·INTRODUCTION. साक्षाजिनाधिपतिधर्मपाङ्गरक्षो जागर्ति नार्ततमना मुदि वस्तुपालः । The SakȚtagankirtana is a historical Mahdkávya describing the good deeds of Vastapala. It consists of eleven captos, and at the end of each canto are appended five verses composed by Amara Pandita. Three out of these are eulogistic, the fourth mentions Arisimbs as the autbor of this work and praises his poetical skill, while the fifth records the fact that these four verses are composed by Amara, The popularity of the work. The Sukttasanbirtana does not seem to have been p even among the Jains, Verses from Someśvara's Kirtikaumudi are often found in the Prahamako sa and Jinaharsha's Vastupalacharitra, but done from the Sakſtagankirtans. Balachandra has also composed his Vaśantávilass on the style of the Kirtikaumudi. Literature about Vastupala. The .maid works about Vastapála's history are as ander.-- ·(%) Contemporary I Sukſtasankirtana. II Kirtikaumudi, III Dharmabhyudaya. IV Sukſtakirtikaliolini, Udayaprabha V Hammiramadamardana. VI Vastupala-Tejahpala Jayasimba Pras'asti Suri. VII Vasantavilåsa by Bulchandra. Later. VIII Vastupalaprabandha in the Prabandhachi- Intâmaņi IX Vastupalaprabandha in the Chaturvimś. atiprabandha, X Vastupalacharitra of Jinaharsha. The author and his religion. The author of the Sukſtasankirtana is Arisimha, son of Lavana. simha. He was a protege of Vastupala and we understand from the Upadešatarangiņi that liko Somešvara, the author of the Kirtikaumudi, he too got a giras and other gifts for this work. It is not clear to what caste he belonged, whether he was & Bania or a bard. He has got the appellation Thakkura and this appellation was 11) स्वसष्टीर्तनगुणकुलपूर्वजावदातप्रतिपादककीर्तिकौमुदीसुकृतसधीर्तनकाध्य- पूरसोमेश्वररिसिंहयोगमप्रासावदुकूलादिदानं यावजीवाई दत्तम् ।

·(3) common among the Banias too. As to his religion, it is not quite certain whether he was a Jaina or a Shaiva. The fact of his bringing the spirit of Kumärapåla and making him to order Bhima to revive the glory of Jainism speaks in favour of his being a Jaina, while his omission of salatation to Jina in the beginning of his poem and his telling us that Vastupala's mother Kumaradevi, though a leader among those following Jainism, bad faith in Siva too, which is not mentioned by any other writer, may lead one to believe that he was & Saiva, of course, not staunch. Jahlana's Saktimuktávali quotes four verses of Arasi Thakkura, who is most probably the same as our author. (2) अतिविपुलं कुचयुगलं रहसि करैरामृशन्मुहुर्लभम्याः । तदपहृतं निजहृदयं जयति हरिगयमाण इव ॥ मध्येन तस्या,विजितः कृशाङ्गया. पञ्चानन काननबद्धवास । तस्या स्तनस्तम्भतटीधियैव कुम्भौ गजानां कुपितो भिनति ॥ दधिमथनविलोललोग्बोगदमादमदययमनको विश्वविधैकजेता । मवपरिभवखेदत्यक्तवाणः कृपाणश्रममिव दिवसादौ व्यक्तशतिर्नम्याक्ति कान्ताऽस्मदेवगत्या कयमपि गमितान्यन्तरालोत्यमक्ष्या- ण्युडीयोडीय भूयस्तरुशिखरशिखामेव तेभ्य श्रयन्ते। इत्थं त्वद्वरिनारी गिरिषु नरपते ! जंबुलुम्बीकदम्व. प्रान्त्या मर्तुभुक्षोः कथयति पुरतश्चेष्टितं पट्पदानाम् ॥ 2 Jahlana's Suktimuktavali.

·Amarachandra and his relation with Arisinha. Amarachandra is an illustrious figure in Sanakyta literatare. The fame of his works was not only restricted among the Jainas, but also extended to the Brahmins among whom his works Balabharata and Kavikalpalata were popular. His other available works are Chhandoratnávali, Syddisabdazamachchaya & Padminanda Kirya. The last work was composed at the request of Kosthlgarika Padma, a Vayada Banis of Pattan It is otherwise known as Jinendracharitra, as it gives tho lives of Tirthankaras. The Prabandhakos'a montiong two other works of his, Suktavall and Kalakalaps. He compared in one place in his Bilabharata the braid. (avit) to a sword and for this ho was known as Veņikrpiņa Amara. Anara was the pupil of Jinadatta S'dri of Vayadagachchha, the author of tha Vivekavilasa. Jinadatts Sari'a name is mentioned in this poem among the Acharyas who accompanied in Vastapal's pilgrimage to Satrunjaya Too Prabandhakoa's tells us that Amarachandra got the charm of Siddhagirasrats from Karirija Arisinhs, pupil of Jinadatta Süri and by his cuanto ing this for twenty one days the Goddess of Learn: ing appeared before him from the dise of the moon (9) 987: 1 to 1891 बापगरयो महानिर्ममे निर्ममेपर पप्रानन्द-1 ·(5) at the midnight of ths twenty-first day and gave him the boon that he would be a Siddha Kavi, honoured by all kings. The 88me Prabandha describes his entry into the court of Visaladera and through him of his teacher in fine arts, Arisimba. But the Prabandhachintamani tells us that Amarachandra had entered the court of Dholka in the time of Vastupala and was recognised as a poet of power and note. Amarachandra does not mention in any of his published works that he was & pupil of Arisimha in fine arts but it is only clear from the works that he held Arisimha and his poetry in high esteem. The story about Amara's getting Siddhasarasvata charm from Arisimha and also his introduction of Arisimha into the court of Visaladera should be accepted with much reserve. One thing is, however, clear from this that both Amara & Arisimha occupied & remarkable position in the literary court of Visaladera. Just as Amarachandra had composed four verses in the Sukttasankirtana, so the Sûtras of Kavikalpalatâ of Amarachandra were composed partly by Arisimha and partly by Amata. Amarachandra mentions (4) सारस्वतामृतमहार्णवपूर्णिमेन्दोमत्वाऽरिसिंहमुकवे. कवितारहस्यम् । किञ्चिच्च तदचितमात्मकृतंच किञ्चिद्व्याख्यास्यते त्वरितकाव्यकोऽत्रसूनम् ॥ $164.eyatala 1-11 4 ·(6) in hie Kavikalpalata ono more work of Arisimha, Kavitárahasya Amraghandra calls Arisimha in the Sukstagankirtana As an able disputant. Analysis of the Work The first canto gives the genealogy of the Chåpotkata kings Of Vanaraja it 19 said that he founded the oty of Anahılla Pattana and that he erected there the temple of Panchåsara Parávanátha. After him Yogaraja, Ratnåditya, Vairisimha, Kshemaraja, Chåmunda, Råhada, Bhabhata successively ruled over Gujarat This list of Chavda Lings 18 dentical with that given in the Sakrtakistıkalloliai of Udayaprabha In view of the concurrence of these two authorities, the statement in Krishnaji's Ratnamala, which is not 80 old as is believed, 19 unreliable. The second canto describes the reigns of the Chaulukya kings Malraja's pilgrimage to Somes'vara every Monday is also mentioned in Balachandra's Vasantavılåsa The fourth verse refers to his erection of Tripurusha Prisida in Anabillavada Málaraja defeated Bårapa, the general of the long of Kanyakubja, and Laksha Cutch Vallabharaja's victory over the king of Malva is celebrated in Terse 13th. He had the 'nruda of Jagajzampana This biruda is found in ihe Kumärapålapratıbodha, Kirtikaurudi, Sukstaking of ·kirtikallolont and Vasanta viláse. Durlabharaja was very modest and yes &ghaned when his court poets compared him to Krishna. Bhims defeated Bhojs of Dhari. Karna conquered the king of Malvå and brought home from there an image of Nilakantha Sira. Jayasimha conquered Barbaraka and took prisoner Yas'ofarms, king of Dhårå. He had the tank called Siddhasaras dag and a high pillar of victory built. Jayasimha tas very devotional towards his mother. Kamarapala abolished the confiscation of the property of tradesmen dying without male heirs and caused Jains temples to be built in every city. He conquered the king of Jångla, Arnorâja of Sakambhari, and his general Àmbada, trbo as a Bania, defeated and killed the Kadamba king Hallika Arjuna of the Konkana. This victory of Ambada is cor. oborated by Balchandra in nis Vasantarilasa. Ajagadeva generally called Ajagapala got from the king of Sambhara a golden Mandapíka, Júl. ardja II, though a child, defeated the Tarushkas, Mahamad Sababuddin Gbori, Bhimadera II ras very charitable and extrafagant. His kingdom was being desoured by his poverfol Jandalesas, wbom he fas unable to control, Bhima was thus filled with anxiety about the fate of his kingom. One ·(8) might a glorious and splendid god, the spirit of his grand-father Kumarapala, appeared to him in a dream and said that in order to restore order and to prevent dismemberment of the kingdom and to save the Jain faith, which was almost sinking, he should make Lavaņaprasáda, son of Arņoråja, son of Dhavala, to whom he had given the principality of Bhîmapallĩ, his Sarveſvara and make his son Viradhavala his Yuvarája. Viradhavala then requested king Bhîma to give him good counsellors. Bhima said that there served in this realm, Chandapa fiery in splendour, of the Porvåda lineage. His son was Chandaprasada. His son Soma, who served under Jayasimha, acknow. ledged no master but king Siddhardja Jayasimha, and no god but the lord of the Jinas. His son Ašvaraja who made the universe splendid with his glory made seven pilgrimages in order to escape seven hells. His wife Kumaradevi, though eminent in the Jaina religon, also had faith in Siva. "They had three sons-Malladevn, Vastupila & Tejahpåla Bhima then gave Vastpukla and Tejaupala ng Viradhavala's counsellors, and said to him that his lieroism, which will have sight with theso two as eyes, may not trample dosyn his enemies by g them out. The two ministers should fulfil the message of Kumarapala-the glorification of 17 ·(9) the Jaina faith This account, though it materially differs from that given by Somesvara in his Kirtikaumadi, agrees with that in the two other contemporary works – (1) Jayasimha's Vastupala- Tejahpålaprasasti & (2) Udayaprabha's Suksta kirtıkalloliot Vastapala's own words should have, however, more weight in this respect In the Narana rayanananda he calls himself as the high minister of the Gurjaresvara and in its last canto ho says that he accepted the dependence of the highministership of Bhima, the lord of Gajarat, for the incessant occurence of the festival of faith without any obstacle, wbuch is sweet on account of its splendid power Bålchandra's account, however, agrees with that of Somesvara In the fourth canto Arisimha says that Viradhavala with the help of his ministers conquered the earth and put down all wrong and violence Tejahpåla then requested Vastupala to keep in mind the king's command and sapport the Jaina religion. Both approached their spiritual family preceptor Vijayasena Súri of the Nagendragachcha On this occasion the succession of the priest of this gachchha is given (1) Dlabendra Suri (2) (5) भास्वरप्रभावमधुराय निरन्तरायनर्मोत्सवयतिकराय निरन्तराय । htumahiadauzioni acqHIN DICO XV 135 5 ·(10) as Shanti Suri and Amara Sari, who received from king Jayasimha the title-" Tiger Cabs » they had overcome proud disputants even in their infancy (4) Haribhadra Sari (5) Vijayasena Sdri. Vijayasena Säri explained to them the religious merits of becoming a Sanghadhipati. Vastupala resolved to do so. In the fifth canto are described the prepar. ations for the great pilgimage. Narachandra Sari of the Maladhari gachibha and spiritual adviser of Vastupala on his mother's side, Jinadatta Sari of the Vayada gachéhha, Šanti Sari of the Sanderaka gabhéhha and Vardhamana Sori of the Gallaka people were among the notable Acharyas who accompanied. Mention is made of a halt at Kasahrada, modern Kåsandra, and of the institution of a great festival in the temple of Rshabha. In the sixth canto we have a conventional description of the sun-rise. In the seventh canto is described the ascent of the mountain and the devotional festivities. After paying his respects to Kaparadi Yaksha, the presiding deity of the Tirtha, Vastupala entered the main temple of Adinatha. The Sangha stayed on the mountain for eight days, In the eighth the pilgrimage to Deva- ·(11) pattana and Mount Girnar is described. From Šantrunjaya the Sangha started to Devapattana for offering worship to Somanåtha. Thence it proceeded to Girnar. A camp Tas pitched at the foot of the mountain and a festival was held. Then follows the description of the worship of Neminátha and the festivals. Having paid homage to Ambâ, the presiding deity of the Jain temples on Mt Girnar and Sâmba and Pradyumna who had obtained salvation here, the Sangha descended after a stay of eight days In the ninth is given a poetical description of the six' seasons which the minister saw while descending. In the tenth begins the return journey. The Sangha entered Vamanasthali-the modern Vanthali, in all magnificence. When the procession reached near Dholka, not only Tejahpåla but Viradbavala came out with citizens to receive him. For a fuller description of the pilgrimage compare the last canto of the Dharmábhyudaya and the cantos eleven and twelve of the Vasantavildsa. In the eleventh canto the author describes the temples built and restored by Vastupala. In Anahilavida Pattan:- (1) The restoration of the temple of Pan. chigara Parsvandtha of Vanarhia- ·(12) In Cambay:- (2) The erection of a golden staff and knob on the temple of Bhimes'a. (3) The erection of an Uttanpatta before Bhattaditya and of a golden wreath on his head. (4) Excavation of a well in the temple grove called Vabaka of Bhattarka. (5) The erection of a vestibule before the temple ef the Sun-god Bakula. (6) The restoration of the Mandapa and of the temple of Vaidyanatha. (7) The erection of high-walled enclosures for the sale of sour milk to avoid contamination, (8) The erection of two Upaśrayas. (9) The erection of a drinking hall with round windows on two sides. In Dholka:- (10) The building of a temple of Âdinátha. (11) The erection of two Upåśrayas. (12) The restoration of the temple named Rånaka of Bhattarka, (13) The construction of a Vapi. (14) The erection of a Prapa.

·(13)
On the Satruõjaya Hill:-
(15) The erection of an Indramaņdapa before
the temple of Âdinátha.
(16) The erection of the temples of Neminatha
and Stambhana Parsyapatba,
(17) The erection of a statue of the Goddess
of Sarasvati.
(18) The erection of the statges of his
ancestors.
(19) The setting up of three statues on ele.
phants, his own, that of Tejabpala and
that of Viradhavala.
(20) The erection of sculptures representing
four summits of Mt. Girnar, Avalobana,
Amba, Samba, and Pradyumna,
(21) The preparation of a Torana before the
temple of Âdinátha.
(22) The erection of temples of Suvşta of
Broach and Mabávira of Sachor,
(23) The erection of a Prsthapatta of gold
and precious stones below the image of
Âdinátha,
(24) The raising of a golden Toraņa.
To the vicinity of Palitàņa:-
(25) The excavation of a large tank.

·(14) (26) The erection of an Upis'raya. (27) The erection of a Prapi. In the village of Ankevaliya:- (28) The digging of a tank. On Mt. Girnar:- (29) The erection of temples of Stambhana Parsvanatha and Adisvara of Satruñjaya. In Stambhana (Thamna near Umreth ):- (30) The restoration of the temple of Paráva. nåtha. (31) The erection of two Prapas near the temple of Pårývanátha, At Dabhoi:- (32) The placing of golden capitals on the temple of Vaidyanatha, as the old ones were carried off by the king of Malva and also the erection of an image of the Sun-god. On Mount Abu:- (33) The building of a niche of Mallideva (in Samyat 1278) for the religious merits of the spirit of his elder brother Malladeva. For fuller and more complete list of Vastu. pila's temples and works of piety and public utilitv. the reader is referred to Jinaharsha's Vastu.

·(15) 1 The date of the composition of the work. The Sukītasankirtana was written before Samvat 1287, in which year the incriptions on Mt. Âbu are dated., and after 1278 the date of building a niche of Mallinátha on Mt. Aba, mentioned in the present work. Dr. Bühler contributed a very valuable and exhaustive paper, Das Sukritasanikritana, in the Sitzungberichte of the Imperial Academy of Sciences of Vienna (Vol. CXIX, 1887 ) and an English translation of the German paper was published in the Indian Antiquary Vol. XXXI (1902) pp. 477- 495. For a complete and critical study of the career of this one of the greatest minister Gujarat has ever produced, one should read the introductions to the Naranarayaņånanda, Vasantavilåsa and Hammiramadamardana in the Gaekwad's Oriental Series. A photo of the statutes of Vastupala and his two, wives will be found in the edition of the Naranarayanananda in the same series.

·CONTENTS.
I Introduotion pp. 1-16
11 Text
Canto I चापोत्कटवंशवर्णनः
II चौलुक्यान्वयवर्णनः
III मन्त्रिप्रकाशः
IV धर्मोपदेशनः
1 सप्रस्थानः
Vा सूर्योदयवर्णनः
VII शत्रुजयदर्शनः
VIII नेमिदर्शनः
पड्नस्तुवर्णनः
x पुरप्रवेशः
॥ सकलकीर्तनकीर्तनः
III Index of names of historical personages
occuring in the poem 1-३
IV Index of geographical names occuring
in the poom
-

·॥ सुकृतसंकीर्तनकाव्यान्तर्गतैतिहासिकनामाक्षरानुक्रमणी ॥ नाम. पत्रलोक. नाम. पत्रश्लोक. अजयदेव १८-४४. महीभुक् १०.५. अनूपप १८-१३. कपर्दि ५७-१२-१६. अमर ९-५. २०-५.२७- | कर्णदेव १३-२०. ५.३६-५.४७-५. | कालिदास ९१-१. ५४-५.६३-५.७२- कुमारदेवी २५-५३. ५.८३-५.९२.५. कुमारपाल १७-३९. २१-१३. १००-५. २६-६१. अमरसूरि ३१-१९. क्षेमराज ७-३३. अम्बा ३९-१६. ७२.४४. चण्डप २४-४५. ९६.२०. चण्डप्रसाद २५.४७. अरिसिंह ९.४,५.२०-४,५. | चापोत्कट १-१ २७-४,५.३६-४,५ चामुण्डराज ७-३५. ११.८. ४७-१,५.५४-४,५| चुलक्य २१-१५. ६३-४, ५.७२.५. चौडक्य १०-१. ८३.४,५. ९२.५. जगज्झम्पन १२-१४. जयसिंहदेव १४-२४. ९९.४.१०००५. अणोराज २२-१५. आलेश १७४३. ३१-२०. मधराज २५.५१. जिनदत्त ३८-११. आनन्दसरि ३१-२९. १८-४६. आहड ८-३७. तेजःपाल २५.५६.८५.११. ९५.१९.

