·अस्मिरमा ज्ञाना-वतन्त्र मानपाल . नविषयाणामनुक्रमः। १- ... ... ... ... पटरानि विषया पृछादार तत्र १ प्रथमपटले--- स्वरूपज्ञेयमात्रम्.... २ द्वितीयपटले- पातःकृत्यमारभ्य स्नानादिसंध्यामण्ड- पपूजामूशुद्धिमूतशुद्धिप्राणप्रतिवादि. पडङ्गन्मातृकान्यासपडङ्गमुद्रा.... :.३ तृतीयपटले- अन्तर्यागः ४ चतुर्थपटले- पीठशक्तिमेतसिंहासनपूजासिंहासनम- त्रावाहिन्यादिमुद्रायुधमुद्रादि ५ पञ्चमाइले- . आरात्रिकपञ्चरत्ननवरलेश्वरी नीराजन- मग्नचक्रमुद्रानेवेद्यधूपदीपमन्त्रनित्यहो- मबलिदानानि १५-२० ६ पष्ठपटले- पूर्वसिंहासनम् २०-२३ ७ सप्तमपटले दक्षिणसिंहासनम् २३-२४ अष्टमपटले पश्चिमसिंहासनम् २५-२६ ९ नवमपटले- उत्तरसिंहासनमानायाश्च २६- ३१ १० दशमपटले. करशुद्धिविद्याचतुरासनविद्यावाहनवि- द्यायजनविद्यामेरुस्वरूपश्रीचक्रोद्धारप- उध्दनिरुपणानि ११ एकादशपटले... पञ्चदश्युद्धारकादिविद्यानिरूपणम् १२ द्वादशपटले- त्रिपुरसुन्दरीद्वादशभेदनिरूपणम् ३९-४१ १३ त्रयोदशपटले- पोटश्युद्धारः ४१-४५ १४ चतुर्दशपटले- पात्रासादनादिश्रीचक्रन्यासपर्यन्तम् ४५- ५६ १५ पसदशपटले- नित्यामण्डलोद्धाराद्यन्तोगविधिः ५६-६१ १६ षोडशपटले- अन्तर्यागादिबलिदानान्तपूजा.... १७ सप्तदशपटले- जपमालापुरश्चरणकाम्यप्रयोगा: १८ अष्टादशष्टले- नवरत्नपूजाविधानम् १९ एकोनविंशपरले- बीजनपसाधनम्... ८७-९० २० शिपटले एकलक्षादिजएफडकु उसणकूर्मचा- १५ ... .... .... .... .... .... ६२-७७ ७७-८५ ... ८५-८७ ...

·...
...
...
[२]
होमविधितत्तव्यकहोमफलहविग्य.
मानादि
२१ एकविंशपटले- ज्ञानहोमविधिः ...
.... १०३-२०६
२२ द्वाविंशष्टळे- कुमारीपूजनदूतीयागसविकल्पनिर्विक
ल्पमेदकथनयोगपीठन्यासदूतीलक्षणत.
धजनविध्यादि
१०६-१११
९३ प्रयोविंशस्टले- ज्ञानदूतीयागः
१११-११४
२४ चर्षिशपटले- दीक्षाविधिः
१९४-१२१
२५ पञ्चविंशपटले- पवित्रारोपणम्
१२१-१२३
२६ पशिफ्टले, दमनारोपः
१२३-१२५
.un
...
समानोऽयं ज्ञानार्णवतन्त्रस्प विषयानुक्रमः ।

·ईश्वरप्रोक्तं ज्ञानार्णवतन्त्रम् । तम प्रथमः पटलः । - . . देव्युवाच- गणेशनन्दिचण्डेशसुरेन्द्र परिवारित । सर्ववन्द्य गणाधीश किं त्वया जप्यते सदा॥१॥ अक्षमालेति किं नाम संशयो मे हृदि स्थितः। शब्दातीतं परं ब्रह्म त्वमेव परमार्थवित्-॥२॥ कथयाऽऽनन्दनिप्प(स्प)न्दसान्द्रमानस निश्चयात् । ईश्वर उवाच- कथयामि वरारोहे यन्मया जप्यते सदा ॥३॥ अकारादिक्षकारान्ता मातृका पीठरूपिणी । चतुर्दशस्वरोपेता विन्दुत्रयविमूपिता ॥ ४ ॥ अनुस्वारेण देवेशि विन्दुनैकेन मण्डिता । विसर्गेण च बिन्दुभ्यां संलग्राभ्यां विराजिता ॥५॥ कलामण्डलमारयातं शक्तिरूपं महेश्वरि । फकारादिक्षकारान्ता वास्तु शिवरूपिणः ॥ ६॥ ध्यानत्वात्सदाऽऽनन्देनोचारसहिता यतः। उच्चरेत्स्वरसंमिन्नांस्तदा देवि न संशयः ॥७॥ पञ्चाशद्वर्णरूपेण शब्दास्पं वस्तु मुबते । अकारः प्रथमो देवि क्षकारोऽन्तिम इप्यते ॥८॥ अक्षमालेति विस्याता मातृका वर्णरूपिणी । शब्दब्रह्मस्वरूपेयं शब्दातीतं तु जप्पते ॥९॥ शन्दातीतं परं धाम गणनारहितं सदा। आत्मस्वरूपं जानीहि हंसस्तु परमेश्वरः ॥१०॥ अस्मिन्नेव परे तस्ये चिन्नुनपविमूपिते । मातृकासंपुटत्वेन संस्थितं व्यक्तिमागतम् ॥११॥ ..मगाम कसक. 'दिएका ४५..।

·ईश्वरमोक्त- [प्रथमः पटलः । .. विन्दुनय प्रवक्ष्यामि चीजरूपं वरानने । हकारं बिन्दुरूपेण ब्रह्माणं विद्धि पार्वति ॥१२॥ सकारः संगपिन्दुभ्यां हरियाहं सुरेश्वरि । अधिनामावंसंस्थानालोके हरिहराविति ॥ १३ ॥ ब्रह्मचिन्दुमहेशानियामा शक्तिनिगद्यते । विश्व वमति यस्मात्तद्वामेयं परिकीर्तिता ॥ १४ ।। ज्येष्ठा तु वैष्णवी शक्तिः पालयन्ती जगत्रयम् । ततो रौद्री असन्ती तु क्रमेण परमेश्वरी ॥ १५॥ एवं बिन्दुवयं विद्धि गुणत्रयविमूपितम् । बिन्दुशब्देन शून्यं तु तथाऽपि गुणसूचकम् ॥ १६ ॥ इच्छाहानक्रियारूपं भूर्भुवःस्वःस्वरूपकम् । पुरत्रयात्मकं विद्धि तत्त्वनयमयं प्रिये ॥ १७॥ पिन्दुवये महेशानि सर्वमेतत्प्रतिष्ठितम् । अम्बिकाबिन्दुमिर्देवि गुणत्रयपरम्परा ।। १८॥ जाग्रत्स्वप्नसुपुरिश्च विन्दुनयमवा शिवे । जाग्रत्सत्त्वगुणा ज्ञेया केवलं शक्तिरूपिणी ॥१९॥ मनोव्यावृत्तिविस्तारा दुःखदोपामिलापिणी। शिवरूपा सुपुप्तिस्तु सर्वव्यावृत्तिहारिणी ॥ २० ॥ देहधर्मपरित्यक्ता शियतत्वस्वरूपिणी। तमोगुणमयी कर्म असन्ती मोक्षरूपिणी ॥२१॥ सुषुप्त्यन्ते जागरादी स्वभावस्था रजोमयी। उमौर्लक्षणैर्युक्तो तृप्णालक्षणलक्षिता ॥ २२ ॥ अवस्थात्रयमेतनु कथितं चिन्दुसमवम् । एतस्मिन्बैन्दवे ज्ञाते तुर्यावस्था शृष्ण प्रिये निद्रादी जागरस्यान्ते स्फुरत्तामात्रलक्षणा। अवस्था पूर्णतां प्राप्ता तुर्यावस्था परा कला ॥ २४ ॥ भावामावपरित्यक्ता गुणातीता सुनिश्चला। इपमेष यदा देवि मनसा प्राप्यते सदा ॥ २५॥ २३॥ प. पुरव बिन्दुतिम्यामिति पाठान्तरम् । १ स.न. 'संबन्धामा । 3. 'स्त सक. 'शाना। ५स.'परापास.'त्ता निचला शिवतरिनी। म. पपोधिगी। 4. 'का मृरथा में।

·(२द्वितीयः पटलः] ज्ञानाणवतन्त्रम् । उन्मनी नाम सद्रूपा ज्ञानवल्ली चिदामिका। बिन्दुनयेण नादेन प्रसृताऽऽनन्दरूपिणी ॥ २६ ॥ विन्दुनयसमापोगाधिपुरानामरूपिणी । -वर्णातीता सवर्णाऽपि केवलं ज्ञानचिकला ॥२७॥ एनां विद्यां समाराध्य सर्वज्ञत्वं मयि प्रिये । उपास्यते मया देवि त्रिपुरा चाक्षमालया ॥ २८॥ इति श्रीमज्जानाणवे नित्यातन्ने स्वरूपज्ञेयमानं नाम प्रथमः पटलः ॥ १॥ भप द्वितीयः पटलः । मीदेव्युवाच त्रिपुरा परमेशान ज्ञानमार्गेण सूचिता । तत्त्वरूपेण कथय यद्यहं तव वल्लभा ॥१॥ त्रिपुरायाः प्रकारस्तु मन्त्रमदश्च किंविधः । • सर्व तच्छ्रोतुमिच्छामि येन सौभाग्यमामुयाम् ॥२॥ ईश्वर उवाच- त्रिपुरा विविधा देवि वाला तु प्रथमं शृणु । यया विज्ञातया देवि साक्षात्सुरगुरुभवेत् ॥३॥ सूर्यस्वरं समुच्चार्य बिन्दुनादकलान्वितम् । स्वरान्तं पृथिवीयुक्तं तुर्यस्वरविभूपितम् ॥४॥ बिन्दुनादकलाकान्तं सर्गवान्मृगुरव्ययः । शक्रस्वरसमोपेतो विद्येयं यक्षरी मता ॥५॥ गङ्गातरङ्गकल्लोलवाक्पटुत्वप्रदायिनी। महासौभाग्यजननी महासारस्वतमदा ॥६॥ 'महासौन्दर्यसुभगा महामृत्युविनाशिनी। ब्रह्मविष्णुसुरेन्द्रादिवन्दिता पापहारिणी ॥७॥ सर्वतीर्थमयी देवी स्वर्णरत्नादिदायिनी। सर्वलोकमयी देवी सर्वलोकवशंकरी ॥ ८॥ १५. सता कन्दी २ स. मधारिका ३ स.तन्त्रह। क. विधिः। ५ ख. प्रमः। .स. वीसंस्थं तु। ७क. 'दागुम्फपददा । स, पुस्तके दिमतामिति पाठान्वरम् । स, क्षेत्रम11.म.रान।

·४ [२ द्वितीयः पटलः . ईश्वरप्रोक्तं- सर्वक्षेत्रमयी देवी सर्वकायार्थसाधिका। महामोक्षपदा शान्ता महामुक्तिदायिनी ॥५॥ पत्रकोरिसहस्रेस्तु जिह्वाकोटिशतैरपि । पर्णितुं नैव शक्येयं विद्येयं वक्षरी पेरा ॥१०॥ पञ्चवक्त्रेण जिह्वामिः पञ्चमिव शक्यते। पौग्मवेनेन्दुमहता वागीशत्वप्रदायिनी ॥ ११॥ कामराजेन पीजेन शक्रगोपस्फुरास्विषा । त्रैलोक्य मोहयन्तीयं शक्तिबीजेन सुव्रते ॥ १२॥ स्फुरत्सुवर्णवर्णेन सौभाग्यं तस्य मन्दिरे । एतस्याः साधनं देवि कथयामि समासतः ॥ १३ ॥ प्रातरुत्थाय देवेशि नमरन्धे निजं गुरुम् । स्मृत्वा देवीमयो भूत्वा तत्समापटलामलः॥ १४ ॥ यानकर्म ततः कुन्मूिलमन्त्रं स्मरन्बुधः । विचारमधली वारि मन्त्रयित्वा तु मूर्धनि ।। १५॥ निक्षिपेत्परमेशानि विधा चाऽऽचम्प तर्पयेत् । विधा च प्रोक्षयेद्देहं सूर्यायाध्य निवेदयेत् ॥ १६ ॥ मूलमन्त्रेण देवेशि सूर्यमन्त्रेण वा प्रिये । शिवीजं वह्निसंस्थं वामनेत्रविभूषितम् ॥ १७ ॥ विन्दुनादसमायुक्तं हंस:पदमीच्चरेत् । अनेन मनुना देवि सूर्यायाध्य निवेदयेत् ॥ १८॥ यथाशक्पा जन्मन्त्रं गायत्री परमेश्वरीम् । मूलविद्याद्यमुच्चार्य वागीश्वरि च विद्महे ॥ १९॥ द्वितीयं चीजमुच्चार्य कामेश्वरि च धीमहि । तृतीयं बीजमुच्चार्य तन्नः शक्तिः प्रचोदयात् ॥२०॥ यथाशक्त्या जपेरपाद्यागमण्डपमाविशेत् । धातारं च विधातारं गढ़ां च यमुनां तथा ॥२१॥ द्वारश्रियं देहली च पुरुपं वास्तुसंज्ञकम् । संपूज्य परमेशानि पूजयेदासनं युधः ॥ २२ ॥ ११. सर्वानन्दम।११. नित्यं महामोग.."परासदाम्। ५. मास. धान्यते ।.a, वारजिने । ८स. 'अपग्रे९िका नाम। ०२. योटिवेद । ११. सवाद्वाप । ११. रमाईरीम् ।

·. . [२ द्वितीपः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम्। परावीजं समुच्चार्य ततश्चाऽऽधारपूर्वकम् । शक्तीतिपदमालिख्य कमलासनमालिखेत् ॥२३॥ डेन्तं नमःपदं कृत्वा चाऽऽसनस्य मनुः पिये। उपविश्य ततो देवि भूतान्नसंचासयेद्बुधः॥ २४ ॥ मूतशुद्धिविधिं कुर्यात्माणायामक्रमेण तु । वायुची समुच्चार्य पट्कोणादागतं महत् ॥ २५ ॥ कृष्णवर्ण महेशानि शोपयेत्तेन वै तनुम् । आसने सम्यगासीनो वामेनाऽऽपूर्य चोदरम् ॥२६॥ कुम्भकैन बिरावृत्त्या दक्षिणेन च रेचयेत् । कनिष्ठानामिकाहुन्छर्यन्नासापुटधारणम् ॥२७॥ प्राणायामः स विज्ञेयस्तर्जनीमध्यमे विना। धामकुक्षिस्थितं पापपुरुपं कज्जलप्रमम् ॥२८॥ ब्रह्महत्या शिरो यस्य स्वर्णस्तेयं मुजद्वयम् । सुरापानहृदा युक्तं गुरुतल्पकटिद्वयम् ॥ २९ ॥ तत्संसर्गिपदद्वंद्वमङ्गप्रत्यङ्गपातकम् । उपपातकरोमाणं कृष्णश्मश्रुविलोचनम् ॥ ३०॥ खड्गचर्मधरं कुद्धं कुक्षी पापं विचिन्तयेत् । शोपयेद्वायुषीजेन देहं च परमेश्वरि ॥ ३१ ॥ पापेन सहितं शुष्कं कृत्वा तेन क्रमेण हि । यतिबीजेन संदग्धं पापेन सहितं शिवे ॥ ३२॥ पापेन रहितं पश्चात्प्लावयेदमृताम्बुना। प्राणप्रतिष्ठामन्त्रेण जीवं देहे निधापयेत् ॥ ३३॥ मुखवृत्तं समुच्चार्य हंसस्तु विपरीततः । उच्चरेत्परमेशानि विद्येयं यक्षरी मवत् ॥ ३४ ॥ प्राणप्रतिष्ठामन्त्रोऽयं सर्वकर्माणि साधयेत् । तेनैव विधिना देवि स्थिरी कुर्यान्निजां तनुम् ॥३५॥ विशुद्धदेहो देवेशि न्यासं कुर्यात्समाहितः। ऋपिरस्य महेशानि दक्षिणामूर्तिरव्ययः ।। ३६ ॥ * इदमः स. पुस्तके नास्ति. १च..मागमालापातम् । १०. यतिन नी । 'वामना। मेष! - ·६ [२ द्वितीयः पटक ईश्वरप्रोक्तं-- न्यसेच्छिसि पूज्यत्वात्पश्छिन्दो मुखे पिये। देवता हृदये बाला त्रिपुरा परमेश्वरी ॥ ३७॥ बीजं तु वाग्मवं शक्तिस्तातर्तीयं कीलकं तथा। कामराज महेशानि छन्दो न्यास उदाहृतः ॥ ३८॥ नाम्यादिपादपर्यन्तं गलादानामि चापरम् । मांदिगरपर्यन्तं व्यक्षरी विन्यसेरक्रमात् ।। ३९ ॥ वामपाणितले चैक दक्षपाणितले तथा । उमयोः संपुटे विद्या विधीनां विन्पसेप्रिये ॥४०॥ पञ्च वाणान्क्रमेणैव कराहुलिपु विन्यसेत् । अगुन्ठादिकनिठान्तं क्रमेण परमेश्वरि ।। ४१ ॥ धान्तद्वयं समालिस्प वाहसंस्थ क्रमेण हि। मुखवृत्तेन नेत्रेण वामेन परिमण्डितम् ॥ ४२ ॥ पाणद्वयमिदं प्रोक्तं मादन मूमिसंस्थितम् । चतुर्थस्वरबिन्द्वाढचं नादरूपं वरानने ॥ ४३॥ फान्तं क्रमसमायुक्त वामकर्णविभूपितम् । बिन्दुनादसमायुक्तं सर्गवांश्चन्द्रमाः प्रिये ॥ १४ ॥ पञ्च वाणा महेशानि नामानि ऋण पार्वति । क्षोमणदावणी देवि तथा कर्पणसंज्ञकः ॥४५॥ घश्योन्मादौ क्रमेणैव नामानि परमेश्वरि । कामास्तत्रैव विज्ञेयास्तपां बीजानि संशृणु ॥ ४६॥ पराची मध्यवाणं वाग्भव परमेश्वरि। तुर्यबाण ततश्चैव बीबीजं च क्रमाप्रिये ॥४७॥ पञ्च कार्मा इमे देवि नामानि शृणु वलमे । काममन्मथकन्दर्पमकरध्वजसंज्ञकाः॥४८॥ मीनकेतुर्महेशानि पञ्चमः परिकीर्तितः । एतान्विन्यस्य देवेशि करन्यासं ततः परम् ॥ ४९ ।। मूलविद्यां द्विरावृत्या सर्वाङ्गुलितलेषु च । पडङ्गक्रमयोगेण मातृकां विन्यसेततः ॥ ५० ॥ १च. व । ३ स.विदागनानि 11.इने विधिना', "न मे ५. तु स्मारच. 'मान्ममानि ना.

·- १२ द्वितीयः पटलः ज्ञामार्णवतम्यम् । मातृकां शृणु देवेशि न्यांसात्पापनिकृन्तनीम् । फपिब्रह्माऽस्य मन्त्रस्य गायत्रं छन्द उच्यते ॥ ५१ ।। देवता मातृका देवि बीजं व्यञ्जनसंचयः। शक्तयस्तु स्वरा देवि पडङ्गन्यासमाचरेत् ॥ ५२ ।। मंआंमध्ये कवर्ग च इंइंमध्ये चवर्गकम् । उंऊमध्ये टवर्ग च एंऐंमध्ये तवर्गकम् ।। ५३॥ ऑामध्ये पवगं च क्रमेण परमेश्वरि । अनुस्वारविसर्गान्ते यशवर्गौ सलक्षकौ ॥ ५४ ॥ हृदयं च शिरो देवि शिखां च कवचं ततः । नेवमलं न्यसेन्डेन्तं नमःस्वाहाक्रमेण तु ॥ ५५ ॥ घपड्ढुंवौपडन्तं च फडन्तं योजयेत्मिये । पडङ्गोऽयं मातृकायाः सर्वपापहरः स्मृतः ॥ ५६ ॥ घष्टपत्राम्बुजे कण्ठे स्वरान्पोडश विन्यसेत् । द्वादशच्छदहृत्पद्मे कादीन्द्वादश विन्यसेत् ।। ५७ ॥ दशपत्राम्बुजे नामी डकारादीन्यसे दश । पट्रपत्रे लिङ्गसंस्थे च बकारादीन्यसेच पटू ॥ ५८ ॥ आधारे चतुरो वर्णान्यसेद्वादींश्चतुर्दले । हक्षौ भूमध्यगे पझे द्विदले विन्यसेपिये ॥ ५९॥ इत्यन्तर्मातृकां न्यस्य सर्वाङ्गन्यासमाचरेत् । मूर्धनि मुखवृत्ते च नेत्रकर्णेपु पार्वति ॥ ६ ॥ नासागण्डोष्ठदन्तेषु मूर्धास्येषु च विन्यसेत् । पाणिपादयुगस्यान्ते संध्या क्रमात्पिपे ॥१॥ पार्श्वये पृष्ठनाभिजठरेपु कमान्यसेत् । यादीन्सधातुकान्देवि क्रमेणेव ततो न्यसेत् ॥६॥ त्वगसृग्मांसदोस्थिमज्जाशुकाणि धातवः । प्राणामा चैव जीवात्मा परमात्मा च विन्यसेत् ॥ १३ ॥ हृदये बाहुमूले च तथाऽपरगले प्रिये । कक्षयोहदयप्रान्ते पाणिपादयुगे तथा ॥ ६४ ॥ जठराननयोदेवि व्यापकं च क्रमान्यसेत् । पश्चाशद्वर्णरूपां च कन्दर्पशशिमूपणाम् ॥६५॥ ख. सताम् । रस, हंशो।स.°मान्यसेत् । ख. रमनं जी'। ५. 'स्मार दारमतो ग्य।

·ईश्वरप्रोक्तं- [तृतीयः पटलः शुद्धस्फटिकसंकाशा शुद्धीमविराजिताम् । मुक्तायस्फुरदूपां जपमालां कमण्डलुम् ॥ ६६ ॥ पुस्तकं वरदानं च बिभ्रती परमेश्वरीम् । एवं ध्यावा न्यसेरपश्चाद्विद्यान्यासं सुरेश्वरि ॥ ५ ॥ कुर्वीत देहसंन्नाहं चिमिजिः क्रमात्मिये । फरयोविन्यसेदादी मणिबन्धेतले नसे ॥६८॥ दक्षे वामे च विन्यस्य कक्षकर्पूरपाणिषु । पुनर्दक्षे च थामे च पादयोश्च तथा न्यसेत् ॥६९॥ नादान्ते हृदये लिङ्गे न्यसेदेवि ततः परम् । एतेबद्धेपु देवेशि संहारक्रमतो न्यसेत् ॥७॥ विद्या सृष्टिक्रमेणैव जानीहि परमेश्वरि । ततो न्यसेन्महादेवि नवयोन्यन्तिाभिधम् ॥ ७॥ कर्णपोश्चुबुके भूयः शङ्खपोर्मुखमण्डले । नेत्रयोनासिकायां च बाहुयुग्मे हदि प्रिये ।। ७२॥ तथा कूर्परयोनामी जान्योरन्धुनि विन्यसेत् । पादयोर्देवि गुह्ये च पार्श्वयोहत्स्तनद्वये ।। ७३ ॥ कण्ठे च नवोन्याख्यं न्यसेद्दीजन्वयात्मकम् । पडङ्गमाचरेद्वेवि द्विरावृत्या क्रमेण तु ॥५४॥ त्रिोकदशर्कनिद्विसंख्यया शैलसमवे । अन्टीना पुनर्देवि बाणान्कामांश्च विन्यसेत् ।। ७५ ॥ ललाटगलहन्नामिमूलाधारेषु वै क्रमात् । मूलेन व्यापकं कृत्वा प्राणायाम समाचरेत् ॥ ७ ॥ इति श्रीमज्ञानार्णवे नित्यातन्त्रे चालान्यासविधिर्नाम द्वितीयः पटलः ॥२॥ अय तृतीयः पटलः। ईश्वर उवाच- एवं विन्यस्तदेहः सन्समाहितमनास्ततः । अन्तगिविधिं कुर्यात्साक्षाद्ब्रह्ममयं प्रिये ॥१॥ रवि पारिया में बढामकारक ·[१ तृतीयः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । मूलाधारे मूलविद्यां विद्युत्कोटिसमप्रमाम् । सूर्यकोटिप्रतीकाशा चन्द्रकोटिद्रवां प्रिये ॥२॥ विसतन्तुस्वरूपां तां बिन्दुत्रिवलयां प्रिये । ऊर्ध्वशक्तिनिपातेन सहजेन वरानने ॥३॥ मूलशक्तिदृढत्वेन मध्यबीजप्रबोधतः। परमानन्दसंदोहसानन्दं चिन्तयेत्पराम् ॥४॥ इत्यन्तर्यजनं कृत्वा बाह्यपूजां समाचरेत् । तत्र प्राङमुख आसीनश्चक्रोद्धारं समाचरेत् ॥५॥ सुस्थले श्रीभवे पढ़े लिखेद्यन्त्रमनुत्तमम् । ईशानादग्निपर्यन्तमृजुरेखां समालिखेत् ॥६॥ ईशादोस्तदग्राभ्यां रखे आकृप्य देशिकः । एकीकृत्य च वारुण्यां शक्तिरेखा परा मिये ॥७॥ त्रिकोणाकाररूपेयं तस्या उपरि संलिखेत् । त्रिकोणाकाररूंपात्तु शक्तिद्वयमुदाहृतम् ॥ ८॥ पूर्वशक्त्यग्रभागे तु मानयष्टिवदालिखेत् । रेखां तु परमेशानि वायुराक्षसकोणगाम् ॥९॥ संधिभेदकमेणैव तयोः शक्त्योस्तत्तः परम् । रेखे आकृप्य कोणाभ्यां तदनात्पूर्वगे कुरु ॥१०॥ पत्रिमण्डलमेतत्तु पूर्वागं धीरवन्दिते । एकेन वह्निना शक्तिद्वयनैतद्भवेत्मिये ॥११॥ नवयोनिविशोमाढ्यं चक्रराजमिदं पिये। सर्वसौभाग्यजनकं सर्वैश्वर्यप्रदायकम् ॥ १२॥ सर्वसिद्धिप्रदं रोगहरण धनदायकम् । एतद्वाह्ये तु सलेख्य वृत्तं पूर्णेन्दुसंनिमम् ॥ १३ ॥ तल्लनमष्टपत्रं च ग्रन्थिभियाष्टभिर्युतम् । ग्रन्थयः प्रणवाभ्यां च संपुटत्वेन कारयेत् ॥१४॥ ग्रन्थयः कुलिशा ज्ञेयाः प्रणवरेव सुबते । त्रिशूलाष्टकमालिस्य चतुरस्र लिखेत्मिये ॥१५॥ 14 । .स.यशसिस.त् । धीसहसंभवे ? स्पापये पन्त्रमुत।स. पस्योपरि प.स.रूपं ।

