·POARDARODANCIDES
। पुस्तकमाप्तिस्थानम्-
झवेरी चदुलाल मोहोलाल कोठारी
ऑ. सेकेटरी-ग्रीवपाविमलजीजैनग्रन्थमाला
ठे विमलनो उपाश्रय, देवसानो पाडो-अमदावाद

·॥ किञ्चिदीजकं लिख्यते ॥ १ मङ्गलादिस्वरूपम् । अकथाकथाविकथास्वरूपम् । ७ रूपम्। १८ २ माथुरवालभ्यवाचनास्वरूपम् । प्र- १२ आचार्यगुणाः ३६। किञ्चिद्व्यव- १८ त्रयाणां दुःमनिकरत्वमुमनिकरत्व।२० कीर्णकमिति कोऽर्थः १ कानि वा हारस्वरू०। १२ १९ देवाः सदाचार्य वन्दन्ति आसना- प्रकीर्णकानि २ कतिसंख्यानि वा १४ आचार्योपाध्याययोः सप्तसङ्गहस्था नि मुश्चन्ति ।२१ तानि एकैकस्य तीर्थकृतः आसीरन् 'नानि,किश्चिद्वस्त्रस्वरूपम् । तत्र नव- २० पश्चाचारस्वरूप विस्तरतः। २२ ३ कैर्वा विरचितानीति ४ विचार॥२/ भागीकरणं, चतुर्विधकृतस्न, मूल- | २१ औधिकोपग्रहिकोपधिजयन्यमध्य- ३ सदाचारगच्छसंवासे गुणाः। ५ स्वरूपम्, बहुमूल्यग्रहणानर्थदृष्टान्तः, मोत्कृष्टभेदाः, ४७ दोषाः, गुरुल- ७ सद्गच्छसंवासोपदेशः। आचार्यप फिश्चिद्वस्त्रोपादानविधिः । चतुर्मा- घुस्वरूपम् । २८ रीक्षोपदेशश्च । ६ सकानन्तरं मासकल्पानन्तरं च मा- २२ चतुर्दाबन ३० १० असदाचार्यस्वरूपम् । तत्र ऋतुव सवयं यावत्तत्रवस्त्राग्रहणं,किश्चित्पा- २३ मासकल्पविहारस्वरूपम, गीतार्था- दशय्यासंरतारक स्व०। आलोचना मस्वरूपम,किश्चिद्वसतिस्वरूपंचा२३ दिविहारस्वरूपम्,जघन्यपध्यमोत्क- स्व० । कथा ४ विकथा ७ स्व० । १५ दोसाऽयोग्य ४८,योग्यनपुंसकस्व टगीतार्थः। ३० REE ·४ २७ मापाचार्यास्तीफरसमा एप, सा ४१ या परस्पेन सा केलत्पपि पि ५७ कमसमान भावाभावाल्पपरिष्ठाप पापार्यसम्म पा,माकभाई प्रति हरेत् । ४२ निकास्थ० । प्रिपैपणादायफदोप नीरसता, दादबाहीमाराधनारि | जे आसवा वे परिस्सवा इत्यादि सस विस्तार, बचनपानपोखरे फति रापनासम् सम् । सप्पनेइमाइत्यादिपदप्रय भागाः। ५९ १२ संपिप्रपाशिफसस्पम् । वष मुनि स्वरूपम् । उत्सर्गादिपमनीकि ५८ रूपाय न समोत । ६) प्रपणतः। ३७ चिमयस्सस्सम् । ४२ ५९ पमिः कारणसभीत पमि न १४ परण ७० करण ७० स्मरूपम्।३९ ४४ गीवापिदेशः सर्पोऽपि शुभः। १५ सनीन । ६२ १७ ५५ कोटपापपर्मापार्यसस्स्या। ४६ अमीतार्पोपदेशेनामवमपिन पि०४६ ६१ कारण विना मानीत न सुग्रीव । १८ मनोवनया तिप्या' स्वैरिणो म ४८ भगीमार्थसत्यागः, सुमतिनागि अभिकापुप्रसम्पपः ६२ पन्ति । ४१ खसम्मन्पक्ष । ४६ ६१ तन्दुलपारिकोकनीस्वरूपम् ६७ १९ यः चिप्पाभ नोद पवि सेनापि ५१ सारणादिभमानामा ५३ १६ सेतो रयनेमिसमन्य । ६८ रापिना। ४१ ५२ शीतोष्णपरीपास्मरूपम् । ५१ ७० साथीर्ययानसासयतो निनक रस- ॥ इति आचार्यस्वरूपापिकार मथमः ।। ५. दविघसामापारी चतुर्पावश्यक तोऽप्यधिकनिनरा, साघुमिा सार्प स्परपम्।५३ सन्निीविहारविषि, पश्रमिास्या ·नैः साधुसाध्वीनामेकत्रवसनादि।६९ ८० सारूपिकसिद्धपुत्रपश्चात्कृतशब्दा चक्षुषि रजआदिपवेशे च कर्षण- ७१ क्षुल्लकदृष्टान्तः, २८ लब्धिस्वरूपं नामर्थः । सख्यातजीवानि, अ विधिविस्तारः, स्त्यानद्धिनिद्रोपरि सविस्तरम् । ७२ सख्यातजीवानि, अनन्तजीवानि ५ दृष्टान्ताःसा च कस्य स्यात्, भ. ७२ सन्निधिविषये किञ्चिद्विचारः, पर्यु पुष्पाणि, कारणे सचिचरक्षाद्याल जिंकाद्यानेतृदुष्टविनेयदृष्टान्ता:४९७ पितपूपलिकादिषु लालादिसंमूर्छ म्बनम्।८४ ८८ २४ धान्यानि, अकल्पनीयानि पा- ना द्वादशधौद्दिशिकदोषः, अभ्या ८२ कन्दर्पादि ५ भावना स्वरूपम्,ना- त्राणि । १०२ हृद्दोषविचारः, कल्पत्रेपविचारः, स्तिकवादः, जीवस्थापनकूलम्, धू- ८९ शयनादीनि वस्त्राणि च । १०२ उच्चारादिस्थण्डिलम्, जघन्यमध्य ख्यिानकम,चण्डको शिकसम्बन्धः, ९० स्वर्णादिकं हस्ते न स्पृशेत् । १०३ मोत्कृष्टं द्रव्याघभिग्रहाः। ७५ अर्हन्मित्रसम्बन्धः, पञ्चभिः स्थान- ९१ साध्व्यः कारणं विना गृहस्थस- ७४ क्षेत्राभिग्रहाः ८, प्रायश्चित्तानि जीवो दुर्लभबोधिर्भवति, वराहमि काशाद्वस्त्रादि न गृह्णन्ति । १०३ १०,लघुकमृषावादपदानि १५ १७५ हिरसम्बन्धः। ८५ ९२ आर्यानीतं भेषजमपि न भोज्यम् । ७७ सचित्तजलाग्रहणे क्षुल्लकदृष्टान्तः।८१ ८४ स्त्रीपुरुषस्पर्शादिविचारः, स्पर्श १०४ ७८ २१ पानीयकल्पोक्त ९ पानीयह राजपुत्रमुकुमारिकादृष्टान्तो। ९४ गणिनीमपि एकाकी नाध्यापयेत् । रितक्यादिपानीयविचारः । ८२ ८६ साधुसाव्योः पाद कण्टकादिभङ्गे १०५ HEAV ·९५ साप्नोमि स्यान्प्रेण न स्पेयम्, यदा २, मावनाः १२॥ १०० १०८ रात्री एकाविसाव्या परिदिस्त स्त्रीयसभाये रेलवीप्यन्ता, मा १०१ पानमनास्थानानि य स गम माप्रमिगमनेऽपि दोपः। १२८ पकविमा ११1१०५ स्स्याग्यो। १२४ १०९ एकाक्सिाम्पा एकाफिना निम- ९७ समायां सन्दकापार्यभिष्प १,१०२साधूनामुग्मरमपेपे महान्दोप:१२४ पघुनापि सागरपने गानोदोपाः मनमालाकार २, दमदन्दमनि- १०१ यत्र पविझपौ स ग पिर १२८ सम्पन्पाः ३।११० श्याग्य) १२४ ११० या गृहस्थसमर्स नकारमकारा- ९८ माने अर्यकारिमहा०, मा १०४ पिपयपत्रकोपरि पर प्यान्वा । दिक मस्पति सा बास्मानं संसारे पार्या पावरा०, सोमे पपु- मिपवि । १२८ रामपुर, पापोपेक्षायां पा(१०६ एकाधिकादेर्वसविरसमे दोपा १११ साप्पी पास्वमापामिपिवे कम न्दष्यन्तः। १२५ २२७ दोपा । १२८ ९९ साप छोपिशान्ती, पदापण ॥ इवि साघुस्तस्मनिस्मणाधिकारी ११२ पिपलपाणि मस्राणि सेवे सा न पदमपोवष्टान्वा । १२७ दिनीया।। ११३ या गास्वाना सीवतादिवे १०० मानादिमेदाः ३, श्रीममेदाः ।,१०० एकाकि शशिकादेसविरक्षषे साऽपि न भमणी,मा.सदाका तपोमेदा १२, मपमा २५०, म दोपा।। १२७ सीसाणपोधावी । १२९ मायाँ । १२९ ·११४ याऽऽर्या तूलिकादिकं सेवते सा | १२७ गणिनीस्वरूपम् । १४१ केन कृता, जघन्यमध्यमोत्कष्टाव- गच्छप्रत्यनीका । १३७ १३१वचनगुप्तिमाश्रित्य साध्व्याचार॥१४१ ग्रहकालमान, चतुर्मासके अप्राप्ते ११५ काथिकलक्षणम् । १३७ १३२ गङ्गादिनदीपञ्चकं मासान्तः द्विः अतिक्रान्ते वा कै कारणः निर्ग- ११६ साध्वीभिः रात्रौ पुरुषाणां दिवसेड त्रि; उत्तरीतुं न कल्पते,मासकल्पे च्छन्ति । १४२ पि केवलपुरुषाणां धर्मकथा न वर्षावासे वा कति सहाः भिक्षा- १३३धर्मोपदेश मुक्त्वाऽऽर्या न जल्पेत्।१४९ कथनीया। १३८ चा नोपघ्नन्ति, नद्याद्युत्तरण- १३४ गृहस्थभाषाभिः कलहे सर्व तपः- १२८ स्वेच्छाचारीसाध्वीनां लक्षणानि विधिः, सचट्टलेपलेपोपरीणां प्रभृतिनिरर्थकम् । १४९ गाथापञ्चकं यावत् । १३९ स्वरूपम्, नावारोहणावधिः, सा- ॥ इति साध्व्यधिकारः तृतीयः समाप्तः॥ १२३ साध्वीनां शयनविधिः । १४० धूनामूनाधिका अष्टौमासाः कथं १२४ बालकाद्यर्थं वस्त्रादीनि अपयन्ति । भवन्ति । जिनकल्पिक १, स्थविर १३५ येभ्यो ग्रन्येभ्य इदमुद्धृतम् । १४९ १४० कल्पिक २, शुद्धपारिहारिक ३, | १३६ एतत्पठनविधिः, किञ्चदस्वाध्या- १२५ खरघोटकादि स्याने व्रजन्ति तेऽपि प्रतिमाप्रतिपन्न४,ययालन्दिकाना यिकस्वरूपम्, श्राद्धादीनां सिद्धा- तत्रायान्ति । १४० मासकल्पादिविहारकालमान, पञ्च न्ताध्यापननिषेधः। १४९ १२६ कुसाध्वीलक्षणानि । १४१ कहानिः । चतुर्थी पर्युषणा | १३७ ययावदुक्तकृत्तपालनोपदेशः। १५०

·उत्तम
॥ इति श्रीगन्छाचारप्रकीर्णकटीकाचीजकं समाप्तम् ॥
भामा

·॥श्रागच्छाचारप्रकाणकम् ।। नमिऊण महावीरं, तियसिंदनमंसिरं महानागं । गलायारं किंची, उझरिमो सुडासमुदाओ॥१॥ अत्थेगे गोअमा! पाणी, जे उम्मगपट्ठिए । गम्मि संवसित्ता णं, चमई नवपरंपरं ॥५॥ जामझ जाम दिण पक्खं, मासं सवबरंपि वा । सम्मग्गपट्ठिए गळे, संवसमाणस्स गायमा !॥३॥ लीलाअलसमाणस्स, निरुवाहस्स बीमणं । पिरख विक्ख अन्नेसिं, महाणुजागाण साहुणं ॥४॥ उजामं सबथामेसु, घोरवीरतवाश्श्यं । लज संकं अश्कम्म, तस्स वीरियं समुखले ॥५॥ नत्वा महावीरं त्रिदशेन्द्रनमस्यितं महाभागम् । गच्छाचारं किञ्चिदुद्धरामः श्रुतसमुद्रात् ॥ १ ॥ सन्त्येके गौतम ! प्राणिनः ये उन्मार्गप्रतिष्टिते । गच्छे संवसिला भ्रमन्ति भवपरम्पराम् ॥ २॥ ३ यामाई याम दिनं पक्षं, मासं संवत्सरमपि वा । सन्मार्गप्रस्थिते गच्छे, सवसमानस्य गौतम !॥ ३॥ ४ लीलालसायमानस्य, निरुत्साहस्य विमनस्कस्य । पश्यतः अन्येषां महानुभागानां साधूनाम् ॥ ४॥ ५ उद्यमं सर्वस्थामेषु, घोरवीरतपादिकं । लजां शङ्कामतिक्रम्य, तस्य वीय समुच्छलेत् ॥ ५॥ ६

·Artha'मम्म
वोरिपण तु जीवस्स, समुन्नखिएण गोयमा । जम्मतरकए पावे, पाणी मुडुचेण निइहे ॥ ६॥
तम्हा निजण निदाखेन, गछ सम्मग्गपट्ठिय । वसिज तत्य याजम्म, गोमा सजए मुणी ॥७॥
मेढी यासपण सन, दिट्टी जाण मुउत्तम । सूरी ज हो गबस्स, तम्हा त तु परिक्खए ॥॥
नयर केहि विंगेहि सूरि उम्मग्गपट्ठिय । वियाणिजा चमत्थे, मुणी त मे निसामय ॥ए।
सनदयारिं पुस्सोध, थारनेस पक्त्तय । पीठयाश्पषिक, धाउकायविहिंसग ॥ १० ॥
मुलुचरगुप्य नट्ट, सामायारी विराय । श्रदिनालोयण निच्च, निश्च (गहपरायण ॥ ११॥
पोर्पण नु नीरस्य समुच्छसिनेन गौतम ! । मन्मान्तरनानि पापानि माणी महन निर्ददेव ॥ ६ ॥७
मस्मायिपूर्ण निमास्प, गर्छ मन्मागपस्थितम् । पसेचप्र मानम गौतम ! संपयो मुनिः ॥७॥८
मपिरानानं स्तम्मा रष्टिन गुतमम् । सरियस्मादपति गणस्प वस्मा तु (एम) परीक्षेत ॥ ८॥
मगरन् ! पनि, मरिमन्मागपस्थितम् । विमानीयात् ण्यस्मा, मुने ! तन्मे निशामय ॥ ९॥
सरसन्नवारिणं दावीयमारम्मेण प्रपतम् । पाठपादिविषद, मकापविरिसफम् ॥ १० ॥
मलोपरगण, सामापारीरिरायण ----
मम्प पियापरापणम् ॥१॥

·मूलासस
उत्तीसगुणसमसागरण तेण वि अवस्स कायवॉपिरसक्खियाारसाहा,सुद्यावयवहारपुताए
जह सुकुसलो वि विजो, बलस्त कहेश्यत्तणो वाहिं। विज्जुवएसं सुच्चा, पल्ला सो कम्ममायर ॥१३॥
देसं खित्तं तु जाणित्ता, वत्थं पत्तं उवस्सयं । संगहे साहुवग्गं च, सुत्तत्थं च निहालई ॥ १४ ॥
संगहोवग्गहं विहिणा, न करे अ जो गणी। समणं समणिं तु दिक्खित्ता, सामायारिं न गाहए ॥१५॥
वालाणं जो ल सीसाणं , जोहाए जवलिंपए। न सम्ममग्गं गाहेश सो सूरी जाण वेरिओ ॥१६॥
जोहाए विलिहंतो, न नदयो सारणा जहिं नहि। दमेण वि तामंतो, सनदओ सारणा जन॥१७॥
पत्रिंशद्गुणसमन्वागतेन तेनापि अवश्यं कर्तव्या । परसाक्षिका विशोधिः सुष्वपि व्यवहारकुशलेन ॥ १२ ॥
यथा सुकुशलोऽपि वैद्योऽन्यस्य कथयति आत्मनो व्याधिम् । वैद्योपदेशं श्रुत्वा, पश्चात् स कर्म आचरति ॥ १३ ॥
देश क्षेत्रं तु ज्ञात्वा वस्त्रं पात्रं उपाश्रयं । संगृह्णीत साधुवर्ग च, सूत्रार्थं च निभालयति ॥१४॥
संग्रहोपग्रहं विधिना, न करोति च यो गणी । श्रमणं श्रमणीं तु दीक्षित्वा, सामाचारी न ग्राहयेत् ॥ १५॥
वालानां यः पुनः शिष्याणां, जिह्वया उपलिम्पेत् । न सम्यग् मार्ग ग्राहयति, स सुरिर्जानीहि वैरी ॥१६॥
जिह्वया विलिहन् न भद्रका सारणा यत्र नास्ति । दण्डेनापि ताडयन् स भद्रकः सारणा यत्र ॥१७॥

·सीसो वि वेरियो सोउ, जो गुरु न विवोइए । पमायमरावत्य, सामायारी विराय ॥ १७ ॥ तुम्हारिसा हि मुणियर, पमायवसगा इवति जश्पुरिसा। तेणन्नो को थम्हं,थाखषण ठुला ससारे॥१॥ नाणम्मि दसणम्मि य,चरणम्मि यतिसुवि समयसारेसुचिौपइजो वेड, गणमप्पाण च सोथ गण॥२० पिम उयहिं सिला, उग्गमगप्पायणेसणासुग्छ । चारिचरवखणठा, सोहिंतो होश सचरिची ॥१॥ थप्परिसावी सम्म, समपासी घेव हो। क्झेसु । सो रवख चक्खुपिच, सपाखवुवाउल गड ॥३२॥ सीयावे पिहार, सुहसोसगुणेहिं जो थकीथो । सो नवरि लिंगधारी, सजमजोपण णिस्सारो॥२३॥ निप्योऽपि पैरी सह एक न रिपोपयसि । ममादमदिरापरते, सामाचारीविरापकम् ॥ १८॥ युप्माशा अपि मुनिवर ! प्रमादरमगा मपन्ति यदि पुरुषाः। वेनान्यः कोऽरमाकमालम्पन भविष्यति संसारे ॥१९॥ भाने दर्दने प धरणे च प्रिपपि समयसारेषु । नोदपति या स्थापयित, गणमास्मानं च स च गणी ॥२०॥ पिपपि भरपा, उद्गमोसादनपणाशदम् । पारिभरतणार्य, शोषपन् मावि सवारिधी ॥२१॥ अपरियारी सम्पम्, समदी चैव भवति कायपु। स रक्षावि परिष, सवारसदाफुलं गच्छम् ॥ २२ ॥ सीदपति पिदार मसपीठामैर्योऽपदिकाः । स नवरि सिम्पारी सयमयोगेन निस्सारः ॥ २१॥ समा

·कुलगामनगररां, पय हिय जो तेसु कुणश्हु ममत्तं । सो नवरि लिंगधारी,संजमजोएण निस्सारो॥२४॥
विहिणा जो उ चोएइ, सुत्तं अत्थं च गाही सो धन्नो सो अ पुलोअ, स बंधू मुक्खदायगो ॥२५॥
स एव नवसत्ताणं, चवखूनूए वियाहिए । दंसे जो जिणु दिलु, अणुट्टाणं जहट्ठियं ॥ २६ ॥
तित्थयरसमो सूरी, सम्म जो जिणमयं पयासे।आणं अश्क्कमंतो, सो कान रिसो न सप्पुरिसो॥२॥
नहायारो सूरी १, जट्ठायाराणु विस्कयो सूरीश उम्मग्गठिठो सूरी ३,तिन्निवि मग्गं पणासंति॥श्ना
उम्मग्गठिए सम्मग्ग-नासए जो ज सेवए सूरी। नियमेणं सो गोधम! अप्पं पामेश् संसारे ॥ २९॥
कुलग्रामनगरराज्यं प्रहाय यस्तेषु करोति हु ममत्वम् । स नवरि लिङ्गधारी, संयमयोगेन निस्सारः॥२४॥
विधिना यस्तु चोदयति, सूत्रमर्थ च ग्राहयनि । स धन्यः स च पुण्य एव, स वन्धुर्मोक्षदायकः ॥२५॥
स एव भव्यसत्वानां, चक्षुर्भूतो व्याहृतः दर्शयति यो जिनोद्दिष्ट-मनुष्ठान यथास्थितम् ॥ २६ ॥
तीर्थकरसमः मूरिः सम्यग् यो जिनमतं प्रकाशति । आज्ञामतिक्रामन् स, कापुरुषः न सत्पुरुषः ॥२७॥ १०२
भ्रष्टाचारः सूरिभ्रष्टाचारोपेक्षका सुरिः। उन्मार्गस्थितः सूरिस्त्रयोऽपि मार्ग प्रणाशयन्ति ॥२८॥ १०३
उन्मार्गस्थितान् सन्मार्गनाशकान् यस्तु सेवते सूरीन् । नियमेन स गौतम ! आत्मानं पातयति ससारे ॥२९॥

·करन्न उम्मग्गवियो को वि नासए नवसत्तसघाए।त मम्गमणुसरत, जह कुचारो नरो होइ ॥ ३० ॥ उम्मग्गमम्गसपट्टियाण, साहूण गोथमा नूण । ससारोथ थणतो, होइ समग्गनासीण ॥ ३१॥ सुक सुसाठुमम्ग, कहमायो उप तस्थपस्कम्मिा थप्पाण, श्यरो पुण, गिहत्थधम्माठ चुकति॥३॥ जइ नपि सक काउ, सम्म जिणनासिथ थट्ठाण । तो सम्म नासिका,जह मणिय खोपरागोहि॥३३॥ थोसनो वि बिहारे, कम्म सोहेश सुपत्नयोष्ठी य । चरणकरण विसुङ, उवहितो परूवितो ॥३॥ सम्मग्गमग्गसपट्ठिाण, साढूण कुणश् षच्छर । थोसहनेसहोहि य, सयमन्नण तु कारे ॥ ३५ ॥ उन्मार्गस्थित एफोऽपि नाशयवि भम्पसससस्यावान् । वन्मार्गमनुसरन्ता यया मारो नरो भवति ॥ ३०॥ १०४ पन्मार्गमार्गसम्मस्थितानां साधूनां गौतम ! नूनम् । संसारमानन्दो मपति सन्मागनाचिनाम् ॥१॥ एवं साधुमार्ग फयपन स्पापपवि हतोपपक्षे । मात्मानमिवर पुनो गास्यधर्माभ्रेष्ट इति ।। ५२ ।। पवि नापि पश्यं कर्ज सम्यग् मिनमापितमनुप्ठानम् । वमः सम्यग् मापेत् यया ममिव सीणरागः ॥३१॥ मरसमोऽपि पिहारे, कर्म धोपपनि सुसमयोपिय । परणरण निराद, उपपृश्यन् मसयम् ॥ ४॥ सन्मार्ममार्गसंस्पिवाना, साधूनां करोवि मास्सस्पम् । भोपपभैपये प्य मन्येन सु फारयति ॥३५॥ साना ·- नूए अस्थि विस्संति, केइ तेलुकनामथकमाया। जेसिं परहिवकरणिक-बकलक्खाण वोलिही कालो ॥३६ ॥ तीआणागयकाले, केई होहिंति गोयमा सूर।। जोर्स नामग्गहणे वि, होश नियमेण पच्चित्तं ॥३॥ जओ, सयरी नवंति अणविक्खयाश्, जह निच्चवाहणा लोए । पमिपुच्छाहिं चोयण, तम्हा उ गुरू सया नयश् ॥ ३० ॥ जो उ पमायदोसेणं, आलस्सेणं तहेव य । सोसवग्गं न चोएझ, तेण आणा विराहिया ॥ ३५ ॥ संखेवेणं मए सोम, वन्नियं गुरुलक्खणं । गच्चस्स लक्खणं धीर, संखेवेणं निसामय ॥४०॥ भूताः सन्ति भविष्यन्ति,केचित् त्रैलोक्यनतक्रमयुगलाः येषां परहितकरणैकवद्धलक्षाणां व्यतिचक्राम काल॥३६॥१०१ अतीतानागतकाले, केचिद्भविष्यन्ति गौतम ! सूरयः। येषां नामग्रहणेऽपि, भवति नियमेन प्रायश्चित्तम् ॥ ३७॥१०७ यतः स्वेच्छाचारीणि भवन्ति, अनपेक्षया यथा भृत्यवाहनानि लोके । प्रतिपुच्छाभिश्चोदनाभिः,तस्मात्तु गुरु सदा भजते यस्तु प्रमाददोषणालस्येन तथैव च । शिष्यवर्ग न प्रेरयति तेनाज्ञा विराधिता ॥ ३९ ॥ संक्षेपेण मया सौम्य ! वर्णितं गुरुलक्षणम् । गच्छस्य लक्षणं धीर ! संक्षेपेन निशामय ॥४०॥ PRINTERNET ·उम्मग्गनियो को विनासए जबसचसघाए।त मम्गमणुसरतं, जह कुत्तारो नरो हो ॥ ३० ॥ उम्मग्गमग्गसपट्टियाण, साह्रण गोधमा नूण । ससारोथ थणंतो, होइ समम्गनासीण ॥ ३१ ॥ सुछ सुसाछमग्ग,कइमाणो उवइ तश्यपस्कम्मिा थप्पाण, श्यरो पुण, गिहत्थधम्माठ चुकति॥३॥ जइ नधिसक काठ,सम्म जिणनासिथ अणुट्ठाण । तो सम्म नासिझा,जह जषिथ खीणरागहि॥३३॥ थोसन्नो पि विहारे, फम्म सोद्देश् सुखनवोही य । चरणकरण विसुङ, उवहितो पवितो ॥३४॥ सम्मग्गमग्गसपट्टियाण, साहण कुण वठल्छ । थोसहनेसोहि य, सयमन्नण तु कारे ॥ ३५॥ उन्मार्गस्थित एफोऽपि नाशयति पम्पसलसस्यासान् । सन्मार्गमनुसरता यया फुलारो नरो मरति ॥ ३०॥ १०४ पन्मार्गमार्गसम्पस्थिवानां साधूनां गौतम ! नूनम् । ससारमानन्दो भनि सन्मागनाशिनाम् ॥३॥ शवं ससाघुमार्ग रूपयन स्पापयति मृतोयपक्षे । भास्मानमिमरः पुनो स्पपद्मिष्ट इति ॥१२॥ पदि नापि पश्यं कर्व सम्पग् मिनमापितमनुपानम् । मता सम्पग भाषेत् पया भगिवं सीणरागः ॥१५॥ मरसन्नोऽपि पिसार, फर्म घोपपनि ससमयोपिय । परणफरणं निराद, उपश्यन् प्रसपन् ॥१४॥ सन्मार्गमागसमस्पिवाना, सापूनां करोति वास्सस्पम् । भोपपमैपग्यैध सय अन्येन तु फारयति ॥ ३५॥ 'RITINENIm ज्म

·नूए अविनविस्संति, केइ तेलुकमिकमजुथः ।।
जेसिं पर हिथकरणिक-बझलक्खाण बोलिही कालो ॥३६॥
तीआणागयकाले, केई होहिंति गोयमा सूरी। जोर्स नामग्गहणे वि, होश नियमेण पच्चित्तं ॥३॥
जओ, सयरी नवंति अणविक्खयाश्, जह निचवाहणा लोए ।
पमिपुच्छाहि चोयण, तम्हा उ गुरू सया जयश् ॥ ३० ॥
जो उ पमायदोसेणं, आलस्सेणं तहेव य । सोसवग्गं न चोएइ, तेण आणा विराहिया ॥ ३ए ॥
संखेवेणं मए सोम, वन्नियं गुरुलक्खणं । गच्चस्स लक्खणं धीर, संखेवेणं निसामय ॥४०॥
भूताः सन्ति भविष्यन्ति,केचित् त्रैलोक्यनतक्रमयुगलाःगयेषां परहितकरणैकवद्धलक्षाणां व्यतिचक्राम कालः॥३६॥१०१
अतीतानागतकाले, केचिद्भविष्यन्ति गौतम ! सूरयः । येषां नामग्रहणेऽपि, भवति नियमेन प्रायश्चित्तम् ॥ ३७॥१०७
यतः स्वेच्छाचारीणि भवन्ति, अनपेक्षया यथा भृत्यवाहनानि लोके । प्रतिपुच्छाभिचोदनाभिः,तस्मात्तु गुरुसदा भजते
यस्तु प्रमाददोषेणालस्येन तथैव च । शिष्यवर्गं न प्रेरयति तेनाज्ञा विराधिता ॥ ३९ ।।
संक्षेपेण मया सौम्य ! वर्णितं गुरुलक्षणम् । गच्छस्य लक्षणं धीर ! संक्षेपेन निशामय ॥ ४० ॥

·प्रमभन्न गीश्वत्थे जे सुसविग्गे, श्रणासस्सी दढव्वए।थयखसियचरिते सयय, रागदोस विवाहिए ॥४॥ निट्ठविश्वश्व हमयाणे,सोसिथकसाए जिदिए। विद रिक्षा तेण सहिंतु,छठमत्येण वि केवली ॥२॥ जे अणहीचपरमत्थे, गाथमा सजए नवे । तम्हा ते वि विवजिल्ला, मुग्गश्पथदायगे ॥ ४३ ॥ गीशरथस्स वयणेण, विस हालाहल पिवे । निविफप्पो य नक्खिडा, तक्खणे ज समुदये ॥४॥ परमत्यश्चो पिस नो त, थमयरसायण खु त । निव्यिग्ध ज न त मारे, मथो विथमयसमो श्वगीयस्थस्स पयणे ण, थमियपि न घुटए । जेण नो त भये थमय, ज थगीयत्थदेसिय ॥४॥ मीवायो यो मुमनिया मनासस्पी रमता । मस्खनिवपारिपा सततं, रागदेपरिवर्मितः ।। ४१ ।। निष्ठापिवाष्टमदस्याना पोपितरूपायो चिन्द्रियः । निरचन सा सु छमस्येनापि केवली ॥४२॥ येऽनपीवपरमार्या, गौतम ! संयता मसि । तरमाधानपि पिमर्जपेत दुगसिपपदायफान् ॥४॥ गोवार्थस्य पपनेन रिप हागास पियेत् । निविफसत्र मक्षयेत्, वत्सणे पत् समुदापयेत् ॥ ४ ॥ परमार्यसो विप न तदमृतरसायनं सछ तत् । निर्विघ्नं यद् न स मारयवि पतोऽपि यमः ॥४५॥ शीवार्णय.सनेनास्तमपि न पिणे ·परम्पत्यथा न त अमय, बसे हालाहलं खु तं । न तेण अजरामरो हुजा, तक्खणा नहण वए ॥४॥ अगोयत्थकुसोलेहि, संगं तिविहेण वो सिरे । मुक्खमग्गस्सिमे विग्घे, पहमी तेणगे जहा ॥ ४ ॥ पऊलियं हुयवहंदऔं, निस्संको तत्थ पविसिलं । अत्ताणं निदहिजाहि, नो कुसीलस्सअहिए।धए। पजलं ति जत्थ धगधग-धगस्स गुरुणा वि चोए सीसा। रागदासेण वि अणु-सएण तं गोयमान गच्छं गच्छो महाणुजावो, तत्थ वसताण निज़ारा विउला । सारणवारणचायण-माईहि न दोसपमिवत्ती गुरुणो बंदणुवत्ती, सुविणीए जिअपरीसहे धीरे । नवि य नवि बुझे, नवि गारविए विगहसीले ॥ परमार्थतो न तदमृतं, विषं हालाहलं खलु तत् । न तेनाजरामरो भवेत् , तत्क्षणात् निधनं व्रजेत् ॥ ४७ ॥ अगीतार्थकुशीलैः सङ्गं त्रिविधेन व्युत्सृजेत् । मोक्षमार्गस्येमे विघ्नाः पथि स्तेना यथा ॥ ४८॥ प्रज्वलित हुतवहं दृष्ट्वा, निःशङ्कं वत्र प्रविश्य । आत्मानं निर्दहेत् नैव कुशीलमालीयेत् ॥ ४९ ॥ प्रज्वलन्ति यत्र गधगायमानं गुरुणापि नोदिते शिष्याः । रागद्वेषेणापि अनुशयेन स गौतम ! न गच्छः ॥५०॥२२ गच्छो महानुभावस्तत्र वसतां निर्जरा विपुला । स्मारणावारणाचोदनादिभिर्न दोपप्रतिपत्तिः॥५१॥ २३ गुरोग्छन्दानुवतिना,सुविनीता जितपरीषदा घोराः। नापि स्तब्धा नापिलुब्धा,नापि गौरविला विकथाशीलामा५२॥२४ ·खंते दंते गुत्ते, मुचे वेरग्गमम्गमहीये । इसधिहसामायारी, श्रावस्सगसंजमुज्जुचे ॥ ५३ ॥ खरफरुसफफसाए, थपिटुवाइ निदरगिराए । निम्नष्ठण निद्धामण-माईहि न जे पठस्सति ॥ जेच न थकित्तिजणए, नाजसजणए नकलकारी थ। न पषयणुमाइकरे,कठगयपाणसेसे वि ॥५॥ गुरुणा कामको खरकक्कसवुट्ठनिद्रगिराए । नथिए तहचि सीसा जणति त गोयमा गच्च ॥५६॥ दूरुफियपत्ताश्सुममत्तए निप्पिड़े सरीरे वि। जायमजायाहारे पायाखीसेसणाकुसखे ॥ ५७ ॥31 पिन रूबरसत्य, न यषणत्य न चेव दप्पत्य ।सजमनरवणस्थ, थक्खोवग व वहणत्य ॥५॥ शान्ता धान्ना गुप्ता, मुक्का पैराग्यमार्गमासीनाः । दविपसामाचारी-आवश्यफ-संयमोपताः ॥ ५३ ॥ २५ खरपरुपफर्कमया भनिष्टदृष्टया निष्ठुरगिरा । निर्भत्सननिर्पाटनादिमि न पे मदिपन्ति । ०४॥ २६ ये प नाकोतिमनका नायनोमनका नाकार्यकारिणम । न वपनोशाफराः फण्ठगतमाणशेपेऽपि ॥ ५५ ॥ २७ एग्मा कार्यामा सरकवदुष्टनिष्ठुरगिरा । मणिवे तपेनि भिष्याः, मणन्ति स गौतम ! गएः ॥५६॥ ३० द्रोग्निपपापादिममस्लो निस्पाः शरीरेऽपि । मामानावाहार विपत्मारिंशदेपणानल ॥ ५ ॥ मपि न रूपरसाध न प प न पैर दर्पापम् । संयममरवानाथम, अशोपामिन यहनार्थम् ।। ५८ ॥ ३२

·वे... यावच्चे , रिअट्ठाए य ३ संजमट्ठाए। तह पाणवत्तियाए , पुण धम्माचंताए ॥५॥
जत्थ य जिट्ठ कणिट्ठो, जाणिज जिट्टवयणवहुमाणो
दिवसेण वि जो जिट्ठो, न यहीलिजाश्स गोमा गच्छो ॥ ६० ॥
जत्थ य अजाकप्पो,पाणच्चाए वि रोरदुब्जिक्खे । न य परिजुजाश्सहसा, गोयम गच्छं तयं चणियं ६१
जत्थ य अज्जाहि समं थेरा वि न जल्लवंति गयदसणा।न य कायंतित्थीणं,अंगोवंगाश्तं गच्छं ॥६॥
बढोह अप्पमत्ता,अजासंसग्गि अग्गिविससरिसी। अजाणुचरोसाहू,लहश्अकित्तिं खुअचिरेण ॥६३
थेरस्स तवस्सिस्स व, बहुस्सुअस्स व पमाणनूयस्त । अजासंसग्गीए,जणजपणयं हविजाहि ॥६॥
वेदनावैयात्त्येथि च संयमार्थम् । तथा प्राणप्रत्ययार्थ पठं पुनो धर्मचिन्तार्थम् ॥ ७९ ॥ 33
यत्र च ज्येष्टः कनिष्ठो ज्ञायते ज्येष्ठवचनबहुमानः । दिवसेनापि यो ज्येष्ठो, न च हील्यते स गौतम ! गच्छः॥ ४५
यत्र चार्याकल्पः प्राणत्यागेऽपि रौरदुर्भिक्षे । न च परिभुज्यते सहसा, गौतम ! गन्छः सको भणितः॥ ६१॥ ४६
थत्र चार्याभिः समं, स्थविरा अपि नोल्लपन्ति गतदशनाः। न च ध्यायन्ति स्त्रीणा-मङ्गोपाङ्गानि स गच्छ॥६२॥४७
वर्जयनाप्रमत्ता-आसिंसर्गी अग्निविषसदृशीः । आर्यानुचरः साधु-लभतेऽकोनि खु अचिरेण ॥ ६३ ॥
स्थविरस्य तपस्विनो वा, बहुश्रुतस्य वा प्रमाणभूनस्य । आर्यासंसर्या जनवचनीयता भवेत् ॥ ६४ ॥

·किं पुण तरुणो थबहुस्सुथो थ न य विहु विगिट्ठतवचरणो। अजाससम्गीए, जणजपणय न पाविजा जविसय पिर चिचो, तहवि ससग्गिवरूपसराए थिग्गिसमीवे घघय, विलिज चित्त खु थलाए।६६। सव्यस्थ इस्थिा मि,अप्पमतो सया यवोसत्यो। नित्थर वनचर,तविवरीयो न नित्थर॥३७॥ । सब्बत्येसु विमुत्तो,साह सव्वत्थ होइ थप्पवसो।सा हो श्वणप्पवसो,यजाण अणुचरतो उ॥६॥ खेसपनियमप्पाण, न तरइ जह मच्छिया विमोपचायलाणुचरो साहू,न तर अप्प विमोपठ ॥६॥ साहुस्स नरिय खोप थहासरिसी हुबंधणे उयमा।धम्मेण सह पतो,नय सरिसो जाण थसिखेसो।। किं पुनस्तरुणोऽपयुवध न पापि हु निकटतपपरणा । माससा मनपपनीयता न प्राप्नुयात् ॥ ६५ ॥ वयपि स्वय स्पिरचिचस्तयापि सैसा सम्पमसरया । ममिसमीपे इस घृत विसीयेव पि सु आर्ययाः ॥ ६६ ।। सर्वत्र सीपमें,अमचा सदा अविश्वस्ताः । निस्तरसि ग्रामचर्य, सदिपरीवो न निस्तरति ॥ १७॥ सपिपु निसका साधुः सर्वत्रास्मनमो भाति । स मरस्पनात्मपभो माया मनुपरन् म् ॥१८॥ लप्मपविनमात्मान, न पक्रोति यया मतिका विमोचयितुम् । मार्यानुपरम् साधुनै पक्रोस्पास्मानं विमोचयिसम् ॥१९॥ सापोर्नास्सि मोरे, मार्यासाशी ह पम्पने आपमा । चर्पण मा स्थापयतो न च सालो मानीपा ५७० ·वाया मित्तेण वि जत्थ,नहचरिअस्स निग्गरं विहिणा। बहुल डिजुअस्सावी, कीरश्गुरुणा तयंगच्छं ३१ जत्थ य संनिहिजक्खम-थाहरुमाईण नामगहणे वि। पूईकम्मा जीता, आउत्ता कप्पतिप्पेसु ॥२॥ मजए निहुअसहावे,हासदव विवजिए विगहमुके। असमंजसमकरते, गोअरमह विहरंति॥३॥ मुणिणं नाणानिग्गह-दुक्करपच्चित्तमणुचरंताण।जाय चित्तचमकं, देविंदाणं पितं गच्छं ॥ ४ ॥ पुढविदगअगणिमारुय-वाजवणस्सश्तसाण विविहाणं । मरणते विन पीमा, कीरश्मणसा तयं गच्छं खज्जूरिपत्तमुंजेण,जो पम उवस्सयं । नो दया तस्स जीवेसु, सम्मं जाणाहि, गोमा !॥७६ ॥ वाड्मात्रेणापि यत्र, भ्रष्टचरितस्य निग्रहो विधिना । बहुलब्धियुतस्थापि, क्रियते गुरुणा सको गच्छः ॥ ७॥ ५० यत्र च सन्निध्युपस्कृत-आहृतादीनां नामग्रहणेऽपि। पूतिकर्मणाभीता आयुक्ताः कल्पत्रेपयोः॥७२ ॥ ४८ मृदुका निभृतस्वभावा हास्यद्रवविवर्जिता विकथामुक्ताः। असमञ्जसमकुर्वन्तागोचरभूम्यथे(गोचरभूम्यष्टक)विहरन्ति ॥५१ मुनीनां नानाभिग्रह-दुष्करप्रायश्चितमनुचरन्तानाम् । जायते चित्तचमत्कारो देवेन्द्राणामपि स गच्छः ॥ ७४ ॥ ५२ पृयिदकाग्निमारुत-वायु वनस्पतित्रसानां विविधानाम् । मरणान्तेऽपि न पीडा क्रियते मनसा सको गच्छः ॥७५ खजूरीपत्रेन मुंजेन य उपाश्रयं प्रमार्जयति । न दया तस्य जीवेषु, सम्यग् जानीहि गौतम ! ॥ ७६ ॥ १० ·जरय वाहिरपाणिश-विदूमियपि गिम्छमाई । तन्हासोसिधपाणा, मरणे विमुषी न गिएइति ॥७॥ शच्छिहारजस्य सया, पोयपरणावि फासुप उदयाथागमविहिणा निवर्ण, गाधर्म गळं तय नणिय सत्य य सूत विसूश्य-अन्नयरे या विचित्तमायके उप्पपणे जसणुढालणा, कीरश्न मुथि तय गच्च घीयपपणं सारूविगाइसवाइमाश्यार चाकारिती जयणाए, गोयम | गच्छ तपणियं ॥७॥ पुष्फाण बीयाणं, तपमाईणं च विविढ्दब्वाण । सघष्टण परिचावण, जत्य न कुजा तय गच्छ।।२॥ हास खेहर कदप्प, नाहियवाय न कीरप जस्प । धाषणमेवणखघण-ममकारापमचरण ॥ २ ॥ या प बामपानीयपिन्दुमात्रमपि ग्रीष्मादिपु । तृष्मामोपित्रमाणा, मरणेऽपि मनपो न गुणन्ति ॥ ७॥ ११ इष्पदै पप सदा दिवोयपपेनापि मासम्मुदकम् । भागमविपिना निपुण, गौतमः गच्छ। सको मणिः ॥ ८॥ ९२ यत्र पशुसे पिपिचापा मन्पवरस्मिन् मा रिपिपावरे। उसमेग्मसनोज्नानादि, झियदे न मने! सको गरम ७९॥ दिलीपपदेन सापिकादि-आदादिमादिमिर पकारयन्ति पवना, मौतम ! गा सको भभिवा ॥ ८॥ पुष्पाना पीमाना, गादीनां प पिपिपदम्पाणाम् । सस्थान परिवापन, या न इर्यात् स गया ॥ ८१ ॥ हास्म से पन्दपी नास्तिकलादो न कियवे यत्र । पारनं रेपन सम्पन-ममकारः भराँवारनप ॥ ८२॥ १४

·जस्थित्यीकरफरिसं, अंतस्यि कारणे वि उप्पन्ने। दिट्ठीविसदित्तग्गीविसं व वजिजाए गल्ले ॥३॥
बालाए वुड्ढाए, नत्तुअ-दुहिया अहव नश्णीए।न यकीरश्तणुफरिसं,गोयम ! गडं तयं नणियं ।
जस्थित्थीकरफरिस, लिंगी अरिहोविसयमवि करिजातं निलययो गोयम जाणिज्का मूलगुणन
कीर बीअपएणं, सुत्तमनणिर्थन जत्थ विहिणा जाउप्पन्ने पुण को,दिक्खाआयकमाईए ॥६॥
मूलगुणेहि विमुक्क, बहुगुणकलियं पिलछिसंपन्नं । उत्तमकुले विजायं, निकामिजार तयं गळ un
जत्थ हिरणसुवणे धणधले कंसतंबफलिहाणं । सयणाण आसणाण य, मुसिराणं चेव परिजोगो॥॥
यत्र स्त्रीकरस्पर्श अन्तरितं कारणेऽपि उत्पन्ने दृष्टिविषदीप्ताग्निविषमिव वर्जयेत् गच्छे ॥ ८३॥ ६५
वालाया दृद्धाया नप्तकाया दुहिताया अथवा भगिन्याः। न च क्रियते तनुस्पर्शः, गौतम ! गच्छः सको भणितः
यत्र स्त्रीकरस्पर्श लिङ्गी अर्होऽपि स्वयमपि ( स्वयमेव ) कुर्यात् । तं निश्चयतो गौतम ! जानीयात् मूलगुणभ्रष्टम् १८५।
क्रियते द्वितीयपदेन सूत्राभणितं न यत्र विधिना तु । उत्पन्ने पुनः कार्ये दीक्षान्तकादिके ।। ८६ ॥
मूलगुणैविमुक्तो, बहुगुणकलितोऽपि लब्धिसम्पन्नः । उत्तमकुलेऽपि जातो, निर्धाटयते स गच्छः ॥ ८७ ॥ १७,
यत्र हिरण्यसुवर्णयो-र्धनधान्ययोः कांस्यताम्रस्फादिकानाम् । शयनानामासनानाच, शुपिराणां चैव परिभोगः ॥८॥

·जस्व य पारमियाय, तत्तमिधाण च तह य परिजोगी।मुत्तु मुक्किलवस्थ, का मेरा तरथ गम्मिए॥ जत्य हिरषमुषध,इयण पराणगपि नो बिप्पे। फारणसमप्पिय पि हुनिमिसखणझपि त गई गएका जत्थय थलाखक,पमिगठमाईवि विविठ्मुवगरण ।परिनुमाइ साहहिं, त गोयम के रिस गठ ॥१॥ अदुखहनेसख, बलजिविवणं पिपुहिकर । थकालकं पुडाशका मेरा तत्थ गम्मि ॥ ए॥ एगो एगिस्थिए सर्डि, जस्थ चिहित गोयमा!।सजइए विसेसेण,निम्मेर त तु नासिमो ॥ ए३ ॥ दख्यारिच मुच, थासमयहर व गुणरासिं । इको शलाई, तमणायारनत गई ॥ ए४ ॥ पत्र प रसरसाना, नीसपीवादिरविवपनामात्र या प परिमोगा। मुक्त्या गुप्तं पर्स, का मर्यादा सप्र गच्छे ? ॥८॥ पत्र दिरम्पसनले इस्तेन परकीयेऽपि न स्पृशेत् । कारणसमर्पिवेऽपि निमेपक्षणा स गorn ९० ॥ यम चापिम्प, पाहायपि पिरिपसपकरणम् । परिसग्यवे साघुमिः स गौतम ! कीरखो गा ॥९१ ॥८३ मविर्समपन्यं, पसमुदिपिनमपि पुष्टिकरम् । आर्यालय एग्यवे, फा मेरा सम गछे। ॥ ९२ ॥८४ एक पारिसिपा सा यम विप्ठेत् गौवम । । संयस्या विशेपेण, निर्भर नै म भापापहे ॥ ९ ॥ सपारित्रो मुफो भाषा माचरा प पूर्णराशिम् । एकापी मापापपवि, सोऽनाबारा न स गण॥४॥ ८१ ·必既 घणगजियहयकुहए-विज्जूभूग्गिजागूढ हिययाओ । अजा अवारियाओ, इत्थोरऊ न तं गई ए५ जत्थ समुद्देसकाले, साहणं मंमली अजाओ।गोअम वंति पाए, इत्थीरजां न तंगडं ॥ ए६॥ जत्थ मुणीण कसाया, जगमित्ता वि परकसाएहिं । नेइंति समुढेलं, सुनिविट्ठो पंगुलो चेव ॥ए॥ धम्मंतरायनीए, नीए संसारगन्नवसहीणं ।न उदीरंति कसाए, मुणी मुणोणं तयं गढ़ एजा कारणमकारणेणं,यह कह वि मुणीण नहि कसाए। उदए वि जत्थ रुंनहि, खामिजाहि जत्थ तं गढ़ सीलतवदाणनावणे चनविह धम्मंतरायनयनीए।जत्थ बहू गीअत्थे, गोअम ! गढ़ तयंचणि १०० घनगर्जितहयकुहकविद्युदुर्गाह्यगृहहृदया। आर्या अनिवारिता स्त्रीराज्यं न स गच्छः ॥९५ ॥ ८७ यत्र समुद्देशकाले साधूनां मण्डल्यां आर्याः । गौतम ! स्थापयन्ति पादौ स्त्रीराज्यं न स गच्छः ॥ ९६ ॥ ७८ यत्र मुनीनां कषायाः झगडिजंता अपि परकषायैः । नेच्छन्ति समुत्थातुं सुनिविष्टः पंगुला चैव ॥९७ ॥८६ धर्मान्तरायभीताः भीताः संसारगर्भवसतिभ्यः । नोदीरयन्ति कपायान् मुनयः मुनीनां सको गच्छः ॥ ९८॥७ कारणेन अकारणेनाथ कथमपि मुनीनां उत्तिष्ठन्ति कपायाः । उदयेऽपि यत्र रुन्धन्ति क्षमयन्ति यत्र स गच्छः ॥१९॥ शीलतपोदानभावनाचतुर्विधधर्मान्तरायभयभीताः । यत्र वहयो गीतार्था गौतम ! गच्छः सको भणितः॥१००1८८ -

·जत्य य गोयम पचव्ह,फहवि सूणाण कमवि हुमा।त गच्छ तिघिदेण,योसिरिय वश्ता अन्नत्यर०१
सूणारजपयनं, गई वेसुकत न सेषिता । ज चारिचगुणेहिं, तु उहाव त तु सेविका-॥१०॥
जत्यय मुणिणो फयविक्याश् कुवंति सजमन्नट्ठा।तगठ गुणसायर! विस वसूर परिद रिक्षा॥१३॥
थारनेसु पसत्ता, सिहतपरमुहा विसयगिस।मुर्नु मुपिणो गोयम !षसिक मजे सुविहियाण॥१४॥
तम्हा सम्म निहाखेठ, गड सम्मग्गपट्ठिय । वसिद्ध पक्ख मास घा, जापल्लीव तु गोयमा ॥५॥
खुको या थहया सेहो, जरथ रक्खे उपस्सय। तरुणो वाजस्थ पगागी, का मेरा तत्थ नासिमो॥१०॥
पम प गौतम ! पमाना, कपमपि स्नानामेकापि मपेत् । वे गच्छ प्रिनिपेन, पुत्सृज्य प्रवन्यत्र ॥ १०१॥
एनारम्पमत, ग पेसोग्गल न सेवेत । पमारित्राणी वमलस्वं तु सेषेव ॥ १०२॥
पत्र प मनपा पपिम्पादि सन्ति संपमभ्रष्टाः । त गण गुणसागर ! विपमिम दूतः परिरेत् ॥ १०३ ॥
मारम्मेप मसक्ता सिदानपरामला निपपरदा । सक्ता मनीन् गौसम ! पसेत् मध्ये समिरिनानाम् ॥ १० ॥
वस्मात्सम्यग् निपास्प, गर0 सन्मार्गपस्थितम् । पसेत पस मार्स वा, यावजी सु मौतम दि|
एलो गायरा औलो पत्र रखेद उपाभयम् । वरुणो पा या एकाकी का मर्यादा पत्र मापाम। ॥ १० ॥

·जत्थ य एगा खुड्डी, एगा तरुणीउ रक्खए वसहि। गोयम! तत्थ विहारे, का सुझी बंनचेरस्स॥१०॥
जत्थ य उवस्सयाओ, बाहिं गले उहत्थमित्तंपि । एगा रत्तिं समणी, का मेरा तत्थ गहस्स ॥१०॥
जत्थ य एगा समणी,एगोसमणो य जपए सोम!। निबंधुणाविस, तंगडं गडगुणहीणं ॥१०॥
जत्थ जयारमयारं समणी जंप गिहत्यपच्चक्खं । पञ्चक्खं संसारे, अजा पक्खिव अप्पाणं ॥११॥
जत्थ य गिहत्थानासादि,नासए अजिआ सुरुट्ठावि। तं गई गुणसायर!समणगुण विवजिअंजाण।१११॥
गणि गोअम!जानचिशे, सेयवत्थं विवझिालं । सेवए चित्तरुवाणि, न सा अजा विआदिया।११श
यत्र चैकाकिनी क्षुल्लिका एकाकिनी तरुणी तु रक्षति वसति । गौतम ! तत्र विहारे, का शुद्धिः ब्रह्मचर्यस्स? ॥१०७॥
यत्र चोपाश्रयात् बहिर्गच्छेद् द्विइस्तमात्रामपि । एकाकिनी रात्रौ श्रमणी, का मर्यादा तत्र गच्छस्य ॥ १०८॥
यत्र च एकाकिनी श्रमणी एकाकी साधुश्च जल्पते सौम्य !। निजबन्धुनापि साधं, तं गच्छं गच्छगुणहीनम् ॥१०९॥
यत्र जकारमकारं, श्रमणी जल्पति गृहस्थमत्यक्षम् । प्रत्यक्षं संसारे, आर्या प्रक्षिपति आत्मानम् ॥ ११० ॥
यत्र च गृहस्थभाषाभिः भाषते आर्या सुरुष्टाऽपि । तं गच्छं गुणसागर ! श्रमणगुणविवर्जितं जानोहि ॥ १११॥
गणिन् गौतम ! या उचितं श्वेतवस्त्रं विवज्यं । सेवते चित्ररूपाणि, न सा आर्या व्याहृता ॥ ११२ ॥

·E सीवण तुम्नण जरण, गिइस्थाणं तु जा करे। तिखउवहण वा वि, थप्पणो थपरस्स य ॥११३॥ गठ सरिखासगई, सयणीय तूविथ सविव्योथ । उपट्टे सरीर, सिणाणमाईणि जाण ।११।। गेहेसु गिहत्थाण, गतूण क्छा कद्दे काहीथा। तरुणाई अहिवमते,श्रणुजाणे साइपमिणीया।।१५। बुदाण तस्णाण, रत्तिं यजा कहेश्जाधम्म । सा गणिणी गुणसायर! पमिणोथा हो गस्त ॥११६॥ जत्थ य समणीय-मसखमा गहुं मिनेर जायति । त गल गइवर, गिदत्यनासा ज नो जत्थ ॥११॥ जो जत्तो वाजायो, नालोथ दिवसपक्खिध धावि। सम्झदासमणीश्रो, मयह रिवाए न गयति॥११ सीपन, नुम्नन भरणे गृहस्थानां तु या करोति । वैलगेदन वापि, आस्मनोऽपरस्य च ॥ ११३॥ गपति सवितासगति। श्यनीय मियां च सविम्माकम् । उदयवि शरीर स्नानादीनि या करोति ॥ ११४॥ ऐप परस्यानां गत्वा फया कथयवि कायिका । वरणादीन ममिपततः मनुमानाति सा मस्पनीका ॥ ११५ ॥ पदानां परणानां रात्री आर्या षयपति पाप । सा गणिनी गुणसागर ! प्रत्पनीका भपति गप्यस्य ॥ ११९ ॥ पर प भमणीनां असंसदानि गणे नर नायसे । सगरमा गच्छपरा परस्पमापा तु न यत्र ॥ ११७॥ यो पावान् पा माना नामोषपन्ति देवसिक पासिर्फ वापि। स्तेपणाचारिणा भमण्या मातरिकाया न सिष्ठन्ति॥१८॥ का f

·विंटलियाणि पति, गिलाणसेहीण नेव तप्पति ।अणगाढे आगाढं, करंति आगाढि अणगाढं११५
अजयणाए पकुवंति, पाहुणगाण अवचला। चित्तलयाणि अ सेवंते, चित्ता रयहरणे तहा ॥ १० ॥
गविन्नमाश्एहि,आगारविगार तह पगासंति।जह बुढगाण मोहो, समुर किं तु तरुणाणं ॥११॥
बहुसो उहोलिती,मुहनयणे हत्थपायकक्खायो। गिएरागसमल,सोइंदिअतहय कबढे ॥१२॥
जत्थ यथेरी तरुणी,थेरी तरुणीअ अंतरे सुअ।गोअम! तं गहवरं, वरनाणचरित्ताहारं ॥१३॥
धोयति कठिायो पोअंती तह यदिति पोत्साणिागिहिकङचिंतगालो,नहुअब्जा गोअमा!ताओ१२५
विटलिकानि प्रयुञ्जन्ते ग्लानशैक्ष्यान् नैव तर्पयन्ति । अनागाढे आगाढं कुर्वन्ति आगाढे अनागाढम् ॥ ११९ ।।
अयतनया प्रकुर्वन्ति प्रापूर्णिकानां अवत्सला । चित्तलानि च सेवन्ते, चित्राणि रजोहरणानि तथा ॥ १२०॥
गतिविभ्रमादिभिः आकारविकार तथा प्रकाशयन्ति । यथा वृद्धानां मोहो समुदीर्यते कि पुनः तरुणानाम् ? ॥१२१॥
बहुशो उच्छोलयन्ति मुखनयनानि हस्तपादकक्षाः । गृह्णन्ति रागमंडलं श्रवणेन्द्रियं तथैव कल्पस्थाः ॥१२२॥
यत्र च स्थविरा तरुणी, स्थविरा तरुणी च अन्तरिताः स्वपन्ति गौतम ! तं गच्छवरं वरज्ञानचारित्राधारम् ॥ १२३ ॥
धोवन्ति कण्ठिका मोतयन्ति तथा च ददति वस्त्राणि । गृहिकार्यचिन्तिकाः न हु आर्या गौतम ! ताः ॥ १२४॥