·२ भर्चा ११ सुकृतसंकीर्तनम् नाम. पत्रश्लोक. पत्रलोक. नाम, दुर्लभराज १२-१५. मालवभूमि- धवलाज २१-१५. १२-१३.१३-१८ १४-२३.९८-३३ नरचन्द्र ३८-९. नागेन्द्र ३५-४४. मूलराज १०-१.१८-४६. यशोधर्म १६-३४. नीलकण्ठ १४-२३. योगराज ६-२७. नेमिनाथ ६५-१०. ६६-१२, रत्नादित्य ६-२९. १३,१६, ६७-१८. | लक्ष (क- ७१-४४. ८४.४. च्छप) प्रधुन ७२-४४.९६-२०. लवणसिंह ९२-४. बकुल ९३-६. पर १६३३. लावण्यप्रसाद.२२-२०. बारपदण्ड- २४-३८. लावण्यसिंह ७२-४. नाथ १०-५. वनराज १-१.३.१०.९२-२ १३-१७. १९-५१. वर्धमानसूरि ३९-१३. भीमदेव १८-४८. वाष्ठमराज ११-१०. भीमेश ९३-१. वसन्त १६-२. म्भट भोज १३-१८. मल्लदेव २५-५५.९८-३४. वसन्तपाल, २७-३. मलिदेव ९८-३४. वस्तुपाल ९-१,३,४.१९ महेन्द्रसूरि ३०-१५. २,३.२०-१. भटार्फ ९३-५. भीम ·अनुक्रमणी। माम. नाम. पत्रलोक. , पत्रलोक. ५६. २६-१, ४. वैद्यनाथ ९३-७. ९८-३३. २७-२.४.२७-१. वैरसिंह ७-३१. २९-८. ३६-२,३, शहा ९.३.३६-३. ६३- ४. ४६-३.४७-१. ३.९९-३. ५३-३५. ५४-२. शान्तिरि ३०-१७.३९-१२. ३, ४.६३-१,२,३ शाम्ब ७२,१४.९६-२०. ४.७२-१, २, ३' संग्रामसिंह २७-३.७२-३. ४.८२-५३.८२-१ ८३-३. ८३-३, ४.८५.९ ८६-१४,१७. ८८ संडेरकगच्छ ३९-१२. २४.९१.१,२,३. सपादलक्षप्रमु १८-४५. सितांवर ९२-४. ९८-३३, ३०-१५. ३५.९९-१,३,४. सिद्धाधिपति २५.५०. वायटगच्छ ३८.११. सिन्धुराज ३६-३. ९२-३. विजयसेन- मुमत ९६.२२. सरि ३२.२४. सोम २५-४९ परिपवल २२-२४. २४-३९, सोमनाथ १०-३.१६-३६. ११.२६.५८,५९, ६१.३. ६२.२८-१,६.२९: सामान्यय ९.२.३६-१.४६-१. ९.८५.१०, ११ ८७.२२. ९२.१. ८७-१९.८८-२५. ९५.१९. हरिमद्रसरि ३१-२२.

·॥ सुकृतसंकीर्तनकाव्यान्तर्गतदेशनामाक्षरानुक्रमणी ॥ ९६-२२. वहक (वन) ९३-५. नाम. पन्न श्लोक. नाम. पत्रश्लोक. अणहिलपाट १२-९. ८९-३० | भृगुपुर अणहिल पुरी J९२-२. राणकभट्टारक ९४.१३. अर्कपालित ९७-२९. रैवतक ६५.११.७०-३७. अवलोकन ९६-२०. ८४-४.९८-३१ अर्बुद उज्जयंत ९५-१६.९७-३०. वामनस्थली ८४.६. कासहद ३९-१६. गुर्जर विमलगिरि ५३-३४.६२-३८. ८८-२५. दर्भावती ९८-३३. शत्रुञ्जय ४२.३०.४५-३७. देवपत्तन ६४-१. ५४-३५.६२-४३. धवलकक ८४-५.८५-८. ९५-१५.९७-३०. ९४-११. सत्यपुर ९६-२२. पञ्चासर ३-१०. ९२-२. सिद्धसर. १६-३५. पादलिप्तपुर ९७०२६. स्तम्भतीर्थ ९२-१,३. ९९-३. भट्टादित्य ९३-४. स्तम्भन ९५-१६. ९७-३०. भीमपल्ली २२-१८. ९८-३१.

·।। अहम् ॥ ॥ न्यायाऽम्मोनिधिधीमद्विजयानन्दत्रियों श्रीमदरिसिंहविरचितं सुकृतसंकीर्तनम् । श्रीवेश्मविस्मयमयमयलमताप- श्वापोत्कटान्वयवनकहरिनरेन्द्रः । आसीदसीमचरितः परितप्नगा- भालार्पितानिनलिनो वनराजदेवः ॥१॥ यत्पनखण्डितविरोधिशिरोपिरक्त- स्रोतस्विनीभिरुदधिर्विदये सरागः । येनाधुनाप्यरुणतां भजतस्तदा- सम्पर्फतोर्मगशिनाबुदयक्षणेषु ॥ २॥ निर्गत्य कोशकुदरादसिदन्दशूकः श्यामो ययागतमगाचरितं यदीयः। एतेषु मा स्म विगप पररितीय रदेषु वेकवि, करागुलीभिः ॥ ३ ॥ खखासद्गतकरस्नरवारिलम- कृत्तारिमुण्टपिपनः समराङ्गणे यः ।

·२ भरिसिंहविरचितं भालाधिरोपितहुताशनचण्डचक्षु- राभादिभासुरविरोधिविभासुरश्रीः ॥४॥ तेने कतान्तसमतां रसनासनाभि- धारोडुरो यदसिरञ्जनमञ्जुलश्रीः। अहाय यस्य युधि दर्शनसंज्ञयैव भिन्दनरीनधित किङ्करतां कृतान्तः ॥५॥ स्तब्धप्रकम्पितविलीनविवर्णगात्रैः खिन्नैर्विभगुररवस्फुरदथुलेशम् । उन्मुच्य पौरुपमवाप्य च भीरुभावम् । यः सेव्यते रिपुभिरुत्पुलकैः प्रसन्नः ॥६॥ आकर्ण्य तूर्णमुपकर्णयितुं च यस्य कीर्ति मुहुर्भुजगभीरुगणेन गीताम् । चक्षुःश्रवा रसवशेन दृशां निमेपो- न्मेपक्रियामनिमिपोऽपि चकार शेषः ॥७॥ वक्रीकृते धनुपि मौक्तिकताडपत्र- ज्योत्स्नाम्युभारभृति पस्खलतां दधाने । यस्याननं विकचवारिजकल्पमन्त- मैंने विहाय परराजकरान् जयश्रीः ॥ ८॥ श्रीमत्पुरं भुवि पुरन्दरपचनाभ तेनादधेऽणहिलपाटकनामधेयम् । ग-पित्तीर्ण।

·सुकृतसंकीर्तनम् । १ स्त्रीणां मुखे स्मरतपस्विवनेऽजनीन्दु- पद्मश्रियोरसुहृदोरपि यत्र योगः ॥९॥ अन्तर्वसद्धनजनाद्भुतभारतो भू- मा भ्रश्यतादिति भृशं वनराजदेवः । पञ्चासराहनवपार्वजिनेशवेश्म- व्याजादिह क्षितिधरं नवमाततान ॥ १० ॥ यस्मिन्सदैव निकृतानि निकेतनाग्र- जाग्रन्मणियुतिभरैर्नितमा तमांसि । आरामकालिममिपेण वहिः स्थितानि तानि प्रसर्पदरबट्टरवै रटन्ति ।। ११ ।। जाड्यं जनेषु रजनीजनितं विभिन्द- मुद्दीपयनपि दिवाकरकान्तचुल्लीः । जालान्तरागतकरस्तरणिदिवापि यस्मिन्नभूदनुगृहं ननु मूपकारः ॥ १२ ॥ यस्मिविलाससदनेषु विलासवत्यः पत्युः करेऽपहृतवत्यपरोत्तरीयम् । रत्नमदीपविफलीकृतफूत्कृतस्त- ने निमील्प सुरतो टपतेज्यकारम् ।।१।। पर्वक्षणे न खलु निचिनुते दिनेषु । सूर्य सुवर्णसुरस किरीटकुम्भैः । यत्रोन्नतालयशिरपुरयोपिदास्यै- नैव लिपापतिमपि क्षणदासु राहुः ॥ १४ ॥ १ ग-क्षपाप।

·अरिसिंहविरचितं सदोचिताम्बुजकुलोपि हतार्ककान्त- क्रीडोपि पीडितरथाङ्गकुटुम्बकोऽपि । प्रातः प्रयाति विधुरुज्ज्वल एव यत्र सौधावनिस्खलितधामनि धामनाये ॥ १५ ॥ रुद्धपि यत्र मरुदध्वनि वारिवाहै- लोकः सदा नियमभानुविलोकभोजी । पूर्वाद्रिमौलिगतमेव गृहाधिरोहा- दर्क विलोक्य लगति व्यवसायवीभ्याम् ॥ १६ ॥ यन प्रतिक्षणविद्धरसातिरेक- निप्फम्पदम्पतिकदम्बककैतवेन । रत्या सहाजनि निकाममनेकमूर्ति- रेकागमोहनरसः स्मृतिभूरतृप्तः ॥ १७ ॥ यसोचसधिभुवि सन्यफरातपिण्ड- विश्रम्भिणां गगनसिन्धुजलद्विपानाम् । पुम्भान्विभूपयति भीरुगणः स्वभाल- सिन्दूरधृलिभिरसव्यकरोद्धताभिः ।। १८ ॥ यस्मिनुपर्युपरि गन्तुमशक्नुपन्तों रेण सूरतुरगाः परितः स्फुरन्तः । उचर्विशालमणिसालगतस्यविम्म- सर्दानुनर्दिनमिति परिमाणयन्ति ॥ १९ ॥ चेद्योग्यतास्ति परिसां पिर मे त्वमेहि विन्ध्योऽप्युदशतु मयापि हतोर्यमार्गः।

·सुकृतसंकीर्तनम् । योति केतुपटकिङ्कणिकारवैः खे वप्रो वदत्युदधिपायिनमप्यगस्तिम् ॥ २०॥ मन्दाकिनी वियति तुङ्गविशालसाल- रोपद्विधामसमरा परितः स्फुरन्ती। शङ्के सुराधिपनिनिग्रहविग्रहाय यत्रान्तरालपरिखाश्रियमादधाति ॥२१॥ भुग्नानि भूमिधरभासुरसालभित्ति- भागेपु मारविवराण्यभितोऽपि यत्र । व्योमापगाजलगजमविमानसीम- निर्ममदन्तहतिलक्ष्मनिभानि भान्ति ।। २२ ।। यद्नवेश्मपरिमानिकारजोभि- रोज्झितैरुषवनावनिदोषभीत्या । अभ्रंलिहो जगति यः पटुरत्नगर्भः कूटः किलाजनि जनेषु सुरत्नसानुः ।।२३।। यस्मिन् जनाय मणिवेश्मविमाविभिन्न- ध्वान्तोत्करेऽपि कथयन्ति विभातभावम् । लीलासरोवरसरोरुहिणीविकाश- सौरभ्यलुभ्यदलिनीकलकूजितानि ॥ २४ ॥ सत्यभ्रमेण कृतकानि गृहेषु इत्ला इन्तव्यरूपकशतानि विशीर्णदन्तः । .ग-भमानि।

·६
अरिसिंहविरचितं
सत्यान्यपि मतिभयेन न तानि हन्ति
सम्माप्तधर्म इव यत्र विडालकोऽपि ॥२५॥
यहानिदानमुदितेन बनीपकेन
लभ्यः प्रभूतसुकृतैः कथमप्यवाप्तः ।
छायाविभूपणपयोऽर्पणहेतुरेव
देवगुरत्नसुरभीविभवोऽपि भेजे (1)॥२६॥
तबावनीविभुरभूर्नराजराज्य-
राजीवभानुररिवर्गवनीकृशानुः ।
श्रीयोगराज इति यस्य राज पाणि-
पोधिपक्षसुभगा भ्रमरीव भूमिः ।। २७ ॥
यस्यासिधेनुफलके नवनागवल्लि-
पत्रोपमे मुखमुपेयुपि भूभुजङ्गैः।
सद्यस्करक्तरसनैरभिवीरशय्या-
माश्लिप्यते स्म जगती नवमोहनन ।॥ २८ ॥
भारं भुवो भुजभरेण वभार रत्ना-
दित्यस्ततः क्षितिपमण्डलमौलिरलम् ।
चण्डासिदण्डदलितोरुतरावनीभू-
दंशालिविस्फुरितमौक्तिककल्पकीर्तिः ॥ २९ ।।
आदेशपत्रमिव यत्तरवारिदण्डं
वीक्ष्यैव दण्डधरचण्डधराधिपस्य ।
चक्रे प्रयाणकमरातिनरेन्द्रवर्गः
स्वर्ग प्रति त्वरितमद्भुतभीतिभावात ॥३०॥

·७ सुकृतसंझीर्चनम् । दुर्वारवारणयटोत्कटवैरिसिंहः श्रीवैरिसिंह इति भूदायितस्ततोऽभूत् । यत्कीर्तिकान्तिविशदेपु जगत्सु पाणि- स्पर्शेन चन्द्रमसमाकलयन्ति ताराः ।। ३१ ।। प्रत्यर्थिपार्थिवगणः समराङ्गणेपु ग्रीष्मातिभीष्मतरणिद्युतिभारतुल्यैः । तप्तो महोभिरिव यम्य कृपाणवाल्लि- धारागृहव्यतिकरव्यसनी वभूव ॥ ३२ ॥ श्रीक्षेमराजनृपतिर्वसुधां सुधांशु- ज्योत्स्नासमुज्ज्वलयशाः प्रशशास तस्मात् । यस्यासिवल्लिरिभकुम्भविभेदलग्न- मुक्ताफलः कुमुमिता फलिता जयेन।। ३३॥ धूमीभवद्यदसिवल्लिरतीवतीत्रः कोपानलः किमपि यस्य हदि प्रदीप्तः। प्रत्यार्थपार्थिवचमुरमणीसमूह- वाप्पाम्युभिर्भूगमयं शमयांबभूवे ॥ ३४ ॥ विश्वमभुः कुतुककन्दुकितारिमुण्ड- शामुण्डराज इति राजयति स्म तस्मात् । पूरे प्रसर्पति यदीययशस्तटिन्या दादमजदुडुपः सह तारकाचः ॥ ३५॥ निर्यन् पयोमयपयोधिजलाद्धनान्ते बीत्याभितो जगति यस्य यशाप्रकाशम् । - ·अरिसिंहविरचित अद्यापि नापतति पारमिति प्रसर्पन् लोकान्तशैलशिखरैः स्खलितो मुरारिः ॥३६॥ आसीदथ प्रवलशत्रुयशःशशाङ्क- श्रीराहुराहट इति क्षितिजीवितेशः । निर्लोठितोद्भुतपदीयकलाकलापै- मनः शशी किल तदीययशःसमुद्रे ॥ ३७॥ यत्कीर्तिमेव धवलामवलोक्य लोके लोकोऽयमन्वहममन्यत पूर्णमासीम् । एतां पुनः सततमात्मनि चन्द्रचारूं पश्यन्कुहूतिथिवितर्कमवापदर्कः ॥ ३८ ॥ श्रीभूभटो रिपुभटोचयभेदरक्त- पोल्लासपल्लवितखड्कालतस्ततोऽभूत् । दिकुम्भिकुम्भमिपदिग्बनिताकुचान- क्रीडाविगृहलयशा जगतीभुजगः ॥ ३९॥ दानच्छटासुरभिशीतलदिकरेणु- लीलाचलश्रवणतालमरुत्तरङ्गैः। यत्कीर्तिमन्वहमिलापविलासखिन्ना दिग्योपितो जलधिसीमनि वीजयन्ति ॥ ४०॥ हरदसितसितानि तानि तन्व- मतनुतमानि जगत्रयीयशांसि । चिरमयमवनि शशास भास्व- निमानि भानि' इति पाठः ।

·-
-
सुकृतसंकीर्चनम् ।
त्तरतरवारिनिवारितारिवर्गः ॥४१॥
किञ्च-
दीर्घायुभवतादिति द्विजवरैर्ब्रह्मायुरित्यन्वई
चन्दीन्द्ररजरामरेति च कुलस्त्रीमिस्त्वमाशास्यसे ।
श्रीमन्त्रीश्वरवस्तुपाल ! किमपि चूमस्तु विस्तारिणी
कीर्तिर्नृत्यति यावदेव दिवि ते तावद्भवानन्दतात् ॥१॥
उद्भ्रान्तैः सहसा पिनाकचलने क्षीरार्णवोल्लाना-
जङ्घालैः खरदूपणप्रशमनप्रारम्भसंरम्भितैः ।
उच्चै रावणनाशभासुरतररेभिर्यशोभिर्वभी
श्रीसोमान्वयजोऽयमर्ककुलजक्षोणीधरस्पर्दया ॥२॥
जैनं किलनं जगदुः शिवेशप
श्रीवस्तुपालः सचिवस्तु भक्तः ।
शहाद्गहीतैः शुचिकीर्तिनीर-
रसिस्नपद्योऽम्बरमूर्तिमीशम् ॥ ३ ॥
सदा मसादोन्मुखवस्तुपाल-
दृम्पातपीयूपरसानुकारम् ।
अमुं प्रवन्धं प्रतिवादिदन्ति-
सिंहोरिसिंहो रचयाञ्चकार ॥ ४ ॥
प्रतिसर्ग प्रवन्वेस्मिन्नरिसिंहविनिर्मिते ।
इमान्यकृत चत्वारि काव्यान्यमरपण्डितः ॥५॥
इति श्रीसुकृतसङ्कीर्तननाम्नि महाकाव्ये चापोत्क-
टान्वयवर्णनो नामः प्रथमः सर्गः ॥१॥

·१० अरिसिंहविरचितं ॥ अथ द्वितीयः सर्गः ॥ पदेऽथ तस्याजनि भागिनेय- चौलुक्यवंशार्णवपूर्णचन्द्रः । श्रीमूलराजः प्रतिकूलराज- समूलनिर्मूलनवद्धमूलः ॥१॥ तथाऽस्य तेजोभिररातिजाति- स्वाप तापव्यसनं वनान्ते । यथा हिमाम्भःकणसगमले दवस्फुलिङ्गेषु लगत्सु मेने ॥२॥ मुव्यक्तभक्तिः प्रतिसोमवारं यः सोमनाथं प्रणिपत्य वीरः । तद्भालनेवानलचन्द्रभाभि- भार तेजश्च यशश्च पुष्टम् ॥ ३ ॥ सम्पूर्णशक्तित्रयसम्भवा यः शम्भुवयीदेवगृहच्छलेन । कीर्तिनिधा मूर्तिमती: पताका- हस्तैर्नटन्तीर्घट्याश्चकार ॥४॥ विजित्य यः संयति कन्यकुब्ज- महीमुजो वारपदण्डनाथम् । जहार इम्तिमकरं करान- मूत्कारसंदीपितपौरुपाग्निम् ॥ ५ ॥ न भूभृतः फेपि यदग्रभागे ·सुकृतसंकीर्तनम् । भेजुर्गुरुत्वं किल सापि मग्ना। अदृश्यतां यत्तरवारिवारि- निधौ दधौ कच्छपलक्षसेना ॥ ६॥ स्वर्ग जिगीपुश्चरणाग्रलग- मग्निं विधूय प्रवलप्रतापः। महो महीयानसहिष्णुरन्य- द्विभेद भानोरपि मण्डलं यः ॥७॥ माखण्डमाखण्डलचण्डशक्ति- चामुण्डराजः प्रशगास तस्मात् । द्विपां मुखे काममूनिवान्तः कृतान्तवाहुर्यदसिर्विवेश ॥ ८॥ अजस्रमौर्वनपादपानां यस्यारिनारीभिरकारि सेकः । सान्द्रच्छदच्छायतया महान्त- स्ताभ्योऽपि ते प्रत्युपकुर्वते स्म ॥ ९ ॥ तस्माद्भुजङ्गेन्द्रभुजो बभूव भूवल्लभो वल्लभराजदेवः। यत्कीर्तिदासीकृतकौमुदीन्दु- मुखीमुखेन्दौ विशदोऽयमङ्कः ॥१०॥ अटनटव्यां यदरातिवर्गो दरातिरेकोज्झितराजलोकः । क-स-रेको।

·अरिसिंहविरचितं रीणोऽप्यतिक्रम्य पराक्रमेण हरीन्दरीमन्दिरयाञ्चकार ॥ ११ ॥ जटालमौलिZगचर्मवासा निःस्वः फलाशी वनमध्यवासी। अध्यायदुग्रं हृदि यं तपस्वी सदापि रूपस्थमरातिभूपः ॥ १२ ॥ कचिन्न भङ्गोऽस्य भविष्यतीति भाले लिपि मालवभूमिभर्तुः। आरुह्य चूडामणिविम्बदम्भा- टुलोप कोपी यदसिर्जलाध्यः ॥ १३ ॥ ऊर्ध्वस्थितारातिचमूसमूह- पच्छादनोच्छ्वालसैन्यरेणुः। यो धैर्यधुर्यो जगति द्वितीयां दधौ जगज्झम्पन इत्यभिख्याम् ॥ १४ ॥ अभूदथ न्यायपरः परस्त्री- सुदुर्लभो दुर्लभराजराजः। यः कृष्णसाम्ये कथितः कवीन्द्र- विचिन्त्य गोपीचरितं ललजे ॥१५॥ तमीदिने व्यत्ययतो वितेनु- यद्वैरिणः पाप्य महीध्ररन्ध्रम् । १ ख-कथित २ रा-महीन्द्र ।

