्रराजं नमा
मि ॥ २६ ॥ विश्वामित्रमुदाहृतं हितकरं सर्वार्थ
सिद्धिप्रदं स्तोत्राणां परमं प्रभातसमये पारायणं
नित्यशः॥ वेदानां विधिवादमंत्रसफलं सिद्धिप्रदं
संपदांस प्राप्नोत्यपरत्रसर्वसुखदमायुष्यमारोग्य
ताम् ॥ २७॥ इतिश्रीविश्वामित्रकृतो गायत्रीस्त
वराजः समाप्तः ॥
६९
॥

॥अथ सहस्रनाम॥
ॐ कैलासे सुखमासीनं तुषारकरशेखरम् ॥ वडा
जलिनमस्कृत्याभ्यर्च्य पृच्छति पार्वती ॥१॥ पा
वत्युवाच ॥ किं विन्यस्तं त्वया देव स्वशरीरे नि
रंतरम् ॥ कथमेतादृशी कांतिः कथं तेऽष्टौ समृ
द्वयः ॥२॥ सर्वतत्त्वप्रभुत्वं च कथं कथमथा
श्रयेत् ॥ कृपया ब्रूहि देवेश प्रसन्नोऽसि यदि
प्रभो ॥ ३ ॥ भगवन्विविधा विद्याः श्रोतु-
मिच्छामि ते प्रभो ॥ इदानीं श्रोतुमिच्छामि
गायत्र्याश्च महोत्सवम् ॥ ४॥ नाम्नां सहस्र

स.
७०
गा.देवेश कृपया वक्तुमर्हसि ॥ यद्यहं प्रेयसी भा
- यद्यहं प्राणवल्लभा ॥५॥ इति श्रुत्वा वचो
देव्याः प्रसन्नः प्रभुरीश्वरः॥ श्रूयतामिति चामा
ष्य जगाद जगदविकाम् ॥ ६॥ शृणु देवि रहस्य
मे कस्याप्यग्रेन चोदितम् ॥ गोपितं सर्वतंत्रेषु
सिद्धानां स्तोत्रमुत्तमम् ॥ ७॥ सर्वसौभाग्यजन
के सर्वसंपत्तिदायकम् ॥ सर्ववश्यकरं लोके सर्व
प्रत्यूहनाशनम् ॥ ८॥ सर्ववादिमुखस्तंभि निग्र
हानुग्रहक्षमम् ॥ त्वत्प्रीत्या कथयिष्यामि सुगो
प्यमपि दुर्लभम् ॥९॥ सर्वपापक्षयकरं सर्वज्ञान

मयं शिवम् ॥ परायणानां परमा परब्रह्मस्वरूपि,
णी ॥ १० ॥ परा च परमेशानी परब्रह्मात्मिका
मता ॥ सा देवी च वरारोहा चेतसा चिंतयाम्य
हम् ॥ ११॥ ऐश्वर्यं च दशप्राप्तिर्वरदादित्वमेव
च ॥ गायत्र्या दिव्यसाहस्रं स्वप्ने चाप्तं मयापि
यत् ॥ १२ ॥ ऋषिरस्य समाख्यातो महादेवो
महेश्वरः॥ देवता देवजननी छंदः सामादि की
र्तितम् ॥ १३ ॥ धर्मार्थकाममोक्षार्थे विनियोग
उदाहृतः ॥ सर्वभृतांतरी ध्यात्वा पद्मासनग
तां शुचिः॥१४॥ ततः सहस्रनामेदं पठितव्यं
Lort

स.
गा. मुमुक्षुभिः ॥ सर्वकार्यकरं पुण्यं महापातक
नाशकम् ॥ १५ ॥ ॐ तत्काररूपा तद्रपात
पदार्थस्वरूपिणी ॥तपस्वाध्यायनिरता तपस्वी
वाग्विदांवरा ॥१॥ तत्कीर्तिगुणसंपन्ना तथ्यवा
दी तपोनिधिः॥ तत्पदेशानुसंवंधा तपोलोकनि
वासिनी॥२ ॥ तरुणादित्यसंकाशा तप्तकांचन
भूपणा ॥ तमोपहारिणी तंत्री तन्निपातनिवारि
णी॥ ३ ॥ तलादिभुवनांतःस्था तारिणी तार
रूपिणी ॥ तर्करूपितकोषादितर्कशास्त्रविदारि , ७१
णी॥ ४॥ तर्कवादिमुखास्तंभा राज्ञां च परि

पालिनी ॥ तंत्रसारा तंत्रमाता तंत्रमार्गप्रदर्शि
नी॥५॥तंत्री तंत्रविधानज्ञा तंत्रस्था तंत्रसा
क्षिणी ॥ तदेकध्याननिरता तत्त्वज्ञानप्रबोधिनी
॥६॥तन्नाममंत्रसुप्रीता तपस्विजनसेविता॥ ॐ
काररूपा सावित्री सूर्वरूपा सनातनी ॥७॥ सं
सारदुःखशमनी सर्वयागफलप्रदा ॥८॥ सफ
ला सत्यसंकल्पा सत्या सत्यदायिनी ॥ संतो।
पजननी सारा सत्यलोकनिवासिनी॥९॥समु
द्रतनयाराध्या सामगानप्रिया सती ॥ समाना
सामिधेनी च समस्तसुरसेविता ॥ १० ॥ सर्वस)

स.
गॉ. पत्तिजननी संपदा सिंधुसेविता । सर्वोत्तुंगा तुंग
७२ हीना सद्वणा सकलेप्टदा ॥ ११॥ सनकादिमुनि
ध्येया समानाधिकवर्जिता ॥साध्या सिद्धा सुधा
वासा सिद्धिः साध्यप्रदायिनी ॥ १२॥ सम्यगा
राध्यनिलया समुत्तीर्णा सदाशिवा ॥ सर्ववेदांत
निलयासर्वशास्त्रार्थवादिनी ॥१३॥ सहस्रदलपद्म
स्था सर्वज्ञा सर्वतोमुखी ॥ समया समयाचारा
सत्या पग्रंथिभेदिनी ॥ १४ ॥ सप्तकोटिमहा
मंत्रमाता सर्वप्रदायिनी ॥ सगुणा संभ्रमा साक्षी
सर्वचैतन्यरूपिणी॥ १५॥ सत्कीर्तिः सात्त्विकी
७२

साध्वी सचिदानंदरूपिणी ॥ संकल्परूपिणी
संध्याशालग्रामनिवासिनी ॥ १६ ॥ सर्वोपाधिवि
निर्मुक्ता सत्यज्ञानप्रबोधिनी ॥ विकाररूपा विप्र
श्रीविप्राराधनतत्परा ॥ १७ ॥ विप्रिणी विप्र
कल्याणी विप्रवाक्यस्वरूपिणी॥ विप्रकवल्यश
यनी विप्री विप्रप्रसादिनी ॥ १८॥ विप्रमंदिरम
ध्यस्था विप्रवादविनोदिनी ॥ विप्रोपाधिविनि
मुक्ता विप्रहत्याविमोचनी ॥१९॥ विपत्राता विप्र
गोत्रा विप्रगोविवार्धिनी ॥ विप्रभोजनसंतुष्टा
विष्णुरूपा विनोदिनी ॥ २० ॥ विष्णुमाया