·खरघोमाइट्ठाणे, पयंति से वापि सत्य वचंति।सत्थीससग्गी, उपस्सयाथो समीवमि ॥ १२५ ॥ सम्झायमुक्कजोगा,धम्मकहाविगहपेसण गिहीणागिहिनिस्सिम पाहिति, सयव हत कह(र)तीथोर२६ समा सीसपमिच्छिण, चोथशासु श्रणाससा।गणिणी गुणसपना, पसरथपुरिसाणुगा ॥ १७ ॥ सविग्गा जीयपरिसा य, उम्गदमा य कारणे । सायफ्राणजुत्ता य, सगहे थ विसारया ॥ १० ॥ जस्थुत्तरपमिउत्तर, पमिश्या अकाउ साहुणा सपिलवंति सुरुवावी, गोश्रम! किं तेण गठेण ॥१२॥ जस्थ य गठ गोयमा उप्पक्षे कारणमि थलायो।गणिणोपिट्टियाथो, नासतो मरायसदेण ॥१३॥ सरपोटकाविस्पाने प्रमन्ति वे पापि वन प्रमन्ति । पेश्यास्त्रीससगि: उपाभयः समीपे ॥ १२५ ।। साप्पापमुक्तयोगाः पर्मच्याविरूपामेपणारिणाम । महिनिपपा पापन्ते संस्तचे फुलन्स्यः ॥ १२६ ।। सपा शिष्यमावीपिकानां पोदनास मनससा । गणिनी एणसम्पन्ना मवस्यपुरुपामुगवा ॥ १२७ ॥ संनिम्ना भीमपर्प प उप्रवरा प कारणे । साप्पायथ्यानयुका सा प पिचारदा ॥ १२८ ॥ यत्र रचरं मस्युचर एदा माः साघुना सापम् । प्रसपन्ति सरोपाऽपि गौतम ! किं देन गच्छेन । ॥ १२९ ॥ १३० पाप मछे मौतम ! उत्सने पारणे मार्या । गणिनीपष्टिस्पिवा पापन्ने पक्षमेन ॥ ११० ।। Declare

·माऊए दियाए,सुएहाए अहव नणिमाईणं। जत्थ न अजा अक्खाइ, गुत्तिविजेयं तयं गई ॥१३॥
दंसणियारं कुणई, चरित्तनासं जणेश मिच्छत्तं । फुएहवि वग्गाणजा, विहारनेयं करमाणी ॥ १३ ॥
तम्मूलं संसार,जणेश्अजा विगोयमा! नूणं । तम्हा धम्मुवएस,मुत्तुं अन्नं न नासिङा ॥ १३३॥
मासे मासेज जा अजा, एगसित्थेण पारए।कलहे गिहत्थानासाहिं, सवंती निरत्ययं ॥१३॥
महानिसीहकप्पाओ, ववहारा1 तहेव य ।साहु साहुणिअट्ठाए, गच्छायारं समुहियो॥ १३५ ॥
पढंतु साहुणा एयं, असज्जायं विवजिउं । उत्तमं सुअनिस्संद, गबायारं सुउत्तमं ॥ १३६ ॥
मातुः दुहितुः स्नुषायाः अथवा भगिन्यादीनां । यत्र न आर्या आख्याति गुप्तिविभेदं सको गच्छः ॥ १३१ ॥
दर्शनातिचारं करोति चारित्रनाशं जनयति मिथ्यात्वं । द्वयोरपि वर्गयोः आर्याः विहारभेदं कुर्वाणाः ॥ १३२ ॥
तन्मूलं संसारं जनयति आर्यापि गौतम ! नृणं । तस्मात् धर्मोपदेश मुक्त्वा अन्यत् न भापते ॥ १३३ ।।
मासे मासे तु या आर्या एकसिक्थेन पारयेत् । कलहे गृहस्थभाषाभिः सर्व तस्याः निरर्थकम् ॥ १३४ ॥
महानिशीयकल्पात् व्यवहाराव् तथैव च । साधुसाध्वीनामर्थाय गच्छाचारः समुदृतः ॥ १३५ ॥
पठन्तु साधवः एतद् अस्वाध्यायिकं विवर्त्य । उत्तम श्रुतनिस्यन्दं गच्छाचार सूत्तमम् ॥ १३६ ॥

·गहागारं मुणिताण, पतिता निक्युनिश्गुणीकृष्णतुज जदा नणिय, खंता हियमप्पणो ॥१३॥ गणपा पररा पतिरा भिक्षा' पिपुण्यात पपपा भणित इरछन्ता रितमात्मनः ।। १३७॥ PHERE भ ....." AASindi ॥ इति श्रीगच्छाचारप्रकीर्णक समाप्तम् ।।

·// અહમ | શ્રી ગચ્છાચાર પ્રકીર્ણકનો ગુજરાતી અનુવાદ, ૧. દેવેન્દ્રોએ નમસ્કાર કરેલ, મહા ઐશ્વર્યશાળી, શ્રીમન્મહાવીરદેવને નમસ્કાર કરીને, શ્રુતરૂપ સમુદ્રમાંથી સુવિહિત મુનિજનના સમુદાયે આચરેલ ગચ્છાચાર સંક્ષેપથી ઉદ્ધરીને હું કહીશ, ચક્ષુવિના જેમ મુખની શોભા નિરર્થક છે, તેમ ઉન્માર્ગગામી ગચ્છને સંગ તજ્યા વિના સન્માન ગામી ગચ્છમાં રહેવું નિરર્થક છે. માટે પ્રથમ ઉન્માગગામી ગચ્છમાં રહેવાના ગેરફાયદા બતાવે છે. ૨. ગતમ! આ જગતમાં કેટલાક એવા પણ છે છે કે જે, એ ઉન્માર્ગગામી ગચ્છમાં રહીને અથવા તેને સવાસ કરીને ભવપરંપરામાં ભમે છે. કારણકે અસપુરૂષોને સંગ શીલવંત-સજનને પણ અધપાતને હેતુ છે. સન્માર્ગગામી ગચ્છમાં રહેવાથી થતા ફાયદા. ૩પ. નૈતિમ ! અર્થ પ્રહર-એક પ્રહાર-દિવસ-પક્ષ એક માસ—અથવા એક વર્ષપર્યન્ત પણ સન્માર્ગગામી ·કચ્છમાં રહેનાર આળસુ- નિત્સાહી અને વિમનરક મુનિ પણ, બીજા મહાપ્રભાવવાળા સાધુઓને સર્વ ાિઓમાં અલ્પ સત્વવાળા જેથી ન થઈ શકે એવા તપરૂિપ ઉદ્યમ કરતા જોઈને, લજ્જા અને શકા તy tઈ ધર્મનુષ્યન કરવામાં ઉત્સાહ ધરે છે - વળી બાતમાં વિર્યોત્સાહવડે જ જીવે જન્માન્તરમા કરેલા પાપ મુહૂર્તમાનમા બળીને ભસ્મ થઈ જાય છે, માટે સારી રીતે પરીક્ષા કરીને જે ગ૭ સન્માર્ગ પ્રતિષિત હોય તેની અંદર જીવનપર્યન્ત વસવું કેમકે જે સયત-સ&િયાવાનું હોય તેજ મુનિ છે. ૮ ગચ્છની અંદર ઘણા સાધુ અને સાધ્વીએ હોય છે, તેથી તે બધાની પરીક્ષા કરી શકાય નહિ આચા ની પરીક્ષા કરી હોય, તે પ્રાયઃ ગ૭ની પણ પરીક્ષા થઈ જાય, માટે પ્રથમ આચાર્યની પરીક્ષા કરવી આચાર્ય મહારાજ ગચ્છને માટે મેથી, આવ બન, સ્ત ભ, દ્રષ્ટિ, ઉત્તમ યાન સમાન છે એટલે કે મેથી- (જે બધથી પશુઓ મર્યાદાએ વર્તે તે) મા બધાએલ પશુઓ જેમ મર્યાદામાં વતે છે, તેમ કચ્છ પણ આચાર્યના બંધનથી મર્યાએ પ્રવર્તે છે ખાઇ આદિમા પડતા જેમ રસ્તાદિકનુ આલબન ધારી રાખે છે, તેમ સંસારરૂ૫ ગતિમા પડતા ગચ્છને આચાર્ય ધારી રાખે છે જેમ સ્તભ પ્રાસાદનો આધાર છે, તેમ આચાર્ય પણ ગચ્છરૂપ પ્રાસાદને આધાર છે જેમ દ્રષ્ટિ શુભાશુભ વસ્તુ જીવને બતાવનાર છે, તેમ આચાર્ય પણ ગચછને ભાવિ શુભાશુભ બતાવનાર છે જેમ દ્ધિવિનાનું ઉત્તમ યાન (વહાણ) ને સમુદ્રતીરે પહેચાડે છે, તેમ ·આચાર્ય પણ ગચ્છને સંસારના તીરે પહોંચાડે છે. માટે ગચ્છની પરીક્ષા કરવા ઈચ્છનારાએ પ્રથમ આચા- “નીજ પરીક્ષા કરવી. એ માટે પ્રશ્ન કરે છે કે- ૯, હે ભગવન! છદ્મસ્થમુનિ ક્યા ચિન્હોથી ઉન્માર્ગગામી આચાર્યને જાણું શકે ? આ પ્રશ્નના ઉત્તરમાં શ્રીગુરૂ કહે છે કે હે મુનિ ! તે ચિન્હો હું કહું છું તે સાંભળ. ૧૦-૧૧, પોતાની મરજી મુજબ વર્તનાર, દુષ્ટ આચારવાનું, આરંભમાં પ્રવર્તાવનાર, પીઠ ફલક આદિમાં પ્રતિબદ્ધ, અપ્લાયની હિંસા કરનાર, મૂળ અને ઉત્તર ગુણથી ભ્રષ્ટ થએલ, સામાચારીને વિરાધક, હમેશાં ગુરૂ આગળ આલોચના નહિ કરનાર અને રાજકથા આદિ વિકથાઓમાં નિત્ય તત્પર હોય તે આચાર્ય અધમ જાણવા. ૧૨. છત્રીસ ગુણયુકત અને અતિશય વ્યવહારકુશળ એવા પણ આચાર્યો બીજાની સાક્ષીએ આલોચનારૂપ વિશુદ્ધિ કરવી, ૧૨ ૧૩. જેમ અતિશય કુશળ એવો પણ વૈદ્ય પિતાની વ્યાધિ બીજા વૈધને જણાવે છે, અને તે વધે કહેલું સાંભળીને પછી તે વ્યાધિના પ્રતિકારરૂપ કમ આચરે છે, તેમ આલોચક સૂરિ પણ અન્ય પાસે પિતાનું પાપ પ્રગટ કરે છે અને તેમણે આપેલું તપ વિધિપૂર્વક અંગીકાર કરે છે. ૧૩ ૧૪ દેશ-ક્ષેત્ર-દ્રવ્ય-કાળ અને ભાવ જાણુંને વસ્ત્ર, પાત્ર, ઉપાશ્રય તથા સાધુ સાધીના સમૂહને સંગ્રહ કરે, અને સૂત્રાથનું ચિંતવન કરે, તે સારા આચાર્ય જાણવા. ૧૪ ·#B SA ૧પ-૧૬ આચાર્ય આગમોક્ત વિધિપૂર્વક શિષ્યનો સમહ અને તેમને માટે અતદાન આદિ ઉપગ્રહ ન કર-ન કરાવે, સાધુ તથા સાધીને દિક્ષા આપને સામાચારી ન શીખવે, અને જે બાળશિષ્યને ગાય જેમ વા… રાને યુબે છે તેમ ચુંબન કરે, તેમજ સન્માન ગ્રહણ ન કરાવે, તે આચાર્ય શિષ્યોને શત્રુ જરૂ. ૧૫-૧૬ ૧૭. જે આચાર્ય શિષ્યોને સ્નેહથી ચુંબન કર, પણ સારવારણ-પ્રેરણા અને વારવાર પ્રેરણા ન કરે તે આચાર્ય શ્રેષ્ઠ નથી, પરંતુ જે સારણ વારારિ કરે છે તે દડ આરિવડે મારવા છતા પણ શ્રેષ્ઠ છે ૧૭ ૫૮. વળી જે શિષ્ય પ્રભાદરૂપ મદીરાથી ગ્રસ્ત અને સમાચારી વિરાધક ગુરુનેહિત પારાએ ધર્મમાગમા સ્થિર ન કરે તે શિષ્ય પણ શત્રુજ છે ૧૯ અમારી ગુરૂને ક્વી રીતે બંધ કરે તે જાવે છે. જે મુનિવર રે ગુરૂદેવ તમારા જેવા પક્ષે પણ જે પ્રમાદને આધીન થાય, તે પછી આ સંસાર સાગરમાં અમારા જેવાને નકાસમાન બીજુ કાણુ અલબત થશે? ઉત્તમ તથા અધમ આચાર્યનું સ્વરૂપ ૨૦ પ્રવચન પ્રધાન જ્ઞાનાચાર-દશનાચારને ચારિત્રાચાર એ ત્રણમા તેમજ તમાચાર અને વિચારમા એ પચવિધ આચારમા, પિતાને તથા ગચ્છને સ્થિર કરવાને જે પ્રેરણા કરે તે આચાર્ય કહેવાય છે ૨૦ રા ચાર પ્રકારને પિડ-ઉપાધિ અને રાખ્યા આ ત્રણેને, ઉદગમ, ઉદપાદન અને એષણાવર્ડ , ચારિત્રની ! ; સા માટે, ગ્રહણ કરે તે ખરે સમી છે ·રર, અપરિશ્રાવી (બીજાએ કહેલું ગુહ્ય ન પ્રગટ કરનાર છે અને સર્વથા પ્રકારે સર્વ કાર્યોમાં અવિપરીત જેનાર હોય તે, ચક્ષુની જેમ, બાળક અને વૃદ્ધથી સંકીર્ણ ગચ્છને રક્ષે છે. ર૩જે આચાર્ય સુખશીલ આદિ ગુણવડે નવકલ્પરૂપ અથવા ગીતાથરૂપ વિહારને શિથિલ કરે છે, તે આચાર્ય સંયમયેગવડે માત્ર વેશધારીજ છે. ૨૪ કુળગામ-નગર-અને રાજ્ય તજીને પણ જે આચાય ફરી તે કુળ આદિમાં મમત્વ કરે છે, તે સંયમ- ચિગવડે નિસાર માત્ર વેશધારીજ છે. ૨૫-૨૬, જે આચાર્ય શિષ્યસમૂહને કરવાલાયક કાર્યમાં પ્રેરણ કરે છે, અને સૂત્ર તથા અથ ભણાવે છે, તે આચાર્ય ધન્ય છે, પવિત્ર છે, બંધુ છે, અને મેક્ષદાયક છે; એજ આચાય ભવ્યજીને ચક્ષુસમાન કહે છે, કે જે જિનેશ્વરે બતાવેલ અનુષ્ઠાન યથાથપણે બતાવે છે. ર૭. જે આચાર્ય સમ્યફપ્રકારે જિનમત પ્રકાશે છે તે તીર્થ કરસમાન છે, અને જે તેમની આજ્ઞાનું ઉલ્લંઘન કરે છે તે કોપુરૂષ છે, પુરૂષ નથી. ૨૮ ભ્રષ્ટાચારી આચાર્ય, ભ્રષ્ટાચારી સાધુની ઉપેક્ષા કરનાર આચાય, અને ઉભાગમાં રહેલ આચાર્ય, આ ત્રણે જ્ઞાનાદિ ક્ષમાર્ગને નાશ કરે છે. ૨૯, ઉન્માગરમાં રહેલ અને સન્માર્ગને નાશ કરનાર આચાર્યને જે સેવે છે, હે ગતમ! જરૂર તે પોતાના ·૩૩-૪ પોતાની બળતાને લીધે કદાચ ત્રિકરણ શો જિનભાષિત અનુષ્ઠાન કરી ન શકે , તો પણ જેમ શ્રી તજ - તિપિનક શિષ્યને સંગ્રહ અને તેમને માટે મુતદાન આદિ ઉપગ્રહ ન આત્માને સંસારમાં પડે છે, ૩૦ જેમ અગ્નિ તારનાર માણસ ઘણાને બાડે છે, તેમ ઉન્માર્ગમાં રહેલ એક પણ આચાર્ય તેના માર્ગને અનુસરનારા ભવ્યજીના સમયને નાશ પમાડે છે ઉન્મમામાના માર્ગમા વર્તનારા અને માર્ગનો નાશ કરનારા માત્ર સાધુવેશ ધરનારાઓને ગતમાં જરૂર અનતસ સાર થાય છે કરે તે પ્રમાદી દેય તે પણ શુદ્ધ સાધુનાગેની પ્રરૂપણા કરે, અને પિતાને સહુ તથા શ્રાવપક્ષ સિવાય ત્રીજા વિપક્ષમાં સ્થિત કરે પણ આથો વિપરીત મામેની મરૂપણ કરનારા પિતાને ગૃહસ્વધર્મથી પણ ભ્રષ્ટ કરે છે ૩૨ વીતરાગદેવે કહ્યું છે, તેમ યથાર્થ સમ્યમકારે તત્વ રૂપ નિચર્યામા શિથિલ છતા પણ વિથ કરણ સિત્તરી અને કરસિત્તરીની પ્રથા કરી મરૂપણ કરનાર સુલભ ઇવ પોતાના કમેન શિબિત કરે છે ૩૫. સવિશપાક્ષિકમુનિ સન્માર્ગમાં પ્રવર્તત બી સાધુઓ આવા જ આવડે સાષિ પમાડવા રૂપ પિતે વાત્સલ્ય કરે અને બીજા પાસે કરાવે. ૩૬ વિશેકવત છએ જેના પરયુગલને પસાર કરેલ છે એવા કેટલાએક જ ભૂતકાળમાં ·છે. હતા, અત્યારે છે, ને ભવિષ્યમાં હશે, કે જેમને કાળ માત્ર બીજાનું હિત કરવામાં જ એક લક્ષપૂર્વક વીતે છે. ૩૭. ગતમ! ભૂત-ભવિષ્યને વર્તમાન કાળમાં પણ કઈક એવા આચાર્યો છે, કે જેઓનું ફકત નામજ ગ્રહણ કરવામાં આવે, તોપણ જરૂર પ્રાયશ્ચિત્ત લાગે. ૩૮, જેમ લોકમાં નેકર તથા વાહન શિક્ષાવિના સ્વેચ્છાચારી થાય છે, તેમ શિષ્ય પણ સ્વેચ્છાચારી થાય છે. માટે ગુરૂએ પ્રતિપૃચ્છા અને પ્રેરણાદિવડે શિષ્ય વગને હમેશાં શિક્ષા આપવી. ૩૯ જે આચાર્ય અગર ઉપાધ્યાય પ્રમાદથી અથવા આળસથી શિષ્યવર્ગને મેક્ષાનુષ્ઠાન માટે પ્રેરણા નથી કરતા તેમણે જિનેશ્વરની આજ્ઞાનું ખંડન કર્યું સમજવું. ૪૦. હે ગૌતમ એ પ્રમાણે મેં સંક્ષેપથી ગુરૂનું લક્ષણ કહ્યું; હવે ગચ્છનું લક્ષણ કહીશ, તે તું હે ધીર ! એકાગ્રપણે શ્રવણ કર- આચાર્ય સ્વરૂપ નિરૂયણ નામે પ્રથમ અધિકાર સમાપ્ત. ચતિસ્વરૂપ. ૪૧-૪૨. જે ગીતાથ સવેગશાળીઆળસવિનાના-દ્રઢત્રતી-અખલિત ચારિત્રવાન-હમેશાં રાગદ્વેષરહિત- આઠમદરહિત-ક્ષીણકષાયી–અને જીતેન્દ્રિય એવા તે છદ્મસ્થ મુનિની સાથે પણ કેવળી વિચરે અને વસે.

·es ૪૩ સયમમાં વત્તા છતા પરમાને નહિ જાણનાર અને દુર્ગતિના માર્ગને આપનાર એવા અગીતાને દરથી જ તજી દે, જ-૫, ગીતાર્થના વચને બુદ્ધિમાન માલુમ હળાહળ ઝેર પનિ શકપણે પી જાય અને મરણ પમાડે એવા પાને પણ ખાઈ જાય કારણકે વાસ્તવિકરીતે એ ઝેર તે ઝેર નથી, પરંતુ અમૃતસમાન રસાયણ હાય છે નિર્વિઘકારી છે, તે માતુ નથી. કદાચ મરણ પામે છે, તે પણ તે અમરસમાન થાય છે. ૪૬-છ અગીતાના વચને કેઈઅમત પણ ન પીવે, કારણકે તે અગીતાર્થે બતાવેલ વાસ્તવિક અમૃત નથી પરમાથી તે અમત ન લેવાથી ખરેખર હળાહળ ઝેર છે, તેથી કરીને અજરામર ન થાય, પણ તેજ વખતે વિનાશ પામે ૮ અગીતાર્થ અને કુશીલવા આ િસંગ મન-વચન-કાયાથી તક છે, કારણ કે મુસાફરીના મામા ઘકુઓ જેમ વિઘકારી છે, તેમ તેઓ મિક્ષમાર્ગમાં વિકારી છે ૪૮ જ દેદીપ્યમાન અશ્ચિને સળગો ને તેમા નિશિ કપલે પેતાને ભસ્મીભૂત કરી નાખે, પરંતુ કશીલીયાને ગાશ્રય કદી પણ ન કરે, ૫૦ જેની દર ગુરૂએ રિશ્ન કરેલ શિણો, રામ તથા પશ્ચાતાપ ધગધાયમાન આમની પે સળગી ઉઠે છે, તેને કે બાતમી મચક ન સમજ.

·૫૧. ગચ્છ મહા પ્રભાવશાળી છે, કારણ કે તેમાં રહેનારાઓને મેટી નિર્જરા થાય છે, સારણ–વારણ ને પ્રેરણા આદિવડે તેમને દોષની પ્રાપ્તિ પણ નથી થતી. પર-પપ, ગુરૂની ઈચ્છાને અનુસરનાર, સુવિનીત, પરિસહ જીતનાર, ધીર, અભિમાનરહિત, લોલુપતારહિત, ગારવ અને વિકથા ન કરનાર, ક્ષમાવાન, ઇન્દ્રિયને દમનાર, ગુણિવંત, નિર્લોભી, વૈરાગ્યમાગમાં લીન, દસ- વિધ સામાચારી આવશ્યક અને સંયમમાં ઉઘમવાન, તથા ખર-કોર-કર્કશ, અનિષ્ટ અને દુષ્ટ વાણુવડે, તેમજ તીરસ્કાર અને કાઢી મૂકવાદિવડે પણ જેઓ દ્વેષ ન કરે, અપકીતિ ન કરે, અપયશ ને કરે, અકાર્ય ન કરે અને કંઠે પ્રાણ આવે તોપણ પ્રવચન મલીન ન કરે, તેવા મુનિઓ નિર્જરા ઘણું કરે છે. પ૬, કરવાલાયક અગર ન કરવાલાયક કામમાં કઠેર-કકશ-દુષ્ઠ-નિષ્ફર ભાષાથી ગુરૂમહારાજ કંઈ કહે, તે ત્યાં શિષ્યો વિનયથી બેલે કે-“હે પ્રભે, આપ કહે છે તેમ તે વાસ્તવિક છે.” આ પ્રમાણે જ્યાં શિષ્ય વતે છે, હે ગતમ! તે ખરેખર ગચ્છ છે. ૫૭. પાત્ર આદિકમાં પણ મમત્વરહિત, શરીર વિષે પણ સ્પૃહા વિનાના,શુદ્ધ આહાર મળે તે લેનારા, ન મળે અગર અશુદ્ધ મળે તે તપસ્યા કરનારા અને એષણાના બેતાલીસ દેષરહિત આહાર લેવામાં કુશળ હોય તે મુનિ છે. ૫૮. એ નિર્દોષ આહાર પણ રૂપ રસને માટે નહિ, શરીરના સુંદર વર્ણ માટે નહિ, તેમજ કામની વૃદ્ધિ માટે પણ નહિ, પરંતુ અક્ષેપગની જેમ, ચારિત્રને ભાર વહન કરવાનું શરીર ધારણ કરવા માટે ગ્રહણ કરે. છે .

·૧૬ની ના નાના કરવા, પૈયાવચ્ચ કરવા, ઇર્યાસમિતિ માટે, સંયમ માટે, પ્રાણ ધારણ કરવા માટે અને પમધિ નવન એ, એમએ છ કારણે સાધુ આહાર ગ્રહણ કરે • જે બાપા નાના મોટા તફાવત જાણી શકાય, મેટાના વચનનું બહુમાન થાય, અને એક દિવસે ૧૧મી મે દેવ તેમ ૮ ગુવવૃવાય તેની તલના ન થાય, તે ગેાતમા, વાસ્તવિક ગ૭ જાણો. - વળી જે ગમાં ભયકર કાળ દેય તેવા વખતે પ્રાણ ત્યાગ થાય, તે પણ સાધ્વીએ લાવેલો નાવરનગર વિચારે ન ખાય, તેને કે ગાનમાં વાસ્તવિક ગકહેલ છે તથા જે ગ૭માં સાવીઓની મગ થાન ના , જબ જેના દાત પી ગએલા છે એવા વૃદ્ધ મુનિઓ પણ આલાપ સલાપ ન કરે, અને બોવ પબન ચિન્તવન ન કરે, તે વાસ્તવિક ગઈ છે ૫ રે! મખમારી મુનિના " તમે અગ્નિ અને વિપસમાન સાવીને સસત છે, કારણકે સાવીને અને મગ્નારો મા જ કાળમાં જરૂર અપગતિ પામે છે - નવી, બત, મનને માન્ય, એવા પણ મુનિને સાવીને સસર્ગ લોકની નિદાને તુલા, ને પછી જે યુવાન, અક્ષત, તપ કરનાર એવા મુનિને આર્યાને સરસ લેકનિ- નો કેમ ન પામ! 1 એકે પિને મન કવાર પ મ ગ વધવાથી અમિસમીપે જેમ ધી એમળી જાય છે, ·* તેમ મુનિનું ચિત્ત સાઠવી સમીપે વિલીન થાય છે. ૬૭, સર્વ સ્ત્રીવર્ગની અંદર હમેશાં અપ્રમત્તપણે વિશ્વાસ રહિત વતે તે તે બ્રહ્મચર્ય પાળી શકે છે, અન્યથા તેથી વિપરીત વર્તે તો નથી પાળી શકતે. ૬૮. સર્વત્ર સર્વ પદાર્થોમાં મમતારહિત મુનિ સ્વાધીન હોય છે, પરંતુ તે મુનિ જે સાધ્વીના પાસમાં બંધા- એલ હોય તો તે પરાધીન થઈ જાય છે, ૬૯ લીંટમાં પડેલ માખીઓ છુટી શકતી નથી, તેમ સાવીને અનુસરનાર સાધુ છુટ થઈ શકતો નથી. ૭૦ આ જગતમાં અવિધિએ સાથ્વીને અનુસરનાર સાધુને એના સમાન બીજું કઈ બંધન નથી, અને સાધ્વીને ધર્મમાં સ્થાપન કરનાર સાધુને એના સમાન બીજી નિર્જરા નથી. ૭૧. વચનમાત્રથી પણ ચારિત્રથી ભ્રષ્ટ થએલા બહુલબ્ધિવાળા સાધુને પણ જ્યાં વિધિપૂર્વક ગુરૂથી નિગ્રહ કરાય તેને ગ૭ કહેવાય છે, ૭૨-૭૪, જે ગચ્છમાં રાત્રિએ અશનાદિ લેવામાં, દેશિક-અભ્યાહૂત આદિનું નામ ગ્રહણ કરવામાં પણ, ભય પામે, તથા ભેજન અનંતર પાત્રાદિ સાફ કરવારૂપ કલ્પ, અને અપાનાદિ ઘવારૂપ ત્રેપ એ ઉભયમાંસાવ- ધાન હોય, વિનયવાન હોય, નિશ્ચળ ચિત્તવાળા હોય, હાંસી-મશ્કરી કરવાથી રહિત,વિકથાથી મુક્ત, વંગર- વિચાર્યું નહિ કરનારા, અનાદિ માટે વિચરનારા, અથવા જી આદિ આઠ પ્રકારની ગોચરભૂમિ માટે વિહર- === ·કલમ નારા, વિવિધ પ્રકારના અભિપ્રહ તથા દુષ્કર પ્રાયશ્ચિત્ત આચરનારા મુનિઓ જે મચ્છમા હેય, તે દેવેન્દ્રને પણ આયો ઉત્પન્ન કરે છે ગતમ! એવા ગચ્છનેજ ગચ્છ જાણો. ૩૫. પૃથ્વી, મ, અગ્નિ, વાયુ અને વનસ્પતિ તથા વિવિધ પ્રકારના બેઈન્દ્રિય આદિ ત્રસ છને જ્યા મર- તે પણ મનથી પી ન કરાય, મૈતમ તેને વાસ્તવિક કચ્છ નાણ ( ખજુરી અને મુજની સાવરણીથી જે સાધુઉપાથયને પ્રમાજો છે, તે સાધુને પર બીલકુલ દયા નથી, એમ હે ગતમાં તુ સારી પેઠે સમજ મીબ આદિ પણ કાળમા તષાથી માણસેસાઈ જાય અને મરણ પ્રાપ્ત થાય, તોપણ બહારનું સચિત્ત પાણી બિમાત્ર પણ જે ગચ્છમા મુનિ ન લે, તે ગ૭ જાણ. s૮ વળી જે કચ્છમાં અપવાદમામથી પણ હમેશા પ્રાશક-નિર્જીવ પાણી સભ્યશ્મકારે માગમવિધિઓ ઈશ્વય, તેને કે ગતમ! ગ૭ જાણ. - Iળ વિચિકા આદિમાને કેઈપણ વિચિત્ર રોગ ઉત્પન્ન થએ, જે મૂછમાં મુનિ અગ્નિ આદિ ન સળગાવે, તેને ગચ્છ જાણ, પરન્તુ અપવાદપતે સારૂપિક આરિ અથવા આવકારિ પાસે ચેતનાથી તેનુ કરાવે. વ-૮૨ પુપ, બીજ, ત્વચા વિગેરે વિવિધ પ્રકારના અને સઘટ્ટ તથા પરિતાપ આદિ જે ગચ્છમાં મુનિએથી જરાપણ ન કરાતું હોય તે ગ૭ જાણ તથા હાસી, ક્રીડા, કદ, નાસ્તિકવાદ, અકાળે કપડા ·દેવાં, વડી, ખાડા આદિ કવા, સાધુ શ્રાવક ઉપર કેધાદિકથી લાંઘણુ કરવી, વસ્ત્ર પાત્રાદિપર મમતા, અને અવર્ણવાદનું ઉચ્ચારણ એ વિગેરે જે ગચ્છમાં ન કરાય તે સમ્યગ ગચ્છ જાણ, ૮૩. જે ગચ્છની અંદર કારણ ઉત્પન્ન થએ તે પણ વસ્ત્રાદિકનું અન્તર કરીને સ્ત્રીના હાથ આદિનો સ્પર્શ દ્રષ્ટિવિષ સર્ષ અને જ્વલાયમાન અગ્નિની પેઠે તજી દેવાતું હોય તે ગ૭ જાણવો. ૮૪ બાલિકા, વૃદ્ધા, પુત્રી, પત્રી, અથવા ભગિની, વિગેરેના શરીરને સ્પર્શ થાડે પણ જે ગચ્છમાં ન કરાય, હે ગૌતમ! તેનેજ ગચ્છ કહેલ છે. ૮૫. સાધુના વેષને ધરનાર, આચાર્યાદિ પદવીથી યુક્ત એ પણ મુનિ જે સ્વયં સ્ત્રીના કરને સ્પર્શ કરે, તે હે ગીતમ ! જાણવું કે જરૂર તે ગચ્છ મૂળગુણથી ભ્રષ્ટ ચારિત્રહીન છે. ૮૬, અપવાદપદે પણ સ્ત્રીના કરને સ્પર્શ આગમમાં નિષેધ્યે છે, પરંતુ દીક્ષાને અંત આદી થાય એવું કાર્ય ઉત્પન્ન થએ સતે આગમોક્ત વિધિ જાણનારાએ સ્પર્શ કરાય તે ગચ્છ જાણો, ૮૭. અનેક વિજ્ઞાનાદિ ગુણયુક્ત, લબ્ધિસંપન્ન, અને ઉત્તમકુળમાં જન્મેલ એ પણ મુનિ જે પ્રાણાતિપાત વિરમણ આદિ મૂળગુણોથી રહિત હોય તેને ગચ્છમાંથી બહાર કાઢી મૂકાય તેને ગચ્છ જાણ ૮૮-૮૯ જે ગચ્છમાં સુવર્ણ, રૂપું, ધન, ધાન્ય, કાંસુ, તાંબુ, ફાટીક, પલંગ આદિ શયનીય, ખુરશી આદિ આસન અને સછિદ્ર વસ્તુને ઉપભોગ થતો હોય, તેમજ જે ગચ્છમાં મુનિને યોગ્ય વેતવસ્ત્ર મુકીને રાતાં ·તથા લીલા પીળા વસ્ત્રોને ઉપયોગ થતું હોય તે અગમાં મર્યાદા કયાથી હોય? ૯૦ વળી જે ગચ્છમાં કારણ પડશે તે કેઈગૃહસ્ય આપેલ બીજાનું પણ સેનુ,રૂપ, અનિમેષમાત્ર પણ હાથે સ્પર્શે નહિ હા જે ગચ્છમાં આર્થીઓએ મેળવેલ વિવિધ ઉપકરણ અને પતગ્રહ વિગેરે રાધુઓ કારણુવિના પણ ભગવે, તેને કેવો ગચ્છ કહે ? હર બળ અને બુદ્ધિને વધારનાર, પુષ્ટિકારક, અતિદુર્લભ એવુ પણ વજ્ય સાવીએ પ્રાપ્ત કરે સાધુઓ ભગવે, તે તે ગચ્છમાં મર્યાદા કયાથી છે ? ૯૩ જે ગચ્છમાં એક સાધુ એકલી સી અથવા સાધ્વી સાથે રહે, તેને તે ગતમ! અમે વિશેષે કરીને મર્યા-રહિત છ કહીએ છીએ, ૯૪ દહચારિત્રવાળી, નિર્લોભી, માલવચના, ગુ સમુદાયવાળી, એવી પણ મહત્તરા સાધ્વીને જે ગ૭માં એકલો સાધુ ભણાવે છે, તે અનાચાર છે, ગચ્છ નથી. ૯૫ માની ગર્જના–અશ્વ દયગત વાયુ-અને વિદ્યુતની જેમ મૂહરયવાળી આયએ જે ગચ્છમાં અટકાવરહિત કાર્ય કરે છે, તે ગચ્છ નથી પણ સ્ત્રીનું રાજ્ય છે ૯૬ જે ગચ્છની અ દર ભોજન સમયે સાધુની મડળીમા સાવીઓ આવે છે, કે તમ! તે કચ્છ નથી ·પણ ત્રિયાનું રાજ્ય છે. ૯૭. સુખે બેઠેલા પંગુ માણસની જેમ જે મુનિના કષાયો બીજાના કષાયેવડે પણ ઉદીપન ન થાય, તેને હે ૌતમ! ગચ્છ જાણ. ૯૮. ધર્મના અન્તરાયથી ભય પામેલા અને સંસારની અંદર રહેવાથી ભય પામેલા મુનિએ મુનિના કેધાદિ કષાયોને ઉદીરે નહિ તે ગચ્છ જાણ. ૯. કદાચ કોઈ કારણથી અગર કારણવિના મુનિને કષાયો ઉદય આવે, અને ઉદય આવ્યા છતાં પણ તેને રોકે, અને તદનન્તર ખમાવે, તેને હે ગતમ! ગ૭ જાણ, ૧૦૦, દાન-શલ-તપ-અને ભાવના, એ ચાર પ્રકારના ધર્મના અન્તરાયથી ભય પામેલા ગીતાથ સાધુઓ જે ગચ્છમાં ઘણા હોય, તેને હે ગતમ! ગચ્છ કહેલ છે. ૧૦૧, વળી હે ગતમ! જે ગચ્છમાં ઘંટી-ખાંડણીયા-ચૂલે-પાણીયારૂ–અને સાવરણી, આ પાંચ વધસ્થા- નેમાનું એક પણ હોય, તે તે ગછ મન-વચન-કાયાથી તજીને અન્ય સારા ગચ્છમાં જવું. ૧૦૨, ખાંડવા વિગેરેના આરંભમાં પ્રવતેલા અને ઉજવળવેશ ધારણ કરનારા ગચ્છની સેવા ન કરવી, પણ જે ગચ્છ ચારિત્રગુણથી ઉજવળ હોય તે ગચ્છની સેવા કરવી. ૧૦૩. વળી જે ગચ્છની અંદર મુનિ જ્ય-વિક્રય આદિ કરે-કરાવે-ને અનુદે, તે મુનિયો સંચમભ્રષ્ટ ·જાણવા કે ગુણસાગર ગતમ! તેવાઓને વિશ્વની પેઠે દૂરથી જ તજી દેવા જોઈએ, ૧૦૪ આર સમા આસન, સિદ્ધાન્તમાં કહેલ અનુષ્ઠાન કરવામા પરા મુખ, અને વિશ્વમાં લપટ એવા મુનિઓને સંગ મૂકીને ગોતમ સુવિહિત મુનીઓના સમુદાયમાં વસવુ ૧૫ સન્માગ પ્રતિષ્ઠિત ગચ્છને સભ્યપ્રકારે જોઈને તેવા સન્માર્ગગામી મચ્છમા પક્ષ-માસ-અથવા જીવન પા વસવું, કેમકે છે ગૌતમી તે ગ૭ સ સારો ઉછેર કરનાર છે, ૧૦૬ જે ગ૭ની અદર શુabઅથવા નવદીક્ષિત શિખ-અગર એકલો યુવાન યતિઉપાશ્રયનું રક્ષણ કરતે હેલ,તે ગ૭માં અમે કહીએ છીએ કે મર્યાદા કયાથી હેય ? સાધુ સ્વરૂપ નિરૂપણ નામે બીજો અધિકાર સમાસ- ૧૦૭ જે મચ્છમાં એકલી સુરક સાધ્વી, નવદીક્ષિત સાડવી, અગર એકલી યુવાન સાધ્વી ઉપાશ્રયનું રક્ષણ કરતી હોય, તે વિઢારમા-ઉપાશ્રયમા છે તમ બ્રહ્નચર્યની શુદ્ધિ કેવી હોય? અર્થાતુ ન હોય ૧૮ ગચ્છની આદર રાત્રિએ એકલી સાધ્વી બે હાર માત્ર પ્રમાણ પણ ઉપાયનો બહાર નીકળે ત્યાં ગઅ૭ની મર્યાદા કેવી હોય ? ન જ હેર, ૧૯ જે કચ્છની અંદર એકલી સાવી પિતાના બધે મુનિ સાથે બેલે, અગર એકલો મુનિ પિતાની ·ભગિની સાધ્વી સાથે વાતચીત પણ કરે, તે હે સભ્ય તે ગ૭ને ગુણહીન જાણો. ૧૦. જે ગચ્છની અંદર સાધ્વી કાર મકારાદિ અવાચ્ય શબ્દો ગૃહસ્થની સમક્ષ બેલે છે, તે સાવી પિતાના આત્માને પ્રત્યક્ષ રીતે સંસારમાં નાખે છે. ૧૧૧. જે ગચ્છમાં સબ્દ થએલી એવી પણ રાવી ગ્રહસ્થના જેવી સાવદ્ય ભાષાથી બેલે છે, તે ગચ્છને હે ગુણસાગર ગૌતમ શ્રમણગુણથી રહિત જાણો. ૧૧. વળી જે સાઠવી પિતાને ઉચિત એવાં શ્વેત વસ્ત્રો તજીને વિવિધરંગી, વિચિત્ર વસ્ત્ર–પાત્ર સેવે છે, તેને સાવી નથી કહેલી, ૧૧૩, જે સાવી ગૃહસ્થ વિગેરેનું શીવવું-તુણવું-ભરવું વિગેરે કરે છે અથવા પિતાને કે પરને તેલ આ દિનું ઉદ્વર્તન કરે છે, તેને પણ સાધવી નથી કહી, ૧૧૪-૧પ.વિલાસયુક્ત ગતિથી ગમન કરે, રૂ આદિથી ભરેલ તળાઈમાં એશીકાપૂર્વક પલંગ આદિમાં શયન કરે, તેલ આદિથી શરીરનું ઉદ્ધતન કરે, અને જે સ્નાનાદિકથી વિભૂષા કરે, તેમજ ગૃહસ્થાના ઘેર જઈને કથા-વાર્તા કહે, યુવાન પુરૂષના આગમનને અભિનંદે તે સાધ્વીને જરૂર શત્રુ સમાન જાણવી. ૧૧૬. વૃદ્ધ અગર યુવાન પુરૂષની આગળ રાત્રિએ જે સાધ્વી ધર્મ કહે તે સાધ્વીને પણ ગુણસાગર ગતમ! ગચ્છની શત્રુ તુલ્ય જાણવી. HE ·જે ગચ્છમાં સાધ્વીઓ પરસ્પર કલિક ન કરે અને ગૃહસ્થના જેવી સાવધ ભાષા ન બેલે, તે ગચ્છને સવ ગચ્છમાં શ્રેટ જાણ t-રર દેવસી-રાઈ-પાક્ષિક-ચાતુર્માસિક અથવા સાવત્સરિક જે અતિચાર જેટલો થએલો હોય તેટલા તે ન આવોચે અને મુખ્ય સાધ્વીની આજ્ઞામા ન રહે, નિમિત્ત મારિને પ્રયોગ કરે, પ્લાન તથા નવદીક્ષિતને ઔષધ-વશ્વ આદિવડે પ્રસન્ન ન કરે, અવશ્ય કરવાલાયક ન કરે, ન કરવાયાગ્ય અવશ્ય કરે, યતનારહિત ગમન કરે, સામાનરથી આવેલ મા સાવીઓનું નિર્દોષ અન્ન-પાનાદિવડે વાત્સલ્ય ન કરે, વિવિધ રગી વ સેવે તેમજ વિચિત્ર રચનાવાળા કરણ વાપરે. ગતિ-વિષમ આદિવડે સ્વભાવિક આકારને વિકાર એવી રીતે પ્રગટ કરે કે જેથી યુવાનને તે છે, પરન્તુ ને પણ મહાદય થાય મુખ, નયન, હાથ, પમ, કક્ષા વિગેરે વાર વાર પૂએ અને વસતાદિ રગના સમૂહથી બાળકની પણ ત્રાદિ ઈન્દ્રિયોનેહરણ કરે આવી સાવીએ ાચારી જવી. ૨૩ જે ગચ્છમાં સ્વવિરા પછી તરૂણી અને તરૂણી પછી સ્થવિરા એમ એકેકેના અતરે સૂએ, તે ગગછને ગતમ! ઉત્તમ જ્ઞાન તથા ચારિત્રને આધારરૂપ જ ૧૪ જે સારી પ્રદેશને પાણીથી ધૂએ, ગ્રહસ્થાના મેતી વિગેરે પરે, બાળક માટે વ આપે, અથવા ? આ જડીબુટ્ટી આપે, ચરસ્થાની કાર્યચિન્તા કરે, તેને જે ગતમસાધ્વી ન કહેવી ·૧૨૫-૧ર૬. જે સાવી હાથી, ઘોડા, ગધેડા આદિના સ્થાને જાય, અથવા તેઓ તેના ઉપાશ્રયે આવે, વેશ્યા સ્ત્રીને સંગ કરે અને જેનો ઉપાશ્રય વેશ્યાના ગૃહસમીપે હોય તેને સાવવી ન કહેવી. તથા સ્વાધ્યાયયોગથી મુક્ત,ધર્મકથા કહેવામાં વિકથા કરે, ગૃહસ્થાને વિવિધ પ્રેરણા કરે, ગૃહસ્થના આસન પર બેસે અને ગ્રહસ્થાનો પરિચય કરે તેને હે ગૌતમ સાધવી ને કહેવી. ૧૨૭-૧૨૮. પિતાની શિષ્યાઓ તથા પ્રાતીચ્છિકાઓને સમાન ગણનાર, પ્રેરણા કરવામાં આળસરહિત, અને પ્રાસ્ત પુરૂષોને અનુસરનારી મહત્તરા સાઠવી ગુણસંપન્ન જાણવી સંવેગવાળી, ભીત પદાવાળી, કારણ પડશે ઉગ્ર દંડ આપનારી, સ્વાધ્યાય તથા ધ્યાનમાં યુક્ત, અને શિષ્યાદિકને સંગ્રહ કરવામાં કુશળ, એવી સાડવી ગણીની પદને યોગ્ય છે, ૧૨૯, જે ગચ્છમાં વૃદ્ધા સાધ્વી પાયમાન થઈને સાધુની સાથે ઉત્તર–પ્રત્યુત્તરવડે મોટેથી પ્રલાપ કરે છે, તેવા ગ૭થી હે ગતમ! શું પ્રયોજન છે? ૧૩૦–૧૩૧ હે ગતમ! જે ગચ્છની અંદર સાધ્વીઓ કારણ ઉત્પન્ન થએ તે મહત્તરા સાવીની પાછળ ઉભા રહીને મૃદુ-કમળ શબ્દોથી બોલે છે તે જ વાસ્તવિક ગચ્છ છે. વળી માતા-પુત્રી-ખુષા–અથવા ભગીની આદિ વચન ગુપ્તિનો ભંગ જે ગચ્છમાં સાઠવી ન કરે તેને જ સાચા ગચ્છ જાણ ૧૩ર-૧૩૩, જે સાધી દર્શનાતિચાર લગાડે, ચારિત્રને નાશ અને મિથ્યાત્વ ઉત્પન્ન કરે, બન્ને વર્ગના વિહા- ·-1,8s Rhe તાકાત રની મર્યાદાનું ઉલ્લધન કરે તે સાધવી નથી, ધર્મોપદેશ સિવાયનું વચન સ સામૂલક હોવાથી તેની સાવી સર પર વધારે છે, માટે હેબતમા ધર્મોપ મુકીને બીજુ વચન સાધ્વીઓએ ન બોલવું ૧૩૪ એકેક મહીને એકજ કણથી જે સાવી તપનુ પારણુ કરતી હોય, તેવી સાધ્વી પણ જો પ્રહસ્યની સાવધ ભાષાથી કલહ કરે, તે તેનું તે સર્વે અનુષ્ઠાન નિરક છે સાધ્વી સ્વરૂપ નિરૂપણ નામે ત્રીજો અધિકાર સમાપ્ત ઉપસ હાર ૧૩૫-૧૭ મહાનિશીથક૫ અને વ્યવહારભાષ્યમાથી સાધુ-સાધ્વીઓના માટે આ ગચ્છાચાર પ્રકરણ ઉઠ્ઠત કરેલ છે પ્રધાન મૃતના રહસ્યભૂત એવું આ અતિ ઉત્તમ ગઋચાર પ્રકરણ અસ્વાધ્યાય કાળ વજિને સાધુ-સાધવીઓએ ભs આ ગચ્છાચાર સાધુ-સાધ્વીઓએ ગુરૂમુખે વિધિપૂર્વક સાંભળીને અથવા ભણીને આત્મહિત ઇચ્છનારાએ જેમ અહીં કહ્યું છે તેમ કરવું ઇતિશ્રી ગચ્છાચાર પ્રકીર્ણકને ગુજરાતી અનુવાદ સંપૂર્ણ ·॥ मूलगाथानामकारादिक्रमः ॥ ९२ अइदुल्लहभेसज्ज १०४ ४८ अगोयत्यकुसीलेहि ४६ ४६ अगीयस्थस्स वयणेणं ४६ १२० अजयणाए पकुवंति १३९ अत्थेगे गोयमा! पाणी २ २२ अप्परिसावी सम्म३० १०४ आरंभेसु पसत्ता १२५ ७८ इच्छिजइ जत्य सया ८२ उज्जम सबयामेसु ५ २९ उम्मगठिए सम्मग्ग ३७ ३० उम्मग्गठिओ एको ३७ ३१ उम्मगमग्गसं ३७ ९३ एगो एगिथिए सद्धिं १०४ ३४ ओसन्नो वि विहारे ३९ ९९ कारणमकारणेणं ११७ ६५ किं पुण तरुणो अबहु ६८ ८६ कीरइ बोअपएणं ९७ २४ कुलगामनगररज्जं ३३ ७६ खज्जूरिपत्तमुंजेण ८१ ५३ खते दत्ते गुत्ते ५३ १२५ खरघोडाइहाणे १४० ५४ खरफरुसककसाए ५३ २०६ खुड्डो वा अहवा सेहो १२७ ६९ खेलपडिअमप्पाणं ६९ १२१ गइविन्भमाइएहिं १३९ ११४ गच्छइ सविलासगई १३७ १३७ गच्छायारं मुणित्ताणं १५० ५१ गच्छो महाणुभावो ५३ ११२ गणि गोअम ! जा उचिअं१२९ ४४ गीअत्थस्स वयणेणं ४५ ४१ गीअत्थे जे सुसंविग्गे ४२ ५६ गुरुणा कजमकज्जे ५९ ५२ गुरुणो छंदणुवत्ती ५३ १२५ गेहेसु गिहत्थाणे १३७ ९५ घणगजियहयकुहए १०५ १२ छत्तीसगुणसमण्णा १२ ·" ना नरिसाका ३९ ५५ रिसर्प पिमिसो १८ १८ जमा, सयरी मरठि ४१ ११० नरप नपारमपार १२८ जन्य सुमीण सापा १० . जन्य प अमारप्पो २ जप प समापदं १०३ ५२ भत्य प मनाहिसमे २६ १०८ नत्य प उनस्मपाभो १२८ १०७ जत्प य पगा पही १२७ १.९ नस्प प पगा समणी १२८ १. नस्य य गल्छे गोपम! ११ ११ जत्य प गित्पमामादि १२८ १०१ जग प गोपम पंप १२४ ५. मत्य व जिहागिट्ठो ६२ १२३ जत्य प पेरी सरणी १४० १० मस्य य सणिणो कप १२४ जस्यप पाहिरपाणिम ८१ ८९ नस्प य पाररियाण १०२ ११७ मत्य य समणीण १३८ ७९ नत्य य मूमरिमाप ८४ भरय य संनिहिसर ७५ ९५ मत्य समसभाले १०९ जत्य हिरण्णमुरण १०३ मत्य हिरणमुरगे १०२ अस्विस्पीकरफरिस ५५ १२ नर मुसलो पि पिलो ११ ३ नामदनामदिणपपरले ५ १७ जीदार रिठिती २० ४३ चे अणहीमपरमत्ये ४२ ५५ मन अकिसिमणए५१ १९ नो उपमापदोसेणे ४१ ११८ जो अपो वा मामो ११५ ५८ पिन सरसत्ये ३१ १५ सम्मूल संसारं १४९ तमा निवर्ण निराले १०५ मा सम्म निराले १२७ २७ विस्पयरसमो झी २४ ३७ ठीयाणागपझाले, १९ सुमारिसा पि सनियर २१ ८८ १२९ मत्युमरपरिवघर ४१ ·६४ रस्स तवस्सिस्स व ६८ ९४ दढचारित्त मुत्तं १०५ १३२ दंसणियारं कुणई १४२ ५७ दुरुज्झियपत्ताइसु ५९ १४ देस खित्तं तु जाणित्ता १३ ९८ धम्मंतरायभीए ११५ १२४ धोयंति कंठिआओ १४० १ नमिऊण महावीरं १ २० नाणम्मि दंसणम्मि य २२ ४२ निविअ अट्ठमअठाणे ४२ ५० पजलंति जत्य धगधग ५२ ४९ पजलियं हुयवहं ४७ १३६ पहंतु साहुणो एवं १४९ ४५ परमत्यओ विसं नो तं ४५ ४७ परमस्थओ न त अमयं ४६ २१ पिंडं उवहि सिज्ज २८ ७५ पुढविदगअगणिमारुअ ७५ ८१ पुप्फाणं बीयाणं ८४ १२२ बहुसो उच्छोलिती १३९ ८४ बालाए वुड्ढाए ९६ १६ वालाणं जो उ सीसाणं १८ ८० षीयपएणं सारूवि ८४ २८ भट्ठायारो सूरी ३७ ९ भयवं केहि लिगेहि ६ ३६ भूए अत्यि भविस्संति ४० ७३ मउए निहुअसहावे ७५ १३५ महानिसीहकप्पाओ १४९ १३१ माऊए दुहिआए १४१ १३४ मासे मासे उ जा अज्जा १४९ ७४ मुणिणं नाणाभिग्गह ७५ ८७ मूलगुणेहि विमुक्कं १०१ ११ मूलुत्तरगुणब्मटुं ७ ८ मेढी आलंवणं खंभं ६ ४ लीला अलसमाणस्स ५ ६३ वजेह अपम्मत्ता ६७ ७१ वायामित्तेण वि जत्थ ७१ ११९ विटलिआणि पउंजति १३९ २५ विहिणा जो उ.चोएइ ३३ ६ बोरिएणं तु जोवस्स ६ ५९ वेअण वेयावच्चे ६२ ११६ वुड्ढाणं तरुणाणं २३८ २६ स एव भवसत्ताणं ३४ प्रापEVI जन

·० संखम मए सोम १
१५ संगहोमगई पिरिणा १८
१० सम्दयारि दुस्सीसे ७
१२६ सम्मापरकमोगा १४१
१२७ समा सीसपरिणि १११
१५ सम्ममामम्गसपद्विभाण ४०
१२४ संविमा मीयपरिसा य १४२
१७ सवस्य इत्पिपगयि ६९
६८ सम्मस्पेस विसपो ६९
साहुस्स नस्पि सोए ३९
२३ सीपारेर विशारे ३०
११३ सीपर्ण तमाम भरण १२१
१०० सीस्वपदानभाष १२३
१८ सीसो विपरिभो सो न २०
१२. पर्व मुसाहुम १७
१०२ सुमारंभपष, १२३
४२ हार्स खेहा कंदण ८५
॥ इति मूलगाथानामकारादिक्रमः समाप्त ॥