·सुकृतसंकीर्चनम् ।
तदौषधीदीपितमापदोपा-
त्तमिस्रमिधे पुनरामभावात् ॥ १६ ॥
अयावनीशोऽजनि शौर्यसीमा
भीमाभिधो येन युधि द्विपन्तः ।
श्रीभीम ! रक्षेति हरं स्मरन्तः
स्वध्यानबुद्धया मुदितेन मुक्ताः ॥ १७॥
वित्रस्यतो मालवभूमिभर्तु-
भ्रष्टुं शुके गुप्तधृतत्रपस्य।
यत्सैन्यधूलीभिरदृश्यवक्रा-
म्भोजस्य भोजस्य हृदा न दीर्णम् ॥ १८ ॥
सर्वत्र सञ्चारिपु यच्चरेपु
चरन्नरण्येऽरिनरेन्द्रवर्गः।
दरेण नश्यल्लघुकन्दरेऽपि
गुणाय काश्य गणयांबभूवे ॥ १९ ॥
श्रीकर्णदेवोऽय नृपत्रिलोक-
विलोकनीयद्युतिराशिरासीत् ।
यं वीक्ष्य नारीहृदयकवासोऽ-
पिकं हियाभून्मदनोऽप्यनङ्गः ॥२०॥
पूजासु पाणिस्थितपुप्पमाल-
मालोकयन् यं पुरतः पुरारिः।
कुरोपि पुष्पायुधयुद्धयुद्धया
भेजे भवानीहसितः प्रसत्तिम् ॥ २१ ॥

·अरिसिंहविरचितं सम्पालयन्तो यदरीन् दरीपु स्फुटं कुटुम्वित्वगतान् गिरीन्द्राः । अद्यापि दीप्तीपधिदीपदीप्ताः क्षपां सशङ्काः क्षपयन्ति शझे ॥ २२ ॥ जित्वा बलालबभूमिपाल- मानीतवान् यः किल नीलकण्ठम् । तन्मूनि सिन्धुमथिताध्वसंख्य भैपीद्यशः स्वं भुवनत्रयेपि ॥ २३ ॥ वभार भूभारमथो जयश्री- निकेत्तनं श्रीजयसिंहदेवः । भाले रराज प्रतिराजकस्य राज्यप्रतिष्ठातिलको यदङ्कः ॥ २४ ॥ यत्र क्षितिं रक्षति कासति स्म धारा न धाराघरधोरणीनाम् । न वैरिहग्वारिनदीक्दम्बै- नंदीनदीमातक एव लोकः ॥ २५ ॥ उद्दामदानप्रसरस्य यस्य लसद्यशोदुग्धपयोधिमध्ये । कल्पद्रुचिन्तामणिरामधेनु- यशोभिरासाद्यत मौक्तिकत्वम् ॥ २६ ॥ सवार्धिमुर्वीमपि ये भुजेना- १ खना-मनसा ·१५ सुकृतसंकीर्तनम् । न्वहं वहन्तः क्षितिपा न खिन्नाः। स्मालेशजैर्ध्नि घटैः क तेपां खेदोऽस्तु यद्द्वारि सवारिलेशैः ॥ २७ ॥ युग्मेन यस्यासिलता प्रताप- कीर्ती प्रमूयाऽरमयत्कृतार्था । उच्चै रवीन्दुद्विककन्दुकधी- शिल्पे वलान्दोलिनि विश्वतल्पे ॥ २८ ॥ धृता चिरं या हृदये निरस्ता सा कालिका यजनितमसत्या। विलग्नाहिजीरकिणच्छलेन स्थातुं पपात द्विपतां पदेषु ।। २९ ।। यस्य द्विपां कण्टककूटकोटि- क्षतानि कान्तारजुपांतनूपु । नव्यानि नित्यं भृगमापुराप- नवागनासङ्गनखाशोभाम् ॥ ३० ॥ इष्टैः स्मृतरप्यपरः प्रकृष्ट- ररक्षिता यस्य युधि क्षतेभ्यः।. त्रस्ताः श्वसन्तो रिपकः समस्ता व्यस्तारयत्नास्तिकदृष्टिमष्टिम् ॥ ३१ ॥ अपि द्विपः मागकृतमहारा- नभिन्दतामात्मचमूभटानाम् । स्पर्शेन पूतानपि यस्तुरहान् ·१६ अरिसिंहविरचित गगाम्भसि क्षालयति स्म कीत्यै ॥३२॥ यः सञ्चरन्वर्वरखेचरस्य स्कन्धाधितो रचयाञ्चकार । मुखश्रिया सेन्दु दिवापि देह- द्योतेन दोपापि नभः सभानु ॥ ३३ ॥ यदीयकारागृहमाप्य धारा- पतिर्यशोवर्मनृपः सिपेरे। कम्पः सदा वाष्पपयोभिरुष्ण- पासष कालत्रयमेककालम् ॥ ३४ ॥ यत्कारितं सिद्धसरः सरस्व- सातापि पातुं घटभूरगतः। न प्राम्यगोभङ्गभयादुपैति रमेव विन्ध्याचलदिरक्षा ॥ ३५ ॥ श्रीसोमनायोपि कृपकपानं यं मातृभत्यकशुचिं विलोपप। दक्षमनुब्रायगिरपिउदादि- पापोमिनिर्मुक्तममन्यत म्यम् ।। ३६ ॥ विध नगन विनित्य कीर्ति- स्तम्भम्नया कोपि महानयारि। पया दिमाटेरिख यम्प माध नमोनदी पनुपदं प्रपेटे ।। ३७ ।। रीमारएनदिननायकम्प ·सुकृतसंकीर्तनम् । यश कुमारस्य कथाप्रथाभिः । विलजितो यः सततं द्विजेन्द्र- स्थानप्रदानव्यसनी नरेन्द्रः ॥ ३८ ॥८ तन्वत्यथाहर्गमनं सुधार्मू- द्रुधालिगोष्ठीरसवश्चितेऽस्मिन् । कुमारपालः किल भूमिपालः श्रियं मुमोप द्विषतां सरोपः ॥ ३९ ॥ हठादरन्तं श्रियमन्जिनीनां राजानमस्ते सति धामनाथे। यशोभर्यः प्रकटेयंकापी- दभर्तृरुखीधनमुक्तिधन्यः ॥४०॥ भृगोः सुतेनेव जिनस्य धर्म- मुल्लास्य येन स्मितमार्गणेन । क्षतक्षमाभृन्नववर्मनच इसरिवाशोभि जगधशोभिः ॥४१॥ सिताशुना कीर्तिविनिर्जितेन ज्योत्स्नाततिढोकनिकीकृतेव । न्यक्षेपि येनानुपुरं बिहार- पछलेन करवहर्षहेतुः ॥१२॥ युधि स्वयं यः किल जाङ्गलेश वली विजिग्ये किमु चित्रपत्र । कस-भियुधाति ।

·,२८
अरिसिंहविरचितं
अनूपभूषो वणिजापि यस्य
यतो जितः कौङ्कणचक्रवर्ती ॥४३॥
अथोख्यामाऽजयदेवनामा
ररक्ष दक्षः क्षितिपक्षतीजाः।
न केपि काराकुहरेऽप्यरण्य-
देशेऽपि नो यस्य ममुर्द्धिपन्तः ॥४४॥
सपादलक्षमभुणा प्रदत्ता
रौषमी घभी मण्डपिका सभायाम् ।
सेवागतो मेरुरिख स्थिरत्व-
जितो भृशं यस्य कृशमतापः ॥ ४५ ॥
तदङ्गजो दिग्गजदन्तशय्या-
विश्रान्तकीर्तिः किल मूलराजः ।
तुरप्कशीर्षाणि शिशुर्जयश्री-
लताफलानीव लसन्नगृह्णात् ॥ ४६॥
यस्मिन् सदोचैःशिरसि प्रतीची-
महीभृति स्फारवलाम्बुराशी।
अस्तं समस्तारियशःशशाङ्क-
प्रतापचण्डद्युतिमण्डलाभ्याम् ॥ ४७॥
श्रीभीमदेवोस्ति निरर्गलोग्न-
भुजार्गलग्रस्तसमस्तशत्रुः।
विभ्रत्करे भूवलयं पयोधि-
वेलामिलन्माक्तिकमस्य बन्धुः ॥ १८ ॥

·सुकृतसंकीर्तनम् । आजन्मसम धुसर्दा मदेक- क्षणमदानात् क्षयमेप मा गात् । इति स्मरन् यः कनकानि दातु- मुन्मूलयामास न हेमशैलम् ॥ १९ ॥ यदानमश्रावि सदानुभूत- मेवार्थिभिर्गीतिपु खेचरीणाम् । विलासहेमाद्रिषु मेरुपाद- धियागतानां स्वगृहोपकण्ठे ॥ ५० ॥ सततविततदानक्षीणनिःशेपलक्ष्मी- रितसितरुचिकीर्तिीमभूमीमुजङ्गः। बलकवलितभूमीमण्डलो मण्डलेशै- चिरमुपचितचिन्ताचान्तचिन्तान्तरोऽभूत् ॥५१॥ किश्च- स्वर्धेनुशारिखमणयः ! किमु यूयमेवं लीनाः सुराचलशिलासु विसंस्थुलासु । भूमि विभूपयत कोपि न याचते वः श्रीवस्तुपालसचिवस्तु सनातनायुः ॥१॥ श्रीवस्तुपालसचिवस्तुतिनित्यरक्तान् पुंसस्तयाऽत्यजदकिञ्चनता विरक्ता। मन्दैव दैववचसापि यया प्रयाति न प्रतिवेश्मिकनिकेतमुखेपि तेपाम् ॥ २॥ श्रीवस्तुपालाभिधमबिभर्तु- ·अरिसिंहविरचितं धूरब्दलेखेव तमालनीला। अभ्युल्लसन्ती जलराशिसीनि रिपुमतापानलशान्तयेऽभूत् ॥३॥ एनं भवन्धमयमुटुरवादिन्द- वक्रारविन्दरजनीरमणोरिसिंहः । श्रीवस्तुपालचरितामृतसिन्धुवीचि- संवावदूकमुचितं रचयाञ्चकार ॥ ४ ॥ प्रतिसर्ग प्रबन्धेसिन्नरिसिंहविनिर्मिते । इमान्यकृत चत्वारि काव्यान्यमरपण्डितः ॥५॥ इति सुकृतसंकीर्तननाम्नि महाकाव्ये चौलुक्या- न्वयवर्णनो नाम द्वितीयः सर्गः ॥२॥ ॥ अथ तृतीयः सर्गः ॥ अथादर्शि निशाशेपे कृशाशेपविभूतिना । स्वमे कदापि भूपेन कोऽपि श्रीभासुरः सुरः ॥१॥ पाच्या धर्तुं न शक्योऽयमित्यनितलमीयुपः। वासुकेः फणवद्विभ्रन्नखरनजुपोजलीः॥२॥ हारान्तपनरागस्य प्रभारागामिवाद्भुतम् । अधः परिदधद्वासः कान्ताकोणशोणरुक् ॥ ३॥ कराग्ररोपणानीतरसमानः समानताम् ।

·२ सुकृतसंकीर्चनम् । लजितानूमिकारनै खान् दधदयोमुखान् ॥ ४ ॥ सेवकेषु दृढदेपिजये (जयं) दातुमिवावहन् । सुरचापचयं दोभ्यां रनकङ्कणकान्तिजम् ॥ ५॥ मज्वलन्मणिकेयरप्रभापूरच्छलादयम् । भुजोमार्चिप्पदुत्तालचालाजालमुदञ्चयन् ॥ ६ ॥ लावण्यामृतपूर्णास्यस्यन्दिविन्दुकदम्बवत् । कलयन्नुरसि व्यक्तं हारमुक्ताकलापकम् ॥७॥ हृदुर्तिनः प्रसादस्य प्रासादस्याहृतश्रियाम् । वैजयन्तीमिवाचिभ्रदास्ये शुभ्रां सितद्युतिम् ॥ ८ ॥ कपोलयोरिवामान्तीः कान्तीरावर्त्य पिण्डिताः। दयानः कर्णयोः स्वर्णकर्णिकायुगलच्छलात् ॥९॥ परितः स्फुरितज्योतिर्जटापटलपेशलम् । मौली नीलमाणिं विभ्रत्केगवल्ल्यादिकन्दवत् ।।१०।। विहरचिकुरज्योतिझलकारोमिकोमलाः । दपद्धम्मिडमाल्यान्तभ्रान्तभ्रमरधोरणीः ॥ ११ ॥ अय पृथ्वीपतिं प्रीतिलताकन्दमिवात्मनः । वचनामृतवीचीभिर्देवोऽसावित्यसिञ्चत ॥१२॥ राजा कुमारपालोईद्धर्माप्तस्वर्गवैभवः । प्राप्तः पितामहस्तेऽहं स्नेहं दुस्ये दयत्त्वयि ॥ १३ ।। सदर्पमर्पयिष्यामि तवाहं राज्यवाहकम् । वत्स! विद्योत्स्यसे तेन पवनेनेव पावकः ॥१४॥ जुलुक्यालकान्तारगजः श्रीपवलाङ्गजः। A ·२२ अरिसिंहविरचितं रिपुसर्पसुपर्णोऽभूदर्णोराजमहीभुजः ॥ १५ ॥ यद्भयमभवस्वेदपयःपरिचयैरिव । राज्यश्रीलिपयो लुप्ता भालेषु प्रतिभूभृताम् ॥१६॥ युधि व्यभासि यस्यासिर्जयश्रीनाटिकानदः । पारिपार्चकवल्पावर्तिना समवर्तिना ॥ १७ ॥ मयासी विक्रमाक्रीतमनसा घनसाहसः। अकारि कारणं श्रीणां भीमपल्लीपुरमभुः ॥ १८ ॥ दुष्टामात्यनिपिद्धस्य येनाकल्पि वलीयसा । राज्यं ते मत्मसादानामतृणीकारकारणम् ॥ १९ ॥ सुतस्तस्यास्ति लावण्यासादो युधि यद्भुजः । असि जिहामिवाकृष्य रिपुनासाय सर्पति ॥२०॥ युद्धमार्गेषु यस्यासिः प्रतापप्रसरोप्मलः । अतीवारियशोवारि पायं पायं न निर्ववी ॥ २१ ॥ मवापतापिता यस्य निमज्ज्यासिजले द्विपः । भीताः शीतादिवासेदुः सद्यश्चण्डांशुमण्डलम् ॥२२॥ सर्वेश्वरम, कुर्वनुर्वीमण्डलमण्डनम् । भविष्यसि थियो भी मुखाम्भोधिचतुर्धनः ॥ २३ ॥ अस्पास्ति च मुतो वीरधवलः प्रधनाप यः। भार्गवस्य पुनः क्षग्रसयसन्धां समीदते ॥ २४ ॥ ध्रुवमारोपितां यस्य युधि वीक्ष्याधिकाश्रियम् । सुपि भ्रष्टं दिपां पापः सजितरपि लजितः ॥२५॥ पं विलोक्यातुलं विश्वे दानेन च पलंन प ।

·मुकृतसंकीर्जनम् । २३ पश्यत्युपेन्द्रमिन्द्रोऽपि श्वभ्रोत्थितमलिभ्रमात् ।। २६ ।। रिपुभूपपिरोरनीभूतरमनसत्विपे । दत्चास्म दोमते यारराज्यं राज्यं चिरं सुरु ।। २७ ।। किन स्वःसीनि येनाइमनारतगनिः कृतः । तं क्यश्चित्तली जन धर्म मनन्नमुद्धर ।। २८॥ इति श्रुत्वा नृपः मिला लग्नस्तत्पदपमोः । प्रदीतमिर पाणिभ्यां पनयासामिव श्रियम् (१) ।। २९ ।। प्रसादमाटरस्तम्य मूर्ति देवोऽप्पघातग्म् । कमलं यमलागेदमिर नेदरमंपदः ।। ३०॥ मातस्तूपसने सूटियर्गप्तिनि भृभुनः । निद्रा नेत्रान्जमुद्राहदय गतिरिमाननन् ॥ ३१ ॥ अय गिनिहाया महीपोटीपटीधितिः । सामानः मिगस्तीनि मंशु पकिमन्यन्तु ।। ३२ ॥ अयानणुमणिम्नम्भप्रभाविष्णुमा सभाम् । अभनभुननोऽयं छनमाभानिगरियः ॥ ३३ ॥ सनः सिनिपतंग्भ्य नापनर नितिः । भागस मानरान्मानं भानुभृगपढीमत् ॥ ३४ ॥ पन्न: ममनापानिपानिहाप गंमदि। मरनेमा म्पशेरपन्न बावन्नः शिनीक्षितः ।। ३५ ॥

·अरिसिंहविरचितं राजा दग्भ्यां सुधाकुम्भसहग्भ्यामभ्यसिञ्चत । देवादिष्टौ पितृसुतौ सर्वेश्वरपदे हृदा ॥ ३६ ।। अभापिष्ट समाशिष्टसमक्षमथ पार्थिवः । प्रसादसान्द्रलावण्यासादाय मुदा वचः ॥३७ ।। अस्मिन् कृतोऽस्मि राज्ये त्वपित्रा वित्रासितद्विषा । विध्यायन्तीमिमां भूतिमुद्भावयतु तद्भवान् ॥ ३८ ॥ गृहाण विग्रहोदग्रसर्वेश्वरपदं मम । युवराजोऽस्तु मे वीरधवलो धवलो गुणः ।। ३९ ॥ प्रार्थिती प्रार्थनीयेऽर्थे प्रार्थनीयेन भूभृता.। देवादेशःप्रमाणं नौ तावूचतुरिदं मुदा ॥ ४०॥ पाणी संपुख्य रुन्धानो लोलां भृङ्गीमिव श्रियम् । पुनर्व्यजिज्ञपद्वीरधवलो धरणीधवम् ।। ४१॥ न मे स्वामिन्नमात्योऽस्ति यं विना विक्रमी हरिः। अब्दे शब्दोद्धरे कुम्भिभ्रान्त्योत्लुत्य पतत्यधः ॥ ४२ ।। दक्षः शस्त्रे च शास्त्रे च धने च प्रधने च यः। तममात्यं ममात्यन्तगुणगुणमर्पय ।। ४३ ॥ इति लक्ष्मीलतोल्लाससुधया तद्राि चिरम् । प्रीतः किञ्चिद्विचिन्त्यान्तर्जगाद जगतीपतिः॥४४॥ पुरा माग्वाटवंशाग्रजाग्रत्कीर्तिलतात तिः । ज्येऽस्मिन्महसा चण्डचण्डपः सचिवोऽभवत् ॥ ४५ ॥ सीरोदसोदरो यस्य यशोराशिर्निशाकरम् १. क-पुस्तके-मुधायुण्ड।