·१० [३ तृतीयः पटेल: ईश्वरप्रोक्तं- चतुद्वारविशोमाढ्यं सर्वानन्दकरं तथा । हसीकार त्रिकोणान्तः संलिस्प वरवणिनि ॥१६॥ कामयी मध्यमं यदष्टकोणेषु संलिखेत् । स्वरान्पीडश देवेशि युग्मयुग्मप्रमेदतः ।। १७ ॥ दलाष्टकेपु संलिख्य पश्चिमादिप्रदक्षिणम् । ग्रन्थिस्थानेषु धर्गाणां कादीनां परमेश्वरि ॥१८॥ विलिखेत्सप्तसंख्यानामावाणं क्रमतः प्रिये । क्षकारमष्टमे योज्यं शेषान्वर्णान्क्रमेण तु ॥ १९ ॥ त्रिशूलायेषु संलिख्य पश्चिमादिक्रमेण तु । तबाह्ये मातृकावृत्तं विलिख्य परमेश्वरि ॥२०॥ चतुरस्र महेशानि मातृका कामगर्भिताम् । विलिय पूजयेद्यन्नं हेमरीयादिपटके ॥२१॥ ताने या दपणे ताले काश्मीरममधेऽपि वा। चन्दनाद्यन्विते भूमी कुडकुमेनाथ वा पुनः ॥ २२ ।। सिन्दूररजसा वाऽपि कस्तूरीघुसूणेन्दुभिः । भूर्जे गोरोचनाद्रव्यैः कल्पितं मानसेऽथ या ॥ २३ ॥ सुवर्णरत्नलेखिन्या सर्वकार्यार्थसाधेकः । विलिख्य यन्त्रं देवेशि पूजाध्यः प्रपूजयेत् ॥ २४ ॥ कुलागमकमेणैव ध्यात्या ब्रह्मविकाशिनीम् । मूलादिब्रह्मरन्धान्तं बिसतन्तुतनीयसीम् ॥ २५ ॥ उद्यदादित्यसचिरां स्मरेदशुमशान्तये । भ्रमद्धमरनीलामम्मिल्लामल पुप्पिणीम् ॥ २६ ॥ ब्रह्मरन्धस्फुरद्मृङ्गमुक्तारेखाविराजिताम् । मुक्तारेखालसगुलतिलकां मुकुटोज्ज्वलाम् ॥ २७ ॥ विशुद्धमुक्तारलान्यां चन्द्ररेखाकिरीटिनीम् । भ्रमझमरनीलामनयनत्रयराजिनीम् ॥ २८॥ सूर्यमास्चन्महारलकुण्डलालंकृतां पराम् । शुक्राकारस्फुरन्मुक्ताहारभूषणभूषिताम् ॥ २९ ॥ * समर्थ रा. पुस्तके नास्ति। १८. अन्य मा । २ क, स्थाने । ३.९, वा चापीय या भू।४ २. कुमागा पानः। ५. धम् ।।

·[४ चतुर्थः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । ग्रैवेयाङ्गदमुक्ताभिः स्फुरत्कान्तिविराजिताम् । गङ्गातरङ्गकर्पूरशुभ्राम्बरविराजिताम् ॥३०॥ श्रीखण्डवल्लीसदृशवाहुवल्लीविराजिताम् । कङ्कणादिलसद्भूषां मणिबन्धलसत्पमाम् ॥ ३१ ॥ प्रवालपल्लवाकारपाणिपल्लवराजिताम् । वज्रवैदूर्यमुक्तालिमेखलां विमलप्रभाम् ॥ ३२॥ रक्तोत्पलदलाकारपादपल्लवभूपिताम् । नक्षबमालासंकाशेमुक्तामीरमण्डिताम् ॥ ३३ ॥ वामेन पाणिनैकेन पुस्तकं चापरेण तु । अभयं च प्रयच्छन्तीं साधकाय वरानने ॥ ३४॥ अक्षमालां च वरदं दक्षपाणिद्वयेन हि । दधतीं चिन्तयेद्देवीं वश्यसौभाग्यवाक्पदाम् ॥ ३५ ॥ क्षीरकुन्देन्दुधवलां प्रसन्नां संस्मरेत्प्रिये ॥३६॥ इति श्रीमज्ञानार्णवे नित्यातन्त्रे त्रिपुरेश्वरीध्यानं नाम तृतीयः पटलः ॥३॥ अथ चतुर्थः पटलः । । भीदेव्युवाच- चक्रमण्डलमाख्यातं न पूजा तब मण्डले कथिता परमेशान श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥१॥ ईश्वर उवाच- शृणु देवि प्रवक्ष्यामि पूजामण्डलमुत्तमम् । पाठपूजां विधायादी रविदेवीयिराजिताम् ॥२॥ वामा ज्येष्ठां च रौद्री च अम्बिकेच्छा ततः परम् । ज्ञाना क्रिया कुब्जिका च ऋद्धिश्चैव विपनिका ॥३॥ दूतरी चैव आनन्दा देवि द्वादश शक्तयः । मुक्ताफलामलमणिस्फुरच्छवं शशिममम् ॥ ४ ॥ गगातरङ्गन्धवलं चामरद्वयमदिजे । नवरत्नस्फुरदीप्ति ताम्यूटस्य करण्टकम् ॥५॥ , १२.दपत्रालिस्फु १२ य. तिजिवामृता । ३रा. धमपित्र । च. परना। ५. मजुम । ६. 'विदी।

·[४ चतुर्थः १०:]] ईश्वरपोक्त- मल्लिकामालतीजातीशतपत्रादिदामभिः । पूर्ण रत्नमयं माण्डं तथाऽउंकारपूरिताम् ॥ ६ ॥ पेटिको व्यजन नवरत्नामिभूपितम् । नीलकण्ठस्प पिच्छेस्तु तथोशीरविराजितम् ॥७॥ कपूरमृगनाम्याढचं कुमक्षोदमपिटतम् । चषकं स्वर्णरचित करती हीरराजिताम् ॥ ८॥ फजलस्य शलाकां च करण्ड चन्द्रपूरितम् । दृधानाः परमेशानि शक्तयः पीठसंस्थिताः॥९॥ पूर्वादिपरितः पूज्या रविसंख्या वरानने । संपूज्य मध्ये देवेशि प्रेतसिंहासनं यजेत् ॥ १०॥ रत्नस्वीकृति स्फारं दीमिमच्छुद्धमव्ययम् । पञ्चप्रेतासनं साक्षान्मोक्षदापि न संशयः ॥११॥ श्रीदेव्युवाच- पञ्च प्रेतान्महेशान भूहि तेषां तु कारणम् । निर्जीवा अविनाशास्ते नित्यरूपाः कथं विमो ॥ १२॥ निर्जीवे नाश एवास्ति ते कथं नित्यतां गताः। ईश्वर उवाच- साधु पृटं त्वया मद्रे पञ्चपेतमयं कथम् ॥१३॥ ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च ईश्वरश्न सदाशिवः । पञ्च भेता वरारोहे निश्चला एव सर्वदा ॥ १४ ॥ ब्रह्मणः परमेशानि मातृत्वं सृष्टिरूपकम् । घामाशक्तेस्तु विज्ञेयं ब्रह्मा प्रेतो न संशयः ॥१५॥ शिवस्य करणं नास्ति शक्तेस्तु करणं सदा । मह्माण्डलक्षनिर्मापं जायते शक्तितः पिये ॥ १६ अत एव महेशानि ममा प्रेतो न संशयः। विप्पणी च पालनं नास्ति पालयन्ती परा शिवा ॥१७॥ ज्येष्ठाभिधा महेशानि सेव विष्णुरितीरिता । विष्णस्तु निश्चलो देवि वैष्णवी व्याप्तिकारिणी। *पालयन्ती जगत्सर्च विश्वनाटककारिणी ॥१८॥ * इदम सु. पुस्तके स.दि शुभः । २ क. "पूर्णमा ३. नादिभिः फास.नि तत्वं । ५. rjas।

·१२ ' [५ चतुषः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । अत एव महेशानि विष्णु: प्रेतो न संशयः । रुद्रस्तु परमं तत्त्वं शिवो निश्चल एव हि ॥ १९ ॥ असन्ती रुद्रशक्तिस्तु तमोरुपा वरानने । गुणत्रयं शिवे नास्ति गुणातीतः परेश्वरः ॥२० ।। निर्गुणस्य कथं ग्रासो निश्चलस्य वरानने । असन्ती रुद्रशक्तिस्तु त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ २३ ।।। ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च गुणातीताः सदा प्रिये । सगुणाः परमेशानि सृष्टिस्थितिलयात्मकाः ॥ २२॥ ईश्वरोऽपि वरारोहे महाप्रेतः सदाऽनघे । शिवे निश्चलता कस्मादीश्वरत्वं भवेत्निये ॥ २३ ॥ यः कर्ता च स्वयं हर्ता स ईशो नान्यथा भवेत् । कर्तृहर्तृत्वयुगुलं निश्चले न हि सुन्दरि ॥ २४ ॥ ईश्वरत्वं शिवायां तु न शिवे परमेश्वरि । अत एव महामेत ईश्वरो नान्यथा भवेत् ॥ २५ ॥ सदाशिवो महामेतः केवलं निश्चलः प्रिये । अव्यक्तः परमानन्दो ब्रह्मानन्दर्भयीशिवा ॥२६ ।। शक्त्या विना शिवे देवि वासना न प्रवर्तते । अत एव महेशानि महाप्रेतासनं यजेत् ।। २७ ।। चक्रमध्ये स्थितं वीजं सदाशिवमहापदम् । प्रेतपद्मासनं डेन्त हन्मनुर्भनुरीरितः ॥ २८ ॥ महासनस्य मन्त्रोऽयं कलार्णः परमेश्वरि। सिंहासनं समभ्यर्य ततश्चाऽऽवाहनं कुरु ॥ २९ ॥ वहन्नाडीकमेणेव मूलादिब्रह्मरन्ध्रगाम् । संविकलां परेशानि सर्वज्ञां कुलसुन्दरीम् ॥३०॥ आवाद्य चक्रमध्ये तु तर्पयेत्कुलसुन्दरीम् । आवाहनादिमुद्रास्तु कथयामि तवानये ॥३१॥ ऊञ्जिलिमधः कुर्यादियमावाहनी मवेत् । इयं तु विपरीता स्यात्तदा वै स्थापनी मता ॥३२॥ १स. शिवे नि । स.वं प्रोक्षि। ३ रा. निर्मलं भवेत् । । समयः शिवे १५.शिवा । ६. वि नविधी व रा. मोद। स. महाप्रेतस्य म। रुचाइदिन ·३ [उनुः पटक- ईश्वरमोक्तं- मिलितं मुष्टियुगुलं संनिधापनरूपिणी । अन्तरहेष्ठमुष्टिम्यां संनिरोधनखपिणी ॥ ३३ ॥ एतस्या एष मुद्रायास्तर्जन्यो सरले यदा। सव्यापसव्यभ्रमणान्मुद्रेयमवगुण्ठनी ॥ ३४ ॥ अङ्गमन्त्रैर्यसद्देवि देव्यङ्गे साधकोत्तमः। संकलीकरण नाम मुद्देयं व्याप्तिकारिणी ॥३५॥ करावेकन संयोज्यावहष्टौ बन्धयेत्मिये । परमीकरणं नाम मुद्रेयं तु ततः परम् ॥३६॥ परिवर्त्य करी पश्चात्तर्जनीमध्यमायुगम् । कनिष्ठानामिकायुग्मं परस्परयुतं कुरु ॥ ३७॥ धेनुमुदेयमास्याता अमृतीकरणं भवेत् । एताः साधारणा मुद्रा दर्शयित्वा ततः परम् ॥ ८॥ बरदामयमुद्रे च बरदामयवत्मिये । पुस्तकरद्वामकरं कुर्यात्समतलं प्रिये ॥ ३९॥ पुस्तकं नाम मुद्रेयं वाग्विलासं प्रयच्छति । तर्जन्यङ्गुष्ठयोगे तु दक्षहस्ते तु पार्वति ॥ ४० ॥ अक्षमालेति मुदयं ज्ञानमुद्रा च वै भवेत् । मुटिं वध्वा दक्षकरे तन्पिङ्कुशरूपिणी ॥ ४१ ॥ अङ्गशाख्या महामुद्रा रैलोक्याकर्पिणी मवेत् । तर्जनीयुगुलं देवि धामांसे शुशालाकृति ॥ ४२ ॥ पाशमुद्रा समाख्याता त्रैलोक्याकर्षणक्षमा। यथा हस्तगत चापं तथा हस्तं कुरु प्रिये ॥४३॥ चापमुद्रेयमाख्याता वामहस्ते व्यवस्थिता। यथा हस्तगतो वाणस्तथा हस्तं कुरु प्रिये ॥४४॥ चाणमुद्रेयमाख्याता रिपुवर्गनिकृन्तनी। धामहस्तातलं देवि कपालाकृति कारयेत् ॥४५॥ कपाटमुद्रा देवेशि देयानन्दकरी सदा । हस्ताम्यां कमलाकारो यदा तत्कमलं भवेत् ॥ १६ ॥ १. पुर। ३ रा. दा । अवगुण्ठनमुदेयं परितो भ्रमवो यदा।। ३. मोरय पाsufasमि प्रिय ४६.रणे भ1५८, वामहे ।

·१५ 18 चतुर्थः पटेलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । एपा कमलमुद्रा च लक्ष्मीवृद्धिकरी मता। इति चाऽऽयुधमुद्रास्तु दर्शयित्वा वरानने ॥४७॥ गन्धपुष्पाक्षतादीनि दद्यात्स्त्रीसहितः सदा । उपचारैरलंकारस्तोपयेत्परमेश्वरीम् ॥४८॥ लयाचं कल्पयेद्देहे सम्यक्संतर्पयेच्छिवाम् । परिवारार्चनं पश्चादादावजाकृतिं प्रिये ॥ ४९ ॥ गुरुपूजानन्तरं तु प्रथमं गुरुमर्चयेत् । प्राग्योनिमध्ययोन्योस्तु मध्ये निजगुरुं यजेत् ॥ ५० ॥ विशेपमुद्रा देवेशि दर्शयेत्सर्वसिद्धये । परिवर्य करौ सम्यक्तर्जनीवाहनी समे ॥ ५१ ।। मध्यमे कुरु तन्मध्ये योजयेत्तदनन्तरम् । अन्योन्यानामिके देवि कनिष्ठे तु यथास्थिते ॥ ५२॥ अङ्गुष्याम्यां योजिताभ्यां योन्याकारं तु कल्पयेत् । योनिमुद्रेयमाख्याता परा त्रैलोक्यमातृका ॥ ५३॥ इयमेव हृदि क्षिप्ता त्रैलोक्यक्षोभिणी मवेत् । त्रैलोक्यद्राविणी नाम मुखस्था परमेश्वरि ॥ ५४॥ भूमध्यस्था महादेवि त्रैलोक्याकर्षिणी भवेत् । ललाटस्था महादेवि त्रैलोक्यवशकारिणी ॥ ५५ ॥ ब्रह्मरन्धस्थिता देवि त्रैलोक्योन्मादकारिणी। पञ्चमुद्रामयीं मुद्रा योनिमुदी च दर्शयेत् ॥ ५६ ॥ ततः पडावरण परितः पीठमद्रिजे। अनीशामुरवायव्यमध्ये दिक्षु च पूजयेत् ।। ५७ ॥ अग्रकोणे रतिं यष्ट्वा प्रीतिमुत्तरकोणके । मनोमयां दक्षकोणे ततो बाणान्समर्चयेत् ॥ ५० ॥ उत्तरस्यां द्वयं देवि दक्षिणस्यां दिशि द्वयम् । अग्रे चैक क्रमेणैव बाणान्पश्चादिजे यजेत् ॥ ५९ ।। पश्च कामांस्तथा देवि बाणवत्परिपूजयेत् । अनङ्गकुसुमा देषि तथाऽनङ्गादिमेखलाम् ॥६॥ क. गुरू ख. प्रद। न। १. जाधी वामने । स. सर्वाल्हादकरी मना।।

·१६ ईश्वरपोक्त- [४ चतुर्थः पटला अनगन्मदना पश्चादनामदनातुराम् । मुभगां पश्चमी देवि मगां च भगसर्पिणीम् ॥ ६१॥ भगमाला महादेवि पूर्वादिकमतो यजेत् । अष्टयोनिपु देवेशि ततो बाहयादिका यजेत् ।। ६२॥ युग्मयुग्मपदेन पपने वरानने असिताङ्ग तथा ब्राह्मीं रुरु माहेश्वरी प्रिये ॥ ६३ ॥ चण्ड कौमारिकां चैव क्रोधं वैष्णवदेवताम् । उन्मत्तं चैव वाराही माहेन्द्री च कपालिनम् ॥ ६४ ॥ भीपणं चैव चामुण्डा संहारं चाष्टमं यजेत् । महालक्ष्मी महादेवि युग्मानि परिपूजपेत् ॥ ६५ ॥ पश्चिमादिक्रमेणैव ततः पीठोटकं यजेत् । कामरूपं च मलयं ततः कोलगिरि तथा ॥६६॥ कुलान्तकं च चौहारं जालंधरमतः परम् । उड्डीयानं देवकूट पीठाष्टकमिदै क्रमात् ॥६७ ॥ ग्रन्थिस्थाने पु संपूज्य पश्चिमादिक्रमेण तु । त्रिशूलं परितो देवि मातृकावृत्तमण्डले ।। ६८ ॥ भैरवा देश संपूज्या: पश्चिमादिक्रमात्प्रिये । हेतुकं चैव वेतालं तन्मध्ये निपुरान्तकम् ॥ ६९ ॥ अग्निजिडं च कालान्तं तथा चैव कपालिनम् । एकपादं भीमरूपं मलयं हाटकेश्वरम् ॥७० ।। दशाभ्यर्थ महादेवि भैरवान्मातृमण्डले । चतुरसे महेशानि लोकपालाष्टकं यजेत् ॥ ७१ ।। इन्द्रमनिं यमं देवि राक्षसं वरुणं तथा । वायुं कुरेरमीशानं पूर्यादिकमतो यमेत् ।। ७२ ।। ब्रह्माणं चैव विष्णुं च अधिः क्रमतो यजेत् । घांकारं पूर्वमुच्चार्य बटुकाय नमो लिसेत् ॥ ७३ ।। यांकारं बीजमुसार्य योगिनीभ्यो नमस्तथा । क्षांकारं बीजमुद्यार्य क्षेत्रपालाय यै नमः ।।४।। गांकार बीजमुच्चार्य ततो गणपति लिखेत् । टेन्तं नमः पश्चिमादिदिक्षु पूज्या: क्रमेण तु ॥ ७५।। ,स, टाचन य । २ . च चोहा। ३ ख.म् । धादिया।स. स्पमचल हा । हामनाकार बीज । ६ प. मरा, यजेत् ।

·१७ पञ्चमः पटक ज्ञानार्णवतन्त्रम् । चतुरस्रे तु संपूज्या विदिक्षु परमेश्वरि । वायव्यादिक्रमेणैव वक्ष्यमाणा महेश्वरि ॥ ७६ ॥ वसवो द्वादशाऽऽदित्या रुद्राश्चैव ततः प्रिये । सर्व मूता वरारोहे कमेण परिपूजयेत् ॥ ७७ ।। पूजां विधाय देवेशीपचारैः प्रपूजयेत् । उत्तराभिमुखो मूत्वा यदा चक्रं प्रपूजयेत् ॥ ७८॥ उत्तराशा तंदा देवि पूर्वाशैव व्यवस्थिता । पश्चिमाशामुखो, देवि यदा चक्र प्रपूजयेत् ॥ ७९ ॥ पश्चिमाशा तदा देवि पूर्वाशैव व्यवस्थिता । दक्षिणाशामुखो देवि यदा चक्र प्रपूजयेत् ॥ ८॥ दाक्षिणाशा ततो देवि पूर्वाशैव न संशयः ॥ ८ ॥ इति श्रीमज्ज्ञानार्णवे नित्यातन्त्रे त्रिपुरेश्वरीपूजाक्रमविधिर्नाम चतुर्थः पटलः ॥ ४ ॥ भयं पञ्चमः पटेलः" श्रीदेव्युवाच- कुमारीक्रम आख्याती मुद्रासनसमन्वितः । इदांनी श्रोतुमिच्छामि बलिदानादिकं विभो ॥१॥ ईश्वर उवाच- धूपं विस्तारयेत्सम्पमूलमन्त्रं हृदि स्मरन् । वनस्पतिरसोत्पन्नो गन्धाढ्यो धूप उत्तमः ॥२॥ आग्रेयः सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम् । अनेन मनुना देवि देव्यै धूपं निवेदयेत् ॥३॥ सुप्रकाशो महादीपः सर्वत्र तिमिरापहः । सबाह्याभ्यन्तरं ज्योतिर्दीपोऽयं प्रतिगृह्यताम् ॥ ४॥ तथैव दीपमन्त्रोऽयं विद्यान्ते परमेश्वरि । आराधिकं ततः कुर्यात्सर्वकार्यार्थसिद्धये ॥५॥ सौवर्णे राजते कांस्ये स्थालके परमेश्वरि । कुकुमेन लिखेत्पनं वसुपत्रं मनोहरम् ॥६॥ १. पुनर्यने ।। 5. क्र शमुसरेत् ।

·श्वरमोक्तं- [५ पञ्चमः पटलः) पन्द्ररूपं चरुं कृत्वा तन्मध्ये मस्तके शिये। दीपमेकं विनिक्षिप्य चसुपट दीपकान् ॥७॥ यधगोधुममुद्रादिरचिताञ्शर्करायुतान् ।। पक्रान्वितमुद्रामिः शोमितान्धृतपूरितान् ॥ ८॥ अमिमध्य महेशानि रत्नेश्वर्या ततः परम् । 'श्रीबीज व पराबीजं संलिख्य वरवणिनि ॥९॥ गसौ घं मपनाः पश्चादिन्द्रस्था: कमतः प्रिये । घामकर्णसमायुक्ता बिन्दुनादविभूषिताः ॥१०॥ बीजपचकमेतत्तु पश्च रत्नानि सुन्दरि । पूर्वपीजे पिलोमेन रत्नेशीयं नवादारी ॥११॥ मूलमन्त्रेण चाम्य ततश्चाऽऽराविकं चरेत् । स्थालकं तु समुद्धृत्य मस्तकान्तं पुनःपुनः ॥ १२ ॥ नववार महेशानि ततो नीराजनं चरेत् । समस्तचकचकेशीयुते देवि नवास्मिके ॥ १३ ॥ आरात्रिकमिदं देवि गृहाण मम सिद्धये। नीराजनमनुर्देवि विद्यान्ते प्रकटीकृतः ॥१४॥ आरात्रिके महेशानि चक्रमुद्रा व्यवस्थिता ।। वामहस्तागुष्ठग कनिष्टां दक्षिणां नयेत् ॥१५॥ कनिष्ठागर्मगे यामे दक्षागुठं विनिक्षिपेत् । अन्योन्यकरयोदेवि चक्रमुद्रेयमारिता ॥ १६ ॥ आरात्रिकविधि कृत्वा नैवेद्यं तु निवेदयेत् । शुद्धस्फटिकसंकाशचन्द्ररश्मिसमप्रमः ॥१७॥ लसत्तण्डुलजो देवि चारुमृद्रोदनः मिये। हिन्दुन्जीरमरीचाहोराईक रुचिरः प्रिये ॥१८॥ अटकः कुदकुमाकारः पायसं हेमसंनिमम् । दुग्धगम्मीरसुभगं शर्करापूरपूरितम् ॥ १९ ॥ फपिलाघृतसंयुक्तं मूर्जत्वाण्डकाः प्रिये। शर्करालोटिता देवि सूपं मुद्रोद्भवं तथा ॥२०॥ नानाविधानि पेपानि व्यञ्जनानि बहूनि च । हरपाचनरसोपेतं नैवेद्यं कल्पबुधः ॥ २१॥ प,पयोगा।5. रचितः त्रि।

·[पञ्चमः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् ।
मनःकल्पितरूपं वा त्रिपुरायै मिवेदयेत् ।
हेमपात्रगतं दिव्यं परमान्नं सुसंस्कृतम् ॥ २२ ॥
पञ्चधा पसोपेतं गृहाण परमेश्वरि ।
विद्यान्ते परमेशानि नैवेद्यमनुरीरितः ।। २३ ॥
परिपिच्य ततो देवि नित्यहोम समाचरेत् ।
मूलमन्त्रेण देवेशि हुनेत्पश्चाऽऽहुती: क्रमात् ॥ २४ ॥
प्राणापानौ तथा व्यान उदानश्च समानक।
एतत्स्वरूपं जानीयादाहुतीनां च पञ्चकम् ॥ २५ ॥
पडाहती: पडझेन नित्यहोमोऽयमीरितः ।
नित्यहोमविधि कृत्वा बलिदानविधि चरेत् ॥ २६ ॥
ईशाने च तथाऽऽग्नेये नैर्ऋत्ये च तथा प्रिये ।
वायव्ये कमतो देवि मण्डलानां चतुष्टयम् ॥ २७ ॥
श्रीचक्रमभितो देवि त्रिकोणं व्योम चाऽऽलिखेत् ।
पूर्वमन्त्रैः समभ्यर्च्य बटुकादिभिरद्भिजे ॥ २८ ॥
एह्येहि देवि पुत्रान्ते बटुकान्तेऽथ नाथ च ।
कपिलान्ते-जटामार.भातुरान्ते त्रिनेत्रं चं ॥ २९ ॥
ज्वालामुख च सर्वान्टे विवान्नाशय नाशय ।
सर्वोएचारसहित बलिं गृह्ण द्विधापदम् ॥ ३०॥
वह्निजायान्वितो नन्त्रों वटुकस्य उदाहतः ।
अनेन विधिना देवि गाकस्प बलिं प्रिये ॥ ३१॥
ऊवं बह्माप्डतो दा दिवि रगनतले मूतले निष्कले या
पाताले वानले वा सलिलपवनपोर्यत्र कुत्र स्थिता वा ॥
क्षे- पीठोपपीठादिपु च कृतपदा धूपदीपादिकेन
प्रीता देव्यः सदा नः शुभनलिविधिना पान्तु वीरेन्द्रपन्याः ॥३२॥
एतदन्ते महेशानि यांची योगिनी ततः।
भ्यः स्वाहा सरंपर्णान्ते योगिनीपमालिलेर ॥ ३३ ॥
कवचं चाखमालिय वलिजायां पुनलिसेत् ।
अनेन मनुना देवि योगिनीनां बालि हरेच ॥ १४॥
पदीर्घस्वरसंमिन्नं क्षकारं विलिखेत्मिये ।
स्थानक्षेत्रपदं पालधूपदीपादि चालिसेत् ॥ ३५ ॥
सहितं वलिमालिख्य गृह्ण गृह ततो वदेव ।
वहिजायान्वितो मन्त्र क्षेत्रपालस्य सुन्दरि ॥१६॥