·भट्टारकप्रभुश्री५६मानन्दविमलसूरिगुरुभ्यो नमः ॥ ॥ श्रीगच्छाचारप्रकीर्णकम् ॥ उद्बोधं विधेऽब्जाना-मिव भव्यशरीरिणाम् । गोविलासैनियोऽसी, जीयाबीररविश्चिरम् ॥ १॥ पदपमं स्वगुरूणां, सदा सदाचारचरणचभूनाम् । नत्वा विद्वे विवृत्ति, गच्छाचाराख्यसूत्रस्य ।। २ ॥ इह तावच्छाखस्यादौ मङ्गलसम्बन्धाभिधेयप्रयोजनान्यभिधातव्यानि, नत्र विघ्नविनायकोपशान्तये शिप्यजनप्रवननाय शिष्टसमयपरिपालनार्थ चेष्टदेवतानमस्काररूपं भावमङ्गलमुपादेयम् । तथा श्रोतजन्यवृत्त्यर्थ शिष्टसमयपरिपालनार्थ च सम्बन्धा- दित्रयं वाच्यम्, तथा हि- इह श्रेयोभूते वस्तुनि प्रवर्त्तमानानां प्रायो विनः सम्भवति श्रेयोभूनत्वादेव, श्रेयोभून चेदे, स्वर्गा- पवर्गहेतुत्वात् । विनोपहतशक्तेश्वशास्त्रकर्तृश्चिकीर्पितशास्त्रासंमियाऽभिप्रेतपुरुषार्थम्यानिप्पत्तिर्माभूदिति विघ्नविनायकीपन- मनाय मङ्गलमुपादेयम् । आह च-" बहुविन्चाई सेयाइँ, तेण कायमगल्लोवयारेहिं । सत्ये पयहिअव्वं, विजाए महानिहीएम '॥ १॥” ननु मानसादिनमस्कारतपञ्चरणादिना मगलान्तरेणैव विघ्नोपघातसद्भावादिष्टसिद्धिर्भविष्यनीति किमनेन ग्रन्व- गौरवकारिणा वाचनिकनमस्कारेण इति ? सत्यम्, किन्तु श्रोत्मवृत्यर्थमिदं भविष्यति, तथा हि-ययप्युक्तन्यायेन कषुरपितो- एसिडिक स्यात्, तथापि प्रमादवतः शिष्यस्येष्टदेवतानमस्काररूपमङ्गलं विना प्रक्रान्तग्रन्याध्ययनश्रवणादिपु मरतमानस्य विम- ·UITH सम्भवादमवधि: स्पान्मामपाक्योपन्यासे तु मम्पपनामिपानपूर्वक प्रपर्वमानस्य मासपचनापादितदेववाविषयममापग्प पोहितरिमत्यन साने मचिरमविश्वमसरा स्थान , वया पवापिशेपे नमस्कारोपादाने सति देववापिसेपगदिवागमानुसारीदै भासम, अव उपादेयम्, इस्पेविदिनिवन्धनत्वेन शिष्यवृत्यर्यमिदं मपतीवि । आइ प-"मंगलपुष्परचो, पमघसीसो नि पारमिर भाइ । सस्पिनिसेसम्णाणार, गोरनादिर पयोमा ॥१॥" ननु मालपिकलानामपि पहुसमशास्त्राणां दृश्यते संसिदिए भोतमनप्रवृत्तिति, सता किमनेनानैकान्त्रिकन शासगौरवकारिणा च मक्तेनामिहितेनेति ? सत्पम्, किन्तु शिष्टसमयपरि- पासनामिदं मपिप्यति । वषा हि- शियाः पिविष्टे वस्तुनि प्रवर्धमाना इष्टदेषवानमस्फारपूर्वकं माया प्रवर्धन्ते । शिष्टया- यमप्यापार्य इति भिटसमाचार परिपासितो मपस्थिति मासमभिधेयम् । माह -"भिटाः भिष्टत्पमायान्ति, शिष्टमार्गामु- पासनात् । वल्पनादशिष्टस्य, वेषां समनुपपवे ॥ १॥” तथा सम्पन्पादीनि श्रोसमन्वयमभिषेपानि, सया हि-पद- सम्पद वा न पर्यन्ते प्रेक्षावन्तो दश्वारिमादिपाय इप, एवं निरमियेऽपि काकवन्वपरीक्षायामिन, एवं निप्पयोमनेऽपि कष्टकनासामईन इवेति, अतः सम्पन्धादि विपादन भोतृणां माझे मनुस्याम् । मयासर्वभावीतरागरपनानां पमिचारित्व- सम्मपन सम्मन्पादिसद्भापनिषपामापात् नेवा प्रेक्षायण मचिरत्र भविप्पवि, या पुनः संधयात् मात्तिस्ता सम्पादिवपने विनय भपतीति को निधारयितुं पारपति ? इति न भोतमामुत्पाई सम्प भादियचने, सत्यम्, किन्तु शिष्टसमपपरिपासनाय भरिप्पति । शास्त्रकारा पेवं प्रवर्षमानाः माया प्रेक्ष्यन्वे इति प्रन्पन्न् गणाचाराभिमकीर्ण पिकी सम्भाभिषेप प्रयोजनामिपापिकामिमा गापामा- + ·नमिऊण महावीरं, तियसिंदनमंसिरं महाभागं । गच्छायारं किंची, उद्धरिमो सुअसमुदाओ ॥१॥ व्याख्या-नत्वा-प्रणम्य कमित्याह-महावीरं, विशेषेण ईरयति क्षिपति कर्माणीति वीर', " विदारयति यत्कर्म, तपसा च विराजते । तपोवीर्येण युक्तश्च, तस्माद्वीर इति स्मृतः॥१॥” इति लक्षणानिस्तादा वीरः, महांश्वासावितर- वीरापेक्षया वीरश्च महावीरस्तम्, जन्ममहोत्सवसमये तनुशरीरोऽयं कथं जलपारभारभारं खोटेति शक्रशङ्काशङ्कुसमुद्धरणाय भनवता वामचरणागुष्ठनिपीडितसुमेरुशिखरपकम्पमानमहीतलोल्लासितसरित्पतिक्षोभशङ्कितब्रह्माण्डमाण्डोदरदर्शनप्रयुक्तावधि- ज्ञानज्ञातमभावातिशयविस्मितेन वास्तोष्पतिना व्यवस्थापितैवंविधनामकं चरमतीर्थाधिपतिम्, शेषजिनत्यागेन च महावीर- ग्रहणं प्रवर्त्तमानतीर्थाधिपत्वेन परमोपकारिखात् । किम्भूतं ? त्रिदशेन्द्रनमस्थितम्, त्रिदशा सुमनसस्तेपामिन्द्रास्त्रिदशेन्द्रास्तैर्नम- स्थितस्तम्, तथा महाभाग-महान् भागो भागोरूपाईके भाग्यैकदेशयोः' इति हेमवचनाद् भाग्यं पारमैश्वर्यादिप्राप्तिहेतुतीर्थ- कृन्नामकर्मोदयरूपं यस्यासौ महाभागरतं, ततः किमित्याह-गच्छस्य-सुविहितमुनिसमुदायस्याचार:-शिष्टजनसमाचरितः क्रि- याकलापो गच्छाचारस्तम्, उद्धरामः-प्रकीर्णकरूपत्वेन पृथवकुर्मों वयमिति शेषः, अनेन चास्याभिधेयमुक्तम्, ननु भद्रवा- हुस्वाम्यादिभिरेव गच्छाचारस्योद्धृतवात् किं तदुद्धरणेनेत्याशङ्कयाह-किश्चित्-संक्षिप्तमेव, पूर्वाचाहि प्रपञ्चतः स उद्धृतो, वयं तु मन्दमतिसत्चानुग्रहार्थं सङ्केपेण तमुद्धराम इत्यर्थः, अनेन च प्रकीर्णककरणविषयायाः स्वपत्तेः प्रयोजनमुक्तम्, यत:- प्रयोजनमनुद्दिश्य मन्दोऽपि न प्रवर्त्तते, तथा सङ्क्षिप्तप्रकीर्णकस्य सुखाध्येयवादिना विस्तरवद् ग्रन्थत्यागेन श्रोतारोऽत्र प्रवर्तिता भवन्ति । ननु श्रोतृजनप्रवर्तकविशेषणकदम्बकोपेतमपीदं प्रकीर्णकमसर्वज्ञेनावीतरागेण च भवतोद्रियमाणमविसंवादार्थिनां न ·414 पानिविपयो भविष्यति, असशपचने मिसंपादापाऽनिर्पते, इत्पाशमान मार-ध्रुवसमदात् थुन-करसम्परहारादिरूप तदेष गम्भीरसादिया समुद्रा युनममुद्रस्तस्मात्, यदि हिस्सरचितादेर्मयोद्रियते, सदाघ्यभिचारभरपा नेदं प्रकृतिविपया स्यात् । सदे- रमस्पा गापापा पूर्वार्दन यासमभिरिसम, उत्तरादन तु सपिशेपणममिषेय मुरम्पवृक्पाऽभिलिम, तदभिषाने च गौणत्या मयोजन समपमोक्ता, तयारि-भस्य विविध प्रयोजनम, मनन्तरं परम्पर घ, पुनरेकैक फलभोप्रपेक्षया दिषा, सत्र फ रनन्त सयोननं मझेपतो पिनेयानां गच्छापारापिगमफरणं, परम्परन्तु परोपकारद्वारेण कर्मक्षयानिर्वाण, श्रोतमां पुनरनन्सरं प्रकीर्णफस्प महिप्ततादसायासन गणाचारापिगमा, परम्परं तु निर्माणमेवेतीद प प्रयोजनमभिधेयामिधानेन सामर्थ्याद मितिम । न हि पुरुषार्यानुपयोगिवस्तुनोऽभिपानाय सन्तः प्रवसन्ते, वस्वाहानिमसात् । तयाऽस्य प्रकीर्णकस्येदं प्रयोजन मिति यता रति एवास्योपायोपेयमापलक्षणा सम्पपस्वानुसारिण प्रति, क्या हीद प्रफीर्णमुपायो पर्वते, उपाया नरेण सितिनापिगमफरणादीनामसिद्धिा, मत पपदमेवाधिममादिकरणमस्पोपेपमिति। आह प “सम्पन्मा प्रोक्त एव स्पात् , एतम्यैनन् मयोजनम् । इत्युक्तेन तेन नो पाग्यो, मेवेनासौ प्रयोजनात् ॥१॥” इति । वया ध्रुवसमुद्रादित्पनेन प्रदानुसारिणः पति पुरुपर्वक्रमलक्षणोऽपि सम्बन्धोऽभिडिता, सपा हि-प्रथमतो भगवता परमाईन्स्यपरिम्ना बिराममानेन वर्द्धमानस्ता मिना गापारः मविपादिना, नमः मुधर्मस्वामिना दादयस्योपु भतया निपरा, नतोऽप्यार्यपद्रबाहुस्साम्पादिमिः कसादिपु समुट्टना, वेभ्योऽपि मन्दमेपसामयबोषाप सहिप्यास्मिन् प्रकीर्णफ समुद्रियर्ते, नत एष परम्परया सर्वसमूलमिद पकीपकमिस्पर पमपटावपियामुपादेयमिति । गोपाउना, वातमै पेइम्-"उपवत् समगणा, गोपेवा भावि नो ·जः । षष्ठोऽयं च न लघुर्वा, प्रथमेऽर्दै नियतमार्यायाः ॥ १॥ षष्ठे द्वितीयलात् परके ले मुखलाच स यतिपदनियमः। चरमेऽर्दै पञ्चमके तस्मादिह भवति षष्ठो लः ॥२॥" (वृत्तरत्नाकरे) आर्यैव संस्कृतेतरभाषासु गाथासंज्ञेति प्रथमगाधार्थः॥१॥ इह हि साधुना इहपरलोकहितार्थं सदा सदाचारगच्छसंवासो विधेयः, असदाचारगच्छसंवासश्च परिहार्यः, क्रमेण परमशुभाशुभफलत्वात् । तत्रापि अपरिकर्मितप्रदेशं चित्रकरणमिव, सच्छिद्रप्रवहणं समुद्रतरणमिव, अपरिवर्जिनापथ्यं नथ्यौ- षधकरणमिव, अव्याकरणाध्ययनमन्यशास्त्राध्ययनमिव, अपरिवद्धपीठं भित्तिचयनमिय, सधूलीकै लिम्पनमिव, अनम्भः- सङ्ग कमलरोपणमिव, अलोचनं मुखमण्डनमिव, अन्तर्गदेव अपरित्यक्तोन्मार्गगामिगन्छसद् सदाचारगन्छसंवसनम्, इत्यु- न्मार्गगामिगच्छसङ्गतिं परित्यज्यैव सन्मार्गगामिनि गच्छे संवसनीयमिति ज्ञापनाथै प्रथममुन्मार्गगामिगन्छसंवासे परमा- पायफलं दर्शयति- अत्थेगे गोअमा ! पाणी, जे उम्मगपइट्ठिए । गच्छम्मि संवसित्ताणं, भमई भवपरंपरं ॥२॥ व्याख्या-हे गौतम । सन्त्येके–केचन प्राणिनः-सच्चाः, ये उन्मार्गप्रतिष्टिते-उन्मार्गगामिनि गच्छे संवस्य-संवास कृत्वा, णमिति वाक्यालङ्कारे भवपरम्परां-संसारपरिपाटी भ्रमन्ति, अत्र वचनव्यत्ययो दीर्घत्वं च प्राकृतत्वात् । एवमग्रेऽपि तत्र तत्र वचनादिव्यत्ययहस्वत्वदीर्घत्वविभक्तिलोपादिप्राकृतत्वादिनिवन्धनमनुक्तमपि स्वयमभ्यूयम् । असत्सङ्गो हि स- तोऽपि शीलस्य विलयेन पातहेतुरेव, उच्यते चान्यत्रापि-" यदि सत्सङ्गनिरतो, भविष्यसि भविष्यसि । अथामजनगो- ष्ठीषु, पतिष्यसि पतिष्यसि ॥१॥” इह च ' अत्थेगे गोभमा पाणी त्यादि सगौतमामन्त्रेण श्रीमन्महावीरनिर्वचनवा. ॥

·TREALyrahuaAHIRAIMerimin पोपमम्यात् ।। पदल ! किं सवि वे वेपन मामिनः १ य र मार्गगामिनि गच्छे संबस्य मनपरम्परा भ्रमन्ति, इत्यादिरूप यथासम्मरि समगरदापत्रणधीगौतममश्नरायममुक्तमपि पम् । ममम तरेण निर्वाचनस्य मायोऽसम्भपादेवमुच्चरत्रापि, तम नत्र मनरा यपासम्पनि सपमन पापमिति । नमिदं मकी के केन विरचितमिति ? उच्यते-- " मानिसीपाभो, सारामी बढेच या साहुसाहुनिअट्ठार, गरछायार समदिर्म ॥२॥” इतीदेववक्ष्यमाणवचना- ऐरेदपरमीयत । पद प्रकीर्णकं श्रीभद्रबाहुस्सामिपादविरचितम पादिश्य उतरणेन तदर्षामाषिना पूर्वतर्गतम्घार्थधारकेण फनाप्यारार्पण विरचितमिति । पया ज्योतिपरकप्रकीर्णकं नाउभ्यवाचनानुगतेन पूर्वगवरमार्यपारिणा फेनाऽप्याघार्पण रितिप। उक्तं न श्रीमलपारित्रिपादैश्वरपथगापाचौ 'मयमत्र पूर्वाधार्योपदति नपोव्यात:-कोऽपि शिष्योऽ- मथुनः कपिदाचार्य पूरगतम्पार्दपार पालन्य श्रुवसागरपारगर्व निरसा मणम्य विज्ञपयविरम, यथा-भगमनाच्छामि युप्मा भुगनिपीनापन्ने पपारस्पिन फालपिमार्ग शामिति, वह पहले माघार्य आर-मणु वत्स ! चारदित्यादि' तया सद्विवीप पाभृतरनारपि ममपास्थान रिमाशत्वमाश्रित्योक्तिप, 'यथा-हरकन्दिलापार्यमद्वतौ दुपियानुमापवो दुर्भिक्षपदृश्या साना पउनगणनादिक सपप्पनछन् । ननो दुर्मिशाविक्रमे समितपचौ दयोः सन्योछापकोऽमनन् । तद्यया-पको वजन्या, पको पपुरापा, तत्र प प्रापमारने परस्परमारनामेदो जावः । निस्पतयोसिमाईयोः स्मृषा सरटने ममत्यपश्यं नाचनामेदो न कानिदनुपपति, समानुयोगदारादिकमिदानी रसपाने मापुरसापनानुगतं, ज्योतिष्फरप्टकम्भकर्चा पाचार्यों पालम्पा, वत दै संम्प्यास्पानप्रतिपादन पासव्यमारनानुगतमिति नास्पानुयोगदारसतिपादितसस्स्यास्यानैः सह विसरमत्वापसम्य ·१ 张悠苏於班积 विचिकित्सितव्यमिति'। यथा वा नन्द्यध्ययनं देववाचकेन । उक्तंच श्रीमलयगिरिसूरिपादैरेव तद्वृत्तौ यथा-' तदेवमभीष्ट- देवतास्तवादिसम्पादितसकल सौविहित्यो भगवान् दुषगणिपादोपसेवी पूर्वान्तर्गतमूत्रार्थधारको देववाचको योग्यविनेयपरीक्षा कृत्वा सम्पत्यधिकृताध्ययनविषयस्य ज्ञानस्य प्ररूपणां विदधाति । " नाणं पंचविहं पण्णत्" इत्यादीति' ननु यद्येवं तमंत्र गौतमप्रश्नश्रीमन्महावीरनिर्वचने न सम्भवतः उच्यते, सत्यम्, परं प्रायः सर्वत्र गणधरप्रश्नतीर्थकरनिर्वचनरूपं सूत्रम्, अतो भगवान् गच्छाचारप्रकीर्णककर्त्तापीत्यमेव सूत्रं रचयति स्मेति । ननु प्रकीर्णकमिति कोऽर्थः ? १ कानि वा प्रकीर्णकानि ? २ कति- मद्यानि वा तान्येकैकस्य तीर्थकृत आसीरन् ? ३ कैर्वा विरचितानीति ? ४ उच्यते, इह यद् भगवदईदुपदिष्टं श्रुतमनुसृत्य भगवन्तः श्रमणा विरचयन्ति तत्सर्वं प्रकीर्णकमुच्यते, ' अथवा श्रुतमनुसरन्तो यदात्मनो वचनकौशलेन धर्मदेशनादिषु ग्रन्थ- पद्धतिरूपतया भाषन्ते तदपि प्रकीर्णकं १ । कानीति प्रश्ने यानि अगवाह्यानि दशवैकालिकोत्तराध्ययनादीन्युत्कालिककालिक भेदभिन्नान्यध्ययनानि तानि सर्वाण्यपि प्रकीर्णकानि २। सङ्ख्यामश्ने चतुरशीतिप्रकीर्णकसहस्राणि ऋषभस्वामिनः, सङ्- ख्येयानि प्रकीर्णकसहस्राण्यजितादितीर्थकृताम, चतुर्दश प्रकीर्णकसहस्राणि भगवतो वर्द्धमानस्वामिनः, अपरिमाणानि वा ए- कैकस्य तीर्थकृतस्तीर्थे ३। कैर्वाविरचितानीति प्रश्ने तु, ये ऋषभादितीर्थकरकाले श्रमणाः प्रधानसूत्रविरचनशक्तिसमन्विता आसीरन्, ये वा ऋपभादितीर्थकरतीर्थश्रमणाः प्रधानमूत्रविरचनशक्तिसमन्विताः, ये वा प्रत्येकबुद्धास्तविरचितानि प्रकीर्ण- कानीति ४, उक्तं चैतदर्थसंवादि श्रीनन्दिसूत्रश्रीमलय गिरिकृततद्धृत्योः तत्र सूत्रं यथा-"अहवा तं समासओ दुविहं पं० त० अंगपविढं अंगवाहिरं च ।से किं तं अंगबाहिरं? अंगनाहिरं दुविहे पं० त० आवस्सयं च आवस्सयवइरित्तं च । से कि तंआवस्सय ।

·२ वि ०६० सामाय १ पपीसस्पो २ दमय र परिकम ४ काउस्सगो ५ पमक्लाण ६ से आवस्मय । से किंत सारस्सपपारि २ दुनिर पं० २० कासिय नकालिर्भ प से कि उकालिभ २ मणेागि ५० ४० दसवेपालि १ प्पियाकप्पिय २ पुष्ठकप्पमुमै १ महापापमु । उपनाइम ५ रायपसेणिय ६ जीवामिनमो ७ पन्नरणा ८ महापण्णपणा पसायप्पमा १० नंदी ११ मनुमोगदाराई १२ देविदस्यमो" तेदुसवेपालिय १४ चंदाविन्यपं ५ मूरपम्णवी १६ पोरिसिमास १७ मेररूपसो १८ विग्नाचरणविणिम्सभो १९ गणिज्यिा २० माणविमती" परणविभती० भाय- विसारी २३ पीपरागसुभे २४ सैलेरणास २५ विहारकप्पो २६ परणनिती २७ उपमवाण २८ महापमावाण २९ एमाइ, से ते नकालिये। से किसे फासिय २ ममेगवि पं० २० ससरमायणाई' दसाओ २ कप्पो ३ पवारो निमोई ५ मानिसीई ६ सिमासिमाई ७ मंदीपपणची ८ दीपसागरपणती ९ पदपमसी १० सुहियाविमाणपविपची "मा- लियाविमागपरिमची १२ भमसिया ११ मंगसिपा १. विचारपूलिया १५ अरुणोववाए १६ वरुभोवपाए १७ गल्लो साप, १८ परणोपपाए १९ समणोपपाए २० पेलपरोपनाए २१ देविंदोरवाए २२ उटाणमुए। २३ समुट्ठाणमए २४ नागपरिमारसिमाओ २५ निरपावसिमामो २१ फप्पिामो २७ फप्पपरिसियाओ २८ पुफिआओ २९ पुप्फलिमामो ३० वाहीदसामओ ३१ एकमाइमाई पचरासीई पानमसास्साई मगरमो परामो उससामिस्स भाइविस्यपरस्स, वा मस्ति- माई परमगसास्साई यनिमगा मिमराण, बहसपरम्पासास्साई भगवभो पदमाणसामिस्स, गावा मस्स जमिमा सीसा सप्पपिपाए १ पेमाप २ फम्मिमाए । पारिणामिश्राए परविदाए पुदीर उपपेमा तरस सचिमाई-पाण्णगस- ·। हस्साई, पत्तेअबुद्धावि तत्तिा चेव । से तं कालिअं, से तं आवस्सयवइरितं, से तं अणंगपविटं। अथैतत् वृत्येकदेशो यथा- 'एवमाइया' इत्यादि कियन्ति नाम नामग्राहमाख्यातुं शक्यन्ते प्रकीर्णकानि, तत एवमादीनि चतुरशीति प्रकीर्णकसहस्राणि भगवतोऽहंतः श्रीश्रषभखामिनस्तीर्थकृतार,तथा सङ्ग्येयानि प्रकीर्णकसहस्राणि मध्यमानामजितादीनां जिनवरेन्द्राणां एतानि च यस्य यावन्ति भवन्ति तस्य तावन्ति प्रथमानुयोगतो वेदितव्यानि २, तथा चतुर्दशप्रकीर्णकसहस्राणि भगवतोऽहतो वर्द्धमानस्वामिनः ३ । इयमत्र भावना-इह भगवत ऋपभस्वामिनश्चतुरशीतिसहस्रसङ्ख्याः श्रमणा आसीरन्, ततः प्रकीर्ण- करूपाणि चाऽध्ययनानि कालिकोत्कालिकभेदभिन्नानि सर्वसङ्ख्यया चतुरशीतिसहस्रसङ्ख्यान्यभवन् । कथमिति चेत् ? उच्यते, इह यत् भगवदईदुपदिष्टं श्रुतमनुसृत्य भगवन्तः श्रमणा विरचयन्ति तत्सर्वं प्रकीर्णकमुच्यते, अथवा श्रुतमनुसरन्तो यदात्मनो वचनकौशलेन धर्मदेशनादिषु ग्रन्थपद्धतिरूपतया भाषन्ते तदपि सर्व प्रकीर्णकं, भगवतश्च ऋपभस्वामिन उत्कृष्टा श्रमणसम्प- दासीत् चतुरशीतिसहस्रप्रमाणा, ततो घटन्ते प्रकीर्णकान्यपि भगवतश्चतुरशीतिसहस्रसङ्ख्यानि १ । एवं मध्यमतीर्थकृतामपि सङ्ख्येयानि प्रकीर्णकसहस्राणि भावनीयानि २। भगवतस्तु वर्द्धमानस्वामिनचतुर्दश श्रमणसहस्राणि, तेन प्रकीर्णकान्यपि भगवतश्चतुर्दशसहस्राणि ३। अत्र द्वे मते । एके सूरयः प्रज्ञापयन्ति-इदं किल चतुरशीतिसहस्रादिकमृपभादीनां तीर्थकृतां श्रम- णपरिमाणं प्रधानमूत्रविरचनसमर्थान् श्रमणानधिकृत्य वेदितव्यं, इतरथा पुनः सामान्यश्रमणाः प्रभूततरा अपि तस्मिन् तस्मिन् अषभादिकाले आसीरन् १ । अपरे पुनरेवं प्रज्ञापयन्ति-ऋपभादितीर्थकृतां जीवतामिदं चतुरशीतिसहस्रादिकं श्रमणपरिमाण, पाहताः पुनरेकैकस्मिन् तीर्थे भूयांसः श्रमणा वेदितव्याः, तत्र ये प्रधानमूत्रविरचनशक्तिसमन्विताः सुमसिद्धास्तद्ग्रन्था अत- ·मालिफा मपि नीर्य सर्तमानाः ममापिकवा इयुष्या' २॥ एतदेव मतान्तरमुपदर्शपमार- 'मा' स्पानि भयवेति प्रकारान्तरोपदर्शने यस्य पभावस्तीर्थकतो यावन्ता मिप्यास्ती पोस्पक्षिया १ पैनयिश्या • मनपा । पारिणामिस्या । चनुर्विषया पुरधा उपता-समन्धिता आसीरन्, सस्प प्रभादेस्वारन्ति प्रकीर्णफसानामि भभवन् । मन्येच्या भपि नापन एव। अप्रैको ध्यामाते। इह एकैफस्य वीर्यकर वीर्येऽपरिमाणानि प्रकीर्णकानि भवन्ति, प्रफीणाकारिमापपरिमाणत्वात् , कालपिा प्रत्येकयुदरचितान्येव मफीर्णफानि द्रष्टष्पानि, प्रकीर्णकपरिमाणेन मत्येषपदप- रिमाणमनिपाउनान् । स्यादेतत्मत्येसुदानां विप्पमागो विकायत, वदेसदसमीचीनम्, यवा-मामकापार्यमेगापिकस्य शि प्पमारा निमिप्यते, न तु तीर्थफरोपदिएमासनमसिपमत्वेनापि, ततो न कपिदोपः । तया च तेषां ग्रन्या-"श वित् भपरिपाणा पासगा परम्णगसामिभपरिमाणपणमो, किंतु इस सचे पत्तेयमुद्धपणीयं परमर्ग माणियब्वं, कमा जमा पर प्रणापरिमाण ने पचपमुदपरिमाणं कीर, मणिय 'पचेपपुरावि वचिया पेव' चि । पोयग मार-नणु पसेयपुदा सिस्स- मागे प रिफरसए ? भापरियो मार-सित्यगरपणीयसासणपरिपतषणमो नस्स सीसा वन्तीति ।” अन्ये पुनरेपमाहुर- सामान्पेन मशीपस्तुत्यस्त्वात्मत्यम्मुखानामषामिपानम्, न तु निपोगवा प्रत्येकयुदरवितान्येव मकीर्णकानीति 'सेत' मिस्या दिनदेनरकासिक, नरेवदावश्यफम्पतिरित, बदतवनामविष्टमिति । इदमपि गापाउन्दा । पर पाठपणे पैदम्-" रिपमान- रपाई वा, पादरममै दमपर्ममत् । यरपन्दो नोक्तपम, गायेति तरिभिः प्रोक्तमिति ॥१॥" (चरत्नाकरपञ्चमाध्याये) 100 मम गापारपेण मदाचारगण्वसे गुणातार ·जामद्धजामदिणपक्खं, मासं संवच्छरंपि वा । सम्मग्गपट्टिए गच्छे, संवसमाणस्स गोअमा ॥३॥ लीलाअलसमाणस्स, निरुच्छाहस्स वीमणं । पिक्वविक्खइ अन्नेसिं, महाणुभायाण साहुणं ॥४॥ उज्जमं सव्वथामेसु, घोरवीरतवाइ। लज संकं अइक्वम्म, तस्स वीरिअं समुच्छले ॥५॥ गायात्रयव्याख्या-यामा-चतुर्घटिकं, याम-प्रहरं, दिन-अहोरात्रं, अत्र पदत्रयेऽपि विभक्तिलोपः माकृतत्वात् , समा- हारद्वन्द्वो वा चतुर्णी पदानां, पक्ष-पञ्चदशदिनात्मकं, मासं-पक्षद्वयात्मकं, संवत्सरं-द्वादशमासात्मकं, अपिशब्दाद्वर्षद्वयादिकं यावत् वा शब्दो विकल्पार्थः, सन्मार्गपस्थिते-आगमोक्तमार्गप्रवृत्ते गणे संवसतो-निवासं कुर्वाणस्य जन्तोरिति शेषः, हे गौतम! कथम्भूतस्य लीलया अलसायमानस्य अनलसोऽलसो भवतीति अलसायते अलसायते इति अलसायमानस्तस्य, अत्र डाच् 'लोहितादिभ्यः' पिदिति सूत्रेण लोहितादेराकृतिगणत्वात् डार्थ क्यङ्प् प्रत्ययः । निरुत्साहस्य-निरुद्यमस्य 'वीमणं' ति पष्ठयर्थं द्वितीया । विमनस्कस्य-शुन्यचित्तस्य 'पिक्खविक्खइ' त्ति पश्यतः अन्येषां महानुभागानां-महाप्रभावाणां साधूनां, उद्यम-अनालस्य सर्वस्थामेम-सर्वक्रियास, कथंभूतमुद्यम ? 'घोरवीरतवाइज' ति घोरं-दारुणमल्पसत्वैर्दुरनुचरत्वात् , 'वीर'त्ति वीरे भवं वैरं वीरैः साध्यमानत्वादेवंविधं तप आदिर्यत्र ते आदिशब्दाद्वैयावृत्यादिकं लज्जां-ब्रीडां शङ्का-जिनोक्ते संशयरूपामति- क्रम्य-परित्यज्य स्थितस्यैति शेषः, तस्य सुखशीलत्वादिदोपयुक्तस्यापि वीर्य-प्रधानधर्मानुष्ठानकरणोत्साहरूपं समुच्छलेत्- १ आप्तोक्त प्र. . , ·पादुमके, सोऽपि जिनोमोक्षमार्गनियां कुर्यादिस्पा, पष्ठाडोक्कमकाचार्यपदिति, प्रीभ्यपि विपमाक्षरेवि गायाछन्दांसि ॥३॥ १५॥ मय पीयोसने किं फसमित्या- वीरिएण तु जीवस्स, समुच्छलिपण गोअमा । जम्मतरकप पावे, पाणी मुहुत्तेण निदहे ॥६॥ प्यास्या-जीपस्प-मन्तो (तो) पीर्येण तु समुच्छलिन हे गौतम ! मन्मान्तरकवानि पापानि माणी-स एव जन्तुह तमाम निरेत्-म्सालयेत् , आभयदिति, रिफ्माक्षरेवि गायाछन्दः ।। ६॥ यस्मादेवं तस्माकि फचम्पमिस्पार- तम्हा निउणं निहालेउ, गच्छ सम्ममगपट्टि। पसिन तस्य आजम्म, गोअमा' सजए मुणी ॥७॥ व्यारण्या-पस्मात् सद्गमे एवे एणास्तस्मानिपुर्ण निमास्य-सम्पन परीक्ष्य, गएं समार्गमस्पित, पत्र पसेद- निवास छर्यात् । मानन्म-मीविवकासममिम्पाप्य याक्मीपमित्पर्यः, हे गौसम ! सेयवा सस्क्रियावान् सनिा-साघुरिसि, वि पमासरेति गापाछन्दः ॥ ७॥ सम्यक् परीक्ष्य सद्गमे बसेदित्यनन्तरमक, सत्र गणस्य बहुमतिविनीसमुदायात्मकस्य प्रत्येक परीक्षाक न श्यते । मयाचार्य प परीक्षिवे पायो गमोऽपि परीक्षित पर, मेन्यादिसमानवेन सरप्रवर्तकत्वादाचार्यस्य, गणस्य च सदनुपचिनादिस्पतः प्रथममायार्यमेव परीक्षेवेस्यार- मेठी आलंवर्ण खर्भ, दिही जाणं सुउत्तम । सूरी ज होइ गच्छस्स, तम्हा तं तु परिक्खए ॥८॥ ध्यारम्पा-पयस्मात्कारणारिः-सदाचार्यों गछस्प-गणस्य मेरिधि मेथिा-ससे गोप घस्पूणा वत्समानो भवति ।