·सुकृतसंकीर्तनम् । २५ भ्रातृव्योऽयमिति स्वर्गिभुक्तिभीतमगोपयत् ॥ ४६ ॥ तश्चण्डप्रसादाख्यो दोक्षदाक्षिण्यभूरभूत् । गृहन्ति यद्गुणान् दक्षा लक्ष्यन्ते न च तेषु ते ॥ ४७॥ दासः कैलासभूमीभृडजिप्यो भुजगेश्वरः । किङ्करः शङ्करोत्तंसशशी यद्यशसामभूत् ।। ४८ ॥ कीर्तिकल्लोलितव्योमा सोमाख्यस्तत्सूतोऽजनि । न्यतिष्ठन्नार्थिनो नार्था यस्मिन् यच्छति वाञ्छितम्।।४९॥ अस्यासीत्कोऽपि न स्वामी सिद्धाधिपतिना विना । विना जिनाधिपेनाभूद्यस्य देवोऽपि कोऽपि नो ॥ ५० ॥ तभूः कीर्तिभरैरश्वराजो विश्वमराजयत् । तीर्थयात्रा व्यधात्सप्त यः सप्तनरकच्छिदे ।। ५१ ।। त्रैलोक्यादुत्तमं वीक्ष्य यं मातापितृभक्तिभिः । भक्तये स्पृहयेन्मातापित्र्भ्यामात्मभूरपि ।। ५२ ॥ आसीत्कुमारदेवीति मीविभूरस्य वल्लभा । या जैनधर्मधुर्यापि गौरीवल्लभभक्तिभाक् ॥ ५३ ।। तयोरयोऽभवन् पुत्रा रिपुत्रासकरौजसः। यत्कीर्तिभिद्धितीयेन त्रिस्रोताः समजन्यत ॥ ५४॥ भयमः प्रथितस्तेपां मल्लदेवो धियांनिधिः । स्वाराज्ये गुरुघुद्धीनां स्वराज्यमतनिष्ट यः ॥ ५५ ॥ धीमानास्तेऽनुजस्तस्य वस्तुपालः कलास्पदम् । 'अनुजेनान्वहं तेजःपालेनाराधितकमः ॥ ५६ ॥ १ सु-य-पुसुहे-दायदा । २. य-पुस्तके-यातिएपर्थिनो नामांत।

·२६ अरिसिंहविरचितं इमौ ग्रन्थाब्धिमन्यानो पन्यानी श्रीसमागमे । तुभ्यं समर्पयिष्यामि मत्रिणौ तौ तु मित्रयोः (१) ॥५॥ इत्युक्त्वा मुदिते वीरधवलेऽसौ धराधवः । आहूय तौ स्वयं प्राह नमन्मौली सहोदरौ ।। ५८ ॥ युवा नरेन्द्रन्यापारपारावारकपारगौ । कुरुतां मत्रितां वीरधवलस्य मदाकृतः ॥ ५९ ।। युवाभ्यामेव नेत्राभ्यां चक्षुष्मानस्य विक्रमः । आलोक्यालोक्य निःशेपानपि द्विष्टान् पिनष्ट मे ॥ ६० ॥ किञ्च प्रपञ्चय तमेव युवां जिनेन्द्र- धर्म जिनेन्द्रपदपद्मयुगद्विरेफौ। स्वप्नावलोकितनृपालकुमारपाल-- संदिएमिष्टतममेतदवश्यकार्यम् ॥ ६१ ॥ आस्थानमण्डपशिरम्भतिशब्ददम्भा- केनाप्यदृष्टमरुतानुमतो हि तेन । शिक्षामिति क्षितिपतिः स तदा प्रदाय वीराय वीरधवलाय मुदार्पयत्तौ ।। ६२ ॥ किन्च- फल्पान्तेषु यशोभरे तव हरिर्दुग्धाब्धियासमयं मार्तण्डसिदिवापगारयपयास्नानोत्सवं लप्स्यते । 'मिथ्योक्तिः कवितेति नाव वचसि श्रद्धास्ति चेत्तचिरं नन्द श्रीस्तुतवस्तुपाल! भवतु मत्यक्षमेतत्त्व ॥१॥ सविस्तविपरः परं परो ·सुकृतसंकीर्तनम् । २७ रक्षति क्षितिमिमामरातितः । वस्तुपालसचिवस्तु पालय- त्येप देवगुरुवन्मनीपया ॥ २ ॥ संग्रामसिंहकुयशोभरभृङ्गभङ्गि- भावद्यशाकुसुमसौरभसंभृताशः । वाग्वैभवेन किल कोकिलकोमलेन शश्वसन्त इव भासि वसन्तपाल ! ॥३॥ श्रीवस्तुपालस्य यशस्तरङ्ग- पूरैः परीतं परितोऽरिसिंहः। व्यधत्त दुग्धाब्धिमिव प्रबन्ध- ममुं समुद्भुतरसप्रमस्थम् ॥ ४॥ प्रतिसग प्रबन्धेऽस्मिन्नरिसिंहविनिर्मिते । इमान्यकृत चत्वारि काव्यान्यमरपण्डितः ॥५॥ ॥ इति सुकृतसंकीर्तननानि महाकाव्ये मविप्रकाशो नाम तृतीयः सर्गः ॥३॥ ॥ अथ चतुर्थः सर्गः ॥ वस्तुपालसचिवेन्द्रदोमुपी- सम्मुखः पुरुपपीरुपोदधिः। मेदिनीमजयदन्धिमेखला- ·२८ अरिसिंहविरचितं मेप वीरधवलोऽध दुर्द्धरः ॥ १॥ तन्महामतिरकम्पसङ्कटे कण्टकालिरहिते हितः सताम् । न्यायवर्त्मनि समे समन्ततः सम्मदेन समचीचरत्मजाः ॥२॥ कस्यचिद्धरणिमण्डलच्युते कुण्डलेपि मणिराजिराजिते। शङ्कयेव भृशमाशुशुक्षणे कोऽपि न क्षिपति पाणिपङ्कजम् ॥३॥ ऋद्धिद्धिविशदेपु सर्वदा देशवासिपु जनेषु मानिपु। दीयमानमपि नादीत य- कोपि तस्करकथा ततः कुतः ॥४॥ सर्वथाप्यसति याचके कचि- कोअपि फिश्चिदपि न प्रयच्छति । कौतुकात्कविभिरेव वर्ण्यते दानवानिति महाधनो जनः ॥५॥ एतदाननविलासि पालय- त्याशु वीरधवलादपि द्विपः। आप्तगौरवमिति च्युतं क्षिते- नैव कबिदुदपाट्यत्तृणम् ॥६॥ नित्यचैत्यकुतुकावलोकन- ·३० अरिसिंहविरचितं सीन्नि वर्पति विशेषदर्पितः ॥ १२ ॥ इस्थमद्भुतविभूतिभूरभू- देव ! देशजनता नयातव। जैनधर्मपरिवर्धनोचितं तन्महीरमणशासन स्मर ॥ १३ ॥ बान्धवस्य सुरसिन्धुपन्धुरां भारतीमिति निशम्य संमदी। आह किंचन विचिन्त्य चातुरी- रोचितः सचिवचक्रशेखरः ॥ १४ ॥ आत्मगोत्रगुरवः पुराऽभवन् विश्रुता भुवि महेन्दमूरयः। यैः सिताम्बरवरैः सिताम्बरं निर्ममे जगदमेयकीर्तिभिः ।। १५॥ यरजीयत जगत्रयीजयी मन्मयोऽयमिदमद्भुतं न न। यद्धवापि यशसा यतो जितः कामजिन्मुकुटकुट्टिमः शशी ॥१६॥ शान्तिमरिरथ तत्पदश्रियोऽ- लद्दतिः कृतिषु शेखरोऽभवत् । उद्गुणन्ति मरुतोऽपि यद्गुणान् विस्मृतामृतरसा रसाधिकम् ॥ १७ ॥ :

·३२ ३ अरिसिंहविरचितं न प्रवेष्टुमिह मन्मयो यथाऽ- नङ्गतामपि गतः क्षमोभव ॥ २३ ॥ सन्ति संमति तदीयशासने सूरयो विजयसेनसूरयः। उज्झितो जगति यैर्महास्वव- न्मन्मथोपि भवभेदकोऽभवत् ॥ २४ ॥ सर्वतोमुखतपोहुताशन- ये तः स्मर इति क विस्मयः । निर्जितः पुरजिता पुरा यतो नेत्रमात्रतुलितामिनापि सः॥ २५ ॥ गम्यते तयनरम्यतेजस- स्तस्य वन्दनविधित्सया गुरोः । देशनां समधिगम्य तन्मुखा- द्धर्मकर्मणि निधीयते मनः ॥ २६ ।। इत्युदीर्य मतिभासुरः पुर- स्कृत्य कृत्यविदसौ सहोदरम् । कम्पयन् कलियुगं मनोरथै- राससाद वसति मुनीशितुः ॥ २७ ॥ द्वारमध्यमविशनिपेथिका- मुगिरन् गुरुपवेक्ष्य तत्पुरः। याप्पदनयनः पदे पदे सम्पदेन घनगद्गदोऽस्खलम् ॥ २८ ।।

·३२ अरिसिंहविरचितं न प्रवेष्टुमिह मन्मयो यथा- नङ्गतामपि गतः क्षमोऽभवत् ।। २३ ।। सन्ति संमति तदीयशासने सूरयो विजयसेनसूरयः। उज्झितो जगति यैर्महाखव- न्मन्मथोपि भवभेदकोऽभवत् ॥ २४ ॥ सर्वतोमुखतपोहुताशन- ?तः स्मर इति क विस्मयः। निर्जितः पुरजिता पुरा यतो नेत्रमात्रतुलिताग्निनापि सः ।। २५ ॥ गम्पते तपनरम्यतेजस- स्तस्य वन्दनविधित्सया गुरोः । देशनां समधिगम्य तन्मुखा- धर्मकर्मणि निधीयते मनः ॥ २६ ॥ इत्युदीर्य मतिभासुरः पुर- स्कृत्य कृत्यविदसौ सहोदरम् । कम्पयन् कलियुगं मनोरथै- राससाद वसतिं मुनीशितुः ॥ २७ ॥ द्वारमध्यमविशनिपेधिका- मुद्गिरन गुरुमवेक्ष्य तत्पुरः। बाप्परुदनयनः पदे पदे सम्पदेन घनगद्गदोऽस्खलत् ॥ २८ ।।

·३४
अरिसिंहविरचितं
तां पुनर्विजयते प्रभावना
सा तु संपदि सुखेन साध्यते ॥ ३४ ॥
अस्थिराः करभिका इव श्रियः
पातयन्ति नरकावटे नरम् ।
कञ्चिदेव निपुणं नियोजक
लड्डयन्ति विकटां भवाटवीम् ॥ ३५ ॥
श्रावकत्वममलं कुलं कला-
चक्रवालमपि कश्चिदुहन् ।
संपदा ललनयेव लोलया
पीतमय इव मोद्यते जनः ॥ ३६॥
श्रीलता शुचितरेषु रोपिता
स्थानकेपु समये यथाविधि।
पुष्पिताद्भुततरैर्यशोभरै-
राशु पुण्यफलहेतवे भवेत् ॥ ३७॥
न स्थिराः कचन यान्ति खण्डशः
संमिलन्ति रसवत्कथश्चन ।
संपदः प्रकटितप्रमावनाः
कस्यचिद्यदि भवन्ति सिद्धये ॥ ३८॥
पावयन्ति परिक्लप्तभावना-
दानशीलतपसः स्वमेव तत् ।
विश्वशासनविकाशदीपिका
च्यातनोति विरलः प्रभावनाम् ॥ ३९ ॥

·३६ अरिसिंहविरचितं किञ्च- वितन्वाते विश्वाङ्गणसदसि यावत्तव या:- मतापाभ्यामभ्युल्लैसितरुचिवाद विधुरची । भज स्थर्य सोमान्वयतिलक ! तापक्क सुकृतैः कृतैर्लभ्यः सभ्यस्त्वमिह गुणदोपकनिकपः ॥१॥ ईक्कश्चिद्विपश्चिजनमनसि चमत्कारकारी पुरापि कापि प्रापि प्रबुद्धे वमुमति सुपतिर्वस्तुपालस्य तुल्यः । येन क्षीरार्णवार्णश्चयसिचयजुपः सिद्धसिन्धूत्तरीय- श्रीविस्तारोतराया व्यरचि शुभरुचिः कीर्चिभिः कञ्नुकस्ते सचक्रनन्दकपुरोगदयागुतश्री- स्त्वं वस्तुपाल ! पुरुपोत्तम ! जिष्णुरेव । तयते तु हृदि मेऽन्वमेव दासो यत्सिन्धुराजतनुभून करे गृहीतः ॥३॥ कविन को निस्तुपवस्तुपाल- यशःसुधाविद्धरसं रसज्ञः। प्रवन्धमास्वादयतेऽरिसिंह- मुखारविन्दैकमरन्दमेनम् ॥४ पतिसर्ग प्रबन्धेस्मिन्नरिसिंहविनिर्मिते । इमान्यकृत चत्वारि काव्यान्यमरपण्डितः ॥ ५॥ ॥ इति सुकृतसंकीर्तननाम्नि महाकाव्ये धर्मोपदे- शनो नाम चतुर्थः सर्गः ॥ ४॥ १ ख- सिरविविवाद।

·३७ मुशवमंकीरीनन् । ॥ अथ पञ्चमः सर्गः॥ स तीर्थयानासुमनोमनोरयं प्रकाशयन् मंमदमेद्गेयमः। पुरे पुरे श्रादननाय नायरो विवेकमानां लिवितान्पलीलिग्यत् ।। १॥ अवाहनानामपि वाहनावली- माम्बगनामपि बली । अस्थिराणामपि विछगन् कृती विनीर्य मई ममीवदन् ॥ २॥ अटोपीमत्रिपतिस्तटापरी- रसीमिरदिपरजां सिनित्वरी। यभून नाभिभृगापपीपतिः स यांमुढ़ीरोमसीर्तिरणम् ॥ ३ ॥ स्थर वैघाननायभान समं स मग्री नरदे मद्देउया। प्रभूष्णुमहत्रयरेणुगमिनं तदाग्निच्याधिरं नमोपि यत् ॥ ४ ॥ न पपपि मोटरपरमानो मपिम्पति म्पटमनोभिदा दिन् । परोसराप नपाप्प कृती पुटिमरनायोम्भवन् ।। ५॥

·३८ ३ अरिसिंहविरचित अथासितीनवतनिर्जितान्तर- द्विपो भवाम्भोनिधिकुम्भसंभवान् । मठेपु गत्वा स्वयमद्भुतादरः समं शमीन्द्रान् समवाहयत्कृती ॥६॥ सतां पतिः सङ्घपतित्वरोपणा- भिपेफमासाय गुरोः कराम्बुजात् । शुभे मुहऽहुतवाहचाहिनी- वृतोऽचलचन्दनचर्चिताकृतिः ॥७॥ ततश्चतुर्विंशतितीर्थकृत्कला- कलादितीर्थङ्करदेवतालयः। चचाल नृत्यादिविनोदतत्परः प्रजामुदचलयितेन वर्ल्सना ॥ ८॥ पिवन्पयः स्वःसरितो चियरने शशाडूकान्तीस्वणुते कृणोपमाः। विगृहलो यस्य यशःकिशोरकः समं त्रिगोत्रैफगुरुस्ततोऽचलत् ।। ९॥ अयानुचेलुर्नरचन्द्रसूरयो लसत्रसस्तोमविलोकनच्छलात् । दशैव सिञ्चन्त इवाद्भुतलमा प्रयाति सद्दे वसुधां सुधान्तया ॥१०॥ अथाचलन् वायटगच्छवत्सला: फलासदं श्रीजिनदत्तमूरयः।

·३
९
सुकृतसंकीर्तनम् ।
निराकृतश्रीपु न येपु मन्मथः
चकार केलिं जननीविरोधतः ॥११॥
भवाभिभूतेन मनोभुवा भया-
दनीक्षितैः क्लुप्तभवाभिभूतिभिः ।
अचालि सण्डेरकगच्छमृरिभिः
प्रशान्तमूरैरय शान्तिमूरिभिः ॥ १२ ॥
शरीरमासव पराभवं स्मरः
स्मरत्ननश्यत्किल यस्य दूरतः।
स चमानाभिधमूरिशेखर-
स्ततोऽचलगल्लकलोकभास्करः ॥ १३ ॥
सहस्रशीर्पोरगकल्पकीर्चयः
सहस्रधाममतिमानतेजसः।
सहस्रनेत्रप्रमुखामरस्तुताः
सहस्रशोभ्येपि च मूरयोऽचलन् ।।१४।।
चतुर्दिगापूरणभूरिनिस्वन-
अतुःसमुद्रान्तमहीलागतः।
ततश्चतुर्यव्रतनिश्चलोऽचल-
ञ्चतुर्विधः सङ्घजनो यथाविधि ॥ १५॥
वितन्वतः कासइदाख्यपत्तने
महोत्सवं नाभितनूजसद्मनि ।
सहायतां प्रत्यभृणोन्महामते-
रमुष्य दृग्वम॑नि देवताम्बिका ॥ १६ ॥

·१० अरिसिंहविरचितं अथास्य सहस्य विसर्पतोध्यतः शताङ्गचक्रोचितचीत्कृतस्वनः । नदन्महोलध्वनिवर्मितोऽपि सन् . हयालिहेपाभिरलाभि लाघवम् ।। १७ ।। पवित्रमेतत्तिलकाय नित्यशः परस्परस्पर्दिभिर्ध्वमुत्सुकैः। तदा सदारैः समवापि दैवतैः मुदैव तैः सङ्घविहारजं रजः॥१८॥ अभूचदा सापदाभिपङ्गन्त- स्तथा कथचिद्विरजस्तमा मही। यथाधिरूढापि शिरस्यहीशितु- श्वकार नो भारमुदारविग्रहा ॥ १९ ॥ विभेद्य लोभेन धवान् धवान्तर- र्यया प्रपेदे प्रतिघातपातकम् । पवित्रिता सङ्घपदैर्दिवं ययौ मही स्वदेहेन रजोमयेन सा ॥२०॥ महानयं सजनोऽचलत्कथं . धरिष्यथ मामिति जल्पितुं तदा । गतैः समीपं किल रेणुभिः ककु- करेणुभिर्मगु मदो निराकृतः ॥२१॥ रजस्तदा विस्तृतसहसंभवं नभोनदीतीरगनीरगर्भितम् ।

·१
सुकृतसंकीर्चनम्
इहापि गङ्गामुदलाभि दुर्लभे-
त्यकर्पि सप्तर्पिभिराशु हर्पिभिः ॥ २२ ॥
द्विजेश्वरश्रीहतिपातकादिव
द्रुतं दिवः पातिभिरर्कभानुभिः ।
पवित्रसङ्घकमरेणुसङ्गमा-
दसङ्गमृर्वच गतिः स्म तन्यते ॥ २३ ॥
विसर्पता सङ्घजनेन मेदिनी
पवित्रिता प्रत्युपकारिणी ततः ।
उदस्य धूलीस्तपनातपं प्यवाद्
व्यधाच तूर्णं सुतरास्तरङ्गिणीः ॥ २४ ॥
चलाचलायां भुवि सङ्घसङ्गमा-
तदा तरन्यामिव धर्मवारियौ ।
जगद्भरोऽस्माकमवातरत्तरा-
मिति स्म नृत्यन्ति मुदा महीभृतः ॥ २५ ॥
अयायशल्यानि निरासितुं रया-
दनेन सद्देन परोपकारिणा।
शताङ्गचक्रमधिलीलयावनि-
विदार्यमाणा सरवं व्यकम्पत ॥ २६ ॥
अमुप्प सहस्प चिलनक्रियां
वितन्वतोपि ऋमगोचकर्मठः ।
स्फुटस्फुरत्फेननिभेन भेजिवान्
शुचीनि पुण्यानि तरङ्गिणीगणः ॥ २७ ॥

·१२ अरिसिंहविरचितं क्रमक्रमस्थापितवारिशर्करा- करम्बवालुङ्कविभूपितमपः। स्थितं गृहनोड इव प्रमोदिनं निनाय मन्त्री जनमित्यमध्वनि ॥२८॥ सुजन् जनः पूजनमुत्सवोत्सुकः पुरे पुरे तीर्थकृतां कृताञ्जलिः। अलं व्यलद्दिष्ट महीं महीयसी- मसीमसंभावितभावनाद्भुतः ।। २९ ॥ समीपसंकेतनिकेतनं शिव- श्रियो वियन्मानसमुन्नतं ततः । पुरः पुरं धर्मनृपस्य पश्यति सितः स्म शत्रुञ्जयपर्वतं जनः ॥ ३०॥ अगण्यपुण्यैर्भवसिन्धुपारभू- रभूदयं लोचनगोचरो गिरिः। इति मयस्मेरहृदो विदस्तदा ससंमदायपुरहो ! महोत्सवम् ।। ३१ ।। गतोऽग्रतोऽस्मिन् दुरितरनाविलो विलोक्य नाभेपनिकेतकेतनम् । जनस्तदा शर्मरसोर्मिविटयो मदान किं किं रचपाञ्चकार सः ।। ३२॥ ननर्च फयित्पृधुसम्मदस्वदा सलीललोलायितपाणिपाडवः। .