स. गा.विष्णुवंद्या विष्णुगर्भा विचित्रिणी ॥ वष्णवी विष्णुभगिनी विष्णुमायाविलासिनी ॥ २१॥ विकाररहिता वंद्या विज्ञानघनरूपिणी ॥ विश्व साक्षी विश्वयोनिविश्वामित्रप्रसादिनी ॥ २२॥ विबुधा विष्णुसंकल्पा विकल्पा विश्वसाक्षिणी विष्णुचैतन्यनिलया विष्णुस्था विश्ववादिनी ॥ ॥ २३ ॥ विवेकी विविधानंदी विजया विश्व मोहिनी ॥ विद्याधरी विधानज्ञा विवुधार्थस्वरू पिणी ॥२४॥ विरूपाक्षी विराइ रूपा विक्रमावि श्वमंगला ॥ विश्वंभरा समाराध्या विश्वभ्रम ७३

णकारिणी॥२५॥ विनायकी विनोदस्था वीरगो
ठीविवर्द्धिनी॥ विवाहरहिता वंद्या विंध्याचलनि
वासिनी ॥२६॥ विद्या विद्याकरी वेद्या वैद्यविद्या
प्रबोधिनी॥ विमला विभवा विद्या किंकस्था
किंकसाक्षिणी ॥ २७ ॥ वीरमध्या वरारोहा
वितंत्रा विश्वनायका ॥ वीरहत्याप्रशमनी विन
मजूनपावनी ॥ २८ ॥ वीरधा विविधाकारा
विरोधजनवादिनी ॥ तुकारूपा तुतुर्यश्रीस्तुल
सीवनवासिनी ॥ २९॥ तुलस्या मातुला तुल्या
तुल्यगोत्रा तुलेश्वरी ॥ तुरंगी तुरगारूढा तुरं

स.
गा. गरथमोदिनी ॥ ३०॥ तुरंगरदना मोहा तुला
दानफूलप्रदा ॥ तुलामाघस्नानतुष्टा तुष्टिपुष्टि
प्रदायिनी॥३१॥ तुरंगमप्रसंतुष्टातुलिता तुल्यम
ध्यगा॥ तुंगोत्तुंगा तुंगकुचा तुहिनाचलसंस्थि
ता ॥ ३२ ॥ तुंवंरादिस्तुतिप्रीता तुपारवपुषेश्व
री॥ तुष्टा च तुष्टजननी तुष्टलोकनिवासिनी॥
॥३३॥ तुलाधारातुलामध्या तुलस्था तुलरूपि
णी ॥ तुरीयगुणगंभीरा तुर्यनामस्वरूपिणी ॥
॥३४॥ तुर्यविहल्लास्यसंस्था तुर्यशास्त्रार्थवा
दिनी ॥ तुर्यशास्त्रार्थतत्त्वज्ञा तुर्य्यवादविनोदि
७४

नी ॥ ३५ ॥ तुर्य्यनादांतनिलया तुर्यानंदस्वरू पिणी ॥ तुरीयभक्तिजननी तुर्यमार्गप्रदर्शिनी ॥ ३६ ॥ वकाररूपावागीशी वरेण्या वरसंस्थि ता ॥ वरा वरिष्ठा वैदेही वेदशास्त्रप्रदर्शिनी॥३७॥ विकल्पश्रमणी वाणी वांछितार्थफलप्रदा ॥ वय स्था वयमध्यस्था वयोवस्थाविवर्जिता ॥३८॥ वंदिनी वादिनी वार्या वाङमयी वीरवंदिनी ॥ वानप्रस्थाश्रमस्थायी वनदुर्गा वनालया ॥३९॥ वनजाक्षी वनचरी वनिता वनमोदिनी ॥ वसिष्ठा वामदेवादिवंद्या वंद्यस्वरूपिणी ॥४०॥वाल्मीकी

गा.
वाकरी वाचा वारुणी वरुणप्रिया॥ वैद्या वैद्यचि / स.
७५ कित्सा च वषट्कारी वसुंधरा ॥४१॥ वसुमाता
वसुत्राता वसुजन्मविमोचनी॥ वसुप्रदा वासुदेवी
वासुदेवमनोहरी ॥ ४२ ॥ वासवार्चितपादश्री
सवारिविनाशिनी ॥ वागीशवाङ्मनःस्थायी वन
वासवशा वशी ॥४३॥ वामदेवी वरारोहा वाद्य
घोषणतत्परा ॥ वाचस्पतिसमाराध्या वागीशी
वाचकारवाक् ॥४४॥ रेकाररूपा रेवा च रेवाती
रनिवासिनी ॥ रेकिणी रेवती रक्षा रुद्रजन्मा रज
स्वला ॥४५॥ रेणुका रमणी रम्या रतिद्धा

रतारती ॥ रावणादित्यदानंदा राजश्री राजशे
खरा ॥ ४६॥ रणमध्या रथारूढा रविकोटिसम
प्रभा ॥ रविमंडलमध्यस्था रजनी रविलोचना॥
॥ ४७ ॥ रथांगपाणी रक्षोत्री रागिणी रावणा
चिंता ॥ रंभादिकन्यकाराध्या राज्यदा राज्यव
हिनी॥४८॥ रजताद्रीश्वरोरुस्था रम्या राज़ी
वलोचना ॥ रमा वाणी रमाराध्या राज्यदात्री
रथोत्सवा ॥४९॥रेतोवती रथोत्साहा राजहृद्रो
गहारिणी ॥रंगडमधुरा रंगमंडपमध्यगा
॥५०॥जिता राजजननी रमा रेखा रती रणा

स.
राविणीरागिणी राज्या राजराजेश्वरार्चिता५१॥
७६ राजन्वती राजनीतिस्तथा रजतवासिनी ॥ राघ
वार्चितपादा श्रीराघवाराधनप्रिया ॥५२॥ रत्न
सागरमध्यस्था रत्नहीपनिवासिनी ॥ रत्नप्राका
रमध्यस्था रत्नमंडपमध्यगा ॥५३ ॥ रत्नाभि
पेकसंतुष्टा रत्नांगी रत्नदायिनी ॥ निकाररूपि
णी नित्या नित्यतृप्ता निरञ्जना॥५४॥ निद्रात्य
यविशेषज्ञा नीलजीमूतसन्निभा ॥ नीवारशूकव
तन्वी नित्यकल्याणरूपिणी ॥५५॥ नित्योत्स
वा नित्यनित्या नित्यानंदस्वरूपिणी ॥ निर्विक
७६