·, यथाऽनया बद्धानि पशुवृन्दानि मर्यादया प्रवर्त्तन्ते तथाऽऽचार्यमेथीबद्धो गच्छोऽपि मर्यादया प्रवर्तत इत्यर्थः, तथाऽऽलम्वनं- हस्ताद्याधारस्तत्समानः यथा हस्ताद्याधारो गर्तादौ पतज्जन्तुं धारयति तथाऽऽचार्योऽपि भवगः पतन्तं गच्छं धारयतीत्यर्थः, तया 'खंभं' ति स्तम्भः-स्थूणा अत्र नपुंसकत्वं प्राकृनत्वादेव तत्समानः यथा स्तम्भः प्रासादाधारः स्यात् तथाऽऽचार्योऽपि गच्छमासादाधारः, तथा दिदित्ति दृष्टिः-नेत्रं तन्समानः यथा जन्तोनॆत्रं शुभाशुभवस्तुप्रदर्शकं भवति तथाऽऽचार्योऽपि गच्छस्य भाविशुभाशुभप्रदर्शकः स्यात्, तथा 'जाणं सुउत्तम' ति यानं-यानपात्रं सूत्तम-अतिप्रधानमच्छिद्रमित्यर्थः, तत्समानो यथाऽच्छिद्रं यानपात्रं समुद्रतीरं नयति जन्तून् , तथाऽऽचार्योऽपि गच्छं भवतीरं नयति तस्मात्प्रथम, 'तं तु ' त्ति तोरेवकारार्थत्वात् तमे- वाचार्यमेव परीक्षेत गच्छपरीक्षामिच्छुस्सुधीरिति अनुष्टुप् छन्दः॥ ८॥ एवं चात्र ग्रन्थे त्रयोऽधिकाराः सूचिताः तद्यथा- आचार्यस्वरूपाधिकारः १ साधुस्वरूपाधिकारः २ साध्वीस्वरूपाधिकारश्च ३ । तत्र प्रथममाचार्यस्वरूपाधिकारं निरुपयितुकामः कैश्चिन्हैश्छद्मस्थ उन्मार्गमस्थितमाचार्य परीक्षेतेति प्रश्नयनाह- भयवं केहि लिंगेहि, सूरिं उम्मग्गपट्टियं । वियाणिज्जा छउमत्थे, मुणी तं मे निसामय ॥९॥ व्याख्या-हे भगवन् !-परमैश्वर्यादिसमन्वित कैलिङ्ग:-चिन्हैरुन्मार्गप्रस्थितं-असन्मार्गस्थितं मूरि-आचार्य, छाद्यते के बलज्ञानं केवलदर्शनं चात्मनोऽनेनेति छद्म तत्र तिष्ठतीति छझस्थो, विजानीयात्-परीक्षेतेति परमश्ने गुरुराह-हे मुने! यश्चिन्है- राचार्यमुन्मार्गप्रस्थितं छद्मस्थः परीक्षेत, तत् मे-मम कथयत इति शेषः । 'निसामय ' त्ति त्वं निशामया-5ऽकर्णयेति, अनुष्टुप् छन्दः॥९॥ अथ वृत्तद्वयेन पूर्वोक्त शिष्यप्रश्नोत्तरमेवाह-- ·" सच्छदयारिं दुस्सीलं, आरमे सुपचय । पीठयाइ परिषद्धं, आउकायविहिंसगं ॥ १० ॥ मूलत्तरगुणभट्ट, सामायारीविराहय । अदिनालोयण निश्चं, निश्च विगहपरायणं ॥ ११ ॥ अनयोख्यिा [सम्पन-स्वाभिप्रायेण न सु मिनाया परवीवि सम्मन्दधारी है, क्या दुष्ट धील- आचारो यस्य स दुःखीसरत, वयाऽऽरम्मा:-पृपिम्यापुर्वमानि उपसणसात् संरम्भसमारम्मावपि, सत्र संरम्मा-साल्पा, समारम्भस्तु-परिवापकरः, उक्तन-" संकप्पो सरमो, परिवायकरो भवं समारंभो । मारमो उपयो, मदनयाणं तु सधेसि वा स्वान्पयोः प्रयकस्तं, क्या पीठक-फरकमादिश्वप्यात्पटिकादयस्ता प्रविषया कारण विनापि प्रमुपद्ध- कासे वस्परिमोगीस्पर्यस्त, ऋनुपरफासे पपीउकादिग्राणे महान् दोपः, उक्त घ-"जे मिक्ख् उपदिय सेजार्सयारयं पर पम्रोसपणामो पाइणेइ उपाइणि या साइजा" चि । इति भीनिनीयप्रदिखीयोदेसके । सधैवणिः-"पदगहिस सेनासपारप पोसवणरावीमो परं पाविणावर वरस मासखर परिण । सेनासंपारपिओपनापनार्यमाह-'सई- गिया उ सेजा, दोत्पदं घोर संपारो । आसपरा व सेवा, वारिसो पा समासो छ ॥१॥' सबैगिया सेना भवाइय- इत्यो संपारो, भागा महासंपरा सेम्ला ममोरपी, पसो संसारखो, मावा तप्पुरिसो समासो कमावि । वय्पेव संस्वार- कअप्पासंस्तारका संस्वारो दुषियो ॥१॥ परिसारिमपरिसारी, दुविधो संथारो न नायवो । परिसारी पि य दुविहो, भासिरसिरो उ नापधो ॥२॥' मत्य परिसबमापे किं वि परिसरति सो परिसारी, इवरो अपरिसारी, सो ·SH दुविहो अझुसिरो झुसिरो य ॥२॥ 'सालितणादी झुसिरो, कुसतिणयादी अझुसिरतो होति । एगंगिओ अणेगं-गिओ य दुविधो अपरिसाडी ॥ ३ ॥' सालितणादी झुसिरो कुसवप्पगतणादी अझुसिरो, जो अपरिसाडी सो दुविहो एगंगिओ अ- णेगंगिओ अ॥३॥ 'एगंगिओ उ दुविहो, संघातिमएयरो य नायबो । दोमादी नियमाओ, होति अणेगंगिआएत्थ ॥४॥" एगंगिओ दुविहो संघातिमो य असंघातिमो य दुगाइपट्टोपचारेण संघातिता कपाटवत् एस संघातिमो एगं चैव पृथुफलक असंघातिमो, दुगादिफलहा असंघातिता वंशकवियाओवा अणेगंगिओ॥४॥'एते सामण्णयरं, संथारुडुवद्धि गेण्हए जो उ । सो आणाअणवत्थं, मिच्छत्तविराहणं पावे॥५॥ एतेसिं संथारगाणमन्नतरं जो उडुवढे गेण्हति सो अतिक्कमे वट्टति, अणवत्थंकरेति, मिच्छतं जणेति, आयसंजमविराहणं पावति ॥५॥ इमे दोसा 'सजाए पलिमंथो, गवसणाणयणमप्पिणते य । झामियहिया वखेवो, संघट्टणमादि पलिमंथो ।। ६ ॥' उडुवद्धे काले निक्कारणे संथारगं गवेसमाणस्स आणेतस्स पुणो पञ्चप्पिणंतस्स सज्जाए पलिमंथो भवति, अह कहवि झामिओ हिओ वा, तो संथारगसामी अणुण्णवेतस्स मुत्तत्थेसु वक्खेवो, संसत्ते तससंघट्ट- णादिनिप्फण्णं संजमे पलिमंथो य, अह सामी भणेजा जओ जाणह तओ मे अण्णं देह, ताहे अण्णं मग्गताणं सो चेव पलि- मंथो ॥ ६॥ पायच्छित्तं दाउकामो भेदमाह-'झुसिरेय' गाहा कंठा ७ एतेस इमं पच्छित्तं 'परिसाडिमे' गाहा । परिसाडिय अझुसिरे मासलहुं । झुसिरे पडिसाडिए १ एगंगिए संघातिमे २ असंघातिमे ३ अणेगंगिए य ४ एतेसु चउसु वि चउलहुयं । शामिते हिते वा अण्णं दवाविज ति वहंत साहूण दाउँ अवतयं पवाहेज ओभासिओ वा साहुअट्टाए अहाकम्मं करेति । आदिसहाओ कीयकडादि वक्खेवो ८ 'मुत्तादि' गाहा गतार्था, रवकेन दधिमन्थनवत् ९। चोदक आह-' एवं सुत्तनि- ३ ·IA पा, निरस्पभो पोदगो उ चोदेति । मररोति सो समस्यो, न सुण पार; समासे में ॥ १० ॥' सैयारगार्ण उबद्ध अ- स्पेण निसिदं एवं मृत निरत्पर्य, नतो मुसे पनोसवणरातिअविषम परिसिद, स गरि संभवति एवं चोदकेनोक्त भापार्य आर-मामुमत्यो सार्यको भवति वया समासवो वो ॥२०॥ 'सुत्तनिवाउ तसे, देसगिसाणे य उत्तम य । गिपालपाणारिने, फसगाणि य कारणमाते ॥ १२ ॥' दारगाहा ॥ देस पाषषणा घेपेन ११ 'मसिवादिकारमगता, पहीण भजीरणमए पा । आइसिरमौषिधीए, एफमुद्दे भंगसोलसर्ग ॥१॥' जो निम्तो परिसारसे पाणिएग प्रा- रितो मो गर उम्मिन्नति, नहा-सिंपुरिसए ऊसरभूमी वा जहारणले त असिवादिकारणेहिं गता मा उपही इच्छिस्सति ति मनीरणमपा वा तणा घेपनत्यादि, तथा अफाय' सविचनर्म तस्प पिरिसको-विराषकस्तं, क्या मूलगुणाः-प्राणाति- पातरिरमणादया, उचरगुणा -पिमविशदपादयसोम्योभ्रष्टस्तम्, नया सामाचारी-साध्यहोराप्रक्रियापासवगपणा मर्यादावस्या निरापास्न, नया नित्यं मदचा-रुपरवोप्रफरिला आलोपना-आसोचनाई पापं येन सोशचालोपनस्त, अपालोग्नास्वरूप पपा-मो मालोयणारियो सो इमो इतिहो । 'भागम १ मुभवहारी -, भागमभो छबिदो म पवहारी। केवल १ मणो २ हिप पोहस । दस ५ नर पूवी प णायमा ॥१॥' आगमरवहारी १ मुयषयहारी य २, वस्य मो सो भागमववारी सो प्रवियो इमो-काममामी १ ममपग्मरमाणो २ मोरिणाणी १ पोइसपुष्पी । ममिष्णदसपुरी ५ मपपुषी य ६ पए भागमवारी पलक्खमाणिणो पेण मा मापारो फमो से नारा मतियारं जाणति। म च भागमवाारिस्स मालोरममाणो भदि भामोयगो परिलमि ॥ ‘पमुढे परिसारमा, मपरिपर्जतर्ग ण मलु सार । मति परिमावि सारे, दुविहापापि - ·पचवरखो ।॥२॥' 'पम्हुट्टे' त्ति विस्सरिए तं पचक्खणाणी जाउं पडिवजिस्सइ त्ति ताहे भगति अमुगे विम्सरियत आलोएहि, अह जाणइ न पडिवज्जति तो ण पडिसारेइ, दुविहो अइयारो-मूलगुणाइयारो उत्तरगुणाइआरो य, एवं पचक्खणाणी सम्म आउटस्स देति पन्छितं, अणाउट्टस्स ण देति, एते पञ्चक्खववहारी वुत्ता ॥२॥सेसा जे ते इमे सुययवहारी। 'कप्पपकप्पा उ सुए, आलोयाति ते उ तिक्खुत्तो। सरिसत्थे अपलिउंची विसरिसपलिउंचिअंजाणे॥३॥' 'कप्पो' त्ति दसाकप्पववहारा, 'पकप्पो' चि णिसीई, तुशब्दान्महाकप्पसुर्य महाणिसीहणिसीहणिज्जुत्ती पेढियधरा य एवमादि सव्ये मुयववहारिणो ते य मुयववहारी२ एगवारालोइए पलिउचिए अपलिसंचिए वा विसेसं ण जाणंति तेण कारणेण 'तिक्खुत्तो' ति णियमा तिण्णिवारे आलो- यावेति । एकवारा भणति ण सुट्ठ मए अवधारियं, वितियवाराए निद्दावसंगओ, ततियवाराए भणनि अणुवउत्तेण किंचि णावधारियं, पुणो आलोएहि । जति तिहिं वाराहि सरिसं चेव आलोनियं तो णायव्वं अपलिउंची, अह विसरिसं युल्ल- वंतो य आलोएति, तो पलिउंचियं जाणियव्वं । तत्थ जो पलिउंची सो इमेण सदिटुंतेण चोएयहो, दवाइचउबिहपडि- सेवणाए पलिउंची आगमसुअववहारिहि भाणियचो, सुणेहि अज्जो ! उदाहरणं जहा-एकस्स रणो आसो सवलक्खणजुत्तो धावणपवणसमत्थो तस्स आसस्स गुणेण य अजेयो सो राया, सामंतराइणो य म अजायेति । ताहे सामंतरायाणो अप्प- प्पणो सभासु भणंति-अत्थि कोइ एयारिसो पुरिसो जो तं हरित्ता आणेति, सद्धेहिं भणियं सो पुरिमपंजरत्यो चिट्ठनि गच्छति वा, णण्णो सक्कति हरिरं, एगस्स रण्णो एगेण पुरिसेण भणियं, जइ सो मारियहो तो मारेमि ति, ताहे रण्णा भणिय- मा अम्हं तस्स वा भवतु वावादेहि त्ति, तत्थ गतो सो तेण य छण्णपदेसट्टिएण डिकरवधणुहकंडस्ल अंते खुदकंटकं लाएत्ता ·निदो भासो, म इमिपाकरण पाणिना परियं सुहकी कटको पि मसत्तरीरमणुपरिट्टा । सो पभ्यगरमागामण परंतो रिवेण भवनमाण वारिक्षमाणा परिउमाउचो । वाहे वेजस्म अक्लामओ, पज्जेम दिट्ठो भणिय च, णस्थि स फोनि पा- उरिमादरोगा, भन्यि म काइ भानमाला, नाई पेयेण नमगमग पुरिसेदि फरमेण भालिंपारियो, मो भ सल्लपएसो प्रतिउपपणा परम मुसो, मै फारिया भमणोमो स्तुफिटफमटो, लो अपमसो मनो नाभो। पिनिमो एवं मणुदियममा ममा।णि उपसारा महा मा भामो अणुदियमलो पलणं न गणा असमस्यो य मुद मश्रा य । एवं नमणि ममनो फग्गा पिरियकला मंसमष्टि फरेसि, प य कम्नगो जय फरमि, भगए य फम्मणो अगाणि मम्मणमरणाणि पारिरिमि णा य योपस्वस्य माहिमि, तम्हा सन्न नर्म मालाएकि ति।" इति निजीधनिर्वि- गोहगने, नया — भामोभणा मपरस्त, पउफला र एफमपरपपते । सविमामापिपण, दायद विहीर ने भमिर्भ ॥१॥" नया "म लदग्णनिमिर्म, मिम्मि असम नोअणसयाई। कारण वार रिमा, गोमत्यावेसण कृना ॥२॥" मया "आयरि- पाइ मगन्छ, समाइयायरगीप्रपामस्थे । मास्त्रीपछाफरदेवयपरिमारिसिदे॥१॥” गच्छे प्राचार्यादी आचार्यसमीपे प्रादिपवादपाध्यायानीना वा पार्भ आषाचनाऽऽदेया, इयमत्र नामना-प्रायश्निस्थानमापनेन माघुना श्रादेन ना नियमत प्रयर्प सफीयानामारार्याणा ममीप भामापयितम्यम्, पाममा उपाध्यापत्त्व, मस्याप्यमावे प्रबसिनः, नस्याप्यमाये स्यपि रम्प, नम्याप्यमार गणायसदिनो पा समीप मालामनाऽऽया । अय मगने पश्चानामप्पभाषस्साई फि फायमित्याह- 'मभाग' नि नगर प्रापार्यादीनाममारन्यस्मिन साम्भोगिके एकमामाचार्याविवति गन्नध्यप, ममाप्याचार्याविझमेणा- , ·लोचयितव्यम् । साम्भोगिकगच्छेऽपि पञ्चानामाचार्यादीनामभावे 'इयर'त्ति इतरोऽसाम्भोगिकः संविन इति तस्मिन् गन्न- व्यम, तत्राप्याचार्यादिक्रमेणैवालोचयितव्यम् । संविग्नान्यसाम्भोगिकानां चामान 'गीय 'त्ति पटैकदेशे पदसमुदायोपचाराद् गीतार्थः, एतच्च विशेषणं पार्श्वस्थसारूपिकपश्चात्कृतरूपाणां त्रयाणामपि योज्यम, ततश्चायमर्थः-पार्श्वस्थस्य गीतार्थस्य समीपे आलोचयितव्यम् । तस्मिन्नपि गीतार्थ पार्श्वस्थेऽसति गीतार्थस्य मारूपिकस्य पार्थ प्रयतवेषस्य गृहस्थस्य लिङ्गमात्रधारिण इत्यर्थः । तस्मिन्नपि गोतार्थमारूपिकऽसति पश्चात्कृतस्य गीतार्थस्य पार्श्व आलोचयितव्यम, पश्चात्कृतचरणस्य-परित्यक्तचा- रित्रवेषस्य गृहस्थस्य पार्थे इति यावत् । पार्श्वस्थादीनां च मध्ये यस्य पुरत आलोचना दातुमिप्यते तमभ्युत्थाप्य तम्य पुरत आलोचयितव्यम्, अभ्युत्थापनं नाम वन्दनकमतीच्छनादिकं प्रत्यभ्युपगमकारापणा अभ्युत्थिते वन्दनाप्रतीच्छनादिकं प्रनि- कृताभ्युपगमे प्रतिक्रान्तो भवेन् नान्यथा, बिनयमूलत्वाद्धर्मस्य । यदुक्तं-' विणओ मासणे मूळ' इत्यादि । अब ने पार्च- स्थादय आत्मानं हीनगुणं पश्यन्तो नाभ्युत्तिष्ठन्ति तदा पार्श्वस्थादीनां निपद्यामारचन्य प्रणाममात्रं कृत्वाऽऽलोचनीयम् । पश्चात्कृतस्य पुनरिवरलामायिकारोपणं लिङ्गमदानं च कृत्वा यथाविधि तदन्तिके आलोचनीयम् । यदि पार्श्वस्थाडिकोड भ्युत्तिष्ठति तदा तेनान्यत्र गन्तव्यम, येन प्रवचनलाघवं न भवति । तत्र च गत्वा तमापनमायश्चित्तं शुन्द्रनपो वायति मासा- दिकमुत्कर्षतः पण्मासपर्यवनानम् । अथ स नाभ्युत्तिष्ठति शुद्धं च तपस्तेन प्रायश्चित्ततया दत्त, ततस्तं तत्रैव तपो वायतीति । पार्श्वस्थादीनामप्यभाये यत्र कोरण्टकादौ गुणशिलादौ वा भगवान् मुनिसुव्रतस्वाम्यादिः श्रीवर्द्धमानस्वाम्यादि समयसृतस्तत्र तीर्थकरैनणधरैश्च बहनां बहूनि प्रायश्चित्तानि दत्तानि तानि च दोयमानानि तत्रस्थया देवतया दृष्टानि तनम्नत्र ·IA - गम्मा मन म सम्यक्रममारिवदेवतारापनार्पमएम कला व व सम्पगाम्भिमाया वतायाः पुरनो यर्थाचितमविपासपुर- म्मरमालोमयति, सा प मपरछवि पपाई मायभिचम् । अप सा देवना कदाचिद् ध्युता मषन् पयावन्पा समुत्पना वया पन एस्तीपंकरस्ततः साटमेनासपिठा यूवे-महाविवेद तीर्पकरमापाप समागच्छामि, अतः सा सेनानुसावा पाविदहे गमा नीर्षफर पूछवि, पृष्ठा च समागस साध्यादिम्मा मायपि पपपति । तासामपि देससानाममावे मरिमसिमानां पुरता स्वयं मापधिमदानपरिमानात मासोचयसि, तवम स्मपमेष मतिपयते प्रायविचम् । खासामप्यमापे माघीनादि दिगभिसखोर्शतः सिदानमिसमीक्ष्य मानन् मापयिचदाननिषिविदानासोषयति, मालोच्य च स्वयमेव मायपि प्रमिप- पते । स च क्या प्रतिपपमान: मुख पर स्त्रोक्त पिपिना महरिवि प्रारजीसकरपे । तयाऽयमय सविस्तर श्री व्यवहार प्रयमोदेवफमान्तम्प्रवृत्तावप्पस्तिविया निस्पं-सदा कया चतुर्दा गुमा, पदिरूदा विकया सप्तधा, तस्यां परायणस्व स्परस्त, फयाविकपालरूप स्थानमायुक्त पया-पपिरा का पं० ते. अस्संवणी १ विस्खेरणी २ सयणी ३ निवेपणी 'पास्या-आक्षिप्पवे मोगनवं प्रत्यारूप्यके भोता ययेस्याक्षेपणी, विक्षिप्यते कमार्गपिछलो विधीयते थोता यया सा रिसेपणी , संपेपते-मोक्षमुलामिसापी पिपीयवे यया सा सफेदनी १, निपो-मसारनिर्विघ्नो विधीयते श्रोता यया सा निर्वगनी ।। भपतासा मेदा यया-" यापारे १ चवहारे २, पन्नची मेष । विहिवाए य ४ । एसा चवविहा खल्ल, फराउ अफ्लेषणो नाम ॥१॥" भापारो सोचास्नानादि १,म्पपहार'-कपनिटापन्नदोपभ्यपोहाय मायविधासपणा २, माप्तिधर-संचयापन्नम्प मपुरपपनै महान ३, एप्लिवादय-भोप्रपेक्षया मुस्मनीपादिमावकयनं ४, अन्ये वाहुराधारादयो RANA ·ग्रन्था एव परिगृह्यन्ते आचारायभिधानात्, एषा चतुर्विधा, खलुशब्दात् श्रोत्रपेक्षया आचारादिभेदानाश्रित्यानेकप्रकारा॥१॥ अस्या रसमाह-" विज्जाचरणं च तवो, पुरिसकारो य समिइगुत्तीओ । उवइरसइ खलु जहियं, कहाइ अक्खेवणीइ रसो ॥२॥" विधा-ज्ञानं भावतमोभेदकं, चरण-सर्वविरतिरूपं, तपो-ऽनशनादि, पुरुषकारच-कर्मशत्रून् प्रति स्ववीर्योत्कर्षलक्षणः, समितिगुप्तयः, एतदुपदिश्यते खलु यत्र कचिदसावुपदेशः कथाया आक्षेपण्या रसः ॥१॥ विक्षेपणीमाह-सा चतुर्दा-'पुचि ससमय कहित्ता परसमयं कहेइ, ससमयगुणे दीवेइ, परसमयदोसे उवदंसेइ एसा पढमा १। पुदि परसमय कहित्ता तस्सेव दोसे उवदंसित्ता पुणो ससमयं कहेइ गुणे उवदंसेइ एसा विइया २ । मिच्छावायं कहित्ता सम्मावायं कहेइ, परसमयं कहित्ता तेसु चैव परसमएसु जे भावा जिणप्पणीएहि भावहिं सह विरुद्धा असंना देव विअप्पिआ ते पुचि कहित्ता दोसा य तेसिं भणिऊण पुणो जिणप्पणीयभावसारिसा घुणवखरमिव कहवि सोणा भणिया ते कहेइ, अहवा मिच्छावाओ नत्थित्तं सम्मावाओ अत्थितं, तत्थ पुत्विं नाहियवाईण दिट्ठीओ कहित्ता पच्छा अस्थित्तपत्रखवाईणं दिहीओ कहेइ एसा तइया ३ । सम्मावायं कहिता मिच्छावार्य कहेइ, सोवि एवं चेव नवरं पुर्वि सोभणे कहेइ, पच्छा इयरे त्ति चउत्था । संवेअणी कहा चउबिहा पं० २० आयसरीरसंवेयणी १, परसरीरसं० २, इहलोयसं० ३, परलोयसं० ४ । तत्थ आयसरीरसंवेयणी जहा जमेयं अम्हचर्य सरीरं, एअं मुक्कसोणियमंसवसामेदमज्जट्टिहारुचम्मकेसरोमनइदतअंतादिसंघायनिष्फण्णत्तणेण मुत्तपुरीस- भायणतणेण य असुइ त्ति कहेमाणो सोयारस्स संवेगमुप्पाएइ एसा अत्तसरीरसंवैयणी १। एवं परसरीरसंवेयणीइ पर- सरीर एरिसं चैव असुड, अहवा परसमयस्स सरीरं वष्णेमाणो सोयारस्स संवेगमुप्पाएइ २ । इयाणि इह लोयसंवेयणी ·। गरा तय र सम्पालमारितदेवनारापनार्यमग्रम कता तब च सम्पगामिनाया देसाया परतो पयोधिसतपासपर- । ना सबमेर मागुमत्त असारमधुर्व कदलीमसमाणं परिस का कमाणो घम्मकही सोपारस्स संवर्ग सप्पाएर । इयाणि परलायर्मयभी ना दवानि इमारिसायमयकोखामायापरि दुवतेहिं अभिभूया किमंगपुण विरियनारया, एयारिस को धमाको पम्मासी मोपारम्स संगमुप्पाएर । निवेयणी का चशिरा पं० सं० श लोगे दुधिष्णा फम्मा शलोए पर दारिवागसमुत्ता भनि, मा-नोराणे पारदारियाणं परमाई एसा पदमा निवेयणी १ । इह लाए दुषिष्णा कम्मा पर- मार दुरिसागसनुमा मति ना-नरायाण यर्ममि मय फम्म कर्य निरयमपे फर्म देइ पिया निवेयणी २ । परलोए दृषिष्णा कम्मा इस लाए दुविवागमजुमा मनि, जहा-वालपभिइमेव अंबहुसेन उप्पना स्वयफोहाइपर रोगर्हि दारिदेण प अभिभूया टीमति नउया निमयणी ।। परलोए दुनिष्णा कम्मा परलोए वेव दुरसचिवागसंजुसा मपंसि, महा-पुर्वि इपिम पम् भोवा संरासतुरि पसीरि उविनंनि, तो ते नरयपाउमाणि फम्माणि असंपुष्णाणि तीए नाईए पूरिति पूरेषण नरपमा जति चरथा निश्पणी । पर्व इद लोगो वा परलोगो पा पन्नवयं पहल भवर, तरथ पनवयस्स मणाममोर लागा भवसमाभो तिग्निपि गईमा परलोगी ।। तथा “एया चेष कामओ,पनवगपस्यग समासज । महा', काम सिरा, इविन पुरिमंतर पप्प ॥१॥" अकया १, कया , विफयाना ३ स्वरूप यथा- " मिस गयनो, भनाणी जे या परिफाइ । लिंगम्या व गिही वा, सा अकरा देसिया समए ॥२॥" मिथ्यास- मानी फर्म दयन् विपास्न यो काश्चिमानी क्या फयपति, ममानित्वं पास्य मिथ्याष्टिलादेन, फिनिधिष्टो ऽसाहित्यार पिगम्या वा न्यायनितोधारमा कातिगी रा फषिद्, सा एवमफया देखिना समय, विशिष्टफवाफला- ·KER PA भावात् ॥ २॥ " तवसंजमगुणधारी, जं चरणरया कहंनि सम्भावं । सबजगज्जीवहियं, सा उ कहा देसिया समए ॥३॥" तपःसंयमगुणधारिणो यचरणरता नत्वन्यत्र निदानादिना कथयन्ति सद्भावं-परमार्थं सर्वजगज्जीवहितं न तु व्यवहारतः कतिपयसत्वहितं सैव कथा देशिता समये निर्जराख्यफलसाधनात् ॥ ३॥ " जो संजओ पमत्तो, रागहोसबसगो परिकहेड । सा उ विकहा पवयणे, पनत्ता धीरपुरिसेहिं ॥ ४ ॥" यः संयतः प्रमत्तः कपायादिना प्रमादेन रागदेपशगतः सन् न तु मध्यस्थः परिकथयति किञ्चित् , सा तु विकथा प्रवचने प्रज्ञप्ता धीरपुर पैः, तथाविधपरिणामनिवन्धनत्वात् कर्तृश्री- बोरिति, श्रोतृपरिणामभेदे तु त पनि कथान्तरमेव । एवं सर्वत्र भावना कार्या इति । गाथाचतु'कं श्रीदशवैकालिकनियु- क्तिगतम् । अथ पूर्वोक्तविकथास्वरूपमाह-' विकहा सत्तहा, पं० तं० इत्यिकहा ? भत्तकहा २ देस कहा : रायकहा ४ मिउकालुणिया ५ दंसणभेइणी ६ चरित्तभेडणी ७ ॥' व्यारव्या-इत्थीणं कहा इत्यिकहा, पसंसानिंदासरूवा जहा-'सा तणुयतणू सुभगा, सोममुही पउमपत्तनयणिल्ला । गुरुयनियंवा उन्नय-पओहरा ललियगयगमणा ॥ ? ॥' तहा 'करहगई कागसरा य, दुभगा लंबजठरपिंगच्छी । दुस्सीला दुब्भासा, घिद्धी को नियह तीइ मुहं ॥१॥' अस्यां चात्मपरमोहोही- रणोड्डाहस्वाध्यायसंयमयोगपरिहाणि ब्रह्मवतागुप्तिप्रसङ्गादयो दोपा भवेयुः ? । भत्तकहा जहा-'घयखंड जुयं खीरस्स. भोयणं अमियमहह मणुयाणं । कयसालिदालिअसणं, वंजणपक्कन्नघयसारं ॥ १ ॥' अस्यां चाहारगृद्धिलोकापवादरसने- न्द्रियाजयषड्जीवनिकायवधानुमोदनादयो दोषा भवन्ति २। देसकहा जहा-' रम्यो मालवकः सुधान्यजनकः काञ्चयास्तु किं वर्ण्यते, दुर्गा गुर्जरभूमिरुद्भटभटा लाटाः किराटोपमाः । काश्मीरे वरमुख्यता सुखनिधौ स्वर्गोपमाः कुन्तला, वर्ध्या ·गाना र मम्पमतमापितटेग्तागपनार्यमधर्म मा तत्र च मम्यगाभिमाया माया पता गणोनितमसपर । दुमनगारपिपा दगी क्यै विधा ॥१॥' एतस्यां प रागदेषोस्पचिस्वपक्षपरपसाधिकरणादयो दोपाः प्रादाष्यन्ति ।। रानापा यया-" रामाऽयं रिपुवारदारमसा क्षेमारपौरा, युदं भीममभूत्तयोः प्रतिस्तं साध्नस्य तेनायवा । दुष्टोऽये नियसां करोतु मुचि राग्य ममाप्पायुपा, भ्यो पन्धनिष धन पुधननै राज्ञां कया हीयताम् ॥२॥” अस्यां च चौरहेरिकादिनकाकौमुफनि दानादयो दोपा स्यु ॥ २॥ 'मिफालुणिय' चि भोवदयमाईवमननान्यदी साचासौ पुत्रादिप्रलापमपानलात्कारम्पपसी महामणिपी यथा-'गपुर पुत्त हास्छ, वरण मुफा सि फरमणारा एवं करणपसापा, मर्मतमलणेऽज्ज सा पटिया ॥५॥' दर्शनमेदिनी मानातिशयत तीथिकमसंसारूपा यथा-'सूक्ष्मयुक्तिश्तोपेस, सूक्ष्मपुरिकर परम् । सूक्ष्मार्थदश्चिमिएँ, थानम्मे बौदनामनम् ॥ ६ ॥' पारितमेइणी जीसे कराइ परिवमवयस्स पा उनहियरस पा दिक्लाए पारित पर मेषो मा ना-" कलिमणोरियोदस-दस नगपुरीहि संपर्य रहिए । मुबममुदं परणं, को जाणइ सस्स भाष पा ॥१॥ भी न जा मंचासो परियस्स, देहपीग सपोषिया हो । गिरिसिहराओ मस्ती, वाणखमयो सो महा ॥२॥ ता काल पमापपहले, दसणनाणेरि पाए सिरप । परिधर्म च परिच, तो गिरिधम्मो वरं का ॥१॥' परं न 'इत्यिकामाइभानो, पहुस्वाभो पुर्णति रिकामो । रागहोसेरि मुरा-इफम्मषं कुणा म्हो ॥१॥' भवा रिविरूवा परपरिरायाण का निफहति । इन्द्रभूवै ! एपिप रिम मार्गगामिनं मानीरीति शेप । इमे अनुम्दुष्पिप मामरेनि गापाछन्दसी ॥ १०॥ १ ॥ पूर्वगायापामदतालोधनस्थमघमाचार्यस्य चिन्हमुक्तमतो गुणवमाऽऽप्याचार्येण परसा- शिकी निमाधि कर्मम्पत्या- ·छत्तीसगुणसमण्णा-गएण तेणवि अवस्स कायव्वा । परसक्खिया विसोही, सुट्ठवि ववहारकुसलण॥१२॥ व्याख्या-पत्रिंशत् ये गुणाः सरिगुणा आर्यदेशोत्पन्नत्वादयः “देस १, कुल २, जाति ३, रूवी ४, संघयणी ५, धिइजु- ओ ६, अणासंसी ७। अविकत्थणो ८, अमाई ९, थिरपरिवाडी १० गहिअवको ११ ॥१॥ जिअपरिसो १२ जिअनि- दो १३, मज्झत्यो १४ देस १५ काल १६ भावन्न् १७ । आसन्नलद्धपइभो १८, नाणाविहदेसभासन्नू १९ ॥२॥ पंच- विहे आयारे २४ जुत्तो, सुत्तत्थतदुभयविहिन्न् । आहरण २६ हेउ २७ उवणय २८-नयनिउणो गाहणाकुसलो ३० ॥३॥ ससमयपरसमयविऊ ३१, गंभीरो ३२ दित्तिमं ३३ सिवो ३४ सोमो ३५ । गुणसयकलिओ ३६ जुग्गो, पचयणसारं परि- कहेउं ॥ ४॥” इति गाथा चतुष्टयोक्तस्तत्र आर्यदेशोत्पन्नः सुखावबोधवाक्यः स्यात् १, पैतृकं कुलं मुकुलोद्भवो ययोक्षि- तभारोतहने न श्राम्यति २, मातृकी जातिस्तत्सम्पन्नो विनयान्वितः स्यात् ३, रूपवान् आदेयवाक्यः स्यादाकृतौ गुणा वस- न्तीति ४, संहननयुक्तो व्याख्यानादिषु न श्राम्यति ५, धृतिः-चित्तावष्टम्भस्तद्युतो गहनेष्वर्थेषु न श्रमं याति ६, अनाशंसी न श्रोतृभ्यो वस्त्राद्याकाङ्क्षति ७, अविकत्थनो न बहुभाषी स्यात् ८, अमायी-त्यक्तशाठ्यः ९, स्थिरपरिपाटिः तस्य हि मू- जमर्थश्च न गलति २०, गृहीतवाक्यः सर्वत्रास्खलिताज्ञः स्यात् ११, जितपर्पत् राजादिसदसि न क्षोभमुपयाति १२, जित- निद्रोऽल्पनिद्रः १३, मध्यस्थ:-सर्व शिष्येषु समचित्तो १४, देशकालभावज्ञः सुखेन विहरति १५, १६, १७, आसनलब्ध- प्रतिभः परतीथिकाटीनामुत्तरदानसमर्थः १८, नानाविधदेशभाषाज्ञो नानादेशजविनेयान् सुखेन शास्त्राणि ग्राहयति १९, पञ्च- विधाचारयुतः श्रद्धेयवचनः स्यात् २४, सूत्रार्थोभयज्ञः सम्यगुत्सर्गापवादप्ररूपकः तस्या २५, आहरणं-दृष्टान्तः २६, हेतुविधा . H ·FORAN माम समामिलोमनागना मा तन मम्यामिमाया माया परमो गोसितप्रतिमार- कारको शपफम, वप्रकारको यया घरस्य कर्ण मफार, मापको यया-वमसि पयादीनाममिम्पमकर मदीपः २७, उप- नप-उपसंहारो दृष्टान्नएस्पास्म पम्ने योमनमिति माव , पचित् कारणं-निमिषं २८, नया नैगमादयस्वेषु निपुणा २९, स हि भोनारमपश्य बत् मविपश्यनुरोपतः रचित् ष्टान्तोपन्यासं २६, क्वचिदेतुपन्यासं घिदशति २७, क्वचित् अपिक- नमयमुपसहरति २८, नपास्ताव नमानघतारयवि २९ पाहणाकुलम-अविपादनशक्तियुक्त' ३०, स्वसमय परसमयं च पेचि परेमालित उमप निर्मापति ३१, गम्भीरो-मुग्छस्वमाप३२, दीप्तिमान् परवादिनाममोम्प३, थियो-मारिरोगायुप- उपविपावस्तु ३५, सौम्पा-धान्तदृष्टितया श्रीयुत्पादकः ३५, गुणधवकसिवा-औदार्यस्थैर्यापनेकगुणोपेतः ३६ वैः सम- न्मागतेन संयुक्तन वेनापि गरिमाऽपि अन्य मास्तामवय-निधयेन कम्पा मनुस्वारसोप मारुवस्वान् परसासिीका विशेषण पापिपिशोपिनिगपापप्रकटनमित्पर्य । कि विनिप्टेन हरिणा सम्पतिश्पेन ध्यपहरण व्यवहार पषियः, तर असो-निपुणस्वेन।म्पबहारस्पन यया "मागम १, सुप, आणा ३, धारणा य , नीयं च होर वपहारो। केवलिमणोहि- चोदस-दसनवपुती म पदमत्यो १ ॥ ॥ मायारपकप्पाई, सेसे सम्ब पुर्य विपिदिह २ । संवरहियाणे, ग्रापयासोयणा माणा ३॥ ॥ गीयस्पाओ पुषि, मरधारए पारमा परि दिवे ।। पापरिणय मीय, जीयं वा ने मार गच्छे ५॥३॥" मपिचमायनेकपम्यानां विपिना दत्ताऽऽसोचनेनापि इति मावारपन्दः ॥ १२॥'फेन धान्दैनाऽऽसोचना गुणावीत्यार- जह सुकृसलो वि विजा, अण्णस्स कहेइ असणो याहि । पिज्जुवएस सुचा, पच्छा सो कम्ममायरहा। म्यासवा-पया मुदतमोऽपि-भिषनाम निपुणोऽपि मपिशव्यायमाप्तोऽपि पैषा-चिकित्साकर्वा वात्मना-स ·स्व व्याधि-रोगोत्पत्तिमन्यस्य वैद्यस्य कथयति-यथास्थितं निरूपयति वैद्योपदेशं वैद्यनिरूपितं श्रुत्वाऽऽकर्ण्य पश्चात् स वैद्यस्त द्वैद्योक्तं कर्मप्रतीकाररूपमाचरति-करोतीत्यर्थः । एवमालोचकः सरिरपि अन्यपाधं पापं प्रकाशयति । नदर्पितं च तपो यथाविधि प्रतिपद्यते इति । गाथाछन्दः ॥ १३ ।। पुनः सद्गुरुस्वरूपं दर्शयति- देसं खित्तं तु जाणित्ता, वत्थं पत्तं उवरसयं । संगहे साहुवग्गं च, सुत्तत्थं च निहालई ॥ १४ ॥ व्याख्या-आचार्यों देशं मालवकादिकं, क्षेत्र रूक्षारूक्षभाविताभावितादिरूपं, तु शब्दाद् ग्लानाढियोग्यं द्रव्य, दुर्भिक्षादि- कालं, दातृपरिणामादिरूपं भावं च ज्ञात्वा वस्त्रं-चीवरं, पात्रं-पनद्ग्रहादि, उपाश्रयं-मुनियोग्यालयं, समृण्हीत, कोऽर्य आचार्यः क्षेत्रादिकारणं ज्ञात्वा वस्त्रादिकं मेलयित्वा प्रायो गृहस्थानामदर्शयन् स्वपार्थे एव संरक्षेत्, न तु ययाकथञ्चिदित्यर्थः । यदुक्तं स्थानागसप्तमस्थाने " आयरियउवज्झायाणं गणंसि सत्तसंगहठाणा पं० तं० आयरियउवज्झाए गणसि आणं वा धारण वा सम्मं पउंजित्ता भवति १, आयरिय उवज्झाए गणंसि अहाराणिआए कितिकम्मं वेणइअं सम्म पउंजित्ता भवइ २, आयरिय उवज्झाए गणंसि जे सुअपजवजाए धारेति ते काले काले सम्मं अणुप्पवाएत्ता भवइ ३, आयरियउवज्झाए गणंसि गिलाणसेहे वेआवचं अब्भुद्वित्ता भवति ४, आयरियउवज्झाए गणंसि आपुच्छित्तचारी आविहवइ णों अणापुच्छित्तचारी ५, आयरियउवज्झाए गणंसि अणुप्पन्नादं उवगरणाई सम्म उप्पाएत्ता भवइ ६, आयरियउवज्झाए गणंसि पुन्बुप्पणाई उवगरणाई सम्म सारविखत्ता संगोवित्ता भवति ७।” अस्य किञ्चिद्व्याख्या यथा-सङ्ग्रहो ज्ञानादीनां शिष्याणां वा तस्य स्थानानि-हेतवः, आज्ञा-साधो । भवतेदं विधेयमित्येवरूपामादिष्टिं, धारणां-न वियेयमिदमित्येवंरूपां सम्म-औचित्येन १, ·TRI म म मानितानमा सना 1 मध्याEिRATAN देराया पातो गनिन कारको मापकम, वन फारको यथा-पटस्म कर्धा मकार, आपको पपा-चमसि पादीनामभिष्पमा प्रदीप २७, उप- नय-उपसंहारो प्यान्वष्टस्यार्पस्प मचे योजनमिति मामा, क्वचित् कारण-निमिच २८, नया नगमादयस्तेप निपुणः २९, स हि योतारमपेक्ष्य सत् मविपश्यनुरोपच पयचित् शान्तोपन्यासं २६, क्वचिदेवूपन्यासं विदधावि २७, सचिन अधिक- समर्षमुपसहरति २८, नमस्ताप नयानवतारपति २९ प्रारमास प्रतिपादनशक्तियुक्तः ३०, स्वसमय परसमयं च पेत्ति परेमाक्षिप्त उमय निर्मापयति ३१, गम्मीरो-झुरण्समार' २२, दीतिमान् परवादिनामशोभ्य' ३३, शिवो-मारिरोगायुप- दरविपातका ३५, सौम्या-पान्तष्टितया मीस्युत्पादक १५, गुणतकसित -औदार्यस्पैर्यापनेकगुणोपेतः ३६ नै सम- न्वामवेन संयुसन वेनापि-रिणाऽपि मन्य मास्तामवन्य-निभयेन फम्या अनुस्वारलोप पावत्वात् परसाशिफीफा विशेषेण शोपिनियोपिनिगपापमानमित्यर्थः । किं विभिप्टेन रिणा सविनयेन म्पपहरणं परहारः परविपात्र मनसो-निपुणस्वेन । पगारस्वरुप यया "मागम २, सुपर, आणा ३, धारणा य र, जीयं च होइ पवहारो। केवलिमणोहि पोरस-इसनपुपी अ परमस्थो १ ॥१॥ आपारपकप्पाई, सेर्स सम्म सर्प पिगिरिई २ । देसतरहियाणे, म्हपयालोयणा माला ३ ॥२॥ मीयत्याभो पुषि, मनपारह पारणा सरि दिवे ।। पायच्छिवं जीय, भीय मा में मार गच्छे ५॥३॥" अपिशप्पादनेकपम्पानां विपिना दचाऽऽसोचनेनापि इति गायारछन्दः ॥२०॥ न पान्वेनाऽऽसोचना प्रणावीत्यार- जह सुकृसलो वि विज्जो, अण्णस्स कहेइ अत्तणो वाहि । विजुवएस सुचा, पच्छा सो कम्ममायरई॥१३॥ म्पामया-पथा मुष्ट पुषष्ठोऽपि-मिपमान निपुगोऽपि अपिथदादयभासोऽपि रैपर-चिकित्साकर्वा भात्मना-स ·मनिर्वाहनिमित्तं ग्राह्यम्, न पुनः कृत्स्नं वस्त्रं । तच्च चतुर्क, द्रव्यकृत्स्नं क्षेत्रकृत्स्नं कालकृत्स्नं भावकृत्स्नं च । तत्र यत् सर प्रमाणातिरिक्तं वा वस्त्रं तद्रव्यकृत्स्नं, यद्वस्त्रं यत्र क्षेत्रे दुर्लभं वहुमूल्यं वा तत्तत्र क्षेत्रकृत्स्नं, यस्त्रिं यस्मिन् कालेऽपितं दुर्ल- भं वा तत्तस्मिन् काले कालकृत्स्नं, यथा ग्रीष्मे काषायवस्त्रं, शिशिरे प्रावारादि, वासु कुंकमादिसचितं, भावकृत्स्नं द्विधा, वर्णतो मूल्यतश्च, वर्णतः पञ्चविधं वर्णाढ्यं यथा-कृष्णं मयूरग्रीवासन्निभ, नील शुकपिच्छसन्निभं, रक्तं इन्द्रगोपकसन्निभं, पीतं सुवर्णच्छविसन्निभं, शुक्लं शोन्दुसन्निभं, तदेवंविधं वर्णकृत्स्नं । द्रव्यादिकृत्स्ने वर्णकृत्स्ने चोत्कृष्टे चतुर्लघु, मध्यमे मासलघु, जघन्ये पञ्चकं । मूल्यकृत्स्नं पुनस्त्रिविधं जघन्यं मध्यममुत्कृष्टं च । तत्र यस्याप्टादशरूपका मूल्यं तज्जघन्य, लक्षरूपकमूल्यमुत्कृष्टं, शेपं मध्यम । रूपकप्रमाणं चेदम्-द्वीपसत्करूपकद्विकेनोत्तरापथरूपक एकः स्यात् , तद्द्येन चैकः पाटलिपुत्रीयो रूपकः, अथवा दक्षिणापथरूपकव्येन कांचिपुरीयरूपकः एकः स्यात्, नद्येन च पाटलिपुत्रीय एकः रूपकोऽत्रावगन्तव्यः । १८ रूपक- मूल्ये वस्त्रे लघुमासः, २० रूपके चतुर्लघु, १०० रूपके चतुर्गुरू, २५० रूपके पड्लघु, ५०० रूपके पद्गुरुः, सहस्ररूपके छेदः, दशसहस्ररूपके मूलं, पञ्चाशत्सहस्ररूपकमूल्येऽनवस्थाप्यम् , लक्षरूपकमूल्ये पाराञ्चिकम् । कृत्स्नवस्त्रबहुमूल्यपात्रग्रहणे च चौरायनर्थः । इत्य दिटुंनो-एगो राया आयरियाण उर्वसमइ, सो सव्यं गच्छे कंबलरयणेहिं पाडिलाभिडं उपढिओ, आयरिएहिं निसिद्धो न वट्टइ त्ति, अतिनिधेणं एगं गहिरं, भण्णइ पाउएणं हट्टमग्गेणं गच्छह, तहा कर्य तेणगेण दिवा, राति आगंतु तेणगेण भणि-जइ न देह वत्यं रायदिन्नं तो भे सिरच्छेअं करेमि, आयरिएहिं भणिअं-खंडिनं दसेट,, दसि, रुटो भणेति, सिव्विउं देह अन्नहा मे मारेमि, तं च सिन्दिउँ दिण्णं, एवमनेके दोपाः स्वयं ज्ञेयाः । इतिश्री सोम- ·मनायाः परतो पयोचितप्रोतपतिपर- - असर पेन 'आ' वयाग्येष्ठ कविकर्म दैनयिक प २, 'पेसि वानि भुतपर्यवनातानि सूत्रार्यसकारान् विचितानि 'काले कासेवयावसर 'अणुप्पणापमा' मनुभवाचयिता पाउपवीत्पर्य ३, अभ्युत्यावा-अभ्युपगंवा मवि ४, आपृच्छप चरति क्षेत्रान्तरसामं करोति ५, ' मणुप्पन्नाई' मनुस्पन्नात्यलयानि ६, 'सारक्सिचा' सरसयितोपापेन चौरादिभ्या 'संगोषिता' समो- पपिवाससागारिकफरमेन ममिलता रमणेन पति ७ । पत्रस्मस किविद् यथा- यदलमयमै सम्पमानं भवति, सस्य पपमतसयो भागा फरप्यन्ते, भूयोऽप्पेकको मागसिपा निमज्यो, एवं नरमागीकवे बसे पे मन्नार कोणकास्ते पेनसम्मपिनो मागा', यौ दावश्वसमध्यमागौ तौ मनुष्यसम्बन्धिनौ, यौ पदो मागौ वर्णपरिकामध्यसतणी वावसुरमपिनी, सर्वमध्यगतः पुनरेको मागोरा मनुप्प राक्षस | मनुष्य पससक्तः । पदन-'चउरो दिविमा मागा, दुवे मामा य माणुसा। भामरा य दुव मागा, मम्झे देव परपस्स रवसा ॥ २ ॥ एतेषु प नासु भागेषु मननसमनकर्डमै सरष्टिने म्पकसा- रिकादिमिर्मतिका मनिमा दम्पेषु दृष्टिन्तेषु रजकलनेन पवितष्णिदेषु नीषु फुत्सितवर्णान्तरसंयुक्तेषु पा फसमिदमनमो- दम्पम् , “ दिवमु उसमा लामो, मस्सेम म मरिनमो । ममरेम म गेरुम, मगझे मरणमाइसे ॥ १॥' ववो यो दामसुरी भागी पक्षका रामसा भाग एतेषु पिप मागपु पदवमन्ननादिमिपिर्व मपवि, तस्मिन् यो राप्रमाणे गुणकामत्वारो मपन्ति, भास्मनिरापनासदावाद, आवा च भगवां विराषिता भवति, अतो इन नियों समणोपेत र स्पाट तस्साधुभिः संप- मगर देव ·. विना मासद्वयं यावन्नोपकरणग्रहणं कुर्युः, पार्श्वस्थादिक्षेत्रे तु मासयमध्येऽप्युपकरणग्रहणे न दोपः, ऋतुवरकाले च यत्र मासकल्प स्थितास्तत्राप्युत्कर्षतः कारणं विना मासद्वयं परिहृत्योपकरणग्रहणं कुर्युः। एतदपि विस्तरतो निशीथदशमोद्देशक चूर्णितो निर्णयम् । ' तथा जे भिक्खू वत्थस्स एगे पडिआणिअं देइ, देंतं वा साइजइ ' यो वस्त्रस्य एक यिग्गलं ददाति ददतं वा स्वादयति-अनुमोदयति तस्य दोषाः । द्वौ कल्पौ सौत्रिकी एकः औणिको ग्राह्यः । वर्षाकालं विना और्णिकः एक- को न व्यापार्यः, मध्ये सौत्रिको बहिरौणिक इति विधिपरिभोगः । और्णिके शरीरे लग्ने षट्पदिकादिजन्तुसंसक्त्यादि- दोषाः स्युः। जे भिक्खू वत्थस्स परं तिहं पडिआणिआणं देइ देतं वा साइज्जइ ।' यः कारणे त्रयाणां थिग्गलानां परत- चतुर्थं थिग्गलं ददाति तस्य प्रायश्रित्तं । 'जे भिक्खू अविहीए वत्थ सिबइ, सिवंतं वा साइज्जइ ' अविधिसीवनं यथा गृह- स्थानां पार्षद्वय मीलनेन सीवनं तथा न सीव्येत् । 'जे भिक्खू वत्यस्स एग फालिअगठिों करेइ, करेंतं वा साइजइ पाटितवस्त्रस्योभयोरञ्चलयोमर्मीलनेन ग्रन्थि ददाति अधिक मा पाटयत्विति । 'जे भिक्खू वत्यस्स परं निण्डं फालिअ- गंठियाणं करेइ, करेंत वा साइज्जइ ' वस्त्रे ग्रन्थिस्तावदुत्सर्गतो न कार्यः, यदि च वस्त्रस्यालाभे ग्रन्थि करोति, तदा त्रयाणां ग्रन्थीनामधिकं ग्रन्थि न कुर्यात् । 'जे भिक्खू वत्थं अविहीए गठेइ, गंठेत वा साइजइ' । सुगमम् । 'जे भिक्खू वत्यै अत- ज्जाएण गंठेइ ।' योऽतज्जातीयेन वस्त्रेण ग्रन्थि कुर्यात्, श्वेतवस्त्रं रक्तादिना न सीव्यम्-न योज्यम्, यो योजयति अनज्जा- तीयेन सीव्यति च तस्य दोषाः । 'जे भिक्खु अइरेग वत्यं गवेसइ, गवसत वा साइज्जइ । जे भिक्खु अइरेगगहि वत्यं परेण दिवढाओ मासाओ धरेइ, धरतं वा साइज्जइ ।' योऽधिकं वस्त्रं गृहीत्वा सार्द्धमासात्परतो धारयेत्, नस्मानादि RE ·T ? RAPH समरिरिरचितयविनिवासनामफमकरणथीसाधुरत्नरिकवतौ । मप गच्चासी साधुर्वन फर्य मोगपति ? केन वा विपिना ? उसले ययस्य सापोः फरसादिक पलं नास्ति स वत्मचिना फपयति यया ममारक घसे नास्सि, मवस्यपि मामायस्प फ्पपति अमुफस्प सापोरमुक पसं नास्ति, गो चामिरिका भवन्ति, अस्माभिर्वत्राणि पात्राणि या आनेव- प्पानि । मन्यदपि पा येन केनचिस्साघुना मयोननं वदा माचार्यस्वैपां निवेदयवि-यया आर्या ममुक पलं नास्ति । अय न मन्याभिरिफास्तदा स एप सार्थम्पवे त्वमात्मना नसमुत्पादय । अयं स उत्पादयितुमश्चका तसो योऽन्या भक्तस्वमा- पायो प्यापारपति यया-ममुक पर्व मार्गपेनि । प भामिरिको यो वा न्यापारितस्त्रौ केन विपिनोत्पादयसः १ उच्यते म्पपौरपीपीपीपी प रुला मिलामेन दिपमानास्पादयता, पदि मिक्षा दिणमानौ न लमेवे वदाऽयपौरप्पामपि मार्गयया, पाप्पणाम सूत्रपौरुप्यामपि पर्नयित्वा मागयन , पपेवमपि न सम्पवे पदकैक सबाट आचार्यों व्यापारयति, थार्या : पूर्व मिपामेव रिमाना पमाणां पोगै उम्मिदा वेऽपि मार्गयन्ति, वयाऽप्यलम्यमाने वानि पा घमाणि उत्पादपितल्यानि, नमाप्यानि म कार्याणीति कला पिणरेन सर्वेऽप्युधिष्ठन्ति पापाय मुक्त्या, यपाधार्य सयं हिम्वे तदा पर्गरका अन्ये पपला दाता । ये पानापम्पनिरिक्तास्ते पुन स गीता, मपमा अर्दा गीवार्या गर्दा अगीमार्या, मवपा एको- मीना नेपा मरेऽगीता , भपना थापा मुबस्ता नेपाः सर्वेऽप्यगीतार्याः, तदा यस्येपामगीतानां मप्पे पाम्मी प्राप्ति मम्मययनस्याचार्या परीपणामुत्मापादाभ्यां मयति । इत्यादि पलोत्पादनविधिः मपिस्तरमीनिशीषपञ्चदशोकणि- गोजमग या पापाले पत्र क्षेचे चातुर्मामई स्पिवारतत्पूर्वावपि वाध्यत्रापि च संविप्रक्षेत्र सफ्रोपपोवनमाणे कारण ·यतिजीतकल्पनामकप्रकरणवृत्तौ ।। अथ किंचिन्निशीथसूत्रोक्तं-यथा 'जे भिक्खू पायस्स एगं तुडि तड्डेइ, ततं वा साइजइ ।' 'तुडिअंति थिग्गलं । 'तड्डेइ ' ददाति । 'जे भिक्खू पायस्स परं-तिण्हं तुडिआणं तड्डेइ, तडेतं वा साइज्जइ ।' यस्त्रयाणां थिग्गलानां परतश्चतुर्थे थिग्गलं दाति, तस्याज्ञादयो दोषाः। कोऽर्थः-पूर्वं तावत्परिकर्मणा वर्जितं पात्रं ग्राह्यम्, तदभावे सपरिकर्म, तत्र कारणे थिग्गलं दातव्यम् । अस्थिरं दुर्वलं (यत्) पात्रम्, तत्र भैक्ष्ये गृहोते पात्रं भज्यते, प्रातिहारिकं वा पात्रं धनिकोऽसमयेऽप्युद्दालयति, अथवा यत्पात्रं सत्तायां भवति तल्लघु, यत्र देशे तुम्वकादि पात्राणि लभ्यन्ते तत्र मार्गादि- भयात् गमनं दुष्करम्, एवं प्रकारैः कारणैः पात्रे थिग्गलमेकं द्वे त्रीणि वा दद्यात्, परं चतुर्थस्य दाने आज्ञादिदोपाः। पात्रस्य थिग्गले बन्धविधिमाह-'जे भिक्खू पायं अविहीए वंधइ, वैधेतं वा साइज्जइ । जे भिक्खू एगेणं बंधेणं बंधइ, बंधेतं वा माइज्जइ । जे भिक्खू पायं परं तिण्हं बंधाणं बंधइ, बंधेत वा साइज्जइ ।' एषां समुदायार्थः-स्वस्तिकवन्धः स्तेनवन्धश्चा- विधिवन्धः । मुद्रिकासंस्थानो वन्धो नौसंस्थानो बन्धश्च विधिवन्धः । विधिना वन्धनीयम् । उत्सर्गतस्तु वन्धरहितं पात्रं ग्राह्यम्, तदभावे एको वन्धः कार्यः, तस्याप्यभावे द्वौ वन्धौ भवतः तादृक् पात्रं ग्राह्यम्, तस्याप्यभावे त्रिवन्ध ग्राह्यम्, चतुर्थों वन्धो न कार्यः । 'जे भिक्खू अरेगवंधणं पायं दिवड्डाओ मासाओ परेण धरइ, धरतं वा साइज्जइ ।' अस्यार्थः-यो वन्धत्रयातिरिक्तवन्धन पात्रं सार्धमासात्परतो धारयति तस्याज्ञादिदोषाः । अतिरिक्तवन्धनं पद्मोत्पलनाभियुक्तं च पात्रमप- लक्षणत्वान्न धारणीयम् । तस्मिन् धृते शेषोपकरणविनाश, ज्ञानादिविराधना, शरीरस्य पीडा, भैक्ष्यं न लभ्यते, इत्यादि- संयमात्मविराधनासद्भावात्सुलक्षणं पात्रं समचतुरस्र वृत्तं वा यद्भूमौ मुक्तं स्थिरं तिष्ठति तद् ग्राह्यम् । अत्र वखस्य पात्रस्य ·-4-4Un RSHA दो मामगुप्तापविन या इति निशीधसममयमोदेशके । अय पात्रम, व एकादित्रिपर्यन्तकापिणमूल्ये पाने गुबमाणे मसामा, पारायष्टादनपर्यनप्रापिणम्ले एस्पास', मनतो मुत्पवृद्धौ पायमिक्तादिलवस्तात्रेऽप्यषसेपा । तया- "पदारुमहिम-पापं उममग्निमगर । परिवारी गहमे, पाउम्पासा भषे राहुगा ॥ १॥" पाये प्रिषिपम्-तुम्न उपप लाग्य मस्तिकामये । एक त्रिरिपम-उत्कृष्ट मष्पर्म जपन्य, वस्त्रयं पतवार, मध्यम मापसे, जघन्यं टोप्परिकादि । एर पुनयिया यपातम पपरिर्म यापारिफर्म ए। तत्र ययानं यत्पूर्वमेव कवास कृतसे ना भिकापणे लभ्यते, निरापा, प्रतिमानिनिरन' अमगोपासको वा हा ददाति । पर्दागुल यापपरछे स्पात् सदत्यपरिफर्म । यह मासान उप पनि नापरिसर्प । पतेषां पापामामुत्परिपाट्या विपर्यासन ग्रहणे पस्वारो मामाः लघुफा ययन्ति, उपल- पनामामागरात्रिविरपयोऽपि । इरमुक्त मानि-उत्तरस पवाहतस्य पापस्योत्पादनाप निर्गमस्वस्य पोग प्रिपर्यटन पे मारापरियम उरस्टमर यमामि च । पहपरिकम रामपमत पर गृणाति पर्सधु । यदा पयास योगे सोऽपि न मम्पने, दाऽसरिफर्म गापगीयम, तस्मात्पादनाय निर्गतः मयमत पर बहुपरिकर्म गृणासि धनुषु । इति श्रीणि पानि । एवं मप्पमस्पापि लिए स्थानेषु पीणि मासिफानि सिकन्यास स्थानकायेऽपि प्रीणि रात्रिदिवपनानि । पमा पपाहतादिविषपानप्राणे पापभिन नमोत्तानामपि पासर विपर्यस्तपणे मायपिनम् । वषया-उत्तम पविम्याप निगता मध्य पापक रणति मामिल, मपन्य टोपरिषादि पणाति पत्रकम् । मध्यमस्य निर्गता परको याति पमर, नपन्य गृपानि पवई । उपन्यास निगम र गणानि पर्षण, पम्प अगानि मामि। सानि ·RELESED यतिजीतकल्पनामकप्रकरणवृत्तौ ।। अथ किंचिन्निशीथसूत्रोक्तं-यथा 'जे भिक्खू पायस्स एगं तुडिअं तडेइ, तहुँत वा साइजइ ।' 'तुडिअंति थिग्गलं । 'तड्डेइ' ददाति । 'जे भिक्खू पायस्स परं तिहं तुडिआणं तडेइ, तड्डेतं वा साइज्जइ ।' यस्त्रयाणां थिग्गलानां परतश्चतुर्थे थिग्गलं ददाति, तस्याज्ञादयो दोषाः। कोऽर्थः-पूर्व तावत्परिकर्मणां वर्जितं पात्रं ग्राह्यम्, तदभावे सपरिकर्म, तत्र कारणे थिग्गलं दातव्यम् । अस्थिरं दुर्वलं (यत्) पात्रम्, तत्र भैक्ष्ये गृहोते पात्रं भज्यते, प्रानिहारिक वा पात्रं यनिकोऽसमयेऽप्युद्दालयति, अथवा यत्पात्रं सत्तायां भवति तल्लघु, यत्र देशे तुम्वकादि पात्राणि लभ्यन्ते तत्र मार्गादि- भयात् गमनं दुष्करम्, एवं प्रकारैः कारणैः पात्रे थिरगलमेकं द्वे त्रीणि वा दद्यात्, परं चतुर्थस्य दाने आज्ञादिदोपाः । पात्रस्य थिग्गले वन्धविधिमाह-'जे भिक्खू पायं अविहीए वंधइ, वैधेतं वा साइज्जइ । जे भिक्खू एगेणं बंधेणं बंधइ, बंधतं वा साइज्जइ । जे भिक्खू पायं परं तिण्हं बंधाणं बंधइ, बंधेत वा साइज्जइ ।' एषां समुदायार्थः-स्वस्तिकवन्धः स्तेनवन्धश्चा- विधिवन्धः । मुद्रिकासंस्थानो वन्धो नौसंस्थानो बन्धश्च विधिवन्धः । विधिना वन्धनीयम् । उत्सर्गतस्तु वन्धरहितं पात्रं ग्राह्यम्, तदभावे' एको वन्धः कार्यः, तस्याप्यभावे द्वौ वन्धौ भवतः तादृक् पात्रं ग्राह्यम्, तस्याप्यभावे त्रिवन्ध ग्राह्यम्, चतुर्थों वन्धो न कार्यः । 'जे भिक्खू अइरेगवंधणं पायं दिवड्डाओ मासाओ परेण धरइ, धरतं वा साइज्जइ ।' अस्यार्थ:-यो बन्धत्रयातिरिक्तबन्धन पात्रं सार्धमासात्परतो धारयति तस्याज्ञादिदोपाः। अतिरिक्तवन्धनं पद्मोत्पलनाभियुक्तं च पात्रमप- लक्षणत्वान्न धारणीयम् । तस्मिन् धृते शेषोपकरणविनाशः, ज्ञानादिविराधना, शरीरस्य पीडा, भैक्ष्यं न लभ्यते, इत्यादि- संयमात्मविराधनासद्भावात्सुलक्षणं पात्रं समचतुरस्र वृत्तं वा यद्भूमौ मुक्तं स्थिरं तिष्ठति तद् ग्रायम् । अत्र वखस्य पात्रस्य ·LIVITSARI दोपाः पामपुरमायपि च । इति निशीपमृतमयमोद्देशके । मप पाप्रम, सम एकादिमिपर्यन्तफापणमूल्ये पात्रे धमाणे मधुमासा, पनुराधष्टादनपर्यन्तफापणमूल्ये गुरुमास', मप्रतो मूल्यमुदौ पापश्चिमवृदियस्पाप्रेऽप्ययसेपा । तथा- "तपदारुममहिम-पापं उमौसमम्मिमनाम । उप्परिपाटी गरमे, घाउम्मासा मवे लागा ॥१॥" पात्रं प्रिविपम्-तुम्य प्रम दाम्मय मृत्तिमामयं । एकै पिरिपम्-उत्कृष्टं मध्यमं नपन्य, उत्कृष्ट पसन्ग्रहा, मध्यमं मामक, जपन्य टोप्परिकादि पर पुनग्निपा पयाकृतमसपरिकर्म पापरिफर्म छ । वप्र यपाले सस्पूनमेव समुस कसलेप मा भिकापणे सम्पते, निलो पा, प्रतिमापतिनिटन भमणोपामको मा तार ददाति । भर्दास यारपच्छेषं स्पात् वदल्यपरिकर्म । यद- मासरत उप मानि नापरिफर्म । एतेषां पाषाणामुत्परिपाट्या विपर्यासेन प्राणे चत्वारो मासा सघुका भवन्ति, उपल- पणतामणमासरात्रिदिरपत्रकेऽपि । इटमुक्त मपति-उत्कृष्टस्य यथावस्य पापस्योत्पादनाय निर्गवस्तस्य योग निम्पर्यटन कप मालामपरिक्म उस्कटमेव मृणानि चतुर्मए । बहुपरिकर्म या मयमत्र पव पृणाति धर्मधु । यदा यया योगे लेऽपि न मम्पते, तदाऽपरिफर्म गणपणीयम, वस्पोत्पादनाप निर्गमा प्रथमत पर बहुपरिफर्म गृणाति चतुलघु । इति श्रीणि पम्पहनि । एवं मापसम्पापि पिशु स्याने श्रीमि मासिफानि । नक्यस्य स्थानकापेऽपि त्रीणि रात्रिदिवपाकानि । पपा पपानादिरिपयानग्ररणे नापयित गपोस्टादीनामपि परसर विपर्यस्तप्राणे प्रायविचम् । तपथा-वस्तरस्य बनियापार्याय निर्गतो मम्पर्म मात्र मृगानि मामिक, मपन्य टोप्परिकादि प्रणानि पत्रकम् । मप्पपस्म निर्माता पर एपानि पनुमण, नयन्ये रानि पध। नपन्पस्प निगता सम्म पानि पदमप, पप्पर्म गुदाति मामि । इत्यादि ·त्ति उल्लोइआ सेटिकादिभिः संमृष्टेत्युक्तं भवति १, 'धूविय ' त्ति दुग्गंय त्ति काउं अगुरुमाईहिं मुगवीकया २, 'वासिय' ति पटवासकुसुमादिभिरपनीतदुर्गन्धभावाः ३, उद्योतिता रत्नप्रदीपादिभिः प्रकाशिता ४, 'पलिकड' त्ति कृतकूरादिवलिविधाना ५, 'अवत्त ' त्ति छगणमृत्तिकाभ्यां जलेन चोपलिप्तभूमितला अव्यक्तस्थानयुक्ता वा निर्वाता वा ६, सिक्ता केवलोदके- नार्दीकृता ७, सन्मृष्टा प्रमार्जिता ८, साध्वर्यायेति सर्वत्र प्रक्रमः । विसो० अविशोधिकोटौ न भवतीत्युक्तं भवति । एतद- नुसारतस्तु चतुःशालादिष्वपि मूलोत्तरगुणविभागो विज्ञेयः । एवमन्यपि कालातिक्रान्तादिवस तिनवकमाचाराङ्गायुक्तमत्र ज्ञेयम् । यथा-"कालाइकत १ उव-ट्ठाण २ अभिकंत ३ अणभिकंता ४ य । वजा ५ य महावज्जा, ६ सावज ७ मह ८ प्पकिरिया ९ य ॥१॥ उडुवासा समईया, कालाइकंत सा भवे सिज्जा ? । सा चेव उवट्ठाणा, दुगुणादुगुणं अवज्जित्ता ॥२॥" ऋतुबद्धकाले वर्षाकाले च यत्र स्थितास्तस्यामृतुवद्धकाले मासे पूर्ण वर्षाकाले च चतुर्मासे पूर्ण यदि साधवस्ति- ष्ठन्ति तदा सा वसतिः कालातिकान्ता भवेत् १ । यस्यां वसतौ ऋतुबद्धे मासं वर्षाकाले चतुर्मासं च स्थिता यदि तस्यामृतु- बद्धवर्षाकालसम्बन्धिकालमर्यादा द्विगुणां द्विगुणामवर्जयित्वा भूयः समागत्य तिष्ठन्ति तदा सैव वसतिरुपस्थाना । किमुक्तं भवति-ऋतुबद्धे काले द्वौ मासौ वर्षास्वष्टमासान् अपरिहृत्य यदिपुनरागच्छन्ति तस्यां वसतौ ततः सा उपस्थाना भवति । अन्ये पुनरिदमाचक्षते यस्यां वसतौ वर्षारात्रं स्थितास्तस्यां द्वौ वर्षारात्रौ अन्यत्र कृत्वा यदि समागच्छन्ति, नतः सा उपस्थाना न भवति, अक् ितिष्ठतां पुनरुपस्थाना २ । “जावंतिआउ सिज्जा, अण्णेहिं सेविया अभिकता ३ । अण्णेहिं अपरिभुत्ता, अणभिकता उपविसंते ४ । ३॥ अत्तट्टकडं दाउं, जईण अण्णं करेइ वज्जाओ । जम्हा तं पुवकयं, वनं ति अओ भवे ·RA प गमनालमार्ण प्रमाणपमाण प भौनिशीथसूत्रपोडशोद्देशकर्णितः भीवृहकल्पतृतीयोदेशकचितम सपि स्तरमरसेपम, पिस्तरमयामेर सिखितमिति । भप पसतिसो यथा-पदा सविः सहीर्णा मुनयस्तु परास्वदा एमापापासा प्रतिलेखनीयाः, चतुर्मासकेऽपि रसविप्रय प्रतिलेखनीयम् । अव प्रसन्चो पसविस्सस्म किनिष्ठिसपवे- 'मुलुपणमर्द, थीपमुपंगमिपन्जिय यसरि सेवेन समकाल, पिपजए ति दोसामो ॥१॥" वा मूभागैरशुदा रसविर्यपा-"पदीर्वसो १ दो पारणीच २, पचारि मूसरेडीओ । मूसगुपे हुपया, एसा उ महागग पसही ॥२॥" पृष्टिरमो-मपरलको द पारम्पो-दे वादेल्यौ पवस्रो मसमेत्यो पामदर्प सहस्प पार्थेषु फ्रियन्ते, एवे सप्तापि मूलगुणा- सैप सापुमापाय नैर्युक्ता मूलाणैरुपपेता, एपा विर्य पुनरापास्वा पसमिरापाकम्भिकोत्ययः । उपरगणाम दिविषा भवन्ति मनोपरराणा उत्तरोत्तरराणाय " सग १ करणर पण :-छायण । सेरण ५ दुपार ६ भूमी य ७। परि कम्मपिप्पमुसा, एमा मुलुत्तरगणेमु ॥३॥" मा मुख्यास्पा-'सग' चि दमकार १, 'करणं ' ति फटकादिमिा कुरुपहरण , ' उवर्ण ' वि वरकोपरि कमीनां पन्धन ३, 'छापणं' वि दर्मादिना माग्छादनं ४, 'लेषण' वि घि- पग्रमेण पाण मिपर्ण ५, 'दुवार' चि गृहद्वारस्प बाल्यकरणं अन्पस्य पा निषानं ६, 'भूमि' पि 'भूमिकर्म विसमाए समीकरण ति कुन होइ, एमा सपरिकम्मा वसही मूलुत्तरगुणेन । ' चि मूलभूतोचरगुणेप्रित्यर्थः । एते प पृष्टिनादयश्रत दापि भनिनोपिफोरि । हम पुनरुत्तरोषणा विशोषिकोटिस्विता बसस्युपपासकास्वानाए-" पियनियवासिय- मोरियपमिफरा अवघा य । सिधा सम्मानि प, पिसोरिकोरीगपा सही ॥२॥" भवापि सम्पाम्या 'मिय . , , . , " ·सन्न शिक्षयेदित्यर्थः, तथा यः पुनर्वालानां शिष्याणां शिरःप्रभृतिअवयवमिति शेपः जिह्वया-रसनया उपलिम्पेत्-गौरिव वत्सस्य चुम्बेत् , अत्यन्तं वाह्यहितं करोतीत्यर्थः । ननु वालादीनां प्रव्राजने निषेधोऽस्ति तत्कथं वालानां शिप्यत्वं ? उच्यते यो यं वाजने वालो निषिध्यते स ऊनाष्टवर्पः, अत्र त्वष्टवर्षोपरिवर्ती बालो गृह्यते अपवादपदेन तूनाष्टवर्पोऽपि । अत्र मसङ्गात् वालादय उच्यन्ते-" वाले १ वुड्ढे २ नपुंसे य ३, कीबे ४ जड्डे य ५ वाहिए ६ । तेणे ७ रायावगारी अ८, उम्मत्त ९ य अदंसणे १० ॥ १॥ दासे ११ दुढे य १२ मूढे य १३, अणत्ते १४ जुगिए इ य १५ । ओवद्धए य १६ भयए १७, सेहनिप्फेडिया इ य १८ ॥२॥ गुविणी सवालवच्छा, पवावेउं न कप्पए । कायवा दुपयसंजुत्ता, एएसि तु परूवणा ॥ ३॥” तत्र सप्ताष्टौ वर्षाणि यावद्वालोऽत्राभिधीयते १, सप्ततिवर्षेभ्य उपरि वृद्धः, अन्ये त्वाहुरागपीन्द्रियादिहानिद- शनात्पष्टिवर्षेभ्योऽप्युपरि वृद्धोऽभिधीयते २, न स्त्री न पुमान्नपुंसकं ३, यः स्त्रीभिर्भोगैनिमन्त्रिनोऽसंदृताया वा सियोऽलो- पाङ्गानि दृष्ट्वा शब्दं वा मन्मनोल्लापादिकं तासां श्रुत्वा समुद्भूत्तकामाभिलापोऽभिसोडुं न शक्नोति स क्लीवः ४, जड्डस्त्रिधा-भाषया शरीरेण करणेन च, भाषाजड्डः पुनरपि विघा-जलमूकः मन्मनमूकः एलकमूका, जलमग्न इव बुडबुडा- यमानो यो वक्ति स जलमूकः, यस्य तु वदतः खंच्यमानमिव वचनं स्खलति स मन्मनमूका, यस्त्वेलक इवाव्यक्तं मूकतया शब्दमात्रमेव करोति स एलकमूकः, यः पयि भिक्षाटने वन्दनादिषु वाऽतीव स्थूलतया शक्तो न भवति स शरीरजहुः, करणं-क्रिया तस्यां जड्डः समितिगुप्तिपतिक्रमणप्रत्युपेक्षणासंयमपालनादिक्रियाकलापं पुन:पुनरुपदिश्यमानमप्यतीव जट्टतया यो ग्रहीतुं न शक्नोति स करणजड्ड इत्यर्थः ५, भगन्दरातीसारकुष्टप्लीहशूलार्शम्प्रभृतिरोगैस्नो व्याधितः ६, खात्रखन- ·* पमा ५॥।॥ पासरिफारणा सख, आरंमा ममिनमा महावमा ६। समणहा सावग्ना ७, महासारमाउ साहर्ण ८॥५॥ जा सल नहुदोसेहि, रग्मिया फारिया सबहाए । परिकम्मषिप्पसका, सा वसही बपकिरिय ति ९॥६॥" मासां प नवानां भय्यानां मध्ये प्रवममसफियाऽनुमाता सेषतोऽपि सापयत्वामाषा, वस्या असामे कालाविकान्वाऽमु- मावा, वस्पा मप्यमावे उपस्याना मनुभाता, एपमप्रवोऽपि पूर्वस्याः पूर्वस्या भलामे उत्तरोघराऽनुसावा घेदितव्येति । तया 'साहुपा ' ति साधूनां धर्गो-चन्द साघुवर्गस्तं पश्चन्दास्सावीपर्ग घ साडीत न होनापारिवगै । वथा 'मुक्त्यै निकासह पि सूत्रमाघारकादि मर्यों नियुक्ति-भाग्य-पूर्णी-सचरणी-पि-टिप्पनादिः स्मै चार्ययेति समाहारदन्दे सूत्रा सत् निमारुयवि-पिन्तपसीत्यर्थः । चशम्दासानामपि प्राय ददावीति । एषनिषो या स सदाचार्यः स्यादिति शेपः । इस्पनुष्टुप् छन्दः ॥ १६॥ अप या सरिः धिप्यस्य पैरी स्यात् सुचपेनार- संगहोवग्गहं विहिणा,न करेइ अ जो गणी। समण समणि तु दिक्खित्ता, सासायारिं न गाहए ॥१५॥ यालाण जो उ सीसाण, जीहाए उपलिंपए । न सम्ममम्ग गाहेइ सो सूरी जाण वेरिओ ॥ १६ ॥ मनयोापा- संगहोमम्मा' वि सहरम शिप्यादीनां सारणम् , उपग्राम पामेव मक्तभुसादिवानेनोपरम्मन वत्तपा सन्न फरोवि, मात्र कारपति, रिपिना-मागमोकमकारेण यो गणी-मापायी, क्या या श्रमण भमणी दीक्षिस्था परमात् प्रतीयकगणमपि सामापारी-आगमोकादोराप्रक्रियाकलापमा सस्तगोता पा न प्रारपेट-निरापेली ·अन्यावपि द्वाविमौ भेदौ भवतश्च, तद्यथा-गुर्विणी-सगर्भा, सबालवत्सा सह बालेन स्तन्यपायिना वत्सेन वर्त्तते इति सबा- लवत्सा । एते सर्वेऽपि विंशतिः स्त्रीभेदा दीक्षानौंः ॥३॥ नपुंसकाः पुनः पोडश भेदा भवन्ति, तत्र दश दीक्षानौंः । तद्यथा-" पंडए १ वाइए २ कोबे ३, कुंभी ४ ईसालुए त्ति य । सउणी ६ तक्कम्मसेवी य ७, पक्खियापक्खिए इ य ८॥ ४ ॥ सोगंधिए अ९ आसत्ते १०, दस एए नपुंसगा । संकिलिट्ठ त्ति साहूणं, पहावेउं अकप्पिया ॥५॥" तत्र पण्डकस्वरूपं यथा-" महिलासहावो सरवन्नभेओ, मिदं महतं मउया य वाणी । ससद्दयं मुत्तमफेणगं च, एयाणि छप्पंड- गलक्खणाणि ॥१॥” पुरुषाकारधारिणोऽपि महिलास्वभावत्वं पण्डकस्यैकं लक्षणम्, तथा हि-गतिस्तस्य मन्दा भवति, सशङ्कञ्च पृष्टतोऽवलोकमानो गच्छति, शरीरं च शीतलं मृदु च भवति, योषिदिवानवरतं हस्तोल्लकान् प्रयच्छन् ऊद- रोपरि तिर्यग् व्यवस्थापितवामकरतलस्य वा उपरिष्टाइक्षिणकरकूपरं विन्यस्य दक्षिणकरतले च मुखं कृत्वा वाहू च विक्षिपन् भापते, अभीक्ष्णं च कटीहस्तकं ददाति, प्रावरणाभावे स्त्रीवद्वाहुभ्यां हृदयमाच्छादयति, भापमाणश्च पुनः सविभ्रम भ्रूयुग्ममु- क्षिपति, केशवन्धनं प्रावरणादिकं च स्त्रीवत्करोति, योषिदाभरणादिपरिधानं च बहु मन्यते, स्नानादिकं प्रच्छन्ने समा- चरति, पुरुषसमाजमध्ये च सभयः शङ्कितस्तिष्ठति स्त्रीसमाजे तु निःशङ्कितः, प्रमदोचितं च रन्धनकण्डनपेषणादिकं कर्म प्रवि- दधाति, इत्यादि महिलास्वभावत्वं पण्डकलक्षणम् । अपरं च स्वरवर्णभेदः स्वरो वर्णश्च उपलक्षणत्वात् गन्धरसस्पर्शाश्व स्त्रीपुरुषापेक्षया विलक्षणास्तस्य भवन्तीत्यर्थः । मेदूं-पुरुषचिन्हें महद्भवति, मृद्वी च वाणी ललनाया इव सञ्जायते, योषित इव सशब्दं मूत्रमभिजायते फेनरहितं च तद्भवति, एतानि षट्पण्डकलक्षणानि १॥ वातिकः सनिमित्तमनिमित्तं वा लिङ्गे ·नपार्गपावनादिषौपनिरवः स्वेनः ७, भीग्रहान्तापुरनृपविपरीतस्पुत्राविद्रोइविघायको रामापफारी ८, यक्षादिना प्रबल- मोहोदयेन वा परपश्वा नीव उन्मतः ९, न मियो दर्शनग् यस्येत्यदर्शनो-अंषा स्त्यानदिनिद्रोदयषानप्पा वष्टम्या १० ॥१॥ ग्रहदास्याः सझातो दुर्मिसादिप्पविना पा फ्रीतः ऋणादिम्यविफरे पाऽवस्यो दास उच्यते ११, दुष्टो विषा-कपायदुष्टो विषयदुष्टम, तत्र सर्पपमनिकामिनिषिष्टसामाविषदुत्करकपायः फपायदुष्ट , मसीव परयोपिदादिपु मृदो विषयदृष्टः १२, स्नेहासानादिपरतवतया यथास्पितबस्स्ववगमन्पमानसो मूह' १३, यो रामादीनां हिरण्यादिक पारयसि स प्रणा १५, मानिकर्म शरीराविमिपियो जिया , तत्र माताकौसिकलस्टरपिकछिम्पकादयोऽस्पृश्या नाविनुविचार, स्पृष्या मपि त्रीमपूरमपटादिपोपकार पंचरत्रारोहणनाफ्तिसौकरिकषागरिकलादिनिन्दितफर्मकारिणः फर्मजुक्तिा, करचरणकर्णादिनर्जिवा पाकमवामनककामामृतयः परीरनिवाः १५, अर्वप्राणपूर्वक विपादिग्रहणनिमिर्च वा एतापन्धि दिनानि स्पदीयोगमिस्पे येनास्मनः परायचता वा मवति सोऽभयदा १६, स्सकादिमाप्रया मृस्या घनिनां गृहे दिनपा- टिकादिमाग तदादेवकरणाय प्रश्तो मृतकः १७, शैक्षकस्य दीक्षिमिष्टस्य निःस्फेटिका-अपहरण तकनि स्फेटिका तपोगापो मातापिपादिभिरनमुशवोऽपहस्य दीक्षितृमिष्यवे सोऽपि तकनिःस्फेटिका, इत्येवेऽष्टावश्च पुरुपेषु दीक्षान - भेदाः । एप प पासादीनां दीक्षामदाने मापनमासिन्यसपमास्मनिरापनादयो दोपा! मुसावसेया पवेवि न दर्शिताः । वैरस्वाम्पादीनां च मनामने कारणं निशीपैकादश्चोदेवकापक्सेयम् ॥ २॥ एवे एष पाटादन मेवाः स्त्रीपपि, परं नपुंसक- द्वारेऽयं विशेषः-या पुरुपा नपुंसका स मविसेनवे प्रतिसेमापयति प, सी नसिका पुन: सीके नपुंसकोदमपि वेदयवि ।