·सुकृतसंकीर्तनम् ।
प्रतिप्रतीकं परितः कुतूहला-
दलं यथालोक्यत पुण्यसंपदा ॥ ३३
वहूत्पतत्पादयुगस्तदापरो
ननर्त दूरमसरत्करच्छदः।
विधातुमुड्डीय नगाधिरोहणं
मनोरथी पत्ररथीभवनिव॥ ३४ ॥
भवभ्रमिधान्ततरः शिरोधरा-
धिरोपितं पापभरं त्यजनिक ।
इलामिलन्मौलिरमन्दसम्मदो
ननाम विश्रामविधित्सया परः ॥३५॥
विलोकयन् कोऽपि वृपध्वजध्वज
मुहुर्मुहुर्मत नमन्नमन्दधीः।
उदञ्चितन्यश्चितमौलिलीलया
रराज मुक्तिश्रियमाहुयन्निव ॥ ३६॥
अमुत्र शत्रुञ्जयशैलसन्निधौ
भवार्णवस्येव तटे तदा परः।
निरीयितुं पातकजातकर्दमा-
ल्लुलोठ सर्वाङ्गमुदारधीर्मुदा ।। ३७ ।।
समुद्भवद्भावरसादचेतन-
श्चिराय नृत्यादिविवेकबार्जितः।
परः शिलापुत्रसमोऽपि वाष्पवा-
नमोचि रिष्टैरपि रिटशासितैः ॥३८॥

·१४ अरिसिंहविरचितं इहाथ पाथस्तृणराजिराजिते जितेन्द्रियो मधिपतिर्महीतले। श्रमापनोदार्थमदापयत्तदा निवासमासनममुप्य भूभृतः ॥ ३९ ॥ अथाब्रजखिन्नजलप्रमोदिनो दिनोपतापे सचिवः स किङ्करान् । मरुत्त्वरान् मैपयदेप तत्क्षणं शिखिच्छदच्छत्रविडम्बिताम्बुदान् ॥ ४०॥ सुवंशसंयोजितरूपशोभिता विचित्रिता धातुरसेन सर्वतः । पदे पदे पर्वतपादसोदरा वितेनिरे पीवरचीवरालयाः ॥ ४१ ।। अनांसि धर्मक्षितिपस्य वमव- त्पदे पदे मण्डलितानि रेजिरे। तृणं द्विपत्पापमिवोदमूलयन् यतो विनिस्सृत्य कृपा भटा इव ॥ ४२ ॥ गिरी गतिं पश्यत नः कुतूहला- कथं वृथा मुञ्चत भूतले समे । इतीव चाटूक्तिकृतस्तृणं मुखे कृपा व्यधुर्ववति सारथौ पुरः ॥ ४३ ॥ नयेन १ क-प-पुस्तके ४४ तम राग नास्ति । रसातलं यया ·४५ मुकृतसंकीर्तनम् । कयं समाकृप्यत सापि भिन्महे (2)। नवीनचुल्लीविवरापदेशतः सनन्ति भूखण्डमिति स्म किङ्कराः ॥४४॥ प्रवृत्तनृत्ताः अंचलोर्मिपाणिभिः प्रणीतगीताः कमलास्यपद्पदैः। तदा व्यधुः स्वागतमागते जने विदम्भमम्भःप्रसरेण सिन्धवः ॥ ४५ ॥ तदानपाकाय विकाशितः शिखी चलन् वभौ सहजने निवासिनि । मरानमभूमिभिदा स्फुटस्फुर- फणीन्द्रचूडामणिरम्मिराशिवत् ।। ४६ ॥ अयैप तीर्थकरदेवतालय- प्रक्लृप्तमध्यंदिनपूजनो जनः । मुदा नमस्कृत्य गुरुक्रमद्वयं प्रचक्रमे शाश्वतकृत्यकेलिपु॥४७॥ अदायि दीनाय तदा धनं तया मनोरथातीतमनेन मत्रिणा । यया परे निययदायिनो जना वनीपकानामपि चाटु चक्रिरे ॥४८॥ स्वयं स कस्सैनन मोदकादिकं घृतादि कस्मैचन शुद्धवासनः। १ग-प्रवलो।

·अरिसिंहविरचितं फलादि कस्मैचन साधये दद- तदा विशश्राम न मन्त्रिशेखरः ॥ १९॥ अकिञ्चनः कश्चन याचते कचि- स्किमप्यहो शब्दमिति प्रदाप्य सः । चकार भोज्यादिकमात्मना कृती तृतीययामक्षणपूरितेक्षणः ॥५०॥ अथ कृततनुकृत्यः कौतुकोचानचेता जिनपदमनुसङ्घः क्लुप्तसमागात् । इह महमहिमांशुष्टुकामो निकाम गगनगमनखिन्नः प्रत्यगद्रौ निपण्णः॥५१॥ किच- पायं पायमहर्निशं रिपुयशःपीयूपपूरं भवान् कल्पायुः क्षितिकल्पक्ष! भवताल्लक्ष्मीलनालिङ्गितः। थीसोमान्वयसोममौक्तिकमयेरेव प्रसूनैरिव त्वत्कीर्तिप्रकरैरपि त्रिभुवनं सौरभ्यमभ्यस्पतु ॥१॥ मात्यमात्यवर ! नाम्बरे यशः थीवसन्त ! तव संततस्मितम् । इत्यनन्यमहिमानमानशे मानसाश्रयमहो ! महीयसाम् ॥ २॥ समुचिताभिः खल वस्तुपाल- प्रतापदीपाञ्जनमञ्जरीभिः। १-सगुप'।

·१७ सुकृतसंकीर्तनम् । इहोपकण्ठस्थितिभाजि शङ्के मालिन्यमुन्मीलितमुज्वलेऽपि ॥३॥ श्रीवस्तुपालप्रथितप्रसादा- दासन् प्रमोदामृतवारयो याः। एतत्तवन्धच्छलतोरिसिंह- स्ता एव मूर्ती स्तयकीचकार ॥ ४॥ प्रतिसर्ग प्रबन्धेऽस्मिनारसिंहविनिर्मिते । इमान्यकृत चत्वारि काव्यान्यमरपण्डितः ॥५॥ ॥ इति सुकृतसंकीर्तननानि महाकाव्ये सङ्घप्रस्था- नो नाम पञ्चमः सर्गः ॥५॥ ॥ अथ पष्टः सर्गः ॥ जिनमहमहिमानं प्रत्यदीयन्त दूरा- दथ वलयितद्वन्दं रासकाः श्राविकाभिः । तनुसदननिषण्णक्रूरफाकोलकाल- स्फुरितदुरितजालनासकृत्तारतालम् ।।१॥ करकिशलयलीलालोलतालपणादो- ल्लसितलयविनोदानन्दनिर्मग्नचित्तः । जिनवदनविलोकव्यग्रहम्भाविलोकः प्रतिपदमभिरामं गीतमङ्गीचकार ॥२॥ गतमदनमदानां भाविनामत्र भावा- ·अरिसिंहविरचितं न्तरितरसतरङ्रङ्ग! चित्तं हरन्ती । लयविलुलितहारैरङ्गहारैर्मृदङ्ग- ध्वनिजनितविनोदं नर्तकी नृत्यति स्म ॥३॥ अशिथिलपदपात प्रीतिपूर्णे जनेऽस्मिन् नटति झटिति भेजे भूरियं भूरिकम्पम् । शिथिलकरकदम्बः अत्यगद्वेः पतित्वा तदिव दिवसनाथः सिन्धुपाथस्यमज्जत् ॥४॥ पतितयति पतङ्गे रगदुतुगताप- व्यतिकरकृति सद्यः प्रीतिहृया इवाशाः । तुहिनमहसि काम रन्तुमागन्तुकामे खगकुलतुमुलेन भ्रजिरे कौतुकिन्यः ॥५॥ हरगलगरलाभं व्योनि काठान्तराल- ज्वलदविरलसन्ध्यावद्विविध्यानहेतुः । शवलममलरत्नरुत्पपातार्कतापा- ज्जलमिर जलराशेरन्धकारं सतारम् ॥६॥ विपमलिमिपमास्ये न्यस्य मूमिगच्छ- परिमिलितदलालीचक्षुपः पधखण्टाः । मियमुहदि गतेऽस्तं भास्वति ब्रह्मचर्य- प्रतमविरलगोकः फोटोकथ भेने ॥ ७ ॥ सदिवसपरिटचिन्तानतः कापि यातः मसरति रिपुरूपे धान्नपूरेऽपि शूरः । भष गुरगिरिदुगान्माण भासस्तदीपा ·मुकृतसंकीर्तनम् । ४९ दिशि विदिशि ववन्धुर्वन्धुतामोपधीभिः ॥८॥ अतुहिनमहसेव खैरवरप्ररोहा- दपरगिरिगरीयःकुञ्जगुप्तेन मुक्ताः। अहह दहनदीता दीपदम्भेन भेजु- दिशि दिशि तिमिरौघं भल्लयः शल्लयन्त्यः॥९॥ मयमसमुदितेन्दुज्योतिपूर्णेयमुद्धा- दितविकटकपाटद्वारवत्पूर्वकाष्ठा । मुदमतनुत साक्षादन्धकारान्ध्यकारा- गृहकुहरगतस्यामप्य विश्वस्य मुस्त्यै ॥१०॥ द्युमंणिमणिगणैर्यत्किञ्चिदप्यदिवति- द्युतिततिभिरदाहि मारुहादि क्षणेन । इह तदपि तदानीं जीन्यते स्म त्रियामा- रमणमणिसुधाभिः सर्वतः पर्वतेपु ॥ ११ ॥ अहनि दद्दनकीलाभैरवः फैरविण्य- स्तरणिकिरणजालैच्छितातुच्छमूर्छाः । विधुरुचिमधुसेंकश्छेफलोलालिवाल- न्यजनपवनलीलावीजनरप्यजीवन् ॥ १२ ॥ समदमदनभूभृन्नव्यमाचिन्यलचि- मगुणितगुणमपिर्नन्दनं चन्द्रमेनम् । तरलतरतरगोनुगदुनुयाहुः परिचितपरिरम्भारम्भमभ्युत्पपात ।। १३ ।। चगणमिपमुक्तव्यक्तमुक्ताफला ·५० अरिसिंहविरचितं गजदनुनमिवेन्दुन्तिमुच्छिद्य सद्यः। हृदि तदजिनखण्डं लक्ष्मलक्षण विभ्र- यहरत हरमूर्तिनि धात्रीधरस्य ॥१४॥ भृशमुरसि कलङ्कच्छमना कालचित्री- पविमधित निवद्धामोषधीनामधीशः। अपि पिवति चकोरी चक्रवाले कराले तदिव न दिवि नेशुर्भासुरास्तस्य भासः ॥१५॥ विरहाशिसिसमीर कामनासीरवीर- स्तिमिरतरुकुठारः पूर्वदिक्तारहारः । गगनगजनिषादी कामिनीचकवादी सितरुचिरदितोऽयं वर्धयन् वार्धितोयम् ॥ १६ ।। इभकुलमिभमल्लोदासि कैलासशैला- कृतिमकृत नगाँघं शेपवन्छेपसान् । रचिरमृतमरीचेः सङ्घभर्तुर्यशाश्री- खि धवलितविश्वा जाहवीं निढुवाना ॥१७॥ बियदद्दनि वितेने स्त्रस्य विश्वस्य सङ्घ- कामसमुदितधूलीमण्डलैर्मण्डनं यत् । मुकृतमिदमिदानी मूर्तमभ्युद्यदिन्दु- युतिनिभमिति लेभे भिन्नमालिन्यमालम् ॥१८॥ चिरमुपचितदर्पः सहलोसारलोका- दिव कृतसुकतोऽयं व्योमचूडावलम्बी। सहजनिजफलइन्यत्कृतिभ्राजमाना- ·सुकृतसंकीर्तनम् । कृतिरकृत न केपां विस्मयं शीतरश्मिः ॥ १९ ॥ निशि नियतमियत्यामप्यमु सङ्कलोकं कृतमहमिह भक्त्या जागरूकं विलोक्य । इयमधुनुत मौलिं विस्मिता व्योमलक्ष्मीः कुमुममिव तदास्मान्मन्दमभ्रश्यदिन्दुः ॥२०॥ गिरिशिरसि जिनेश नन्तुकामस्य मा स्या- महमहह महत्त्वादस्य यात्रान्तरायः। इति विस्मरभावभ्राजमानक्षणस्य क्षणमपि न तमिस्रा सङ्घलोकस्य जाता ।। २१ ॥ चलितसकलतारालोकमामुक्तसन्ध्या- दहनमिह विहायोमण्डलं द्राग्विहाय । सहजमहसि मूरे हन्तुमागन्तुकामे परमपरमहीभृदुर्गमिन्दुर्गतोऽयम् ।। २२ ।। सजलजलदचावारुणीरागमाजः क्षितितललुठितस्यामप्य मुक्ताम्बरस्य । समरतिमिरवेपो यज्वनां भर्तुरेप त्रिभुवनभुवनान्तर्यशोराशिरासीत् ॥ २३ ।। स्फुटपटितफलको यज्वनामेप भर्ना त्यजति करगृहीतामप्युपां भूरिभुक्ताम् । इति वत फुसुदिन्यः सारसौरभ्यलोभा- गतमधुपधवेषु व्यादधुर्वन्धसन्धाम् ॥ २४ ॥ हरिदरिति रथानानल्पसंकल्पकल्प- ·५२ अरिसिंहविरचितं द्रुम इव दिवसेऽस्मि मुद्गमारम्भमाजि । जलधिसविधगुप्तादंशुमद्विम्ववीजा- दुदयत मृदुतेज कैतवादुङ्कुरोऽयम् ॥ २५ ॥ पतितवति पयोधेरन्तरा हन्त रात्रि- मिययुवतिविभेदाहुःखभाजि द्विजेन्द्र। द्विजततिरतितारं निर्ममे तारकाणां पथि कलकलमुच्चैरुचरन्ती चिराय ॥ २६ ॥ भृशमुपसि तुपारस्यन्दसंकाशतारा- वलिवलयितनीलध्वान्तदूर्वावणौधः । गगनपथविहारोच्छ्हलैरस्खलद्भि- स्तराणिकरकिशोरैर्जग्रसे मुक्तमुक्तः ।। २७ ।। भुजगजगति भूति (?) भोगिचूडामणीनां भुवि भवनमणीनामम्बरे तारकाणाम् । सपदि विपदमेता निन्पिरे भूर्भुवःस्व- वयविवरविलासव्यापृता भानुभासः ॥ २८ ॥ मसूणघुसणक्लप्तश्चन्द्रलेखानुकारी तिलक इव समुद्यन्याग्दिशः सूर्यलेशः । अयमभजत जम्भारातिकुम्भीन्द्रकुम्भ- स्थलविलुलितलीलाशातकुम्भावशाभाम् ॥२९॥ जलनिधिजलमध्यात्तुङ्गशलाग्रजान- १ग-भूति (1) ·५३ सुकृतसंकीर्तनम् । करपरिचयशक्त्या भानुरभ्युजगाम । सपदि विपदपेतं कान्तमेनं विलोक्य प्रहसितमुखपमा पद्मिनी नृत्यति स्म ॥३०॥ अवतमसततीनां मृत्युकालोऽपमृत्युः कुवलयवलयानां जीवितं पद्दजिन्याः। अलमकृत नभोकोकलोकस्य सीता- विरहितहरिशापानुग्रहोऽयं ग्रहेगः ॥ ३१ ॥ दयितमिति पुरस्तावीक्ष्य भानुं युवानं हरिहरिति हरिद्रारागमागाप्रकोपात् । स्फुटकमलमुखेभ्योऽमोचि निःश्वासधूमा- वलिरलिनिकुरुम्बन्छमना पद्मिनीभिः ॥ ३२ ॥ अजनि गिरिनितम्वे विम्बमर्कस्य धातु- च्छुरितमिव सरागं मूर्यकान्ताग्मितसम् । करजलपरिघातं चुम्बितं चाम्बरेण क्षणपटितसुवर्णादर्शवदिग्वधूनाम् ।। ३३ ॥ सममसममयूखर्भानुमन्तं लसन्तं गिरिशिरसि विलोक्यालोकनीयप्रभावम् । स इव सचिवभर्चा सङ्घलोकेन सार्क विमलगिरिशिरोऽग्रं गन्तुमभ्युत्सुकोऽभूत् ॥३४॥ सद्यो जिनकमनमस्कृतिलोलसड- सटलोलवसुधातलसंभ्रमेण । श्रीवस्तुपालगुणहट इवाचलोपि

·अरिसिंहविरचितं
शत्रुञ्जयः स्वयमकम्पयदेष मौलिम् ॥ ३५ ॥
किञ्च-
नित्यं त्वदनारविन्दसदनं वाग्देवता सेवते
त्वं पद्माश्रयभासुरोसिजयति त्रलोक्यसूत्रं त्वयि ।
श्रीमचण्डपगोत्रमण्डन ! गुणैरेभिर्भवान् ब्रह्मणः
साधम्यं वहति प्रियंवद! मदाशीभिस्तदायुभव॥१॥
अलभत वत यस्मिन् सान्द्रदारिद्रयपूर्णे
गृहपतिरवकाशं न मदोपक्षणेऽपि ।
वितरति सति वित्तं वस्तुपाले कवीना-
मिह गृहकुहरान्त प रत्नाकुलेपि ॥२॥
श्रीमत्रीश्वरवस्तुपाल ! भुजयोर्युग्मेन युद्धावं
तूर्ण निस्तरतोऽपि ते समभवन्न व्याकुलत्वं किल ।
यदूरादवगण्य निर्मल गुणं शहं त्वया मौक्तिक-
स्तोमानामिव धैर्यधुर्ययशसां चक्रे महान् संग्रहः ॥३॥
श्रीवस्तुपालसचिवेन्द्रयशम्प्रसून-
माल्येऽरिसिंहकविना गुणगुम्फितेस्मिन् ।
कण्ठे सतां लुठति निर्मददुर्जनाली-
चक्रममाः कति न विभ्रति भृङ्गभावम् ॥ ४॥
प्रतिसर्ग प्रवन्धेऽस्मिन्नरिसिंहविनिर्मिते ।
इमान्यकृत चत्वारि काव्यान्यमरपण्डितः ॥५॥
॥ इति सुकृतसंकीर्तननाम्नि महाकाव्ये सूर्योदय-
वर्णनो नाम पष्ठः सर्गः ॥ ६॥

·सुकृतसंकीर्तनम् । ॥ अथ ससनः सर्गः॥ शैलमौलिगमनाय मनोऽपै- भ्राजमानमसमानविहारैः। मापदस्खलितमप्यसमेषु द्राग्मनोरयरयं पयि सङ्घः ॥१ भूरियातुमयनगमशृङ्ग- श्रेणिवद्विवियचीरविचित्रः। मन्दमन्दमय सङ्गजनोऽसौ संचचाल गिरिरानतरेषु ॥२॥ मञ्जुलः कनककुण्डलकान्तः स्त्रीमुखः सरविसोमनतामः। एकभानुहिमभानुमनोन मेरुमप्यजयदेप गिरीन्द्रः ॥३॥ अञ्चलैः शशिमुखीवसनानां चञ्चल: कटकसीमनि चलः। सङ्घसङ्गसुकनामृतसेका- दुद्भवत्ययमपक्ष इवाभान् ॥४॥ आन्तरेण नयनेन जिनेन्दो- राननेन्दुरुचिपानपराणाम् । : क-स-तटीयु।