·२० ईश्वरप्रोक्त- अनेन मनुना देवि क्षेत्रपालबलिः स्मृतः। गांगावपमाठिरूप देन्तं गणपति नतः ॥३७॥ चरान्ते परदान्ते च सर्वान्त जनमालिखेत् । मे वशं चाऽऽनय प्राच्य सर्वोपपदमालिखेत् ॥ ३८॥ चारान्ते सहितं चोक्वा बलिं गृह द्विधापदम् । वद्विजायान्वितो मन्त्रो गणपस्य बलि हरेत् ॥ ३९ ॥ वामान्ठानामिकाभ्यां चटुकस्प वलि हरेत् । तर्जन्यनामिका चैव मध्यमोपरि योजयेत् ॥४०॥ योन्पाकारण वामन योगिनीनां बलिमवेत् । अङ्गुष्ठमध्यमानाम(मा) योन्याकारेण योजयेत् ॥४१॥ धाममुष्टिं विधायाऽऽदी तर्जनी सरला कुरु । अनया मुद्या देवि क्षेत्रपालबलिभवेत् ॥४२॥ तथा मुटेस्तु मध्यस्थामगुली दण्डवत्कुरु । गजतुण्डा महामुद्रा गणपस्प बलिभवेत् ॥४३॥ अथ वा वाममागे हु मण्डलं चैकमालिसेत् । तत्रैव बलिदानं तु कुर्यात्सर्वार्थसिद्धये ॥ १४ ॥ +आत्मविद्यां शिवस्तत्वैर्गुरु संतप्र्य देवताम् । संतोप्याऽऽनन्दसहितः सर्वकर्माणि साधयेत् ॥ ४५ ॥ अनेन विधिना देवि पूजपेपरमेश्वरीम् । पञ्चसिंहासनोन्नद्धां परमानन्दरूपिणीम् ॥४६॥ पञ्चसिंहासनोन्नद्धां चित्कला चिन्तयेत्सदा । वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं तदशांश हुनेप्रिये ॥ ४७ ।। तर्पणं तु तथा कुर्यात्सर्वसौभाग्यवान्मवेत् ॥ ४८॥ -इति मीमझानाणडे नित्यातले त्रिपुरेश्वरीयननविधिर्नाम पञ्चमः पटनः ॥५॥ भप पटः पटना भादग्यवार- पसिंहासनगता कर्थ सा त्रिपुरा परा । कथयस्य महेशान कथं सिंहासनं भवेत् ॥ १ ॥ म साना+सर्वशी पम्तनपाते। 15"सन्दाका माय मापनमा सरस, स्नानन्द ।

·[18: पटलः ] ज्ञानाणवतन्त्रम् । . ईश्वर उवाच- यथा श्रीत्रिपुरा पाला तथा त्रिपुरभैरवी । संपत्पदा नाम तस्याः शृणु निर्मलमानसे ॥२॥ शिवचन्द्वी वह्निसंस्थौ वाग्भवं तदनन्तरम् । कामराजं तथा देवि शिवचन्द्रान्वितं ततः॥३॥ पृथ्वीबीजान्तवयाढ्यं तातीयं शृणु वल्लभे । * शक्तिबीजे महेशानि शिवं वह्निं च योजयेत् ॥ ४॥ व्योमादिवह्निसंस्थं तु विशेष शृणु वल्लभे । कुमार्याः परमेशानि हित्वा सग तु बैन्दवम् ॥ ५॥ त्रिपुरा भैरवी देवी महासंपरसदा प्रिये । अनया सदृशी विद्या विषु लोके पु दुर्लभा ॥ ६ ॥ ब्रह्मानन्दमयी साक्षात्सर्वसाम्राज्यदायिनी । ध्यानमस्या: प्रवक्ष्यामि महासंपत्पदं प्रिये ॥७॥ आताम्रा सहस्रामा स्फुरच्चन्द्रजटौशिखाम् । किरीटरत्नविलसञ्चित्रचित्रितमौक्तिका ॥८॥ प्रवद्रुधिरपकाढयमुण्डमालावलीयुताम् । नयनत्रयशोभाढयां पूर्णेन्दुवदनान्विताम् ॥९॥ मुक्ताहारलताराजत्पीनोन्नतघनस्तनीम् । +त्रिवलीसचितालमा नानाभरणभूषिताम् ॥१०॥ रक्ताम्बरपरीधानां यौवनोन्मत्तरूपिणीम् ।। पुस्तकं चाभयं वागे दक्षिणे चाक्षमालिकाम् ॥ ११ ॥ घरदानरतां नित्यं महासंपत्पदा स्मरेत् । न्यासपूजादिकं सर्व कुमार्या इव सुयते ॥१२॥ त्रिपुरा भैरवी देवी पञ्चसिंहासनान्विता । प्रथमं शृणु देवेशि ब्रह्मा सृष्टिकरो यदा ॥ १३ ॥ निश्चेतनोऽपि देवेशि तदा त्रिपुरदेवताम् । समाराध्यामवल्कर्ता सृष्टेस्तु परमेश्वरि ॥ १४॥ ब्राणं तं समाराध्य तपसा महता प्रिये । शकोऽभूदेवराजोऽयं पूर्वस्यां दिशि पालकः ॥१५॥ - इदमस पस्त मास्ति । + १८. स. पुस्तके नास्ति स. रम 1.निदा. शाकुलाम् । एक.म् । वम । ५. या na ·२२ इश्वरप्रोक्तं- [१ षष्ठः पटलः सदा प्रसन्ना त्रिपुरा पूर्वसिंहासनस्थिता। शृणु देवि प्रवक्ष्यामि पूर्वसिंहासनस्थिताम् ॥ १६ ॥ घाग्मवं बीजमुच्चार्य जीवप्राणसमन्धितम् । सकला भुवनेशानी द्वितीयं बीजमुद्धृतम् ॥ १७ ॥ जीव प्राणं चह्निसंस्थे शकस्वरविभूषितम् । विसगांढयं महेशानि विद्या टाक्यमातृका ॥१८॥ त्रैलोक्यमोहनी देवि परब्रह्मचिदामिका । चैतन्यमैरवी नाम चेतना निष्कले शिवे ॥१९॥ उद्यास्वत्सहस्रामा नानालंकारमूपिताम् । मुकुटोज्ज्वटसचन्द्रलेसां रकाम्बरान्विताम् ॥ २० ॥ पाशाहुशधरां नित्यां वामहस्तकपालिनीम् । वरदामयशामादयां पीनोन्नतवनस्तनीम् ॥ २१ ॥ एवं ध्यात्वा यजेदेवी पूर्वसिंहासनस्थिताम् । द्विरावृत्या पढगानि न्यसेत्सर्वाङ्गलक्षणम् ॥ २२ ॥ यन्त्रमस्या: प्रवक्ष्यामि देवि त्रैलोक्यमोहनम् । त्रिकोणं चैव पदकोणं वसुपात्रं वरानने ॥ २३ ॥ चतुरने चतुरिमेवं मण्डलमालिखेत् । तबाऽऽवाह्य महादेवीं पुत्रवत्परमेश्वरीम् ॥ २४ ॥ मुद्राः प्रदर्शयत्पश्चात्परिवारानं यजेत् । प्रथमावरण देवि पडङ्गानां तु पूर्ववत् ॥ २५ ॥ रत्यादिकास्ततः पूज्याः पूर्ववत्परमेश्वरि । अग्रे वसन्तं वामे तु कामदेवं वरानने ॥ २६ ॥ चापं दक्षिणकोणे रचाणान्पूर्वपट्टिजे । डाकिनी राकिनी चैव लाकिनी काकिनी तथा ॥२७॥ शाकिनी हारिनी देवि पश्चिमादिकमाद्यजेत् । अनङ्गकुरुमा मुस्पा वसुपवेषु पूर्ववत् ॥ २८॥ परमृमसारसी चैव शुकमेचाहपी पुनः। अपाङ्गभूविटासो च हायमाबी प्रपूजयेत् ॥ २९ ॥ इन्द्राद्या लोकपालास्तु क्रमेण परिपूजपेत् । पूर्वसिंहासने देषि कथिता धीरवन्दिते ॥३०॥ १.पटे | ३ . "त्य जपे। ३. मुदादि दबन्दा ·२६ [७ सप्तमः पटलः] झानार्णवतन्त्रम्। कामेश्वरी च रुद्रार्णा पूर्वसिंहासनस्थिती। एतस्या एव विद्याया बीजद्वयमुदाहृतम् ॥ ३१ ॥ तदन्ते परमेशानि नित्यक्किन्नै मद्रवे। एतस्या एव तार्तीय रुदार्णा परमेश्वरि ॥ ३२॥ पूजाध्यानादिकं देवि चैतन्यायाश्च पूर्ववत् । त्रिकोणे तु विशेषोऽस्ति कथयामि तवानघे ॥३३॥ अग्रकोणक्रमेणैव नित्यां क्लिन्नां मदद्रवाम् । पडावरणात्पश्चात्पूजयेत्सर्वसिद्धये ॥ ३४ ॥ अननैव प्रकारेण पूर्वसिंहासनस्थिताम् । त्रिपुरा भैरवीं देवीं पूजयेत्परमेश्वरीम् ॥ ३५॥ इति श्रीमन्ज्ञानार्णवे नित्यातन्त्रे पूर्वसिंहासनकयनं नाम षष्ठः पटलः ॥ ६ ॥ अप सप्तमः पटलः। ईश्वर उवाच- एतामाराध्य देवेशि महात्रिपुरभैरवीम् । पालकोऽभून्निश्चलोऽपि प्रेतयात्सुरवन्दिते ॥१॥ योगनिद्रौछलादेवि प्रेतत्वं तस्य निश्चलम् । तद्ध्यानेन स्वयं शक्तिरमूत्कुवलपेक्षणे ॥२॥ तामाराध्य. महाविष्णुरघोरेण मुखेन च । त्रिपुरो निर्जितो देवि त्रैलोक्यमयकारकः ॥३॥ तदा सिंहासने प्रौढा दक्षिणे परमेश्वरि । मन्त्रं तस्याः प्रवक्ष्यामि रिपुभारनिकृन्तनम् ॥४॥ शिवचन्द्रो मादनान्तं पान्तं वह्निसमन्वितम् । शक्तिभिन्नं विन्दुनादकलाढ्यं वाग्मयं प्रिये ॥५॥ संपत्मदाया भैरव्याः कामराजं तदेव हि । सदाशिवस्य वीजं तु सिंहासनगतस्य च ॥६॥ एपा विद्या महेशानि वर्णितुं केन शक्यते । ध्यानमस्याः प्रवक्ष्यामि रिपुमारनिकृन्तनम् ॥ ७ ॥ क. या व। २. पा । ३. दाबला | ru. ' गेमा । ५. गुमरों। . - ·१४ [ससमः परला इंश्वरमोक्त- व्यत्सूर्यसहस्रामा चन्द्रचूड़ां त्रिलोचनाम् । नानालंकारसुमगां सर्ववैरिनिकृन्तनीम् ॥ ८॥ प्रवद्रुधिरमुण्डालिकलितां रक्तवाससम् । विशूलं डमरं चैव खड्ग खेटकमेव च ॥९॥ पिनाकं च शरान्देवि पाशाहशयुगं कमात् । पुस्तकं चाक्षमालां च शिवसिंहासने स्थिताम् ॥१०॥ एवं ध्यावा महेशानि पूजामण्डलमारमेत् । त्रिकोणं चैव वृत्तं च वृत्ताटदलनीरजम् ॥ ११ ॥ घृत्तं भूमदनोपेतमेपा त्रिपुरयन्त्रिका । वामां ज्येष्ठां च रौद्रीं च कालीन घरलोचने ॥ १२ कलाढयां च बलाढयां च यजेद्विकारिणी पिये। बलपमथिनीं चैव सर्वभूतान्तमावदेत् ॥ १३ ॥ दमनी च तथाऽचित्वा मनोन्मनीपदान्विताम् । एवं पीठं समभ्यर्य ततः सिंहासनं यजेत् ॥१४॥ अघोरविद्यारूपं तु महापापनिकृन्तनम् । अपोरे बारमयं देवि घोरे तु भुवनेश्वरीम् ॥ १५॥ घोरपोरतरेभ्यश्च विलिख्य सुरवन्दिते । सर्वेभ्य: सर्वशर्वेभ्यो देव्या बीजयुगं लिखेत् । नमस्तेऽस्तुपदं कुर्याद्रूपे हसी लिखेत् ॥ १६ ॥ विशन्दिश्च विमिवर्णविद्येयं कथिता पिये। अनेन भनुना देवि यजेसिंहासनं बुधः॥१७॥ आयाहनादिकं कुर्याकमार्चनमतः परम् । आदावङ्गावृत्तिर्देवि द्विरावृत्याऽङ्गापूजनम् ॥ १८॥ रत्यादिवयमन्पर्य तथाऽनङ्गादिका यजेत् । माहम्पादियुग्मं संपूज्य वसुपनेषु मातृकाः ॥१९॥ भूबिम्बे टोकपालाश्च सायुधान्परमेश्वरि । द्वितीयसिंहासनगां पूजपेदुद्रमैरवीम् ।। २० ।। इति श्रीमज्ञानार्णवे नित्यातवे द्वितीयसिंहासने रुद्रभैरवीयननं नाम सप्तमः पटलः ॥७॥ 1. विष्णार, माचीत् । ३. समद्विजे । तर स. भूमण्डलायीमा ५५. तपा मध्या में 110.4 पोरवा अपौरे । कम्ये हा सर्वाधिदेव ।। .

·सिष्टमः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । २५ अपाष्टमः पटलः। ईश्वर उवाच- पश्चिमे भैरवी देवी पट्कूटा परमेश्वरी । यत्स्फूर्त्या स शिवो देवि सृष्टिसंहारणक्षमः ॥१॥ दाकिनीराकिनीपीजे लाकिनीकाकिनीयुगात् । चीजे आहृत्य देवेशि योजयेंवन्द्रसूर्ययोः॥२॥ आद्यमैकारसंयुक्तमन्यदीकारमण्डितम् । शकस्बरसमायुक्तं तार्तीयं बीजमालिसेत् ॥ ३॥ विन्दुनादकलाकान्तं तृतीयं शैलसमवे। एपा विद्या महेशानि रुद्रसिंहासने स्थिता ॥४ ध्यानमस्याः प्रवक्ष्यामि सर्वभूतनिकृन्तनम् । बालसूर्यप्रमां देवीं जपाकुसुमसंनिमाम् ॥ ५॥ मुण्डमालावलीरम्यो बालसूर्यसमांशुकाम् । मुवर्णकलशाकारपीनोन्नतैपयोधराम् ॥६॥ पाशाशी पुस्तकं च दधानां जपमालिकाम् । एवं ध्यात्वा यजेद्दवीं मानसरुपचारकः ।।७।। द्विरावृत्त्या पडङ्गानि विधाय परमेश्वरि । यन्त्रमस्या वरारोहे त्रिकोणं तत्पुटं लिखेत् ॥८। बाहिरष्टदलं पद्मं रविपत्र समालिखेत् । चतुरस्रं चतुरिमेवं मण्डलमालिसेत् ॥९॥ पटगतवरणं देवि पूर्वषत्पूजपेरिमपे । रत्पादित्रितयं देवि त्रिकोणे परिपूजपेत् ॥ १०॥ डाकिन्याद्यास्तु पट्कोणे यमुपत्रे नतः परम् । माह्मयादियुगुठं पश्चादविपत्रे ततः परम् ॥११॥ पालायाः पीठशक्तीस्तु यामाद्याः पूजपेपिये। पतुरने ठोकपालान्सायुधान्परमेश्वरि ॥ १२ ॥ एवं पूजाविधि फुर्याद्धोगमोक्षफैलाप्तये । अनेनेय विधानेन नित्पाख्या भैरवी यजेत् ॥ १३॥ १.२।१७."दुगम् । '11. रस्मारिका 1४. वित्र । ५२.परस्तीप.ससे लिप, ममताभ ४ ·२६ [२ नवमः पटेल ईश्वरमोतं- सर्वसामाग्यदां नित्या सर्वसाम्राज्यदायिनीम् । एतस्या एक विद्यायाः पद्यान्क्रमतः स्थितान् ॥ १४ ॥ विपरीतान्बद पौडे विद्येयं भोगमोक्षदा । नित्याहया भैरवी देवि रिपुमारनिकृन्तनी ॥ १५ ॥ म्पासपूजादिकं सर्वमस्याः पूर्वपदाचरेत् ॥ १६ ॥ इति श्रीमज्ञानार्णवे नित्यातन्त्रे पश्चिमसिंहासनकथनं नामाष्टमः पटलः ॥ ८ ॥ यधनवमः पटलः । ईश्वर उवाच शृणु देवि महाविद्यां चिन्तितेष्टफलप्रदाम् । यस्या विज्ञानमात्रेण मुधनाधिपतिर्भवेत् ॥ १॥ हंसायं वाग्मषं चाऽऽयं हसकान्ते सुरेश्वरि । मूबीज मुवनेशानी द्वितीय पीजमुद्धृतम् ॥२॥ शिवचन्द्रो महेशानि शक्रस्परविभूपितम् । बिन्दुनादकलाकान्त तृतीयं बीजमुद्धृतम् ॥३॥ एषा विद्या महेशानि भुवनेश्वरभैरवी। मध्ययोजेन देवेशि पदीर्घस्वरमेदिना ॥४॥ पडलानि प्रविन्यस्य ध्यादेद्देवी चतुर्मुजाम् । जपाकुसुमसंकाशां दाडिमीकुसुमप्रमाम् ॥५॥ चन्द्ररेखाजटाजूटा विनेत्रां रक्तवाससम् । नानालंकारमुमगां पीनोन्नतधनस्तनीम् ॥६॥ पाशाङ्कशवरामीतीर्धारयन्तीं शिवां स्मरेत् । एवं ध्यात्याऽर्चयेद्देवीं यन्त्रोद्धारं च पूर्ववत् ॥ ७ ॥ बैतन्य मेरवी देवी यन्त्रवत्परमेश्वरि । सिंहासनं समंन्य परिवारार्चनं यजेत् ॥ ८॥ परदादरणं देवि पूर्ववत्परिपूजपेत् । रत्याद्याः पूजयेद्दयि त्रिकोणे तदनन्तरम् ॥९॥ ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च पूज्यास्तष मुन्दरि। डाकिन्याद्यास्तथा पूज्या यमुपत्रे ततः परम् ॥ १० ॥ १प, पारा प्रदान11.या।

·[१ नवमः पटलः ] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । २७ अनङ्गकुसुमाद्याश्य बाह्मचादियुगुलं ततः । भूबिम्बे लोकपालांश्च बटुकायांच पूजयेत् ॥ ११ ॥ योगिनीनां चतुःपष्टिं पूजयेत्सुरवन्दिते । सदाशिवसखा यस्मात्कुबेरः परमेश्वरि ॥१२॥ यनेयं प्रार्थिता देवी राजराजस्ततो मवेत् । तेनैव प्रार्थिता विद्या गौरी गौरफलप्रदा ॥ १३ ॥ अन्नपूर्णेश्वरी नाम सर्वसंपत्मदा सताम् । अनया विद्यया देवि कुरेरो धननायकः ॥ १४ ॥ लोकपालेषु सर्वेषु धनरत्नादिपूर्णता । तथाऽन्नपूर्णता तस्मिन्सुस्थिराऽस्याः प्रसादतः ॥१५॥ अन्नपूर्णा महादेवि साक्षात्कामदुघाऽद्विजे । मन्त्रमस्याः प्रवक्ष्यामि सर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥ १६ ॥ तारं च मुवनेशानी श्रीबीजं कामराजकम् । हृदन्ते भगवत्या माहेश्वरि पदं लिखेत् ॥ १७ ॥ अन्नपूर्णेऽग्निजाया च विद्येयं विशदक्षरी । अनया सदृशी विद्या सिद्धिदा नास्ति मूतले ॥१८॥ मुवनेशा महेशानि पदीर्घस्वरभिन्नया । पडङ्गगनि महेशानि च्छन्दोन्यासादनन्तरम् ।। १९॥ ऋपिर्बह्माऽस्य मन्त्रस्य पशिश्छन्दो वरानने । अन्नपूर्णेश्वरी देवि देवता परिकीर्तिता ॥ २०॥ बीजं च भुवनेशानि श्रीवी शक्तिरुच्यते । कीलकं कामराजं स्यात्पडङ्गानन्तरं ततः ॥ २१॥ *.एकमेकं पुनश्चैकं पुनरेकं द्वयं चतुः। चतुश्चतुस्तथा द्वाभ्यां पदान्येतानि पार्वति ॥ २२ ॥ पदानि नव देवेशि नव द्वारेपु विन्यसेत् । मूर्धादिगुदपर्यन्तं पुनस्तेषु वरानने ॥ २३ ॥ गुदादिबह्मरन्धान्तं पदानां नवकं न्यसेत् । ब्रह्मरन्धास्यहृदयमूलाधारेप्यनुकमात् ॥ २४ ॥ * भय ओक: स. पुस्तके नास्ति । १त. दी।

·[९ नवमः पटलः] ईश्वरप्रोक्तं- चतुर्षीयानि विन्यस्य स्वरेप्वन्यान्प्रविन्यसेत् । गोलकं च ततो देवि पिन्पत्य विधिवस्पिये ॥ २५॥ माणायाम प्रकृति पूजामण्डलमालिखेत् । त्रिकोणं च चतुःपत्रं वमुपत्रं ततः परम् ॥ २६ ॥ कलापत्रं च मूविम्वं चतुर समालिखेत् । सिंहासनस्य परितः पीठदेवीः समर्चयेत् ॥ २७ ॥ सिंहासने दक्षिणे तु कथिताः पीउनायकाः। ता एवं पूजयेत्पीठे पामाद्याः परमेश्वरि ॥२८॥ जया च विजया चैव अजिता चापराजिता । नित्या विलासिनी दोग्धी अधोरा मङ्गलात्मिका ॥२९' नवमी परमेशानि सिंहासनसमीपंगाः ।। समावाह्य पजेद्देवीं ध्यानं कुर्वन्समाहितः॥३०॥ नप्तकाश्चनवामा बालेन्दुकृतशेखराम् । नवरत्नममादीप्तमुकुटां कुङ्कुमारणाम् ॥ ३१ ॥ चिनवलपरीधानां मदिराक्षी त्रिलोचनाम् । सुवर्णकलशाकारपीनोन्नतघनस्तनीम् ।। ३२॥ गोक्षीरधामधवलं पञ्चवक्त्रं त्रिलोचनम् । प्रसन्नवदनं शान्तं नीलकण्ठविराजितम् ॥ ३३ ॥ कदिनं स्फुरत्सर्पभूपणं कुन्दसंनिमम् । नृत्यन्तमतिसद्दष्टं दृष्ट्वाऽऽनन्दमयी पराम ॥ ३४॥ सानन्द द्यल्लोलाक्षी मेखलाढयनितम्बिनीम् । अन्नदानरता नित्या भूमिश्रीभ्यामलंकृताम् ॥ ३५॥ एवं ध्यात्वा यजेदेवि पडडावरण पजेत् । अग्नीशामुरवायध्यमध्ये दिवङ्गापूजनम् ॥ ३६॥ अथ वक्ष्ये महेशानि त्रिकोणस्य च, पूजनम् । तार प्रासादरीज च हच्छिवाच ततः परम् ॥ ३७॥ समाक्षरी महाविद्या त्वनया देवि पूजयेत् । नृत्यन्तमीश्वरं देवि त्रिकोणाये सुरेश्वरि ॥ ३८ ॥ ॐनमः पदभामार ततो मगपत पदम् । ततो पराहरूपाप भूर्भुवःस्त्रापति तथा ॥ ३९॥ | ११.nitमुस्लो । ४६, मा इमे ।

·. । [९ मवमः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । २९ डेन्तं च भूपतिं च त्वं मे देहीति च दापय । वह्निजायान्वितो मन्त्रो वराहस्य वरानने ॥४०॥ अनया विद्यया देवि वामकोणे प्रपूजयेत् । ॐनमःपदमामाघ्य डेन्तं नारायणं लिखेत् ॥ ४२ ॥ नारायणं दक्षकोणे क्रमेण परिपूजयेत् । वामदक्षिणयोः पूज्ये भूभियो परमेश्वरि ॥ ४२ ॥ एकेन मनुना देवि कथयामि तवान (ॐनमो हि-पदं चान्नं मे देह्यन्नाधिपान्तके ॥४३॥) तयेममानं संलिख्य प्रदापय ततः परम् । वद्भिजायान्वितो मन्त्रः संपुटीकृत्यै योजयेत् ॥ ४४ ।। ग्लौमात्मकेन रमया वामदक्षिणयोः क्रमात् । ततश्चर्तुर्दले पूंज्या पश्चिमादिक्रमेण तु ॥ ४५ ॥ तारेणे परविद्यां च भुवनेशी तदात्मना । कमलां रमया मद्रे कामेन सुमगां यजेत् ॥ ४६॥ यसुपत्रे महेशानि बाह्मयाद्याः पश्चिमादितः । पोडशारे परेशानि चन्द्रमण्डलरूपिणीः॥४७॥ कलाः पोडश संपूज्याः पश्चिमादिकमेण हि । अमृता मानसी पुष्टिस्तुष्टिः प्रीती रतिस्तथा ॥४८॥ श्रीश्च ह्रीश्च स्वधा रात्रिोत्साँ हेमवती तथा। छाया च पूर्णिमा नित्या अमावास्या च पोडशी ॥४९॥ शेपवर्णैः प्रपूज्यास्तु अन्नपूर्णान्तशब्दकाः। चतुरस्र लोकपालान्क्रमेण परिपूजयेत् ॥ ५० ॥ इत्युत्तरपतेः सम्यक्पूजितान्नसुवर्णदा। स्वशक्त्या या करोत्येव राजराज धनाधिपम् ॥५१॥ सिद्धिप्रदा सिद्धिविद्या ममाप्यन्नप्रदा प्रिये । भुवनेश्वरभैरव्या भेदान्तरमथोच्यते ॥ ५२ ॥' सहाद्या सैव देवेशि तदा सा सकलेश्वरी। ध्यानपूजादिकं सर्वमेतस्या एव पार्वति ॥ ५३॥ १. ३ । भग्नं महिपद। २ क, स. तपेम'10. स पूE 17 स. पूजा, क. 'मपुर । स. सुधा। स. मा हेमा1८८.भांस्तु पन्दितः । । । हत्य पूममेत्यम्य ।