·पात् ५, अन्यस्य तु देवशापात्तदुदयो जायते ६, इत्येतान् षट् नपुंसकान् निशीथोक्तविशेषलक्षणासम्भव सति प्रवाजये- दिति ६ एतेपामष्टचत्वारिंशतः प्रव्रज्याऽनहींणामुत्सर्गापवादपदाभ्यां विशेषव्याख्यानं निशीथाद् ज्ञेयमिति । तया सम्य- ग्मान-मोक्षपथं न ग्राहयति-न दर्शयति न शिक्षयतीत्यर्थः स आचार्यों वैरीति जानीहि, हे गौतम । त्वमिति विषमाक्षरेति गाथाऽनुष्टुप्छन्दसी १५ ॥ १६ ॥ अथ पूर्वोक्तार्थलेशं विशेषयन्नाह- जीहाए विलिहतो, न जदओ सारणा जहिं नबि । दमेण वि तामंतो, स जद्दओ सारणा जब ॥१७॥ व्याख्या--जिह्वया विलिहन-शिष्यं चुम्बन्नाचार्यों न भद्रको-न श्रेष्ठः, यत्राचार्य सारणा-हिते प्रवर्तनलक्षणा, स्मारणा वा-कृत्यस्मारणलक्षणा, उपलक्षणत्वाद्वारणा अहितान्निवारणलक्षणा, नोदना-संयमयोगेषु स्खलितस्यायुक्तमे- तद्भवादृशां विधातुमित्यादिवचनेन प्रेरणा, प्रतिनोदना-तथैव पुनः पुनः प्रेरणा, नास्ति-न विद्यते । तथा दण्डेनापि-यष्टयाऽपि किं पुनर्दवरकादिना ताडयन्-शरीरै पीडां कुर्वन् स आचार्यों भद्रका-श्रेष्ठः, यत्र गणिनि सारणा उपलक्षणत्वादारणा- दि वाऽस्तीति । गाथाछन्दः ॥ १७ ॥ अथ सूरिस्वरूपप्रक्रमेऽपि प्रसङ्गाद् यः शिष्योऽपि गुरोर्वैरी तमाह- सीसो वि वेरिओ सो ज, 'जो गुरुं न विबोहए । पमायमराघवं, सामायारीविराहयं ॥ १७ ॥ व्याख्या-शिष्योऽपि विनेयोऽपि स वैयेव-शत्रुरेव तुरेवकारार्थों भिन्नक्रमश्च स च योजित एव, यो गुरूं-धर्मोपदेशक न विवोधयति-हितोपदेशदानेन धर्म न स्थापयति, किम्भूतं गुरुमित्याह-प्रमादमदिराग्रस्तं प्रमादो-निद्राविकथादिरूपः स ·स्वम्भे सेवा बिना यो पेद न पारयति २, सीपमा यो विवा ति वीक्ष्य धुम्पवि स रहिमतीमा १ भम्दै भुस्खा झुम्पति स माछीवा २, एपमानिया, निमन्त्रिता, सपस्स मोपोस्कटतया द्रपका लि पणो वा छम्मक- प्रया समुम्भी ४, सिपमासेम्पमानामासोक्य यस्यामिछापो जायवे साला ५, पेदोत्कटतया यो पटक षा- भीक्ष्ण मैनासका स निः, यो गम्विका बान इस स्पयिं सेवि स तत्कर्मसेवी ७, शुक्सपने सषेदो न कृष्णपसे मपवा शुक्सपसे ऊपणपते पा पर्व पारदतीपोदया स्यात् धावन्माप्रमेव घ कासमसोदयः समाक्षिकापालिका ८, या मुमग मन्वाना स्वलि मिति स सौगपिका ९, यो पीर्यपावेऽपि प्रियामासिप सिठवि स भासता १० । एवे वन न'सफाः साधूनां मत्राभितुमकसिता-मयोग्पाः स इत्याह- सकिमिट' ति भविशेषवस्वावक्षगरवाइसमानकामाध्य- पसायसम्पमस्वास्सर्वेऽप्पमी सविसष्टा-पायास्वामाभित्य मनीषाशुभाघ्पषसायवन्त इति दीक्षानीं इत्पर्यः ॥ ४ ॥५॥ नमु पुरुपमध्येऽपि नपुंसफा उक्का दापि घेवि तत एसपी परस्परं मसिपिशेपा १ सस्पं किन्तु वा पुरुपारसीना ग्राणमिा सु नपुंसकामवीनां एवं सीप्वपि पाम्पम् । नेपाः पद नपुंसकाः मनस्या: । तया--" दिए चिप्पिए पेष, मतमोसहि उवाए । इसिसले धेरसचे, पवावेज न(सए ॥ ६ ॥" आपत्यां रानन्यापुरमालकपदमात्यादिनिमित्तै पस्प पात्रत्वेऽपि ॐ दस्सा रुपणौ गास्तिो भवतः स पद्धितफा १, यस्य स भावमाप्रस्सागुमोमिर्दयिला सुपणौ दाम्मेवे स चिप्पिया २, एतयोथैर्य को सन्धि किस मर्पसकपेदोदयः सम्पपते, फस्पचिप्सु मसामदिन्पस्य स्वोपपिममाका पुरुपदेवे सोपेदे पा समुपाने सपि नपुंसफदा समुरेमि -1, मपरस्य तु मदीपकपा ममापामसको भर स्वमिति अपिया ·मुभिक्खं देसं साहरेज्जा, कंताराओ वा निकतारं करेज्जा, दीहकालिएण वा रोगायकेणं अभिभूयं विमोएज्जा, तेणावि तस्स धम्मायरियस्स दुप्पडियारं भवति, अहे णं से तं धम्मायरियं केवलिपण्णत्ताओ धम्माओ भह समाणं भुज्जो केवलि- पन्नत्ते धम्मे आघवइत्ता जाव ठावइत्ता भवति, तेणामेव तस्स धम्मायरियस्स सुप्पडियारं भवति३ ।' तथा सर्वेष्वपि गुरुः मुदुष्करतरमतीकारः। यदुक्तं श्रीउमास्वातिवाचकपादैः प्रशमरतिग्रन्थे “दुम्मतिकारौ माता-पितरौ स्वामी गुरुश्च लोकेऽ स्मिन् । तत्र गुरुरिहामुत्र च, सुदुष्करतरमतीकारः ॥१॥” इति, अनुष्टुप्छन्दः। ॥ १८ ॥ अथ कथं कथञ्चित्प्रमादिनं गुरुं शिष्यो विवोधयतीत्याह- तुम्हारिसा वि मुणिवर, पमायवसगा हवंति जइ पुरिसा। तेणन्नो को अम्हं, आलंबण हुज संसारे॥१९॥ व्याख्या-युष्मादृशा अपि हे मुनिवर !-श्रमणश्रेष्ठ ! प्रमादवशगाः-प्रमादपरवशा भवन्ति यदि चेत् पुरुषाः-घुमासः, तेन कारणेनान्यो-युप्मद्व्यतिरिक्तः कोऽस्माकं मन्दभाग्यानां आलम्बनमत्र, विभक्तिलोपः प्राकृतत्वात् , सागरे नौरिव भवि- ष्यति, संसारे-चतुर्गत्यात्मके पततामिति शेषः । अनेन विधिना शिष्यः प्रमादिनं गुरुं विवोधयतीत्यधिकाराल्लभ्यते । तथाऽत्र विवोधन विधये आचार्यगुणानपि शिष्य आचार्यस्य दर्शयति । यथा-पुढवीविव सबसई, मेरुव अकंपिरं ठियं धम्मे । चंदुव सोमलेस, तं आयरियं पसंसंति ॥ १॥ अप्परिसावि आलो-यणारिहं हेउकारणविहिन्नुं । गंभीरं दुछरिसं, तं आयरियं पसंसति ॥२॥ कालन्नु देसन्नु, भावन्नु अतुरिअं असंभंतं । अणुवत्तयं अमाय, तं आयरियं पसंसंति ॥ ३ ॥ लोइयmarrमाकृतपन्धतया काल्पतत्वं मन्यते न तु-"बालस्त्रीमन्द- ·एर पदिरा-नागी ममादमदिरा सपा प्रस्तस्ववामितवानरहित इत्पी, पुनः किंभूतं ? गुर्व सामाघारीनिरापर्क त्रैल- पापा , किन पोपकार्यपि मिप्यादिः केवसिमझते धर्म स्थापन दिना गुदिः प्रत्युपकारकारी न स्यात् । यदुक्क स्पाना-'विण दुप्परिमारं समगारसो २० सम्मापिटको १ महिस्स २ पम्मापरियस्स ३, संपावो पि य के रिसे मम्मापिपर सयपागसास्सपामेरिवेति मन्यमेधा सुरमिणा गंधवापण बहिचा तिरि पदमेरि मजावेथा सहालकार- विभूसिये फरेता मजुने पाठीपागधर महारसर्वजणार भोपर्म भोगावेचा मारग्मी, पिसिरिसियार परिवहेमा, वेणावि तस्स मम्मापिठस्स दुष्पटियार नइ । दुम्सेन-इपण प्रतिक्रियते-प्रत्युपक्रियते इति दुग्मतिकारं प्रत्युपक मशक्य- मिति पारन् । 'भोण से है अम्मापिपर केवसिफाचे पम्मे पापवरचा पण्मयाचा पस्वविधा गपश्चा मपति, वेणामेव मम्मापिटरस मुप्परियारं भवति सममारसो।' पुखेन पविक्रियते-प्रत्युपफ्रियते इनि सुमतिकार बनपति, प्रत्युपकार मतो भरतीस्पषः । धर्मस्थापनस्म मोपकारताद १ । 'केवि माघे दरिई ससकसेग्ना, तए में से दरिए समष्टेि समाणे पप्या पर पणे विपुलभोगसमितिसमण्णागर पानि विहरेग्मा, सए में से माये मण्णया फयाइ दरिदी प समाणे तस्स परिपस्स भतिय समागरम्मा, सए से दरिरे तस्स महिस्स सास्समरिदलपपागे वेमावि तस्स महिस्स दुप्परिपार मरति, मो में से 4 महिं कलिपगचे पम्म आयचा पण्णाचा पसाचा गषविचा मपवि, देणामेव वस्स पहिस्स सुपरिपार मषति २ । केहसारपस्स समणस्स पा मारणस्स पा अतिय पगमपि भारि पम्पिय पुषपणे सोपा निसम्म काममासे काम किया असवर एसोपस पचाए घपमे, पए 4 सपने में पम्मापरिष दुम्भिलामो सानो ·यो यस्याङ्गप्रविष्टादेः श्रुतस्य काल उक्तस्तस्य तस्मिन्नेव काले स्वाध्यायो विधेयः नत्वकाले तथैव फलप्रदत्वात् , कृप्यादे- रपि काल एव करणे फलं नान्यथा १, श्रुतादानं कुर्वता गुरोविनयः कार्य:-अभ्युत्थानाध्रिधावनादिः २, तथा श्रुतादाने गुरोर्वहुमान-आन्तरो भावप्रतिवन्धः कार्यः, एवं सुखेनाधिकफलं श्रुतं स्यात्, विनयवहुमानाभ्यां चतुर्भङ्गन्यत्र ३, उपदधातीति उपधानं तपः तद्यत्र यत्र अध्ययने आगाढानागाढयोगलक्षणमुक्तं तत्तत्र तत्र कार्य तत्पूर्वकस्यैव श्रुतग्रहणस्य सफलत्वात् ४, अनिन्हवः गृहीतश्रुतेनानिन्हवः कार्यः यद्यस्यान्तेऽधीतं तत्र स एव वाच्यः नान्यः चित्तकालुष्यापत्तेः ५, व्यअनार्थ- तदुभयान्याश्रित्य भेदो न कार्य इति शेषः, एतदुक्तं भवति-श्रुतप्रवृत्तेन तत्फलमीप्सिता व्यञ्जनभेदोऽर्थभेद उभयभेदश्च न कार्यः, तत्र व्यञ्जनमेदो यथा-'धम्मो मंगलमुक्किडे' इति वक्तव्ये 'पुन्नं कल्लाणमुक्कोसं' इत्यादि ६, अर्थभेदस्तु यथा- 'आवन्ती केयावंती लोगंसि विप्परामुसंती'त्यत्राचारसूत्रे यावन्तः केचन लोके-ऽस्मिन् पाखण्डिलोके पड्जीवनिकायान् विपरामशन्ति-अनेकप्रकारं घातयन्त्येवंविधार्थोक्तौ । अवन्तिजनपदे केया-रज्जुर्वान्ता-पनिता लोकः परामशति कूप इत्याह ७, उभयभेदस्तु द्वयोरपि याथात्म्योपमर्दैन यया 'धर्मों मंगलमुत्कृष्टः अहिंसा पर्वतमस्तका' दोपश्चात्र व्यञ्जनभेदेऽर्थभेदा, तद्भेदे क्रियाया भेदः, क्रियाभेदे च मोक्षाभावः, तदभावे निरर्थका दीक्षा आचारः, इति सर्वत्र योजनीयम् ८, अष्टविधः कालादिभेदद्वारेण ज्ञानाचार इति ॥ १ ॥ अथ दर्शनाचार:-" निस्संकिय १ निकंखिय २-निवितिगिच्छा ३ अमूढदिट्ठी अ ४ । उववूह ५ थिरीकरणे ६, वच्छल्ल ७ पभावणे अट्ठ ८॥२॥" निःशङ्कितः देशशङ्का समाने जीवत्वे कथमेको भव्योऽन्यस्त्वभव्य इति शकते, सर्वशङ्का तु सिद्धान्तस्य प्राकृतवन्धतया कल्पितत्वं मन्यते न तु-"घालखीमन्द- ·मामाप, सस्ये, मस्स नत्यि परखेमो । ससमयपरसमपम्मि अ, भापरियं पसंसति ॥ ४॥ वारसरि वि अंगेरि, सामा- इपमाइनिपटे । मन्द गरिपई, ने मायरिय पसंसति ॥५॥ मापरियसास्साई, पदम भीवो मषेहि पहुएहि । फम्मेनु य सिपेमु प, पम्पापरणेमु नो कावि ॥६॥ पुण निणोपाढे, निर्मापे परयणमि मायरिया । संसारमुक्लमम्गस्स, देसगा ने हु भायरिया ॥ ७॥ देश मि देवलोए, निर्गय पवयण मणसरंवा । मच्छरगणमग्मगया, मायरिए पंदया इति ॥८॥ना दीयो दीपसर्य, पप्पए दिप्पई य सो दीपो । दीवसमा मायरिया, अप्पं च परं च दीनति ॥९॥ देश वि देवलोए, निपं दिवोरिणा रियाणवा । परियममुसरता, मासणसपणागि पति ॥ १०॥” इत्यादि पन्द्र- पध्यापकीर्णकोक्तं पाप्यमिति । गापापन्दः ॥ १९॥ अथ दावारुतमाऽपमाघार्ययो। स्वरूपमार- नाणम्मिदसणम्मिय, चरणम्मि यतिसुवि समयसारेस।चोएइजो ठघेउ,गणमप्पाणचसो अगणी।२० म्याग्प्या-पाने परिपे शानाचारे, दर्भने ऋषिपे दनाचारे, पकाराव द्वादश चिपे तपथाचारे, परणे ऽष्टविपे पारिता पारे, पगरात् पर्खियाक्षणे वीर्याचारे, एषु पिपपि समयसारेप-प्रवषनभषानेषु पकारदपश्चितमपोगीर्यापारसोय 'पोएर ' पि मेरपति या फिफन स्थापयित के गणे-यविसमुदायस्पं, पया आस्मानं चात् श्रोपगै घ, 'सो म' चि पारस्पैनकारार्थवाद स पर गणी भाचार्यः कप्पधे इति शेपा । अत्र मानाचारादिस्सरूपं किचित् यया “कासे १ रिणए २ पमाणे २, जहाणे वा अनिनवणे ५ । नण ६ अत्य ७ तदुभए ८, भनियो गाणमापारो ॥१॥"

·अणाजीवी, नायव्वो सो तवायारो ।। ४ ।। द्वादशविधेऽपि तपसि साभ्यन्तरवाये कुशलदृष्टे जिनोपलब्धेऽग्लान्या-न राजवे- ष्टिकल्पेन यथा शक्त्या वा अनाजीविको निःस्पृहः फलान्तरमाश्रित्य यः ज्ञातव्योऽसौ तपआचारः, आचारतद्वतोरभेदात् ॥ ४॥ तत्र वाह्यं तप आह-" अणसणरमूणोयरिया २, वित्तीसंखेवणं ३ रसच्चाओ ४ । कायकिलेसो ५ संलीणया य ६, वज्झो तवो होइ ॥५॥” अनशनं-आहारत्यागः, तद्विधा-इत्वरं यावत्कथिकं च, तत्रायं चरमजिनतीर्थ चतुर्था- दिषण्मासान्तं यावत् , उत्तराध्ययने तु " इत्तरियमरणकाला य, अणसणा दुविहा भवे । इत्तरिया सावकंखा, निरवकखा वितिजिया ॥१॥” इत्वरकं सावकाझं घटिकाद्वयाद्युत्तरकालं भोजनेच्छया वर्तते इति सावकासमित्यस्ति, यावत्कयिक तु आजन्मभावि, तत्पुनश्चेष्टामेदोपाधेविशेषतविधा, पादपोपगमनं १, इङ्गितमरणं २, भक्तपरिज्ञा ३, तत्रानशनिन:-त्यक्तचतु- विधाहारस्याधिकृतचेष्टा व्यतिरेकेण चेष्टान्तरमधिकृत्य एकान्तनिम्पतिकर्माङ्गस्य पादपस्येवोपगमन-सामीप्येन वर्तनं पादपो- पगमनं, तच्च सव्याघातं निर्व्याघातं च, तत्र सव्याघातं व्याघ्रसिंहायुपद्रवे सति क्रियते, निर्व्याघातं तु यत्सूत्रार्थोभयनिष्टितो निष्पादितशिष्यः संलेखनापूर्वमेव विधत्ते, अन्यथा आर्तध्यानसम्भवः । तथा इङ्गिते प्रदेशे मरणं इङ्गितमरणं, इदं च संहनना- पेक्षं पूर्वोक्तं अशक्नुवतश्चतुर्धाहारनिवृत्तिरूपं स्वत एवोद्वर्तनादिक्रियायुक्तस्य ज्ञेयम् २, भक्तपरिज्ञा त्रिधाहारचतुर्धाहारनिट- त्तिरूपा, सा नियमात् सप्रतिकर्माङ्गस्य धृतिसंहननवतो यथा समाधिभावतोऽवगन्तव्या ३ ॥१॥ यद्यनशनं कर्तुं न शक्नोति तदोनोदरतां कुर्यादित्यनश नानन्तरमूनोदरतामाह एवमग्रेऽपि ज्ञेयम्-' ऊणोयरिय ' त्ति ऊनोदरता सा विधा, यदुक्तं स्थानाने 'तिविहा ओमोयरिया पं० तं० उवगरणोमोयरिया १, भत्तपाणगोमोयरिया २, भावोमोयरिया ३' अस्य ·मूर्खाणां, Tगा पारप्रफाहिमाम् । मनुग्रहार्य तमासिद्धान्ता मास्वः कृतः ॥ १॥" इत्पादिफारणानि, वसम निगडितो जीप एपाईसनमविपनो दर्शनाचरणात् वत्मापान्यषिपक्षया दर्शनाचार उम्पते, अनेन दर्जनदर्भनिनोर- मेदमाह १, निष्कारिता देवसर्पकाहारहिता, सपायः एक दर्षनै काङ्गति, सर्वकालत तु पौद्धादीनि सर्वाणि २, निर्गता विविकित्सा-फले प्रति सन्देश यस्मादसौ निरिषिफित्सा, साप्पेव जिनमत, फिन्तु मयस्यापि सतो ममास्मात् फस भ- विप्पति न मविप्पवीति क्रियाया इति सदेहो पिचिकित्सा मावनिमयो निपिचिकित्स उत्पते, यहा पिदो-पिझास्ते च वसतः सापप पर सेपां जुगुप्सारदियो निविजुगुप्सा ३, पालतपस्विसपोषिपाविश्यवर्धनैर्न मूत्रा-सस्पान परिम्सा रष्टि-सम्पदर्शनरूपा यस्पासौ अगाष्टिः ४, अब पतुर्निमोऽप्पान्तर माघारो। पाम साह-उपटशा च समानपाम्मिकाणा मर्शसन-तत्तद्गुणपरिवर्णनम् ५, स्थिरीकरणं च पर्माद्विपीदमानानां तत्रैव स्थापन उपहास्थिरीकरणे ६, पास्सत्यं च समानपार्मिकमीत्युपकारकरण ७, प्रमारना च पोक्स्पादिमिरवीर्यस्यापन पात्सल्यममापने ८, इत्पषिपो दर्शनाचारः ॥०॥ अप चारिमापार'-" पणिहामनोगमुचा, पंर्ष समिईरि विरि गधीहिं । एस परितायारो, मट्टविहो होइ नाययो ॥३॥" प्रणिपान-पेस सास्थ्य वरसपाना योगा-म्यापारास्तैर्युक्त, मयं च मोघवोऽरिरवसम्पष्टिरपि स्पादव मा-पथभिः ममितिमिस्तिसमिम एप्तिभिः प्रणिपानयोगयुक्ता, एसपोगयुक्त पवपोगानेव, बयपा पञ्चम समिति लिम्प गतिम् अस्मिन् पिपये एसा माभिस्प प्रणिपानयोगयुको या, एप चारित्रापारा । माघारापारवतो कयचिदमे दाद मारिया स्पात बातम्यः ॥ ३ ॥ मय वपमाचारा-पारसनिम्मि नि वपे, सम्भिवरवाहिरे ससदिढे । अगितार ·३ कुशलतानिरोधः कुशलानामुदीरणं, विविक्तचर्या "आरामुज्जाणाइस, थीपसुपंडगविवन्जिय ठाणं । फलयाईणय गहणं,तह भणिय एसणिजाणं ॥१॥” एतद्वाह्यं तपो भवति लौकिकैरपि आसेव्यमानं ज्ञायते इति वाह्यम्, विपरीतग्राहेण कुतीर्थिकैरपि क्रियते इति वाह्यतपः ५॥ अथाभ्यन्तरं तपो यथा “ पायच्छित्तं १ विणओ २, वेयावच्चं ३ तहेव सज्झाओ ४ । झाणं ५ उस्सग्गो ६ वि य, अभितरो तवो होइ ॥ ६॥” तथा चौपपातिकेऽपि " से कि तं अभितरए तवे ?२ छविहे पं० त० पायच्छित्तं १ विणओ २ वेयावचं ३ सज्झाओ ४ झाणं ५ विउसग्गो ६” 'पायच्छित्तं' अतिचारविशुद्धिः सा च वन्दनादिना विनयेन विधी- यते, इत्यत आह-वि० कर्मविनयनहेतुप्पारविशेषः, तद्वानेव च वैयाकृत्ये प्रवर्त्तते इत्यत आह-वे० भक्तादिभिरुपष्टम्भः वैयावृत्त्यान्तराले च स्वाध्यायो विधेयः इत्यत आह-स० शोभनो मर्यादया पाठः, तत्र च ध्यानं भवनीत्याह-झा० शुभध्यानं, शुभध्यानादेव हेयत्यागो भवतीत्यत आह-विउ० व्युत्सर्गः, " से किं तं पायच्छित्ते ? २ दसविहे पं० तं० आलोयणारिहे १ पडिक्कमणारिहे २ तदुभयारिहे ३ विवेगारिहे विउस्सग्गारिहे ५ तवारिहे ६ छेदारिहे ७ मूलारिहे मूलारिहे ८ अणवट्टप्पारिहे ९ पारंचियारिहे १० से तं पायच्छित्ते । " आलोचनां-गुरुनिवेदनां विशुद्धये यदहति भिक्षाचर्यायतिचारजातं तदालोच- नाई तद्विषयत्वादालोचनालक्षणा विशुद्धिरपि आलोचनाईमित्युक्तम, तस्या एव तपोरूपत्वादिति, एवमन्यान्यपि, नवरं प्रतिक्रमणं-मिथ्यादुष्कृतं २, तदुभयं-आलोचना प्रतिक्रमणस्वभावं ३, विवेको-शुद्धभक्तादि विवेचनं ४, व्युत्सर्गः-का- योत्सर्गः ५, तपो-निर्विकृतिकादिकं ६, छेदो-दिनपश्चकादिक्रमेण पर्यायछेदनं ७, मूल-पुनव्रतोपस्थापनं ८, अनवस्थाप्यं अचरिततपोविशेषस्य व्रतेष्वनवस्थापनम् ९, पाराश्चिक-सपोविशेषेणैवातिचारपारगमनमिति १०, “से कि त विणए ? विणए ?

·" . वृश्चिा-तम प्रथमा मिनकरिपकादीनामेव न पुनरन्येषां शास्त्रीपोपण्यभावे हि समासंघमामावान्, मतिरिक्ताऽप्राणतो गानोदरवेति । " मप्पाहारषदा, हुमागपचा दोष फिंचूणा । मह दुषासस सोसस, घरगीस तरिक्सीसा प ॥१॥ अल्सागरोनोदरसा नाम एकापसापारम्प यावदष्टौ कपला, मौकफपसमाना अघन्या अष्टकरसा तूलप्या शेपमेदा मध्यमा । एवं नमभ्य भारभ्य यापद् द्वादश फरसास्वापदुपार्दोनोदरता, एवं प्रयोदधम्म आरम्य याम पोरन वामन् दिमागोनो- परवा एवं सप्तदषम्य पारम्य पारपतनिधतिस्वामत्माप्ता, इत्यं पञ्चविंश्चविभ्य आरम्प यावदेकश्चिायत्किचिम्पूनोदरसा । अफ्न्यादिका स्मपिया या । एपमनेनानुसारेण पानेऽपि पाच्या २, मावोनोदरता कोषादित्यागेन । ॥२॥ चिसझेपो भिक्षाचस्मा यदुक्तमौषपातिके-' मिक्खायरिया अणेगविहा, पं० त० ववामिगापरए' दृष्यामिग्रहः लेपकवादि दम्पमिपया, 'खेचाभिग्गापरए '-मामिग्रहः स्वग्रामपरप्रामादिपिपया, 'कासाभिमगायरए 'कालाभिप्रहः पूर्वाण दिषिपया, ' भाषाभिमाचरप ' भारामिग्रहः गानासनादिमवृत्तनरादिविषया इत्यादि ३, रसस्पागोऽनेकधा, ययौपपातिके -णिवित्तिए पणीयरसपरिचाई आपविलिए मायामसिस्थमोई मरसाहारे घिरसाहारे अंतारारे पताहार वहाहारे' इत्यादि ४, कायरसेपो यथा-'गणठिपए ठगमाइए सायासणिए परिमाई वीरासणिए नेसज्जिए मायाषए अवाटरए मधुपए मणिभर सवगायपरिकम्मविभ्सविष्णमुके इत्यादि ५, संसीनता इन्त्रिपसंतीनवादिमेशचतुर्पा, "इदियकसायजोए, पापससीणया प्रमेया । सह य मिविचावरिया, पक्षका बीपरागेरि ॥१॥" भोप्रापैरिन्द्रियैः मुन्दरेवरभम्दादिषु वोपदेपाकरणमिन्द्रियसैसीनता, कपायसंप्सीनता तदपनिरोपोदीर्णविफलीफरणरूपा, योगमपीनठा मनोयोगादीनाम ·सककसे ३, कडुए ४, निहुरे ५, फरसे ६, अण्हयकरे ७, छेयकरे ८, भेयकरे अण्हयकरे ७, छेयकरे ८, भेयकरे ९, परितावणकरे १०, उद्दवणेफरें ११, भूतोवघाइए १२, तहप्पगारं मणं नोपधारेज्जा, से तं अपसत्थमणविणए । से किं तं पसत्थमंणविणए ? २ तं चैव पसंत्येण । एवं चेव वइविणओ वि एएहि चेव पदेहिं नायवो ७ से तं वइविणए ।” यत्पुनर्मन:-चित्तमसंयतानामिति गम्यतें, सहीव- घेन-गहितकर्मणा हिंसादिना वर्तत इति सावद्यम,एतदेव प्रपश्यते-स० कायिक्यादि क्रियोपैतर, सकार्कश्य-केशभाकोपेतं ३, परेषामात्मनो वा कटुकमिव कटुकमनिष्टमित्यर्थः ४, निष्ठुर माईवाननुगतं ५, फ० स्नेहाननुगतं ६, आश्रवकरं-अशुभ- कर्माश्रवकारि ७, कुत इत्याह-२० हस्तादिछेदनकारि ८, भे० नासिकादीनां भेदनकारि ९, १० माणिनामुपतापहेतुः १०, उ० मारणान्तिकभेदकारि धनहरणाद्युपद्रवकारि वा ११, भू० भूतोपघातो यत्रास्ति तद्भूतोपघातिकमिति १२, 'तहप्पगार' ति एवं प्रकारं असंयतमनःसदृशमित्यर्थः, 'मनो नो०' न प्रवर्तयेत् । “से कि ते कायविणए ? २ दुविहें पं० ते पंसत्य- कायविणए अपसत्यकायविणए य, से किं तं अप्पसत्थकायविणए ? २ सत्तविहे पं० त० अणाउत्तं गमणे १, अणाउत्तै ठाणे २, अणाउत्तं निसीदणे ३, अणाउत्तं तुयटणे ४, अणाउत्तं उल्लंघणे ५, अणाउत्तं पल्लंघणे ६, अंणाउत्तं सबिंदियकायजो- गजुंजणता ७, से तं अपसत्थकायविणए । से किं तं पसत्यकायविणए ? पसत्यकायविणए एवं चेव पसत्य भाणियवं, से तै पसत्थकायविणए । से तं कायविणए ।" 'अणाउत्तं' त्ति अयतनया १, 'उल्लं.' कईमादीनामतिक्रमणं ५, पौन:- पुन्येन तदेव मलङ्घनमिति ६, सर्वेन्द्रियाणां काययोगस्य च योजनता-प्रयोजनं व्यापारणं सर्वेन्द्रियंकाययोंगयोंजनवेति ७। " से किं ते लोगोवयारविणए ? २ सत्तविहे पं० ते० अब्भासवत्तियं १, परछंदाणुवत्तिय २, कजहेउँ ३, कयपदिकि- कार ।

·पं० है. गाणरिणए १ देसण २चारसरममश्पय५फायसोगोवयारषिणए ७ । से कि ते गाणविणए ? गान० पनरिरे १०६० आमिणिपोरियमाणविणए २, मुयणाणपिणए २, मोहिणाणविणए ३, मणपनवणाणमिणए ४, केरलणाणविणए, से है नाण पिणए । से कि दसणविणए १ २ दुविहे पं०६० मुस्स्समाविणए य भगवान सपणानिमए य । से कि वे मुस्मुसणाविणए १ २ ममेगविणे पं० २० भन्महामेर घा, आसपामिम्मईद पा, आसणप्पयोणेर पा, सहारेर वा, सम्माणेइ पा, किविफम्मेइ पा, अंजछिपम्गाइ पा, ईसस्स अमिगएणया, ठियस्स पम्पासणया, गाईवस्स परिसंसारणया, से वे एस्स्सणाविणए ॥" आसणामिगर पापि, या पोपपेष्टुमिछन्ति व वासन नयन । ' आसमपपाण' वि मासनदानमाप्रमेवेति । " से फि अपवासायणाविणए १२ पणयासीसरिहे पं० २० बरवाणे भणपासादणपा १, अरवपनपस्स पम्मस्स अपवासादणया २, मायरियाणं अण. ३, एवं उज्मापा ४, पेराणं ५, फुलस्स ६, गणस्स ७, संघस्स ८, किरियाण-प्रियागादिना ९, संमोगियस्स-एकसामाचारीकतया १०, मामिमिपोरिय- गाणस्स ११, जाव केपखणामस्स १२ । १५॥ १४॥ १५॥ एवेसि पेप १५ मधिबहुमागे २, एदेसि पेन पण्णसँगसणया २, से ते मणवासादणाविणए " माया प्रतिपचिर्मतिरुप्पो, मनसि निर्भरा पीविर्षहुमाना, पविषयगुणकीनादिमिपंध उत्पादन वर्णसमननमिति । " से कि परिपरिणप २ पंचपिरे ५०० सामाइपपरिधविणए १, दोषहापणिपंच० २, परिवारविमदिप० १, सर्मसंपरायप० ।, आक्सापच० ५, सेसं परिवषिणए । से मिणविर्णए १ ३ मिरे १० ते जप- परिणए य पसत्यमणमिणए प, से कि मपसत्वमनविमए १३ य म सामने १, सकिरिए।

·- धनादि 'तस्स'त्ति मनोज्ञस्य धनादेः 'अविप्पओ०' व्यक्तं, नवरं आतध्यानमसावुच्यत इति वाक्यशेषः २ । आतङ्को-रोगः तस्यातकस्य २, जुषी प्रीतिसेवनयोरिति वचनात्सेवितः प्रीतो वा यः कामभोगः-शब्दादिभोगो मदनसेवा वा तस्य कामभो- गस्य ४ । " अट्टल्स णं ज्ञाणस्स चत्तारि लक्खणा पं० त० कंदणया १ सोयणया २ तिप्पणया ३ विलवणया ४।" क० महता शब्देन विरवणं १, सो० दीनता २, ति० तेपनता तिपेः क्षरणार्थत्वादश्रुविमोचनं ३, विलपनता पुनः पुनः क्लिष्टभापणमिति ४ । १ " रुद्दे झाणे चउबिहे पं० त० हिंसाणुवंधी १, मोसाणुवंधी २, तेणाणुवंधी ३, सारक्खणाणुबंधी ४, रुदस्स णं झाणस्स चत्तारि लक्खणा पं० तं० ओसन्नदोसे १, बहुदोसे २, अन्नाणदोसे ३, आमरणंतदोसे ४ ।" ओसन्नेन-बाहुल्येनानुपरतत्वेन दोषो हिंसानृतादत्तादानसंरक्षणानामन्यतम ओसन्नदोपः १, बहुष्वपि-सर्वेष्वपि हिंसादिषु दोषा-प्रवृत्तिलक्षणो बहुदोषः २, अज्ञानात्-कुशास्त्रसंस्कारात् हिंसादिष्वधर्मस्वरूपेषु ग्रं० १००० धर्मबुद्ध्या या प्र- त्तिस्तल्लक्षणो दोषोऽज्ञानदोषः ३, मरणमेवान्तो मरणान्तः आमरणान्तात् आमरणान्तमसञातानुतापस्य कालसौकरिकादेरिव या हिंसादिषु प्रवृत्तिः सैव दोष आमरणान्तदोषः ४ । इह चार्जरौद्रे परिहार्यतया साधुविशेषणे धर्मशुक्ले त्वासेव्यतयेति २। " धम्मज्झाणे चउबिहे चउपडोयारे पं० त० आणाविजए १, अवायविजए २, विवागविजए ३, संठाणविजए ४।" यारे'त्ति चतुर्पु भेदलक्षणालम्बनानुप्रेक्षालक्षणेषु पदार्थेषु प्रत्यवतारः-समवतारो वक्ष्यमाणस्वरूपो यस्य तचतुःप्रत्यवता- आज्ञा-जिनप्रवचनं तरया विचयो-निर्णयो यत्र तदाज्ञाविचयं प्राकृतत्वात् आणाविजयं आज्ञागुणानुचिन्तनमित्यर्थः, शेषपदान्यपि, नवरं अपाया रागद्वेषादिजन्या अनर्याः, विपाका-कर्मफलं, संस्थानानि-लोकद्वीपसमुद्राद्याकृतयः । . 14 ·रिया , अधगपेसणपा ५, देसकासाणुपा ६, सात्पेस अपरिसोमया ७, से सं सोगोरयारपिणए । से निणए।" अम्पासरचिना-समीपवतित्वं १, पराभिप्रायानुरर्थनं २, फासोनिादिनिमिर्च मक्कादिवानमिति गम्पम् ३, कय० मायापिनोजसनेनेवि पुदपा मकादिवानमिति र, पास्य-दारिमवस्य वा वेपणं ५, ३० प्रस्तावनवा-अवसरोचितार्य- मम्पादनमित्यर्पः १, सर्वप्रयोजनेप्याराध्यसम्पचिप्वामुमृत्यमिति ७ । “से किस यायको १२ दसविहे पं० सं० मायरिय पयापये १, उनम्नाय २, सेह, गिहाण , परिस ५, पेर ६, साइग्मिय ७, इस ८, गण ९, संघषेपारचे १०, से वै पारये।" पाप-तपानादिमिरपट्टामा, सा-अमिनरमयमितः ३, वपरवी-मष्टमाविक्षपका ४, स्पपिरो-मन्मा- दिमिर ६, साघमिका-साधुः साधी पा ७, पुस-गरण समुदाय ८, गणा-पुलानां समुदायः ९, संघो-गणसमदापा १०। "से फि से सम्माए ? २,पचतिर पं० सं० मायमा १ परिपुचणा २ परियाणा र अणुप्पा ४ पम्मका ५, से सझाए । सकिंद मागे १ २ चामिरे ५० मायाणे १, समाणे २, धम्मरमाणे ३, सफरमामे ४, मारमाणे घरविहे १०० मममुग्ण- मपभोगसंपर सरस 'विपयोगरसविसमसागवे आपि मपति १, माणसंपयोगसंपरचे सरस अविप्पयोगरसविसममा- गते आवि भावि २, आसपोगसंपरचे सरस विप्पमोगरसविसमसागर भावि मपद ३, परिवसियकाममोगसंपमोग- संपन्चे वरस ममिणमोगरसविसमन्नागए आषि भवा ।।" अमनोशो-ऽनिष्टो या पदादिश्वरय या सम्पयोगो-योगस्सेन 'सम्पयुक्तो यः स वथा, तथाविधः सन् सश्यामनोहरप अन्दारिमयोगरक्सिम पामतथापि भवति, रियोगपिन्तानुगतः स्यान्, पापीत्युचरवाक्यापेक्षया समुपपा, साया यानं स्यादिवि शेषा, पर्मपग्मिणोरमेदादिवि १। तथा मनोई- ·३ ३ ३ विउस्सग्गे २ अवहे ३ असम्मोहे ४।" देहादात्मन आत्मनो वा संघसंयोगानां विवेचन-बुद्धया पृथक्करणं विवेकः १, व्युत्सगों- निस्सङ्गतया देवोपधित्याग २, देवाद्युपसर्गजनित भयं चलन वा व्यथा तदभावो अव्ययं ३, देवादिकृतमायाजनितस्य सूक्ष्म- पदार्थविषयस्य सम्मोहस्य-मूढताया निषेधोऽसम्मोहः ४ ।“ मुक्करंस णं झाणस्स चत्तारि आलंवणा पं० त० खंती १ मुत्ती २ अजवे ३ मद्दवे ४ । मुक्कस्स णं झाणस्से चत्तारि अणुप्पेहाओ पं० त० अवायाणुप्पेहा १ अनुभाणुप्पेहा २ अणेतवत्तिया- गुप्पेहा ३ विपरिणामाणुप्पेहा ४, से ते झाणे ५।” अपायानां-प्राणातिपाताद्याश्रवद्वारजन्यानर्यानां अनुप्रेक्षा-ऽनुचिन्तनम- पायानुषेक्षा १, संसाराशेमत्वानुचिन्तनं २, भवसन्तानस्यानन्ततितानुचिन्तनं ३, वस्तूनां प्रतिक्षणं विविधपरिणामगमनानु- चिन्तनमिति ४ । “से कि तं विउस्सग्गे ? विउस्सग्गे दुविहे पं० त० दव्वविउस्सग्गे १, भावविउस्सग्गे य २ । से किं तं दव्वविउस्सग्गे ? २ चउविहे पं० त० सरीरविउस्सग्गे १, गणविउस्सग्गे २, उवहिविउस्सग्गे ३, भत्तपाणविउस्सग्मे ४, से तं दवविउस्सग्गे १"।से कि तं भावविउस्सग्गे ? २ विविहे पं० त० कसायविउस्सग्गे १, संसारविउस्सग्मे २, कम्मविउस्सग्गे ३।” सं० नारकायुष्कादिहेतूनां मिध्यादृष्टित्वादीनां त्यागः २, क० शानावरणादिकर्मवन्धहेतूनां ज्ञानमत्यनीकत्वादीनां त्यागः ३, " से किं तं कसायविउस्सग्गे ? २ चउन्विहे पं० त० कोहकसायविउस्सग्गे १, माण२, माया० ३, लोभ विउस्सग्गे ४, से तं कसायविउस्सग्गे १ । से कि त संसारविउस्सग्गे ? संसारविउस्सग्गे चउविहे पं० त० नेरइयसंसारविउ- स्सगे १, तिरियसंसा० २, मणुयसंसा० ३, देवसंसा० ४, से तं० संसारविउस्सग्गे १ से किं तं कम्मविउस्सग्गे ? २ अट्टविहे पं० त० णाणावरणिज्जकम्मविउसग्गे १, दरिसणावरणीय० २, वेयणीय० ३, मोहनीय० ४, आउय०५, नाम० ६, गोय० ७, ·" धम्म- पम्मस्स में प्राणस्स पचारि सासमा ५० ६० मामार्ग १ निसमा २ उबईसाई ३ घाईया नियुक्त्या सषदाम १, नि० स्वमारव एव ववभदानं २, ३० साधूपदेवा मपभदान है, भागमतस्तस्मथचान ४ । स्म प प्रामस्स पचारि मालपमा ५० वै० यसमा १ पुसमा २ परिफणा । मम्मकहा।" भासम्मनानि पर्मध्यान- सौपरिसरारोणार्य यान्पासम्पन्-भाभीयन्दे वान्यासम्पनानि कापनादीनि “ धम्मस्स भाभस्म पचारि अशुप्पे रामो पं० २० अणिपाशुप्पेहा १ मसरणापुप्पा २ एफचामुप्पेह ३ संसाराशहा निस्पस्वापरणत्वैकल्पससारा- नुमेशा पटीवा: । “सबमाणे घरम्बिो पनपगेयारे पं० २० पापरियके सविपारी १, एमपियके अधियारी २, मुहमकिरिए अपरिलाई २, समनिकिरिए मनियही ।" पृयपोन-एकलव्यामिवानासपादादिपर्यायाणा मेरेन चिवों-विफरपा पूर्वगतभुवासम्पनो नानानयानुसरणलक्षणो यम पत्पृपक्स्पपितक, खथा विचारोाद् म्पनने व्यसनादयें मन प्रतियोगानो वान्यस्मादन्यवरस्मिन् विचरण, सह विचारेण पचत्सविधारि, सर्पपनादित्वादिन् समासान्सा । एकलेन-मपेवेनोत्पादाविपर्यापाणापन्यवमैकपर्यायासम्बनतयेत्ययों रिवका पूर्वगथुवाभयो व्यामनरूपोऽयम्पो वा यस्प नसत्वरित, सपा न विपते पिधारोम्पमनयोरिवस्मादिवर या मनामचीनामन्यतरस्मादन्यत्र यस्प तदपिचारीवि २। मूल्यक्रिया या निस्तापात्मनोयोगत्वे सस्पदैनिक्दकापयोगस्वात् वसूक्ष्मफिर्म, अमसिपावि-अप्रतिपक्षमक्षीले प्रवर्दमान- परिणामस्वादेवच निर्माणगमनकासे केवलिन एव स्पादिविससमपिना-भीमा क्रिया-कापिस्यादिका लेपीकरणे निस्द- पोगत्वेन पस्मिस्वरुपा, मनिवर्वि-मम्पारसनस्वभावमिति | "मुझस्स में प्राणस्स पपारि संरतमा ० ० पिपेमे १ ·वसतिः एतत्रयमुद्गमोत्पादनैपणादोपशुद्धम्, तत्र गृहिमभवाः षोडशोद्गमदोषा गृहिणा प्रायेण तेषां क्रियमाणत्वात् , पायेणेत्युक्ते स्वद्रव्यक्रीतस्वभावक्रीतलोकोत्तरवामित्यलोकोत्तरपरिवर्तितरूपदोपाः साधुनाऽपि क्रियमाणा अवसेया इति, साधुसत्रुत्थाः षोडशोत्पादना दोपाः साधुनैव तेषां विधीयमानत्वात्, गृहिसाधुजन्यदशग्रहणैषणादोपाः शशितदोपस्य साधुभावापरिणतदोषस्य च साधुजन्यत्वाच्छेषाणां च गृहिमभवत्वात् , तैः शुद्ध-रहितं चारित्ररक्षणार्थ-संयमपरिपालनार्थ शोधयन्-उत्पादयन्नाचार्यों भवति सचारित्री सह चारित्रेण वर्त्तते यः स सचारित्री सर्वधनादीत्वादिन् समासान्तः चारित्रवानित्यर्थः। तत्रोद्गमादि दोषस्वरूपं किञ्चिद् यथा-" आहाकम्मुरदेसिय २ पूईकम्मे अ ३ मीसजाए य ४ । ठवणा ५ पाहुडियाए ६, पाओयर ७ कोय ८ पामिच्चे ९ ॥ १॥ परियट्टिए १० अभिहडु ११-भिन्ने १२ मालोहडे य १३ अच्छिज्जे १४ । अणिसिह १५ ज्झोयरए १६, सोलसर्पिडुग्गमे दोसा ॥२॥" आधानमाथा प्रस्तावात्साधुप्रणिधानं अमुकस्मै साधवे देयमिति तया, आधाय वा साधून् कर्म षड्जीवनिकाय विराधनादिना भक्तादिपाकक्रिया आषाकर्म तद्योगाद् भक्ताद्यपि तथा निरुक्ताद्यलोपः १, उद्देशनमुद्देशो वा यावदर्थिकादिप्रणिधानं तेन निर्वृत्तं उद्दिश्य कृतं वा औद्दे- शिकम् २, शुद्धस्याप्यविशुद्धभक्तमीलनात् पूतिकर्म, आधाकर्माद्यवयवः पूतिः तद्योगाद्वा ३, मिश्रेण-किञ्चिद् गृहयोग्य किश्चित्साधूनामिति विकल्पेन जात-पाकादिभावमुपागतं मिश्रजातं ४, स्थाप्यते साधुदानार्थ किञ्चित्काल इति स्थापना ५, प्र-इतिविवक्षितकालादौ आ-इति साध्वागमनरूपमर्यादया विवाहादिकरणेन भृता-धारिता या भिक्षा, स्वार्थिक कात्यये पाभृतिका ६, यत्यथै देयवस्तुनः प्रकटीकरण-प्रादु'करणं ७, क्रीतं द्रव्यादिना ८, साध्वर्थमुद्धारानीतं पामित्यं अपमित्य ·रापकम्मनिरस्सम्गे ८, से से कम्पपिउस्सम्मे। से भावविठस्सो २ ।" इदै मापमिचादि सौफिकैरनमिलपि- यत्वात् वपान्तरैम भाषतोऽनासेष्यमानत्वात् मोक्षमात्पन्वक्लायाम्पन्तरमिति । अथ वीर्माचार-"अणिहियरसपिरिमो, परक्षमा मो माघमाग्यो । मुंभइ य महापाम, नायम्बो नोरियायारो ॥ १॥" मनिविपरुषीर्यो- निभुसवायाभ्यन्त रसामपः सन् पराममवे-पेटवे यो यथोक्त पद्मिशत माघारमाश्रित्येति गम्यम् । पश्चिदिपर्व प मानदर्शनवारिषा पारामामष्टपिपस्मात् तप माघारस्य च बादशपिपत्या , उपयुक'-मनन्यचिचा पराक्रमते प्राणफाले वस की युनक्ति च- ममतपनि प वास्थाम-ययासामप्पै शासष्योऽसौ पीर्याचार, आधाराचारपतोः फपश्चिदभेदादिति । गापाछन्दः॥ २०॥ पूर्वमापारेख धारिप्राधार मविपादितः, स तु शुदपिण्णादिग्रामे स्पादित्याह- पिंट उघहिं सिज, उम्गमउप्पायणेसणासुद्ध । चारित्तरक्खणट्ठा, सोहिंतो होइ स चरित्ती ॥ २१ ॥ म्यासपा-पिणमरिंघादारसपणा, नपघिरौधिकौपाकिसक्षणा, तौपिकत्रिविध -मुसवसिफा १ पात्रकेसरिफा २ एमा पापस्थापनं ४ चेति चतुर्विपो जपन्य १, पटसानि १ रमखाण २ पाप्रया ३ पोलपटः ४ मापक रनोहरण ९ वि पतिपो मध्यमा २, पसन्द्रा १ फल्पप्रय । चेति धनुर्विध उत्कृष्टः । औपप्रदिफोपपिरपि त्रिपा- सप्र पीठ १ पादमोम्छन २ दमकममार्मन ३ रगस ४ सूची ५ नवारणी १ फर्णशोषनादिरूपो जपन्य , संस्वारफ १ उत्तरपट २ दमक ५ उधार ४ मनमम खेलमाफ ६ योगपट ७ सन्नाइपष्ट ८ घिलिमित्पादिरूपो मध्यमा, अक्षर पञ्चरिघपुस्तकारविम्म उस्कृष्टः । विशेषतस्सु औधिकोपप्रशिफौपधिस्वरूपं पतिजीतकल्पटिकादिभ्योऽयसेपम् । शय्या- ·ममाणं मानमतिक्रम्य भोजनं २ , अङ्गार इति चारित्रेन्धनस्य रागाग्निना अङ्गारस्येव करणं ३ , ' धुम ' ति चरणेन्धनस्य दिभिः २, निक्षिप्तं-न्यस्त सचित्तादिषु ३, पिहित-तैः स्थगितं ४, संहृतं-तस्मादन्यत्र क्षिप्तम् ५, दायका-वालकादयः तैर्दीयमानं ६ उन्मिश्र-सचित्ताचित्तयुक्तम् ७, अपरिणतं द्रव्यं भावो वा ८, लिप्त-खरण्टितं ९, छदितं-परिशाटनावत् १०, एवमेपणादोषा दश भवन्ति १ । प्रस्तावाद् ग्रासैषणा दोषा अपि पश्चीच्यन्ते-'संजोयणा १ पमाणे २, इंगाले ३ धुम ४ कारणे पढमा । वसहिबहिरंतरे वा, रसहेउं दवसंजोगा ॥१॥” संयोजना-रसगृद्धया गुणान्तरार्थ द्रव्यान्तरयोजनं १, द्वेषेण धुमवत्करणं वतु मत्ययलोपात् धूमः ४, कारणं-भोजनहेत्वनाश्रयणं ५, इति किञ्चिन्यूनगाथा थः । इति सङ्केपेण सप्तचत्वारिंशद्दोषस्वरूपं विस्तरतस्तु पिण्डनियुक्त्यादिभ्यो ज्ञेयम् । इदं च दोषस्वरूपं पिण्डमाश्रित्योक्तम् । एवं वस्त्रादी- न्यप्याश्रित्य यथासम्भवं ज्ञेयम् । अथ प्रसङ्गतो गुरुलघुदोषस्वरुपं यथा-तत्र सर्वगुरुमूलकर्म, तत्र मूलं १८० । तस्माचाधा- कर्मकं कर्मोद्देशिकचरमत्रिकं मिश्रान्त्यद्विकं वादरमाभृतिका सपत्यपायाभ्याहृतं लोभपिण्डोऽनन्तकायाव्यवहितनिक्षिप्त- पिहितसंहृतमिश्रापरिणतछदितानि संयोजना साङ्गारवर्त्तमानभविष्यन्निमित्तं चेति लघवो दोषा मूलप्रायश्चित्ताचतुर्थतपोवत् । एतेभ्यः कर्मोद्देशिकाद्यभेदो मिश्रप्रथमभेदो धात्रीत्वं दूतीत्वमतीतनिमित्तमाजीवनापिण्डो बनीपकत्वं वादरचिकित्साकरण क्रोधमानपिण्डौ सम्बन्धिसंस्तवकरणं विद्यायोगचूर्णपिण्डाः प्रकाशकरण द्विविधम् द्रव्यक्रीतमात्मभावक्रीतं लौकिकमामित्य- परावत्तिो निम्मत्यपायपरग्रामाभ्याहृतं पिहितोद्भिनं कपाटोनिनमुत्कृष्टमालापहृतं सर्वमाच्छेद्यं सर्वमनिसृष्टं पुरस्कर्म पश्चा- कर्म गर्हितम्रक्षितं संसक्तम्रक्षितं प्रत्येकाव्यवहित निक्षिप्तपिहितसंहृतमिश्रापरिणतछर्दितानि प्रमाणोल्लङ्गनं सधूममकारण- - ·पा ९, परिवर्वि-सापूर्व स्वपराप १०, भमिमुस-साध्याय मानीप द अभ्याइत ११, उदभेदन उनि सावर्ष ज्यूसपटारेमानं वपोगा भक्कापपि वया १२, माला भिरपादेरपहर्त-साध्वर्धमानीतं मालापर्व ११, माछिपते- मनिमयोऽपि पुपाद सफासाद सापदानाप सस्ते वदाईप १५, पानां सत्तं शेपेरननुझातं पकैन दर्ष अनिष्टं १५, अपीस्यापिक्येनाऽनपूरण सार्वदचारमादेर्भरणं अध्ययपूरः स एवाप्यपपूरका तपोगाद् भक्तापपि १९, इतेर गम्पमान स्वादित्वे पोरस पिमोगमे-आहारोत्पधौ दोपारस्परिवि शेपः । “घाई १ वा २ निमित्ते ३, मामीव पणीमगे ५ विगिरणा य कोरे ७ मामे ८ मापा ९, सोमे १० य रवि दस एए ॥ १॥ पनिपरासंयव ११, विजा १० मने य ११ पुस १४ मोमे य । उपायपाइदोसा, सोससमे मूकम्मे य १६ ॥२॥" बालानां पापीकर्म १, तीकर्म परस्पर सन्दि- धाकपनात् २, निमित-मतीवापर्यम्चनं १, आगीचो-मात्पादिकयना उपजीवन , वनीपर्फ-अभीष्टजनमसनम् ५, चिकित्सा-रोगमवीकारः ६, प्रोप ७ मान ८ माया ९ लोमा मोवा: १०, सया पूर्व पधादा संस्वरो-दादरलापनम् १", रिपा-देम्पषिष्ठिया ससाधना प १२, मन्त्रों-येनापिष्ठितोऽसापनप १३, पूर्णो-नपनाशनादिरूपः १५, योगर-सौभाग्पा- दिक दम्पनिचपा १५, एवेपां प्रयोगात् उत्पादना दोपा!, पोरनी मूसकर्म च १६, तर मूर्म-दनमापभिधानां मध्ये अष्टम सस्मानिनियन्पन कर्म गर्मघातायपि मूसकर्म, मूलाना पा-उनसत्यवयमाना कर्म-औपधापर्व छेदनादिक्रिया मूसकर्म, पा समुचये ॥ २ ॥ “ संकिय १ मक्लिप २ निक्लिप र, पिरिय . साहरिय ५ दायरावग्मीसे ७ । अपरिणय ८ सिच ९ हिप १९, एसणदोसा दस एससि ॥१॥" पतिसम्भाषितापार्मादिदोष भकादि', प्रतिन-सपिचा ·तपःकायोत्सर्गादिना क्षपणापत्तेश्च साम्परायिककर्म तु कषायकर्म २, आलोचनामहीकृत्य तृतीयभापतितः आलोचनाया प्रतिश्रावित्वात् ३, कुमार्ग प्रति चतुर्थभगपतितः कुमार्गस्य हि प्रवेशनिर्गमाभावात् ४, यदि वा केवलश्रुतमाश्रित्य भङ्गा योज्यन्ते । तत्र स्थविरकल्पिकाचार्याः प्रथमभङ्गपतिताः १, द्वितीयभङ्गपतितास्तु तीर्थकृतः २, तृतीयभङ्गस्था यथालन्दिकाः तेषां च कचिदर्थापरिसमाप्तावाचार्यादेनिर्णयसद्भावात् ३, प्रत्येकबुद्धास्तूमयाभावाचतुर्थभद्गस्थाः ४, सम्यक्-सर्वथेत्यर्थः, 'समपासी चेव होइ कज्जेसु ' त्ति समं-अविपरीतं पश्यतीत्येवंशीलः समदर्शी 'दृशो नियच्छपेच्छ' (८-४-१८१) इत्यादिना दृशः पासादेश एवं विध एव यो भवति क कार्येषु-आगमव्याख्यानादिसकलव्यापारेष्वित्यर्थः, स आचार्यः रक्षति-धत्ते कुमार्ग पतन्तमिति शेपः, कं गच्छं-गगं किम्भूतं सवालाश्च ते वृद्धाथ सवालवृद्धाः तैराकुल:-सङ्कीर्णस्तं सवालवृद्धाकुलं किमिव चक्षु- रिव यथा चक्षुर्गर्तादौ पतन्तं जन्तुगणं धत्ते तथाऽयमपीत्यर्थः । गाथाच्छन्दः २२ ॥ अथ गाथाद्वयेनाधमाचार्यस्वरूपमाह- सीयावेइ विहारं, सुहसीलगुणेहिं जो अबुद्धीओ। सोनवरि लिंगधारी, संजमजोएण णिस्सारो ॥२३॥ व्याख्या-'जो अबुद्धीओ ' ति य आचार्योऽबुद्धिकस्तत्त्वज्ञानरहितः 'सीयायेइ ' ति सीदयति-शिथिलीकरोति, कं विहारं नवकल्परूपं गीतार्थादिरूपं च कैः सुखशीलगुणैः सुखशीलस्य-शाताभिलाषिणो गुणाः पार्थस्थादिस्थानानि मुखशीलगुणास्तैः अत्र किञ्चिद्विहारस्वरूपं बृहत्कल्पसूत्रतो यथा-" से गामंसि वा जाव पुडभेयणसि वा सपरिक्खेवंसि अवाहिरियसि कप्पइ निग्गंथाणं हेमंतगिम्हासु एक मासं वत्थए” मुगमं नवरं सपरिक्षेपे वृत्त्यादिरूपपरिक्षेपयुक्ते प्राकारवहि- त्तिनी गृहपद्धतिर्वाहिरिका न विद्यते बाहिरिका यत्र तदवाहिरिकं तमिन " से गामंसि वा जाव रायहाणिसि वा सपरि- ·मोजनं चेवि सयपमर्यादापासमिम । एते योऽप्यध्यापूरकान्स मेवदर्य मतभेदयत्ष्टय भक्तपानपूतिकं मायापिण्डोऽनन्त कायम्परदिवनिक्षिप्तपिरिवादीनि मिथानन्यायपाहियनिरिसादीनि पति सयस भाषालाऐकभक्तमिव । एतेम्पोऽप्पौषौदे विषमदिष्टभेदपराष्टयमुपफरणपूविक चिरस्थापित पटकरण सोफी चरपरापतिममामिप प परमारग्रीसे स्वग्रामाभ्यात दरोशिमं अफ्न्पमालापात प्रथमाध्यमपूरका सूक्ष्मचिकित्सा गुमसरसषफरणं मिश्रफईमेन लवणसेटिकादिना च प्रसित पिष्टादिम्रति किनिदायकदुष्ट प्रत्येपरम्परस्थापितादीनि मिधानन्तरस्यापिनादीनि चेसि रूघर एकमतात्पुरिमादमिष । एसेभ्योऽपि चेत्सरस्थापित सक्षममाभूतिका सस्निग्पसरमस्फम्रति प्रत्येक मिश्रपरम्परस्यापितादीनि पेवि सयवः पुरिमार्दा- निस्कृितिकमिवेति । गापास्न्दः ॥ २१॥॥ पुनरप्याचार्यप्रणानार- अप्परिसावी सम्म, समपासी चेय होइ कसु । सो खखइ चवखुपि व, सबालवुवाउल गच्छ ॥२॥ व्याम्य-न परिभवनि परफयितात्मगुरुमसमित्येवं बोसोऽपरिश्रावी बालोचनामाभित्य आधाराकोक्तवतीयभामुल्प इस्ययः । महानैवे-एको इदः परिगलोवाः पर्यागरुत्थोसाय धीवाशीवोदाममादयत्, यतस्तष नलं निर्गच्छत्या- गच्छनि प १ । मपरस्नु परिगमनोवाः नो पर्यागसन्मोताः पपादयत् , पराइवे स जलं निर्गच्छति नत्यागच्छसि । तया परो नो परिसगभोवाः पर्यागसत्सोमाय सरणोदपिक्व , मरणे मागपति अल न तु निर्गच्छसि ।। अपरस्तु नो परिगम्भोताः नो पर्यागसत्मोवाय मनुष्यसोकाइदिः समद्रयचा नागमति न च निर्गच्छति ।। त्राचार्य थुवमोकल्प प्रयममापविता भुवस्स दानमाणसापात् १, साम्परापिफफम्मपिक्षया सु दिवीयमा पवितः कपायोदयामापेन प्राणामारा ·जिणवरेहि ॥१॥" गीत:-परिज्ञातोऽर्थों यैस्ते गीतार्या जिनकल्पिकादयस्तेषां स्वातव्येण यद्विहरणं स गीतार्थों नाम प्रथमो विहारः, तथा गीतार्थस्य-आचार्योपाध्यायलक्षणस्य निश्रिताः-परतत्रा यद्गच्छवासिनो विहरन्ति स गीतार्थनिश्रितो नाम द्वितीयो विहारो भणितः, इत ऊईमगीतार्थस्य स्वच्छन्दविहाररूपस्तृतीयो नानुज्ञातो जिनवरैर्भगवद्धिस्तीर्थकरैरिति । अथैनामेव नियुक्तिगायां विकृणोति । " गीअं मुणितेग, विदियत्यं खलु वयंति गीयत्यं । गीएण य अत्येण य, गीयत्यो वा सुयं गीयं ॥ १॥" गीतं मुणितमिति चैकार्थं ततश्च विदितो-मुणितः परिज्ञातार्थः छेदसूत्रस्य येन तं विदितार्थ खलु वदन्ति गीताथै, यद्वा गीतेन च अर्थेन च यो युक्तः स गीतार्थों भण्यते । गीतार्थावस्य विद्यते इति अभ्रादित्वादप्रत्ययः। अथ गीतं किमुच्यते अत आह-श्रुतं-सूत्रं गीतमित्यभिधीयते एतदेव भावयति । " गीएण होइ गीई, अत्यी अत्येण होइ नायव्यो । गीएण य अत्येण य, गीयत्यं तं विजाणाहि ॥ १॥ इह मूत्रार्थधरत्वे चतुर्भगी तद्यथा-मूत्रधरो नामैको नार्थधरः १, अर्थधरो नामैको न सूत्रधरः २, एकः सूत्रधरोऽप्यर्थधरोऽपि ३, अपरो न सूत्रधरो नार्थधरः ४, अयं चतुर्थों भङ्ग उभयशून्यत्वादवस्तुभूतः शेपं भङ्गत्रयमधिकृत्याह-गीतेन-सूत्रेण केवलेन सम्यक्पठितेन गीतमस्यास्तीति गीति भवति, अर्थेन केवलेन सम्यगधिगतेनार्थी भवति ज्ञातव्य अर्थधर इत्युक्तं भवति, यस्तु गीतेन चार्थेन चोभयतोऽपि युक्तस्तं गीताथै विजानीहि इति । इदमत्र तात्पर्यम्-तृतीयभगवयैव तत्त्वतो गीतार्यशब्दमविकलमुद्रोडुमर्हति न प्रयमद्वितीयभ- ङ्गवर्तिनाविति । अथ येषां गीतार्यानां तनिश्रितानां वा विहारो भवति तान् दर्शयति-" जिणकप्पिओ गीयत्यो, परिहार- विमुद्धिओ वि गीयत्थो । गीयत्ये इड्डिदुर्ग, सेसा गीयत्यनीसाए: ॥१॥” जिनकल्पिको नियमाद् गीतार्थः, परिहार- ·मोननं ति म्यवादाचा लमिए । एतेभ्योऽप्यध्यपपरफान्त्यमेदद्रय सतमेततम्यं मपानपतिर्फ मायापिणोऽनन्न फ्लेसि सबाहिरियसि कप्पर निर्मापाम हेमवगिमास दोमासे पस्यए, अंवो एवं मासं पाहि एक मासं, अंतोवसमाणाण अतोमिलापरिपा मारिषसमाणाणे पारिमिक्सापरिया । से गामसि मा नाष रायहाणिसि पा सपरिक्खेसि अपाहिरियं सि फप्पद निर्गपी हेमगिमाम दोमासे वस्पए । से गामसि पा जाप रायमाणिसि वा सपरिक्खेवसि सवाहिरियसि कपा निर्मापीणं हेमवगिमाम पचारि मासे पस्यए, मंतो दोमासे पारि दो मासे, मेसो पसंतीणं असो मिफ्लापरिया पाहि पसंतीण गाई मिरखापरिया । कप्पर निर्मापाण रा २ पुरथिमे जाप भेगमगहामो एचए १, दक्विमे णं कप्पा निमांपाण मा निर्मापीण पा मार फोसंबीमो एचए २, पपस्थिमे र्ण जाव पूणा विसयामो एसए , उधर गंभाष कुणाला- विसयाओ एचए १, एवारता र कप्पा एवावता प आयरियखेते णो से फप्पा पथो पारि, वेण परं नस्प णाणदेसणघरि- पाई उस्सप्पति । " मुगपम् । नरं एसए विराई 'वेण पर' सि ततः परं परिर्दशेष यम मान्दर्भनयारिपाणि उत्सर्पन्ति- स्फीविपासादयन्ति तप निवर्तव्यमिति श्रीवृहत्कल्पप्रथमोदेयके । किवापरणपा तु दुःपमाधासम्पनता श्रीहरिभद्रमरि- पाठेऽपि मासकसो विहार एनारसीयते । पत उक्तं श्रीहरिभद्रसरिपादैरेव स्नोपश्पक्षवस्तुकगत २७९ गायाधौ पविदिनझियामिपद्वितीयहारगतमत्युपेक्षणाममा नापिकारे यपा-" अवसपिऊण कज्म, में किंचि समायरंति गीअरया। पोवासरासहएण, सम्मेसिपमाण सु ॥१॥व्याख्या-अयसम्म्प-आश्रित्य कार्य यत्किश्चिदापरन्ति-सेवन्ने गीतार्या:-भाग परिवः स्तोकापराचे पहुए मासकसविहारवत् सपा भिनमतानुसारिणां वत्पमाणमेप उत्सर्गापनादस्पस्वादागमस्सेति।" भप गोनादिसपो यथा-" गीपस्यो प निहारो, वीमो गीयत्यनिस्सिमो मणिभो । इचो वायमिहारो, नाशपालो ·वोसहतिद्वाणो ॥१॥" एकः सन् विहरतीत्येवं शील एकविहारी स च अजातकल्पिकोऽगीतार्थस्तथा च्यवनं-चारित्रात् प्रतिपतनं तस्य कल्पः-प्रकारच्यवनकल्पः पार्थस्थादिविहार इत्यर्थः, तरिमन् यो भवेत् स एकाकित्वमुपसम्पन्नः-प्रतिपन्न: सन् मन्दा-सद्बुद्धिविकलो भविष्यति व्युत्सृष्टत्रिस्थानः व्युत्सृष्टानि-परित्यक्तानि त्रीणि स्थानानि ज्ञानादिरूपाणि येन स व्युत्सृष्टत्रिस्थानः । एषा नियुक्तिगाथा अथैनामेव विवृणोति-" मुत्तूण गच्छनिग्गय, गीयरस वि एक्कगरस मासो उ । अविगीए चउगुरुगा, चवणे लहुगा य भंगट्ठा ॥१॥" मुक्त्वा गच्छनिर्गतान्-जिनकल्पिकादीन् गीतार्थस्यापि एककस्य -एकाकिविहारं कुर्वतो मासलघु अविगीते-अगीतार्थ एकाकिविहारिणि चत्वारो गुस्काः च्यवने-पावस्थादिविहारे यदि मनसाऽपि सङ्कल्पं कुरुते तदा चत्वारो लघुकाः, इत्यादि श्रीबृहत्कल्पवृत्तिपीठिकायां तथा व्यवहारटत्तिद्वितीयोद्देशकेऽपि " गीअत्यो अ विहारो, वीओ गीअत्यनिस्सिओ भणिओ । इत्तो तइअविहारो नाणुन्नाओ जिणवरेहिं ॥१॥" विहार प्रयमो भवति गीतार्थः गीतार्थसाध्वात्मकः, द्वितीयो गीतार्थनिश्रितः गीतार्थस्य निश्रा-संश्रयणं गीतार्थनिश्रा सा साता, अस्य पाठान्तरं गीतार्थमिश्रित इति, तत्र गीतार्थसंयुक्त इति व्याख्येयमिति, आभ्यां गीतार्थगीतार्थनिश्रिताभ्यामन्यस्तृतीयो विहारो नानुसातो जिनवरेन्द्ररित्यादि । तथौघनिर्युक्तावपि यथा-" गीयस्थो अ विहारो, वीओ गीअत्यनिस्सिओ भणिओ । इत्तो तइअविहारो, नाणुनाओ जिणवरेहि ॥ १ ॥ संजमआयविराहण, नाणे तह दंसणे चरित्ते य । आणालोवु जिणाणं, कुबइ दीहं च संसारं ॥२॥ संजमओ छक्काया, आया कैटडिजीरगैलन्ने । नाणे नाणायारं, दसणचरगाइचुग्गाहे ॥३॥" अथ कः कृत्वा विहारं सादयतीत्याह- मुहसीलगुणेहिं 'ति मुखशीलस्य-साताभिलाषिणो गुणाः-पार्श्वस्थादिस्थानानि ·विश्वविकोऽपिषम्दात् पविमामविपनको यपालन्दासिकमाषभ्यन्वया गीवापा, मयन्यवोऽप्यपीवनयमपूर्वान्तर्गताधारनामक- हतीपरस्तकस्वादेपामिति । क्या गछे गीसार्यविपपरिमवोराचार्योपाध्याययोदिक द्रष्टम्पम् , म मनुलोपा मारुतस्वात् । भावार्य उपाध्यायो पा नियमाद् गीतार्य इस्यपः । एप सरपामपि स्वावपेण निहारो विमेयः । पा सापो गीवार्य- नियया मापार्योपाध्यायससमगीतापारध्येण पिरन्वि इदमेव पधार्दै भाषयति-" मायरियगणी डी, सेसा गीता लि होवि वस्नीसा । गरमायनिमाया पा, तापनिउचाऽनिवता का १॥ आचार्य भगिणी-उपाध्यायः एतौ यव ऋद्धि- मन्दी-साविश्यमानादिऋदिसम्पनी प्रतिभायने मवयीं या पपास्पपदी कन्पलादी अवा शेपा सापवो गोसार्या अपि तमिमपा मापार्योपाध्यायपरसवतया निदरन्ति । अय के से शेपा इत्याद-गमता गच्छनिर्माता या सर गन्छगता- गच्छमध्यपचिनः गणनिर्गमा ' ममिवे मामोअरिए 'स्पादिभि' कारणैरेकाकीभूताः, भयवा स्थाननियुका' स्थानानि पुक्ता या स्पाने-पदे नियुक्का-म्पापारिवाः स्थाननियुका प्रवकस्पपिरगणावपटेदकाम्या पदस्पगीतार्या इत्यर्थः । तदि- परीवा स्पानानियुक्ताः सामान्यसाय इस्पयो । एवे सर्वेऽप्पाचार्योपाध्यायनिभया विदरन्ति । फपमित्यार-" मायारपफ- पपरा, पोइसपुष्पी म जे य के मम्या । वमीसाइ विहारो, सपालघुपस्स गरछस्स ॥१॥" आचारसत्सपरा-निमीया- प्यपनपारिणो अपन्या गीताभितपपूर्षिणा पुनरुत्कटास्तन्मध्यपचिनः करपव्यपदारदन्नाथुनस्कन्धपरादपो मध्यमास्तेपों मपन्यमध्यमोहटानां गीतार्यानां निभया सपाम्बदस्यापि गच्छस्य विहारो मरति न पुनरगीतार्यस्य सन्दमेफाफि विहार कई युक्त अव इति व ! उच्यते-" एगमिारी भन्नाय-कप्पिमो मो भये चषणकप्पे । उसैपभो मंदो, होदिद ·॥ ११ ॥ विज मन्तं जोगं, तेगिच्छं कुणइ भूइकम्मं च । अवखरनिमित्तजीवी, आरंभपरिगहे रमइ ॥ १२ ॥. कज्जेण-विणा उग्गह-मणुजाणावेइ दिवसओ सुयइ । अज्जियलाभं भुंजइ । इथिनिसिज्जासु अभिरमइ ॥ १३ ॥ " नि० तदुत्थानानन्तर- मभिरमते । १३ । " उच्चारे पासवणे, खेले सिंघाणए अणाउत्तो । संथारंगउवहीणं, पडिकमइ वा सपाउरणो ॥ १४ ॥" उपरि स्थितः सपा० साच्छादनः १४ । " न करेइ पहे जयणं, तलियाण तह करेइ परिभोग । चरइ अणुवद्धवासे सपक्खप- रपक्खओमाणे ॥ १५ ॥” अणु० वर्षाकाले १५ । इत्यादि स 'नवरि' त्ति केवलं लिङ्गधारी-वेपमात्रधारी संयमः-आश्रव- निरोधरूपस्तस्य योगः प्रतिलेखनादिव्यापारस्तेन रहितत्वात् निरसारश्चर्वितताम्बूलवदिति । गाथाछन्दः ॥ २३ ॥ कुलगामनगररजं, पयहिय जो तेसु कुणइ हु ममत्तं । सोनवरि लिंगधारी,संजमजोएण निस्सारो॥२४॥ व्याख्या-कुलं-गृह, ग्राम-सकर, नगरं-अष्टदिशकररहितं, राज्य-सप्ताङ्गमय, उपलक्षणत्वात् धूलींपाकारपरिक्षिप्त-खेट, कुनगरं-कर्वटं, सर्वत्रार्द्धत्तीयगव्यूतान्तीमान्तररहित मडम्ब, जलपयोपेतं जलपत्तनं द्वीपमिव, स्थलपयोपेतं - स्थलपत्तनं, लोहादिधातुजन्मभूमिरूपमाकर, जलस्थल पयाभ्यासप्तं द्रोणमुख, वणिक्समूहवास निगममित्यादि ज्ञेयम् । ' पयहिय' त्ति प्रहाय प्रकर्षण त्यक्त्वा पुनर्य आचार्यस्तेषु कुलादिपु करोति विधत्ते, हुः-पुनरर्थे, ममत्वं ममैतदित्यभिप्रायमित्यर्थः, स मूरिः 'नवरि' केवलं पधारी संयमयोगेन निरसार इति । गाथाछन्दः ॥ २४ ॥ अथ पुनरपि सुन्दराचार्यप्रशंसामाह- विहिणा जो उ चोएइ, सुत्तं अत्थं च गाहइ । सो धन्नो सोअ पुण्णो अ, स बंधू मुक्खदायगो-॥२५॥ व्याख्या-विधिना 'धम्ममइएहिं अइसुंदरेहिं कारणगुणोवणीएहिं । पल्हायंतो अमण, सीसं चोएइ आयरिओ ॥२॥"