·५६
अरिसिंहविरचितं
अप्युदारगिरिशृङ्गविलासे
न श्रमः समजनिष्ट जनानाम् ॥५॥
नाम नामसुधया जिनभर्तुः
प्राप्तया जनमुखेपु न तृष्णा ।
दूर्तिनि मुखामृतकुण्डे
लोचनानि तृपितानि जनानाम् ॥६॥
माग्नियोजितमनोहततीर्था-
धीशपादकमलासितमौलिः।
शैलसानुषु जनो न तदानी
तापमाप तपनांशुततिभ्यः ॥७॥
क्ष्मागतेन लघुकं यददर्शि
क्षोणिभृच्छिरसि तेन जनेन ।
उच्चविचरता ददृशे त-
स्सहसङ्गममदादिव पुष्टम् ॥ ८॥
देवभक्तिभरनिर्मितहस्ता-
लम्बनव्यतिकरेण जनोऽयम् ।
आसदगिरिशिरांस्पतिहर्पा-
न्म सम्मुखमियागतवन्ति ॥९॥
अद्भुतममदशालिपु शैलः
दोखरस्थितिषु तेषु जनेषु ।
भूतिभसितमुरेषु स रेजे
मेरामपरपिच्छपिपिङ्गः ॥ १० ॥

·५७ सुकृतसंकीर्तनम् । कर्मवैरिविजयाय सतेजा नाभिभूपदनखांशुविचित्रम् । आरुरोह सचिवः शुचिदन्तं दन्तिराजमिव तं गिरिराजम् ॥ ११ ॥ वीक्ष्य यक्षमिह सङ्कजनौघः श्रीकपर्दिनमथाब्धिरिवेन्दुम् । क्षुभ्यति स्म चतुरः स चतुर्धा- विस्तृतस्तरलहर्पतरङ्गः ॥१२॥ अन्तरायदलनाय जनौचं तीर्थसेवनकृतेऽभिपतन्तम् । दष्टुकाम इव वर्त्मनि दूरा- दारुरोह गुरुशैलशिलां यः ॥ १३ ॥ भावनासलिलशालिनि शव- तीर्थनाथपदपद्ममनोज्ञे। मानसे तनुमतां विलसन् यो हंसवत्सृजति कामपि कान्तिम् ॥ १४ ॥ यक्षमुख्य ! स भवान् भुवनैक- जाणकारणमकारणवन्धुः। वत्सलेच जननी जनमेनं नाथ ! पालयतु बालमिव स्वम् ॥ १५ ॥ श्रीकपर्दिननिति स्तुतिपूर्व यक्षराजमभिपूज्य सहर्पम् ।

·अरिसिंहविरचितं आशु सङ्घपतिरेप ससङ्घ- स्तीर्थनाथनमनार्थमचालीत् ॥ १६ ॥ उत्सुकैरथ जनैर्जिनचैत्यं वीक्ष्य मङ्गु पथि गामिव वत्सः। व्यक्तशक्तिरभसत्रुटितोचैः- कर्मवन्धतरलं मदधावे ॥१७॥ संचरन् भुपि न माति जनो यः स्फूर्तिसंकुचितमूर्तिलतोऽसौ । द्रष्टुमास्यनलिनं जिनभर्तु- चैत्यधाम्नि स ममौ सममेपः॥ १८ ॥ दल्यमानमसमानविमर्दे हृद् हृदा ननु मिथस्तनुभाजाम् । आत्मभङ्ग भयभगुरसत्त्वै- रन्तरारिभिरमोचि तदानीम् ॥ १९॥ पापपशमनाय जनानां स्नानमन्तरफरोद् ध्रुवमात्मा । रोमवर्मसु जलेन विमर्दे स्वेदपूरमिपतः प्रसृतं तत् ॥ २० ॥ आवमा पनयनाधनलक्ष्मी- रगिनां ममदरोमविकारः। अन्तरस्थितनिनेन्दुरुचिश्री- निस्सारिततामसनुल्यः ।। २१ ।।

·५९ : सुकृतसंकीर्तनम् । लोचनैस्तनुमतामिति खिन्नैः माप्य जैनवदनामृतकुण्डम् । आशु क्लुप्तसवनैरिव रेजे सम्पदेन विगलज्जललेशैः ॥ २२ ॥ तत्र तादृशि जनस्य विमर्दे शक्यते भ्रमयितुं न करोऽपि । चीक्ष्य विश्वविभुमेनमनृत्यन् भाविनो यदि मुदा मनसैच ।। २३ ।। स्वीयतादृशविमर्दसुद- क्षिप्तसूरकिरणः किल लोकः । रत्नभूपणविभिन्नतमिस्रो भक्तिकृत्यमकृत प्रभुचैत्ये ॥२४॥ धूलिधुम्रपद एव तदानी- मागतो जिनपतिं प्रणिप्रत्य। दूरपूरितमनोरथवेगः स्तोतुमारभत मत्रिवरोऽसौ ॥ २५ ॥ त्वद्गुणान् गदितुमीश ! समग्रा- न स्वयं सुरवरोऽपि समर्थः । गोचरोऽप्यसि न मादृशवाचां मौनमेव हि तव स्तवहेतुः ॥ २६ ॥ त्वां निरर्थकगिरापि तथापि स्तौमि विश्वनुत ! मुग्धतयाहम् ।

·६० अरिसिंहविरचित प्रीतये निजशिशोः स्फटलाला- म्भांसि लल्लरवचांसि गुरूणाम् ॥ २७ ॥ न क्षमोऽयमहितानपि हन्तुं स्वं कुटुम्बकमयं च मुमोच । जल्पिता जिन ! परैरिति दोपाः प्रत्युत स्तवनतां तव जग्मुः ।। २८ ।। भापितं भुवनभूपण! भित्त्वा कर्म निर्ममपते ! भवतेदम् । श्रूयते त्वदभिधापि कदाचि- द्यत्र तत्र न करोति निवासम् ॥ २९ ॥ माप्नुवन्ति भवबन्धनिकेता- दग्रतस्तव गतस्य पदं ये। भ्रम्यते भ्रमवशान्जिन ! मुक्त्यै तैयैव पृथिवीवलयान्तः ॥ ३० ॥ त्वं मनोभवमपास्य पुनस्त- जन्मभीरुरमुचः स्वमनोऽपि । किं हरन्तु हरिणीतरलाक्ष्य- स्तावकं तदमनस्काकिरीट! ॥३१॥ प्राप्य रत्नमिव पुण्यपयोथे- स्त्वां हृदि प्रणिदधाति जनो यः । समयाति पुरुपोचमभावं पश्य न स्वपिति किन्तु भवान्धौ ।। ३२ ॥

·सुकृतसंकीर्जनम् । यामवाप्य न नमामि भवन्तं तां न नितिमपि स्पृहयामि । त्वत्प्रसादवशतस्त्वयि भक्ति- र्भातु मे जिन ! भवेपि भवेऽपि ॥ ३३॥ निर्मितस्तुतिरिति प्रतियातः कृल्लमेप सुकृती कृतशौचः। सानहेतुकलशान् घुमणाम्भ:- पूरितानयमचीचलदिन्द्रः ॥ ३४ ॥ श्रावकाः प्रतिपदं हृदयाग्र- न्यस्तहस्तकृतकाञ्चनकुम्भाः। निस्तरीतुमिव संसृतिसिन्धु कुर्वते स्म निरपायमुपायम् ॥ ३५ ॥ शुद्धसद्धपतिकीर्तिलतानां विष्टपत्रितयगर्भगतानाम् । आतपत्रपटली विमलश्री- रादिकन्दवदियं विरराज ॥ ३६॥ अत्युदारतरनर्त्तनगीतै- रुत्सवेन महता प्रहतायः। प्राप मत्रितिलफः किल कर्म- ध्वंसिनो जिनपतेरय चैत्यम् ॥ ३७॥ कुडुमाम्युभिरसिन्नपदीशं श्रावकैः सह यथाविधि मत्री।

·६२ अरिसिंहविरचितं तैविधौततनुरेप तदाभू- पर्वतो विमल इत्युचिताहः ॥३८॥ अङ्गमण्डनपखण्डनमासी- निर्मितं मृगमदैर्जिनभर्तुः। क्लुप्तसन्नहनसन्निभमुचैः कर्मकूटरिपुकोटिजयाय ।। ३९ ॥ भूरिपुष्परचिता जिनभर्तु- लम्बिताः कृतिभिरर्चनमालाः । अप्रभूष्णव इव स्मरमुक्ता भल्लयो वपुपि भूपणमासन् ॥ ४० ॥ तैस्तथा जिनपुरस्तिमिरोर्मि- निर्ममेऽथ पृथुधूपजधूमैः। सस्पृहव सचिवं सुकृतश्रीः कौतुकादभिससार यथासौ ॥४१॥ आसनिकं कृतमय प्रथमस्य तीर्थ- भर्तुः पुरः स्फुरदुरुधुविचक्रवालम् । उच्चावचमसरणैर्निजधान सह- दोपद्विषः कुसुमदृष्टिविराजमानम् ।। ४२ ।। इत्यं प्रेक्षणकक्षणाहितमनाः संपूज्य विश्वत्रयी- पूज्यं नाभिसुतं समाप्य च तथास्पामिहाष्टाहिकाम्। मत्रीशः भूतिलाभिततिततिः शत्रुञ्जयो परा- दुत्तीर्णः कृतमङ्गलः समजनिश्रीनेमिसेवोत्सुका।।

·सुकृतसंकीर्तनम् । ६३ किञ्च- शौर्यवैनधरस्य दैत्यमरुतापाचार्ययोः प्रज्ञया दानर्देवगवीमणितितिरुहां स्वर्गश्चिरं गर्वितः । एकेनैव विभूपणेन भवता श्रीवस्तुपाल ! क्षिति- स्तं निर्मित्य मुदा तवाशिपमदादेवं मैदायुर्भव ॥१॥ कल्पान्तोद्भ्रान्तभास्वत्करनिकरनिभो विश्वमन्तः समन्ता- सन्तापस्त्वत्प्रतापज्वलदनलभवः केन शक्येतसोहम्। मबिन् श्रीवस्तुपाल! त्रिजगति यदि ते कीर्तिलेखेवन स्या- दन्तःपीयूपपेया वहिरपि च मुहुश्चन्दनोद्वर्तनानि ।।२।। भासि दौस्थ्यतरुखण्डखण्डन- वस्तुपाल ! भुवि दानिकुअरः। चित्रमत्र किमु शसमर्दनं यत्वया क्रमणलीलया कृतम् ॥ ३ ॥ काव्यमेतदरिसिंहनिर्मित सर्वतोमुखतयैव रङ्गभूः। वस्तुपालसचिवेन्द्रकीर्तिभि- नर्तकीभिरिव यत्र नृत्यते ॥४॥ प्रतिसर्ग प्रवन्धेऽस्मिन्नरिसिंहविनिर्मिते । इमान्यकृत चत्वारि काव्यान्यमरपण्डितः॥५॥ ॥ इति श्रीसुकृतसंकीर्तननाम्नि महाकाव्ये शत्रु- जयदर्शनो नाम सप्तमः सर्गः ॥७॥ १ ग-महायुर्भव ।

·अरिसिंहविरचितं
॥ अथाष्टमः सर्गः॥
सचिवः समं सपदि सङ्घजनै-
रथ देवपत्तनमगानगरम् ।
प्रणनाम कामजयिनं नयन-
मियमिन्दुलाञ्छनमिहोग्रमहाः॥१॥
विधुमौलिमौलिविधुधामभरै-
रिह मे भविष्यति सदाभ्युदयः।
इति पाथसाममुममुत्र पति
कृतवासमैक्षत स मत्रिपतिः ॥२॥
इह सोमनाथमुकुटोल्लसितैः
सरिदम्बुभिर्विधुविभाभिरपि । ।
सततमद्धविहरलहरी-
निहवध्वनिध्वनितदिग्वलयम् ॥ ३ ॥
सततान्तरालशयविष्णुयपु-
विभवर्दिभाभिरिव मेचफितम् ।
उदयत्तदीयशयनीयफणि.
स्फुटरश्मिराशिनिभफेनभरम् ॥ ४ ॥
सलिलेन विश्ववलयमलयः
समये मयय रचनीय इति ।
मुहुरीरितापद्दतीचिभर-
जेनयन्तमन्यहमिहाभ्यसनम् ॥५॥

·सुकृतसंकीर्तनम् । पुरुषोत्तमो हदि मदीयमु शिरसीश्वरोऽपि विदधाति सदा । समदादुदारतरगर्जमिव प्रकट नटेन्तमिव वीचिकरः ॥६॥ अपि ववभाजि कुपिते घुपता कृतरक्षणं क्षितिभृतामभितः। स्फुरितोमियामिति कीर्तितती- जगति क्षिपन्तमिव फेनमिपाद ॥७॥ अकः कृशच नवशुक्तिफल- मकरर्विभान्तमभितः शुचिभिः । शिशुभिनिनः शशिभिरककृतै- वि भाविभूरितरकल्पकृते ॥ ८ ॥ पुमणिः क्षपामणिरपि प्रभया मपि मुच्यते जयति कोऽयमिह । इति विस्मयादपरवारिधिना सचिवोऽप्यनन्यसहगो दह ।। ९ ।। अय फम्युचिहशुचिरम्युनिपिः स्फुरितेन्द्रनीलमणिनीलरुचिः। रमसादसस्मरदमात्पपते- मनाय नेमिनिनमात्मगुणः ।। १० ।। अय संचलनचलवत पुरतः स्फरपानलोललतम् ।

·अरिसिंहविरचितं
अवलोक्य वारिदमिवाशु कदा
शुकदारदीप्तिभवदीयवपुः ॥ २२ ।।
नयनाग्रवमनि परिस्फुरती
दुरितान्धकारपटली विकटाम् ।
दलयन्ति मे त्रिजगदीश ! कदा
भवदीयपादनखदीपशिखाः ॥ २३ ॥
भुवनैकनाथ ! भवदीयवपु-
विपुलप्रभापयसि मग्नमपि ।
द्विवयं कदा नयनयोरिह मां
हिमहारतारगुण ! तारयति ।। २४ ।।
तदपीयत श्रुतिपुटेन यशः
सततं विपण्णदिविपन्नदि ते ।
भवदङ्गदीप्तिममुना यमुना-
जयिनी धयामि नयनेन कदा ॥ २५ ॥
नलिनादिपुप्पनिवहेन सुरै-
र्यदपूजि पादयुगमीश ! तव ।
जिन ! तेन पङ्कजनिभेन कदा
जनयामि पूजितमिवात्मशिरः ।। २६ ॥
इति गद्दाशुपुलकाकुलितः
कलयन्मनोरथमनन्यमनाः।
सचिवः शिवातनयमातनयः
क्षणमेकमैक्षत पुरोगमिव ॥ २७ ॥

·सुकृतसंकीर्तनम् । अय कल्पिताखिलविभातविधि- गिरिमारुरोह सह सङ्घजनैः । सचिवो जिनक्रमनखेषु पुरो- गमितेन कृष्ट इव मद्दु हृदा ॥ २८ ॥ तदनु प्रमोदरभसेन रजा- प्लुतपाद एव चिननाम जिनम् । अपि चैप नेत्रगमिताक्षगण- प्रसरक्षणं निभृतमीक्षितवान् ॥ २९ ॥ रचिताङ्गशौचविधिरिन्द्रगणैः सहितो जिनम्नपनहेतुरथ। जिनभक्तिरागमिव मूर्तमसौ कलशेषु कुङ्कुमजलं न्यदधात् ॥ ३० ॥ अथ केपि भक्तिभरभासुरिताः स्फुरिता जिनस्य पुरतः परितः । स्वयमुत्सवं विदधिरे मधुर- ध्वनिगीतिरीतिमयवाद्यलयम् ॥ ३१॥ वदनाग्रभागगतपाणियुग- स्थितभेरिदण्डमिपदन्तकरः। शुशुभे करीन्द्र इव मन्द्ररवः किल कोऽपि पापतरुपातपटुः ॥ ३२॥ अपरः पयोदरववादभव- निनदं मृदङ्गमपि वादितवान् ।

·७०
अरिसिंहविरचितं
ननृते दरदुरितभोगिशतः
कृतिनां मनोमयमयूरकुलः ॥ ३३ ॥
अपरस्य वंशमपि वादयतो
मधुरस्वरः प्रमदिनां ऋतिनाम् ।
यदमीलि पक्ष्मपुटकेन रसा-
पदवेशि कर्ण इव नेत्रमृगः ॥ ३४ ॥
अपरः पिबन्नपि शिवातनुभू-
वदनेन्दुदीधितिसुधां स्थिरदृक् ।
भृशमुज्जगार जनयन् जनता-
हृदि संमदं ललितगीतमिपात् ॥ ३५ ॥
चटुला नटी सरसनृत्तवशा-
दिह रत्नभूपणशुभा शुशुभे।
कुलदेवतेव तडितां तरला
जलदातेजिनपतेः पुरतः ॥३६ ॥
इति संमदेन जिनमस्नपयद्
घुमृणाम्युभिः कृतिपतिः स तथा।
कपिशो यथायमपि रैवतका
किल देवताद्विसदृशो ददृशे ॥ ३७॥
स्वहृदः प्रमोदविशदस्य रसा-
परमाणुभिः पुर इव प्रसः।
सचिवेन सारधनसाररसै-
नवमङ्गमण्डनमकारि विभोः ॥३८॥

·सुकृतसंकीर्तनम् । कुसुमायुधस्य कुसुमानि मना- गपि संमुखानि नहि यत्र ययुः। इह तानि तीर्थकृति सङ्घटयन् स वभौ कृती मदनतोऽप्यधिकः ।। ३९ ।। यमुनौघसङ्गमधिया सचिव- प्रथितेध्य धूपमयधूमभरे। ममदेन तत्क्षणयकारि नमः- सरिदम्युनि द्युमुनिभिः सवनम् ।।४।। अय तामसं कवलितं चलिता- अनकैतवेन भृशमुगिरता। नवदीपिकापरिकरेण चिरं निरराज यजिनमयं सचिवः ।। ४१ ॥ स्फुटमष्टकर्ममधनोऽयमिति मधयनिहाष्टदिवसानि महम् । स्वयमष्टमूर्तिमुकुटेन्दुसमं सचिवोटसु न्यधित दिक्षु यशः॥४२॥ सचिवस्य दास इच शब्दजितो जलवाह एप गिरिमूर्ध्नि वहन् । न यवर्प सहजनताभियात् श्रुटितान्यपूरि सलिलानि पुनः ॥ ४३ ।। देयाः स्वामिन्पुन सुकृतपुरपुरोटोकनानीति जल्प- मानन्दस्सन्दसाररिव घटिवमना नेमिनायं प्रणम्य ।

·७२
अरिसिंहविरचित
नाम नाम निकामं विधिवदविधुरं मत्रिमान्योऽयमम्बा-
शाम्बप्रद्युम्नमुख्यानपि पुलकिवपुः पर्वतादुत्ततारा
स्वस्ति श्रीदेवलोकादभरपरिवढा मातले श्रीविशालं
मनीशं वस्तुपालं कुशलयति यथा जीव ! कल्पान्तकोटी।
लीनास्वत्कीर्तिगाने यदसुरविसरा न स्मरन्त्येव वैर
स्वैरं वामी स्मरन्तु त्वदरिभिरभवन्दुर्जया मेधजिन्यः ॥१॥
चञ्चत्काञ्चनकूटकोटिघटितक्रीडाचलर्याचा-
स्तोमैःप्रस्तुतवस्तुपालसचिवमाप्तार्थसार्थस्मितैः ।
अस्त्येपां किमु नाम धामनि कियद्दास्यन्त्यमी याचिता
मत्वैवं न ययाचिरे वत परे कल्पद्रुकल्पा जनाः॥२॥
उच्चरणचारचारुस्तव खड्गः किमपि सुरभसारम्भः ।
श्रीवस्तुपाल ! जगति व्यजयत संग्रामसिंहममुम् ॥३॥
लावण्यसिंहतनयाननसोमरश्मि-
स्तोमं खलास्यकमलालिकलापहारी।
श्रीवस्तुपालसचिवाधिपकीर्तिदुग्ध-
सिन्धुं तरङ्गयति नित्यमयं प्रवन्धः ॥४॥
प्रतिसग प्रबन्धेऽस्मिन्नरिसिंहविनिर्मिते ।
इमान्यकृत चत्वारि काव्यान्यमरपण्डितः ॥५॥
॥ इणि सुकृतसंकीर्तननाम्नि महाकाव्ये श्रीनेमि-
दर्शनो नामाष्टमः सर्गः ॥ ८॥