·० [९ नवरः पटलः1 ईश्वरप्राक्त- उत्तरस्यां वरारोहे सिंहासनमिदं दिशि । संपत्मदा भैरवी चे विद्धि कौलेशभैरवी ॥ ५४॥ इसराद्या भैरवी सा विषु बीजेषु पार्वति । इयं तु सहराद्या स्यात्पूजाध्यानादिकं तथा ॥ ५५ ॥ एतस्या एष विद्याया आद्यन्ते रेफवजिते । तदेव परमेशानि नामा सकलभैरवी ॥ ५६ ॥ संपत्पदा भैरवी च ध्यानपूजादिकं प्रिये । पञ्चसिंहासनमपी महात्रिपुरभैरवी ॥ ५५ ॥ चतुरान्नायविद्यामिर्मान्य सिंहासनं पिये। हस्रीमात्मकमुखार्य सहीमात्मकमद्विजे ॥८॥ शक्तिः सकलहीमन्ते चतुर्षीजमुदाहृतम् । श्रीबीजं कुरु तार्तीयं नित्यों वेदाक्षरी मवेत् ॥ ५९॥ उन्मनी नाम विधेयं मोगमोक्षफलप्रदा। पूर्वानाये महाविद्या दक्षिणानार्य उच्यते ॥६०॥ वाग्भवं चीजमुच्चार्य क्लिन्ने कामस्य बीजकम् । मद्ये कुले हम्री विद्येयं भोगिनी प्रिये ॥१॥ दक्षिणानायविद्येयं पश्चिमानाय उच्यते । घामवं च परा श्रीश्च हसखफ्रेमिति प्रिये ॥१२॥ हम्रोमन्तास्ततो देवि पञ्चैते प्रणवाः स्मृताः। मगवत्यम्ब आलिस्प पृथपदमथेश्वरि ॥१३॥ चतुर्थ प्रणवं चैव हसखफेमिति पिये। कुजिके चैव हस्रांच हनी हस्रों ततः परम् ।। ६४ ॥ अघोरे चैव गोरे च त्वघोरमुखि चाऽऽलिखेत् । हस्रां हसीं क्रिणिद्वंद्व विच्चे द्वात्रिंशदक्षरी ॥ १५ ॥ पूर्वोक्तः प्रणवैदेवि संपुटीकृत्य संस्मरेत् । कुजिकेयं महाविद्या पश्चिमामायदेवता ।। ६६ ।। स्नेमात्मकमुच्चार्य महाचण्डपदं लिखेत् । योगेश्वरीपदं पश्चाद्विद्येयं कालिका प्रिये ॥६॥ ..तो २ क च सिद्धि को। ३स, किकलाभ्यामन्ते च तुर्य वी। ४५. विद्या । ५. ' ! कॉमणो शामवि' । ६. 'यमुच्य । क. ' सहन । सभी पस. 'द । दावणी ।

·३६ १० दशमः पटले ज्ञानार्णवतन्त्रम्। उत्तरानायविद्येयं नाना कालीति विश्रुता। एतामिः परमेशानि पूज्यं सिंहासन सदा ॥६॥ इति श्रीमज्ज्ञानार्णवे नित्यातन्त्रे सिंहासनविद्याविधानं नाम नवमः पटलः ॥ ९ ॥ अथ दशमः पटलः । श्रीदेव्युवाच- त्रिपुरा द्विविधा देव मवता प्रकटी कृता । विविधेति यदुक्तं तत्मकटी कुरु शंकर ॥१॥ ईश्वर उवाच- । परं ब्रह्मस्वरूपं यन्नादबिन्दुवयात्मकम् । शिवशक्तिमयं तत्तु कथयामि तवानघे ॥२॥ व्याप्य तिष्ठति विश्वं सा शिवं च परमेश्वरि । पूर्व गुणैस्तु कथिता शिवशक्त्यात्मकं शृणु ॥३॥ हकारादिसकारान्ता मातृका शक्तिरव्यया । हकारः परमेशानि केवलं शिव उच्यते ॥४॥ आद्यन्ताक्षरमावेन तदाऽहं सकलात्मकः । यदुच्यते मातृकाणैस्तत्सर्वमहमीश्वरि ॥५॥ हकारः परमेशानि शून्यरूपी सदाऽव्ययः । सकारः शक्तिरूपत्वात्परावाची विसर्गवान् ॥ ६ ॥ उत्पत्तेः कारणं यस्माच्छक्तिरित्यभिधीयते । आत्मानं दर्शयेद्योगः सोऽहंशब्देन सुन्दरि ॥७॥ बिन्दुनयसमायोगान्महात्रिपुरसुन्दरी । नादरूपेण सा देवी हकारार्धस्वरूपिणी ॥८॥ हकारः परमेशानि शिवरूपी यतस्तदा । तस्यार्धाचं महाशक्तिहकारार्धस्वरूपिणी ॥९॥ अत एव महाविद्या महात्रिपुरसुन्दरी। नित्येति कथ्यते देवि चित्कला परमेश्वरी ॥ १० ॥ स, गन्वय । २ क. 'ताभ्यः । ३ सन्दुकलात्म' । 'गु । मका'। ५ स, कावण । ६ सदाशियः । स । स.ची वस।

·३२ [१० दशमः लटः! ईश्वरमोक्त- श्रीगुरोः रुपया मई संप्रदायकुलान्वितः । प्रातरुत्याय पेवेशि गुरु नत्वा स्वनाममिः ॥११॥ संध्यामानादिकं देवि विधाय मनुवित्तमः । सर्वशृङ्गारवेपाट्यः कर्पूरघुसृणादिमिः ॥ १२ ॥ महाहश्चन्दनाद्यैश्च दीप्ताङ्गः कुङ्कुमारुणः । नवरत्नविभूपाट्यो रक्ताम्बरविराजितः ॥१३॥ ताम्बूलरागवदनो मदिरानन्दमानसः । यागमन्दिरमागत्य लाक्षाचित्रविचित्रितम् ॥ १४ ॥ अनेकधूपबहलं पुप्पप्रकरपूरितम् । गोमयेन च संलिप्तं चारुपुष्पवितानितम् ॥ १५ ॥ मनोहरे मृदुश्लक्ष्ण आसने उपविश्य तु । मन्त्रोद्धारं प्रकुर्वीत सर्वकार्यार्थसिद्धये ॥१६॥ आय वाग्मवमुच्चार्य कामराजे द्वितीयकम् । कुमार्यास्तु तृतीयं तु त्रिपुरा परमेश्वरि ॥१७॥ करशुद्धिकरी विद्या प्रथमा परमेश्वरि । कुमारी तु द्वितीया स्थानिपुरेशी महेश्वरि ॥१८॥ त्रिपुरेश्यादिमं त्यक्त्वा भुवनेशी परिक्षिपेत् । अनयाऽऽस्मासनं दयाधिपुरेश्या पडङ्गकम् ॥ १९॥ त्रिपुरेशी महेशानि घिवीजा हस्थित्ता यदा । चकासनगता देवि विद्धि त्रिपुरवासिनीम् ॥ २०॥ त्रिपुरेशी महेशानि वाग्मवे कामराजके। शिवचन्द्रसमायुक्ता ताय शिवरूपिणी ॥ २१ ॥ सर्वमन्त्रासनगता त्रिपुरा श्रीरियं प्रिये । आत्मासनगतायास्तु हित्वा नातीयमद्भिजे ।। २२ ।। घलेमारमकमारोप्य साध्यसिद्धासनस्थिता । (+त्रिपुरामालिनी प्रोक्ता सिद्धारूपां निपुरा शृणु ॥२३॥ * एतस्याप्रे क.ग. पुस्तकयोः श्री बीज व द्वतीयं तु त्रिपुरा परमेश्वरि' इतादम दृश्यते । + पबिहान्तर्गतो प्रन्यास, पुस्तकरयः। १३. हामृगमहोदाम लिप्ता । २. मदनान । ३ ख. पाजत' । क, मालक । ५स. त्रिपुरा माटिनीयं नु भाषा सामी परा ततः देरि त्रिपुरासदयं कपिता परमेश्वरि । रवि पाठान्तरम् ।

·३ [१०.दशमः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । मुवनेशी भिया युक्ता कुमारी च तथोत्तमा । मूर्ति विद्या समुद्दिष्टा माया लक्ष्मीः पुरःस्थिता ॥ २४ ॥ अनया विद्यया देवि यजेत्रिपुरसिद्धिकाम् ।) * मायालक्ष्म्योस्तु बीजे वे शक्तिबीजं तृतीयकम् ॥ २५ ॥ त्रिपुराद्या व्यम्बिकेयमष्टमी परिकीर्तिता। संपत्मदा भैरवी या तस्यास्तातीयवीजके ॥ २६ ॥ बिन्दुं हित्वा तत्र सर्ग निक्षिपेत्सुरसुन्दरि । अनयाऽऽवाहनं देवि कारयेत्सुरवन्दिते ॥ २७ ॥ मूर्तिविद्या समुद्दिष्टा माया लक्ष्मीः परा स्थिता । अनया विद्यया यजेत्रिपुरसिद्धिदा[म्] ॥२८॥ सिद्धाम्बा वाहिनीमूतिविद्या च सुरसुन्दरि । मूलविद्या शणु प्रौढे सकलागमसेविताम् ॥ २९ ॥ सर्वदर्शनवन्द्यां च चित्कलामव्ययां पिये। भूमिश्चन्द्रः शिवो माया शक्तिः कृष्णाध्वमादनौ ॥३०॥ अर्धचन्द्रश्च विन्दुश्व नवार्णो मेरुरुच्यते । महात्रिपुरसुन्दर्या मन्त्रा मेरुसमुद्भवाः ॥ ३१ ॥ लकारात्पृथिवी देवि सशैलवनकानना। पञ्चाशत्पीठसंपन्ना सर्वतीर्थमयी परा ॥ ३२॥ सर्वगडगमयी सर्वक्षेत्रस्थानमयी शिथे। सकाराचन्द्रतारादिग्रहराशिस्वरूपिणी ॥३३॥ हकाराच्छिवसंवादव्योममण्डलसंस्थिता । ईकाराद्विश्वकर्वीयं माया तुर्यात्मिका प्रिये ॥ ३१ एकाराद्वैष्णवी शक्तिर्विश्वपालनतत्परा। रकारात्तेजसा युक्ता परं ज्योतिःस्वरूपिणी ॥ ३५॥ ककारात्कामदा कामरूपिणी स्फुरदव्यया। अर्धचन्द्रेण देवेशि विश्वयोनिरितीरिता ॥ ३६ ॥ बिन्दुना शिवरूपेण शून्यरूपेण साक्षिणी। अनया सह सर्वत्र व्याप्तिनिश्चलताऽऽत्मना ।। ३७ ॥ * भयं श्लोकः ख. पुस्तके नास्ति । १०. "दाम्बा वा । २ क. वियां च शृण सु । ३७. मन्त्रो में । ४ क. 'दया। ला५स.न्याप्य नि। ५ ·[१. देशमः पटलः । ईश्वरप्रोक्तं- एवं परब्रह्मरूपा मेरुणाऽनेन सुव्रते। एमिनवात्मकर्णर्जायते त्रिपुरामनुः ।।३८ ॥ अन्यथा नव निप्पत्तिास्ति श्रीत्रिपुरामनी । श्रीचक्रमपि देवेशि मेरुरूपं न संशयः ॥ ३९ ॥ लकारः पृथिवीचीज तेन मूबिम्बमुच्यते । सकारश्चन्द्रमा मद्रे कलापोडशकात्मकः॥४०॥ तस्मात्पोडशपत्रं तु हकारः शिव उच्यते अष्टमूर्तिः सदा भद्रे तस्माद्वसुदलं भवेत् ॥४१॥ ईकारस्तु महामाया भुवनानि चतुर्दश । पालयन्ती परा तस्माच्छककोणं भवेधिये ॥४२॥ शक्तिरेकादशस्थाने स्थित्वा सूते जगत्रयम् । विश्वयोनिरिति ख्याता सा विष्णुर्दशरूपकम ॥ ४३ ॥ रकारात्परमेशानि चक्र व्याप्य विजृम्भते । दशकोणरी यस्मादकारो ज्योतिरव्ययः ।।४४॥ कलादशान्वितो वह्निर्दशकोणकारकः । ककारान्मदनी देवि शिवश्चाटस्वरूपर्कः॥ ४५ ॥ योनिवइयं तदा चक्रे वसुयोन्यविन्तं भवेत् । अर्धमावा गुणान्सूते नादरूपा यतस्ततः ॥ ४६ ॥ त्रिकोणरूपा योनिस्तु बिन्दुना बैन्दवं मवेत् । । कामेश्वरस्वरूपं तु विश्वाकारस्वरूपकम् ॥४७॥ श्रीचक्रं तु घरारोहे श्रीविद्यावर्णसंभवम् । तत्र प्रान्स आसीनश्रक्रराजं समालिखेत् ॥४८॥ भूप्रदेशे समे वर्षे सिन्दूररजसाऽथ वा । कुखमस्य रनोमिस्तु भूमो चक्र समालिखेन ॥४९॥ अजुरेरा नेत्ररम्पं संधिमेदसम ऋजु । अथ या हेमरीप्याभ्यां तामेण बहुधातुभिः॥५०॥ पट्ट विरच्य श्रीसण्टरक्तचन्दनसंभवे । पट्टे संस्थाप्य विलिपेलेखन्या हेमया प्रिये ॥ ५१।। म. या शव । २ म. °स्तु सामा। ३ . ग. रेव दर्श' । खम् । एका। ५ ग, जयोति 1 स.प्रवर्तकः । ७. शिव था। ८ क.कम् । ९स. 'निरस इति पायान्ताम् । स च तदत पाठान्तरम् । 15.1.भतारया !

·रेखे [१: दशमः पटलः ज्ञानार्णवतन्त्रम् । रोचनाकुडमाभ्यां तु कस्तूरीचन्दनेन्दुभिः । ईशानादग्निपर्यन्तमृजुरेखां समालिखेत् ॥ ५२ ।। ईशादग्नेस्तनाभ्यां रेखे आकृष्य देशिकः । एकीकृत्य च वारण्यां शक्तिरेखा परा प्रिये ॥ ५३ ।। त्रिकोणाकाररूपेयं तस्या उपरि संलिखेत् । त्रिकोणाकाररूपं तु शक्तिद्वपमुदाहृतम् ॥ ५४ ।। पूर्वशक्त्यग्रमागे तु मानयष्टिवदालिसेत् । रेखां तु परमेशानि वायुराक्षसकोणगाम् ॥ ५५॥ सैधिभेदकमेणव तयोः शक्त्योस्ततः परम् । आकृष्य कोणाभ्यां तदात्पूर्वगे कुरु ।। ५६ ।। वह्निमण्डलमेतत्तु पूर्वायं वीरवन्दिते । चक्रत्रयमभूत्तत्र ततः शृणु वरानने ॥ ५७ ।। पूर्वशक्तीशवह्निभ्यां कोणाभ्यां सुरवन्दिते । पूर्वरेखां तु विस्तार्य तथा पश्चिमवह्नितः ॥ ५८ ।। वायुराक्षसकोणाभ्यां रेखां पश्चिमगां तथा। विस्तार्य योजयेद्देवि संधिभेदक्रमेण तु ॥५९ ॥ योन्यग्रगां पूर्वदेशे दक्षिणोत्तरतः क्रमात् । तथा रेखे वह्निसंस्थे पश्चिमस्यां दिशि क्रमात् ॥६०॥ कोणाग्राभ्यां योजयित्वा दशकोणं तथा भवेत् । तथैव देवदेवेशि द्वितीयं दशकोणकम् ॥ ११ ॥ ईशानवह्निगे रखे पूर्वयोन्यग्रयोः क्रमात् । विस्तार्य योजयेत्पश्चात्पश्चिमायां दिशि क्रमात् ।। ६२ ।। वायुराक्षसकोणाग्रे रेखे विस्तार्य सुन्दरि। पश्चिमाग्रे तथा देवि योजयेदिन्ददिग्गते ।। ६३ ॥ एकत्र पूर्वकोणायचुम्बिनी तु, मनोहरा। योजयेद्देवदेवेशि यथा पङ्कत्यम्रकं भवेत् ॥ ६४ ॥ दक्षकोणस्य देवेशि त्यक्त्वा कोणचतुष्टयम् । देशकोणान्तरे देवि मध्ये रेखे प्रकाशयेत् ॥ ६५॥ १ ख. रेखाभ्यां पश्चिमा त°१२ स.योनि'। ३ स. जामगां यो १४ स. या । ५. दक्षिणोत्तरयोदेखि मध्ये रेखा ·१६ {१० दशमः पयः] श्वरप्रोक्त- दे दक्षिणे विमागे तु तथा चोत्तरमागके। पटूकोणस्य ततो देवि संधिमेदक्रमेण तु ॥६६॥ योनि वद्धिं च संयोज्य शकारं जायते सदा। कक्षामध्यगता रेखा ऋजुरुपास्तु पोजयेत् ।। ६७ ऋज्वाकृति यथा देवि जायतेऽतिमनोहरम् । संमुखं पञ्चशक्त्ययं प्राग्यक्त्रं चतुरमिकम् ।। ६८ ॥ बिन्दुत्रिकोणे वस्यारचक्रमेतद्वरानने । पक्रमध्यं तु जानीहि दशारयुगुलं तथा ॥६९ ।। शक्रयोन्याङ्कितं देवि बाह्यमध्यगतं भवेत् । एतच्चकं महेशानि सर्वसामान्यवर्धनम् ॥ ७० ॥ सर्वसाम्राज्यदं देवि सौपद्रवनाशनम् । अनेकरत्नमाणिक्यसुवर्णपरिपूरकम् ॥ ७९ ॥ महामोक्षप्रद देवि वाग्विलासकरं महत् । एतद्बाह्ये महेशानि वृत्तं पूर्णेन्दुसनिमम् ।। ७२॥ सयुक्तं कुरु मीनाक्षि वसुपत्रं मनोहरम् । ततः पोडशपत्रं तु विलिखेत्सुरवन्दिते ॥७३॥ तबाह्ये देवदेवेशि त्रिवृत्तं मातृकान्वितम् । चतुरस्रं चतुरसहित परमेश्वरि ॥ ७४ ।। चतुःपटिपुताः कोट्यो योगिनीनां महीजसाम् । चकेऽस्मिन्सनिविदास्ताः साधक भानयन्ति हि ॥ ७॥ चतुरस्र मातृकार्णमण्डित सिद्धिहेतवे । मुक्तामाणिक्पपटितं समस्थलविराजितम् ॥ ७६ ॥ त्रैलोक्यमोहनं नाम कल्पनुमफलप्रदम् । घोडशारं चन्द्रबिम्वरूपे तु सकलाउयम् ।। ७७ ।। सर्याशापूरकं मटे प्रवत्पीयूषधर्षणम् । अष्टपत्रे महेशानि जपाकुसुमसंनिमम् ।। ७८ ॥ सर्वसंक्षोमणं नाम सर्वकाममपूरकम् । एतनयं महेशानि सृष्टिचक्र सुखप्रदम् ॥ ७२ ॥ ने मध्य तु । २ स. सापपना। ३. कवयमा । स मापने। ५७. सामगिरेप.इपितम्।

·[१० ददशः पटलः] ज्ञानाणवतन्त्रम् । पूर्वाम्नायाधिदेव्या तु मण्डित सर्वसिद्धिदम् । चतुर्दशारं देवेशि दाडिमीकुसुमप्रमम् ।। ८०॥ अनन्तफलदं मद्रे सर्वसौमाग्यसंपदम् । दशारं तप्तहेमामं सिन्दूरसदृशं प्रिये ॥१॥ सर्वार्थसाधकं चक्र मनश्चिन्तितदं सदा । द्वितीयमपि पलयर्स जपाकुसुमसंनिमम् ॥ ८२॥ सर्वरक्षाकर चक्र महाज्ञानमयं शिये । एतनयं महेशानि स्थितिचक्रं सुखप्रदम ।। ८३ ॥ दक्षिणाम्नायपूज्पं तु यथेप्सितफलप्रदम् । अटकोणं वरारोहे चालार्ककिरणारुणम् ॥ ८४ ॥ पद्मरागसमप्रख्यं सर्वरोगहरं सदा । उद्यत्सूर्यसहस्राम चन्धूककुसुमप्रभम् ।। ८५ ॥ सर्वसिद्धिप्रदं चक्रं सकलालयमीश्वरि । त्रिकोणं सर्वसंभूतिकारणं भूतिदं सदा ॥८६॥ बिन्दुचक्रं वरारोहे सर्वानन्दमयं परम् । सदाशिवमयं चकनायकं परमेश्वरि ।। ८७ ॥ एतचक्र तु संहाररूपं ब्रह्ममयं सदा । पश्चिमाम्नायसंसेव्यं त्रयमुत्तरसेवितम् ।। ८८॥ अस्मिंश्चक्रे पडध्वानो वर्तन्ते वीरवन्दिते । . चक्रपत्रेपु देवेशि पदाध्वा तु निगद्यते ॥ ८९॥ चक्रत्रिसंधिमागेषु भुवनाध्वा व्यवस्थितः । वर्णाध्या मातृकारूपी कथयामि तयानघे ॥ ९ ॥ वर्गाष्टकं मातृकाया दिक्षु सिद्धं यतः क्रमात् । पार्थिव तन्मयं विद्धि पोडशारं कलात्मकम् ।।११।। अष्टपत्रं कादिवर्णः क्षान्तैर्दिक्षु विदिक्षु च । फादिवान्ताः शक्रवर्णाः शक्रकोणेपु संस्थिताः॥१२॥ पकारादिमकारान्ता दशवर्णा दशारके। मकारादिशकारान्ता द्वितीयेऽपि दशारके ॥१३॥ पर्णाष्टकं चाप्टकोण त्रिकोणे कथयामि ते । अकथादिविकोणान्तं हक्षयुग्मं तु मध्यगम् ॥ ९४ ॥ १७.सिक पिरेम.RE. 'RANT ·ईश्वरमोक्तं- [११ एकादशः पटलः वर्णावा कथितो देवि मातृकापीठरुपकः । पत्रिंशतत्त्वमरिने चक्र मूलानुसारतः ॥१५॥ तत्याध्या कथितो देवि तत्त्वरूपो वरानने । पञ्चसिंहासनोन्नद्धक*ठाध्या चक्रशासनात् ॥ ९६ ॥ सबाठा भैरवीयुक्ता महात्रिपुरसुन्दरी। त्रिपुरा व्यम्बिकान्ताट्या चकं प्राप्य विजृम्भते ॥ ९७ ॥ मन्त्राध्याऽयं समाख्यातो निश्चयेन सदाऽनधे। +एवं पडध्वविमलं श्रीचक्र परिचिन्तयेत् ॥ ९८॥ उत्तराशामुसो देवि यदा चक्र समुद्धरेत् । उत्तराशा तदा देवि पूर्वाशैव निगद्यते ॥ ९९ ॥ ईशानकोणं देवेशि तदाऽऽग्नेयं न संशयः । पश्चिमादिदमुखो मन्त्री यदा चक्र समुद्धरेत् ॥ १० ॥ पश्चिमाशा तदा ज्ञेया पूर्वाशेव न संशयः । वायुकोण तदानेयमैशानं राक्षसं मवेत् ॥ १०१॥ • दक्षिणाभिमुसो मन्त्री यदा चक्र समुद्धरेत । पूर्वाशैव तदा सा दिग्रक्षाकोणं तु वह्निवत् ॥ १०२॥ एतच्चक्र मेरुवपं श्रीविद्यार्णैः समुद्धतम् । सर्वागममय देवि कथितं वीरवन्दिते ॥ १०३॥ इति श्रीमज्ञानार्णवे नित्यातन्त्रे दशमः पटलः ॥१०॥ अकादशः पटलः । ईश्वर उवाच एमिर्वर्णस्तु देवेशि निपुरा कथ्यतेऽधुना। नवाक्षरो महामेरुरयं ब्रह्माण्डगोलकः ॥ १॥ चतुरनं ध कोदण्ड विक्रोणं तत्पुटं मुखम् । निरालम्ब तयाऽऽस्यातमेतद्ब्रह्माण्डमण्डलम् ॥२॥ * म. पुस्तके निवृत्तिः, प्रतिष्ठा, विद्या, शान्ति:, शानयतीता, एतरकलापचकमयः + Ur पुस्तके-कमवन्यनत्यम्-बलावा, नावात्रा, भदनाला, यावा, पदावा, मन्त्रावति । ६६ तु यथायर्ष स्पानविशेशानुगुणः प्र.मोरय्यः । १७. 'नुपरः । २.ग.सं.ग.'चलेन ।

·: {१२ दाशः पटलः ] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । लकारश्चतुरस्र स्यात्पृथ्वीबीजेतया प्रिये । अर्धमात्रा तु कोदण्ड प्रवत्पीयूयवर्षिणी ॥३॥ त्रिकोणरूपी वह्निः स्यात्रिकोणत्वात्परा शिवा । एकारश्च रकारचे ईकारश्च त्रयं भवेत् ॥४॥ मायाविकाररूपेण पटुकोणाश्रयरूपिणी। हकारो व्योमरूपत्त्याद्विन्दुश्च मुखमण्डले ॥ ५॥ ईच्छारूपेण कामस्तु सर्वत्र परमेश्वरि । तस्मान्मादनमाख्यातमेतद्वै मेरुमण्डलम् ॥ ६॥ शृणु देवि प्रवक्ष्यामि बीज कामेश्वरीमतम् । सकला भुवनेशानि कामेशीबीजमुत्तमम् ॥७॥ अनेन सकला विद्याः कथयामि विशेषतः। शक्त्यर्णस्तुर्यवर्णोऽयं कलमध्ये सुलोचने ॥ ८॥ वाग्मवं पञ्चवर्ण तु कामराजमथोच्यते । मादनं शिवचन्द्राद्यं शिवान्तं मीनलोचने ॥९॥ 'कामराजमिदं मद्रे पडूवणं सर्वमोहनम् । शक्तिची वरारोहे चन्द्रायं सर्वसिद्धिदम् ॥१०॥ चतुरक्षररूपं तु यक्षरी त्रिपुरा परा। सर्वतीर्थमयी देवि सर्वदेवस्वरूपिणी ॥११॥ सर्वशास्त्रमयी विद्या सर्वयोगमयी परा। सर्वयज्ञमयी संवित्सर्वज्ञानस्वरूपिणी ॥ १२॥ सर्वदेवमयी साक्षात्सर्वसौभाग्यसुन्दरी। एनामुपास्य देवेशि कामः सर्वाङ्गसुन्दरः ॥ १३ ॥ कामराजो भवेद्देवि नित्येयं ब्रह्मरूपिणी ॥ १४ ॥ इति भीमरज्ञानावे नित्यातन्ने एकादशः पटलः ॥ ११ ॥ भय द्वादशः पटलः। श्रीदेव्युवाच-- एतस्या देवदेवेश भेदान्कथय सुन्दर । कैन केनोपासितेयं विशदी कुरु तत्त्वतः ॥१॥ । १२. 'मम प्रि। ३ ख.'च सका । ३ स. क्त्यन्तस्तु।