·मुखधीमगुमानी, मुलधीमामा पुनः उपदेषमासाचतुभवोक्सा पया 'पापास्टमसणायो, न रख पाइसिंजपि च । आहारेर अभिनम्ब, मिर्गाओ समिति लाई ॥१॥ सूरपमाणभोई, आगरे अमिनसमारं । न य मंटनी मुंजइ, न य मिस गिरी असंगो ॥२॥" ० मागदादिस्पस्तिप्ठनि वापद 101 " कीमो न गुणा लोय, सजइ परिमाइ ममममेई। सोमारणा य रिंग, बंपर करिष्म्यमाने ।।३॥ 'मनिमया कापोत्सर्गण ३ " गाम० देसै च, ममापए पीठपण परिक्दो । घरसरणेच पसमा विदय सपिणो रिको ॥२॥" ममनदिति मम्पते, यास्मरणेषु-पूरोपमुक्तचिन्तनेषु सचिन-रिग्यावियुक्तस्तयापि रिक्वो-निर्बन्योशामिनि प्रकाशयति ।। "नार्दतकेसरोमे, जमेह चरणोसपोयणो अमेभो। पाइ अ पसिर्यक अरेमपमाणमण्य ॥५॥" 'नई' ति रहया समारवयसि अयतो-गृहस्पफल्प वाहर-परिसस्ते सैस्तारपहातिरिक्त प्रास्तपाति-संस्वारपवीति ५। " सोरा य सपराई, नीसहमनेपणो न वा सरह । न पमर्मतो परिसर, निसीरिमारस्सियं न कर ॥ ६॥" न मा० खायाय न करोति ६ " पाय पो न पसजा, जुगमापाए न सोए हरियं । पुरनिदगमगणिमास्स-मणस्सइवसेस निरविपसो॥ ७ ॥ सबै वो हिं, न पाए न य करेइ सम्भाय । सहकरो सम- करो, साबो गणभेयवचिटो ॥८॥" स० निफाले ० कला। ग० गणनियटनवरपरः ८१" खिंचाई अंना, कालाईये तोच अविविन्न । गिमा अाश्यपूरे, मसलाई अन उर्वकरणे ॥९॥" सि० अतिक्रान्तदिगम्पूर्त, ग्राणकालापीपी । प्रयाविवारने ९ । " पणाले न उवेई, पासस्पेहि च संगये पुणा । निधारमागरमो, न य पेपमजणासीलो ॥ १०॥" नि० दृष्टचित्ता १० । रियो य दस्दनाए. दो परिभषद ता य रायणिए । परपरिमार्य गिणा, निरमासी विगासीलो ·तीत्यर्थः, स आचार्यों धन्यः-पुण्यवान् , अत एव ' सो अ पुण्णो य' ति स च पुण्य एव-पवित्रात्मैव ‘स वंधु ' त्ति स बन्धुरिव बन्धुः कुमत्यादिनिवारकत्वेन परमहितकर्तृत्वात् , अत एव ' मोक्खदायगो' ति मोक्षमाप्तिहेतुज्ञानादिरत्नत्रय- लम्भकत्वेन मोक्षदायक इति । अनुष्टुप् छन्दः ॥ २५ ॥ स एव भवसत्ताणं, चक्खूभूए विआहिए । दंसेइ जो जिणुद्दिटुं, अणुट्ठाणं जहट्ठिअं ॥ २६ ॥ व्याख्या-स एव आचार्यों भव्यसत्वानां-मोक्षगमनयोग्यजन्तूनां चक्षुर्भूतो-नयनतुल्यो व्याहृतः-कयितो जिनादिभिः, स को यो जिनोद्दिष्टं-आप्तोक्तमनुष्ठान-मोक्षपथमापकरत्नत्रयाराधनमित्यर्थः, यथास्थितं-अवितथं दर्शयति-कुमति निराक- रणेन प्रकटीकरोतीति । अनुष्टुप् छन्दः ॥ २६ ॥ अथ पूर्वार्दैन रेर्गुणविशेषेण तीर्थकरसाम्य, उत्तरार्द्धनाशोल्लधिनस्तस्य कापुरुषत्वं दर्शयन्नाह- तित्थयरसमो सूरी, सम्मं जो जिणमयं पयासेइ।आणं अइक्कमंतो, सो काउरिसोन सप्पुरिसो ॥२७॥ व्याख्या-स सूरिस्तीर्थकरसमः सर्वाचार्यगुणयुक्ततया सुधर्मादिवत् तीर्थकरकल्पो विज्ञेयः, न च वाच्यं चतुर्विंशदति- शयादिगुणविराजमानस्य तीर्थकरस्योपमा सूरेस्तद्विकलस्यानुचिता, यथा तीर्थकरोऽथ भापते एचमाचार्योऽप्यर्वमेव भापते, तया यया तीर्थकर उत्पन्नकेवलज्ञानी भिक्षार्थं न हिण्डते एवमाचार्योऽपि भिक्षार्य न हिण्डते, इत्याद्यनेकमकारैस्तीर्थकरानु- कारित्वस्य सर्वयतिभ्योऽतिशायित्वस्य परमोपकारित्वादेश्व ख्यापनार्थं तस्याः न्याय्यतरत्वात् । किञ्च- श्रीमहानिशीयपञ्च- माध्ययनेऽपि भावाचार्यस्य तीर्थकरसाम्यमुक्तम् । यथा-" से भयवं ! किं तित्ययरसंति आणं नाइकमिज्जा, उदाहु JI P ·इत्यापागमोकारण 'भो 'सिया पुन भाषा: 'पोएर' चि पोदयवि-मेरयति शिप्यम सस्पकरणादौ दया मुपपाराराणादिभुनं रिपिनेत्सस्पात्रापि समभनाद , " णो कमवि मियाण का गिगवीण वा सागरस या सहियाए या मरंगमनापस आयारपकापे जाप मामय परिसिथए , कप्पषि निर्मायाण मा २ जागरस या २ वनणपापस्स आपारपकप्पे नाम अग्णयले उरिसिथए २, पति विपासपरिमागरस सममरस निमायरस मापारपकापे नाम अजयमे हिसिचर , पपासपरियार ममरे नाम अमे परिसिथए ।, पासपरियार साकप्पे बारे ६, अनासपरि० गणमपाए , सपासपरि० विमारपतवीमार्म अपे ७, एकारस दा० खुशियापिमा पनिर्मची माठियारिमाणपरिमसी मंगमिया रग्गलिया रिशासिया ८, पारस पा० महणोपपाए सणोवपाए गएसीपाए परणोनपाए सिममोरवाए संपरोक्वाए , वेरसबास० उहाभमुए सागर सिंदीपाए नागपारिपावणियाप १०, पोइसकास० महापमिण भारणा ११, पल्लरसरास० पारणभावमा १२, सोषसमास० पासीरिसमावणा ११, सघरस पा० दिद्विपिसभावना १५, पग्णपीसरास० दिहिनाए नाम *गे परिसिथए १५, बीसवासपरिपाप सममे निर्मापे सपमुमावषादी भषवीत्यादि म्पसारसमोरेसकापुन पिपिना प्रात्यति-पाठयति । तया सूधपाउनानन्तरं वस्य नियुक्तियाप्यसिमरणीयचिटि- पनकादिपरंपरोपसम्पमर्थ प पिपिनेरपरपावाप्पमिसम्म धनात् “एक्त्यो सच परमो, पीयो निग्नुचिमीसिमो मणिभो। लामो म निरपसेसो, एस ग्रिी पोइ मशुमोमे ॥ १॥" इति भीमगरवीत्रपत्राधिविधमलवकधीयोदेशक- मीनन्दिपार पकनियुक्त्यातुन विपिनर प्रात्यनि-बोमयवि, अपपा सूत्रम प विपिना माइवे-निरन्तर सयमम्पस्य- ·दिना तीर्थोत्सर्पणेनैव मोक्षगमनम् । एवं तेषां यथेच्छं प्रलपतां विवादेऽन्य आगमकुशलो नास्ति कोऽपि यो विवाद भनक्ति। सर्वैः सावधाचार्य एव प्रमाणीकृत आकारितो दूरदेशात्सप्तभिर्मासैविहरन् समागात् । एकयार्यया श्रद्धावशात प्रदक्षिणीकृत्य अगिति मस्तकेन पादौ सङ्घट्टयन्त्या ववन्दे दृष्टस्तैर्वन्धमानः । अन्यदा स तेषामग्रे श्रुतार्थकथनेऽस्यैव महानिशीथस्य पञ्चमाध्ययनव्या- ख्याने आगतेयं गाया, “ जत्थित्यीकरफरिसं, अंतरिय कारणे वि उप्पन्ने । अरिहा वि करिज सयं, तं गच्छं मूलगुणमुक्क ॥१॥" आत्मशङ्कितेन तेन चिन्तितं साध्वीवन्दनमेतैर्देवमस्ति सावधाचार्य इति नाम पुरापि दत्त, साम्मनं तु यथार्थकथ- नेऽन्यदपि किमपि करिप्यन्ति । अन्यथा प्ररूपणे तु महत्याशातना अनन्तसंसारिता च स्याताम, नतः किं कुर्वे, अथवा यद् भवति तद्भवतु यथार्थमेव व्याकरोमीति ध्यात्वा व्याख्याता यथार्था गाथा । तैः पापैरुक्तं यद्येवं तत् त्वमपि मूलगुण- हीनो यतः साध्व्या वन्दमानया भवान् स्पृष्टः, ततोऽयशोभीरु स. दध्यौ किमुत्तरं ददे । आचार्यादिना किमपि पापस्थान न सेवनीयं त्रिविधं त्रिविधेन, यः सेवते सोऽनन्तसंसारं भ्राम्यति । तैविलक्षं दृष्ट्वोचे किं न वक्ष्यसि । स दयौ किं वदामि। ततस्तेन दीर्घसंसारित्वमङ्गीकृत्योक्तम्-अयोग्यस्य श्रुतार्थो न दातव्यः " आमे घडे निहत्तं, जहा जलं तं घडं विणासेइ । इअ सिद्धूतरहस्सं, अप्पाहारं विणासेइ ॥ १ ॥” इत्यादि तैरुचे-किमसम्बद्धं भापसे, अपसर दृष्टिपथात् । अहो त्वमपि सडून प्रमाणीकृतोऽसि । ततस्तेन दीर्घसंसारित्वमङ्गीकृत्योक्तं, उत्सर्गापवादैरागमः स्थितो यूयं न जानीथ । " एगनं मि- रछत्तं जिणाण आणा अणेगत्तै । ” तैष्टर्मानितं ततः स प्रशंसितः । स एकवचनदोषेणानन्तसंसारित्वमुपाया॑ऽप्रतिक्रान्तो मुत्वा व्यन्तरो बभूव १ । ततध्यत्वोत्तन्नः प्रोषितपतिकायाः प्रतिवासुदेवपुरोहितदुहितुः कुक्षौ, कुलकलभीताभ्यां पिनन्यां ·आपरिमसतिर्भ ? गोभमा । परविशा मायरिया भवति, त० नामापरिक्षा ठवणापरिया दवायरिया मावायरिया, वत्य पंजे से मातापरिआ ते तित्पयरसपा चेव दया, वेसि संवि माण नाइक्मेज " चि स फः यः सम्यरा-ययास्पित मिनम-जगत्मदर्शनं नैगमसहसम्परहारप्रानुसूप्रशमसमभिषभूवरूपनयसप्तकात्मकं प्रकाशपति-भय्यानां दर्वपतीत्यर्थः । तपाभानीर्षकरोपदेवरपनरूपा अविझायन-पिवयमरूपणादिनोलक्ष्यन् स सरिः कापुरुष' पुरुषाधमः, न सस्पुरुषो-न प्रधानपुरुष इति । १६ चासोधिना कापुरुपत्रमाप्रमहलौकिक फतं, पारलौफिक सु वपदनेकदुम्सादु वसन्ततिमवसिम्समन- नसंसारिवं श्रीमदानिशीपपञ्चमाध्ययनोकसावपाचार्यस्पेर नेयम् । तयाहि-मस्या ऋषमादिचतुर्विंशविकाया प्रागन नफालेन याप्रीता पतुरितिफा, तस्यां मत्सरः सप्तरस्ततमुपैथीनामा घरमतीर्थकरो षभूव । तस्मिथ तीर्थकरे सप्ताधर्याणि भभूवन् । मसपतपूनार्या प्रवायामनेके थाडेभ्यो गृहीसदम्येण स्वस्वकारितचैत्यनिवासिनोऽभूवन् । तत्रैको परफतरमि सपभमनामाऽनगारो मावपस्वी उग्रपिहारी शिष्यगणपरिसवः समागात् । वैन्दिरयोक्त- मक धारा पिक धनुर्मामक निष्ठ, यपा सदीयामपाऽनेके घेरपाछया भवन्ति, कुस्माकममुना, सेनोक्त-सापपमिदं नाई वास्मात्रेणापि कुनै । वदेवमनेन मणना सता वीर्षकमामकर्मानित, एकमपारपीकवस भवोदधिः । ततस्तैः सवरेफमत कत्वा नस्य साव- पायाप इति नाम दर्य प्रसिदि नीव च । वयाऽपि नस्प सेप्पीपदापि कोपो नाभूत् । मन्पदा वेषां सिमाप्रमप्रमिवानां मिपः भागमविचारो बभूव । यया पादानाममावे संपवा एत्र मठवेलम्मानि, रसन्ति पवितानि च समारपयन्ति । अन्यदपि पना करणीयं स्पापि करणे न दोषः । केऽप्पा-सपमो मोसनेता, फेचिसुः मासादारर्नसके पूजासत्कारपसिपिपाना ·दिना तीर्थीत्सर्पणेनैव मोक्षगमनम् । एवं तेषां यथेच्छं प्रलपतां विवादेऽन्य आगमकुशलो नास्ति कोऽपि यो विवादं भनक्ति। सर्वैः सावधाचार्य एव प्रमाणीकृत आकारितो दूरदेशात्सप्तभिर्मासविहरन् समागात् । एकयार्यया श्रद्धावशात् प्रदक्षिणीकृत्य अगिति मस्तकेन पादौ सट्टयन्त्या वचन्दे दृष्टस्तैर्वन्धमानः । अन्यदा स तेपामग्रे श्रुनार्थकथनेऽस्यैव महानिशीथस्य पञ्चमाध्ययनव्या- ख्याने आगतेयं गाया, “ जत्यिस्यीकरफरिसं, अंतरिय कारणे वि उत्पन्ने । अरिहा वि करिज सयं, न गन्छ मूलगुणमुक्कं ॥१॥” आत्मशद्विवेन तेन चिन्तितं साध्वीवन्दनमेतैर्देष्टमस्ति सावधाचार्य इति नाम पुरापि दत्त, साम्मनं तु यथार्थकथ- नेऽन्यदपि किमपि करिष्यन्ति । अन्यथा प्ररूपणे तु महत्याशानना अनन्तसंसारिता च स्याताम, नतः किं कुर्वे, अथवा यद् भवति तद्भवतु यथार्थमेव व्याकरोमीति ध्यात्वा व्याख्याता यथार्था गाथा । तैः पापैरुक्तं यद्येवं नत् त्वमपि मूलगुण- हीनो यतः साच्या वन्दमानया भवान् स्पृष्टः, ततोऽयशोभीरुः स. दध्यौ किमुत्तरं ददे । आचार्यादिना किमपि पापस्थान न सेवनीयं त्रिविधं त्रिविधेन, या सेवते सोऽनन्तसंसार भ्राम्यति । तैर्विलक्षं दृष्ट्वोचे किं न वक्ष्यसि । स ध्यौ किं वदामि। ततस्तेन दीर्घसंसारित्वमङ्गीकृन्योक्तम्-अयोग्यस्य श्रुतार्थो न दातव्यः “ आमे घडे निहत्तं, जहा जलं नं वडं विणासेइ । इअ सिद्धंतरहस्स, अप्पाहार विणासेइ ॥१॥” इत्यादि तैरुचे-किमसम्बद्धं भापसे, अपसर दृष्टिपथात् । अहो न्वमपि सङ्ग्रेन प्रमाणीकृतोऽसि । ततस्तेन दीर्घसंसारित्वमङ्गीकृत्योक्तं, उत्सर्गापवादैरागमः स्थितो यूयं न जानीय । " एगन मि-: सछत्तं जिणाण आणा अणेगत्तं । ” तैष्टर्मानितं ततः स प्रशंसितः । स एकवचनदोषेणानन्तसंसारिन्वमुपाया॑ऽप्रतिक्रान्तो, मृत्वा व्यन्तरो वभूव १ । तनश्यत्वोत्पन्नः प्रोषितपतिकायाः प्रतिवासुदेवपुरोहितदुहितुः कुक्षी, कुलकल भीनाभ्या पिढन्या ·निरिपयीसवा सा पवापि स्थानमालभमाना दुर्मिये फरसपालयदे वासीन रिगता मपाराशेमोरगा RITE पहा मपपापफानां भाजनेत्रिय मधर्मारो प मस्के फास्पदष्यमिणानि पोरगिरवाज्यप विकोण मणमारी राखे। पासानिया रामो निषदिवम् । रामा मारणाप प्रसूतिसमर्थ यावद्रसिद्यपप्पिया पाना, भाया । गो पति परमाला । ममता पासफ स्पपता नष्टा । रामा पञ्चसायविमदानेन पाल, पालिता मात् यापिणतो पो रामारा एप सामी मा पमनतानापीश २ । नतो मुत्वा सप्तमाथिप्यो । सागरागा। पव उमरगानारदीगे पफोगलमाnिnel सो पस्या मीिपा २९ मयुर ५, ततो मनुप्मा , यतो पासुपेला ७, पता गामगिया , गो गमाना गप्नो मांसाहारी ९, खतो पत्या सप्तमपिल्यामप्रतिष्ठाने गतः १०, तसो गदिषा ११, गो पालविषयापीमणाला अक्षापुस्पनर, गर्मशातनपातनधारपूर्णगोगैरनेसम्याधिपरिगतो गामाटी कमिभिर्भक्ष्यमाणो गर्मातिगत लोग निगमागा शुपादिपीरितो दुम्सी मप्तरर्पक्षतानि दो मासी पत्यारि दिनानि जीनिला १२, पुनो प्यारेपूलना ११, ता नापितो मनुप्या ११, सवा सप्तम्यां ५, मनमाफिफपदे एसभी पापमानागापितरायो पुको परसामिना माफक मिनगि रिलुप्पमान: २९ वपापमृतौ १५, पटुम्यापिमानिभ्यपुत्रो पमनपिरेपनादितासरेपारस गणे ममुप्पमा १७, पर्म गध- रग्यास्म लोक मन्ममरणः परिपूर्ण अनन्तकासेनाऽपरविदेदे मनुष्योऽमपन् । सप पोशानुपा गालीकरण पनाग, ' ममिपुदा, सिद अम प्रपोरिंपतितपश्रीपाश्र्वजिनस्य कासे । गौगपोमाशीव-कि निमिएमगेन नाममणभून १ गोगम् । उत्सर्गापवादैरागमा इस्पादि यमणित ननिमिषमापपपि प्ररपने सरसर्गापनावी भनेकाना ममापनो, गगापि टि- ·भोगस्तेजाकायपरिभोगो मैथुनसेवनं चैकान्तेन निषिद्धानि, इत्थं सूत्रातिक्रमादुन्मार्गप्रकटने ततश्चानाभा, तस्माचानन्त- संसारी । गौतमोऽमासीत्-किं तेन सावधाचार्येण मैथुनमासेवितम् ? गौतम ! नो सेवितं नोऽसेवितम्, यतस्तेन वन्दमाना- स्पिर्शे पादौ नाकुश्चितौ । भगवन् ! तेन तीर्थकरनामकाजितं एकभवावशेषीकृतश्चासीद्भवोदधिः, तत्कथमनन्तसंसार सम्भ्रान्तः ? गौतम ! निजप्रमाददोषात्, यतः सिद्धान्तेऽप्युक्तमस्ति-" चोद्दसपुत्री आहारगावि, मणनाणिवीयरागा य। हुंति पमायपरवसा, तयणंतरमेव चउगइआ ॥१॥” इत्यादि । तस्माद् गच्छाधिपतिना सर्वदा सर्वार्थेषु अप्रमत्तेन भाव्यम्। इति पूर्वाचार्यसंस्कृतसावधाचार्यसम्वन्धः । तथा " जे णं मछुआ ! अटुं वा हेउं वा पसिणं वा वागरणं वा अन्नायं वा अदि वा अस्सुयं वा अपरिनायं वा बहुजणमझे आघवेइ पण्णवेइ पख्वेइ दंसेइ निदंसेइ उवदंसेइ, से णं अरिहंताणं आसायणाए वट्टइ, अरिहंतपण्णत्तस्स धम्मस्स आसायणाए वट्टइ, केवलीणं आसायणाए वट्टइ, केवलिपण्णत्तस्स धम्मस्स आसायणाए वट्टइ” इति श्रीभगवत्यां अष्टादशशतकस्याष्टमोद्देशके ॥ तथा " इच्चेइयं दुवालसंगं गणिपिडगं तीए काले अणंता जीवा आणाए विराहित्ता चाउरंतसंसारकंतारं अणुपरियटिंसु १ । इच्चेइयं दुवालसंगं गणिपिडगं पडुप्पन्नकाले परित्ताजीवा आणाए विराहित्ता चाउरतं संसारकतारं अणुपरिअति २।” 'परित्त' त्ति परिमित्ता, वर्तमाने काले विराधकमनुष्याणां संख्येयत्वात्। "इच्चेइयं दुवालसंगं गणिपिडगं अणागए काले अणंता जीवा आणाए विराहित्ता चाउरंतं संसारकंतारं अणुपरियट्टि- स्संति ३ । इच्चेइयं दुवालसंग गणिपिडगं तीए काले अणंता जीवा आणाए आराहित्ता चाउरंतं संसारकंतारं वीइवइंस १ । इच्चेइयं दुवालसंगं गणिपिडगं पडुप्पन्नकाले परिचा जीवा आणाए आराहिला चाउरतं संसारकंतारं वीइवइंति ।इच्चेइयं दुवाल- ·निमिपपीकवा सा पवापि स्यानमलभमाना दुर्मिक्षे कल्पपास्पद वासीत्वेन स्थिता मघमांसदोदोऽस्या समावः । पानां मयपायकानां मामनेच्छिष्टे मयासे प रस्के कांस्यद्ध्यदक्षिणानि पोरयिस्वाऽपत्र निफ्रोय मपर्मासे सके। गृहस्वामिना रामो निवेदिवम् । रामा मारणाय प्रसूतिसमयं यापद्रक्षितमप्पिंग घालाना, अपस्ता न इन्पते रवि वरुधर्मत्वात् । प्रस्वा पालक स्पफ्स्पा नष्टा । राधा पमसहस्रदमिमदानेन पासा पासितः । प्रमात् स्नाधिपतौ सुते रामा स एव सद्या- स्वामी कता पनपतानामीषा २ । वो मृत्वा सप्तमपृथिव्यां ५ सागरापुः । वन उवृत्पान्सरदीपे एकोकमाविर्माता ।। ततो मुस्वा महिपा २५ पर्याय: ५, सतो मनुष्पा १, सो पासपेवर ७, ससा सप्तमपपिम्यां ८, सतो गमकों मनुप्यो मांसासरी ९, वो मुस्वा सप्तमपपिम्पाममनिष्ठाने गवा १०, दो महिपा ११, सतो पासविषपापन्धकीतामणमुता अक्षाधुत्पन्ना, गर्मभावनपासनक्षारपूर्णयोगैरनेकल्पाधिपरिगतो गमत्कृष्टी कमिभिर्भक्ष्यमाणो गर्माभिर्गता सोकैनिंन्यमानः पादिपीरिखो दासी मसमर्पपवानि दो मासौ पत्वारि दिनानि मीनिस्षा १२, मृतो ध्यन्तरेप्पमा १५, ततः सूनाषिपो मनुप्या १४, वा सप्तम्पा १५, तवमाणिकरहे हपभो पासमाना पचपिवस्कन्पो मक्को सास्यामिना फारुकमिवानादिमि- चिंचप्यमानः २९ षपाय तो १५, बहुम्पापिमानिम्पपुमो यमनपिरेपनादिदुग्लैरेलास्य गतो मनुष्यमनः १७, एवं चतुईन- रग्यात्मक सोकं नन्ममरणैः परिपूर्ण मनन्तकासेनाऽपरवियो ममुप्योऽभवत् । वम लोकानुवृत्या गवस्तीर्यकरवन्दनाय, पविजुदा, सिद्ध मत्र प्रयोपिपवितमभीपाश्चैजिनस्प फाठे । गौतमोप्रातीद-कि निमिचमनेन दुस्लिमनुभूवै ? गौवम ! उत्सर्गापपादैरागमा इस्पादि सममित तमिमिचम्।यपि मषपने चस्सर्गापवादौ मनेकान्तय प्रज्ञाप्यन्ते, क्यापि अकायपरि- ·व्याख्या-उन्मार्गस्थितः-उत्सूत्रप्ररूपणानिरतः एकोऽपि अधिकारात् सूरि शयति-संसारसमुद्रे अनन्तानन्तमरण- प्रदानेन विनाशयतीत्यर्थः, कान् भव्यसत्त्वसङ्घातान् किं कुर्वतस्तान् तन्मार्ग-उन्मार्गस्थितप्रदर्शितपथं अनुसरत:-आश्रयत: प्राकृतत्वाद्वचनव्यत्ययः । अत्र दृष्टान्तमाह-यथा कुतारः कुत्सिततारको नरो भवति । स बहून् पृष्टिलमान् जन्तुसमूहान् नद्यादौ विनाशयतीति, गाथाछन्दः॥ ३० ॥ अथोन्मार्गगामिनामेवाशुभफलं दर्शयति- उम्मग्गमग्गसंपहिआण, साहूण गोअमा! नूणं । संसारो अ अणंतो, होई संमग्गनासणं ॥३१॥ व्याख्या-उन्मार्गा-गोशालकबोटिकनिन्हवादयः तेषां मार्गः-परम्परा तस्मिन् अथवा उन्मार्गरूपो यो मार्गस्तस्मिन् समिति-एकीभावेन पइति-प्रकर्पण स्थितानां साधूनां-साधुलिङ्गधारकाणां हे गौतम! नूनं-निश्चितं संसारश्चतुर्गत्यात्मकः अन- न्तो-अपर्यन्तो भवति । च शब्दस्तद्गतानेकदुःखसूचकः । किं भूतानां तेषां ? सन्मार्गनाशिनां-शुद्धपयोच्छेदकानां महानि- शीथोक्तमुनिचन्द्रसाधुवत् इति । गाथाछन्दः ॥ ३१॥ अथ कथञ्चित् स्वयं प्रमादवानपि शुद्धमार्ग प्ररूपयन् कस्मिन् पक्ष आत्मानं स्थापयतीत्याह- सुद्धं सुसाहुमग्गं, कहमाणो ठवइ तइअपकम्मि। अप्पाणं इयरो पुण, गिहत्थधम्माउ चुक्क त्ति ॥३२॥ व्याख्या-शुद्ध-अवितथं सुसाधुमार्ग-सन्मुनिपथं कथयन्-अरूपयन् स्वयं प्रमादवानपीति गम्यते स्थापयति-निवेश- यति आत्मानं क? साधुश्राद्धपक्षद्वयापेक्षया तृतीयपक्षे-सं विग्नपाक्षिकरूपे इतरो-अशुद्धमार्गप्ररूपकः पुनः 'गिहत्थधम्माउ' ति गृहस्थधर्मादायतिधर्मात्सं विमपाक्षिकपथाच 'चुक्क ' त्ति भ्रष्टः संसारपयत्रयान्तर्वीत्यर्थः । इति शब्दो वाक्यपरिसमाप्त्य-

·संग गणिपिरंग अणागए फाले अर्णता मीना माणाप आराशिचा चाउरत संसारकतार पीवास्मति" इति नन्दिसूत्रे ।।
इत्पेन मिलोक्यापार्योपाध्यायमपफगणापच्छेदफादिना मोक्षापिना भगवदामया भागमा निरूपणीयः, न स्वमत्या
वालेऽनन्तमसारावारिति । गायाछन्दः ॥ २७ ॥ अप के सूरय मात्रामविक्रामन्तीस्या-
भट्ठायारो सूरी १, भट्ठायाराणुविरको सूरी २। उम्मग्गठिओ सूरी ३, तिग्निवि मग्ग पणासति ॥२८॥
म्यास्पा-भ्रष्टा सर्नया विनष्टः आचारो-मानाचारादिर्यस्य स भ्रष्टाचार त्रिधर्माचार्यः १, भ्रष्टाचाराणां-निनष्टा
धाराणा साधूनां उपेक्षकः प्रमादमस्तसाधूनामनिषारयितेत्पर्यः मरिर्मन्दधर्माचार्य २, उन्मागम्पित उस्म्नादिप्ररूपणपर:
मरिरपर्माचार्यः३, प्रयोऽप्येते मार्ग-भानादिरूप मोरुपये प्रणाशपन्ति-निनामामतिझामन्तीत्यर्थ ॥ गायाछन्दः ॥ २८ ॥
अपवा अपाणां सेवफस्पाश्मफलमार-
उम्मग्गठिए सम्मग्ग-नासए जो उ सेषए सूरी । निअमेण सो गोअम! अप्प पाडेइ ससारे ॥२९॥
प्पास्मा-उन्मार्गस्थितान् सन्मार्गनाशकान् ? सुषन्दात् भ्रष्टाचारान् २ भ्रष्टाचारोपक्षांश ३ मरीन या सेवते-पर्यु-
पास्ते नियमेन-निमयन स नरो । गौतम ! यात्मानं पाम्यति, संसारे-पवर्गत्यास्मके इनि । गायाछन्दः ॥ २९ ॥
भय माझ्यन्तरण एनमेार्य प्रान्वेन समर्षयभार-
उम्मग्गठिओ एको, बिनासए भासतसघाए । सं मग्गमणुसरस, जह कुत्तारो नरो होइ ॥३०॥

·व्याख्या-उन्मार्गस्थितः-उत्सूत्रप्ररूपणानिरतः एकोऽपि अधिकारात् सुरिनाशयति-संसारसमुद्रे अनन्तानन्तमरण- प्रदानेन विनाशयतीत्यर्थः, कान् भव्यसत्त्वसङ्घातान् किं कुर्वतस्तान् तन्मार्ग-उन्मार्गस्थितप्रदर्शितपथं अनुसरतः-आश्रयत: प्राकृतत्वाद्वचनव्यत्ययः । अत्र दृष्टान्तमाह-यथा कुतारः कुत्सिततारको नरो भवति । स वहून् पृष्टिलग्नान् ‘जन्तुसमूहान् नद्यादौ विनाशयतीति, गाथाछन्दः॥ ३० ॥ अथोन्मार्गगामिनामेवाशुभफलं दर्शयति- उम्मग्गमग्गसंपडिआण, साहूण गोअमा ! नूणं । संसारो अ अणंतो, होई संमग्गनासणं ॥३१॥ व्याख्या-उन्मार्गा-गोशालकवोटिकनिन्हवादयः तेषां मार्गः-परम्परा तस्मिन् अथवा उन्मार्गरूपो यो मार्गस्तस्मिन् समिति-एकीभावेन पइति-प्रकर्षण स्थितानां साधूनां-साधुलिङ्गधारकाणां हे गौवम ! नूनं-निश्चितं संसारश्चतुर्गत्यात्मका अन- न्तो-अपर्यन्तो भवति । च शब्दस्तद्गतानेकदुःखसूचकः । किं भूतानां तेषां ? सन्मार्गनाशिनां-शुद्धपयोच्छेदकानां महानि- शीयोक्तमुनिचन्द्रसाधुवत् इति । गाथाछन्दः ॥ ३१॥ अथ कथञ्चित् स्वयं प्रमादवानपि शुद्धमार्ग प्ररूपयन् कस्मिन् पक्षे आत्मानं स्थापयतीत्याह- सुद्धं सुसाहुमगं, कहमाणो ठवइ तइअपकम्मि। अप्पाणं इयरो पुण, गिहत्थधम्माउ चुक्क त्ति ॥३२॥ व्याख्या-शुद्धं-अवितथं सुसाधुमार्ग-सन्मुनिपथं कथयन्-प्ररूपयन् स्वयं प्रमादवानपीति गम्यते स्थापयति-निवेश- यति आत्मानं क? साधुश्राद्धपक्षद्वयापेक्षया तृतीयपक्षे-सं विश्नपाक्षिकरूपे इतरो-अशुद्धमार्गप्ररूपकः पुनः 'गिहत्थधम्माउ' त्ति गृहस्थधर्मादायतिधर्मात्संविग्नपाक्षिकपथाच 'चुक' ति भ्रष्टः संसारपथत्रयान्तर्वर्तीत्यर्थः । इति शब्दो वाक्यपरिसमाप्त्य- ·पो। मन प्रसाचा परमपमानित्य किशिम्पते " समय भई सुपरणो १, मुज्मद मुस्सावो पि एणकसिमो २। मोसमपरणारणो, मन्या संपिम्गपक्सई ॥१॥ संपिमापरिसपार्ण, समसणमेयं समासमो भणिय । मोसनपरणकरणा गि, पेण कम्म विसोईवि ॥२॥ मदं मुसाइधर्म, को निंदा प नियपमायारं । मुरस्सियाण पुरमो, होइप सबोमरा- ६ इणिभो ॥३॥दा न य पदापा, विकर्म कुणा कारपे मेव । अधद्वा न वि दिपता, देह मुसाहण पोडे ॥४॥ मोसग्लो मता, परमप्पा पणा दिसवी । तं सर दुमईए, मरियपर पार सपं च ॥ ५ ॥ सावज्जभोगपरिवज- पाउ, सम्मुत्तमो गई पम्मी । बीमो सावगपम्मो, वइयो संबिमापक्सपदो॥५॥ सेसा मिारिद्वी, गिहिसिंगकलिंगदधलिंगेरि। मा विग्नि उरलपा, संसारपहा हा विमि ॥७॥" ननु गहिवरकादयो मपन्तु भवामुयायिनो, भगवहिपारिणस्तु कपमित्यमार-"संसारसामरमिर्ण, परिम्ममवेहि सदमीवेटिं। गहियाणि प सफाणि य, मर्णवसो दरसिंगाई ॥८॥ ननु पपा संसारपपासक्य मोक्षपया इवि याकं मत्सन्दरं, पर या मसाविहारेण बहुकाल वित्य पात्कर्मपरवक्तया पिस्पमरम्पते, वे न पक्षे निक्षिप्यन्वामित्यत मार-“सारमचाया पे गच्छ-निमाया य विारवि पासत्या । मिणवयण- पाहिरा विप, वे उ पमाण न कायदा ॥९॥" इस्व दिदेवो काम समएणं तुगिया णाम णयरीत्या । वणो,पीए नपरोप एगो साहसतो देवो मिदिमो रियासमियो मासासमिमो पसमासमियो मापानमरमचनिक्लेरणासनियो उपारपासमनोरमसिंपानपातिावपिपासमियो मणपोषयमचो पासपो पपिदिमो पर्वमयारी मममो मसिनो गिन्नपो छिन्नसोगो निमसेमी सपनि सानो संखो इन निरंजनो पार स मपरिगसमई एमालयनसिमो,

·मज्झण्हसमए गोयरचरियाए भमंतो एगम्मि सडकुलम्मि पविट्ठो, साविया य तं दट्टुं हट्टतुट्ठा जाया, आहारगहणत्यं घराम्म
पविट्ठा ताव य साहू घरदार अवलोइऊण आहारं अगहिऊण अजंपमाणो चेव पडिनियत्तो, साविआ वि आगया संती तं
अपासंती अपुण्णाहं अधण्णाई एवमाइयं जपमाणी दारे ठिया, तक्खणे चेव वीओ मुणी आहारत्थमागओ तमाहारेण पडि-
लाभिऊण समणोवासिया भणइ । हे मुणीसर ! एगो साहू मम घरे आगओ तेण भिक्खा न गहिया पच्छा तुम्ह आगमणं
जातं, तेण केण निमित्तेण भिक्खा न गहिया ? सो भणइ एयारिसा भावभंजणा पासंडचारिणो वहवे वट्टति, समणोवासिया
तन्वयणं सोऊण अञ्चत्थं दुक्खमावण्णा । तओ य तइओ साहू तम्मि घरे आहारत्थमागओ । तमवि पडिलाभिऊण पढमसा-
हुवुत्तंतो कहिओ । सो भणइ हे भद्दे ! तुम्ह घरदारं नीयं वट्टइ, तेण न गहिया भिक्खा । 'जओ आगमे " नीयदुवारं तमसं,
कोढगं परिवज्जए । अचक्खूविसओ जत्थ, पाणा दुप्पडिलेहगा ॥१॥” अहं तु वेसमित्तधारी, मए साहूणं आयारो न
सक्कए पालेउ, मम निष्फलं जीवियं, सो पुण धण्णी कयकिच्चो जे ण मुणीणमायारं पालेइ । सो वि सट्टाणं गों। इत्य
भावणा-जो सो पढमसाहू सो मुक्कपक्खिओ हंसपक्खिसमाणो, जेण तस्स हंसस्स दो वि पक्खा सुक्का भवंति, एवं
सुक्कपक्खिओवि साहू अंतो वहिनिम्मलत्तेण दुहावि मुक्को १। बीओ साहू कण्हपक्खिओ ओ वायससारिच्छो, जेण
तस्स वायसस्स दोवि पक्खा कण्हा भवंति, एवं कण्हपक्खिओ साहू वि अंतो वार्हि मलिणत्तणेण दुहा वि मलिणों २ ।
तइओ साहू संविग्गपक्खिओ चक्कवायसारिच्छो, जेणं चकवायस्स वाहिरपक्खा मलिणा भवंति अभंतरपक्खा -सुका
भवति, एवं संविग्गपक्खिओ साहूवि वाहिं मलिणो अंतो सुक्को ३ । इति । गाथाछन्दः ॥ ३२ ॥

·मप पर बसा किम्पमिस्सार- जइ नवि समकाउ, सम्म जिणमासिअ अट्ठाण । तो सम्म मा सिमा, जद नणि खीणरागेहि ॥३३॥ पाल्पा-पपपि न स क -रिपाई, कर्म सम्पष-किरणयदपा मिनमापित-कैपरसुकमनुष्ठान-क्रियाफलरपस्पे, वटी यया सीमरागः वीतरागैणित-यपि तया सम्यग्-अपितय मापेन-अरूपयेदिति । मापारा॥३३॥ मप ममादसतोऽप्परिवषमपणे मात्कल दर्शयनाए- ओसन्नो वि विहारे, कम्मे सोहइ सुलभघोही य । चरणकरण विसुफ, उवहितो पहावितो ॥३॥ प्यास्या-मरसमोऽपि-सिपिसोऽपि का निहारे पनिपायर्या कर्म-पानापरणादि शोषयति-श्वियित्रीकरोवोस्पपी, ससमा पोपि-मिनपर्ममाप्तिस्मा यस्यासौ मुसमबोषित, एवंविषम मेस्पा स्यादिवि शेपा, किं कुर्वन् ! 'परमकरण वि- घद उपयो परियो'चि परण-सप्ततिमेदं गणम करण-सप्ततिमेदमेयोचरगुणसं परणं च करणं पेति समारपन्दे परणकर व रिशदे-निकमा सपरपन-मधेसपन् प्रपर्यय-पपापस्थिवे मविपादयन्निति । मप्र परमकरणस्वको यथा एप ५ समणपम्म १० संगम १७ देपावचं ध १० अमएधीओ ९ । णाणाइवियं ३ तत्र १२ कोर-निमामाई ४ परणय ॥१॥ रिपिसोही र समिई ५, भाषण १२ परिमा १२ य इंदियनिरोणे ५ । परिसरण २५ पपीमो , अभिगा र पेन पर ॥ २ ॥" एतयोः प्रमेण म्पत्तिा, समालो पालाइवायामो घेरयमै १, सम्बामो सारापानो परपणे २, सम्मामो मदिमादाणामो देरमण ३, सम्मामो मेहुणामो पेरमण ४, सम्पामो परिमा- ॥