·सुकृतसंकीर्तनम् ।
॥ अथ नवमः सर्गः ॥
---23-
अथ गिरीशतटीपु मनीपिणां
परिमृद्धः परिपूर्णमनोरथः।
'पडपि तत्र ददर्श ऋतून् कला-
शुचिरयं चिरयत्रितविभ्रमान् ॥१॥
प्रकटितायसकतरिका मधी
मधुसखस्य भटा इव किंशुकाः ।
भ्रमरसङ्गसितेतरविस्फुर-
सुमनसो मनसो ददते मुदम् ॥२॥
इदमभूद्दलयन्नलिनीः पियाः
मम महःपरिखण्डनहेतवे।
इति हिमस्य भिदामहिमद्युतिः
स्म तनुते तनुतेजितविष्टपः ॥३॥
सरशिखी तनुमानिव चम्पकः
कुसुमितो मधुपावलिधूमितः।
दहति काननसीमनि काञ्चन-
च्छविरहो विरहोपितयोपितः ॥ ४ ॥
स्मितसरोजमुखीमुखवासना-
सुरभिमयविशेषितसौरभम् ।
परिहृतापरवल्लिमधुबती-
धवकुलं बकुलं प्रति धापति ॥५॥

·मरिसिंहविरचितं सुमनसा त्वमसि स्थितिभूस्त्वया जयति विश्वमसौ कुसुमायुधः। मधुमितीह रसालरसालसा पिकवयः कवयः कवयन्त्यमी ॥६॥ सरन्पस्य चरत्वमुपागता द्विजचयाः मधुरध्वनिशालिनः । मधुलिहः सुमनस्सु ददुः पदं तिलकजालकजातविभूतयः ॥ ७ ॥ दधुरनगनिपङ्गतुलामधो- मुखशिलीमुखराजिविराजिताः। स्फुटविकाशमुखाः कमलाकरा: न पथि के पथिक प्रति प्रीतये ॥८॥ स्तुतगुणं कुतुकेन मधुव्रतै- रिव रवाकुलितः सुमनोमयम् । मधुसखाय मधोर्विनियोगतः शरचयं रचयन्तितमां लताः ॥९॥ व्यथयति प्रथितारुणतेजसो दहनमत्रमयादिव शस्त्रतः। मधुसखोऽयमशोकलतालस- कुसुमतोऽसुमतो विरहातुरान् ॥ १०॥ मलयजद्रुमसजिभुजङ्गम- स्फुरितफूत्कृतिसंभ्रमसंभृतः ।

·७५ सुकृतसंकीर्तनम् । पैयिकलोकशां मलयानिल: सुविषमो विपमोहमिव व्यधात् ।। ११ ॥ कपलकोमलकोशकुचोन्नते- रलिकलालिकलासितसंपदः । व्रततिका ततिकायवनश्रियोग धिकमशोकमशोभत पाणिवत् ॥ १२ ॥ कमलकान्तिहरी कृशतां नयन् सह हिमाद्रिहिमेन विभावरीम् । कमलबन्धुकृतोत्रमनो वभौ शुक्रिय विस्वप्न दिपतात्रयम् ॥ १३॥ द्रुतसमेतदिनाधिपतिमभा- परिगलद्गतशेपतमीकणाः। अनिललोलशिरीपरजश्छलाद् द्विरदनीरदनीलरुचो वभुः ॥१४॥ अहमिहारुणधान्नि सितेतरो वत विभाम्यथवान सितच्छवौ । भ्रमति भृङ्गयुवा नवपाटले विचकिले च किलेति मुहुर्मुहुः ।। १५ ॥ तरलतारलतागृहपङ्कज- च्छदनचन्दनचन्द्रमरीचिभिः। तपनतापनताकृतिरप्यसौ १ क-ख-पथिकलोटर।

·१७६ अरिसिंहविरचितं रतिवरोऽतिवरोरुपु जृम्भते ॥ १६ ॥ नभसि दर्पणतुल्पतढिल्लता जलदपद्धतिरुद्धतडम्बरा । मदनसैन्यगजबजबद्धभी कृतरवा तरवारिसितेतरा ॥ १७ ॥ 'वियदमीमिलदनिशाकर- ट्यमये नयने भयतो भृशम् । यदतुलां तडितं धनमालिका- धिकरवा करवालमिवाक्षिपत् ।। १८ ।। यदयमेतदवाप्प तपखिनां हृदि हतोऽपि जिजीव मनोभवः । अपि भुजङ्गभुजां शुशुभे सुधा-(१) कवचनं वचनं शिखिनां ततः ॥१९॥ मदभिवर्धितसिन्धुमहीरुह- ब्रजविशोपकमेतदिति क्रुधा। अधिकमर्कमहः सहसा चनैः कवलितं वलितं तडितां मिपात् ॥ २० ॥ अपरता परतापककण्टिका- हतककेतककेलिपु पट्पदी। अमलकोमलकोरकसौरभ- स्थितिषु जातिपु जातरसाभवत् ॥ २१ ॥ १ क-प-अभिभु ।

·सुकृतसंकीर्तनम् । अलकलोलमधुनतमजुला- म्बुजमुखी जयनोज्वलसकता। शरदि हंसरवेण समाश्रिता धृतरसा तरसा तटिनीवधूः ।। २२॥ कचन भरि याति तपात्यये घनवटाथुजलानि मुमोच न । विरहवधती तपनं व्यथा- प्रदममन्दममङ्गलशङ्कया ॥ २३ ॥ युग्मम् ॥ पदमपत्त गतस्य पयोमुचः सुहृदशून्यमसौ शिखिनां गणः। गलितपत्रमयातपवारण- रविभवं विभवं महसां क्षिपन् ॥ २४॥ समुदिते मुदितेमयुरुहि मिये कुवलये वलये सरितां तथा । अभृत संभृतसंपदमर्यमा- छविमलं विमलं च विधुर्महः ॥ २५ ॥ खररुचेर्विजयाय निजद्विपः सहसि साहसिकीव विभावरी । प्रतिदिनं परितः परिवर्धितो- तमहिमा महिमानमुपाययो ।। २६ ।। तुहिनमन्दतरां मलिनेब्जिनी- मलिनि मुञ्चति रागपरामपि ।

·अरिसिंहविरचित करणिकाभिरहो ! शतपत्रिका: सह सितं हसितं परितन्वते ॥२७॥ पदमकारि मुखे सुदृशां सदा विमलकान्निानि कुङ्कुममण्डिते। हिमरुचः कमलस्य च संपदा हिमनिकामनिकारविनुन्नया ।। २८ ।। नुहिनवाहिनवाद्भुतवातभी- रुचितकुश्चितकुङ्कुमकैतवाद । . वरतनूरतनूप्मणि भास्वरा- तपततिः पतति स्तनमण्डले ॥ २९ ॥ दिनभरस्य तपःमथितोनते- चनमहीरुह एव भुजो भृशम् । निजरिपोरपि निर्गमनोद्यम दिनकरो न करोति कथञ्चन ॥३०॥ पुलककम्पितसूत्कृतिभिः परि- प्वजनकर्म दिशन् हरिणीदृशाम् । हिममयः पवनो भनु कामिना- ममितकामितकारणतां ययौ ॥३१॥ पथिककाननलममनोभव- ज्वलनसंभवधूमभरोपमम् । नवलवङ्गरजः पवनातं एताप क-ख-पुस्तकयो स्ति ।

·७९ मुकृतसंकीर्चनम् । जगति रङ्गति रङ्गिन्तपट्पदम् ॥ ३२ ॥ दिनमयं नमयन् सहसा कृत- स्मरजनी रजनीः परिवर्धयन् । विरहितारहितासु सुखोमिका- रसमयः समयः शिशिरो भृशम् ॥३३॥ सततकुसुमितानृतूनशेषा- निति समकालमिहावलोक्य मन्त्री । अधुनुत विदितमभुप्रभावा- तिशयविचारचमत्कृतः किरीटम् ॥ ३४ ॥ शैलेऽस्मिन्पुरहूतपौरमिथुनर्मश्रीशनिर्मापित- श्रीमन्नेमिजिनेश्वरोत्सवभवत्कौतूहलाकारितः । रन्तुं नित्यषहर्तुभूतिविभवदल्लीभवल्लीलया सानन्दैरतिमन्दनन्दनवनीमुक्तस्पृहैः सस्पृटे॥३५॥ कुसुमावचायमनसां श्रवणे सुरयोपितामथ सरोजजुपि । कुसुमादुपेत्य निभृतध्वनयो दधतीव भेदमलिनो मलिनाः॥ ३६॥ 'वयमेव शखपदवीं गमिता मदनेन संमति किमेभिरिति । अवचिन्वते स्म कुसुमानि तदा रमणः समं सुरकुरङ्गदृशः ॥ ३७॥ नवक्षमूर्ध्नि यदकारि तप- ·८० अरिसिंहविरचित स्तपनातन धृतरागभरैः। तरुणीकरग्रहणपुण्यफलं नवपल्लवैरिदमलामि ततः ॥ ३८॥ नवपल्लवा निजविभूतिहतो वनवर्तिनः स्फुटपशोकजुपः । परिकम्पिनो हटवशादरुण- स्तरुणीकरैषिभिदिरे रभसात् ॥ ३९ ।। कुसुमार्पणेषु रमणः सुदृशा मयितेऽन्यनाम्नि लघुतां गमितः । हृदयातदा त्वतरलेन सह असितेन तूलबदका पहिः ॥४०॥ ददता ममनमपराभिधया दयितेन वजनिभयाभिहिते । हदि मानिनी ननु विधाय दर्श सजलामवागतनुत वसितम् ॥४१॥ उदितं पियेण निभृतं चतुरा परगोनमभुतपती च रहः। तदुरस्थपुप्परजसि धसितं न्यपिताघमधु च तदुष्टयने ।। ४२ ॥ एनता सनं शिरसि पाटयो मुद्नुम्यता मियतपेन पराम् । अपि प्रमुपीशपतपान रसा- ·मुकृतसंकीर्चनन् । इगे परा न तयापि रुपा ।। ४३ ।। सकलस्वकीयकुमुमस्वकृति- प्रतिपन्विनीः प्रति भृशं सुदृशः। अमुचन् शीलिमुखतानि लताः समभूपयनहह तान्यपि ताः ॥४४॥ अय काननान्तरविहारभव- नवखेदभेदरभसेन ययुः। दयितैः समं मृगशोऽम्बुनिधि- प्रतिहस्तकं सवनहेतु सरः॥ ४५ ॥ तरुणीसमागमकोन जवा- किल पल्वलोजनि मुदा द्विगुणः । विलसचरङ्गकरकोटिरवं तिरयन्निजाः कमलनीदयिताः ॥ ४६॥ अतिदूरतः सरभसं रसभाक् समुपेत्य लोलविपयव्यसनः । कुचयोविलुट्य मुदृशां विलयं प्रपयो तरङ्गानिकरः सपदि ।। ४७ ॥ दयितेषु तोयजवनेषु गते रमसेन यत्र कलहंसकुले। सरसी राज मुशां वदनः कुचमण्डलरपि च फेनभरः ॥१८॥ हरिणीशां कलितरागभर ·अरिसिंहविरचितं कुचसद्गमेन परिटद्धरसम् । गुडदम्युजन्मकपटेन सरः परिमीलयत्यतिसुखीव दृशः ।। ४९।। अवलोक्य कोऽपि रभसेन जनं विपरीवलोचनमुदाररसः। इरिणीदशा धुतिसरोजकृता- ननचुम्बनव्यतिकरो इसितः ॥५०॥ अभिसेचनेन नयनप्रसूति- प्रसरत्कटाक्षरसतोऽनुपति । अपरा सखी प्रति फरमरनि- च्युतनीरशून्यमलकेलिरभूत् ।। ५१ ।। द्रुतमुदृतेऽम्युजमिति प्रकटे फुटितस्य वारिणि करे फमितुः । विदितस्य पीय मुग्यमस्य नवा रमणी न कि फिमहत प्रपपा ॥५२॥ होलिरसमसम्ममनसः स्वीफसो भास्फरे पातेऽप्पम्युनिधि सरःमुदिनीयोधमपुदरापा। थीमन्त्रीमावस्तुपालपसा शुभ्रे सवाम्बर- पोट भरपिष्टरिष्टपनमःस्तोमेन नग्मुर्दिवम् ।।१३।। पिन- थाम्ने पापदापर्वपनपटा गुर्वी यमुर्ती मृशं नारमन्दतु पस्नुपाम! जगनीपुप्परगण्यवान् । - ·सुकृतसंकीर्चनम् । ८३ येनैतां भुजगाधिपस्तव भुजे विन्यस्य नागाङ्गना- गोष्ठीगीतभवद्यशम्श्रुतिरसैराचान्तचित्तोऽभवत् ॥शा आजन्मापि कृशाकृति दिनपति से मूर्धनि स्वधुनी- धौते धारयते जगत्पतिरसावय्यो गुणग्राहिणाम् । सद्यः सङ्गतमप्यमुं वसुभरैः पुष्णाति पूपा शिरो- भूषा दानवतामुभावपि शुभावेतौ वसन्ते गुणौ ॥२॥ श्रीवस्तुपाल ! रणभाजि भवत्कृपाणे घाराधरेपि पवारणविभ्रमेस्मिन् । उत्पत्य कोपतरलं सहसा जगाम संग्रामसिंह इति स स्वयमेव भङ्गम् ॥३॥ वस्तुपालसुकृतामृतप्रपा काव्यमूर्तिररिसिंहमत्रिता। कण्ठदन्नरसपायिनः शिरः कम्पयन्ति किल यत्र कोविदाः ॥४॥ प्रतिसर्ग प्रवन्धेऽस्मिन्नरिसिंहविनिर्मिते । इमान्यकृत चत्वारि काव्यान्यमरपण्डितः ॥५॥ ॥ इति सुकृतसंकीर्तननाम्नि महाकाव्ये पातु- वर्णनो नाम नवमः सर्गः ॥९॥ ॥ अथ दशमः सर्गः॥ तदनु वदनकान्तिन्यत्कृतेन्दुः कृतीन्दुः ·८४ अरिसिंहविरचितं समुदितमदपात्रं पूर्णयात्राभिलापः । इह विहितनिवासः काशसंकाशकीर्तिः प्रशितविततकर्मा निर्ममे सङ्घभोज्यम् ॥१॥ मलयजमयमम्भः पादयोरुतमाङ्गे घनमथ घनसारं चीवरं चारु चाङ्गे। यश इव निजमीहरदूपमारोप्य तेन स्मयरसमुपनीताः सांधवोगावोधाः ॥२॥ सन्नं यन तदापि रत्नकनकस्तोमैरतुच्छाशये सस्मिन् यच्छति वाञ्छिताधिकतरं दीनेषु दूरादपि । मन्येपूरि ततो गभीरिमजितो रत्नानि रत्नाकर- स्तस्य स्थैर्यनिराकृतश्च करदो हेमानि हेमाचलः ॥३॥ किं सुते कर एव हेमनिकरं श्रीनेमिभक्तिक्रिया- तुष्टै रैवतकाधिदैवतकुलैः किं वा निधिः पूर्यते । इत्थं याचकसञ्चयस्य किमपि स्वस्यापि वाञ्छाधिक तस्मिन् यच्छति खेचरेष्वपि चमत्कारचकार स्थितिम् ।। तदानीं दीनौये महुरपि गृहीत्वा बहुतरं स्वयं निर्विण्णेस्मिन् दददयमनिर्विण्णहृदयः। महो किञ्चित्कोऽपि कचिदपि न याचेत वचनं चिरादुच्चार्येदं धवलकपुरे गन्तुमुदितः ॥ ५॥ दुष्कर्मादिपविः पवित्रमहिमा नास्यां कदाचिन्महा- मोहध्यान्तरविः विक्ष्यतिभृशंसको महोत्साहवान् । इत्यं पापलिपि विलुप्य करणे भालोपमे चामन- ·सुकृतसंकीर्तनम् । स्थल्याः पुण्यदिनं चकार सुकृती कुर्वन् प्रवेशोत्सवम् ।। कर्पूरागुरुधूपधूमपटलैरुत्क्षिप्यमाणैः प्रति- ग्रामं तीर्थकृतामनेन कृतिना ये जज्ञिरे वारिदाः । तैरेव त्रुटिते जले पथि तथा प्रेम्णैव दृष्टं यथा संपूर्णानि सरोवराणि न पुनः सिक्तोपि मार्गोऽनसाम् ।। स्वस्थानप्रसूतस्ववल्लभजनमाग्भारसद्यःपरी- रम्भारम्भपुरःप्रसृत्वरमनोवेगावकृष्टैरिव । साकं सवजनैः समुज्झिततमोभारैस्तदौत्सुक्यतो गच्छद्भिर्धवलककाभिधपुरोपान्तं प्रपेदे कृती ॥ ८॥ स्मेरत्कास्मीरनीरच्छुरितपथतया रागमासाद्य सद्यो लीलालोलत्पताकाञ्चलतरलचमत्कारिचञ्चत्कटाक्षा । जातक्षोभा पुरीयं सविपुलपुलकाकीर्ण कुराग्रैः प्राप्ते श्रीवस्तुपाले मति सचिवशचीवल्लभे वल्लभेऽस्मिन् ॥ . इयं सर्वाङ्गीणप्रगुणितविभूपा किल तदा तदाश्लेपं यावत्क्षणमिव पुरी भासुररसा । अभूदन्तःशून्या हृदय इव याते पुरजनैः समं श्रीमन्त्रीशं प्रति सरभसं वीरधवले ॥१०॥ श्रीवीरधवलतेजःपालाभिधसचिवमध्यगः सचिवः । त्रिपुरुषरीतिस्थापितहर इव हरति स्म तत्र मनः ॥११॥ भास्वनिस्वानभेरीमुरजभरजनिध्वानसंतापभीति- * भ्रष्टाहवारदेवीकृतरभसपरीरम्भसंरम्भहष्टैः। शक्राद्यैर्देवचरपि सचिवपतिस्तूयमानस्तदानीं ·अरिसिंहविरचित वस्तासौ परिहत्य नित्यमुखिता विश्राम्यति श्रीरिहा२३।। बुद्धिलतेव तव विस्फुरिता समस्त- शास्त्रामृतैरिह भृते हृदयालवाले। श्रीवस्तुपाल ! भुवि यत्प्रभवा प्रसून- मालेव मौलिपु न कैरघटि त्वदाज्ञा ॥ २४ ॥ श्रीसोमान्वयकुट्टिमोद्धततुलापट्टः पतहुल: श्रेयोयष्टिरनिष्टविष्टपविपत्सन्दोहलोहार्गला । श्रीविश्रामतरुः पराक्रमकरिस्तम्भो रिपुक्षोणिभू- दम्भोलिस्तव भाति गुर्जरधरोद्धारैकधुर्यो भुजः ॥२५॥ असौ भृशं सन्ततसंचरिष्णु- लक्ष्मीपदालक्तकरक्तकान्तिः । भवत्कराम्भोरुहवद्विभाति कृष्णारिनारीचिहुरालिपालिः ।। २६ ॥ असन्नं सन्नद्धे यदिह विहरन्मार्गणगण- मयसेरे मेरोः कटकमटितः कल्पविटपी। इति व्यक्तं युक्तः सचिव ! कुलकोटीर ! करज- व्रजन्याजेनायं मणिमुकुटबन्धस्तव करे ॥ २७ ॥ फिल जगति भवद्गति विलोक्य स्वगतियशःक्षितिभीरवः सुरेभाः। सचिव ! तव भुजेऽपि भूमिभारं दधति पदात्पदमप्यमी न चेलुः ॥ २८ ॥ प्रमफमलयुगेऽस्मिन् सेवका देव ! कामं ·सुकृतसंकीर्चनम् । तव सचिव ! नमन्तः प्रीतिमन्तः समन्तात् । नखरुचिजलवीचीधौतभालस्थदौस्थ्या- क्षरततय इवामी भूतिभारं भजन्ते ॥ २९ ॥ इति वर्ण्यमानगुणगौरवो वो- दुरबन्दिन्दचरभारतीभरैः। जिनदेवतालयपुरस्सरः शनैः प्रविवेश पत्तनमसौ महामतिः ॥ ३०॥ अथ तं विलोकयितुमाकुलं कुलं सुदृशां गवाक्षपदवीपु कौतुकात् । अचलत्तदाईकृतमुक्ततत्क्षण- क्रियमाणकर्मतति दर्शितादरम् ॥ ३१ ॥ विरचय्य फापि मणिकुण्डलं श्रुतौ द्रुतमेकमेव चलिता कुतूहलान् । जगदुत्तमाननकुगेशयस्मय- स्वयमागतामणिमण्डला वभौ ।। ३२ ।। औत्सुक्यभावकृतभूपणवैपरीत्या कर्णावलम्बितमणिश्रितकणाभ्याम् । काचिचकार जितकुञ्जरकुम्भशोभे पीनोन्नतस्तनतटे मुकुटाववन्धम् ॥ ३३ ॥ औत्सुक्यतः काचन चित्रकार्थ करे गृहीतां मृगनाभिमेव । स्निग्धाजनभ्रान्तिवशाकिरन्ती ·अरिसिंहविरचितं नेत्रव्ये तत्र दयौ मृगत्वम् ॥ ३४ ॥ वैकक्षमाल्यमिलितः शुशुभे परस्याः पक्षान्तरमसमरः कररीकलापः। सर्वायसं कुसुमकार्मुकसन्निधाने पृथ्वीवरानिव निहन्तुमधादनङ्गः ।। ३५ ।। ताडङ्कमेकं कर एव काचि- चदा वहन्ती चपलं चचाल | त्रैलोक्यजैवस्मरचक्रवति- पताकिनीवाग्रविलासिचका ।। ३६ ।। अधात्पदे सपदि काचन काञ्चनस्य हिजीरमङ्कुरितकौतुकमेकमेव । स्त्रीषु स्वकीयविजयध्वजिनीषु विधे दत्तं तु वीरफटकं मकरध्वजेन ॥ ३७॥ कृत्वैकमेव निजमञ्जनमञ्जु नेत्र- माविभ्रती परमनञ्जनमेव काचित् । आभूपितं तु सहज तु विशेपहा जालागता फिल विचारयतीव लोः ॥ ३८॥ काचित्तदा मत्रिवरं निरीक्ष्य फश्चिदिभावं हृदये वहन्ती। दृशायरा पाणिपुटरस्य पिण्डीकृतं पीडपति स्म हारम् ॥ ३९ ॥ कापिहनाभ्यां पहिरङ्गभाषा- ·सुकृतसंकीर्तनम् । च्छून्यं यदालिङ्गनमाततान । अन्तर्गते मत्रिवरेन्तरङ्ग- भावादशून्यं हृदये तदासीत् ॥ ४०॥ इत्यं गौरवगौरपोररमणीरङ्गत्कटाक्षच्छटा- गुच्छच्छायमयूरपिच्छघटितच्छत्रच्छविच्छादितः। मन्दं मन्दममन्दवन्दिवचनैरानन्धमानो ययौ धन्यः सौधपसौ धरातलसुधाधाराधरो धीरधीः ॥४१॥ मूर्तीस्तीर्थपतेरथालयपदेऽध्यारोप्य लोकं पुनः सन्मानोचितचातुरीपरिचितः सर्व विसर्य क्षणात् । साक्षादक्षतपात्रपूरितकरमेयःसिद्धाङ्गना- रगन्मङ्गलवर्धितः स गमयामास स्मितो वासरम् ॥४२॥ किञ्च- तात ! ख्यातगिरः सुता मम हता ही कालिदासादयो नन्वेकस्तु चिरायुरस्तु जगति श्रीवस्तुपालोधुना। मार्कण्डः स्फुटमाशिपा शमवतामल्पायुरप्येष य- कल्पायुर्जयतीति वाग्निगदने धातास्तु जातादरः॥१॥ श्रीवस्तुपाल ! भवदीययशोऽङ्गजस्य शश्चन्नमोऽङ्गणविहारमनोहरस्य । सारङ्गसङ्गतकरस्तरवारिधारि- रक्षाभटश्रियमुरीकुरुते सितांशुः ॥१॥ सिन्धुराजविजयोज्ज्वलं यशो वस्तुपाल ! तव चन्द्रवादिवि ।