·४० इंश्वरमोक्तं- [१२ द्वादशः पटलः ईश्वर उवाच- शृणु देवि प्रवक्ष्यामि लोपामुद्रामिधा राम् । कामराजास्पविद्यायाः शक्तिं तुयाँ च सुन्दरि ॥२॥ हित्वा मुखे शिवेन्द्राध्या लोपामुद्रा प्रकाशिता । अगस्त्योपासिता विद्या त्रैलोक्योमकारिणी ॥३॥ एपा विद्या कामराजपूजितेव न संशयः । विद्याद्वयमिदं भद्रे दुर्लभ भुवनत्रये ॥४॥ कामराजाख्यविद्याया वाग्मवेन वरानने । विद्योद्धार प्रवक्ष्यामि शक्तिमादनमध्यगम् ॥ ५॥ शिवं कुर्याद्वाग्मवे तु शिवायं कामराजकम् । चन्द्रायं तु तृतीय स्याद्विद्येयं मनुपूजिता ॥६॥ सहाचं वाग्भवं देवि चन्द्रायं शिवमध्यगम् । मादनं कामराजे तु शक्तिबीजै सहाननम् ॥७॥ चन्द्राराधितविद्येयं भोगमोक्षफलपदा । हसाद्यं वाग्मवं विद्धि शिवाद्यं सहमध्यगम् ॥ ८॥ मादनं कामराजे तु तार्तीय शृणु पार्वति । हसायं शक्तिबीजं तु कुबेरेण प्रपूजिता ॥९॥ कामराजाख्यविद्यायास्तार्तीयं सुरवन्दिते । शक्तिबीजं सहाद्यं स्याद्विद्याऽगस्त्यप्रपूजिता ।।१०।। लोपामुद्रा प्रभावेन साक्षागृह्मस्वरूपिणी । कामराजाख्यविद्याया वाग्मवे मादनं त्यज ॥ ११ ॥ चन्द्रं तत्रैव संयोज्य कामराजे ततः परम् । हित्वा चन्द्रं मुखे कुर्याद्विद्येयं नन्दिपूजिता ॥ १२ ॥ कामराजास्यविद्याया हित्वा भूमिं तृतीयके। शक्तिकण्ठे स्थितां देवि चन्द्राधः कुरु तन च ॥ १३ ॥ इन्द्राराधितविद्येयं मुक्तिमुक्तिफलप्रदा ठोपामुद्राख्यविद्याया द्वितीयाया महेश्वरि ।।१४ ॥ कामराजे मृगुं हित्या तातीय शक्रगः शिवः । एपा विद्या वरारोहे त्रिपुरा सूर्यपूजिता ॥ १५ ॥ १५. पराम् । २६. ग. ज ६सान पविटै रिस प. सागा शि।

·. [११द्वादशःपटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि चनुष्कूटा प शांकरीम् । लोपामुद्रां द्वितीयां तु विलिख्य सुरवन्दिते ॥ १६ ॥ पुनर्विलिख्यतामेव चतुर्थे पञ्चमे स्थिताम् । हित्वा तु भुवनेशानीमेकोच्चारेण चोचरेत् ॥१७॥ चतुष्कूटा महाविद्या शंकरण प्रपूजिता । लोपामुद्रा पुनर्देवि विलिख्य तदनन्तरम् ॥ १८॥ नन्दिकेश्वरविद्यां च षट्कूटा वैष्णवी मवेत् । दुर्वाससा पुरा देवी निष्करा[निप्कूटा] पूजिता परा॥१९॥ कामराजाख्यविद्यायास्त्रिकूटेषु वरानने । या स्थिता भुवनेशानि द्विधा कुरु महेश्वरि ॥२०॥ बिन्दुहीना नादहीना दुर्वासापूजिता मवेत् । एतद्वादशसंख्याकैर्मग्नस्तु मुरवन्दिते ॥२१॥ द्वादशान्ता स्थिता देवि परब्रह्मस्वरूपिणी। राज्ञीय सर्वविद्यानां सर्वाम्नायैस्तु सेविता ॥.२२ ॥ सर्वागममहामन्त्रवन्दिता देववन्दिता । सर्वयोगैर्नता नित्या केवलं ब्रह्मरूपिणी ॥ २३॥ एवं विधा महाविद्या विद्या त्रिपुरसुन्दरी । इयमेव महादेवी त्रिकूटा परमेश्वरी ॥ २४ ।। वक्तुं न शक्यते सर्वब्रह्मविष्ण्वादिमिः सदा । नो वाचा मनसा बुद्ध्या तुर्या वक्तुं न शक्यते ॥ २५ ॥ साक्षाद्ब्रह्ममयी देवी पोडशार्णस्वरूपिणी। मनसैव महेशानि स्मृत्वाऽहं तु सदाशिवः ॥ २६ ॥ इति श्रीमज्ज्ञानार्णवे नित्यातन्त्रे त्रिपुरसुन्दरी (विद्याविवरणं नाम ) द्वादशः पटलः ॥ १२॥ भय प्रयोदशः पटलः। मीदेव्युवाच- परब्रह्मतया साक्षाच्छ्रीविद्या पोडशाक्षरी । कथय त्वं महादेव यद्यहं तव वल्लमा ॥१॥ करिया।

·+
१२
[१३ त्रयोदश पटेल
ईश्वरमोक्त
निकूटा: कथिताः सर्वाश्चतुष्कूटा च शांकरी।
पट्कूटा वैष्णवी चैव मनवः कथिता विभो॥२॥
एतास्तु सकला विद्यात्रिविधास्तु श्रुता मया।
इदानीं श्रोतुमिच्छामि श्रीविद्या पोडशाक्षरीम् ॥३॥
ईश्वर उवाच--
शठत्वेन वरारोहे श्रीविद्यामन्त्रविबुधः।
योगिनीनां भवेद्भक्ष्यः श्रीगुरोः शासनाप्रिये ॥४॥
पोडशाणां महाविद्यां न दद्याकस्यचित्मिये ।
राजे राज्यप्रदायापि पुवाप प्राणदाय वा ॥५॥
देयं तु सकलं भरे साम्राज्यमपि पार्वति ।
शिरोऽपि प्राणसहितं न देया पोडशाक्षरी ॥६॥
उचार्यमाणा ये मन्त्रास्ते सर्व चाचिकाः प्रिये ।
उच्चाररहितं वस्तु श्रीविद्या पोडशाक्षरी ॥७॥
सणांऽपि वरारोहे वस्तु साक्षानिरक्षरम् ।
भृङ्गोपभृक्तपुष्पं तु शिवे योग्यं यथा भवेत् ॥ ८॥
तथा निरक्षरं वस्तु ह्यक्षररपि संयुतम् ।
उदके लिखितं यद्वन्मन्त्रोचारस्तथा भवेत् ॥९॥
भोगमोक्षपदा विद्या श्रीविद्या पोडशाक्षरी।
विना गुरूपदेशेन शापो भवति निश्चयात् ॥ १०॥
चन्द्रान्त वारुणान्तं च शक्रादिसहितं पृथक् ।
घामाक्षि पिन्दुनादाढचं विश्वमातृकलात्मकम् ॥११॥
चतुर्विधप्रकारेण शृणु देवि प्रकथ्यते ।
स्वं मनोहारिणी यस्मारकथ्यते मुवि दुर्लमम् ॥ १२॥
विद्यादी योजये देवि साक्षाजायस्वरूपिणी ।
उत्पत्ति गरी बोधो व्यावृत्तिर्मनसः सदा ॥ १३ ॥
फलाचतुष्टयं जायदवस्थायां व्यवस्थितम् ।
जायरसत्त्वगुणा प्रोक्ता केवलं शक्तिरूपिणी ॥ १४ ॥
विकुटा सकला भेदाः पञ्चकूटा मवन्ति हि ।
वेगवी वमुकूटा स्यात्पट्कूटा शांकरी मवेत् ॥ १५॥
द्वितीयोऽयं प्रकार: स्यादुलमो भुवनत्रये ।
एपेय शिवरूपातु व्यापकत्वात्सुरेश्वरि ॥ १६ ॥

·[१३ त्रयोदेशःपटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम्। निश्चला सर्वभूतेषु सदाशिवमयी परा। : सुपुतिरूपिणी साक्षाद्ब्रह्मरूपा यतः प्रिये ॥ १७॥ मरणं विस्मृतिमूग निद्रा च तमसा वृता। सुपुतिस्तु कला ज्ञेया सुपुतिः शिवरूपिणी ॥ १८॥ केवलत्वेन जाग्रत्स्यात्पश्चकूटा च शांभवी। : सुपुप्त्यन्ते जागरादी स्वप्नावस्था रजोमयी ॥१९॥ अभिलापो भ्रमश्चिन्ता विषयेषु पुनः स्मृतिः। : कलाचतुष्टयं स्वप्नावस्थायां तु विधीयते ॥२०॥ शिवरुपा शक्तिरूपा महात्रिपुरदेवता । वेदादिमण्डिता देवि शिवशक्तिमयी सदा ॥२१॥ तदा भेदास्तु सकलाः पंटूकूटाः परमेश्वरि । वैष्णवी नवकूटा स्यात्सप्तकूटा च शांकरी ॥२२॥ अस्याः स्मरणमात्रेण गजदानं शतं भवेत् । भेदत्रयं तु कथितं तुयाँ विद्यां शृणु प्रिये ॥ २३ ॥ यस्या विज्ञानमात्रेण ब्रह्म साक्षान्न संशयः। सुपुप्त्यादी जागरान्ते स्फुरत्तामावलक्षणा ॥ २४ ॥ अवस्थाशेपतां प्राप्ता तुर्या तु परमा कला । मावामावविनिर्मुक्ता गुणातीता निगद्यते ॥२५॥ वैराग्यं च मुमुक्षुत्वं शमादि विमलं मनः । सदसद्वस्तुनिर्धारस्तुर्यायास्तु कला इमाः ॥ २६ ॥ आद्यबीजद्वयं भद्रे विपरीतक्रमेण हि.। विलिख्य परमेशानि ततोऽन्यानि समुद्धरेत् ।। २७॥ अन्तर्मुखा घरारोहे कुमारी त्रिपुरेश्वरी। .: एभिस्तु पञ्चसंख्याकै:जैः संयुटितां यजेत् ॥ २८॥ पट्रकूटा परमेशानि विद्येयं पोडशाक्षरी। .त्रिकूटा: सकला मद्ने पोडशार्णा भवन्ति-हि ॥ २९ ॥ वैष्णव्येकोनविंशा शेवी सप्तदशाक्षरी। वक्त्रकोटिसहनैस्तु जिह्वाकोटिशतैरपि ॥ ३०॥ वर्णितुं नैव शक्येयं श्रीविद्या पोडशाक्षरी। वैखरी वाच्यमावत्वादशक्ता गुणवर्णने ॥ ३१ ॥ . क. 'वं समाधि ·ईश्चरमोतं- [१३ प्रयोदशःपटलः) यतो निरक्षर वस्तु परा तत्र तु कारणम् । मूकीमूता हि पश्यन्ति मध्यमा मध्यमा मवेत् ॥३२॥ ब्रह्मविद्यास्वरूपेण मुक्तिमुक्तिफलप्रदा। एकोच्चारण देवेशि वाजपेयस्य कोटयः॥३३॥ अश्वमेधसहस्राणि प्राक्षिण्यं भुवस्तथा। काश्यादितीर्थयात्राश्च सार्धकोटिबयान्विताः॥३४॥ तुला नाहन्ति देवेशि नात्र कार्या विचारणा । एकोञ्चारेण गिरिजे किं पुनर्बह्म केवलम् ॥ ३५ ॥ पोडशा) महाविद्या न प्रकाश्या कदाचन । गोपितच्या त्वया मद्रे स्वयोनिरिव पार्वति ॥ ३६ ॥ शिवशक्तिसमायोगाद्यद्यत्कर्म प्रजायते । घेयं तन्न मवेत्तद्वच्छ्रीविद्यां पोडशाक्षरीम् ॥ ३७॥ विना गुरुपदेशेन श्रीविद्या पोडशाक्षरी। दृष्ट्वा प्रजपते यस्तु स मक्ष्यो योगिनीगणेः ॥३८॥ श्रीगुरोः कृपया लब्धा सर्वसाम्राज्यदायिनी। मुवनत्रयसीमाग्यं ददाति विपुलां श्रियम् ॥ ३९ ॥ साक्षान्मनसौमाग्पं बैलोक्याकर्षणक्षमम् । सुधातरविणीवेमशदचातुर्यदायिनी ॥४०॥ सोमाग्यमारपसंपन्नकष्ठापटलदायिनी। परब्रह्मणि लीनत्वं ददाति यश उत्तमम् ।। ४१ ।। प्रपञ्चसागरे लीनानुद्धरेद्वेदमातृका । यस्याः सामयतो देवि मुवनानि चतुर्दश ॥४२॥ अमूवन्परमेशानि तेषां कारणरूपिणी। चतुःसागरसामथ्र्य कृपालोकनतो मवेत् ॥४३॥ बझाण्डकोटिजननी महामोक्षपदापिनी। निःसरन्ति महामन्त्रा विस्फुलिङ्गा यथा प्रिये ।। ४४ ॥ पढ़ेः सकाशादहवो विद्यास्तु बहवस्तथा । धाग्मवात्तु समुत्पन्नास्तस्माद्वाग्मवमुच्यते ॥४५॥ मातृकार्णास्तथा मद्रे धाग्मवान्निसृताः क्रमात् । अत एष महेशानि शन्दब्रह्ममयी प्रिये ॥४६॥ प्रारमा १५ मिन्द्रसो ! .

·[१४ चतुर्दशःपटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम्। पालयन्ती जगत्सर्व तथा चैलोक्यमोहिनी। मोहयन्ती कामकला पुत्रपौत्रप्रधिनी ॥४७॥ स्त्रीपुंमावेन सकलं ग्रथितं कामसूत्रके। तदा सौमाग्यसंपन्ना बह्मस्थाननिवासिनी ॥४८॥ सौमाग्यगर्वगहना विश्वयोनिरितीरिता।। चतुर्वाययनिष्ठेयं त्रैलोक्यवशकारिणी ।। ४९।। साक्षात्संविन्मयी ज्ञानरूपिणी मोगदापिनी। महासंपत्पदा नित्या साक्षादक्षररूपिणी ॥५०॥ पोडशा मया मद्रे श्रीविद्या कथिता परा। निधानमिव चोरेभ्यो रक्षणीया तथा प्रिये ॥ ५१ न देया यस्य कस्यापि देया प्राणप्रदायिने । निर्मलाय स्वमक्ताय प्राणेभ्योऽप्यधिकाय च ॥५२॥ इति श्रीमज्ञानार्णवे नित्यातन्त्रे पोडशीविद्याविवरणं नाम प्रयोदशः पटलः ॥ १३ ॥ --- .भय चतुर्दशः पटसः। भीदेव्युषाच- चक्रमण्डलमाख्यातं न पूजा तत्र मण्डले । कथिता परमेशान श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः॥१॥ ईश्वर उवाच शृणु देवि प्रवक्ष्यामि पूजाविधिमनुत्तमम् । तदङ्गकलशादीनां स्थापनं प्रथमं मवेत् ॥२॥ सद्विधानं शृण माज्ञे यथाविधि समासतः । मण्डलं वामतः कृत्वा जलेन चतुरस्रकम् ॥ ३॥ यहत्कराम्यां देवेशि तबाऽऽधारं मनोहरम् । सौवर्णरौप्यताम्रादिरचितं पूजयेत्मिये ॥४॥ 'पह्निमण्डलरूपं तु कलादशकमर्चयेत् । धूम्रा च नीलवर्णा च कपिला विस्फुलिशिनी ॥५॥ ज्वाला हेमवती कम्पवाहिनी हव्पवाहिनी। रोद्री संकपिणी चैव वैश्वानरकला दश ॥ ६ ॥ १५.ददा । १. पर ।३.'टा मावठी। .

·४६ ईश्वरपोक्तं- [१४ चतुर्दशःपटल) आमिः कलामिः सहितं वह्नि तत्र प्रपूजयेत् । कलशं हेमजं वाऽन्य स्थापयेचन सुन्दरि ।। ७ ।। पूजयेत्सर्यरूपं तु कलाभिः परमेश्वरि । तपिनी तापिनी चैव विधा बोधिनी तथा ॥८॥ कलिनी शोपणी चर्व वारुण्याकर्पिणी तथा। माया विश्वावती हेमा प्रमा सौरकला इमाः ॥९॥ फटशं तु समापूर्य अलेन कमलेक्षणे । तत्रस्थममृतं साक्षाञ्चन्द्ररूपं विचिन्तयेत् ॥ १०॥ चन्द्रमण्डलमम्पर्य कलाभिः सुरवन्दिते । अमृता मानसी तुष्टिः पुटिः प्रीती रतिस्तथा ॥११॥ श्रीश्च ह्रीश्च स्वधा रात्रिज्योत्तों हैमवती तथा । छाया च पूर्णिमा नित्या अमावास्या च पोडशी ॥१२॥ एमिः समम्यर्थ्य मन्त्रैर्यजेदानन्दभैरवम् । शिवचन्द्रो मातृकान्तं काटशकाम्मुवह्नयः॥ १३॥ पायुश्च वामकर्णेन योजितो बिन्दुलाञ्छितः। वीजमेतत्समुच्चार्य तथा चाऽऽनन्दभैरवम् ॥ १४ ॥ हेन्तं शिखामन्त्रयुक्तं पुनजि तु संलिखेत् । चन्द्रं हित्वाऽदिमं कुर्यात्कणे वामाक्षि योजयेत् ॥ १५ ॥ सुरादेयं ततो चीपटियमानन्दभैरवी । अनेन चन्द्रं संपूज्य पूजाहः कलशो भवेत् ॥ १६ ॥ विधाय वाममागे तु चतुरनं तु मण्डलम् । यन्त्रिकां तत्र संस्थाप्य शट्वंतत्र विनिक्षिपेत् ॥ १७ ॥ उद्धोदकेन संपूर्य पूजयकारणान्वितम् । पटनं तत्र संपूज्य सामान्यायमिदं प्रिये ॥१८॥ अथ वक्ष्ये महेशानि विशेपाध्यस्य लक्षणम् । आरमश्रीचक्रयोर्मध्ये चतुरनं तु मण्टटम् ॥ १९॥ सामान्यायव्य तोयेन देशिका भूमिजानुकः । यहकरोयपुटतो यन्धिका तत्र योजयेत् ॥ २० ॥ १०.१.या पत्र.विचार पर,rt. ' या'.५.ग.ह. गृणा.प.व.

·४७ [१४ चतुर्दश पटेल:] ज्ञानार्णवतनम्। विकोणवृत्तपट्कोण चतुरनं तु मेण्डलम् । वह्नि तत्र विचिन्त्याथ पूजपेद्यन्त्रिकामयम् ॥ २१ ॥ पूर्ववत्परमेशानि त्रिकुटां मध्यगां यजेत् । व्यस्तकूटर्यजेत्तत्र त्रिकोणे परमेश्वरि ।। २२ ।। द्विरावृत्त्या पडङ्गानि पटकोणेषु प्रपूजयेत् । सौवर्ण राजतं वाऽपि पात्रं संस्थापयत्मिये ॥२३॥ सूर्यरूपं प्रपूज्याथ यन्नं पूर्ववदालिसेत् । समस्तव्यस्तकूटस्तु पूजयेत्पूर्ववक्रमात् ॥ २४ ॥ विशेषेण समापूर्य चन्द्रं द्रवर्मयं प्रिये । पूर्ववद्यन्त्रमालिस्य त्रिकूटो यन्त्रमध्यगाम् ॥ २५॥ त्रिकोणं चिन्तयेत्तनु बिकूटैः पूजितं प्रिये । अकथादित्रिरेखाट्य हक्षाम्यन्तरमुत्तमम् ॥ २६ ।। द्विरावृत्त्या पडद्गानि पट्कोणेपु प्रपूजपेत् । आत्मानं हंसमनुना आनन्देन च पूजयेत् ।। २७॥ मूलविद्यां यजेत्तत्र पोडशाणी जपेत्ततः । धूपदीपी निवेद्याथ नमस्कृत्याय॑कं पुधः ॥ २८॥ मुद्राः संदर्शयेत्तत्र साक्षाद्ब्रह्ममयं मवेत् । मोक्षपेत्तन चाऽऽत्मानं पूजोपकरणानि च ॥ २९ ॥. सर्वत्र प्रोक्षणं कुर्यात्सर्व ब्रह्ममयं मयेत् । आत्मोन तु समम्पर्य भूतान्संत्रासपेत्ततः ॥ ३०॥ मूलविद्यास्त्रमुचार्य दिग्बन्धं स्फोटनादिभिः । तेन्मुसः संनतो देवि मूतशुद्धिं तु पूर्ववत् ॥ ३१ ॥ ततो न्यासादिकं कुत्सिंनाहं तु शरीरके । फरगुद्धिकरी विद्या मध्यमादितटान्तकम् ॥ ३२ ॥ अल्लीपु द्विरावृत्त्या फरशुद्धिरियं पिये। अंत आत्मासनं दद्यात्तत्तश्रकासनं प्रिये ॥ ३३॥ - ..तर.ग. को १ व. पा. पुण्य जन र पारदरम्. स. पदास. पाटके 'मोभे न पाया। .स.स.नि. 'मानद 11. ग. उन्म। 18. 'यसको।५.भ।

·[१४ चतुर्दशःपटल ईश्वरप्रोक्तं- सर्वमन्त्रासनं दद्यात्साध्यसिद्धासनं यजेत् । पादयोर्जययोर्जान्वोलिङ्गे न्यस्य चतुष्टयम् ॥ ३४ ॥ कुमार्यात्रिपुरेशान्याः पडङ्गानि च पूर्ववत् । अथ वक्ष्ये महेशानि श्रीविद्यान्यासमुत्तमम् ॥ ३५ ॥ संपूणां चिन्तयेद्विद्या ब्रह्मरन्धेऽरुणप्रभाम् । प्रवसुधा पोडशाणा महासौमाग्यदां समरेत् ॥ ३६॥ षामांसदेशे सौभाग्यदण्डिनी भ्रामयेत्ततः। रिपुजिह्वाग्रहां मुद्रां पादमूले न्यसेप्रिये ॥ ३७॥ त्रैलोक्यस्य त्वहं कर्ता ध्यात्वैवं तिलके न्यसेत् । संपूर्णामेव वदने वेष्टनत्वेन विन्यसेत् ॥ ३८ ॥ पुनः संपूर्णया देहे गलोचे विन्यसेत्ततः। पुनः संपूर्णया देहे व्यापकत्वेन विन्यसेत् ॥ ३९ ।। व्यापफान्ते योनिमुद्रा मुखे क्षिप्त्वाऽभियन्य च । श्रीविद्यापूर्णरूपोऽयं न्यासः सीमाग्यवर्धनः ॥ ४० ॥ परिभ्राम्यानामिकां तु भूर्धानं परितः प्रिये । ब्रह्मरन्ध्र क्षिपेद्देवि मणिबन्धे न्यसेत्ततः ॥ ४१ ।। ललाटेऽनामिका कुर्यात्पोडशाणां स्मरन्बुधः । संमोहनाण्यो देवेशि न्यासोऽयं क्षोमकारकः ॥४२॥ प्रैलोक्पमरुणं ध्यायेच्छ्रीविद्या मनसि स्मरेत् । पादपोड्ययोजन्विोः कट्योरन्धुनि पृष्ठके ।। ४३ ।। नामी पार्श्वद्ये व स्तनयोरंसयोस्तथा। फर्णयोर्ब्रह्मरन्धे च धर्दनेऽक्षिणि पार्वति ॥ १४ ॥ ततः फैण्ठप्रदेशे तु करवेष्टनयोः क्रमात् । संहारोऽयं महान्यासो धीजे: पोडशमिः क्रमात् ॥४५॥ भीविद्यायां: पोटशाणा सर्विश्वेश्वरो मवेत् । सृष्टयन्तां विन्यसेदेषि मातृका पूर्वयत्मिये ।। ४६ ॥ मातृकाणस्यमपां च पर्गाष्टकसमन्विताम् । पशिनी मातृकां न्यस्येद्दीनाष्टकसमन्विताम् ॥ ४७ ॥ १. या भरः ।।१५. 'दो प्रषि प1ि३. कप्रदे" .