ल्पा निर्गुणस्था निश्चिंता निरुपद्रवा ॥ ५६ ॥ निः संशया संशयनी निर्लोभा लोभनाशिनी ॥ नि भवा भवपाशघ्नी नीतिशास्त्रविचारिणी॥५७॥ निखिलागममध्यस्था निखिलागमसंस्थिता ॥ नित्योपाधिविनिर्मुक्ता नित्यकर्मफलप्रदा॥१८॥ नीलग्रीवा निरीहा च निरञ्जनवरप्रदा॥ नवनीत प्रियानारी नरकार्णवतारिणी ॥ ५९॥ नारायणी निराहारा निर्मला निर्गुणप्रिया ॥ निर्मला निर्गमाचारा निखलागमवेदिनी॥६० ॥ निमि षा निमिषोत्पन्ना निमेषांडविधायिनी॥ निवात स. गा. दीपमध्यस्था निश्चिता चिन्तनाशिनी ॥६१॥ नीलवेणी नीलखंडा निर्विषा विषनाशिनी ॥नी लांशुकपरीधाना निंदिता निर्निरीश्वरी ॥ ६२ ॥ निश्वासाश्वासमध्यस्था मिथोयाननिवासिनी॥ यंकाररूपा यंत्रेशी यंत्रयंत्रायशस्विनी ॥ ६३ ॥ यंत्रारांधनसंतुष्टा यजमानस्वरूपिणी ॥ यशस्वि नी यकारस्था यूपस्तंभनिवासिनी ॥६४॥ यम घ्नी यमकल्पा च यशःकामा यतीश्वरी ॥ यमा दियोगनिरता यतिनिद्रापहारिणी॥ ६५ ॥ या ता यज्ञा यज्ञिया च यज्ञेश्वरपतिव्रता ॥ यज्ञय

ज्ञा यजुर्यज्वा यज्ञीनिकरकारिणी ॥ ६६ ॥ यज्ञ
सूत्रप्रदा ज्येष्ठा यज्ञकर्मफलप्रदा॥ यवांकुरप्रिया
यामा यवनी यवनाधिपा॥६७॥ यज्ञकी यज्ञ
भोत्री यज्ञांगी यज्ञवाहिनी ॥ यज्ञसाक्षी यज्ञमु
खी यजुपी यज्ञरक्षकी ॥ ६८॥ भकाररूपा भद्रे
शी भद्रकल्याणदायिनी॥ भक्तप्रिया भक्तसखी
भक्ताभीष्टस्वरूपिणी॥६९॥ भक्तिनी भक्तिसुल
भा भक्तिदा भक्तवत्सला ॥ भक्तचैतन्यूनिलया
भक्तबंधविमोचनी ॥७०॥ भक्तस्वरूणी भा)
भाग्यारोग्यप्रदायिनी ॥ भक्तमाता भक्तगम्या :

स.
७८
भक्ताभीष्टप्रदायिनी ॥७१ ॥ भास्वरी भैरवी
भोगीभवानी भयनाशनी ॥ भद्रात्मिका भद्रदा
यी भद्रकाली भयंकरी॥७२॥ भगनिष्यंदिनी
भाग्या भववंधविमोचिनी ॥ भीमा भीमनभा
भंगी भंगुरा भीमदर्शिनी ॥७३ ॥ भल्ली भल्ली
धरा भेरुमैरंडा भीमपापहा ॥ भावज्ञा भोग्य
दात्री च भवन्नी भूतिभूषणा ॥ ७४॥ भृतिदा
भृतिदात्री च भूपतित्वप्रदायिनी ॥ भ्रामरी
भ्रमरी भारी भवसंसारतारिणी ॥ ७५ ॥ भंडा
सुरवधोत्साहा भांडवा भाविनोदिनी ॥ गोका

ररूपा गोमाता गुरुपत्नी गुरुर्गिरा ॥७६ ॥ गो रोचनप्रिया गौरी गोविंदगुणवर्धिनी ॥ गोपाल चेष्टा संतुष्टा गोवर्धनविवर्धिनी ॥७७॥ गोविं दरूपिणी गोप्ता गोप्तागोत्रविवर्धिनी ॥ गीता गीतप्रिया गेया गोका गोकुलवर्धिनी ॥ ७८॥ गोपी गोहत्यशमनी गुणा च गुणविग्रहा ॥ गो विदजननीगोष्ठा गोपदा गोकुलोत्सवा ॥७९॥ गोचरी गौतमी गोप्त्री गोमुखी गुरुवासिनी गोपाली गोमयी गुंठा गोष्ठी गोपुरवासिनी॥ ॥ ८० ॥ गरुडी गरुडश्रेष्ठा गारुडी गरुडध्व

८
भक्ताभीष्टप्रदायिनी ॥ ७१॥ भास्वरी भैरवी
भोगी भवानी भयनाशनी ॥ भद्रात्मिका भद्रदा
यी भद्रकाली भयंकरी ॥७२॥ भगनिष्यंदिनी
भाग्या भववंधविमोचिनी ॥ भीमा भीमनभा
मंगी भंगुरा भीमदर्शिनी ॥ ७३ ॥ भल्ली भल्ली
धरा भेरुभैरंडा भीमपापहा ॥ भावज्ञा भोग्य
दात्री च भवनी भूतिभूषणा ॥ ७४॥ भृतिदा
भृतिदात्री च भूपतित्वप्रदायिनी ॥ भ्रामरी
भ्रमरी भारी भवसंसारतारिणी ॥ ७५ ॥ भंडा
सुरवधोत्साहा भांडवा भाविनोदिनी ॥ गोका

ररूपा गोमाता गुरुपत्नी गुरुर्गिरा ॥७६ ॥ गो रोचनप्रिया गौरी गोविंदगुणवर्द्धिनी ॥ गोपाल चेष्टा संतुष्टा गोवर्धनविवर्धिनी ॥७७॥ गोविं दरूपिणी गोप्ता गोप्तागोत्रविवर्धिनी ॥ गीता गीतप्रिया गेया गोका गोकुलवहिनी ॥ ७८ ॥ गोपी गोहत्यशमनी गुणा च गुणविग्रहा ॥ गो विंदजननी गोष्ठा गोपदा गोकुलोत्सवा ॥७९॥ गोचरी गौतमी गोप्त्री गोमुखी गुरुवासिनी॥ गोपाली गोमयी गुंठा गोष्ठी गोपुरवासिनी॥ ॥८०॥ गरुडी गरुडश्रेष्ठा गारुडी गरुडध्व

गा.
स.
जा॥ गंभीरा गंडकी गंगा गरुडध्वजवल्लभा ॥
।।८॥ गगनस्था गयावासा गुणत्तिर्मुडोद्भवा॥
देकाररूपा देवेशी शिनी देवतार्चिता ॥८॥ देव
राजेश्वराडींगी दीनदैन्यविमोचनी॥ देशकालप
रिज्ञाना देशोपद्रवनाशिनी॥ ८३ ॥ देवमाता दे
मोहा देवदानवमोहिनी ॥ देवेंद्रार्चितपादश्री
देवदेवप्रसादिनी ॥८४॥ देशांतरी देवरूपा देवा
लयनिवासिनी ॥ देशभ्रमणकवी देशस्वास्थ्य
प्रदायिनी ॥ ८५ ॥ देवयाना देवता च देवस
न्यप्रपालिनी ॥ वकाररूपा वाग्देवी वाचा मान
७९