·हाओ वेरमणं ५, इति व्रतानि । 'दसविधे समणधम्मे पं० त० खंती १, मुत्ती-२, अजवे ३, महवे ४, लाघवे ५, सच्चे ६, संजमे ७, तवे ८, चियाए ९, वंभरवासे १०। क्रोधजयः १, निर्लोभता २, मायात्यागः ३, अहंकारत्यागः४, परिग्रह त्यागः५, सत्यं ६, (संयमः-) प्राणातिपातविरमणरूपः ७, तपः ८, त्यागः-सुविहितेभ्यो वस्त्रादिदानरूपः ९, ब्रह्मचर्य १०, इति श्रमणधर्मः पृथिव्य १५२ तेजो३ वायु ४ वनस्पति ५ द्वित्रि ७ चतुः ८ पञ्चेन्द्रियाणां पालनान्नव भेदाः९ अजीवसंयमः-पुस्त- कचर्मपञ्चकादीनां अनुपभोगो यतनया परिभोगो वा हिरण्यादित्यागो वा १०, प्रेक्षासंयमः-स्थानादि यत्र चिकीत्तत्र चक्षुषा मेश्य कुर्यात् ११, उपेक्षासंयमो-व्यापाराव्यापारविषयतया द्वेषा तत्र सदनुष्ठाने सीदतः साधून्नोपेक्षेत-प्रेरयेदित्यर्थः । गृहिणस्तु आरम्मै सीदत उपेक्षेत न व्यापारयेत् १२, प्रमार्जनासंयमः-पथि पादयोसत्यादेश्व विधिना प्रमाजनं १३, परिष्ठापनासंयमः- अविशुद्धभक्तोपकरणादेविधिना त्यागः १४, मनोवाक्कायसंयमाः-अकुशलानां मनोवाक्कायानां निरोधाः १७, श्रीउमास्वा- तिवाचकपादैस्तु संयमभेदाः प्रशमरतावेवमुक्ताः " पञ्चाश्रवाद्विरमणं, पञ्चेन्द्रियनिग्रहः कषायजयः । दण्डत्रयविरतिश्चेति, संयमः सप्तदशभेदः ॥१॥” इति संयमः। 'दसविधे वेयावच्चे पं० तं० आयरियवेयावच्चे १ उवज्झायवे० २ थेरवे० ३ तवस्सिवे० ४ गिलाणवे० ५ सेहवे०. ६ कुलवे०७ गणवे० ८ संघवे०.९साहम्मियवेयावच्चे १०, इति वैयावृत्त्यम् । नव वंभचेरगुत्तीओ पं० तं० विवित्ताई सयणासणाई सेवित्ता भवति णो इत्थिसंसत्ताई नो पसुसंसत्ताई नो पंडगसंसत्ताई १, नो इत्थीणं कहं कहेत्ता हवइ । नो स्त्रीणां केवलानां कथां-धर्मदेशनादिलक्षणवाक्यमतिवन्धरूपां २, नो इत्थिठाणाई सेवित्ता भवति । ठा० निषधा ३, णो इत्थीणं मणोहराई मणोरमाइं इंदियाइं आलोतित्ता निझाइत्ता भवइ ४, णो पणीयरसभोई ५, णो ·अप य वाकिन्यमिस्पार- जइ नपि सक काउं, सम्म जिणभासिअ अट्ठाण।तो सम्म भासिद्धा,जह नणिजखीणरागेहिं ॥३३॥ प्पागप्पा-पपपि न धरय -रिपाई, फर्य सम्प-त्रिकरणदपा निनमापित केरकममुष्ठान-क्रियाकलापम्प, तो यया क्षीणरागी पीवरागैणित-कपितं तथा सम्पग्-अषितर्ष मापद-मरूपमेदिति । गाया ॥ ३५ ॥ भए ममावरतोऽपरितपरस्पफे मात्फले दर्शपमार- ओसलो वि विहारे, कम्म सोहेइ सुलभवोही य । चरणकरण विसुङ, उवहितो परुर्वितो ॥३॥ प्पारुषा-असमोऽपि-शिषिमोऽपि को निहारे मनिचार्यो कर्म-भानापरणादि चोपपति-विविसीकरोतीत्यया, मुनमा मोमि-जिनपर्माधिमा यस्पातौ सुसमयोपिक, एवंविषय मेत्या स्यादिति शेषा, किं पुर्वन् ! 'परमकरण वि- सर्द उपतो परितोचि परण-सप्ततिमेद मूलगुणवं फरण-सप्ततिमेदमेनोचरगुणकर्ष घरण प करणं पेवि समाहारइन्दे परणारण बद रिशद-निारूपासपरपर-पत्रसपन मरूपयेय-यपालस्पित मतिपादयन्निति । अप्र घरमकरमस्वस्भ यया- पय ५ सपणषम्म १० सनम १७ पेयार प १० मगचीमो ९ । माणाविर्य ३ वर १२ कोर-निगाहा । परणय ॥१॥रिरिमोरी र समिई ५५ मावण १२ परिमा १२ य इंदिपनिरोगो ५ । परितेपण २५ एपीओ , अपिम्गार पर करणे ॥ २ ॥ " एतयोः फ्रमेण म्पत्तिा, सपामो पाणाइमायामो परममं १, सवालो एमापामो परपणे २, ममामो भविभाटा मामो मेहुणामो मेरमण ५, सम्बामो परिण ·मनोवाकायगुप्तिरूपास्तिस्त्रो गुप्तयः, द्रव्यक्षेत्रकालभावभेदाचत्वारोऽभिग्रहाः, इति करणमिति । गाथाछन्दः ॥ ३४ ॥ अर्थ संविग्नपाक्षिकस्यैव फिश्चित्कर्त्तव्यं दर्शयन्नाह- सम्मग्गमग्गसंपढिआण, साहूण कुणइ वच्छल्लं । ओसहभेसज्जेहि य, सयमन्नेणं तु कारेइ ॥३५॥ व्याख्या सन्मार्गमार्गसंपस्थितानां-सन्मुनिमार्गे सम्यक्त्तानां साधूनां-मुनीनां करोति-विधत्ते स्वयं-आत्मना वात्सल्यं-समाधिसम्पादन अधिकारात्संविग्नपाक्षिकः, कैः ? औषधभैषज्यैस्तत्रौषधानि-केवलद्रव्यरूपाणि वहिरुपयोगीनि वा, भैषज्यानि-सांयोगिकानि अन्त ग्यानि वा, चशब्दोऽनेकान्यप्रकारसूचकः । तथाऽन्ये-आत्मव्यतिरिक्तेन कारयति, तुशब्दात् कुर्वन्तमन्यमनुजानातीति । गाथाछन्दः ॥ ३५ ॥ अयाधिकारात् परवात्सल्यकारिणामतिस्तोकतामाह- भूए अत्थि भविस्संति, केइ तेलुक्कनमिअकमजुअला । जेसिं परहिअकरणिक-बद्धलक्खाण वोलिही कालो ॥ ३६ ॥ व्याख्या-भूता-अतीतकाले 'अस्थि'त्ति सन्ति-विद्यन्ते वर्तमानकाले भविष्यन्ति-भविष्यत्काले केचिदतिस्तोका एव, ते पुरुषाः किभूताः? त्रैलोक्येन-स्वर्गमर्त्यपाताललक्षणेन तन्निवासिपाणिगणेनेत्यर्थः, नतं क्रमयुगलं येषां ते त्रैलोक्यनतक्रम- युगलाः, ते के? येषां परहितकरणैकवद्धलक्षाणां परेषां-अन्येषां हितं-वात्सल्यं परहितं, परहितस्य करणं परहितकरणं वस्मिन् , ·पापमोयणस्स भामायमाहारए सया मवति ६, णो पुष्परय पुष्वकीसिय सरिता मगर ७, गो सदाशुवावी णो स्वाणुवाई पो सिसोगाणुषाई ८, णो सापासोक्सपरिषदे याविभवइ ९, इतिग्रमाप्ति । मानवनचारिभलक्षणश्मानादिषिक,तपो द्वादश्या पूर्वोकं १२, झोपमानमायालोमत्यागः ४ प्रोपादिनिग्रहः, इवि परणं ७० पत्र १ पात्र २ वसति ३ आहार ४ शुद्धिलक्षणा चर्पा पिपरिवद्धिः । इरियासमिई १, मासासमिई २, पसणासमिई ३, आदाणभंडमचणिवखेवणासमिई ४, उधारपासवणखे- समासिंघामपारिद्वापणियासमा ५, इति समितिः । अनित्पमानना १ अभरणमा० २ मवमा० ३ एफस्वमा० ४ अन्य- स्वमा० ५ मौषमा० ६ आभपमा० ७ संघरमा० ८ निर्मरामा० ९ पर्मस्तास्यावतामा० १० सोफमा० ११ पोपिमा० १२ इति मापनाः । पारसमिपसुपरिमायो ५० सं० मासिया मिरसुपरिमा १ दोमासिया २ सिमासिया ३ घचमासिया ४ पंचयासिया ५ सम्मासिया ६ सत्तमासिया ७ पडमा सचराईदिया मिक्सु०८ दोचा सचराईदिया मिफ्षु०९ तथा सत्तराईदिया मिक्खुप० १० मोराइमा मिक्खुप० ११ एकराइया मिक्सुप० १२ । इति प्रतिमा । मनोनामनोमेषु धन्द १ रूप २ गप र रस ४ स्पर्लेप ५ भोप १ प २ घणि १ मिना ४ स्वगिन्द्रिय ६ विपपीभूतेषु रागदेपपर्जनात् पञ्चधेन्द्रियनिरोपः । 'विहिपरिसर एगा, पनपक्सोरविगविगंधरिमा । मक्खोरपमनणया, नव नव साधिपणवीसा ॥१॥' प्रयमे रष्टिपति- सना १, का पादयेऽपि प्रयत्नयः अर्थमस्फोटा। कार्याः पर्व ७, सवो सिपले मुखवत्रिकामसगपमिरास्फोटा गयमिा प्रमाननाम परस्सर पिकनिकान्वरिवाः प्रत्येक नम नव कार्या, एवं १८, इति मुखवनिकापविलेखना२५ स्युः। 'पायारिणेम विमविम, पामेपरवाहसीसमादियए । भाोपिडी, परणप्पयोपनीमा २ इति प्रविमेलनाः २५ ॥

·. शिक्षारहितत्वेन यया लोके भिववाहण'त्ति भृत्याच-सेवका वाइनानि च-दस्त्यश्ववृषभमहिषादीनि इतिद्वन्द्वे भृत्यवाहनानि, तया विनेया गुरूणां प्रतिपृच्छाभिः कार्य कार्य प्रतिपृच्छा प्रतिपृच्छा ताभिः 'चोयण त्ति प्राकृतत्त्वाद्विभक्तिलोपः, चोदनाभिश्च विनेति शेषः स्वेच्छाचारिणो भवन्तीत्यर्थः । यस्मात्स्वेच्छाचारिणी भवन्ति, ' तम्हा उ' ति तस्मादेव कारणात्मतिपृच्छामि- चोदनाभिश्वाचार्यों विनेयान् सदा-सर्चकालं 'भयइ 'त्ति भजते-सत्यापयति शिक्षयतीत्यर्थः । गाथाछन्दः ॥ ३८॥ " अय नोदनाया अकर्तुः फलं दर्शयन्नाह- जो उ पमायदोसेणं, आलस्सेणं तहेव य । सीसवगं न चोएइ, तेण आणा विराहिया ॥३९॥ व्याख्या-यो गणी तुशब्दादुपाध्यायादिः प्रमाददोषेण प्रमादरूपो यो दोपस्तेन आलस्येन तथैव च चकारादु- शेषोहादिभिश्च उक्तं च-" आलस्स १ मोह २ वन्ना ३, यंभा ४ कोहा ५ पमाय ६ किविणत्ता ७ । भय ८ सोगा ९ अशाणा १०, बक्खेव ११ कुऊहला १२ रमणा १३ ॥१॥" एतैहेतुभिः शिष्यवर्ग अन्तेवासिटन्दं न प्रेरयति मोक्षानुष्ठान इति शेषः, तेनाचार्येणोपाध्यायेन वा ' आन(ण)'त्ति जिनाज्ञा विराधिता-खण्डितेत्यर्थः । अनुष्टुप्छन्दः ॥३९॥ अथ गुरु- लक्षणमुपसंहरन् गच्छलक्षणं च विवक्षुराह- संखेवेणं मए सोम, वन्नियं गुरुलक्खणं । गच्छस्स लक्खणं धीर, संखवेणं निसामय ॥ ४०॥ व्याख्या-सझेपेण-विस्तराभावेन मया हे सौम्य ! हे गौतम ! गणितं-अरूपितमित्यर्थः गृणाति-वदति तत्त्वमिति गुरु- ·एक मैतिवीर्य पदे भ-पथ्यं तस्य वयोवेन कारणे कार्योपपाराचयो यस्ते परहितकरणकादलक्षातमा परदिनकर- भैरसमाणां एपिवानां संवा 'पोलिविवि पावत्ता पविधनाम म्पतिकामविम्यतिकमिप्यनि वा कासः समपादिन- पण इति । गीविन्दः । वम फेदम्- मामियमदतोक्त, यदि कथमपि मक्षणं भवेदुभयो । दुरूपोः कृतपतिम्रोमां, वो गीवि गीवान् सनोमा" ॥१५॥ मय पे मापमापरणेनापि परादितकारिणा मूरपसानार- तीआणागयकाले, केई होहिंति गोयमा सूरी । जेसिं नामग्गहपो वि, होइ नियमेण पच्छित्त ॥३७॥ प्यालया-मवीतकाले ते केचिदनिर्दिननामानोऽभूषमिति शेप, अनागतकाले पोदिति-मनिप्यन्ति, 'मापन्तप्राणे मध्यस्पापि वहादति न्यायेन पर्वमानकासे प सन्ति । हे गौवम ! सूरया-आचार्या नामपारकाः, येषां परिचयफरणादिकं रे बास्वाम, नामनामेऽपि भाति नियमेन-निभयेन मापमित्रम् । क्या पोक्त भीमदानिशीमपत्रमाप्ययने " इत्यं पापरि- याम, पमपर्ण-गोंति कोरिक्सामो । फोक्सिास्से कोरी, सए य वह एपिए पेन ॥ १॥ पवेसि ममामो, एमे निम्बार मुणगणाणे । सभ्युत्ममेमेन, विस्थपरस्साघुसारिएर ॥२॥" इति गायाछन्दः ॥ १७॥ मपात्र हेतुमार- जमओ, सयरी भवति अणविस्कयोइ, जह भिववाहणा लोए। परिपुच्छाहिं बोयण, तम्हा इ गुरू सया भय ॥ ." पाल्पाधि मिल परं पतो मी. -- ·रहितं चारित्रं-मूलगुणरूपं यस्यासौ अस्खलितचारित्रः, सततं-अनवरतं रागद्वेपविवर्जितस्तत्र मायालोभात्मको रागः, क्रोध- मानात्मको देष इति, निष्ठापितानि-क्षयं नीतान्यष्टौ मदस्थानानि-मानभेदा जातिकुलरूपवललाभश्रुततपोविभवमदाख्या येनासौ निष्ठापिताष्टमदस्थानः, शोषिताः-कृशीकृताः कषायाः-सभेदाः क्रोधमानमायालोभाख्याः, नोकपाया वा येनासौ शो- पितकषायः, जितान्यात्मवशीकृतानीन्द्रियाणि श्रोत्रग्नासाजिह्वात्वग्मनोरूपाणि येनासौ जितेन्द्रियः स्यादिति शेपः । एवं विधेन तेन छद्मस्थेनापि सार्दै केवलं-एकं ज्ञान मस्यास्तीति केवली विहरेत्-विचरेत् , तुशब्दादेकत्र वसेदपि यद्वा तेन छद्म- स्थेन सार्दै केवल्यपि विहरेत् छद्मस्थस्तु तेन सार्दै सुतरां विहरेदित्यर्थः । इति विपमाक्षरेति लक्षणे गाथाछन्दसि ॥४१॥४२॥ अथ यैः सह विहारादि न विधीयते तानाह- जे अणहीअपरमत्थे, गोअमा संजए भवे । तम्हा ते वि विवजिज्जा, दुग्गइपथदायगे ॥ ४३ ॥ व्याख्या हे गौतम ! ये संयता अपि-संयमवन्तोऽपि 'अणहीअपरमत्थ' ति अनधीता-अनभ्यस्ताः परमार्था:-आग- मरहस्यानि यैस्ते अनधीतपरमार्था अगीतार्था इत्यर्थः । यत्-यस्मात् अज्ञातद्रव्यक्षेत्रकालभावौचित्या भवन्तीति शेपा, तस्मात् तान् अगीतार्थान् विवर्जयेत्-विहारे एकत्र निवासे वा दूरतस्त्यजेत् । अपि शब्दोऽत्र भिन्नक्रमः, स च यथास्थानं योजित एव । किंभूतान् तान् दुर्गतिपथदायकान्-तिर्यग्नार ककुमानुपकुदेवरूपदुर्गतिमार्गप्रापकानित्यर्थः । अत्रागमरहस्यानि कानि- चिद्दश्यन्ते । यथा-"जे आसवा ते परिस्सवा १ जे परिस्सवा ते आसवा २ जेषणासवा ते अपरिस्सवा ३ जे अपरिस्सवा ते अणासवा ४।” इदमाचाराङ्गचतुर्थाध्ययनमूत्रमस्य व्याख्या-ये आश्रवति-आगच्छति अष्टमकारं कर्म येरारम्भस्ते आश्रवाः- ३ ·स्तस्य सप्तण-चिा, अपेखि नेपः गधरययविपतिनीसमुदायसक्षणस्प समर्ष, षिया राणत इति धीरस्वस्य सम्बोधन नियते। पीर ! साझम निक्षमय-माकपेति । मनाया ॥ १० ॥ इवि भीमपामरएनमोमणिमहारकपुरम्वरभीमान दपिमहमरीवरपरणाम्मोमरममावरीकापमाणपग्विश्रीविनयविम- सगणिविरपिठापो गरणाचारमकी कटीकायामाचार्यस्परूपनिरूपणाधिकारः प्रथमः ॥ मपत्रिवमायास्सस्सम् । मय फ्रमप्राप्त पविस्मर्स मपश्यते । पापि मपम येन मुनिना उपस्पेनापि सार्क कवली रिहरेत् वस्पर्म गापाद्रपेनाह- गीअरथे जे सुसंविग्गे, अणाखस्सी वधए । अपस्खलियचरिते सयय, रागदोसविवज्जिए ॥४१॥ निविअअट्ठमयठाणे, सोसिअफसाए जिईदिए। विहरिया तेणसद्धिं तु, छउमरणवि फेवली ॥४२॥ मनपोसिपा-गीता-परिशतोऽयी दस्त्रस्य वेन स गीतावी, या गीवापिस्य रिते इत्पभ्राविवादमत्पपे गी- गा। धन गीवं पूर्व नरवर पास्यानम् । उक्त प मायाकल्पमाप्यपीटिकायां-"गीय मणिवेगई, पिदिमत्ये खट पर्यवि गीपत्य । गीएम य मस्पेण य, गीमस्यो मा मुम गीमें ॥१॥ गीपण होई गीई, मत्थी मत्येण होइ नायो । गीएम प भस्पेण य, गीमस्व व स्मिाणादि ॥२॥" या सविग्गो'त्ति मस्पर्ष संवेगवान्, मायस्पमस्पास्वीवि मासस्पी न माणस्यीन नासस्पी मारपररिव इत्या सानि-निमानि प्रवानि-निबमा चरानाति-* रसव, मस्त्राहि-सवीचार ·Murarrammar - ३ ग्या ये पुद्गलाः ते तु ध्रुवाः, यद्वा जीवमेरुविमानादीनां द्रव्यास्तिकनयमतेन ध्रुवता । तया " उस्सग्गअंकिंची, किंची अववाइझं भवे मुत्तं । किंची तदुभयमुत्तं, सुत्तस्स गमा मुणेअन्वा ॥१॥” उत्सर्गसूत्रं १ अपवादसूत्रं २ तदुभयमूत्रं दिधा, उत्स- गर्गापवादिकं ३ अपवादोत्सर्गिक ४ एते सूत्रस्य गमा:-प्रकाराश्चत्वारः, अयवा गमानामतिरुच्चारणीयानि पदानि, तेनोत्स- रौत्सर्गिक ५, अपवादापवादिकं ६ । नो कल्पते साधोर्गोचरं पर्यटको गृहद्वयापान्तराले निपीदनमित्युत्सर्गसूत्रं १, त्रयाणां पुनः कल्पते इत्यपवादसूत्रं २, नो कप्पइ राओ वा विआले वा सेजासंथारयं पडिगाहित्तए, नमत्य एगेणं पुच्चपडिलेहिएणं सिजासंथारएणं, इदमुत्सर्गापवादिकं ३, यत्पुनर्निग्रन्थीनां कल्पते पक्वं तालपलम्ब विधिभिन्नं नाविधिभिन्नमित्यपवादो- त्सर्गिक ४, नो कप्पइ असणं वा ४ पढमाए पोरिसीए पडिगाहित्ता पच्छिम पोरिस उवाइणावित्तए से अ आइच उवाइणा विएसिआ जो तं भुंजइ भुंजतं वा साइज्जइ से आवज्जइ चाउमासि परिहारहाणमित्युत्सौत्सर्गिकं ५, नया येषु सूत्रेषु अप- वादों भणितस्तेष्वेवार्थतः पुनरनुज्ञा प्रवर्तते तानि अपवादापवादिकानि सूत्राणिं ६, इति श्रीबृहत्कल्पत्ती, इयं च मूत्रपभङ्गी श्रीनिशीथचूर्णिषोडशोद्देशकेऽप्यस्ति । तया “नेगम १ संगह २ ववहार ३ ज्जुसुए ४ चेव होइ वोधन्वें । सद्दे ५ अ सम- भिरूढे ६, एवंभूए अ मूलनया ॥१॥” तत्य “णेगेहि माणेहि, मिणइ ति (य) णेगमस्स य निरुत्ती। सेसाणेपि नयाणं, लक्खणमिणमो सुणह बुच्छं ॥२॥” नैकर्मानमहासत्तासामान्यविशेषादिनिर्मिमीते मिनोति वा वस्तुनि परिछिनत्तीति नैंगम इतीयं नैगमस्य निरुक्तिव्युत्पत्तिः १, “संगहियपिडियत्य, संगहवयणं समांसओ विति २ । वजंति विणिच्छयत्यं, ववहारो सञ्चदच्वेस ॥३॥” सङ्घण्हाति सामान्यरूपतया सर्व वस्तु क्रोडीकरोतीति सङ्ग्रहोऽयमुच्यते २, विशेषेण निथयों विनिश्चयः ·मेर पस्यानानीस्पर्ष, पे परिसमन्वात् भवति-मसावि सचित्रपटपम् यैस्माननिश्चरेस्ते परिभपा-कर्मनिर्भरास्पानानी स्पर्पा, मर्प मारा-पानीतरमनाचरिवानि समानादीनि सुखकारणतया वानि कर्मपन्धविस्वान भाभपार-धर्मकायस्थानानि, पुनस्तान्येप तदपिा-पिपपमुस्लपरासखाणो निस्सारतया संसारसरणिपानीति उत्ता राम्यमनकानि मता परिभवा:- निरास्पानानीस्पर्ष ११५ पप परिमवा-निर्भरास्वानानि अस्सिाधुतपयरगद विश्वनाम्सामाचार्यमानादीनि तान्येव कोदपादरामाग्यवसापस्य मन्नौराभवा ममन्ति-पापोपादानकारणानि मापन्त इस्पा २१ आभमोऽन्येऽनाभवा - प्रवरिवार, तेऽपि कम्मोदयादगुमाध्यबसायिमोम परिभपा वपरिभवा-धर्मकन्यस्याना स्पः । दुससम्पातमयमध्यानस्प- मसमपन्द्ररानपिकौडणसाप्मादिस्व ३॥ पे न परिथपा कर्मवन्मस्थानानि न माथपा मनाभपा कर्मकम्पनानि न भवन्ति । केनपिपापिना मनपनोपकारादिना नियमाणा अपरिमारपीरस्ताधामकवानस्पेवानामगार पन्धनामिन स्युरिति ४। क्या "रपसे इपा १ निगमे इस २ पूर्व इका" ग्याल्पा-उत्पपिमही, भीषाध्वीवस्योत्पत्चिर्यमा मातापितृभ्यां पुत्रस्य १, भीवाभीवस्पोत्पपिर्यया सभीपदेशामकेशायः २, अनीवाचीनस्पोत्पत्तिर्यवा-काठात पुनकस्य यदा बालादेरि- खिकादीना, मनीपावनीपस्योसचिवा-करुयोगेन तानोत् स्वर्णस्येवि । विममा-पिनाशा सोऽपि चतुर्दा, भीवाजीव- स्प रिगमो सनवान्मनुष्यस्य १, भीपादमीवस्य नमुझसधारा दुषस्य यदा चिमटयोमास्कमिका २, अभीपाणीवस्य विवान्यनुप्यादे , अभीवादीवस वात् इन्स्पेवि , पस्तुनो धुपवाऽप्यस्वि, यथा-समस्य ममत्वात् वस्य वि- नामा परस्प परितवान् कपूरस्पोस्पतिः स्वर्णस्याबस्विवस्वाद धुक्ता, यया वकलोनेन दुपस्प विनाशो दध पनि स्नि- ·मेजसमारूढो पत्यओ" सामान्यरूपतया सर्व वस्तु सङ्ग्रहाति-क्रोडीकरोतीति सङ्ग्रहस्तस्य मतेन चितादिविशेषणविशिष्ट एव प्रस्थो भवति नान्यः, तत्र चितो-धान्येन व्याप्ता, स च देशोनोऽपि भवति, अत आह मितः-पूरितः अनेनैव प्रकारेण मेयं समा- रूढं यत्र स आहिताग्न्यादेराकृतिंगणवान् मेयसमारूढा, अयमत्रभावार्थः-प्राक्तननयद्वयस्याविशुद्धबात् प्रस्थककारणमपि प्रस्यक उक्तो, अनिष्पन्नः प्रस्थकोऽपि स्वकार्याकरणकालेऽपि प्रस्थक इष्टः, अस्य तु ततो विशुद्धबाद्धान्यमानलक्षणं स्वार्थं कुर्वन्नेव प्रस्थका ३। “उज्जुमयस्स पत्थओ विपत्यओ मेंअं पि पत्थओ।"ऋजुसूत्रस्य निष्पन्नस्वरूपोऽर्थक्रियाहेतुः प्रस्थकोऽपि प्रस्थका तत्परिच्छिन्नं धान्यादिकमपि प्रस्थकः, उभयत्र प्रस्थकोऽयमिति व्यवहारदर्शनात्तथा प्रतीते ४ " तिण्हं सद्दनयाणं पत्थगाहि- गारजाणो पत्यओ, जस्स वा वसेणं पत्थो निप्पज्जइ ५।६।७।” तथा.च-"से जहा नामए केइ पुरिसे कंचि वएन्जा कहि भवं वससि ? अविमुद्धो णेगमो भणइ लोए वसामि । लोए विविहे पं० त० अहोलोए तिरियलोए उडलोए, एएमु सवेस भवं वससि ? विमुद्धतराओ णेगमो भणइ तिरियलोए वसामि । तिरियलोए जंबुद्दीवाइया सयंभूरमणपज्जवसाणा असंखेज्जा दीवसमुद्दा तेमु सबेमु भवं वससि ? विसुद्धतराओ णेगमो भणइ जंबुद्दीवे वसामि । जंबुद्दीवे दस खित्ता पं० त० भरहे १ एरवए २ जाव विदेहे एएमु सत्वेसु भवं वससि ? विसुद्धतराओ णेगमो भणइ भरहे वसामि । भारहे वासे दुविहे पं० २० दाहि- णद्धभरहे उत्तरद्धभरहे य एएमु दोस भवं वससि ? विसुद्धतरांओणेगमो भणइ दाहिणद्धभरहे वसामि । दाहिणभरहद्धे अणे- गाई गामागरनगरजावसन्निवेसा यतेस सव्वेस भवं वससि १ विमुद्धतराओणेगमो भणइ पाडलिपुत्ते क्सामि । पाटलिपुत्ते अणेगाई परसयाई तेमु सबेसु भवससि ? विसुद्धतराओ णेगमो भणइ देवदत्तस्स घरेवसामि । देवदत्तस्सघरे अणेगाईकोहागाराई वेमु सबेसु ·LATIHASE भारागोपाप्तानापरपोषा, न कतिपयचिदिपयस्तदर्य यनति म्पवहारनया३ ॥३॥ " पपचुप्पभम्गाही, नमुओणयविही सपनो । इ रिसेसियतरं, पनुप्पन्न णमो सदो ५॥" साम्भवमुत्पमं प्रत्युत्पन्नमुन्यो वर्षमानकासमावीत्पर्य- सप्रोडे मीलमस्सेनि मत्युत्पन्नग्राही ऋजुप्रो नपा ४, चन्दनया प्रत्युत्पन्न वर्तमान सदपि जुमूत्राभ्युपगमापेक्षया विशेपि मगरमिनि ५॥४॥ "पत्युभो सामणे, होइ भवस्यू णए सममिते ६ । पनममत्यवदुमए, एषयो विसेसेखि ७॥५॥" वस्तुन इन्द्रादेः मरूपणमन्यप नसावारिति स्न्यं मनस्यवस्ससदित्ययः, ष्यमनार्यचन्दयोzस्तनिर्देशः मालवस्वात् ष्यमन पदार्थस्तु नद्गोचरस्तप वदुमय-मन्दायलक्षण विशेषयति नैमित्येन स्यापपवि एवंभूवनयः ७ ॥८॥ "सव्येसिपि नयाण, परिसरमापर्य निसामना। ६ सयनपविमुद, ने मरणगुणहिमोसाह ॥६॥” स० सर्वनयसम्म । प० पारि क्रिया गोड मानमिनि ॥१॥ इत्यावश्यफनियुक्तो-सया "इत्य पत्यगदिडवो जा-से महा नामए केर पुरिसे परमं गाय परविहुचो गरजेता, न प र पासिपा परजा परि म ग ? भविसदो गपो भणा, पस्यगस्स गपछामि ।वच फेर छिनमार्ण पासिना परमाफि म दिसि ? रिसदवरोणेगमो मणा, पस्पर्ग दिामि।च के सम्मिमाण पासिधा पएमा र्फि परेशरसि ! विमदनरामो गमो मणा, पत्यगं वच्छेमि। तप उकिरमाण पासिचा वएग्मा कि मई पिरसि ? विसदस रामो मेगमो भणइ पत्यग गधिरामि। पद लिामाणे पासिया गएरना कि मवै लिासि १ विमुदतरामो गमो भणइ पस्पर्ग मिापि, एवं निमुदचरनेगपस्स नामा रियपत्यमो" एवमनेन प्रकारेण तावमेयम्, यारदिशरवरनगमस्प 'नीमारिय' सि भातिनापा मस्पका अपमित्ये नामारिलो निप्पनमस्पक इति १। “पपमेप पपारस्सवि २ संगास्स पिमो पिमो ·मीयत्यावि ४। तत्थ न ताव पढमभंगिल्ला धम्मायरिया, जओ नाम किं तेण संविग्गेणं जो गीयत्थत्तविरहिओ, जओ सुयं "पढम नाणं तओ दया, एवं चिट्ठइ सवसंजए। अन्नाणी किं काही, किंवा णाही छेयपावगं ॥१॥” तहा। “जो हेउवायपक्सम्मि, हेउओ आगमे य आगमिओ । सो ससमयपन्नवओ, सिद्धतविराहगो अन्नो ॥१॥" तहा " उस्सम्गसुयं किंची, किंची अववाइयं भवे मुत्तं । तदुभयमुत्तं किंची, मुत्तस्स गमा मुणेयवा ॥१॥” तहा " सावजणवजाणं, वयणाणं जो न जाणइ विसेसं । वुत्तुं पि तस्स न खमं, किमंग पुण देसणं काउं ॥१॥" जे आगमरहस्सविगलावि होऊण गच्छं परियटृति, वाहिं बहुस्सुयाणुगिई कुवंता वि न ते भवंधवाओ जीवाण उत्तारणाय अलं, किं वहुणा छम्मासियाइ दुक्करकिरियारओ वि अगीयत्यो गुरू विसं व विसहरुव्व खलसंगुत्व कुलडासंबंधुव भीममसाणं व दुस्साहियपिसाउच्च उज्झमाणमहारत्नं व परिहरियच्चु ति । एष प्रथमभङ्गः १। तहा अन्ने गीयत्था नो संविग्गा, तत्थ वि किं नाम तेण सुएण अत्थेणं वा णाएण ! न जम्हा संवेगो आयारो वा पयट्टइ, केवलं गलतालुसोसणफलं । जओ-" जहा खरो चंदणभारवाही, भारस्स भागी न हु चंदणस्स । एवं खु नाणी चरणेण हीणो, नाणस्स भागी न हु मुग्गईए ॥१॥” तहा “ आउज्जनट्टकुसलावि, नट्टिया तं जणं न तोसेइ । जोगं अर्जु- जमाणी, निंदं खिंसं च सा लहइ ॥ १ ॥ इअ लिंगनाणसहिओ, काइयजोगं न जुंजई जोउ । न लहइ सं मुक्खसुक्खं, ल- हइ य निंद सपक्खाओ ॥२॥ जाणतो वि य तरिउँ, काइयजोगं न जुंजइ नईए । सो बुज्झइ सोएणं, एवं णाणी चरण- हीणों ॥३॥"जह साली महया परिस्समेण निष्फाइत्ता कुट्ठागारे छुभित्ता, जइ तेहिं सालीहि खज्जपिज्जइओ उवभोगो न की- रइ तो सालिसंगहो अफलो हवइ, अह तेहिं उवभोगो कीरइ तो सफलो भवइ, तो एवं नाणेण नाऊण हेयमुवादेयं च ·मने पससि ? निसयवरामो गमो मणइ गम्मपरेपसामि। एवं पिमुदणेगमस्स पसमाणो पसइ । एपमेष पवहारस्स पि२।से- गास्म संपारगसमालो असर ३ । उम्समयस्स बेस मागासपएसेस मोगाढो तेस नसइ ४ । विर्ण सहनयाण मायभाषे पसर ५१६१७" इति अनुयोगवारस्प्रे । एषमन्पान्पपि सप्तमायादीन्यागमरहस्यानि स्वयं यानि इति । विपमाक्षरेवि गापाछन्दः ॥४३॥ मय गीतार्योपदेशा-सर्तोऽपि मुखापहो भवतीत्यार- गीअस्थस्स वयणेण, विस हालाहलं पिये। निधिकप्पो य भक्खिज्जा, तक्खणे ज समुहवे ॥४४॥ परमत्पओ विस नो त, अमयरसायण खु त । निविग्ध ज न त मारे, मओ वि अमयसमो॥४५॥ अनपोास्पा-गीवार्यस्य पपनेन-उपदेशेन वद्विप-गरखे, फि भूर्व ? हासाल-पापरपिपमेदरूपं निर्षिफसो-त- IT सन् सुपीः पिवेत् मतपेच, सप्र म पिपेव , मद्रयं तु भक्षयेत् , गीतार्योपदेशेन रिपमिष रश्यमानमसुन्दरमप्यनुष्ठान समापरेदिनि परमाया, यत्तस्सपे-मक्षणक्षण एव समुद्रापयेत्-पश्चत्वं मापयेत् । विपमक्षमे रेतमाह-परमार्यवम् तत्पवस्सद् गीतापापदिष्टविप विप न स्यात् , खु-निमिदं नदि प अमवरसायनममृतमेव रसायन-भराव्यापिमिदीपर्प, अमृतरसायनं दिव- फारीस्पर्पा, यदिप निर्विघ्नं करोवि वदिप न मारयति । यतः स मुखोऽपि-मरण माप्तोऽपि ममृतसमो-नीनमेष मपटीत्या । गीवार्पोपरेशेन रिपमसणस्पाप्यायवी शापवासोतुस्वादिवि । प्रसद्वाद् गीतार्थसपिग्नयोरप पतर्मशी पपा-पिग्गा नाम एगे नो गीभरमा १, नो संविम्गा नाम एगे गीयरया १. सैनिगाणाम एमे गीपरपारि ३. मोगा नाम एमे नो ·परमत्थओ न तं अमयं, विसं हालाहलं खु तं।न तेण अजरामरो हुज्जा, तक्खणा निहणं वए ॥४७॥ अनयोर्व्याख्या-अगीतार्थस्य पूर्वोक्तप्रथमचतुर्थभङ्गतुल्यस्य वचनेन अमृतमपि 'न घुटए' त्ति न पिबेत् अगीतार्थी- पदेशेनामृतवद् दृश्यमानं मुन्दरमप्यनुष्ठानं न कुर्यादिनि परमार्थः, येन कारणेन न तदमृतं भवेत् । यदगीतार्थदेशित-अगी- तार्थोपदिष्टं एतदेव विशेषेणाह परमार्थतः-तत्त्वतो न तदमृतं न गुणकारीत्यर्थः । तद्विषं हालाहलं, खु-निश्चितं न तेन अन- रामरो-मोशमुखभाग भवेत् , तत्क्षणादेव निधन-विनाशं अनन्तजन्ममरगलक्षणं व्रजेत्-माप्नुयात् । अगीतार्थोपदेशेनामृतपा- नस्यापि अनन्तसंसारहेतुत्वात् । उक्तं च-" जं जयइ अगीयत्यो, जं च अगीयत्यनिस्सिओ होइ । वट्टावेइ य गच्छं, अर्णत- संसारिओ होइ ॥ १॥ कह उ जयंतो साहू, वहावेइ य जो उ गच्छं तु । संजमजुत्तो होउं, अणंतसंसारिओ भणिओ॥२॥ दवं खित्तं कालं, भावं पुरिसपडिसेवणाओ य । न वि जाणइ अगीओ, उस्सग्गववाइयं चेव ॥ ३ ॥ जहठियदा न याणइ, सच्चित्ताचित्तमीसियं चेव । कप्पाकप्पं च तहा, जोग वा जस्स जे होइ ॥४" इत्यादि उपदेशमालायामिति । विपमाक्षरेति गाथाछन्दसी ॥४६॥ ४७ ॥ अथ गाथाद्वयेनागीतार्थसङ्गं सर्वथा त्याजयन्नाह- अगीयत्थकुसीलेहिं, संगं तिविहेण वोसिरे । मुकमग्गस्सिमे विग्घे, पहमी तेणगे जहा ॥४८॥ व्याख्या अगीतार्थाश्च कुशीलाश्च तैरगीतार्थकुशीलैरत्र शीलग्रहणात् तुलामध्यन्यायेन सभेदपार्थस्थावसनसंसक्तयथा- छन्दैश्च सह सङ्ग-मिलनं त्रिविधेन-मनोवाकायलक्षणेन योगेन करणकारणानुमतिलक्षणेन करणेन वा व्युत्सृजेत् त्यजे-

·पर देय दिया उपादेर पहियति, भावा इत्य 'संविमापवखवाई परपस्मगो न य पदावर इवाइयणगणसंगओ
भना, तभो मागामियचार मुकमोरियम माराहगो मरद । एप द्विसीयो मार सचिम्मा गीयत्या माण
संपपा संपउचयाए परगनपाणयाए माराहमण धम्मायरिया मपति । नण वे पर्षषिणा गणारा घरहसम्मिनो पा,
संपर काले न महाविर मर्य, न वा मपपापणाणा किरिया, का सम्मायरियच । एस भणा सोम! प्रणम्-प्रमाणे
भाते में नापं पर वास सफ्पेवि मुपत्यायो गहियहा पर पिमिसियदा गीपत्या इसमठेवटाईममशुमारमो वीरि-
पपयोक्तिा सरिमा नो मर्य-"को पापा समत्वो, मा वेहि कर्य तु पीररिसेहि। मासपी पुण कीय, एप्पासाला
पारियमयमाए, मारररिपाण समठाण । मममधाररियाण, सइमा नाम सपा ॥२॥"पुण म
पताण रिपमापपरुतपाप कारि खसिय न वेग पारिपशिणा | ओ.-"कंटयपहिल्य ससपा- हुजा पमापएस.
गाभो।मपणापओ निसणिणो, पारिन पम सारणा ॥१॥" वा मरणापपपाश्मे वि सुपरणो व ना-"कास्स-
मो पहागेण पापघ्नो, अबरापण मनरंतो च निसलो फरिला । पर पिडू असा निपको घसंगावस्सए पा कारमे
मा रिय निसनो" इत्यादि बादमतिश्मणमिंगवमिति । एप वीयमा । ये तु न संविमा न गीवार्या पानक्रियो-
सपरिफमा केरम सिंगमावोपमीपिनो पर्मस्पानारापकस्पेन न वै धर्माचा इत्येप चतुर्यमा , मम एवीपेनापिकार
इति । भविषमासरेखि गापासदसी ॥४४॥ ४५ ॥ अप गीवार्योपदेशः सोऽपि दुम्लामहो मरवीस्यार-
अगीयस्थस्स वयणेण, अमियपि न (टए । जेण नो त भवे अमर्य, अ भगीयरषदेसिय ॥ ४६॥

·परमत्थओ न तं अमयं, विसं हालाहलं खु तान तेण अजरामरो हुजा, तक्खणा निहणं वए ॥४७॥ अनयोर्व्याख्या-अगीतार्थस्य पूर्वोक्तप्रथमचतुर्थभङ्गतुल्यस्य वचनेन अमृतमपि 'न घुटए ' त्ति न पिबेत् अगीतार्थी- पदेशेनामृतवद् दृश्यमानं मुन्दरमप्यनुष्ठानं न कुर्यादिति परमार्थः, येन कारणेन न तदमृतं भवेत् । यदगीतार्थदेशित-अगी- तार्थोपदिष्टं एतदेव विशेषेणाह परमार्थतः-तत्त्वतो न तदमृतं न गुणकारीत्यर्थः । तद्विषं हालाहलं, खु-निश्चितं न तेन अन- रामरो-मोक्षसुखभाग् भवेत् , तत्क्षणादेव निधन-विनाशं अनन्तजन्ममरणलक्षणं व्रजेत्-प्राप्नुयात् । अगीतार्थोपदेशेनामृतपा- नस्यापि अनन्तसंसारहेतुत्वात् । उक्तं च-" जं जयइ अगीयत्थो, जं च अगीयत्यनिस्सिओ होइ । वट्टावेइ य गच्छं, अणंत- संसारिओ होइ ॥१॥ कह उ जयंतो साहू, वहावेइ य जो उ गच्छं तु । संजमजुत्तो होउं, अणंतसंसारिओ भणिओ ॥२॥ दवं खित्तं कालं, भावं पुरिसपडिसेवणाओ य । न वि जाणइ अगीओ, उस्सग्गववाइयं चेव ॥ ३ ॥ जहठियदत्वं न याणइ, सचित्ताचित्तमीसियं चेव । कप्पाकप्पं च तहा, जोग वा जस्स जे होइ ॥४” इत्यादि उपदेशमालायामिति । विषमाक्षरेति गाथाछन्दसी ॥ ४६॥४७॥ अथ गाथाद्वयेनागीतार्थसङ्ग सर्वथा त्याजयन्नाह- अगीयत्थकुसीलेहि, संगं तिविहेण वोसिरे । मुकमग्गस्सिमे विग्घे, पहमी तेणगे जहा ॥४८॥ • व्याख्या, अगीतार्याश्च कुशीलाच तैरगीतार्थकुशीलरत्र शीलग्रहणात् तुलामध्यन्यायेन सभेदपार्श्वस्यावसनसंसक्तयथा- छन्दैश्च सह सङ्ग-मिलन त्रिविधेन-मनोवाकायलक्षणेन योगेन करणकारणानुमतिलक्षणेन करणेन वा व्युत्सृजेत् त्यजे- ·दित्यपी या घोले महानिशीयपटाप्यपने-" बाससम्सपि सूलीए, संमिश्नो अष्टिपामहो । अगीयस्येण समे, एवं खणदे पिन संमसे ॥ १ ॥" ननु स्वगरो पारस्यादिस्वप्राप्तस्प कि क्रिपवे उच्यते मागमोक्रविधिना स्मागो विपीयवे यदुक मुपदेशमाठापा १७६ गायाइयोपादेयष्यो- गीयत्व संनिगा, आयरिय प्रथा पसा गमरस । सरणो य अमापुरछा, मैं किवि पि दे गिणा पा॥१॥" गीवाई-अषिवागम संविग्न मोक्षामिलापिणमाघार्य-निमयर मुन्नति-निष्षयोननं परि- सम्य गण्वोस्पाइप गीतामविश्प्रामगीतार्यासपिचं पुनरागममतिपादियक्रमेणात्मानं मोचयित्वा सनतोऽपि न दोप इति सपनार्पमिति । यया स्यानाश्वतीयस्थानकेऽप्युक्त, यमा-" एवं निवारणा"-यस्य वृत्तिा एवमिति आचार्यत्वादिमे- देन भिधव शिरान-परित्यागस्तपापापदि पीयस्य प्रमाददोपमाथिस्प रेपाटस्यसपणापमाचार्यान्वरोपसम्मत्या भवतीस्या यो पोशमार्गस्य-निर्धाणपपस्पेमे पक्किा 'विग्ध चि विघ्नाः कारणे कार्योपचाराद निप्तकरा इस्पर्यः। प्रान्तमार-यया परिप-मागे 'पेणगे पि चौरा रिफरा मान्तीति । पिपमाक्षरेवि गापाठन्दा ॥४८॥ पचखिय हुयवह दगु, निस्सको तस्थ पविसिउं । अत्ताण निरहिवाहि, नो कुसीलस्स अलिए ॥४९॥ प्यारमा पारित हुण्या-वानरं बहुमिति घा-विमोक्य निम्मा-त्पशासम हमको भविष्य पेश कला भारपान निद-भायेदित्ययः । परं नो नैर इसीलस्स' चिकाचि दितीया' (८-१४) इति मास्वम्प्रेण द्वितीपासाने पाटीरिपानात् अभीले 'अहिए' वि याश्रयेद्नन्तसंसारखेतृत्वात् । पक च भीमदानिधीवदितीयाध्यपन- पान्ते-" नोपे सममामाणे, पोरं वीर पर परे। मपयेतो मे पंप, हा सर्व निरस्पये ॥ १॥पासस्पोसनाबासीले ·सवले तहा। दिट्ठीए वि इमे पंच, गोयमा न निरिक्खए ॥२॥” अत्र चतुर्थाध्ययनोक्तसुमतिदृष्टान्तो यथा-"से भयवं । कई तेण सुमइणा कुसीलसंसग्गी कया आसीओ जीए उ एरिसे अइदारुणे अवसाणे समक्खाए जेण भवकायठिईए अणो- रपारं भवसायरं भमिही, से वराए दुक्ख संतत्ते अलभते सवन्नुवएसियअहिंसालक्खणखमाइदसविहे धम्मे वाहिति ? गोयमा ! णं इमे त जहा-अत्थि इहेव भारहे वासे मगहा नाम जणवओ, तत्थ कुसत्यलं नाम पुरं, तम्मि य उवलद्धपुन्नपावे सुमुणियजीवा- इपयत्थे नाइलमुमइनामधिजे दुये सहोयरे महिडिए सडगे अहेसि । अह अन्नया अंतरायकम्मोदएण विलियं विहवं तेर्सि, न उण सत्तपरक्कमे । एवं तु अचलियसत्तपरकमाणं तेसिं अञ्चंतपरलोगभीरुणं विरयकूडकवडालियाणं पडिवनजहोवइदा- णाइचउक्खंधउवासगधम्माणं अपिसुणाणं अमच्छरीणं अमायावीणं किं वहुणा ? गोयमा ! ते उवासगे णं आवसहे गुण- रयणाण पभावखंतीए निवासे सुयणमित्तीणं, एवं तेसि वहुवरिसबन्नणिजगुणरयणाणं जाहे अमुहकम्मोदएणं न पहुप्पए संपया ताहे न पहुप्पंति अट्ठाहिया महिमादयो इट्टदेवयाणं जहट्टिए पूयासकारे साहम्मियसम्माणे बंधुजणसंववहारे अ। अहन्नया अचलंते, अतिहिसकारे अपूरिजमाणेसुं पणयजणमणोरहेसु विहडतेमु य मुहियं सयणमित्तवंधवकलत्तात्तण- तुत्रगणेसु विसायमुवगएहिं गोयमा । चिंतिय तेहि सगेहिं तं जहा-'जा विहवो ता पुरिसस्स, होइ आणापडिच्छओ लोगो । गलिओदयं घणं विज्जुला वि दूरं परिचयइ ॥१॥' एवं च चिंतिऊण अवरुप्परं भणिउमारद्धे, तत्थ पढमो-'पुरिसेण माणघणवजिएण, परिहीणभागधिज्जेण, ते देसा गंतवा, जत्य सवासी न दीसंति ॥१॥' तह वीओ-'जस्स धणं तस्स जणो, जस्सत्थो तस्स बधवा बहवे । धणरहिओअ मणूसो, होइ समो दासपेसेहिं ॥१॥' अह एवं अवरुप्परं संजोजेऊण गोअमा ! कयं क ·- सइ । प्रदीप आई। नत्यि पम इमाशुपरि कोवि मौषि मपसाधि पबोसो घेणाई एएसि दोसहम करेमिया किंतु मए भगरी वित्यारस सगासे एरिस अमपारिय बासीले गदह, वारे मगिये सुपरमा महा-जारिसमो. तुम निमुदिको पारिसौ सो नि विस्थयरो प्रेम य तुममेय पागरिय वि, वमो एवं मप्रमाणरस सहस्पेच पंपिय साकार समारस, नाइण मणि- मो म मा-मामा ! मा अमिकालो वित्थपरस्सासायन गुणस, पर पुष्पो मनम मरिपियं, नाईवे किंपिः परिमणामि । रमो मणिय सुमरणा-ना पवे वि साहुमो असीसे, ता इस्व जमे न कोइ सोलो अस्थि । तमो भणिये नाइटेणे-मवर सर्प माऽपमिग्ववास्स भगरमो पपणमायरेय, जे पेस्प कयाइ न विसंपएग्मा, नो पे पास्पषस्सीण द्विम, नमो में निन्दिरपणं नियमो बार इसीसे इमे दीसंति, परम्भाए पुण गपि नो दीसर एएसि, षेण पिच्छ पिण वायस्स साएको पिडग्गिय सरवय दीर, वा एस साप अगिपरिमाकोसण इसीसे, न एवं सापूर्ण मगषया मारह ममगिपरिम्गह- पारण कीरर, तात्य हीमसपो तो एसेवं ममसाऽनापसे, माया ममय भएमवर्ग विप्पनिस्सिदिवा पीय पत्य पाविष्मा ? नोएन पिर मो, मा मरिगावषयोगोपीपारमेम मग्न परिणामयस्स मगे सोही। माषा किं सममेऽमिरमो पस हरण- वगादि संनमोपमोमासम्मोरगरणेण वि सीएम्मा ९ नियमो में पिसीएम व सचाण य.रामसमोरमिद पायद रम्मम्गापरको प पर्वतेय परयर्ण च मासे घि। एसो पुम पिसि सामनो एपण कर्मवीए पि निसणाप रथीए भर्ग दिल निपा मम मन्नानोपपरिन वे किंवर न दिप्मा५१ एस पण पिणसि पसविफोरमपिमिपानमोपएन संपर्प पेष कोप- साप मास्पेर्ग मदिमाछारमा पर रि दिने वि।सोमपिसि सपरियो। एक बार पत्र ·बच्चामो उग्गय सरियं ति तया वि इसियमिणं । एसो उपेच्छसि ? इमेसिं जेट्टसेहो एसो अज्जरयणीए अणुवउत्तो पसुत्तो विज्जुक्काए फुसिओ न एतेणं कप्पग्गहणं कयं, तहा पभाए हरियतणं वासाकप्पंचलेण संघट्टिय, तहा वाहिरोदगस्स परिभोग कयं, वीअ- कायस्सोपरेणं परिसक्किओ, अविहीए एस खारथंडिलाओ महुरं थंडिलं संकमिओ, तहा पहं पडिवणेणं साहुणा कमसयाइ- कमे इरियं पडिकमियदं । तहा चरेयवं, तहा चिट्ठया, तहा सएयत्वं, तहा भासेयई, जहा छक्कायमइगयाणं जीवाणं सुहमवा- यरपज्जत्तापज्जत्त [गमागम] सवजीवपाणभूयसत्ताणं संघट्टणं परियावणा किलामणोद्दवणं वा न भवेजा। ता एतेसिं पवइयाणं एयस्स एकमपि न इत्य दीसइ । जं पुण मुहणंतयं पडिलेहमाणो अज्जमए एसो चोइओ जहा-एरिसं पडिलेहणं करेसि जेण वाउकायं फडफडस्स संघटेज्जा सरियं च पडिलेहणाए संतिथं कारणं ति। ता भद्दमुह ! एएण सम्म संजमट्ठाणंतराणं एगमवि नो परिरक्खियं ता किमेस साहू भन्नेज्जा? जस्सेरिसं पमत्तत्तणं, न एस साहू जस्सेरिसं निद्धम्मसंपलत्तणं । भद्दमुह ! पिच्छ पिच्छ सूणो इव निद्धंसो छक्कायविमद्दणो कहाभिरमे एसो । अहवा वरं सुणो जस्स णं सुहुममविनियमवयभंग नो भविजा एसो उ नियमभंग करेमाणो केण उवमिज्जा । ता वच्छ सुमइ भद्दमुह ! न एरिसकत्तवायरणाओ भवंति साहू । एतेहिं च कत्तवेहि तित्थअरवयणं सरेमाणो को एतेसिं वंदणगमवि करिना । अन्नं च एएसिं संसग्गेणं कयाइ अम्हाणंपि चरणकरणेसु सिढिलतं भवेज्जा, जेणं पुणो पुणो आहिंडेमो घोरं भवपरंपरं । तओ भणियं सुमइणा-जइ एए कुसीले तहावि मए एएहि समं पवज्जा कायवा । जं पुण तुमं करेसि तमेव धम्म नवरं को अज्ज तं समायरि सको । ता.मुअसु कर मए एएहि समं गंतवं जाव णं नो दूरं वयंतिमे साहुणो ति । तओ भणियं नाइलेणं-भद्दमुह मुमइ ! मो. कल्लाणं एतेहिं समं गच्छमाणस्स तुझं ·444 देसपरिमापनिरएप तेहि नया पपामो देसवर सि, तत्प ण क्याए पुजवि विरचितिए ममोर पर य पक्षबाए सर सैमोगो मा दियो पारमिता, नाव में उनिमम कमागय सस्प परिर विदेसमपणे मापनपा अपांग गएछमाणेहि दिहा रिपच साहुणो म्ह समणोवास विदो भभियं नाहसणं मा-मो मो समई मरसा! पिए केरिसो साहसस्थो वा पएण नेर साहुसत्पेणं गणमो, ना पुणो रि नूर्ण गवई । वेण ममि एवं रोर घि, समो संपिस्सिा वत्य सत्ये, जाम में पाणयोग वाशिवाय पे मणिमो समई नाइलेण-महान माह मए परिसविलयमरमयपिणो मुगहियनाम पिनगवीमामविस्यगरस्म पे भरिएनेमिनामरस पापमुखे मुदनिसर्ण एवं भषपारिय बासी, महा-बे पवेनि अणगारस्ये मनि, ते अ इसीछे, जे पसीले वे दिए नि निरिक्सि न कप्पति, ता पवे साहुणो वारिसे, ममाग न कमा एएसि समपराण गममसप्तमा, वा वर्चनु एने, भमे मपसस्पेमें पेव पास्सामो, न पीय विस्पयरपयणस्साविकमो, ममो मसरासरस्सापि नगरस असंयणिजा वित्पपरपामी, अन्न प नाप एवेरिसमै गम्मा वाम में मिट्टर वाव दरिसम भासापादीगि निममा मसि, वा कि अमेरि वित्यपरवाणी याचा गंतव एवं नियमणे मानिकण वे समावि हत्ये महाय निवरिमो नाहलो साहुसस्यामो निरिहो म एक्सुविसोरीए फासुगभूपपसे । वो समाणा मणिय मारा-'गरुणो मापारिच (पिमरस, मिट्ठमाया (उणा) वरेर मपणीण । जरघुवर न दिखाई देव! ममामि किंवत्व ॥२॥ आएसपमामाणे, पमाणपूर्व वा पिनाय । पंगमपमग सा, तत्प रियारो न काय ॥२॥ नरं इस्य प मे मी, दायई अग्नचरमिमस्स। सरफरसाबसानि-दृहनिहुर- ५ मरेरिस ॥३॥ परसा फह उपएसन, नीद मे मियाउगोपुरमोजिस्मयो विणिर्भ, सिणेपरमिमोऽसारिसियो माला ·कीस न लज्जइ, एस सयं चेवमेव पभणतो । जं नु कुसीले एते, दिबीए वी न दवे ॥५॥' साहुणो त्ति जाव न एव इयं वागरेइ, ताव इंगियागारकुसलेण मुणियं नाइलेणं, जहा णं अलियकसाइओ एस मणागं सुमती ता किमहं पडिभणामि ति चिंतिउं समाढत्तो । जहा-'कज्जेण विण अकंडे, एस पकुविभो हु ताव संचिढे । संपइ अणुणिज्जतो, न याणिमो किं व बहु मण्णे ॥ १॥ ता कि अणुणेमि मिणं, उदाहु वोलउ खणद्धतालं वा । जेणुवसमियकसाओ, पडिवजइ ते तहा सर्व ॥२॥ अहवा पत्थावमिणं, एयस्स वि संसयं अवहरेमि । एस न याणइ भई, पात्रविसेसं न परिकहियं ॥ ३ ॥' ति चिंतेऊण भणिउमाढत्तो-'नो देमि तुज्झ दोसं, न यावि कालस्स देमि दोसमहं । जं हियबुद्धीइ सहोयरा वि भणिया पकुवंति ॥ १॥ जीवाणं चिय इत्थं, दोसं कम्मट्टजालकिसियाणं । चउगइनिम्फिडियाणं, हिओवएसं न बुझंति ॥२॥ घणरागदोसकुम्गह-मोहमिच्छत्तखवलिअमणाणं । भाइ विसं तालउड, हिओवएसाइ मन्नंति ॥३॥ एवमाय- निऊण तो भणिय सुमइणा जहा-तुमं चैव सच्चवाई भणसु एयाई, नवरि न जुत्तमेयं जं साहूणं अवण्णवायं भा- सिज्जइ, अन्नं च किं न पिच्छसि एएसि महाणुभागाणं चेट्टियं-छट्ठहमदसमदुवालसममासखवणाइहि आहारगहणं गिम्हाया- वणट्ठाणवीरासणउकुडुयासणादिनाणाभिग्गहधारणेण उकिकृतवाणुचरणेणं च मुक्कं चम्ममंससोणियं ति ? महाउवासगो सि तुम! महाभासासमिइविदिया तए ! जेणेरिसगुणोवउत्ताणंपि महाणुभागाणं साहणं कुसील ति नाम संकप्पियं ति । तो भणिय नाइलेणं जहा-मा वच्छ ! तुम एतेण परितोसमुवयासिं, जहा अहियं अलीयाचारेणं परिमुसिओ अकामनिज्जराए वि किंचि कम्मक्खयं भवइ, किं पुण जं बालतवेण, ता एते वालतवस्सिणो दवा, जओ णं किं किंची उस्मुत्तं मग्गयातिरिसमेतेर्सि पदी- ·IN HARYANatiantan सप । भाप मुमा! नत्यि मम इमानुपरि फोवि मुहुमोवि मपसावि पमोसो घेणाई परसिं दोसगाणं करेमि, किंतु मए ममामा वित्यगरस्स सगासे परिस मधारिस ना कुसीछे मदहवे, वाहे मणिय, मुमइमा जहा-मारिसमो तुम निपुडिओ मारिमा मोति नित्यपरो ण प सुग्नमेय नागरियं वि, वमो एवं मणमाणस्स सात्पेण सपियं साकारं समइरस, नाइसण मणि- मा मना-मामा! मानगिमारुणो वित्यपरस्सासायण युगम, मए पुमो मणमु परिरिछर्य, नाईते किंपि परिमणामि । नमो मणिय सुपरणा-ना पते वि साहगो उसीसे, ता इत्य जगे न कोई मुसीसो अस्थि । तो भणियं नाइलेण-मवसर यमर! इयं नाऽपणिग्नवासा भगषमो पयणमापरेप, जे चेस्य फयाइ न पिसंपएग्ना, नो पे पासवपस्सी पेटिम, जयो * निगिंदरपणे नियमभो नाव असीले इमे दीसंति, पक्षमाए पुण गंधपि नो दीसह पएसि, पेण पिच्छ पिच्छ वायस्स माहुणो बिग्मिय सरर्णतयं दीसह, वा एस धाप मरिगपरिमारदोसेण कुसीसे, न पय साहूर्ण भगवया माइई, जमगिपरिम्गा- पारण कीरह, नापेस्य हीणमचो ईवो पसेरै मणसाऽम्पसे, ना-जा ममेयं सार्णवर्ग विप्पणिरिसरिता पीयं फत्य पाविज्जा! नो पर निता महो, ना मरिगाशुभमोगोपीधारपेण मत परिणावयस्स मग घोड़ी। मावा फि सैममेऽमिरमो एस सवर्ण- नगादि मनमोपमोग्गपम्मोरगरण नि मीएग्जा १ निअमओ निसीएणय सचाप यहीणसघोमिए पायहेर उम्मगायरणे प पर्यमेर परपर्ण प मालेइ चि। एसो पुण पिछसि सामनबनो। पपण काई वीए पि निर्भसणाए इत्थीए अंग दिई, निग्मा- पण नामोपपरिम, पिए न रिप्णापै? एस उण पिसि पसविष्फोरगविमियाणणो एपण संपर्य पेन छोय- आए मरम्पर्म अदिमरणगानं कर्य नए रि दिउमेयं ति। एसो रम पिणप्ति मंपरियानो १ एपण अवगए परिप परे।

·बच्चामो उग्गय सुरियं ति तया वि हसियमिणं। एसो उपेच्छसि ? इमेसिं जेहसेहो एसो अज्जरयणीए अणुवउत्तो पमुत्तो विज्जुक्काए फुसिओ न एतेणं कप्पग्गहणं कयं, तहा पभाए हरियतणं वासाकप्पंचलेण संघटियं, तहा वाहिरोदगस्स परिभोग कयं, बीअ- कायस्सोपरेणं परिसकिओ, अविहीए एस खारथंडिलाओ महुरं थंडिलं संकमिओ, तहा पहं पडिवणेणं साहुणा कमसयाइ- कमे इरियं पडिकमियई । तहा चरेयवं, तहा चिट्टेयत्वं, तहा सएयत्वं, तहा भासेयई, जहा छक्कायमइगयाणं जीवाणं मुहुमवा- यरपज्जत्तापजत्त [गमागम] सबजीवपाणभूयसत्ताणं संघट्टणं परियावणा किलामणोदवणं वा न भवेज्जा। ता एतेसिं पहइयाणं एयस्स एक्कमवि न इत्थ दीसइ । जं पुण मुहणतयं पडिलेहमाणो अज्जमए एसो चोइओ जहा-एरिस पडिलेहण करेसि जेण वाउकायं फडफडस्स संघट्टेज्जा सरियं च पडिलेहणाए संतिथं कारणं ति। ता भद्दमुह !' एएण सम्म संजमट्ठाणंतराणं एगमवि नो परिरक्खियं ता किमेस साहू भन्नेजा? जस्सेरिसं पमत्तत्तणं, न एस साहू जस्सेरिसं निद्धम्मसंपलत्तणं । भद्दमुह ! पिच्छ पिच्छ सुणो इव निद्धंसो छक्कायविमद्दणो कहाभिरमे एप्सो । अहवा वरं सुणो जस्स णं सुहुममविनियमवयभंग नो भविजा एसो उ नियमभंग करेमाणो केण उवमिज्जा । ता वच्छ सुमइ भद्दमुह ! न एरिसकत्तवायरणाओ भवंति साहू। एतेहिं च कत्तवेहिं तित्यअरवयणं सरेमाणो को एतेसिं वंदणगमवि करिज्जा । अन्नं च एएसि संसग्गेणं कयाइ अम्हाणंपि चरणकरणेमु सिढिलत्तं भवेजा, जेणं पुणो पुणो आहिंडेमो घोरं भवपरंपरं । तओ भणियं मुमइणा-जइ एए कुसीले तहावि,मए एएहि समं पहज्जा कायवा । जं पुण तुमं करेसि तमेव धम्म नवरं को अज्ज तं समायरि सक्को । ता.मुअसु कर मए एएहि समं गतवं जाव णं नो दूरं वयंतिमे साहुणो ति । तओ भणियं नाइलेणं-भदमुह सुमइ ! मो. कल्लाणं एतेहि समं गच्छमाणस्स. तुझं ·वि, मरं प मुम्म दियपपर्ण ममामि । एवं ठिए में पेय पहुगणं तमेप भणुसेवय, नाई सम दुनलेण घरेमि । बा अभया मगोपाएर निपारिजवो न ठियो, गमो सो मैदमम्मो समई गोपमा ! पहाओ य । आ अन्नया पर्वतेणं मासपंचगेर्ण भागमो मारोगे तुपासससमरिमो दुम्पिक्सो, तमो वे साहुणो बफासदोसेण अणासोइयपरिकवा मरिउणीव- मन्ना भूपमपसरपससपिसाया पाममंतरदेवाण वारणचार, घओ पपिऊर्ण मेरछाईए फणिमाहारकुरग्सवसायदोसामो समापे सवीए, समो उवष्टिऊण वयाए पनीसगाए सम्मषं पानिवि, मोसम्मत्तलममघामो वायभवे घरो सिगिहिति एगो न सिनिपी मो सोपंचमगो सवोटो, नमोणं सो एगसमिछहिट्ठी अमयोमासे मपर्व ! वे से समई से मरे उयाहुममधे? गोयमा ! मधे, से मपर्व ! माज मधे वाण मए समाणे की समप्पणे 1 गोपमा ! परमाइमिग्यासरेस । से भय । कि मवे परमाइम्मियामरेस समुप्पया । गोयमा ! वे के घणरागदोसमोइमिरचोदपर्ण मुकरिय पि परपरिमोचएस भवम- प्रेचा में दुषालसमं प एपनाममप्पमाणीकरिय मयाणिचा प समयसम्मान मणापार पसंसिधा में समेर घ उच्छप्पिज्जा, जा- समामा सम्छप्पियं-न मवि एए उसी, भाम एए मि खुसीले वो इस्प अगे न कोनि मुसीगे मस्यि, निच्छियं मए पए- हि सम पपजा कायवा, वा मारिसो दर्म निभरिलो सो वि विस्पयरो ति, एमापारमाणेण से णं गोयमा मसिपि पर मरेमाने परमाइम्मियाघरेस उपखिना। से मय ! परमाइम्मियासरपेषाण उवह समापे मुमई का उपयजिना ! गोय- मा वर्ण मंदमम्मेण ममापारपसमयप्पम परेमाणेण सम्मम्गपणास भमिनदिर्य वमम्मदोसेण मर्णवसंसारिपचर्ण अज्जियतो तिपिए ममाए वस्स साइना ? अस्सगे मेसमासपरियोस पि नस्पि पगासंसारामो भवसाणे वि, वा पि संखेनमो १सम-म.