·१४ चतुर्दशः पटलः ज्ञानार्णवतन्त्रम्। ४१ अवर्गान्ते लिखेदीजं वह्निफान्तं क्षमान्वितम् । वामकर्णविशोमात्यं बिन्दुनादाद्विन्तं प्रिये ॥ ४॥ वशिनी पूजयेद्वाचां देवतां देवि मुवते । कवर्गान्ते महेशानि कामेशीवीजमुत्तमम् ॥ ४९॥ मेरुद्धतं समुच्चार्य वाग्देवीं पूजयेत्ततः। चवर्गान्ते धान्तलान्तं क्षमातुर्यस्यरान्वितम् ॥५०॥ मोदिनी पूजयेद्वाचा देवतां तदनन्तरम् । टवर्गान्ते वायुतीयं मुखसंस्थं महेश्वरि ।। ५१ ॥ घामकर्णेन्दुबिन्दास्यं विमला वागधीश्वरीम् । तवर्गान्ते जमक्ष्माद्यं वामनेत्रविभूपितम् ॥ ५२ ।। चिन्नुनादाडित वीज वाग्देवीमरुणां यजेत् । पवर्गान्ते व्योमचन्द्र क्षमातोयामिमुरायफम् ॥ ५३॥ ऊकारस्परसंयुक्तं बिन्दुनादकलाडिन्तम् । जपिनीं पूजयेद्वाचा देवतां वीरवन्दिते ।। ५४ ।। यवर्गान्ते जान्तकालरेफवायुसमन्वितम् । ऊमात्यं देवता वाचा सर्वशी परिपूजयेत् ॥ ५५ ॥ क्षमोवहिगतं तुर्य चीजेन परिमण्डितम् । पिन्दुनादकलाकान्त कोलिनी याचमर्चयेत् ॥ ५५ ॥ शवर्गान्ते महेशानि न्यसेत्सर्वार्थसिद्धये । शिरोललादर्भूमध्यकण्ठहन्नामिगोचरे ॥५७॥ आधारे प्यूहकं यायन्यसेद्देवीः क्रमापिये। पोटा न्यासं ततः कुर्याद्येन ब्रह्माण्डरूपफः ।। ५८R विराट्स्यरूपी वर्षात्मा शिवः साक्षान संशयः। गणेशः प्रथमो न्यासः सर्वविघ्नपिनाशनः ॥ ५९॥ अरुणादित्यसंफाशानगनवस्त्राषिटोपनान् । पाशाशयरामीतिकराशक्तिसमन्विता ॥ ३०॥ पात्या प्रपिन्यसेवि मातृकान्पासपत्ततः । विश्वरस्तपा श्रीध विनराजस्तया द्विया ॥१॥ पिनापफम्तथा दुष्टिः शान्तियुक्तः शिवोपमः । पिमफुपुष्टिपुक्तानु विप्रहर सरस्पती ॥ १२॥ १७ ... 'ती. Irirmit ·५० [१४ पतुर्दशः पटलः ईश्वरमोक्त- विघ्नराइरतियुक्तस्तु मेधावान्गणनायकः। एकदन्तश्च कान्तिश्च द्विदन्तः कामिनीयुतः ॥ ६ ॥ गजवक्त्रो मोहिनी च निरञ्जनजटा ततः । कपर्दी तु तथा तीवा दीर्घवक्त्रस्ततः प्रिये ॥६४ ॥ ज्वालिनीसहितः पश्चान्नन्दासंकपणौ ततः। वृपध्वजच शुमगा गणनाथेन संयुता ॥६५॥ कामरूपिणिका पश्चादजेन्द्रः शुम्रया युतः। शूर्पकर्णस्तु जयिनी विनेवः सत्ययाऽन्वितः ॥ ६६ ॥ लम्बोदरम्य विनेशी महानादस्वरूपिणी । चतुर्मुर्तिः कामदा च सदाशिवयुता ततः ॥ ६७ ।। मदविह्वलनाम्नी च आमादविकटे ततः। दुर्मुखश्च तथा घूर्णा सुमुखो मूतिमांस्ततः ॥ ६८।। प्रमोदश्च तथा मूमीरेकपादस्तथा सती। द्विजिह्वश्च रमायुक्तः शूरश्चैव तु मानुपी ।। ६९॥ धीरेण सहिता पश्चाच्छलजे मकरर्वजः। पण्मुखश्च विकर्णा च वरदो मृहुँटी तथा ॥ ७० ॥ धामदेवस्तथा लज्जा वक्रतुण्डस्ततः परम । दीर्घयोणान्वित: पश्याद्विरण्डकधनुर्धरा ॥१॥ सेनानीर्यामिनीयुक्तो ग्रामणी राधिसंयुतः । मत्तश्च चण्डिकायुक्तो विमत्तश्च शशिपमा ।।७२।। मत्तवाहनलोटे च जटी च चपलेक्षणा। मुण्डि कन्वीयुतः पश्चात्सद्गी दुर्मगयाऽन्दितः ॥७३॥ परेपश्चैव सुभगा पकंनुस्तथा शिया । मध्यप्रियश्च दुर्गा च मेघनादव कालिका ॥७४ ।। गणेशः कालकुब्जा च गणपो विनहारिणी। मातृधन्य सेयि महन्यासं ततो न्यसेत् ॥ ७५ ।। पारागं सित रतं. श्याम पीतं च पाण्डुरम् । धूमकृष्णं कृष्णधूनं धूमधूनं विचिन्तयेत् ।। ७६ ।। न ... मागतिः। 14. 'मटे | ra. "मुरमा । र अनुमति माम् : { . . iii . 'दीयुगा Fitrate .. ग. रोमन 11.hatai - ·. [१४ चतुर्दशः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । रविमुख्यान्कामरूपान्सर्वामरणमूपितान् । वामोरुन्यस्तहस्तांश्च दक्षहस्तामयप्रदान् ॥ ७॥ स्वरैरक हृदि न्यस्य यवर्मेण शशी ततः । भूमध्येऽथ कवर्गेण माम नेत्रत्रये न्यसेत् ॥८॥ चवर्गेण बुधो हृत्स्थष्टवर्गेण बृहस्पतिः। हृदयापार देवोश तवर्गण गले भृगुः ॥ ७९ ॥ पवर्गण शनि भौ राहुर्वक्त्रे शवगतः। लक्षाभ्यां तु गुदे केनुयंसेदेवं वरानने ।। ८० ।। अथ नक्षत्रवृन्दस्य न्यासं कुर्यात्सुखपदम् । ज्वलत्कालाग्निसंकाशाः सर्वामरणभूपिताः।। ८१॥ नतिपाण्योऽश्विनीमुख्या वरदामयपाणयः । युग्मंयुग्मं तथा युग्मं युग्मयुग्मेन रोहिणीम् ।। ८२॥ एकमेकं तथा द्वन्द्वमेकं पुष्पान्तमुच्यते । ललाटे चक्षुषोः पश्चादामदक्षिणकर्णयोः ॥ ८३॥ नासाद्वये च देवेशि तथा कण्ठे क्रमान्यसेत् । पुष्पान्तं च प्रविन्यस्य खगाणाभ्यां तु सापकम् ॥ ८४ ॥ दक्षस्कन्धे घङाभ्यां तु मधां स्कन्धे द्वितीयकें । चपूर्वाफाल्गुनी दक्षे कूपरे छजसंयुताम् ॥ ८५ ॥ उत्तराफाल्गुनी वामे कूपरे विन्मसेमिये । झनवर्णास्थितो हस्तो मणिवन्धेऽथ दक्षिणे ॥ ८६ चित्रां टठस्थां वामे च मणिबन्धे न्यसेपिये। डकारण युतां स्वाती दक्षहस्ते प्रविन्यसेत् ॥ ८ ॥ ढणयुक्तां विशाखांतु वामहस्ते प्रविन्यसेत् । तथदस्थानुराधां तु नामौ विन्यस्य पार्वति ।। ८८॥ धकारेण युतां ज्येष्ठां न्यसेद्दक्षकटौ प्रिये । नपफस्थं तथा मूलं न्यसेद्वामकटी प्रिये ॥ ८९ ॥ पूर्वापाढा वकारेण दक्षोरी विन्यसेपिये। मकारणोत्तरापाढा वामोरौ तदनन्तरम् ॥१०॥ . क. ग. स्य य । २ क. ग. "तः । पक्षा। ३स, 'योत्सलक्षणम् । ख. श्री ए.. ५ स.यो भंसद्ध ख. ये कामकण्ठे दक्षकण्ठे ।'

·५२ [१६ चतुर्दशः पटलः ॥ ईश्वरप्रोक्तं- मकारयुतं श्रवणं दक्षनानुनि विन्यसेत् । परस्थितां धनिष्ठां तु वामजानुनि विन्यसेत् ।। ९१ टकारेण ततो देवि शतमिपं न्यसेमिये । दक्षजझ्यागतां पश्चात्पूर्वाभाद्रपदां ततः ॥ ९२॥ घशवर्णस्थितां न्यस्य पामजल्यागतां क्रमात । पसहस्थोत्तरामापदां दक्षिणपादके ॥ ९३ ॥ क्षकारेण ततो बिन्दुविसर्गाम्यां च रेवती। वामपादे प्रविन्यस्य योगिनीन्यासमाचरेत् ॥ ९४ ॥ सितासितारुणा व चित्रापीताशचिन्तयेत् । चतुमुंजाः समर्वस्त्र: सर्वामरणभूषिताः ॥ ९५ ॥ डांडीबीजद्वयं छोक्त्वा डमला वरयाः प्रिये । वामकर्णेन्दुनादाढ्यं दाकिन्यै नम इत्यपि ॥ ९६ ॥ स्वरान्ते तु प्रवक्तव्यं मान्ते रक्षपदद्वयम् । स्वगात्मने ण्ठदेशे विशुद्धो विन्पसेभिये ।।१७।। कण्ठवर्ण राकिनी नु रकारायः क्रमात् । पूर्वबद्वाजसंयुक्तरसृगामाइन संवदेव ॥ १८ ॥ अनाहते न्यसेत्पयाहुकारादिशकारक। लाफिनी प तथा देवि मांसात्मा मणिपूरके ।। ९९ ॥ घंटवर्ण: काकिनी नु साधिष्ठाने तथाविधाम् । भेदस्वरूप विन्यस्य वसवर्णस्तु साकिनीम् ।। १०० ॥ अस्थिरूपांघ पूर्वोक्तचीजेनाऽऽधारके न्यसेत् । हक्षवर्णास्थितां तदन्मजारूपिणिकां यजेत् ॥ १०१ ।। मूयोर्मध्ये महेशानि हाकिनी द्विढे न्यसेत् । xपूर्वपट्टीजसंयुक्तां तच्छुकामिका यजेत् ॥ १०२॥ सपंधातुगतां देवी शुक्रवणां तु याकिनीम् । मारन्धे मईशानि न्यासोऽयं योगिनीयुतः ॥१०३ ॥ ...पुर दिल्याने दिन स तदायिक सेन ( इट। म Nimisr . परित। Pe ...'ओ। 1 same a प्ररि ·[१४ चतुर्दशः पटलः ] ज्ञानाणवतन्नम्। राशिन्यासं ततः कुर्यात्सर्वरक्षाकरं सदा। रक्तश्वेतहरिद्वर्णपाण्डुचित्राशितान्स्मरेत् ।। १०४ ॥ पिशङ्गपिङ्गली व कर्बुरोसितधूम्रकान् । अकारादिचतुष्केण विन्यसेत्सुरवन्दिते ॥१०५॥ मेपं दक्षिणपद्गुल्फे ततो देवेन वै वृषम् । न्यसेजानुनि वेदैस्तु मिथुनं वृपणे ततः ।। १०६ ॥ दाभ्यां कर्काटकं कुक्षौ द्वाभ्यां स्कन्धे च सिंहकम् । अनुस्वारविसर्गाभ्यां शवर्गेण च कन्यकाम् ॥१५॥ दक्षिणे तु शिरोभागे विन्यसेवीरवन्दिते । तथा वामशिरोमागे कवर्गेण तुलाभृतम् ॥ १०८॥ चवर्गेण तथा स्कन्धे वृश्चिकं विन्यसेमिये । टवर्गेण तथा कुक्षी धन्विनं विन्यसेमिये ॥ १०९।। मकर तु तवर्गेपण वृषणे विन्यसरक्रमात् । पवर्गेण तथा कुम्भ वामजानुनि विन्यसेत् ॥ ११०॥ यवर्गेण क्षकारेण मीनं गुल्फेऽथ वामके । अथ पीठानि विन्यस्येत्सर्वतीर्थमयानि हि ॥१११॥ सितासितारुणाश्यामाहरित्पीतान्यनुक्रमात् । पुनः पुनः क्रमादेवि.पश्चाशत्पीठसंचयः ॥ ११२॥ पीठानि संस्मरेद्विद्वान्सर्वमातृकया युतान(१)। मातृकार्णेन्सेद्विद्वान्सर्वकामार्थसिद्धये ॥ ११३ ॥ कामरूपं महापी पीठं वाराणसी ततः। नेपालं च तथा पीठं तथा वै पौण्ड्रवर्धनम् ॥ ११४ ॥ पुरस्थिरं तथा पीठं चन्द्रस्थिरमतः परम् । पूर्णशैलें महापीठमदं च ततः परम् ॥ ११५॥ आम्रातकेश्वरं पीठमेकानं च ततः परम् । विस्रोतःपीठमनपं कामकोटं ततः परम् ॥ ११६ ॥ कैलासमुगुकेदारं पीठं चन्द्रपुरं ततः । श्रीपीठं च तथोंकारं जालंधरमतः परम् ॥११७॥ मालवं च ततः पीठं कुलान्तं देवकोर्टकम् । गोकर्ण च महापीठं मारतेश्वरमेव च ॥ ११८॥ - १. राशित। २. स्पितं दस, परस्यिाम 17 स. °टरम् ।

·५४ ईश्वरप्रोक्तं- [१४ चतुर्दशः पटलः अट्टहासं च विरजं राजगेहं महापथम् । पीठ कोल्लगिरि प्रोक्तमेलापुरमतः परम् ॥ ११९ ॥ कामेश्वर महापीठं महापीठं जयन्तिका । पीठमुज्जयनी चैव चरित्रं क्षीरकाभिधम् ॥ १२० ॥ हस्तिनापुरपीटंच उड्डीशं च प्रयागकम् । पष्ठीशं च तथा पीठे मायोपुरजलेश्वरम् ॥ १२१ ।। मलयं च महापीठं श्रीशैल मेरुकं गिरिम् । महेन्दं वामनं चैव हिरण्यरमेव च ।। १२२ ॥ महालक्ष्मीमयं पीठमुट्ठीयानमतः परम् । छायाच्छचपुरं पीठं तथैव परमेश्वरि ॥ १२३ ॥ पञ्चाशत्पीठविन्यासं मानकावन्न्यसेत्सदा । पोढा न्यासो महादेवि न्यस्त्वा साक्षात्स्वयं शिवः॥१२४॥ अथ कामाश्यसेदेवि दाडिमीकुसुमममान् । पामाङ्कशक्तिसहितान्पुष्पयाणेक्षुकार्मुकान ॥ १२५ ॥ शकयः फुकुमनिमाः सर्वामरणमूपिताः। नीलोत्पलकरा ध्येयावलोक्याकर्पणक्षमाः ॥ १२६ ।। न्यसेकामरतिं पश्चात्कामप्रीति सुरश्वरि । कान्तश्च कामिनीयुक्तो भ्रान्तो वै मोहिनीयुतः ॥ १२७ ॥ कौमाङ्गः कमले तद्वत्कामचारो विलासिनी । फर्णकल्पलते तद्वत्कोमलश्यामले तथा ।। १२८॥ कामवर्धनसंयुक्ता विज्ञेया तु शुचिस्मिता। कामश्च विस्मितायुक्तो विशालाक्षीयुतो रमः ॥ १२१ ॥ रमणो लेलिहायुक्ता निनादिगम्बरे । रतिप्रियश्च यामा चराविनाथश्च कुब्जिका ।। १३० ।। स्मरेण च युता कान्ता रमणः सत्यया युतः । निशाचरश्न कल्याणी नन्दनो मोगिनी तथा ॥ १३१ ।। नन्दकः कामदायुक्तो मदनच मुलांचना । सुलायप्यायुतो देषि तथा नन्दसताभिधः ॥ १३२॥ 10. Arr. गुरेशी ।।.ग. च्या न्य" । "स.कमपुरम। रस. राम । iC. मन्देशः सामनी ६.६पिता ·[१७ चतुर्दशःपटल:) ज्ञानार्णवतन्त्रम् । निशाचरथ मर्दिन्या रतिहंसस्ततः परम् । कलहः प्रियया युक्तः पुष्पधन्वा च काक्षिणी ॥ १३३॥ महाधनुश्च सुमुखा ग्रामणीनलिनीयुतः । भीमश्च जटिनीयुक्तो भ्रामणः पालिनीयुतः ॥ १३४ ॥ भ्रमण शिखिनीयुक्तो शान्तमुग्धे ततः परम् । भ्रामणो रमया युक्तो भृगुमा ततः परम् ॥ १३५ ॥ भ्रान्तश्यामरलोला च भ्रमावहसुचञ्चले । मोहनो दीर्घजिह्वा चे मोचकश्च तथा सती ॥१३६ ॥ तथा मुग्धश्च लोलाक्षी मोहमदनमृङ्गिणी । मोहकश्च चपेटा च मन्मथो नाथया युतः ॥ १३७ ॥ मातङ्गमालिनीयुग्मं भृङ्गी च कलहंसिनी । गायकेन समायुक्ता तथा वै विश्वतोमुखी ।। १३८ ॥ गजैनन्दिकया युक्तो गीतिश्च तदनन्तरम् । नर्तकः :: सह रञ्जिन्या खेलः कान्तिसमन्वितः ॥ १३९ ॥ उन्मत्तः कलकण्ठे च मत्तकश्च वृकोदरी । मेघः श्यामान्वितो देवी विमल श्रीः क्रमाप्रिये ॥ १४० ॥ मातृकाणैसेद्देवी(वि) मातृकावरसदाऽनघे। अनेन न्यासयोगेन त्रैलोक्योमको भवेत् ॥ १४१॥ चालायात्रिपुरेशान्या नवयोन्यङ्कितं न्यसेत् । श्रोत्रयोप्रचुचुके चैव शङ्खास्येपु शोर्नसि ॥१४२ ।। अंसद्वये च हृदय न्यसेत्कूपरकुक्षिपु । जान्वन्धुपादगृह्येषु पार्श्वहृत्सु स्तनद्वये ॥ १४३ ॥ कण्ठे च नवयोन्यास्पं न्यसेवीजनपारमकम् । पुनालां समुच्चार्य पोडशाणां प्रविन्यसेत् ॥ १४४ ॥ पुनवाला समुच्चार्य चतुरस्रं च चिन्तयेत् । गोलकं न्यासयोगेन श्रीचक्र परिचिन्तयेत् ।। १४५।। पट्रचकेषु ललाटे च सीमन्ते च शिरोबिले। नव स्थानानि संकल्प्य न्यसेदेवि ततः परम् ॥ १४६॥ .रा. पा शहिना । २५. च करव तपा मतिः । क. 'युस महिनीकर । ४. जगदानन्दायक.गौतथा ६स पुस्तके वनपा । पागन्तरम् । .. "धार ।

·[१२ पञ्चमः पटलः] ५६ ईश्वरप्रोक्तं- औविद्या ब्रह्मरन्ध्रे च पृष्ठतो गुरवः क्रमात् । तिथिनित्यास्ततो देवि मातृकास्वरसंयुताः ॥ १४७ ॥ मातृकावन्यसेहक्ने सर्वसौभाग्यदायकाः ॥ १४८॥ इति श्रीमन्नानाणवे नित्यातन्त्रे धीविद्यान्यासविधानं नाम चतुर्दशः पटलः ॥ १४ ॥ भय पञ्चदशः पटलः । ईश्वर उवाच- शृणु देवि प्रवक्ष्यामि मित्यामण्डलमुत्तमम् । कामेश्वरी महाविद्या सर्वलोकवशंकरी ॥१॥ घालो तार च हृत्प्रान्ते कामेश्वरिपदं लिखेत् । इच्छाकामफलप्रान्ते प्रदेसर्वपदं लिसेत् ॥२॥ ततः सत्त्ववशं बयाकरिसर्वजगत्पदम् । क्षोभणान्ते कार घूयाटुंकारत्रितयं लिखेत् ॥ ३॥ पञ्च वाणान्समालिस्य संहारेण कुमारिकाम् । एपा कामेश्वरी नित्या प्रसङ्गाकथिताऽद्विजे ॥ ४ ॥ धाग्मवं मगशब्दान्ते मुगे मगिनि चाऽऽलिखेत् । मगोदरि मगान्ते च मगमाले मगावहे ॥५॥ मगगुह्ये मगमान्ते योनिमान्ते मगान्तिके । निपातिनि च सर्वान्ते ततो भगवशंकरि ॥६॥ मगरूपे ततो टेस्य नीरजायतलोचने । नित्यतिने मगमान्ते स्वरूपे सर्व चाऽऽलिसेत् ।। ७ ॥ मगानि मे यानपेति घरदेति समालिसेत् । रेते सुरेते मग च किन्ने किन्नद्रवे ततः ॥ ८॥ सैदप द्वावयाथो च सर्वसत्वान्मगेश्वरि । अमोघे मगविचे च शुम क्षोभय सर्व च ॥ ९ ॥ सत्त्वान्मगेश्वरि याद्वाग्मयं स्टूजमादिमम् । भेप्टं माम्लं प हैन् । है किन्ने च ततः परम् ॥ १० ॥ सर्वाणि च मगान्यन्ते में पर्श चाऽऽनपेति च । जीपजि प हर प्रान्ते पटे मारमकमक्षरम् ॥ ११ ॥ ... मा.। १७.माहिति पाया।

·५७ -- १६ पंचदशः पटेलः] ज्ञानार्णवतन्नम्। मुवनेशी समालिख्य विद्येयं भगमालिनी। प्रसङ्गाकथितो पश्चचत्वारिंशच्छताक्षरी ॥ १२॥ पराबीजं समुच्चार्य नित्यक्किन्ने मदवे । अग्निजायान्वितो मन्त्री नित्यक्किन्नेयमीरिता ॥१३॥ सर्वसौभाग्यदात्री च सर्वश्वयंप्रदायिनी। मणवं पूर्वमुच्चार्य तथाऽहुशेयुगं लिखेत् ॥ १४ ॥ तन्मध्ये विलिखेदेवि भरोमात्मकमक्षरम् । चवर्गमन्पहीनं तु विलिखेतिसंस्थितम् ॥१५॥ चतुर्दशस्वरोपेतं चिन्दुनादाङ्कितं पृथक् । चह्निजायान्वितो मन्त्रो भेरुण्डायाः फलप्रदः ॥ १६ ॥ मुवनेशी समुच्चार्य चतुर्या वह्निवासिनीम् । हृदन्तोऽयं मनुदेवि नित्येयं वह्निवासिनी ।। १७ ॥ मणवं भुवनेशानि फरेमात्मकमक्षरम् । सविसर्गः शशी पश्चान्नित्यक्किन्ने मददये ॥ १९॥ चह्निजाधान्विता विद्या सर्वैश्वर्यप्रदायिनी। महाविद्येश्वरी नित्या प्रसङ्न्न मयरिता ।। परावीनं समुच्चार्य शिवदूती च डेन्युताम् । हृदन्तोऽयं मनुर्देवि दूतीयं सर्वकामदा ॥ २०॥ ओंकारवीजमुच्चार्य परां कवचमालिखेत् । खेच छेक्षः समालिख्य स्त्रीबीजं च समालिखेत् ॥२१॥ हुंकारं क्षे परा चाखं विद्येयं द्वादशाक्षरी। त्वरिता नाम नित्येयं त्रिषु लोकेषु दुर्लमा ॥२२॥ सर्वसिंहासनमयी चालेव कुलसुन्दरी। वालया पुटितां कुर्यात्तथा वै नित्यभैरवी ॥२३॥ पश्च वाणाश्च देवेशी नित्या शकाक्षरी मवेत् । त्रैलोक्यविमला विद्या नित्यास्या परमेश्वरी ॥ २४ ॥ पञ्चाक्षरी बाणवीजनित्ये यमपरा प्रिये। प्रणव मुवनेशानि फरमात्मकमक्षरम् ॥ २५ ॥ धूमात्मकं द्वितीयं च भुवनेश्यनुशं ततः। ..'ता विमा सरोकाशंकरी।क.गरो ।

·५८ [१५ पञ्चदशःपटलः] ईश्वरप्रोक्तं- नित्यशब्दं समुद्धृत्य संबुद्ध्या तु मदवाम् ॥ २६ ॥ फवयं चादुर्श पञ्चदशैनीलपताकिनी । वान्तं कालसमायुक्तं वहिवायुगतं ततः ॥ २७ ॥ पृथपञ्चसमायुक्तं ततः शक्रस्वरान्वितम् । बिन्दुनादाङ्कितं बीजं नित्येय विजया प्रिये ॥२८॥ चन्दवारुणसंयुक्तं तारबीजं समालिखेत् । चतुर्या तु ततो देवि विलिखेत्सर्वमहलाम् ॥ २९ ॥ हृदन्तोऽयं मनुदेवि नित्येयं सर्वमङ्गला । तारं हद्भगवत्यन्ते ज्वालामालिनि देवि चे ॥३०॥ द्विरुचार्य च सर्वान्ते मूतसंहारकारिके। जातवेदसि संलिख्य ज्वलन्तिपदयुग्मकम् ॥ ३१ ॥ ज्यलेतिप्रज्वलद्वंद्व हुंकारद्वितयं लिखेत् । चह्निवीजनयं हुं च अत्रस्वाहान्वितो मनुः ॥ ३२॥ इयं नित्या महादेवि ज्वालामालिनिका परा। फयर्गान्तं स्वरान्तं च शक्रस्वरविभूपितम् ॥ ३३ ॥ पिन्दुनादकलाक्रान्तं विचित्रा परमेश्वरी। अकारादिषु सर्वेपु स्वरेपु क्रमतो न्यसेत् ॥ ३४ ॥ अःस्वरे परमेशानि श्रीविद्या विश्वमातृकाम स्वरवद्विन्यसेन्नित्या नीरजायतलोचने ।। ३५॥ प्रकटाया न्यसेत्पश्चादाधारादिपु मन्त्रवित् । स्थितिन्यासं ततः कुर्याच्ट्रीविद्यापोटशाक्षरः ।। ३६ ॥ पञ्चाहन्दीपु करपोर्ब्रह्मरन्ध्र मुखे हृदि । वयं विन्यस्य नाम्यादिपादान्त चेकमदिने ।। ३७ ॥ गलादिनामिपर्यन्तमपरं हि ततः परम् । घारन्मादिकंठान्तमेकं विन्यस्प पादयोः ।। ३८॥ अगुल्टीषु च विन्यस्य न्यासोऽयं स्थितिकारकः । मृष्टिन्यासं ततः कुर्यात्सर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥ ३९ ॥ मंझरन्येऽलिके नेवधुतिमाणोकेषु च । दन्तान्तरोधक देषि जिवायो गलकूपके ॥ ४०॥ .niसारिनी प.in । देगुना। . वाम ·[१५ पञ्चदशः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । पृष्ठे सर्वाङ्गहृदयस्तनकुक्षिपु लिङ्गके। श्रीविद्यार्णय॑सेदेवि मन्त्रं सर्वसमृद्धये ॥४१॥ सर्वाङ्गे विन्यसेत्पश्चाद्यापकत्वेन सुन्दरि । प्राणानायम्य विधिवन्मुद्रासंनद्धविग्रहः ॥ ४२ ॥ संक्षोभद्रावणाकर्पवश्योन्मादमहाकुशाः । खेचरी बीजरूपा च योनिमुद्रेत्यनुक्रमात् ॥ ४३ ॥ बीजानि वक्ष्ये क्रमतो मुद्राणां परमेश्वरि । पञ्चवाणः पञ्च मुद्राः करोमात्मकमक्षरम् ॥ ४४ ॥ आद्यं तु रुद्रभैरव्या बीजं सादाशिषं ततः। ततस्तु वाग्मवं देविक्रमेण हि चतुष्टयम् ॥ ४५ ॥ चतुर्मुद्रासु बीजानि नवमुद्रास्वनुक्रमात् । अथ वक्ष्ये महेशानि मुद्राविवरणं क्रमात् ॥ ४६॥ वामहस्तेन मुष्टिं तु बद्ध्वा कर्णपदेशके । तर्जनी सरलां कृत्वा भ्रामयेत्तन्त्रवित्तमः ।। ४७ ॥ सौमाग्यदण्डिनी मुद्रा न्यासकाले तु सूचिता। अन्तरङ्गुष्ठमुष्टया तु निरुध्य जगतीमिमाम् ॥४८॥ रिपुजिह्वाग्रहा मुद्रा न्यासकाले तु सूचिता। पाणिद्वयं महेशानि परिवर्तनयोगतः ॥ ४९ ॥ योजयित्वा तर्जनीभ्यामनामे धारयत्प्रिये । मध्यमे योजयेन्मध्ये कनिछे तदधस्तथा ॥५०॥ अगुन्ठावपि संयोज्य विधा युग्मक्रमेण तु । विखण्डा नाम मुद्रेयं त्रिपुराद्वानकमणि ॥५१॥ विरलो तु करौ कृत्वा मध्यमे मध्यगे कुरु। अर्जुन्ठाभ्यां कनिष्ठे च संपीडय सरले ततः ॥ ५२ ॥ तर्जन्यौ दण्डवत्कुर्यान्मध्यमस्थे हनामिके। सर्वसंक्षोभिणी मुद्रा त्रैलोक्योमकारिणी ॥५३॥ मध्यमे तर्जनीयुक्त सरले स्यात्तदा मवेत् । सर्वविद्राविणी मुद्रा दापयेत्सचराचरम् ॥ ५४॥ . १ स. मन्त्री र । २ स.तः । केवतं वा । ३ स. निबननगस'गुष्टो एक टाभ्यां सं' इति पागनारम् ।