सगोचरी॥८६॥ वैकुंठदेशिनी वेद्या वायुरूपा वरप्रदा ॥ वक्रतुंडाचितपदा वक्रतुंडप्रदायिनी ॥८॥ वैचित्रीच वसुमतिर्वसुस्थाना वसुप्रिया॥ वपट्कारा च चामुंडा वरारोहा वरावरी॥ ८८॥ वैदेही जननी वैद्या वैदेही शोकनाशिनी ॥ वेद माता वेदकन्या वेदरूपा विनोदिनी ॥ ८९॥ दान्तवादिनी वेदा वेदांतनिलयामरा ॥ वेदश्रवा वेदघोषा वेदगानी विनोदिनी॥९०॥ वेदशा स्त्रार्थतत्त्वज्ञा वेदमार्गप्रदर्शिनी ॥वैदिककर्मफ लदा वेदसागरतारिणी॥ ९१॥ वेदवादी वेदगृह्या

गा.
८०
वेदाश्वरथवाहिनी ॥ वेदचका वेदवंद्या वेदांगी वेद । सं.
क्किविः ॥९२॥ श्यकाररूपा श्यामांगी श्या
मा श्यामसरोरुहा॥ श्यामाका श्यालरक्षा च
शतपत्रनिकेतना ॥९३ ॥सर्वदृक्संनिविष्टा च
सर्वसंप्रेमणी सदा ॥ सव्यापसव्यदा सव्या
सध्रीची च सहायिनी॥९४॥भूकला सागरा
सारासर्वभौमस्वभाविनी॥ संतोषजननी सेव्या
सर्वशी सर्वरंजनी ॥९५॥ सरस्वती समाराध्या
समदा सिंधुसेविनी॥सन्मोहिनी सदामोहा सर्व
मांगल्यदायिनी ॥ ९६ ॥ समस्तभुवनेशानी सर्व

कामफलप्रदा ॥ सर्वसिडिप्रदा साध्वी सर्वज्ञान
प्रदायिनी ॥ ९७॥ सर्वदारिद्रयशमनी सर्वदुःख
विमोचनी ॥ सर्वरोगप्रशमनी सर्वपापविमोच
नी॥ ९८॥ समदृष्टिः समगुणा सर्वसाक्षी सहा
यिनी ॥ सामर्थ्यवाहिनी संख्या सांद्रानंदपयोध
री॥ ९९ ॥ संकीर्णमंदिरस्थायी साकेतकुलपा
लिनी ॥ संहारी शंकरी गौरी साकेतपुरवासिनी
॥ १०० ॥ संवोधनी समुत्तिष्ठा सम्यग्ज्ञानस्वरू
पिणी ॥ १०१ ॥ सम्पत्करी समानांगी सर्वभा
वसुसंस्थिता ॥ संबोधिनी समानंदा सन्मार्गक

गा.
लपालिनी ॥ १०२॥ संजीवनी सर्वमेधा सभ्यास.
संपत्प्रदायिनी। समिडासमिधासीना सामान्या
सामवेदिनी ॥ १०३॥ समुत्तीर्णा सदाचारा सं
हारा सर्वपावूनी ॥ सप्पिणी सर्पमाता च सर्प
दष्टविमोचनी ॥ १०४ ॥ सर्पयागप्रशमनी
सर्वज्ञत्वफलप्रदा ॥ संक्रमासंक्रमा सिंधुः सर्गा
संग्रामपूजिता ॥ १०५ ॥ संकटा संकटाहा
री सकुंकुमविलेपना ॥ सुमुखा सुमुखस्थायी
सांगोपांगार्चनप्रिया ॥१०६ ॥ संस्तुता संस्तुतिः
प्रीतिः सत्यवादी सदासुखी॥धीकाररूपाधीमा

ता धीरा धीरप्रसादिनी॥ १०७ ॥धीरोत्तमा
धीरधीरा धीरस्था धीरशेखरा ॥ स्थितिधैर्ध्या
स्थविष्ठा च स्थपतिः स्थलविग्रहा ॥ १०८॥ धी
राधारा धीरवंद्या धीपतिधीरमानसा ॥धीपदा
धीपदस्थायी धीशाना धीप्रदा सखी ॥ १०९॥म
काररूपी मैत्रेयी महामंगलदेवता ॥ मनोवैक
ल्यशमनी मलयाचलवासिनी॥ ११०॥ मल
यध्वजराजश्रीमीनाक्षी मधुरालया ॥ महादेवी
महारूपा महाभैरवपूजिता ॥ १११॥ मनुविद्या
मंत्रमाता मंत्रवश्यामहेश्वरी॥ मत्तमातंगगमना

मधुरा मेरुमंडपा ।। ११२॥ महागुप्ता महाभूता
६२ महाभयविनाशनी ॥ महागौरी महामंत्री महा
वैरिविनाशनी ॥ ११३ ॥ महालक्ष्मीर्महागौरी
महिषासुरमर्दिनी ॥ महेशमंडलस्था च मधुराग
मवर्जिता ॥ ११४ ॥ मेधा मेधाकरी मेध्या
माधवी मधुमर्दिनी ॥ मंत्रा मंत्रमयी मान्या मा
या महिममंत्रिणी॥ ११५॥ मायारूपी माय
धारि मायस्था मायवादिनी ॥ मायासंकल्पज
ननी माया मायविनोदिनी ॥ ११६॥ मायाप्त
पंचजननी मायासंहाररूपिणी ॥ मायामंत्रप्रसा
२

दा च मायाजनविमोहिनी ॥ ११७ ॥ महाप
रा महारूपा महाविघ्नविनाशनी ॥ महानुभावा
मंत्रेशी महामंगलदेवता ॥ ११८॥ हिकारस्था
हृषीकेशी हितकार्यप्रवर्द्धिनी॥हीनोपाधिविनि
मुक्ता हीनलोकविमोचनी ॥ ११९॥ ह्रींकारा
ह्रीमतीह्रींह्रीं ह्रीदेवीह्रीस्वभाविनी॥ ह्रीमती ह्रींव
ती हृत्स्वा ह्रींशिवाह्रींकुलोद्भवा ॥ १२०॥ हित
वादी हितप्रीता हितकारुण्यवर्धिनी ॥ हिताश
नी हितक्रोधा हितकर्मफलप्रदा ॥ १२१॥ हिमा
हिमसुता हेमा हेमाचलनिवासिनी ॥ हेती हिम