·९२ अरिसिंहविरचितं यत्र दुःखपटलीमलीमसं सिन्धुराजमुखमेव लाञ्छनम् ॥३॥ यत्कवेलेवणसिंहजन्मनः काव्यमेतदमृतोददीर्घिका। वस्तुपालनवकीर्तिकन्यया धन्यया किमपि यत्र खेलितम् ॥ ६॥ प्रतिसग प्रवन्वेस्मिन्नरिसिंहविनिर्मिते । इमान्यकृत चत्वारि काव्यान्यमरपण्डितः ॥५॥ ॥ इति सुकृतसंकीर्तननाम्नि महाकाव्ये पुरप्रवेशो नाम दशमः सर्गः ॥१०॥ ॥ अथैकादशः सर्गः॥ 29.- आसाद्य वीरधवलाधिपतिप्रदत्त- श्रीस्तम्भतीर्थनगरप्रभुतामथासौ । कीर्तीः क्षितौ तनुमतीरिव कीर्तनानि कर्तुं समारभत मत्रिशिरोऽवतंसः ॥१॥ पञ्चासराइमणदिल्लपुरीपुरन्ध्री- सीमन्तरत्नमिव पार्श्वजिनेशवेश्म । उद्धृत्य येन यशसा जनितो जरत्या हस्तावलम्मनविधिर्वनराजकीतः ॥२॥ श्रीस्तम्भतीर्थनगरे रचयाञ्चकार ·९३ मुकृतसंकीर्तनम् । भीमेशवेश्मनि च काश्चनकेतुकुम्भौ । मर्चेव कीर्तिरनिशं वरवैजयन्ती नर्ति यत्र दिवि देवनदी जयन्ती ॥३॥ उत्तानपट्टमज(त)निष्ट पुरश्च भट्टा- दित्यस्य मूर्धनि च काश्चनशेखरं सः । तत्रैव दूरतरतापयशःप्रताप- कारस्करद्वितयसंभववीजभूते ॥ ४ ॥ भट्टार्क पूजनचने बहकाभिधाने कूपं व्यधापयदसौ क्षितिनाभिरूपम् । र्बाङ्करमकरकवुरिताङ्गकुल्या- मार्गापदेशमिलितासितरोमरानिः॥५॥ अग्रेऽपि तत्र वकुलाभिधचण्डभानो- रुच्चैः सुधामधुरमण्डपकैतवेन । स्पष्टीकृतोऽयममुना प्रभवत्मभावो भूमौ चमत्कृतिकृते स्वयशःशशाङ्कः ॥६॥ श्रीमानखण्डपदमण्डपमत्र मत्री श्रीवैद्यनाथशिवसझ यदेप चक्रे । रोगव्ययाय कृतिनां दधदोपधीशं तत्रावतारमकृत स्वयमेव देवः ॥७॥ उच्चैःपदं निजयशोभरसोदरस्य तक्रस्य तेन विदधे यदशौचभीत्या । तत्र स्थितं तदनुवासरमात्मभासा ·अरिसिंहविरचितं विक्रेयवस्तुपु हसत्युपरिभविष्ठम् ॥ ८॥ अत्रैव साधुकृतयेऽद्भुतपुण्यलक्ष्मी- नेत्रोपमं वसतियुग्ममसौ चकार । यत्र प्रतिक्षणमहोत्सवहेतुभूता भ्रूविभ्रमं वहति वन्दनमालिकैच ॥९॥ आरोहवैभवभूतं तरुणीमिवासौ कुम्भस्तनीमुभयपक्षगवाक्षनेत्राम् । तेने प्रपामपि रसमसरमशस्यां वीक्ष्यैव यामयति मस न नितिं कः ॥ १०॥ तेन व्यधायि धवलक्ककपत्तनश्री- लीलाकुशेशयमिवादिजिनेन्दुचैत्यम् । मुक्त्वापि वल्लभजनाननपङ्कजानि यत्पीयते जनविलोचनचञ्चरीकैः ॥ ११ ॥ अत्रापि तेन वसतिद्वितयं मुनीनां इतोरकारि सुकृतामृतपानपात्रम् । यस्माद् द्विधा प्रस्मरः शुचिकीर्तिपूरो विश्वश्रियः श्रयति विस्तृतहारशोभाम् ॥ १२ ॥ या कीर्तिरस्य समभूदिह राणकाख्य- भट्टारकालयसमुद्धरणेन विश्वे । तस्या भुजङ्गमजगद्गनाय मार्ग वापीमिपादयमिहैव कृती चितेने ॥ १३ ॥ सा कापि कोमलयशोऽङ्गजवर्धनाय .

·सुकृतसंकीर्तनम् । धात्रीव तेन रचितेयमिह मपापि । या पूरयेत तृपितेपु तदात्वजात- मन्येषु केपु न पयः कलशस्तनोत्यम् ॥१४॥ शत्रुञ्जयाद्रिमुकुटस्य पुरो जिनस्य तेनेन्द्रमण्डपमिदं तदकारि किश्चित् । अप्येकवारमधिगम्य जना यदन्त- जन्मान्तरेऽपि न भजन्ति कदापि तापम् ॥१५॥ अत्र व्यधापयदयं नवमुज्जयन्त- श्रीस्तम्भनाधिपजिनाधिपचैत्ययुग्मम् । तत्केतुकैतवकरद्वितयेन कीर्ती रम्येन्द्रमण्डपशिरोभुवि नृत्यतीव ॥ १६ ॥ लक्ष्मीर्मयाऽवलगिता जगदेकभर्तु- भक्त्या ततो वलगयेयमिमां च देवीम् । चारमूर्तिमत्र रचयनिति स स्वमेक- माफल्पमीशमपि वाग्मिनमप्यशंसत् ॥ १७॥ मूर्तीर्विधाप्य निजपूर्वजपूरुपाणां तेनात्र नित्यरुचिपद्मनिर्भस्तदास्यः। या भीणिता रजनिमीलनशीलपद्म- दुःस्था किमेनमपि मुश्चति सापि लक्ष्मीः॥१८॥ मूर्तित्रयं हरिकरिस्थमपूरि तेजः- पालस्य वीरधवलस्य तधात्मनोसा । सन्नदमुद्धरकलिमलयाय मूर्त- ·अरिसिंहविरचितं मापं युगनयमिात्र पवित्रदेशे ॥ १९ ॥ चचार्ययं चतुरपीरबलोकनाम्मा- मधुम्नशाम्मशिखराण्यवतार्य तत्र । नजन्मकीर्तिनिवहस्य चतुर्मुखला- दातुः सिपं निदपतोपि यभूव पाता ॥२०॥ भालोपय वीक्षितपुरातनभूपभरत्या चत्पधिया जिनपतेस्तमतीवभक्तम् । आन्नधमत्तनया शिरसीव करना पाणी नदीपहननोरणनवन ।। २१ ॥ भीपुरतं भृगुपुगदयमा मधी ·सुकृतसंकीर्तनम् । देवाः स्थितिं तदहमत्र मुहुर्निरीक्ष्य । अभ्रंलिहाद्रिपतिमूर्धनि कीर्तनौघ- मेतेन कारितमसङ्घयमवर्णयिष्यम् ।। २५ ।। भीपादलिप्तपुरसीम्नि सरः स चक्के यस्यातिरेकमधुरे लुठतीव तीरे । नित्यं नितान्तमधुरीभवितुं सुधाभु- ग्भोग्यः सुधारुचिरपि प्रतिमामिषेण ॥ २६ ।। एष स्फुरद्गुरुमुनिमसरामिदैव स्वर्दण्डदर्शनपूर्व वसतिं वितेने । यस्यां यशसितरुचिर्विशदः स कोऽपि जोऽस्य यत्र विधुरेव बभूव चिह्नम् ॥ २७ ॥ तत्र प्रपेयमपि तेन नवा वितेने यां प्राप्य शीतमधुरोज्ज्वलहारिवारिम् । पीपकुण्डहिमधामजमेव गर्व- सर्वस्वमन्यजगतोर्जगती बभञ्ज ।। २८ ।। माधुर्यधुर्यमतुलामृतकुण्डवन्द- स्यन्दानुविद्धमिव यत्र जलं रराज । ग्रामेऽर्कपालितकनामनि तेन तेने पातालमूलगतखातगुरुस्तदागः ॥ २९॥ भीस्तम्भनाख्यपुरतीर्थपतिं विधाप्य शत्रुनयाचसजिनं च स उज्जयन्ते ।

·९८
परिसिंहविरचितं
देपोत्पितेर्दिवि यशोभिरदादपूर्व
द्वराग्यदुःखममृतांगुनमाधवन्त्योः ॥३०॥
स स्तम्भनाभिधपुरेऽमृतमुधार
थीपार्थवेश्म किमपि स्मितभयं नत् ।
पत्रागतो नवहतमतिमारलेन
कौतूहलादिमलरैवतकाद्रिदेवो ॥ ३१ ॥
सेन मपादपमिहापटि पार्भपार्ष-
स्थित्य तारागुणमगुणं फिलैनन् ।
यामनोरममताभगीं पिभेद
तार्प परिसरपमरादिस्यमपि ममाया: ।। ३२ ।।
भोरपनाथमदनातिल मालपेगो
दर्भापतीयपि नहार गुपर्णाम्भान् ।
भीषसिम सचिषानुस यस्तुपास-
गणिन् दपी दिनपनिमनिमलिपस्तान् ॥३३॥
परेदारप्पगिरिमा निनाममम.
भीमादेसगनाप गमतिदेयम् ।
मरदीधितिभिगमनमस्तुणभि-
मापि ममप पागमाई ॥ ३५ ॥
सपमानित
भाशवाणानिधानानि।
पापा दिवि वििितक्दिन
दानारि पनि दाम् ॥ १५ ॥

·१ ९ मुकृतसंकीर्चनम् । ईग्मविकिरीटकीर्तनघटासङ्ग्यमानैर्मुहुः कीर्तीनां निवईरहपथमिकावष्टम्भसंरम्भिभिः। तन्मानाधिकवर्धनव्यसनिभिर्मन्ये विभिन्न नभः स्वर्दण्डच्छललक्ष्यमाणविशदमस्फोटरेखास्पदम् ॥ किन्च- विश्राम्यन्तु भुजङ्गराजरजनीजीवेशराजीविनी- जीवातुस्तनयित्नवो! नवनवमीत्या भवन्तश्विरम् । सत्तम्भ भुजया यशोभिरमलं दीमं प्रतापैपि- द्वाप्पैः सिक्तमिदं तनोतु भुवनं श्रीवस्तुपालः सदा ॥१॥ विश्वं न स्यादनीदृग्निखिलमपि कदाप्येप लोकमवादः कल्पे कल्पे ततस्त्वं मदयसि विदुपो लब्धपुण्यावतारः। कल्पद्रुः कामधेनुस्त्रिदशमणिरपि श्रीवसन्त ! श्रवन्ती- भूयाम्भोधि गतानामिति भवति भवदानवारा विवः॥ स्फूर्जत्केनावलिबलयितोत्तालकल्लोलमाला- लीलालोलज्जलधिवलयव्याजतो वस्तुपाल !। क्रीडन्त्येता रणभुवि भवत्कीर्तयः स्तम्भतीर्थ- प्रान्ते प्रीतिस्तवकितरसाः शवदुष्कीर्तयच ॥ ३ ॥ विश्वेऽस्मिभरिसिंहकोविदकृतमौहप्रवन्धाद्भुत- श्रीमवीधरवस्तुपालयशसी पीयूपपूरोपमे । एते हर्षवशादोपविबुधैरास्वादनीये मिथ:- संक्रान्त्या क्षणलब्धसिदिविभवे यावजगमन्दताम् ।।४।

·९८
मरिसिंहविरचितं
देशोस्पितैर्दिवि यशोभिरदादपूर्व
दराज्यदुःखममृतांशुनभाधवन्त्योः ।। ३० ।।
स स्तम्भनाभिधपुरेऽमृतमुधार
श्रीपार्थवेश्म फिमपि स्मितवैभवं तत् ।
पागती नवकतमतिमाउलेन
फौतूहलादिमलरेवतकाद्रिदेवो ॥ ३१ ॥
सेन मपादयमिहापटि पार्भपार्थ-
स्पित्यैव ताशगुणमगुणं फिलैतत् ।
पामनोहममताभगलं पिभेद
तार्प परिस्थमपदिस्यमपि मनाया: ।। ३२ ।।
भीपनापसदनाविल मालपेसो
दर्मावतीयपि जरार गुपर्णम्भान् ।
भीषस्पेिन सचिवस्तुग पस्तुपास-
দিন শো বিনাননানানঘন ।২।।
परेदाम्पगिरिमा निनामनन्म-
भीमादेयारनाय स पतिदेयम् ।
गादीपतिभिरानमन्माभि-
ममापि भाग पाएमा ॥ ३४॥

·सुकृतसंकीर्तनम् । ईग्मविकिरीटकीर्तनघटासङ्ख्यमानैर्मुहुः कीर्तीनां निवदरहपथमिकावष्टम्भसंरम्भिभिः। तन्मानाधिकवर्धनव्यसनिभिर्मन्ये विभिन्नं नमः स्वर्दण्डच्उललक्ष्यमाणविशदमस्फोटरेखास्पदम् ।। किञ्च- विश्राम्यन्तु भुजङ्गराजरजनीनीवेशराजीविनी- जीवातुस्तनयित्नवो! नवनवमीत्या भवन्तश्विरम् । उत्तम्भ मुजया यशोभिरमलं दीमं प्रतापैर्दिप- द्वाप्पैः सिक्तमिदं तनोतु भुवनं श्रीवस्तुपालः सदा ॥१॥ विश्वं न स्यादनीदग्निखिलमपि कदाप्येप लोकमवादः कल्पे कल्पे ततस्त्वं मदयसि विदुपो लब्धपुण्यावतारः। कल्पद्रुः कामधेनुत्रिदशमणिरपि श्रीवसन्त ! श्रवन्ती- भूयाम्भोधिं गतानामिति भवति भवदानवारां विवर्चः॥ स्फूर्जत्फेनावलिवलयितोत्तालकल्लोलमाला- लीलालोलजलधिवलयव्याजतो वस्तुपाल ।। क्रीडन्त्येता रणभुवि भवत्कीर्तयः स्तम्भतीर्थ- पान्ते भीतिस्तवकितरसाः शवदुष्कीर्तयश्च ॥३॥ विश्वेऽस्मिन्नरिसिंहकोविदकृतमौढप्रवन्याद्भुत- श्रीमत्रीश्वरवस्तुपालयशसी पीयूपपूरोपमे । एते हर्षवशादोपचिचुपैरास्वादनीये मियः- संक्रान्त्या क्षणलन्यसिदिविभवे यावज्जगभन्दताम् ।।

·245 बरिसिंहविरचितं मविसर्ग मरन्धेऽस्मिभरिसिंहविनिर्मिते । इमान्यरुव चत्वारि फान्यान्यमरपण्डितः ॥५॥ ॥ इति सुकृतसंकीर्तननाम्नि महाकाव्ये सकलकीत कीर्तनो नामैकादशः सर्गः ॥ ११.॥ 2416 od. ॥ समातमिदं सुकृतसंकीर्तनं नाम महाकापम् ॥ AR