·[१५ पञ्चदशपदर ईश्वरपोक- मध्यमे तर्जनीयुग्मे वके कुर्यात्सुलोचने । एतस्या एव मुद्रायास्तदा कर्पणकारिणी ॥ ५५ ।। विपरीती तली कृत्वा चाहुली हृन्मुखा यजेत् । परिवर्तनमार्गेण क्रमेण निबिडास्ततः ।। ५६ ॥ अनुष्ठावग्रदेशे तु तर्जन्यावकुशाकृती। सर्वा एकत्र संयोज्य सर्ववश्यकरी भवेत् ।। ५७१३ पुटाटिकरी कृत्वा मध्यमागर्मसंस्थिते । परस्परकनिष्ठे तु तजन्यनगते ततः॥ ५८॥ अनामिके तु सरले मध्यमौमुसदेशगी । अगुष्ठी परमेशानि सर्वोन्मादनकारिणी ॥५९।। एतस्या एव मुद्राया अनामातर्जनीक्रमात् । अङकुशाकाररूपा तु मुद्रेयं तु महाशा।।६।। पाम भुजं दक्षमुजे दक्षिणं वामदेशतः। निवेश्य योजयेत्पश्चात्परिवत्र्य क्रमेण हि ॥६१ ॥ फनिठानामिकायुग्मे तर्जनीभ्यां निरोधयेत् । मध्यमे सरले कृत्वा योनिवत्सरली ततः ॥ ६२॥ अष्ठी खेचरी मुद्रा पार्थिवस्थानयोर्जिनी । प्रिययं सर्वदेवानां सेचरत्वप्रदायिनी ॥ ६३ ॥ परिवत्र्यासलिं कृत्वा कनिहायगते ततः। मध्यमे स्थापदंवि कनिष्ठे धारयेत्ततः ॥६४ ॥ अनामिकाभ्यां सुदृढं तर्जनीमध्यमायुगम् । 'अन्टाम्यां समायोज्यमर्धचन्द्राकृति प्रिये ।। ६५ ।। धीजमुद्रेयमारयाता सर्यानन्दकरी प्रिये । परिवयं फरी सम्यक्तर्जनीवामने समे ॥६६॥ मध्यमे कुरु तन्मध्ये योजयेत्तदनन्तरम् । अन्योन्यानामिके देवि कनिष्ठे तु यथास्थिते ।। ६७ ॥ अनुष्ठाम्पा योजिताम्या योन्याकारं तु कारपेत् । .प.मान। प.पोरया: '... मानवदेशिताम। Pr.n.iRE ५. पो. 'DRALIA.स.पुनम् ।। 1 यजेत् ।। - ·' [१६ पोडशःपटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । योनिमुद्रेयमाख्याता परां त्रैलोक्यमातृका ॥.६८॥ एवं विन्यस्तदेहः सन्मुद्रासंनद्धविग्रहः । अन्तर्यागविधिं कुर्याद्येन साक्षात्स्वयं विभुः ॥ ६९ ॥ इति भीमज्ञानार्णवे नित्यातत्चे श्रीविद्यान्यासविवरणं नाम पञ्चदशः पटलः ॥ १५ ॥ अथ पोदशः पटलः । श्रीदेव्युवाच- अन्तर्यायविधि देव बहिर्यागविधि तथा । सकलं कथयेशान यद्यहं तव वल्लभा ।।१।। ईश्वर उवाच- शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यजनं चाऽऽन्तरं महत् । मूलादिब्रह्मरन्धान्तं बिसतस्तुतनीयसीम् ॥२॥ उद्यत्सूर्यप्रभाजालविद्युत्कोटिप्रमामयी। चन्द्रकोटिप्रभाद्रवां त्रैलोक्यैकप्रमामयीम् ॥ ३॥ अशेषजगदुत्पत्तिस्थितिसंहारकॉरिणीम् । ध्यायेन्मनो यथा देवी निश्चलं जायते तथा ॥ ४ ॥ सहजानन्दसंदोहमन्दिरं भवति क्षणात् । मनो निश्चलतां प्राप्त शिवशक्तिप्रभावतः ॥५॥ समाधिर्जायते तत्र संज्ञाद्वय विजृम्मितः। स्वयंप्रज्ञातनामैको ह्यसंप्रज्ञातनामधृत् ॥६॥ स्वयंप्रज्ञातसंज्ञस्तु शक्त्याधिक्येन जायते । -असंप्रज्ञातनामैको शिवाधिक्येन वै भवेत् ॥ ७ ॥ स्वयंप्रज्ञातभेदस्तु तीवस्तीवतरो भवेत् । असेमज्ञातभेदस्तु मन्दो मन्दतरस्तथा ॥८॥ (* संज्ञा प्रज्ञा न यत्रैवं स्वयंप्रज्ञोऽभिधीयते । असंप्रज्ञो हि भूपस्तु स्थितप्रज्ञा प्रतिष्ठितः ॥ ९ ॥ * धनुविज्ञान्तर्गतो प्रन्यः स. पुस्तके नास्ति। .स. वि हि । २ स. 'कलाकार ईश। १ स. °यसम् । ra. मयम् । ५ स. द्रावं *१६ स.मयम् । ७ रा. "कारकम् । ८ स. देवि । ९क, प. दम् । स्व। ख. नामा तु शिवततेन । .

·[१६ षोडशः पन्छ ईश्वरप्रोक्तं- अज्ञाज्ञानमेवेदमसंस्मयमिति द्वयम् । संज्ञाद्वयमिदं देवि शिवतत्त्वेन वै भवेत् ॥ १०॥), हास्यरोदनरोमाश्चम्पस्वेदाद्विलक्षणः । तीवस्तीवतरो देवि समाधिरुपलक्षितः ॥११॥ निमेपजिते नेत्रे वपुस्तलक्षणं स्थिरम् । मन्दो मन्दतरो देवि समाधिः परिकीर्तितः ॥ १२॥ शामवेन च घेद्येन सुखी भूयान्निरन्तरम् । अन्तर्यागविधि कृत्वा बहिर्यजनमाचरेत् ॥ १३ ॥ एवं विन्यस्तदेहः सन्सस्मिा साधकोत्तमः। ध्यायेन्निरामयं वस्तु जगत्रयविमोहिनीम् ॥ १४ ॥ अशेपट्यवहाराणा:स्वामिनी संविदं पराम् । उद्यत्सूर्यसहनामा दाडिमीकुसुमप्रमाम् ॥ १५ ॥ जपाकुसुमसंकाशा पद्मरागमणिममाम् । स्फुरत्पानिमा तप्तकाञ्चनामां सुरेश्वरीम् ॥१६ ॥ रक्तोत्पलदलाकारपादपलवराजिताम् । अनयरलसचितमीरचरणद्वपाम् ॥१७॥ पादाहुलीयकक्षिप्तरत्नतेजोपिराजिताम् । कदलीललितस्तम्ममुकुमारोरुकोमलाम् ॥१८॥ नितम्वविम्यविलसद्रक्तवस्त्रपरिष्कृताम् । भेसलाबद्धमाणिक्यकिङ्किणीनादविभ्रमाम् ॥ १९ ।। अलक्ष्यमध्यमां निम्नामि शातोदरी पराम् । रोमाजिटतोदूतमहाकुचफलान्विताम् ॥ २० ॥ सुवृत्तनिरिडोत्तुङ्गकुचमण्डलराजिताम् । अनध्यमौक्तिकस्फारहारमारविराजिताम् ॥२१ नयरत्नममाराजवेयकविमूपणाम् । श्रुतिमूपामनोरम्यकपोटस्थलमजलाम् ॥ २२॥ उद्यदादित्यसंकाशताटारमुराप्रमाम् । पूर्णचन्द्रमुसी पनपदनों वरनासिकाम् ॥ २३ ॥ १५, दि. RRRIV. Baभूत । ५. नराम् ।

·१६ पोडशःपटलः ] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । ६३ स्फुरन्मदनकोदण्डसुभ्रुवं पद्मलोचनाम् । ललाटपट्टसंराजद्रनाट्यतिलकाङ्किताम् ॥ २४॥ मुक्तामाणिक्यघटितमुकुटस्थलकिङ्किणीम् । स्फुरच्चन्द्रकलाराजन्मुकुटा च. त्रिलोचनाम् ॥ २५॥ प्रवालवल्लीबिलसद्धाहुवल्लीचतुष्टयाम् । 'इक्षुकोदण्डपुष्पेषुपाशाङ्कुशचतुर्भुजाम् ॥ २६ ॥ सर्वदेवमयीमम्नां सर्वसौभाग्यसुन्दरीम् । सर्वतीर्थमयीं दिव्यां सर्वकामप्रपूरिणीम् ॥ २७ ॥ *सर्वमन्त्रमयीं नित्यां सर्वागमविशारदाम् । सर्वक्षेत्रमयी देवी सर्व विद्यामयीं शिवाम् ॥२८॥ सर्वयागमयीं विद्यां सर्वदेवस्वरूपिणीम् । सर्वशास्त्रमयीं नित्या सर्वागमनमस्कृताम् ॥ २९ ॥ सर्वानायमयी देवी सर्वायतनसेविताम् । सर्वानन्दमयी ज्ञानगह्वरां संविदं पराम् ॥ ३० ॥ एवं ध्यात्वा परामम्बां वहन्नासापुट क्रमात् । आवाह्य चक्रमध्ये तु मुद्रया हि त्रिखण्डया ॥३१॥ संस्थिता चिन्तयेत्तत्र श्रीपीठान्तनिवासिनीम् । मुद्राः संदर्शयेद्देवि तर्पणैस्तु त्रिधा यजेत् ॥ ३२ ॥ लयाङ्ग कल्पये हे देव्यास्तु परमेश्वरि । गन्धपुष्पाक्षतादींश्च देव्यै सम्पनिवेदयेत् ॥६३ ॥ उपचारैः पोडशभिः संपूज्य परदेवताम् । तर्पणानि पुनर्दद्यानिवारं मूल विद्यया ॥ ३४ ॥ एतस्मिन्समये देवि तिथिनित्यां प्रपूजयेत् । कामेश्वर्यादिका नित्या विचित्रान्ता: परेश्वरि ॥३५॥ प्रतिपत्पर्णिमास्यन्ततिथिरूपाः प्रपूजयेत् । विमाव्य च महात्यमें पूर्वदोत्तरं क्रमात् ॥ ३६ ॥ रेखासु विलिखेत्तन पञ्चपञ्च क्रमेण हि । * इदमर्थ स. पुस्तके नास्ति । क. ग. दि. १. योग 3 स. वोरताप. मारी। ५. समद।

·६४ ईश्वरमोक्तं- [१६ पोदशः पा अकाराद्या उवर्णान्ता दक्षिणस्यां विचिन्तयेत् ।। ३७ ॥ ततश्च पूर्वरेखापामूकारादिकपञ्चकम् । विलिस्योत्तररेखायां शक्त्यादि विलिसेत्ततः ॥ ३८॥ अनुस्वारान्तमन्नस्तु विसर्गे पोडशी यजेत् । वामावर्तेन देवेशि नित्याः पोडश कीर्तिताः ॥ ३९ ॥ प्रप्तिपत्तिथिमारम्प पीर्णमास्यन्तमदिने । एकैको पूजयेन्नित्या महासौभाग्यमाप्नुयात् ॥ ४० ॥ कृष्णपक्षे महेशानि पूजयेतिथिमण्डलम् । विचित्राचा वरारोहे यावत्कामेश्वरी मवेत् ॥४१॥ पूजनीया विलोमेन भक्त्या तु परमेश्वरी । कलाः पोडश देवेशि यस्तु चन्द्रकलाः क्रमात् ॥ ४२ ।। स सौभाग्यं महादेवि प्राप्नोति गुरुशासनात् । कामेश्वर्यादिका नित्याः पूजयित्वा क्रमात्ततः ॥ ४३ ।। तिथिनित्यां विधा देवि पूजयेद्भाग्यहेतवे । पुनः श्रीविपुरानियां यजेत्सौभाग्यहेतवे ॥४४ ॥ एतस्मिन्समये देवि गुरुन्संपूजयेद्बुधः । पुष्पसंकोचयोगेन कथयामि तवानये ॥ ४५ ॥ रश्मिवृन्दं दलमितं गुरवस्तु शताधिकाः । तस्मासंकोचयेत्पुप्पममिताः सिद्धिहानिदाः ॥ ४६॥ नष्टसंततिविज्ञेया मिताः सर्वसमृद्धिदाः । पुप्पं संकोचयेन्नोचवादशे नष्टसंततिः ॥ ४७ ॥ संतत्या नष्टरूपः सन्न मवेदेवताप्रियः । अत एव मया सम्यक्पुष्पं संकुचितं प्रिये ॥४८॥ कामराजाख्यविद्याया गुरवस्तु समृद्धिदाः। मध्यप्राकव्यश्रमध्ये हि गुरुपति विधाऽर्चयेत् ॥ ४९ ॥ परारव्यान्पूजयेदादी परापरविभक्तिकान् । ततोऽपरांस्निधा देवि गुरुन्सपूजयेत्प्रिये ॥ ५० ।। दिव्यौधे तु परान्विद्धि सप्तसंख्यान्वरानने । . स. सायां दधिकादित । २. ग. त्यादीविति । १. 'तिमानास्तु समय में५ स. महरेवि ।

·* १६ षोडशः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । आनन्दनाथशब्दा+न्ता गुरवः पुरुपाः प्रिये ॥ ५१ ॥ स्त्रियः पराम्बाशब्दान्ता विज्ञेया वीरवन्दिते । परप्रकाशो देवेशि ततः परशिवो मतः ॥ ५२॥ परा शक्तिस्तथा देवि कौलेश्वर इति पिये। शुक्का देवि कुलेशानकामेश्वर्यम्बिकाः क्रमात् ॥ ५३ ।। मुनिसंख्यास्तु गुरवः पराख्या दिव्यरूापणः । भोगक्लिन्नस्तु समयो वेदाख्यः सहजस्तथा ॥ ५४ ॥ परापरास्यसिद्धौधे मानवौघे शृणु प्रिये । गगनो विश्वविमली मदनो भुवनस्तथा ॥ ५५॥ लीला स्वात्मप्रियः पश्चान्नागसंख्यास्तु मानवाः । अपराः परमेशानि* नियता अक्षरा इमे ।। ५६ ॥ एतत्रयं तु नियतं देशिकानां हिताय च । मयोद्धृतं महेशानि पुप्पं संकुचितं प्रिये ॥ ५७ ॥ मानवीधान्तिके पश्चात्स्वगुरुत्रितयं यजेत् । 'परमेष्ठी गुरुः पश्चाद्गुरुः परमसंजितः ॥ ५८॥ स्वगुरुश्च महेशानि पूजयेत्तु गुरुत्रयम् । अथ वा मानवौधान्त एकं स्वगुरुमर्चयेत् ।। ५९ ॥ अयं.प्रकारः कथितः प्रकारान्तरमुच्यते । वन्यं सर्वप्रकाराणां मानवीघाटकादथ ॥ ६० ॥ गुरवो नवसंख्याका इह यावद्भवन्ति हि । नवचक्रेश्वरी यस्मात्तावत्पुप्पं प्रकाशयेत् ॥ ६१ ॥ मानवौघे तदा देवि दशसप्त भवन्ति हि । पश्चात्संकोचयेत्पुप्पं नवमं श्रीगुरुं यजेत् ॥ ६॥ अज्ञात गुरुशिष्याणां कथयामि वरानने । गुरुभ्यो नम उञ्चार्य पादुकाभ्यो नमो लिखेत् ॥ १३॥ गुर्वन्ते परमान्ते च गुरुम्पो नम इत्यपि । भहित. पुस्तके पाटान्तरम् ता शिया बोरयान्दत । असन्ता पुरः श्रेजा: अमित पामर । पर। * रा पुस्ता नि पुर संचारित निदे। ए इदि पान्तरम्। त. सपः सानो दमनमाः । ३ म. सोमा माननाफ.सारमा । ५८ 'म । 1. दिसम् ।। स. न. र. भारतात तिपटान्तरन् । 4. - ·१७.गायाने म १८,1पिद्विश्वशक्तीशाचय दिः किर्व सेवा ६६ [१६ षोडशप ईश्वरमोक्त- एतेषां पादुकास्तद्वदाचार्येभ्यो नमो वदेत् ॥ ६४। आचार्यपादुकास्तद्वत्पूर्वसिद्धास्नु पादुकाः। सामान्यगुरुशिष्याणां गुरुपल्तिरियं भवेत् ॥६५॥ गुरुपति प्रज्याथ स्वयं श्रीत्रिपुरा भवेत् । गुरुपक्तिविहीनस्तु पुरुषः पङ्क्तिवर्जितः ।। ६६ ॥ सामान्यगुरुपंक्तिवान्न मवेत्पक्तिवर्जितः । पुप्पसंकोचमार्गाऽयं मया सिद्धः कृतः प्रिये ॥ ६७ ॥ कृपया परमेशानि साधकानां हिताय च । कामराजायगुरवः श्रीविद्याविषये कमान् ॥ ६॥ लोपामुद्राच्यविद्याऽऽया गुरुज्याण वरानने । परमाद्यशिवश्वाऽऽद्या कामेश्ययम्बिका तथा ॥६९ ॥ दिव्यावश्च महीपश्च सर्वानन्दस्ततः परम् । प्रजादेव्यम्बिका पश्चात्प्रकाशः सप्तमो भवेत् ॥ ७० ॥ दिव्याः परास्पगुरवो लोपामुद्राप्रमामयाः । दिपश्चितश्च कैवल्यदेव्यम्या च महोदयः ।। ७१ ॥ सिद्धाः परापरा जेया मानवाचं गुणु विद्या शक्तिश्च विश्वश्च चतुर्थः कोमलो मवेत ।। ७२ ॥ पञ्चमस्तु परानन्दी मनोहर इति प्रिये । स्वात्मानन्दः सप्तमस्तु प्रतिमोऽटम उच्यते॥७३॥ अपराख्या इमे देवि गुरवः परिकीर्तिताः । पूर्ववद्योजयेत्पश्चादृष्टानन्तरमेव च ॥ ७ ॥ त्रयं वा स्वगुरु वाऽपि नगन्तं वाऽजलोचने । दक्षिणामूर्तिशिष्याणां गुरुकम उदाहृतः ॥ ७५ संप्रदाया अनेके च ज्ञातव्याः स्वगुरुक्रमात् । संप्रदायविहीनस्य न दद्यात्यक्तिमुत्तमाम् ॥ ७३ ।' साधारणास्तु गुरवः सर्वमेदेषु वै समाः । गुरुक्रम प्रपूज्याथ यजेहानायदेवताः ॥ ७ ॥ टोक्यमोहने देवि सर्वाशापरिपूरके । सर्वसंक्षोमणे चक्के पूर्वानायं प्रपूजयंत् ।। ५८॥ दिपायदा ·. [१६ षोडशः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । सर्वसौमाग्पदे चक्के तथा सर्वार्थसाधक। सर्वरक्षाकरे चक्रे दक्षाम्नायं प्रपूजयेत् ॥ ७९ ॥ मध्यचक्रनये देवि पश्चिमान्नायमर्चयेत् । नवचक्रेपु देवेशि कौवेरामायमर्चयेत् ।। ८० ॥ बैन्दवे परमेशानि मध्यसिंहासनं यजेत् । .. अनेनैव प्रकारेण पूजयेत्पञ्च पश्चिकाः ॥ ८ ॥ श्रीविद्या च परं ज्योतिः परा निकलशांभवी। अजपा मातृका चेति पञ्च कोशाः प्रकीर्तिताः॥२॥ श्रीविद्या च तथा लक्ष्मीमहालक्ष्मीस्तथैव च । विशक्तिः सर्वसाम्राज्या पश्च लक्ष्म्यः प्रकीर्तिताः ॥ ८३॥ श्रीविद्या त्वरिता चैव पारिजातेश्वरी तथा । त्रिपुटा पश्चगाणेशी प्रश्च कल्पलताः स्मृताः ॥ ८॥ श्रीविद्या मूलपीठेशी सुधा श्रीरमृतेश्वरी। अन्नपूर्णेति विख्याताः पञ्चैताः कामधेनवः ॥ ८ ॥ श्रीविद्या सिद्धलक्ष्मीश्च मातङ्गी मुवनेश्वरी । वाराहीति च संप्राक्ताः पश्च रत्नाः प्रकीर्तिता: * ॥८६॥ : मूलविद्या महेशानि श्रीविद्या परिकीर्तिता। वारुणान्तं वह्निसंस्थं बिन्दुनादसमन्वितम् ॥८७॥ वामनेत्रसमायुक्तं लक्ष्मीबीजमुदाहृतम् । . श्रीबीज तु पराबीजं लक्ष्मीचीजमुदाहृतम् ॥ ८८॥ प्रणवं पूर्वमुशार्य ह्रीमारमकं समुच्चरेत् । श्रीपुटा.चानु कमले कमलाये प्रसीदतु ॥८९ ।। लाये मध्यगतां मूर्मि रुद्रस्थाने नियोजयेत् । प्रसीद युगलं दद्याच्ट्रीबीज भुवनेश्वरीम् ॥९॥ श्रिया बीजं ततो दद्यान्महालक्ष्मी च (श्च)हन्मनुः । सप्तविंशतियणांत्मा महालक्ष्मीमनुमतः ॥ ९२ ।। श्रीधीजच परावीनं कामराज समालिसेत । इयं विशक्तियेशि निपु टोकेप दुर्टमा ॥१२॥ • भारमियाने इस प्रयाग पुस्तकारित। ग. पुन 'पा पारिजातनी पदि' नि परम् n.. मिकी 'तिमा 'Satirn.पानी या erred

·ईश्वरप्रोक्तं-
[ १६ पोडशः पटलः]
चन्द्रेण मादन लक्ष्मीदेवी दीर्घाक्षिमण्डिता।
विष्णुकरेश्वरीयुक्ता रित्ययं वैष्णवीयुता (1)॥ १३ ॥
श्रीबीजसंपुटं कुर्यात्सर्वशास्त्रप्रदायिनी ।
प्रणवं पूर्वमुच्चार्य पराहसं समुद्धरेत् ॥ ९४ ॥
ततः सोहं शिरो देवि वसुवर्णोऽयमीरितः ।
वेदादिकेवला देवी परा निकलशांभवी ॥१५॥
हंसो जपार्वण त(र्णवस्त )व मातृकेति प्रकीर्तिता(तः)
प्रणवं भुवनेशानि वियञ्चन्द्राग्निवायवम् ॥ ९६ ॥
मुवनेशी ध्रुवं चैव सरस्वत्यै नमो लिखेत् ।
इयं तु पारिजातेशी पारिजातरतोपमा ।। ९७ ॥
काण्डबानेश्वरीविद्या प्रसङ्गाकथिता मया ।
विचीजं च परारी सकामा त्रिपुटोदिता ॥ ९८ ॥
पञ्चकामेश्वरीविद्या बालान्यासे समीरिता ।
वाग्भवं वामनेत्र च धुवान्तं बिन्दुसंयुतम् ।।९९ ॥
मूलपीठेश्वरीविद्या सुगुप्ता कथिता मया ।
पराबीजं तु श्रीबीज बालायामाद्यमक्षरम् ।। १००॥
राज्यदे राजलक्ष्मीति चन्द्रः सर्गविभूषितः ।
विलोमन्यादिवीजानि सुधा श्रीश्च प्रकीर्तिताः(ता)॥१०१
काग्मवं मुवनेशानि श्रीबीजं तदनन्तरम् ।
वियत्तदादिखफलेमित्यवर्ण समालिखेत् ।। १०२॥
वियत्तदादिकं तं च फ्रानित्येव मनुमतः ।
चवगतृतीयं तुर्य मायारेफेन्दुसंयुतम् ॥ १०३ ।।
महाचण्डं समुहत्य संकर्षणीति संलिखेत् ।
काठमहान इत्युक्त्वा वियदिन्दुसमन्वितः(१) ॥ १०४ ।।
मायावीजं तु कथितः सिद्धलक्ष्म्या महामनुः ।
अन्नपूर्णा च देवेशि उत्तराम्नाएकीर्तिता ॥ १०५ ॥
मातहिन्येति चाशं वाइमायाश्रीसंपुट लिसेत् ।
इयं मातङ्गिनी विद्या द्वादशार्णा प्रकीर्तिता ॥ १०६ ॥
पियनिसमायुक्ता धामनेत्रयिमूपितम् (ता)।
मुवनेशी महेशानि दुलमा भुवनत्रये ॥ १०७ ॥

·[ १६ षोडशः पटलः ज्ञानार्णवतन्त्रम् । . वाग्भवं पूर्वमुद्धृत्य संबुद्धया भगवत्यपि । वार्ताली दे च बाराही युग्मधाराहमुख्यपि ॥ (०८॥ अन्धे अन्धिन्यै नत्यन्तं रुन्धिी तत्परः परम् । जम्भे जम्भिन्यै नत्यन्तं मोहे मोहिन्यै युतं नमः ॥ १०९ ॥ स्तम्भे स्तम्भिन्यै हृद्युक्तम मुकं स्तम्भनद्वये । सर्वदुष्टप्रदुष्टानां सर्वेषां सर्वमुञ्चरेत् ॥ ११ ॥ जिहास्तम्भं कुरु द्वंदं शीघवश्यं कुरु द्वयम् । वाग्यूटचत्रयं वाच मन्त्र पावकवल्लभा ॥ १११॥ महाविद्येयमास्याता सर्वतन्त्रेषु गोपिता। श्रीदेव्युवाच मन्त्रास्तु कथिता देव सर्वतन्त्रेषु गोपिताः ॥ ११२॥ तानारांध्य कथं लोका जायन्ते भुवि दुर्लमाः । एतत्सर्वं महादेव कथय त्वं सुविस्तरम् ॥ ११३ ॥ श्रीईश्वर उवाच- साधु पृष्टं त्वया भने लोकानां हितकाम्यया अविज्ञातमनस्तत्त्वं भजना दुःसुता यथां (2)॥११४॥ कथ्यतेऽत्र तथा देवि सर्वतन्त्रेपु गोपितम् । मन्त्राविशोधनं कुर्यान्मन्त्राणां च विशुद्धये.॥ ११५ ॥ चतुरस्रभुवं भित्त्वा कृत्वा रेखात्रयं त्रयम् । वृतः पोडशके चैव ततो वर्णान्समालिखेत् ॥ ११६ ।। इन्द्राग्निरुद्रनवनेत्रयुगेन दिक्षु ऋत्यष्टपोडशचतुर्दशमौक्तिकेषु॥ पातालपश्चदशवह्निहिमांशुकोठे वर्णाल्लिखेल्लिपिभवान्क्रमशस्तु धीमान् ॥ ११७॥ मन्त्राद्यसाधकानां तु नामार्णः पतति ध्रुवम् सिद्धिस्थावर्णविज्ञेयं द्वितीयं साध्यनामकम् ॥ ११८ ॥ मुसिद्धं तु तृतीय स्यातुर्थमरिसंज्ञकम् । सिद्धः सिध्यति कालेन साध्यः सिध्यति वा नवा ॥११९॥. मुसिद्धस्तत्क्षणादेव साधकं मक्षयेदरिः। सिद्धसिद्धो जपासिद्धिर्द्विगुणासिद्धसाध्यकः॥१२०॥ - ·७० [ १६ पोडशः पटलः] ईश्वरप्रोक्तं- सिद्धसुसिद्धः संग्राहासिद्धारिहन्ति वै द्विजान् । साध्य: सिध्यति संक्लेशात्साध्यसाध्योऽतिदुःखकृत्॥१२॥ साध्यः सुसिद्धो मजनासाध्यारिः स्वाश्रयं हरेत् । सुसिद्धसिद्धोऽध्ययनात्कलं दद्युर्यथेप्सितम् ।। १२२ ॥ मुसिद्धसाध्यो जपायः सिद्धिर्यस्मादतोऽन्यथा। मुसिद्धे तु मुसिद्धस्तु पूर्वजन्मकृतश्रमात् ।। १२३ ॥ तस्मात्तु सर्व सिद्धानां साधको यो जपेन्मनुः । अभिचारे रिपोरेवं यदि स्मान्मुविपन्नयोः (१)।। १२४ ॥ ससिद्धेऽरिविशेषेण स्वकुलानाशयेद्वम् (?)। अरिसिद्धस्तु संहन्यादरिसाध्यं तु योपितः ।। १२५ ॥ अरिसिद्धस्वमन्त्रश्च कुलाच्छादनकृच्छटैः। अरिस्वामहामन्त्रप्राप्तेन मुनिश्चितम् (?)॥ १२६ ।। एतदुक्तं महशानि त्यक्त्वाऽन्यमतमुत्तमम् । स्वमालम्धे स्त्रिया दत्ते मालामन्त्रे विवीजके ।। १२७ ॥ सिद्धादिशोधनं देवी न वै तेषां तु विद्यते । श्रीविद्यापूजनस्थाने चक्रराजे महेश्वरि ॥ १२८ ।। महाकोशेश्वरावृन्दमण्डितासनसंस्थिता ॥ १२९ ।। सर्वसीमाग्यजननीपादुकां पूजयामि च । इत्युच्चार्य परं पोतिःकोशाद्यां पूजयेत्सुधीः ।। १३० ॥ अनेनेव प्रकारेण पूजयेत्पश्चपश्चिकाः। शे तु दर्शनं देवि बैन्दथे पूजयेभिये ॥ ११ ॥ परितो * दर्शन शाक्तं चक्रस्य परमेश्वरी । बाह्यं तु दर्शन पूज्यं भूमिम्मे प्रथमे प्रिये ॥ १३२ ॥ शियस्य यामतो देषि प्ण दर्शनं यजेत् । मृष्टिचके मत्सूर्यदर्शनं कमटेक्षणे ।। १३३ ।। स्थितिचक्रे न संपूज्य चौद्धदर्शनमुत्तमम् । एवं संपूज्य सकलं श्रीविद्यां परितोपयेत् ॥ १३४ ॥ तर्पणानि पुनदद्यात्रिया तत्वमुद्रपा । अनुदानामिकाभ्यां तु तत्त्वमुद्देयमीरिता ।। १३५ ।। • भोप. पुनमा १.ये.