गा.
प्रदा हारा होत्रा होतृहुतप्रदा ॥ १२२॥ हिमस्था स.
हिमजा हेमा हितकर्मस्वभाविनी ॥१२३॥ धीका
ररूपा धिषणा धर्मरूपा धनेश्वरी ॥ धनुर्द्धराधरा
धाराधर्मकर्मफलदा॥१२४॥धर्माचाराधर्मसारा
धर्ममध्यनिवासिनी॥धनुर्वेदी धनुर्वादी धन्या
धूर्तविनाशिनी॥ १२५॥धनधान्या धेनुरूपा ध
नाढ्या धनदायिनी ॥ धनेशी धर्मनिरता धर्म
राजप्रसादिनी ॥ १२६ ॥ धर्मस्वरूपा धर्मशी ध
मधिर्मविचारिणी॥धर्मसूक्ष्मा धर्मसाक्षी धर्मि
ठा धर्मगोचरा ॥ १२७ ॥ योकाररूपा योगेशी

योगस्था योगरूपिणी ॥ योगा योगोपमारा ध्या योगमार्गनिवासिनी ॥ ॥ १२८ ॥ योगा सनस्था योगेशी योगमाया विलासिनी ॥ योगा योगोपमाराध्या योगांगी योगविग्रहा ॥ १२९॥ योगवासी योगभोगी योगमार्गप्रदर्शिनी॥१३०॥ योधा योधवती योग्याऽयोग्या योधनतत्परा॥ योधिनीयोधिनीसेव्यायोधज्ञानप्रबोधिनी१३१ योगेश्वरप्राणनाथा योगीश्वरहादिस्थिता॥योगा योगक्षेमकी योगक्षेमविहारिणी ॥ १३२॥योग राजेश्वराराध्या योगानंदस्वरूपिणी ॥ १३३॥ MA HORORS *RO स. ८४ गा. नवसिद्धिसमाराध्या नारायणमनोहरी ॥ ना रायणी नवाधारा नवब्रह्मार्चिता सदा ॥ १३४॥ नगेंद्रतनयाराध्या नामरूपविवर्जिता ॥ नार सिंहार्चितपदा नववंधविमोचनी ॥ १३५ ॥ न वग्रहार्चितपदा नववंधविमोचनी ॥ नैमित्ति कार्थनपदानंदितारिविनाशिनी ॥ १३६ ॥ नवसूत्रविधानज्ञा नैमिषारण्यवासिनी ॥ नव पीठस्थिता देवी नवर्षिगणसेविता ॥ १३७ ॥ नवचन्दनदिग्धांगी नवकुंकुमधारिणी ॥ नव वस्त्रपरीधाना नवरत्नविभूषणा ॥ १३८॥ नव

भस्मविदिग्धांगी नवचंद्रकलाधरा ॥ प्रकाश
रूपा प्राणेशी प्राणसंरक्षणी सदा ॥ १३९
प्राणसंजीवनी प्राणा प्राणाप्राणप्रबोधिनी ॥
प्रज्ञा प्रज्ञाप्रभा प्राच्या प्रतीची प्रबुधाप्रिया ॥
॥ १४० ॥. प्राचीरा प्रणयांतस्था प्रभातज्ञानरू
पिणी ॥ प्रभातकर्मसंतुष्टा प्राणायामपरायणा ॥
॥ १४१॥ प्रायज्ञा प्रणवा प्राप्ताप्रवृत्तिः प्रकृतिः
परा ॥ १४२॥ प्रबंधा प्रबुधा साक्षी प्राज्ञा प्रार
ब्धनाशिनी॥ प्रबोधनिरता प्रेक्षा प्रबंधप्राणसा
क्षिणी॥ १४३॥ प्रयागतीर्थनिलया प्रत्यक्षा पर

गा. मेश्वरी॥प्रणवाद्यतनिलयाप्रणवादिप्रचोदयात्॥ स.
॥ १४४॥ चोकाररूपा चोरनी चोखाधाविना
शिनी ॥ चेतनाचेतनाशीता चौराचौर्याचमत्क
तिः॥ १४५॥ चक्रवर्तित्वधारी च चक्रिणी चक्र है
धारिणी ॥ चिरंजीवी चिदानंदा चिद्रूपा चिहि
लासिनी॥ १४६ ॥ चिंता चित्तप्रशमनी चिंति
तार्थफलप्रदा ॥ चांपेयी चंपकप्रीता चंडी चंडा
मुहासिनी ॥ १४७ ॥ चंडेश्वरी चंडमाता चंड
मुंडविनाशिनी ॥ चकोराक्षी चिरप्रीता चिकुरा
चिकुरप्रिया ॥ १४८ ॥ चैतन्यरूपिणी चैत्री

चेतना चित्तसाक्षिणी॥ चित्रा चित्रविचित्रांगी
चित्रगुप्तप्रसादिनी ॥ १४९ ॥ चलना चल
स्थायी चापिनी चलचित्रिणी ॥ चंद्रमंडलम
ध्यस्था कोटिचंद्रसुशीतला ॥ १५० ॥ चंद्रानु
जसमाराध्या चंद्रचंद्रमहोदरी ॥ चर्चितारिश्च
न्द्रमाता चन्द्रकांता चलेश्वरी ॥ १५१॥ चरा
चरनिवासा च चक्रपाणिसहोदरी ॥ दकाररूपा
दत्तशीर्दारिद्रयच्छेदकारिणी ॥ १५२॥ दंतिनी
दंडिनी दीना दरिद्रा दीनवत्सला ॥ दक्षाराध्या
दक्षकन्या दक्षयज्ञविनाशिनी ॥ १५३. ॥ दक्षा

गा.
स.
दाक्षायणी दाक्षा दीक्षादक्षवरप्रदा ॥ दक्षिणा
दक्षिणाराध्या दक्षिणामूर्तिरूपिणी ॥ १५४ ॥ है
दयावती दमवती दनुजादिर्दयानिधिः ॥ दंत
शोभानिमा देवमना दाडिमस्तनी ॥ १५५५।।
दंडा दमयता दंडी दंडादंडप्रसादिनी ॥ दंडका
रण्यनिलया दंडकारिविनाशिनी ॥ १५६॥ दंष्ट्रा
करालप्रसपी दंडशोभादलादली ॥ दरिद्रारिष्ट
शमनी दमादमनपूजिता ॥ १५७॥ दानवार्चित
पादश्रीविणा द्रविणोदया ॥ दामोदरी दानवा
रिदामोदरसहोदरी ॥ १५८ ॥ दाता दानप्रिया

दावी दानश्रीर्दीनदंडपा ॥ दम्पतीदम्पती दूर्वा
दधिदुग्धा-दया दमा ॥ १५९ ॥ दाडिमीबीज
संदोहदन्तपंक्तिविराजिता. ॥ दर्पणा दर्पणस्व
च्छा द्रुममंडलवासिनी ॥ १६०॥ दशावतारज
ननी दशदिग्दीपपूजिता॥ दया दशदिशादश्या
दशदासी दयानिधिः ॥ १६१॥ देशकालपरि
ज्ञाना देशकालांवशोधिनी ॥ दशम्यादिकला
राध्या दशग्रीवप्रदर्पहा ॥ १६२॥ दशापराधश
मनी दशत्तिफलप्रदा॥ यात्काररूपिणी याज्ञी
यादवी यादवार्चिता ॥ १६३॥ ययातिपूजनप्री