·मुणसु-गोयमा ! इणमेव जंबुद्दीवं परिखिविऊणं ठिए जे एस लवणजलही, एयस्स णं जं थाम सिंधुमहानईपविद्वा तप्प- एसाओ दाहिणेणं दिसाभागेणं पणपण्णाए जोयणेसुं वेइयाए मज्झंतरं अत्यि पडिसंतावदायगं नाम अद्धतेरसनोयणपमाणं हत्यिकुंभागारं थलं । तस्स य लवणजलोवरेणं अद्रुट्ठजोयणाणि उस्सेहो । तहिं च णं अचंनघोरतिमिसंघयाराओ घडिया- लगसंठाणाओ सीयालीसं गुहाओ, तासुं चणं जुग जुग निरन्तरे जलयारिणो मणुया परिवसंति । ते य वजारिसहनारायसंघयणे महावलपरकमे अद्धत्तेरसरयणी पमाणेणं संखिज्जवासाऊ महुमज्जमंसप्पिए सहावओ इत्थिलोले परमवन्नमुउमालअणिद्धखरफ- रुसियतणू मायंगवइकयमुहे सीहयोरदिट्ठी कयंतभीसगे अदावियपिट्ठी असणिवनिहुरपहारो दप्पुद्धरे य भवंनि । तेसिं जागो अंतरंडगोलियाओ ताओ गहाय चमरीणं संतिएहिं सेअपुच्छवालेहि गुंयिऊणं जे केइ उभयकन्नेमु निवंधिऊणं महग्घुत्तमजच- रयणत्थी सागरमणुपविसिज्जा । से णं जलहत्यिमहिसगाहगमगरमहामन्छतनुर्मुसुमारपभिईएहि दुट्टसावएहि अमेसिए चेय सबंपि सागरजलं आहिंडिऊण जहिच्छाए जच्चरयणसंगहं करिय अहयसरीरे आगच्छिन्ना। ताणं च अंतरंडगोलियाण संबंधेणं ते वरागा गोयमा ! अणोवमंसुघोरदारुणं दुक्खं पुबजियरुद्दकम्मवसगा अणुहवंति । से भय ! केणं अट्टेणं ? गोयमा ! तसि जोवमाणाणं को समत्थो ताओ गोलियाओ गहेर्ड, जे जया उण ते धिप्पंति, तया बहुविहाहिं नियंतणाहिं महया साहसेणं संन- बद्धकरवालकुंतचक्काइपहरणाडोवेहि वहुसूरधीरपुरिसेहि बुद्धिपओगेण सजीवियडोलाए विप्पंति । तेसिं च विप्पमा- णाणं जाई सारीरमाणसाई दुक्खाई भवंति, ताई सत्वेसु नारयदुक्खेसु जइ परं उवमेज्जा । से भयवं! को उण ताओ अंतरंडगो- लियाओ गिहिज्जा ? गोयमा ! तत्येव लवणसमुद्दे अत्यि रयणद्दीवं नाम अंतरद्दीवं, तस्सेव पडिसंतावदायगाओ यलाओ ·एगठीसाए मोपमसरी, तमिवासिणो यश्या सैति । मययं ! कयरेण पोगेण ! सिचस मावसिदश्चपुरिससिट्टेणं च पिराण । से मपरं । कपरे उण से पुखइरिससिहरिही वेसि वि ! गोपमा ! साीय रयनदीचे अस्थि पीस परणवीस अहा- रस रस बह सच पशुपमाणाई परससंगमाई परपहरसिलासपुलाई, वाई प विहारेजण, वे रयणदीपनिवासिणो मण्या पुष- सिद्धलिचसहावसिद्धर्भ पेव जोगेष पथ्यपपिण्यामहए मम्मेवरओ अर्थवसेपबाई काऊन, तमो देसि पकर्मसखंदाणि चहूणि पचमडुमधरणाणि परिसपैति । तमो पपाई परियमुस्ववीहमदडमकडेहि मागविषाणं मुस्सायपोराणमनमच्छिमा महु- पैसपरिपुझे पहुए लाग्मे गाय परिसंतापदायमपसमागम्छति। जाव में वत्पागए समामे वे गुहापासिमो ममुया पि- पछति, बाप में देसि रपणदीमग निवासिमपार्ण माप परिमादि । वा वे वेसि महपरिपु लागे पामिण मन्भत्यपोगेण ते फहमाण अपनपरवेगे दुर्त खेविऊण रयमदीवामिछार पर्वति । इयरे यवं महुमजसमासाश्य पुणो मुष्ट्यरं तेसि पिट्ठीए पारवि | सारे गोयमा ! भाव प अवासभे माति, वाय में मुस्सापडुर्गपदक्षसंसकारियपोराणमनलाग परतूण पुणो वि भयभपरपेमेण रयणदीपापो पति, उपरे य ते प्रसारमार्गमदपससकारियपोराणमजसमासाश्य पुणो एड्पर वैसिं पिट्ठीए पार्वति, पुणो मि देसि पापरिपुर साउगमेग यति, एवं वे मोपमा ! महुमप्रसोसए संपलग्गे वान गपति भाव में ते परसठाणे पारसिसासपुरवो बार नवापाये भूभाग संकसवि, नाम से जमेनासर्व पारसिधासपुर नमापमाणपरिसमागारं विरारिप पिछ, उत्पेष भाई ममममसपरिपुमा सारिपाई सेसाई सागाt at सि पि एमागाणं वस्व सम निमामिलरस पनि परे म पनपीए भाषतल परिनि ·पुत्वमुक्के पकमंसखंडे जे अ ते महुमज्जपडिपुन्ने भंडगे, जं च महुए चेव आलित्तं सवं तं सिलासंपुढं पिक्खंति, ताव र्ण तेसिं महंत परिओसं महतं तुर्व्हि महंत पमोयं भवइ, एवं तेसिं महुमज्जपकमंसं परिभुजेमाणाणं जाव णं गच्छंति सत्तट्टदस- पंच वा दिणाणि, ताव णं ते रयणदीवनिवासी मणुया एगे सनद्धवद्धसाउहकरम्गा तं वइरसिलं वेढिऊण सत्तट्ठपंतीहिं अ- च्छति । अन्ने तं घरट्टसिलासंपुडं मज्झट्ठियाणं ताणं जलमाणुसाणं एगढ़ मिलंति । तमि य मेलिन्जमाणे गोयमा ! जइ णं कहवि तुडिविभागाओ 'देसि एकस्स दुण्डंपि वा निप्फेडें भविज्जा । तो तेर्सि रयणदीवनिवासिमणुयाणं सविडविपासाय- मंदिरे स चउप्पयाणं तक्खणा चेव तेर्सि इत्थाणं संहारकालं भवेज्जा । एवं तु गोयमा ! तेसिं तेण वज्जसिलाघरट्टसंपुडेणं मिलियाणंपि तहियं चेव जाव णं सवहिए दलिऊणं न संपीसिए सुकुमालिया य ताव णं तेर्सि नो पाणाइक्कम भविज्जा। तेउ अट्टीवइरमिव दुद्दले तेसि तु तत्य य वइरसिलासंपुढं कण्हगगोणगेहि आउत्तमादरेणं अरहट्टघरट्टखरसन्हिगचक्कमिव परिमंडलं भमाडिय ताव णं खेडंति जाव णं संवच्छर, ताहे तं तारिसं अच्चंतपोरदारुणं सारीरमाणसं महादुक्खप्तन्नि- वायं समणुभवमाणाणं पाणाइकमं भवइ तहावि ते तेसिं अढिओ नो फुडंति नो दोफले भवति नो संदलिज्जति, नो पहिरिसंति, नवरं जाई काई 'विसंघिसंधाणवंधणाई ताई सबाई विच्छुडेत्ता विजज्जरीभवंति, तओ णं इय उवलघरहस्सेव परि- स्सडियं चुनमिव किचि अंगुलाइयं अद्विखंडं दहणं ते रयणदीवगे परिओसमुबहंति । सिलासंवुडाई उबिहाडिऊण ताओ अंतरंडगोलियाओ गहाय जे तत्थ ।तुच्छविहवे ते पभूयदव्यसंघाएणं विक्किणंति । एएणं विहाणेणं गोयमा ते रयणदीवनि- वासिणो मणुया ताओ अंतरंडगोलियाओ गिण्हंति । से भय ! कई ते वराए तं तारिसं अचंतं घोरदारुणं सुदुस्सहं दु- ·सनियर पिसरमाणे निरागरपाणगे संवर जाप पारि धारयति ? मोयमा ! सकयफम्मामुमाषामो, शेर्पतु प्रभम्याक- रणरदरिनरणादवसेयम् । से मपर्व ! वो मए समामे से समई पीपे का उववार्य समेमा ! गोयमा ! वस्येप परिसंवायदाय- गपसे वेगेव कमेणं सचमरवरे वमो पि दुसाणे १ वमो निकले २ तमो पि पामतरे ३ वमो नि सिंगचाए षणस्साए ४ वमो वि मनुएम इस्पिवाए ५ वो मि ण्डीए १ सो नि मायचाए कुट्ठी ७ तो नि महकाए जहादिपई गए ८ वमो गि मरिऊण मेहुणासचे मर्णवरणप्फाए ९ वमो नि मर्मतकालायो मषुएस संनाए मानेमिची १० वयो मि सचमाए ११ खो पि महामो चरमोपडिम्मि १२ तबो सधमाए १३ वमो वि गोणे १४ समो मणुए १५ वयो विटपिकोइलियं १६ पभो नि मसोय १७ तो नि महामणे १८ तमो पि संदुम्मले १९ तो पि सचमीए २० वो रासो २१ समो वि साणे २२ तमो वि किमी २१ वओ दारे २४ तमो वेरकाए २५ वमो रिपू २६ तमो वि महुपर २७ सयो वि पिए २८ सो वि नगि २९ नमो नि वणमा ३० तमो मर्मतकासामो मणुपम इस्पीरयर्ष ११ वमो वि डीप १२ तमो पि फरेण ११ वमो पेसामंदियनामपरणं तस्योपन्नापगेहासने लिपपेण षणस्सई ३४ वमो वि मणुएस सुग्नित्पी ३५ वमो पि मणुयपाए परमे १५ वमो पि मण्यतेण दुमाए १७ तमोनि दमए १८ तो वि पुरषादीप भयकापटिइए पञ्य १९ तमो रि मनुए ४० वमो पासवरस्सी ४१ वो पाणर्मतरे ४२ वमोपि पुरोरिए १ तमो पि सचमाए ४ वमो पि मजे ४५ वमो वि सक्षमाए ४५ वमो नि गोणे ४७ वमो वि मधुए मासम्मविटी मरिए पकारे ४८ तमो परमाए ४९ तमो नि । इम्मे ५० वमो वि सपणे मणगारे ५१ वमो मि मणुचरमरे ५२ वमो विकार महासंघपणी मपिचाप निदिन ·कामभोगे जहोवइट संपुन्नं संजमं काऊण गोयमा ! से णं सुमइ जीवो परिनिव्वुडिज्जा । तहा य-जे भिक्खू वा भिक्खुणी वा सडो वा सडो वा परपासंडीणं पसंसं करिज्जा, जे आ वि णं निन्हगाणं पसंस करिजा, जे णं निन्हगाणं अणुकूलं भासि- ज्जा, जे णं निन्हगाणं आययणं पवेसिज्जा, जे णं निन्हगाणं गंथसत्थपयक्खरं वा परूविजा, जे णं निन्हगाणं संतीए का- यकिलेसाइए तवे वा संजमे वा नाणे वा विनाणे वा सूए वा पंडिच्चे वा अभिमुहसुद्धपरिसामज्झगए सिलाहेजा, से वि य ण परमाहम्मिएमुं उवरज्जेजा जहा सुमई, इत्यादिभावना श्रीमहानिशीथचतुर्थाध्ययनादेवावसेया । से भयवं ! सो उण नाइलसड्डो कहिं समुप्पन्नो ? गोयमा । सिद्धीए । से भयवं ! कहं ? गो० ! तेण महाभागेण तेर्सि कुसीलाणं नियट्टिऊण तीए चेव बहुसावयनरुसंडसकुलाए घोरकंताराए अडवीए सबपावकलिमलकलंकविष्पमुकं तित्थयरवयणं परमहिय सुदुल्लहं भव- सपसु वि इति कलिऊण अच्चतविसुद्धासएण फासुद्देसंमि निप्पडिकम्मं निरायारं पडिवनं पायवोवगममणसणं ति, अन्नया तेणेव पएसे ण विहरमाणो समागओ तित्ययरो अरिहनेमी (ग्रं० २०००) तस्स य अणुग्गहवाए, तेण य अचलिअसत्तो भ- दसत्तो ति काऊण, उत्तमहसाहणी कया साइसया देखणा तमायन्नमाणो सजलजलहरनिनायदेवदुंदुहीनिग्धोसं तित्थयरभा- रई सुहज्झवसायपरो आरूढो खवगसेणीए अपुवकरणेणं अंतगडकेवली जाओ, एएण अटेणं एवं वुच्चइ जहा णं गोयमा ! सिद्धए । तेणे गोयमा कुसीलसंसंग्गीए विप्पहियाए एवइयं अंतरं भवति इति सुमतिसम्बन्ध इति । विषमाक्षरेति गाथाछ- न्दः ।। ४९ ॥ अथ गच्छस्यागच्छत्वं स्यात् तथाह- पजलंति जत्थ धगधग-धगस्स गुरुणा वि चोइए सीसा । ।

·रागदासेण विश्रणु-सएण त गोयम! न गच्छ ॥ ५० ॥ म्पास्पा-प्रभसन्ति भनिस् या गच्छे 'मगधगस्स' चि अनुकरणशन्दोऽयं पगदगिवि-घगपगायमान यया स्या- सपेत्ययः, मामत्वाचे प्रयोगः, गुरुणा-भाचार्यणापिचम्दादुपाभ्यापाविनाऽपि ' पोए 'चि भवाभामयुक्कमेतदित्यादिना मकारेण नोदिते सति क गिप्पा:-मन्सेवासिनः केन प्रग्मसन्ति रागद्देपेण अप समारद्वन्दादेकअपनं, त्याऽमुचपेनापि-रा कर्य निरन्तरातिसुम्सहालसन्तापथ्यापथ्याक्सीकवान्ता हरणाः मत्रम्पोररीकृता मयेस्यादि पाप्तापकरणेन स्पर्ष , अपि- भन्द' यशदा, या रागदेपेण किम्भूतेन ! 'विअणुसपण चि विगवोऽनुभय-पाधापो यम तद् व्पनुनयं तेन पवा- धापतिनेस्या, हे गौतम ! स गणे न मरतीति । गायाछन्द ॥५०॥ अप गच्छे वसवां मही निर्मरा स्यादित्यार- गच्छो महाणुभावो, तस्थ वसंताण निजरा विउला।सारणवारणचोअण-माईहि नदोसपडिवची ५१ म्यास्पा-परछा-सुपिदिवमनिद्वन्दरपा महाननुमाषा-अमावो यस्यासी महानुभावः, 'वत्य' सि तत्र गच्छ वसवां-चार्स हर्षता निर्भरा-मम्मप्शयममा भवतीति शेप, किम्भूता पिपुला-माती इत्याह-यतस्तम वसा स्मारणानारणायोदना- दिमिा मोऽसालमिका न दोपप्रतिपधि:-न दोपापाप्तिमपति । तत्र विस्पते परविकतष्पे भयवेद न रुतमिति रमारणा, अफपम्पानां निभो-चारणा, संयमयोगेषु स्सस्तिस्पायुक्तमतवा पिघामित्पादिस्सरमपुरवपने मेरणं चोदना, आविषयावयैव पुनः पुनः प्रेरणरमा प्रविधोदनेति । गावाद ॥१॥ पूर्व गच्छ पसतो बही निरा दोपामतिपत्ति- पोका । मष सा किरिमानों स्पादिति गापानसमयेनार- ·गुरुणो छंदणवत्ती, सुविणीए जिअपरीसहे धीरे । नवि थद्धे नवि लुछे, नवि गारावए विगहसीले ॥५२॥ खंते दंते गुत्ते, सुत्ते वेरग्गमग्गमल्लीणे । दसविहसामायारी, आवस्लगसंजमुज्जुत्ते ॥ ५३ ॥ खरफरुसककताए, अणिहट्ठाइ निद्रगिराए । निब्भच्छणनिधाडण-माईहि नजे पउस्सति ॥५४॥ जे अन अकित्तिजणए, नाजसजणए नकजकारी अन पश्यणुड्डाहकरे, कंठग्गयपाणसेसे वि॥५५॥ आसां व्याख्या-तुरो छन्दानुवर्तिनः-गुरोरभिमायानुयायिनः सुविनीता:-शोभनविनययुक्ताः जिताः-पराजिताः परोपहाः शीतोप्णरूपाः यैरते जितपरीपहाः । यदुक्तमाचारागनियुक्तौ-" इत्थीसक्कारपरीसहा य दो भावसीयला एए। सेसा वीसं उण्हा, परीसहा होति णायवा ॥ १ ॥ जे तिवपरीणामा, परीसहा ते भवंति उहायो ।जे मंदपरीणामा, परीसहा ते भये सीया ॥२॥" धिया राजन्त इति धीराः, नापि स्तब्धा-नैवाहंकारपराः, नापि लुब्धा-नैवाहारोपधिपात्रादिषु लोलुपाः, नापि गौरविला-नैव ऋद्धि १ रस २ सात ३ गौरव-त्रिकान्विताः,नापि विकथाशीला-नैव विरुद्धकथाकथनस्वभावाः। क्षान्ताः-क्षमायुक्ताः स्कन्दकाचार्य शिष्यवत् , दान्ताः-दमितेन्द्रिया धन्यानमारवत् , गुप्ता-गुप्तेन्द्रियाः ज्ञाताधर्मकथाङ्गोक्तकूर्मवत् , मुक्ताः-निर्लोभनायुक्ता जम्बूस्वामिवज्रस्वाम्यादिवत्, वैराग्यमार्गमालीना-वैराग्यपयमाश्रिता गजमुकुमालातिमुक्तककुमा- रादिवत् , दशविधसामाचार्युद्यतास्तत्र श्रीउत्तराध्ययनोक्ता दशविधसामाचारी चेयम् “ आवस्सिया नाम पढमा १, बिइया होइ निसीहिया २ । आपुच्छणा य तइया ३, चउत्थी पडिपुच्छणा ४ ॥१॥ छंदणा पंचमा होइ ५, इच्छाकारो य ·।" हमा ६ । सतमो मिच्छकारो ५७, वाकारो य अटमो ८॥२॥ अम्मुट्ठाण प नवमा ९, दसमा उपसंपया १० । पमा दमंगा साहर्ण, सामाघारी पवेदिया ॥३॥ गमणे आवस्सिप हुम्ला १, गले छुम्बा निसीरियं २ | आपुस्छणा मर्पकरणे , परकरणे परिपुच्छणा ॥२॥ दणा दवनाएणं ५, इछाकारो य सारणे ६ । मिच्छाफारो य जिंदाए ७, ताफारो परिस्मुए ८॥५॥ मग्मुडाणे एरुपया ९, मरहमे उपसंपया १० । ए दुपंपसंचा, सामापारी पवेदिया ।। ६॥" ग० आवश्यकेए-मममयतया अवश्यकर्तव्यन्यापारेषु सत्सु भवा आवश्यकी वो गम्ने कुर्यात् १, स्पाने-उपाश्रये प्रविशन् इति शेष , नैपेपिकी कुर्यात् , तप निपेपा-मादेभ्य मास्मनो पावन वा भना नैपेपिकी २, आमना-दांड्या न रा इत्येवरूपा सपमिति-भास्मन फरणे फस्पचिस्कार्यस्य स्वयंकरण वस्मिन् ३, मन्यस्प कार्यषिधाने प्रतिमना-गुरुनियोगऽपि पुनः प्रकृत्तिकाछे गुरोः प्रच्छना प्रविमरछना स हि कार्यान्वरमप्यादिशेत् सिद्ध पा पदन्यता स्पादिति ॥ ॥ इष्पमातेन-द्रष्यविशेपेण पूर्वग्रहीतेन छन्दना-निपत्रणा ५, पछा-स्वामिप्राय तया करण-वस्कार्य निर्मपनं इम्फार सारणे इति-मौचिस्पेनास्मनपरस्प या कृत्य प्रति मार्चने, प्रास्मसारणे यपेष्ठाकारण युप्मविकीर्पित फार्यमिदमा करोपीसि, मन्यसारणे च मम पात्रसेपनादि इछाकारेण पुरवेवि , मिथ्याकार'-आस्मनो निन्दापाम विवपा- परणे भिगिर्द मिथ्या मया समिति , क्याफार-दमिस्थमेवेत्पम्पुपगपा प्रतिभुते-प्रविभवणे पायनादीनां गुरोः पार्थात् ८ ॥५॥ म. मामिमुम्पनोस्यान-उपमनमभ्युरपान कप गुमायो सा प गौरवानिो भाषायग्णानबालादीनां पभोपि मापारादिगम्पादनम् ९ 'मगामे नि मामने प्रमावापानिरादिपावरपाने उप-सामीप्पेन सम्पावनगा ·इयन्तं कालं भवदन्तिके आसितव्यमित्येवंरूपा एवं द्विपञ्चकसंयुक्ता-दश संख्या युक्ता सामाचारी प्रवेदिता-कथिता । १० ॥ ६ ॥ तथा अन्या पंचवस्तुकप्रवचनसारोद्धारायुक्ता दशविधमामाचारी यथा-" पडिलेहणा १ पमज्जण २-भिक्खि'३ रिया ४ लोय ५ झुंजणा ६ चेव । पत्तगधुवण ७ वियारा ८, थंडिल ९ आवस्सयाईया १०॥१॥” तत्र प्रत्युपेक्षणा उपधेः १, प्रमार्जना बसतेः२, भिक्षा-विधिना पिंडानयनं ३, इर्या-तत्सूत्रोच्चारणपुरस्सरं कायोत्सर्गः ४, आलोचनं-पिंडादिनिवेदनं ५, भोजनं चैवेति-प्रतीत ६, पात्रकथावनं-अलाब्वादिप्रक्षालनं ७, विचारो-वहिर्भूमिगमनं ८, स्थंडिलं-परानुपरोधिप्रामुको भूभागः ९, आवश्यक-अतिक्रमणं १०, आदिशब्दात् कालग्रहणादिपरिग्रह इति सक्षेपार्थः विस्तरार्थस्त्वस्याः सामाचार्याः पञ्चवस्तुक- गतप्रतिदिनक्रियाभिधद्वितीयद्वारादवसेयः, तथा अवश्यं कर्त्तव्यमावश्यकम् , अथवा गुणानां आ-समन्तादृश्यमात्मानं करोती- त्यावश्यकम्, अथवा गुणशून्यमात्मानं आ समन्तात् वासयति गुणैरित्यावासकम्, तत्र उद्युक्ता-उद्यताः, अनावश्यकस्वरूपं किञ्चित् श्रीअनुयोगद्वारसूत्रोक्तं यथा-" से किं तं आवस्सयं ? आवस्सयं चउन्विहं पं० त० नामावस्सय १ ठवणावस्सयं २ दवावस्सयं ३ भावावस्सयं ४ । से किं तं नामावस्सय ? नामावस्सयं जस्स णं जीवस्स वा अजीवस्स वा जीवाणं वा अजीवाणं वा तदुभयस्स वा तदुभयाणं वा-आवस्सए त्ति नाम कज्जइ से तं नामावस्सयं १ । से किं तं ठवणावस्सयं ? ठवणावस्सयं जणं कहकम्मे वा १ चित्तकम्मे वा २ पोत्थकम्मे वा ३ लेप्पकम्मे वा ४ गंथिमे वा ५ वेढिमे वा ६ पूरिमे वा ७ संघाइमे वा ८ अक्खे वा ९ वराडए वा १० एगो वा अणेगो वा सम्भावठवणा वा असम्भावठवणा वा आवस्सए त्ति ठवणा ठविज्जइ से तै ठवणावस्सयं ।” काष्ठकर्मादिप्वावश्यफक्रियां कुर्वन्तो यस्थापनारूपाः साध्यादयः स्थाप्यन्ते तत्स्थाप- ग्राम ·नारम्पकमिति । 'कताम्मे ति वन क्रियते इति फर्म फाठे कर्म काठकर्म काप्ठनिकुहिवरूपकमित्यर्थः १, चित्रफर्म-चित्र- मितिकपर्क २, पोप-पतमिस्पषी, वन कर्म सत्पन्चपनिष्पन्न छियास्पमित्यया, अया पोत्यं-पुस्तक ३, लेप्यरूप, अधिर्म कौमणाविश्या प्रन्पिसमुदापनिप्पादिवरुप ५, पे० पुप्पवेष्टनम्मेण निप्पनरपके पके पादीनि पा पदाणि वेटयन् प्रमिपफमुत्वापयति खदेष्टिम ६, परिम-मरिमं पिचमादिययमतिमावत् छ, सझातिर्म-पलादिलण्यसहासनिप्पम कस्तुकवत् ८, मर-पादनका ९, पराटकर-पाईका १०, अम वाचनावरे अन्यान्यपि वन्वादिपदानि दृश्यन्ते, पवेषु फाटकाविण्या- बयफफियां कुर्वन्त एकादिसायादयः सन्नापस्यापनया असन्माषस्थापनया का स्याप्यमानाः स्थापनापश्यर्फ, वत्र कायमर्मादि- पाफारमती सदावस्थापना सावापाफारस्य सघ सझावात् । महाठिपस्वनाकारपती असद्भाषस्थापना सामाधाफारस्य वप्रा- सदापात् । “ नाम उपमानं को पापिसेसो ? नाम माकीिय उपणा श्चरिया वा शेजा मारपहिया पारवेजा से से उषणा- यस्सयं से किं स दवावस्सय १ दवावरस दुनिई पं० त० मागममो व १ नोआगमनो य २१" भागमस भागममा- मित्ल “स कि आगममो दवावस्मय १२ जस्सणे आवस्सए सि पय सिक्सिय ठियं मिय मिय परिभियं नामसमें घोसम अहीमपरं मणवासरं भवाइदाखरं अससिप अपिलिय भवसामेसिय परिपुषण परिपुष्णपोर्स कंठोटपिप्प- मर्ष एस्नायणोदगप, से गं तस्प बायणाए पुरणाए परियाणाए पम्मफसाए नो मणप्पाए, कमा ? महमभोगो दमिनिटापेगमस्स में एगो पथपरचो बागममो पर्ण वधारस्म, दोनि मशुपयवा मागममा दीलिपबामस्मया, मिति मारता मागपमो निमि नापामयाt, पर भाषापा मारचा भागपमो मापापाई दबारपसपाईए- HER ·मेव आगमओ क्वहारस्स वि २ । संगहस्स णं एगो वा अणेगो वा अणुवउत्तो वा अणुवउत्ता वा आगमओ दहावस्सय वा दद्दावस्सयाणि वा से एगे दहावस्सए ३। उज्जुसुयस्स एगो अणुवउत्तो आगमओ एगं दवावस्सयं पुहत्तं नेच्छइ ४ तिण्हं सद्दनयाणं जाणए अणुवउत्ते अवत्थु, कम्हा ? जइ जाणए अणुवउत्ते ण भवइ जइ अणुवउत्ते जाणए ण भवइ, तम्हा नत्यि आगमओ दवावस्सय, से तं आगमओ दहायस्सयं ७।” मूत्रादित आरभ्य पठनक्रियया यदन्तं नीतं तत् शिक्षित, तदेवाविस्मरणतश्चेतसि स्थितत्वात् स्थितं, परावर्त्तनं कुईतः परेण वा कचित्पृष्टस्य यच्छीघमागच्छति तजित, विज्ञात श्लोक- पदवर्णादिसल्यं मितं, परिसमन्तात् सर्वप्रकारैर्जितं परिजित-परावर्त्तनं कुर्वतो यत् क्रमेणोत्क्रमेण का समागच्छति, नाम- अभिधानं तेन समं नामसमं यथा स्वनाम कस्यचिच्छिक्षितं स्थितं जितं मितं परिजितं भवति तथैतदपीत्यर्थः, यथा गुरुणा अभिहिता घोषास्तथा शिष्योऽपि यत्र शिक्षते तद् घोपसमं एकद्व्यादिभिरक्षरहीनं हीनाक्षरं न तथा अहीनाक्षरं, एकादि- भिरक्षरैरधिकमत्यक्षरं न तथा अनन्यक्षरं, विपर्यस्तरत्नमालागतरत्नानीच व्याविद्धानि-विपर्यस्तानि अक्षराणि यत्र तया- विद्धाक्षरं न तथाऽव्याविद्धाक्षरं, उपलशकलायाकुलभूभागे लाङ्ग लमिव स्खलति यत् नत्स्खलितं न तथा अस्खलिनं, परा- वर्तमानस्य यत्र पदादिविच्छेदो न प्रतीयते तन्मिलितं न तथा अमिलितं, अस्थानविरतिकं व्यत्यानेडितं न तथाऽव्यत्या- प्रेडितं, सूत्रतो बिन्दुमात्रादिभिरन्यूनमर्थतस्त्वध्याहाराकाङ्क्षादिरहितं प्रतिपूर्ण, उदात्तादिघोपैरविकलं प्रतिपूर्णयोपं. क- ण्ठोष्ठविप्रमुक्तं बालमूकभाषितवद्यदव्यक्तं न भवति, गुरुमदत्तया वाचनया उपगतं प्राप्तं गुरुवाचनोपगतं न तु कर्णाघाटकेन शिक्षितं न वा पुस्तकात्स्वयमेवाधीतमिति । ' से णं' नि यस्यावश्यकशास्त्रं शिक्षिनादिगुणोपेतं भवति स जन्तुस्नबादश्चक- ·, भाने वाचनया भर नपा परारचनया धर्मयया पर्वमानोऽपि अनुपयुउवादागमती द्रम्पारश्यक 'नो अणु' अनुमेशपा- अन्यायमूपिन्दनस्पया तत्र समानो न दम्पावश्पर्क अनुमेक्षाया उपयोगमन्तरेणाभावात् , ' अवत्यु' ति न सम्भवति । “से कि नोमागममो दधामस्सप : नोमागमको दवावस्सय विभि ५०० माणगसरीरदवारस्सर्य र भवियसरीरदवापस्सय • माणगसरीरमषियसरीरबारित दहारस्सय से किस माणमसरीरदधारस्सय? जामगरीरदयावस्सर्व आरस्सए चिपय- स्पादिगारमाणगस्स नं सरोरयै पनगपचुयपापियपतदेई भीवविपना सिम्मागर्य या सयारगर्य वा निसीरियागर्य वा सि दिसिमापलगयं ना पासिचाणे कोइ पपन्ना-मो पे इमेणे सरीरसमस्सएर्ण मिणोषहट्टेणै भाषेणं आवस्सए चि पपं आप रिय परियं परविर्य देसियं निसिप उपदसिय, मा को दिदेवो । अयं माईमे आसि अय घयसमे मासि, से जा- गगमरीरदधावरसय " आवश्यकशास्त्राधिकारणभरी इष्यावश्यक मपति, व्यपगतभ्युनुफ्याविसत्यक्तदे, म्पपग-अचे तन्यसतर्ण पर्यापान्तर प्रासं, प्युत-चप्पासनिःश्वासपरिभ्रएं, प्याषिर्स-बलीयसा मायःसयेण परिभ्रंशितं, त्यको देश- भाहारपरिणसिननिवोपपयो पन यत् स्यको नीषि० भीवरहित, शग्या-माती सांप्रमाणा मां गतं श्रयाग, से स्वारो-उखुकोऽश्वीपास्वमानस्व गर्न, नैपेषिकी-श्वपरिस्थापनभूमिस्तप गतं, या सापवस्वपापरिकम्भिवभरीराः सपमेर गला भकारितापनमन मसिपमपूर्ण प्रतिपपन्ने मतिपत्स्पन्चे प पस्सिदिपिसावमुख्य का गत, भाोशम्मी कैन्पणि- मपाम पण परवे स पर नियपि घगे, क्या हित्मनिस्पं शरीरमिति दैन्ये, मावश्यक वातमिति विस्सपे, मन्य पालस्थि- वयाफ्त्रयमाणस्यामात्रगे, ममेन ग्रीले गठमावस्यात् सापपरोम मिनोपरिऐन-मीपंकरामिफोम मारेगम ·मक- जरणाभिप्रायेण आवश्यकादाभिधेयं शास्त्रं, आप० गुरोः सकाशादागृहीतम्, पन्न० सामान्यतो विनेयेभ्यः कयितम, परु० तेभ्य एव सूत्रार्थकथनतः, 'देसिअं' प्रत्युपेक्षणादिक्रियादर्शनतः, इय क्रिया एभिरक्षरैरत्रोपात्ता इत्थं च क्रियते इत्येवं विनेयेभ्यः टितमिति भावः, निदं० कथञ्चिटगृह्णतः परयाऽनुकम्पया निश्चयेन पुनः पुनः दर्शितं, उवदं० सकलनययुक्तिभिः, अत्रातीनपर्या- यानुवृत्त्यभ्युपगमपरनयाऽनुवृत्त्याऽतीतमावश्यककारणत्वपर्यायमपेक्ष्य द्रव्यावश्यकम् शग्यादिगतं तन्छरीरं स्यात् । यद्यत्रार्थ कश्चिद् दृष्टान्तः स्यादिति विकल्प्य पृच्छति-यथा कोऽत्र दृष्टान्तः? इति पृष्टे सत्याह-यथा अयं मधुकुम्भ आसीदित्यादि, एत- दुक्तं भवति-यथा मधुनि घृते वा प्रक्षिप्यापनीते तदाधारपर्यायेऽतिक्रान्तेऽप्ययं मधुकुम्भोऽयं च घृतकुम्भ इति व्यपदेशो लोके प्रवर्तते, तथाऽऽवश्यककारणत्वपर्यायेऽतिक्रान्तेऽप्यतीतपर्यायानुवृत्त्या द्रव्यावश्यकमिदमुच्यते इति भावः । “से किं तं भ- वियसरीरदवावस्सय? २ जे जीवे जोणीजम्मणनिक्खते इमेणं चेव आत्तएणं सरीरसमुस्सएणं जिणोवइटेणं भावेणं आवस्स- ए ति पयं सेय काले सिक्खिस्सइ न ताव सिक्खइ, जहा को दिलुतो ? अयं वयकुंमे भविस्सइ अयं महुकुंभे भविस्सइ, से तं भवियसरीरदवावस्सयं २ । से किं तं जाणगसरीरभवियसरीरवइरित्तं दवावस्सयं ? २ तिविहं पं० तं० लोइयं १ कुप्पाक्य- णिय २ लोउत्तरिय ३ । से किं त लोइयं दवावस्सयं ? २ जे इमे राईसरतलघरमाईवियकोडवियइब्भसेविसेणावइसत्यवाह- पभिइओ कल्लं पाउप्पभायाए रयणीए मुविमलाए फुल्लुप्पलकमलकोमलुम्मिलियंमि अहपंडुरे पहाए रत्तासोगप्पगासकि- सुयमुयमुहगुंजद्धरागसरिसे कमलागरनलिणिसंडवोहए उद्वियंमि सूरे सहस्सरस्सिंमि दिणयरे तेयसा जलते मुधोयणदंतपक्खा- लणफणिहसिद्धत्ययहरियालियाअदागधूवपुष्फमल्लगंधतंबोलवत्थमाइयाई दवावस्सयाई करेन्ति, २ तओपन्छारायकुलंबादेवकुल ·TAGAURATYAYA मा म वा वा पाराम रा उम्नाणं या गर्भनि, सर्व लोइयं दवावस्मय (अनुयागदारे)।" फणिहा-ककतकस्स मस्वकादौ ग्यापारपन्नि, सिदार्या -मर्पपा ,हरितासिका दुर्गा पमन् दय मालाय चिरसि प्रक्षिपन्ति, 'बाग'सि बादः मुलादि निरी- पन्त, 1 मुगमम् ॥१॥से किं ते फुप्पावपणिय दवावस्सप ? २ जे इमे परगपीरिपचम्मसंवियमिक्लोरपंडुरंगगोयमगो पायगिपिम्मपम्मचिंतगभषिरुदनिदाइसारयपभिाओ पासरत्या कई पाठप्पमायाए रयणीप जाव तेमसा अस्मी इंदस्स पा सदस्म या सदस्स मा सिवस्स या समणस्स पा देवस्स ना नागस्स मा नरखस्स वा भवस्म वा मुगुदस्स पा अमाए पा दुग्गाए या कोकिरियाप या उरलेषणसम्मानणापरिसणध्वपुष्फगघमछाइयाई दवावस्सपाई फरेन्सि, से ते कुप्पाययणिय दधार सप्तर्प (मनुयोगदारे)।" पाटिमाफा सन्यो ये मिलां चरन्ति वे परका: अयया ये सुनानामरन्ति वे घरकार, रयापतितचीवरप रिपानाः पौरका , नमपरियानाथर्मसमिका,ये भिसामेन मुक्ते नतुस्वपरिग्रहीसगोदुग्पादिक ते भिलोणाः, भस्मोगूलितगात्रा पागुरामा , गौवमो-इस्वो वसोवईस्तेन एरीनपादपवनादिनिचित्रशिक्षन ननचिसापदण मिक्षामटन्ति ये वे गौसमा, गोपांनुकारिणो गोबतिफास्ते विषयमपि निर्यनु पसाम इति भाषना मारयन्तो गोमिनिर्गमन्दीभिनिर्गच्छन्ति स्थिवा मिस्तिष्ठन्नि आगीनाभिपपिचम्नि मुनानाभिस्तदेव वणपरपुप्पफलादि मुमते, गृहस्पधर्म एन भेयानिस्पमिषाय उपयोक- पारिगो परिपर्मा , पारलपातिमपिमणोतपर्मसंदिवापिन्सयन्ति तामिम म्पवररन्ति ते पम्मचिन्तकार, देषमालि नीमपातापिततिर्यगादीनामनिरोपेन रिनपकारित्वादविरुदा-पैनयिका', पुष्पपापपरलोकापनभ्युपगमपरा मकिपामादिनी किदा , मयपारापिमि सर विरुदनारित्वात् वृद्धा तापमा, भारका नाममा प्रथम मरनादिकाले भावकानापेक सो ·पवादाह्मणत्वभावात् , सिवः-व्यन्तरविशेषः, आर्या-प्रशान्तरूपा, दुर्गा-सैव महिषारूढा, नत्कुट्टनपरा कोट्टक्रिया, अत्रोप- चारादिन्द्रादिशब्देन तदायतनमप्युच्यते, उ० छगणादिना सं० दण्डपुञ्छनादिना आवर्षण गन्धोदकादिना शेषं स्पष्टम् २। " से किं ते लोगुत्तरियं दत्वावस्सयं ? २ जे इमे समणगुणमुक्कजोगी छक्कायणिरणुकंपा हया इव उद्दामा गया इव निरंकुसा घट्टा मट्टा तुप्पोट्ठा पंडुरपडपाउरणा जिणाणं अणाणाए सच्छंदं विहरिऊण उभओ कालमावस्सगस्स उबटुंति, से तं लोगुत्तरियं दवावस्सयं । से तं जाणगसरीरभवियसरीरवइरित्तं दवावस्तयं । से तं नोआगमओ दवावस्सयं । से तं दवावस्सयं ।” गजा इव-दुष्टद्विरदा इव निरंकुशा-गुर्वाज्ञाव्यतिक्रमचारिण इत्यर्थः, 'घट्ट' त्ति येषां जड़े श्लक्ष्णीक- रणार्थ फेनादिना घृष्टे भवतस्तेऽवयवावयविनोरभेदोपचारात् घृष्टाः, तथा 'मट्ट' त्ति तैलोदकादिना येषां केशाः शरीर वा मृष्टते तथैव मृष्टाः, 'तुप्पोट्ट' ति तुमाः-म्रक्षिता मदनेन वा वेष्टिताः शीतरक्षादिनिमित्तमोष्ठा येषां ते तुपोष्ठाः, तथा मलपरोपहसहिष्णुतादूरीकृतत्वात् पाण्डुरो-धौतः पट:-प्रावरणं येषां ते तथा, उभयकालं प्रतिक्रमणायोपतिष्ठन्ते ३ । " से किं तं भावावस्सयं ? २ दुविहं पं० त० आगमतो य नोआगमओ य । से किं तं आगमओ भावावस्सय ? २ जाणए उवउत्ते, से तं आगमओ भावावस्सयं ।" 'जाणए उवउत्ते' त्ति ज्ञायक उपयुक्तः आगमतो भावावश्यक इदमुक्तं भवति-आवश्यकपदार्थज्ञस्तज्जनितसंवेगविशुद्धधमानपरिणामस्तत्रैवोपयुक्तः साध्वादिरागमतो भावावश्यकम् । “ से किं तं नोआगमओ भावावस्सयं १ २ तिविहं पं० तं० लोइयं १ कुप्पावयणिय २ लोउत्तरियं ३ । से किं तं लोइयं भावावस्सयं ? २ पुधण्हे भारई अवरण्हे रामायणं, से ते लोइयं भावावस्सयं १।से कि तं कुण्पावयणियं भावावस्सयं ? ' ·ने इस पागनीरिममावामात्या इग्मनसिहोमजपोन्दरकममोकारमाइयाई भाषावस्सयाई करेन्ति, से हं कुप्पावयगिर्य भारानासर्व ।" यजन मिग्या-पूमा गायध्यादिपाठपूर्वक विमाणां सन्न्यायनमित्पर्य, 'सरक' देववादिपुरतो कृपभग- जितादिकरणमित्रपा, नमस्कारा-नमो भगरते दिरसनाथायेत्यादिका २ । " किंत लोउसरिप भावावस्तय १२ म * मममो रा सपनी वा सामो ना सापिया पावधित तम्मणे साहसे तदम्मवसिए चिदमावसाणे पदट्ठोषवाचे वद्- प्पियरमे म भावमाभाविए अगत्य फस्पा पण अवमा उमरखे एगममे अपिमणे मिणश्यणपम्परामरचममे उममो फान भारस्सर्य फरेनि, स ते सोएचरिय मापारस्सयं । से वे नोभागपभो भागावस्समै । से ते भाषावस्सयं।" 'सम- गो' ति भाम्पनीनि यमम-साधुः १, भपणी-साध्वी २, गणोति साधुसमीपे मिनप्रणीता सामाचारीमिति भारक--- भमणोपासक ३, धाविका भमणोपासिका, या समक्षपार्या, तस्मिनेपानश्पके चित्र सामान्योपयोगरूपं यस्येति स मपिना, तस्मिक मनोमिनपोपयोग यस्य स पन्मना, तत्रैव सेश्या अमपरिणामरूपा यस्मेति स बल्लेश्या, तस्मि- मेवारश्यके मध्यरसित फियासम्पादनरिषसमस्पेति ददग्यवसिधा, वसीमाप्यवसानस्तस्मिक्षेवावश्यक दी मारम्भकाला वारमा पनिसणं मर्यपायिप्रयत्नविशेषसतण मध्यवसानं यस्य स तपा, तदर्पोपयुक्तस्वम्यावश्पकस्यार्पस्तदर्यस्तस्मिमुप- पुतमारोपयुक्त , त्या सदनिकरण करणानि-वत्सापकवयानि दारनोरणालपसिकादीनि तस्मिभावश्यके पयोचित- प्पापारनिपोगेनापिंतानि-निपुनानि येन स क्या सम्पर पयास्पानन्यस्तोपकरण इस्पा, तनावनामाविवस्वस्यावश्य- फस्स भारना तदनुष्ठानरूपा तथा पारिख, व ममोक्तमकारेण मस्तसम्पनिरनोऽपत्र प्रापिनमोस्नुपानता- ·अथवा 'जायमनायाहारे ' त्ति यात्रामात्राहारः यात्रायै मात्रयाहारो यस्यासौ यात्रामात्राहारः आर्षत्वाचेत्यं सिद्धिः, तत्र यात्रा-संयमस्वाध्यायादिरूपा मात्रा तु तदर्थमेव पुरुषस्त्रीषण्डानां क्रमेण द्वात्रिंशदष्टाविंशतिचतुर्विंशतिकवलप्रमाणाहारमध्यादेक- द्वियादिकवलेनाहारग्रहणमिति । कवलप्रमाणं कुक्कुटयण्डकमानेन तथाहि-इह कुक्कुटी द्विधा, द्रव्यभावभेदेन, द्रव्यकुक्कुटी द्विधा, उदरकुक्कुटी १ गलकुक्कुटी (च) २, तत्र साधोरुदरं यावन्मात्रेणाहारेण न न्यून नाप्यधिकं स आहारः उदरकुक्कुटी, उदरपूरक आहारः कुक्कुटोव उदरकुक्कुटीति मध्यमपदलोपिसमासाश्रयणात् तस्य द्वात्रिंशत्तमो भागोऽण्डकं तत्प्रमाणं कवलस्य १, गलं कुक्कुटीव गलकुक्कुटी तस्या अन्तरालमण्डकं अयं भावः अविकृताऽऽस्यस्य पुंसो गलान्तराले यः कवलोऽविलग्नः प्रविशति, तत्म- माण कवलस्य २ अथवा शरीरमेव कुक्कुटी तन्मुखमण्डकं तत्राक्षिकपोलभ्रुवां विकृतिमनापाद्य यः कवलो मुखे प्रविशति, तत्प्रमाणं कवलस्य अथवा कुक्कुटी पक्षिणी तस्या अण्डकं तत्प्रमाणं कवलस्य १। भावकुक्कुटी तु येनाहारेण मुक्तेन न न्यूनं नाप्यत्याघ्रात स्यादुदरं धृतिं च समुद्रहति ज्ञानदर्शनचारित्राणां च वृद्धिरुपजायते, तावत्प्रमाण आहारो भावकुक्कुटी, अत्र भावस्य प्राधा- न्यविवक्षणादेष प्रारद्रव्यकुक्कुटयप्युक्तः इह भावकुक्कुटी उक्तः, तस्य द्वात्रिंशत्तमो भागोऽण्डकं तत्प्रमाणं कवलस्येति २ पिण्डनियुक्तिवृत्तिप्रान्ते तथा भगवती सप्तमशतपथमोद्देशकसत्तावपि यथा 'कुक्कुडिअंडगपमाणमेत्ताण' ति कुक्कुटचण्ड- कस्य यत्पमाणं मानं तन्मात्रापरिमाणं मानं येषां ते तथा अथवा कुटीव-कुटीरकमिव जीवस्याश्रयत्वात् कुटी-शरीरं कुत्सिता अनुचिप्रायत्वात् कुटी कुक्कुटी तस्या अण्डकमिवाण्डकमुदरपूरकत्वादाहारः कुक्कुटयण्डकं तस्य प्रमाणतो मात्रा द्वात्रिंशद्पा येषां ते कुक्कुटपण्डकप्रमाणमात्राः अतस्तेषां अयमभिमायो-यावान् यस्य पुरुषस्याहारस्तस्य द्वात्रिंशत्तमो भागस्तत्पुरुषा- E ·नपामौ माणशपथ काठगवमाणपा, पस्सिमपि मरणान्तकप्ठेपीस्पया, वे बहुतरनिर्जरामामो दोपामाषपन्सम मवन्तीति शेषः। पम्भार्यपि गायाछन्दांसि ॥ १२ ॥ ५३॥ ५५ ॥ ५५ ॥ मय शिष्यस्वरूपाविपादनदारेण गच्छत्ररूपमेन मविपादयमार- गुरुणा फजमकजे खरकासदुट्ठनिट्ठरगिराए । भणिए तहचि सीसा भणंति त गोयमा गच्छ ॥ ५६ ॥ प्यारम्या-परुणा-माघार्पण कार्य प वकार्य च फार्याकार्य वस्मिन् , मकारोऽसाक्षणिका, सरफर्कपदुएनिष्ठुरगिरा- अस्पर्पनिप्ट्रलरलाप्पा मणिने-अवधिनिवत्यथै फयिते सति 'माचि' तयेति-पपया यूर्य पदपवत्तथैयेवि यत्र गच्छे निप्या:- पिनेयाः मणन्नि-वविपपन्दे इस्यपी, से गण गौवम । घप्टाहासान्यायेन भणन्तीवि फ्रियाया भप्रापि संपन्या भमन्ति- प्रतिपादयन्ति तीर्थकरगणपरादय इसि शेपा । गापाछन्दः ॥ १६ ॥ अय गरछस्वरूपापिकारादेपेदमार- दूरुग्झियपत्ताइसममचए निप्पिहे सरीरे वि । जायमजायाहारे पायालीसेसणाकुसले ॥ ५७ ॥ प्पारपा-रुग्मियपचासुममपए ' पि दूत रगिसर्व-स्पक्त पाप्रादिपु ममस्वं येन स द्रोग्निसपानादिममस्वः म्टे लापतारिभक्तरमोपः अपमा दूरव उरिमस पात्रादिपु म-मविनयेन ममतं येन स द्रोमिलपाप्रादिमुपमत्वः तया निसर-पाररिला मेपामारादिपत्, फ शरीरेऽपि-स्वरपुप्पपि किं पुनरन्या तया 'मायममापारो' चि मकारस्पासा- पणिस्तान, माता-पमोऽभानप-मसम्पन्न माहारो यस्यासी भानामावा कदापिसवापारा कदापिकापार इस्ययी। सप गुदमम्मे माता, ममम्पेशादेशा सम्पेऽनावारा, रान-" भलम्पे तपमो रिपम्प परम्प पारणे 'नि

·No text on this page.

·पेलया इनस इदमेय परम्मानमाभिस्य मसिद्धरमपापाचादिमानापारस्पापि पुरुषस्य दामितता करसः प्रमाणपासवोप- पया स्पात् मदि स्वमोमनस्माद मुक्ततः ममाणमासत्तापपपते, मयमध्याख्यान सु मायिकपसापेक्षपाऽवगसम्पमिति । भषया नायपनायाहारे पिमफारस्पालामाणिकत्वात् भावामासाधार' मारम्यकपारिणापनिकानियुक्त्युक्तमासानातारण्य पारिष्ठापनिकानिधिस इत्यः । वम मावामावस्ससं यया " आहारम्मि मा सा, साइपिता होइमाणपन्थीए । माया चेव सुमिरिया, नापशा कर अमाया य॥१॥ याहाकम्मे म वरा, छोहविसे यामिभोगिए गरिए । एएण होइ माया, पोस से विहीर नोसिरण ॥२॥" भाषाकर्मणि प पा सोभा गृहीत विपकवे गृहीवे मक्षिकादिपिपल्या दाते आभियोगिके पत्री फरणादिपवामिसंस्कने तोऽन्ययास्मादिसिाचो मावे सति एतेनापाकर्मादिवोपेण भावा स्यात् 'से' सस्या विपिना पुत्सननं वरूपे २। 'पर्गनमणापाए, मषिचे रिसे एवढे । छारेण अफमिसा, सिद्वाणं सामर्ष जा ॥२॥ श्रीन पारान्भापर्म पुर्यात् ममुपदोपारिदं स्मग्यते वि त्रिस्वरेत् ।। 'मायरिए अगिलामे, पाहुणए दुलो साससामे । पसा छ खल मनाया, वो स पिपरी पोसिरमा आपापिर्थ तया दुसमे विशिष्टे द्रव्ये सति सासाथ तमामे मावे सविइत्यादिरसोरविष्याण स्पार , एपाऽभानापारिधापनिपा । 'एमवमणापार, अविचे परिले एमाहे । आसोए सिणि पुना, सिद्वाण सारण शुभना ॥५॥' माप्तोरे मकाने गदाहारस्य मीन् पुमान् इन्,ि भाषाकर्मादिममाणदुष्टे पर उपराणदुष्टे स दौ इति विशेषा, पूर्णषभिः भारणपहर्याद, परमपकरणपिपयेऽपि भावानाते पारिपारनिके ये इति । तया विवस्वारिषदेपणासा-दिचत्वारिंपदेपणा पोपवर्मनपर अपलक्षणवान मात्रामपणोपरमवारपरपयो । एवियो गासी मा.

·No text on this page.