गाः
ता याज्ञिकी याजकप्रिया ॥ यादवीयातनायाता
यामपूजाफलप्रदा ॥ १६४॥ यशस्विनी यमा
राध्या यमकन्यायतीश्वरी॥ यमादियोगसंतुष्टा
योगींद्रहृदिसंगमा॥ १६५॥ यमोपाधिविनिर्म
का यशस्यविधिरच्युता ॥ यातनायातनादेहा
यात्रापापादिवर्जिता ॥ १६६ ॥ इत्येतत्कथितं
देवि रहस्यं सर्वकामदम् ॥ सर्वपापप्रशमनं सर्व
तीर्थफलप्रदम् ॥ १६७ ॥ सर्वरोगहरं पुण्यं सर्व
ज्ञानमयं शिवम् ॥ सर्वसिद्धिप्रदं देवि सर्वसौभा
ग्यवहनम् ॥ १६८॥ आयुष्यं वर्द्धते नित्यं लि
-

खितं यत्र तिष्ठति ॥न चौराग्निभयं तस्य न च
भूतंभयं कचित् ॥ १६९ ॥ किं पुनर्वरुणोत्तेन
तथापि च वदाम्यहम् ॥ सकृच्छ्रवणमात्रेण को
टिजन्माघनाशनम् ॥ १७० ॥ महापातककोटी
नां भंजनं स्मृतिमात्रतः॥ अपवादकदौर्भाग्यश
मनं भुक्तिमुक्तिदम्॥१७॥ विषरोगादिदारिद्रय
मृत्युसंहारकारणम् ॥ सप्तकोटिमहामंत्रपारायण
फलप्रदम् ॥ १७२ ॥ शतरुद्रीयकोटीनां जप
यज्ञफलप्रदम् ॥ चतुःसमुद्रपर्यंतभूदानं तत्फलं,
शिवे ॥ १७३ ॥ सहस्रकोटिगोदानफलदं स्मृति

गा.
६८
मात्रतः॥ कोट्यश्वमेधफलदं जरामृत्युनिवारण, स.
म् ॥ १७४ ॥ कन्याकोटिप्रदानेन यत्फलं लभ
ते नरातत्फलं लभते सम्यङ्नाम्नांदशशतीज
पात् ॥१७५॥ यः शृणोति महाविद्यां श्रावयेहा
समाहितः॥ सोपि मुक्तिमवाप्नोति यत्र गत्वा न
शाचति ॥ १७६ ॥ ब्रह्महत्यादिपापानां नाशः
स्याच्छ्रवणेनच॥ किं पुनः पठनादस्य मुक्तिःस्या
दनपायिनी ॥ १७७॥ इदं रहस्यं पर्म पुण्य
स्वस्त्ययनं महत् ॥ यः सकृदा पठेत्स्तोत्रं शृणु
याहा समाहितः॥ १७८॥लभते च ततःकामा

||
नन्ते ब्रह्मपदं व्रजेत् ॥ स च शत्रुञ्जयेत्सद्यो मा
तंगानिव केसरी ॥ १७९ ॥ इति श्रीमद्रुद्रयामले
शिवपार्वतीसंवादेब्रह्मप्रोक्तं श्रीगायत्र्या मंत्रवर्णा
त्मकं दिव्यसहस्रनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
शुभं भूयात्॥ ॥ मंगलमस्तु॥
॥अथ गायत्रीपटलप्रारंभः॥
ॐ अस्य श्रीब्रह्मशापविमोचनमंत्रस्य निग्रहान
ग्रहकर्ता प्रजापतिषिः ॥ कामदुघा गायत्री
छंदः ॥ ॐब्रह्मशापविमोचनीगायत्रीशक्तिर्देवता
ब्रह्मशापविमोचनार्थे जपे विनियोगः ॥ सवितुः

7.
गा.
८१
ब्रह्मोमेत्युपासनात्तब्रह्मविदो विदुस्ता प्रयतंति
धीराः॥सुमनसा वाचा ममाग्रतः॥ ब्रह्मशापाहि९
मुक्ता भव ॥ ॐ विश्वामित्रशापविमोचनमंत्रस्य
नूतनसृष्टिकर्ता विश्वामित्र ऋषिः ॥ वाग्दोहा
गायत्रीछंदः ॥ भुक्तिमुक्तिप्रदाविश्वामित्रानुग्रही
तागायत्रीशक्तिः॥सवितादेवता ॥विश्वामित्रशा
पविमोचनार्थे जपे विनियोगः।तत्त्वानि चांगेष्व
ग्निचितोधियांसः त्रिगर्भी यदुद्भवां देवाश्वोचिरे ।
विश्वसृष्टिं तां कल्याणीमिष्टकरी प्रपद्ये यन्मुखा है
निःसृतो वेदगर्भः॥ ॐगायत्रित्वं विश्वामित्रशा

पादिमुक्ता भव ॥ ॐ वसिष्टशापविमोचनमंत्र
स्य वसिष्ठ ऋषि ॥ विश्वोद्भवो गायत्री छंदः॥
वसिष्ठानुगृहीतागायत्रीशक्तिर्देवता ॥ वसिष्ठशा
पविमोचनार्थे जपे विनियोगः।तत्त्वानि चांगेष्व
ग्निचितोधियांसः ध्यायंति विष्णोरायुधानिबि
भ्रत् ॥जनानतासोपरमं च शश्वत् ॥ गायत्री
मासाच्छुरनुत्तमं च धाम ॥ गायत्रीवसिष्ठशा
पादिमुक्ता भव सोहमर्कमहं ज्योतिरर्कः ज्योति
रहं शिवः॥ आत्मज्योतिरहं शुक्लं शुक्लं ज्योतिर
सोहमोम् ॥ अहो विष्णुमहेशेशे दिव्ये सिद्धि

प.
९०
गा.सरस्वति॥अजरे अमरेचैव दिव्ययोनि नमोस्तु
ते ॥ शुद्धं गायत्रीध्यानम् ॥ यद्देवैः सुरपूजितं
परतरं सामर्थ्यतारात्मकं पुन्नागाम्बुजपुष्पनाग
वकुलै केशैःशुकैरचितम् ॥ नित्यं ध्यानसमस्त
दीप्तिकरणकालाग्निरुद्दीपनं तत्संहारकरं नमामि
सततं पातालसंस्थं मुखम् ॥ न्यासः ॥ ॐतत्पा
दांगुलिपर्वभ्यां नमः ॥ ॐ सपादांगुलिभ्यो
नमः ॥ ॐ विजंघा० ॥ ॐ तुर्जा नुभ्यां
नमः ॥ ॐ व ऊरुभ्यां नमः ॥ ॐ रेशि
नाय नमः ॥ ॐ णि वृषणाभ्यां नमः । ॐ यं

कटबै नमः॥ ॐभर्नाभ्यै नमः॥ ॐ गो उदराय
नमः ॥ ॐदे स्तनाभ्यां नमः ॥ ॐ व उरसे
नमः ॥ ॐ स्य कण्ठाय नमः ॥ॐधी दंतेभ्यो
नमः ॥ॐ म तालुने नमः ॥ ॐ हि नासिकायै
नमः ॥ ॐ धि नेत्राभ्यां नमः ॥ ॐ यो भ्रूभ्यां
नमः॥ ॐ यो ललाटाय नमः ॥ ॐ नः पूर्वमु
खाय नमः ॥ॐ प्रदक्षिणमुखाय नमः॥ ॐ
चो पश्चिममुखाय नमः ॥ ॐ दू उत्तरमुखाय
नमः ॥ॐ यात मू; नमः ॥ इति वर्णन्यासः
॥ ॐ तत्सवितुरंगुष्ठाभ्यां नमः ॥ॐ वरेण्यं तर्ज

गा.
प.
ॐ
नीभ्यां नमः ॥ॐ भर्गोदेव मध्यमाभ्यां नमः॥
ॐधीमहि अनामिकाभ्यां नमः ॥ ॐ धियो |
योनः कनिष्ठिकाभ्यां नमः ॥ ॐ प्रचोदयात्
कुरतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥ अथ देहन्यासः॥
भूः पादयोः॥ ॐ भुवः जान्योः ॥ ॐ
स्वः
नाभौ ॥ॐ महः हृदये॥ॐ जनःकण्ठे॥ॐ तपः
ललाटे ॐ सत्यं मूर्ध्नि ॥ॐ तत्पादयोः॥ ॐ
सवितुर्जान्योः ॐ वरेण्यं स्कंधयोः ॥ ॐ भगों
हृदये ॥ ॐ देवस्य कण्ठे॥ ॐ धीमहि वक्रे॥
ॐ धियो यो नेत्रे ॥ ॐ नः मुखे ॥ ॐ प्रचो

"
अग्नये
दयात् अस्त्राय फट् ॥ ॐ आपः अंगुष्ठाभ्यां
नमः॥ ॐ ज्योतिस्तर्जनीभ्यां नमः ॥ ॐ रसो
मध्यमाभ्यां नमः ॥ ॐ अमृतम् अनामिकाभ्यां
नमः॥ ॐ ब्रह्म कनिष्ठिकाभ्यां नमः॥
ॐ
श्रू
हृदयाय नमः ॥ॐ वायवे शिरसे स्वाहा ॥ ॐ
सूर्याय शिखायै वषट्॥ ॐ ब्रह्मणे कवचाय हुम्।।
ॐ विष्णवे नेत्रत्रयाय वौषट् ॥ ॐ रुद्राय अ
स्त्राय फट । इति न्यासः॥अथ वेदादिगीतायाः
प्रसादजननं विधिम् ॥ गायत्र्याः संप्रवक्ष्यामि

गा.
९
धर्मार्थकाममोक्षदम् ॥ १ ॥ नित्यनैमित्तिके
९२ काम्ये तृतीये तपवईने ॥ गायत्र्यास्तु परं ना
स्ति इह लोके परत्र च ॥२॥मध्याह्नमितभुङ्मो
नी त्रिस्थानार्चनतत्परः॥ जपेल्लक्षत्रयं धीमान्ना
न्यमानसकस्तु यः ॥ ३ ॥कर्मभिर्यों जपेत्प
श्यात्क्रमशः स्वेच्छयापि वा ॥ यावत्कार्यन
कुर्वीत न लोपेत्तावता व्रतम् ॥४॥ आदित्य
स्योदये स्नात्वा सहस्रं प्रत्यहं जपेत् ॥ आयुरा
रोग्यमैश्वर्यं धनं च लभते ध्रुवम् ॥५॥ त्रिरात्रो
पोपितः सम्यग्घृतं हुत्वा सहस्रशः॥संहस्रं ला
९२

भमाप्नोति हुत्वाग्नौ खदिरेंधनम् ॥६॥ पालाशैः
सम्धैिश्चैव घृताक्तानां हुताशने ॥ सहस्रं लाभ
माप्नोति राहुसूर्यसमागमे ॥७॥ हुत्वा तु खदिरं
वह्नौ घृताक्तं रक्तचन्दनम् ॥ सहस्रहेममाप्नोति
राहुचन्द्रसमागमे ॥ ८ ॥ रक्तचन्दन मिश्रं तु
स्घृतं हव्यवाहने॥हुत्वा गोमयमाप्नोति सहस्रं
गोमयं द्विजः॥९॥जातीचंपकराजाककुसुमा
नां सहस्रशः॥ हुत्वा वस्त्रमवाप्नोति घृताक्तानां
हुताशने ॥ १०॥ सूर्यमंडलविम्बे च हुत्वा तोयं
सहस्रशः ॥ सहस्रं प्राप्नुयाद्वैम रौप्यमिदुमये

गा.
हुते॥ ११॥ अलक्ष्मीपापसंयुक्ते मलव्याधिवि
नाशके ॥ मुच्येत्सहस्रजाप्येन स्नायाद्यस्तु
जलेन वै ॥ १२ ॥ गोघृतेन सहस्रेण लोभ्रेण
जुहयाधुदि ॥ चौराग्निमास्तोत्थानि भयानि न
भवति वै ॥ १३ ॥ क्षीराहारो जपेल्लक्षमपमृत्यु
मपोहति ॥ घृताशी प्राप्नुयान्मधां वहुविज्ञान
संचयाम् ॥ १४ ॥ हुत्वा वेतसपत्राणि घृताक्तानि
हुताशने ॥ लक्षाधिपस्यं पदवीं सार्वभौम न
संशयः॥ १५॥लक्षेण भस्महोमस्य हुत्वा युत्ति
ठते जलात्॥ आदित्याभिमुखं स्थित्वा नाभि

मात्रजले शुचौ ॥ १६ ॥ गर्भपातादिप्रदाश्चा
न्ये स्त्रीणां महारुजः॥ नाशमेष्यति ते सर्व मृत
वत्सादिदुःखदाः ॥ १७॥ तिलानां लक्षहोमेन
वृताक्तानां हुताशने ॥ सर्वकामसमृहात्मा परं
स्थानमवाप्नुयात् ॥१८॥ यवानां लक्षहोमेन वृ
ताक्तानां हुताशने ॥ सर्वकामसमृडात्मा परां
सिद्धिमवाप्नुयात् ॥ १९॥ धृतस्याहुतिलक्षण स
वन्किामानवाप्नुयात्॥पंचगव्याशनो लक्षंजपे
जातिस्मृतिर्भवेत् ॥ २० ॥ तदेवानले हुत्वाप्रा
नोति बहुसाधनम् ॥ अन्नादिहवनान्नित्यमन्ना

प. यं च भवेत्सदा ॥२१ ॥ जुहुयात्सर्वसाध्यानामा हुत्यायुत्संख्यया ॥ रक्तसिद्धार्थकान्हुत्वा सर्वा न्साधयते रिपून्॥२२॥लवणं मधुसंयुक्तं हुत्वा स विवशीभवेत्॥हुत्वा तु करवीराणिरक्तानिज्वालये ज्ज्वरम्॥२३॥ हुत्वा भिल्लातकंतैलं देशादेवप्रचा लयेत्॥हुत्वातु निवपत्राणि विद्वेषशांतये नृणाम्॥ ॥२४॥रक्तानांतंदुलानां च घृताक्तानां हुताशने ॥ हुत्वा वलमवाप्नोतिशत्रुभिर्न सजीयते ॥२५॥ प्रत्यानयून सिद्धयर्थमधुसर्पि-समन्वितम् ॥ गवां क्षीरं प्रदीप्तेनौजुह्वतस्तत्प्रशाम्यति ॥२६॥ ब्रह्म ९१

चारी जिताहारोयः सहस्रत्रयं जपेत् ॥ संवत्सरे
ण लभते धनैश्वर्यं न संशयः॥२७॥शमीबिल्व
पलाशानामर्कस्य तु विशेषतः ॥ पुष्पाणां समि
धश्चैव हुत्वा हेममवाप्नुयात् ॥२८॥आब्रह्मन्यं ।
वकादीनां यस्यायतनमाश्रितः॥जपेल्लक्षं निराहा
रः स तस्य वरदो भवेत्॥ २९॥ विल्वानांलक्षहो
मन घृताक्तानां हुताशने ॥ परांश्रियमवाप्नोति
यदि न भ्रूणहा भवेत् ॥३०॥ पद्मनां लक्षहोमेन
घृताक्तानां हुताशने ॥ प्राप्नोति राज्यमखिलं सु
संपन्नमकंटकम्॥३१ ॥ पंचविंशतिलक्षेण दधि

गा. ९५ क्षीरं हुताशने ॥ स्वदेहे सिद्धयतेजंतुः कौशिकस्य प. मतं तथा॥३२॥एकाहं पंचगव्याशी एकाहंमा रुताशनः॥ एकाहं च द्विजोन्नाशी गायत्रीजप उच्यते ॥३३॥ महारोगा विनश्यतिलक्षजप्या नुभावतः॥शतेन गायत्र्याः स्नात्वा शतमंतर्ज ले जपेत् ॥ ३४॥शतेन यस्त्वपः पीत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ गोप्नः पितृघ्नमातृनौब्रह्महा गुरुत ल्पगः॥ ३५॥ स्वर्णहारी तैलुहारी यस्तु विप्रःसुरां पिवेत्॥चंदनवयसंयुक्तंकपरं तंडुलं यवम्॥३६॥ लवंग सुफलं चाज्यं सिता चाम्रस्य दारुकैः ॥ ९५ अयं न्यून विधिः प्रोक्तो गायत्र्याःप्रीतिकारकः।। ॥३॥ एवंकृतेमहासौख्यंप्राप्नोतिसाधूकोचवम्॥ अन्नाज्यभोजनंहुत्वाकृत्वा वा कर्मगर्हितम् ३८॥ न सीदेातिगृहानो महीमपि ससागराम् ॥ ये चास्य उत्थिता लोके ग्रहाः सूर्यादयो भुवि ॥ ते यांति सौम्यतां सर्वे शिवे इति न संशयः॥३९॥ इति गायत्रीपटलं समाप्तम्॥ इदं पुस्तकं मुम्बय्यां श्रीकृष्णदासात्मजक्षेमराजेन स्वकीये "श्रीवेङ्कटेश्वर"स्टीम् मुद्रणयन्त्रालयेऽ ङ्कितम् संवत् १९६७ शके १८३२ ॥ श्रीः ।। बामण्यमूलापि च क्षत्रवैश्यानां धर्मपालनहेतुभूतेयं गायत्री तस्याः पूजापाठादि संपामपेक्षतेऽतोस्माकमासीन्मनीपैतन्मुद्रणे । एतस्मिन्नेत्र काले सम्बत् १८२३ तमे लिखितं गायत्रीपंचागपुस्तकं यत्नेन सगृहीतमयोध्यामण्डलांतर्गतरायबरेलीप्रान्तस्थ दौलतपुरनिवासिमहावीरप्रसादद्विवेदि (हेडटेलिग्राफ इन्सपेक्टर आय०एम् रेटचे झासी तथा विहारवाटिकाविनयविनोद स्नेहमाला ५ स्तुतरंगिणीके कर्ता ) इत्येतैः प्रेपि तम् । तथा च द्वितीयं प्राचीनं पुस्तकं आलपुरनिवासिपण्डितचिरंजीलालब्रजलाल इत्येतेः प्रेषितम् । अत उक्तपण्टितद्वयस्य वडूपकारभारं शिरसा धारयामः । तथा च अस्मत्समीपेपि कानिचिदासन पुस्तकानि । इतीमानि समन्य रावेरग्रामनिवासिपरशु रामभट्टतनयगोविंदशान्निभिः संशोध्य मुद्रितम् । एतत्पुनर्मुद्रणाद्यधिकारः १८६७ ग्निस्तान्दिक २५ तमनियमानुसारेणास्मामिः स्वाधीनतया रक्षितः । इत्यावेदयति सिमराजश्रीकृष्णदासः "श्रीवेंकटेश्वर" स्टीन्यन्त्रालयाध्यक्षः, मुम्बईस्था

कय्यपुस्तकानि ।
....
....
धन्वन्तरीतंत्रशिक्षा-भाषार्टीका देवादिदेव महादेवप्रणीत इस ग्रन्थमें
तरके विषय बहुत अच्छे हैं तात्रिकोके अवश्य लेने योग्य है.... १)
प्रत्यंगिरापंचांग-इसमें पटलपद्धति यवच सहस्रनाम स्तोत्रका सग्रह
प्रत्यक्ष फलदायकहै.
॥)
राधाकृष्णपंचांग-जिसमें श्रीराधिका और कृष्णजीका युगटररूप पटल
पद्धति कवच सहस्रनाम स्तोत्र भक्तिमय उपासनायोग्य है रेशमीगुटका. |)
उच्छिष्टगणपति पंचांग
1-)
नायत्रीपुरश्चरण....
संपूर्ण पुस्तकोंका "बडासूचीपत्र" अलगहे, मँगाकर देखिये ।।
पता-खेमराज श्रीकृष्णदास "श्रीवेङ्कटेश्वर" स्टीम् प्रेस,
७ खेतवाटी खम्बाटा गली-बंबई.
....
....
....
....

Ath Ayatri Panchang

Author
Not Available
Title
Ath Ayatri Panchang
File name
Ath Ayatri Panchang
Text
OCR done
Citation
1918
Published
2012/08
Publisher
Xxxx
Language
Sanskrit
Pages
196
Library
Bharatiya Vidya Bhavan Library, Mumbai
DLI number
311378
Barcode
99999990320271.00
Scanning centre
Banasthali University
Digital publisher
Digital Library Of India
VMLT id
vwzrtKi5MLX
Download PDF

Ath Ayatri Panchang