·[ १६ षोडशः पटलः । ज्ञानार्णवतन्त्रम् । पुष्पं समर्पयेदेवि मुद्रया ज्ञानसंज्ञया । अङ्गुठतर्जनीयोगाज्ज्ञानमुद्रा प्रतिष्ठिता ॥ १३६ ॥ सर्वोपचारैराराध्य मुद्राः संदर्शयेत्क्रमात् । अथाजगवरणं कुर्याच्छीविद्यामनुसंभवम् ।। १३७ ॥ अग्नीशासुरवायव्यमध्यदिक्ष्वङ्गापूजनम् । मायालक्ष्मीमयं बीजयुग्मं पूर्वक्रमेण तु !! १३८॥ कथितं योजयेदेवि त्रयं वा परमेश्वरि । संपुटक्कमयोगेण चाथवा वीरवन्दिते ॥ १३९ ॥ संयोज्य पूजयेत्सर्वाः क्रमादेव वरानने । त्रैलोक्यमोहने चक्रे प्रकटा योगिनीर्यजेत् ॥ १४० ॥ चतुरस्र चतुरे शोभिते सिद्धिदायकाः। अणिमा पश्चिमद्वारे दक्षभागे प्रपूजयेत् ॥ १४१ ॥ लघिमामुत्तरद्वारे दक्षभागे प्रपूजयेत् । पूर्वद्वारे तु महिमामुत्तरे पूजयेत्मिय ॥१४२ ।। ईशित्वसिद्धिदेवेशि दक्षिणाद्वारि पूर्ववत् । वशित्वसिद्धिं वायव्ये तेनैव क्रमतो यजेत् ।। १४३ ।। प्राकाम्यसिद्धिीशाने तेनैव क्रमतो यजेत् । भुक्तिसिद्धिस्तथाऽऽग्नेये तेनैव क्रमयोगतः ।। १४४ ॥ इच्छासिद्धिं पूर्वमागे नैर्ऋत्ये च प्रपूजयेत् । प्राप्तिसिद्धिः सर्वकामा सिद्धिश्च परमेश्वरि ॥१४५॥ अधोयक्रमरूपेण ज्ञातव्ये सुरसुन्दरि । ब्राह्मी माहेश्वरी चन्द्री कौमारी वैप्पावी तथा ॥ १४६ ॥ वाराही च तथा पठी चामुण्डा सप्त मातरः । अष्टमी तु महालक्ष्मीः पश्चिमादिकमेण हि ॥ १४७॥ वामभागे तु संपूज्या वायव्यादि च पूर्ववत् । संक्षोभद्रावणाकर्पवश्योन्मादमहाशाः ।। १४८॥ खेचरीबीजयोन्याख्यास्त्रिखण्डां च प्रपूजयेत् । एताः संपूज्य चक्रेशी त्रिपुरां पूजयेत्यराम् ॥ १४९॥ अणिमासिद्धिपुरतः सर्वकार्यार्थसाधिकाम् । सर्वसंक्षोभिणी मुद्रां दर्शयेत्कमलानने ॥१५०॥ + स. विवाग्भवं य इति पाटान्तरम् । २ स. संपूज्य । ३ स. १ मे पूजयततः ।

·[ १६ षोडशःपटलः] ईश्वरप्रोक्तं- सर्वाशापूरकं चकं गुप्तयोगिन्यधिठितम् । पोडशारं ततो देवि पूजयेत्कार्यसिद्धये ॥ १५१॥ कामाकर्पिणिकां देवि बुध्यांकर्पिणिकां तथा । अहंकाराकपिणी च शब्दाकर्पणरूपिणीम् ।। १५२॥ स्पर्शाकर्षिणिरूपां च रूपाकपिणिरूपिणीम् । रसाकर्षकरी चैय गन्धाकर्पणकारिणीम् ॥ १५३।। चित्ताकर्षिणिकां तह कपिणिकां प्रिये । नामाकर्षिणिकां चैव धीजाकपिणिकां तथा ॥ १५४ ॥ अमृताकर्षिणीं चैव स्मृत्याकर्षिणिकां मिये। शरीराकर्षिणी चव आत्माकर्पणरूपिणीम् ।। १५५ ॥ पश्चिमादिविलोमेन पोडशारे स्वरान्विताः । एता नित्याः कलाः पूज्याः सवत्पीयूपमण्डलाः॥ १५६ ।। चक्रेश्वरी यजेद्दवीं त्रिपुरेशी समृद्धिदाम् । कामाकर्पणरूपायाः पुरतः पूजयेत्प्रिये ॥ १५७ ।। सर्वविद्राविणी मुद्रा दर्शयित्वा निवेदयेत् । सर्वसंक्षोमणे चके यजेगुप्ततराभिधाः ॥ १५८ ॥ अनङ्गकुसुमां प्राच्यां कवर्गेण प्रपूजयेत् । दक्षिणे च चवर्गेण तथा चानङ्गमेखलाम् ।। १५९ ।। अनङ्गमदनां पश्चाट्टयर्गेण प्रपूजयेत् । तवर्गणोत्तरे पश्चादनङ्गमदनातुराम् ॥ १६० ।। अनहारेखामानये पवर्गण प्रपूजयेत् । राक्षसेऽनद्गवेगां तु यवर्गण प्रपूजयेत् ॥ १६१ ॥ पायध्ये तु शवर्गण तथाऽनङ्गाद्गुशां यजेत् । ईशान्ये लक्षवर्गण पृज्याऽनङ्गादिमालिनी ॥ १६२ ।। पश्वरी यजेदेवीं ततत्रिपुरसुन्दरीम् । अननकुसुमाग्ने च सर्वसाम्राज्यदापिनीम् ॥ १६३ ।। सफिर्पणमुद्रा र दर्शयेत्सुरवन्दिते । परजां निद्याथ चतुर्थ चकमयत ॥ १६४ ॥ सक्षामिणी शक्तिः सर्वपिद्रापिणी तथा । सांकपिनिका शक्तिः सांसादनकारिणी ॥ १५ ॥ ।

·६ पोदशः पटलः ] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । ७३ सर्वसंमोहिनी शक्तिः सर्वस्तम्मनकारिणी। सर्वजृम्भिणिका शक्तिः सर्वावशकरी तथा ॥ १६६ ॥ सर्वार्थरञ्जिनी शक्तिर्नवमी परमेश्वरी । सर्वोन्मादनिका शक्तिः शक्तिः सर्वार्थसाधिका ॥ १६७ ॥ सर्वसंपत्तिपूर्णा च सर्वमन्त्रमयी तथा । चतुर्दशारे शक्तिस्तु सर्वदंतक्षयंकरी ॥१६८ ॥ सर्वसौमाग्य चक्रे पश्चिमादिविलोमतः । वाममार्गेण देवेशि संपूज्याः सर्वसिद्धिदाः ॥ १६९ ॥ सर्वसंक्षोभिणी शक्तिः पुरतः पूजयेत्ततः । चक्रेश्वरी सिद्धिदात्री परां निपुरवासिनीम् ।। १७० ।। वश्यमुद्रां प्रदथि निवेद्य तदनन्तरम् । सर्वार्थसाधके चक्रे दशारे कुलयोगिनीः॥११॥ पूजयेत्सर्वकार्यार्थसिद्धिदाः पञ्चमे क्रमात् । सर्वसिद्धिप्रदा देवी सर्वसंपत्पदा तथा ॥१७२।। सर्वप्रियकरी देवी सर्वमङ्गलकारिणी। सर्वकामप्रपूर्णा च सर्वदुःखप्रमोचनी ॥ १७३ ॥ सर्वमृत्युपशमनी सर्वविघ्ननिवारिणी। सर्वाङ्गसुन्दरी देवि सर्वसौभाग्यदायिनी ॥ १७४ ।। पश्चिमादिविलोमेन दशारे पूजयेदिमाः। सर्वसिद्धिप्रदा देवि पुरंतश्चक्रनायिकाम् ॥ १७५ ।। सर्वसिद्धिप्रदां देवि पूजयेत्रिपुराश्रियम् । सर्वोन्मादनमुद्रां च दर्शयित्वा निवेद्य च ।। १७६ ।। “सर्वरक्षाकरे चक्रे निगा योगिनीर्यजेत् । सर्वज्ञा सर्वशक्तिश्च सर्वेश्वर्यप्रदा ततः ॥१७७ ।। सर्वज्ञानमयी देवी सर्वव्याधिविनाशिनी। सर्वाधारस्वरूपा च सर्वपापहरा तथा ॥ १७८॥ सर्वानन्दमयी देवी सर्वरक्षास्वरूपिणी। सर्वेप्सितार्थफलदा देव्यः सर्वसमृद्धिदाः ।। १७९ ॥ पश्चिमादिविलोमेन पूजयेत्पतियोनिके । सर्वज्ञापुरतो देवि चक्रेशी मालिनी पजेत् ॥ १८० ।। १. रतः शमन्त । २ क किनायिका , ' ·७४. [१९ पोडशः पा) ईश्वरमोक्त- महादशा महामुदा दर्शयित्वा निवेद्य च। मध्यचक्रे महेशानि पोगिनीः पूजयेप्रिये ॥ १८१ ॥ सर्वरोगहरे चक्रे वसुकोणे सुरेश्वरि । रहस्ययोगिनीदेवि वशिन्याधास्तु सिद्धिदाः ।। १८२ ॥ पश्चिमादिविलोमेन पूर्वोक्ताः पूजयेक्रमात् । वशिनीपुरतः पूज्या सिद्धाम्बा चक्रनायिका ॥१८३॥ खेचरी दर्शयेन्मुद्रां निवेद्यानन्तरं ततः । सर्वसिद्धिप्रदे चके विकोणे सर्वकामदे ॥ १८४ ॥ परापररहस्यास्यपौगिनी: परिपूजयेत् । पञ्च घाणान्समुच्चार्य कामकामेश्वरीमयान् ॥ १८५॥ जम्मनास्यान्महेशानि पूजयेद्वाणदेवताम् । धमात्मकं कामचापं द्वितीयं तु थमात्मकम् ॥ १८६ ।। कामेश्वर्या मोहनाण्यां पूजयेञ्चापदेवताम् । द्वितीय मुवनेशानीपाशयुग्मं वशंकरम् ॥ १८७ ।। कामेशस्य च कामेश्याबैलोक्याकर्षणं प्रिये । अतुशास्यं करोमात्मवीज स्तम्मनसंज्ञकम् ॥ १८८॥ कामेशस्य च कामेश्या अङ्कुशं पूजयस्त्रिये । पटङ्गापरणाबाह्ये समीपे क्रमतो यजेत् ॥ १८॥ पश्चिमादिक्रमेणेव चतुर्दिक्षु प्रपूजयेत् । कामेश्वरी रुदशक्तिमाद्यकूटेन चामतः ।। १९० ॥ द्वितीयेन च कूटेनं कामाख्येन च वैष्णवीम् । दक्षकोणे समन्यच्यं तृतीयेन च पूजयेत् ॥ १९१ ॥ मगमालां ब्रह्मशक्तिमुत्तरे विश्वमातृकाम् । चक्रेश्वरीमम्बिकायां कामेशीपुरतो यजेत् ॥ १९२॥ जमुद्रामुपास्याथ चक्रपूजां निवेदयेत् सर्वानन्दमये पकराजे पैन्दवसंज्ञके ॥ १९३ ॥ मटारूपे चित्स्यरूपे संविद्वद्ये शृणु प्रिये । परापररहप्यारयां योगिनी त्रिपुरा यत् ॥ १९४ ॥ १०.real. AMAirtel ·११६ पोडश.पटल ज्ञानार्णवतन्त्रम् । ៤ឬ कूटवयं समुच्चार्य सर्वविद्यास्वरूपकम् । समस्तदेवतारूपं सर्ववस्तुमयं यजेत् ॥ १९५ ।। चक्रेशीमपि तामेव महात्रिपुरसुन्दरीम् । श्रीविद्या पोडशाणां च भुक्तिमुक्तिफलमदाम् ॥१९६ ॥ समस्तचक्रचक्रेशी सर्वागमनमस्कृताम् । सर्वान्नायेश्वरी विद्यालंकृतां ब्रह्मरूपिणीम् ॥ १९७ ॥ उपचारः समभ्यर्च्य गन्धपुष्पाक्षतादिभिः। तर्पणानि पुनर्दद्यानिवारं मूलविद्यया ॥ १९८ ।। योनिमुद्रां प्रदश्यथि मुद्राः संदर्शयेक्रमात् । वनस्पतिरसोत्पन्नः पवित्रै रम्यगन्धिमिः ॥ १९९ ॥ दशाङ्गगद्यैर्धू पवधूपयेत्परमेश्वरीम् । (*कस्तूरीकुङ्कुमं देवि गुग्गुलं शालसंभवम् ॥ २०० ॥ चन्दनागरुकर्पूरसिताज्यमधुसंयुतम् । धूपयेद्देशिको नित्यं सर्वसौभाग्यसिद्धये ॥ २०१॥ धूपमन्त्रेण देवेशि त्रैलोक्यस्यापि दुर्लमम् ।) अभितो वेदिकाचकं दीपमाला धृतप्लुताः ॥ २०२॥ कर्पूररचिताश्चापि तैलपूर्णास्तु वा यजेत् । धूपदीपी निवेद्याथ तर्पयरपूर्ववत्मिये ॥२०३ ॥ आरातिकविधि. कुत्पूिर्ववधवन्दिते । अन्यदारार्तिकं वक्ष्ये सर्वकामप्रपूरकम् ॥ २०४॥ स्वर्णादिनिर्मिते पात्रे मध्ये चक्रं लिखेदुधः। मण्डलोल्लासितं कृत्वा नवधा कारयेत्ततः ॥ २०५॥ नव गोलांश्चन्द्ररूपान्विरच्य तदनन्तरम् । शर्करागर्भमरितान्मण्डकॉन्युग्मरूपकान् ॥२०६॥ विरच्य टिकाः कार्य योजयित्वा तु सप्तकम् । सप्तसप्तमकारेण घटिका नव योजयेत् ॥ २०७ ॥ अटकोणेपु संस्थाप्य गोलकांश्योपरि क्षिपेत् । रणमुद्रा विकीर्याय दीपकान्तपाधिता ॥ २०८ ॥ * धनुषि-हान्तर्गती प्रापः स. पुरत नास्ति. क. श्रीविश च १२ स. वाकाथाइति पाठान्तरम् । लि. शुमोदन । ४ रा. 'कान्कुलनायिके । वि. स. स.द्रि प्रयन्तम् ।

·[१६ पोडशः पटलः ईश्वरमोक्त- मुष्टिकाकृतिमुष्टिश्च स्थापयेत्तत्र तत्र तु । दीपान्मज्वाल्य पश्चात्तु पञ्चरत्नैः प्रपूजयेत् ॥ २०९॥ पञ्जसिंहासनगता विद्यास्तत्र प्रपूजयेत् । आमस्तकं समुद्धृत्य नववारं पुनः पुनः ॥२१० ॥ नघावरणवद्देवि परिभ्राम्य पुनः पुनः । उत्तीर्य स्थापयेत्पश्चाद्दीपमालामयं महः ॥ २११ ।। नेत्रयोः सुस्थिरं ध्यायेदारातिकविधिः प्रिये । मैवेद्यं पढ़सोपेतं सितापूपादिसंयुतम् ॥ २१२॥ शर्करापूरमरितमण्डकैः पायसान्वितम् । मुक्ताकर्पूरपयलं शुद्धोदनसुपूरितम् ।। २१३ ॥ घृतकपूरशोमाढ्यं संपूर्णघृतमण्डितम् । नानाध्यक्षनशोभाढ्यं वटकैः कुङ्कुमप्रमः ॥ २१४ ॥ मापानमरितं नानारसपानविराजितम् । घृतक्षीरेण मरितं चतुर्मुद्राविराजितम् ॥ २१५ ॥ संकल्प्य परमेशान्य नित्यहोमविधि चरेत् । मूलेन प्राणसहिता आहुतीः पश्च होमयेत् ॥ २१६ ॥ पढाहुती: पडङ्गानां नित्यहोमः प्रकीर्तितः । उपविश्याऽऽसने रम्ये धाममागे ततः परम् ॥ २१७ ॥ पहत्करोज़पुटतः साधको भूमिजानुकः । मण्डलं चतुरनं तु तन्मध्ये विलिसेमिये त्रिकोणमध्ये व्योमास्यं मण्डलं पूजयेत्ततः। स्पापकान्ते मण्डलाय हृदन्तो वाग्मवं परम् ॥ २१९ ॥ मुसे कृत्या पूजनीय मण्डलं मनुना प्रिये । तन्मण्डलमम्पर्य मण्डलानां पतुष्टयम् ॥ २२० ।। इंशानवाधिनत्यवायुकोणेषु पूर्ववत् । मपटटानि विधापाथ पूर्ववत्पूजयेप्रिये ॥ २२१ ॥ पूर्वपदालिदानं च दद्यात्सर्थसमृद्धये । पटुफाय महेशानि योगिनीभ्यश्च पलभे ॥ २२२।। २१८॥ ....... 'मम् । मा11. 'पा सदिरा । ४ मत मलिना ·। १७ सप्तदशमटला] ज्ञानार्णवतन्त्रम्। क्षेत्रपालगणेशाम्यां पूर्ववलिमुत्सृजेत् । वामभागे कृतस्याथ मण्डलस्योपरि क्षिपेत् ॥ २२३ ॥ आधारं पूजयेत्तत्र पानं चान्नोदकान्वितम् । सकारण मन्त्रयित्वा सर्वभूतबलिं हरेत् ॥ २२४ ॥ पोडशाणेन मनुना विधारं वीरवन्दिते । तारं च भुवनेशानि सर्वविघ्नपदं ततः ॥ २२५ ॥ कृद्भ्यश्च सर्वभूतेभ्यो हुंकारं वहिवल्लभाम् । समुच्चरन्बलिं दद्यान्मुद्रया तत्त्वसंज्ञया ॥ २२६ ।। बलिपञ्चकमाख्यातं सर्वरक्षाकरं सताम् । एकत्र वा पञ्च चलीन्दद्याद्यापकमण्डले ॥ २२७ ॥ वाममागे स्थितो देवि सर्वविघ्नहरो भवेत् । चक्रमभ्यर्य सकलं विधिवत्परमेश्वरि ॥ २२८॥ श्रीगुरोः कृपया देवि सर्वज्ञः सर्वतत्त्ववित् ॥ इति श्रीमज्ञानार्णवे नित्यातन्त्रे उमामहेश्वरसंवादे श्रीविद्यायननविधिनीम पोडशः पटलः ॥ १६॥ अथ सप्तदशा पटल। श्रीदेव्युवाच- देवदेव महादेव अश्रुतार्थ महेश्वर । पोडशाक्षरविद्यायाः श्रीचक्रविधिमुत्तमम् ॥१॥ जपादिकं च यत्सर्वमेकैकाक्षरसाधनम् । कथयस्व महेशान यद्यहं तव वल्लमा ॥२॥ ईश्वर उवाच- शृणु सर्वाङ्गमुमगे श्रीविद्याविधिमुत्तमम् । यस्य विज्ञानमात्रेण कर्ता हर्ता स्वयं विभुः ॥३॥ अनेन विधिना यत्र श्रीचक्र क्रमसंयुतम् । पूज्यते तत्र सफलं वशी कुर्यान्न संशयः ॥४॥ नगरं वशमायाति देशमण्डलमद्विजे । योपितः सकला वश्या ज्वलत्कामाग्निपीडिताः ॥५॥ ख. 'पानी स°१२ ख. सदा र । ३ स. 'टीन्प्रदद्यादेकम १४९.६रिस।

·१२.भ.ग, मारशसभोगदावान भो। ic ईश्वरप्रोक्तं- [१७ सप्तदशःपटलः । विद्याविमूढहृदयाः साधकन्यस्तमानसाः। तदर्शनेन देवेशि जायन्ते सर्वयोपितः ॥६॥ अक्षमालां समाश्रित्य मातृकावर्णरूपिणीम् । अथ मुक्ताफलमयी वाळूमोक्षफलदायिनी ॥७॥ सर्वसिद्धिप्रदा नित्यं सर्वराजवशंकरी । यथा मुक्ताफलमयी तथा स्फटिकनिर्मिताः ॥ ८ रुद्राक्षमालिका मोक्ष सर्वसंपत्समृद्धिदा। प्रवालमाला वश्ये तु सर्वकार्यार्थसाधिका ॥ ९ ॥ माणिक्यमाला फलदा साम्राज्यफलदायिनी। पुत्रजीवकमाला दु विद्यालक्ष्मीप्रदा सताम् ॥ १०॥ पद्माक्षमालया लक्ष्मीर्जायते महती परा। रक्तचन्दनमाला तुं सर्वमोगप्रदायिनी ॥ ११ ॥ अक्षमालां प्रपूज्याथ चन्दनेन विलेपिताम् । समाश्रित्य जपेद्विद्या लक्षमा यदा बुधः ॥ १२ ॥ योपितो भ्रमयन्त्येक मनस्तस्य मुनिश्चलम् । तदा द्वितीयलक्षं तु प्रजपेत्साधकोत्तमः ॥१३ पातालतलनागेन्द्रकन्यकाः क्षोमयन्ति तम् । तासां कटाक्षजालस्तु न मोहं याति साधकः ॥ १४ ॥ तदा वक्षनयं कुर्यात्साधकः स्थिरमानसः ।। तृतीयटक्षे संप्राप्ते द्रावयन्ति मुरागानाः ॥१५॥ अमिमानेन सौन्दर्यात्सामाग्यमदकारिणः । साधकं द्रावयन्त्येव ततश्चासी मनस्थिरः ॥ १६ ॥ तदा लक्षवयं साधु सर्वपापनिकृन्तनम् । एवं लक्षत्रपजपेद्वतस्थः स्वस्थमानसः ॥ १७ ॥. संक्षोमयति मूठोकस्यकितलवासिनः । पुरुपा योपितो पश्याश्चराचरमपि प्रिये ।। गोरोचनादिमिपैश्चक्रराज समाठिसेत् । अतीय सन्दरं रम्यं तन्मध्ये प्रतिमा पराम् ॥१९॥ १०॥ 4.प. प.

·છે (१७ ससदशः पटलः । ज्ञानार्णवतन्त्रम् । ज्वलन्ती नामसहितां महाबीजविमिताम् । चिन्तयेतु ततो देवि योजनानां सहस्रतः ॥२०॥ अहष्टपूर्वा देवेशि श्रुतमात्राऽपि दुर्लभा । राजकन्याऽथ वा चावी मयलज्जाविवर्जिता ॥ २१॥ आयाति साधकं सम्यग्मन्त्रमूडा सती प्रिये चक्रमध्यगतो भूत्वा साधकश्चिन्तयेद्यदा ॥ २२ ॥ उद्यत्सूर्यसहस्राममात्मानमरुणं तथा । साध्यमप्यरुणीभूतं कृत्वा मन्त्रं जपेद्बुधः ।। २३ ।। अनेन क्रमयोगेण स्वयं कन्दर्परूपवान् । सर्वसौन्दर्य सुमगः कामिनीवल्लमो भवेत् ॥ २४ ॥ सर्वलोकेषु सुमगः सर्वलोकवशंकरः । सर्वरक्तोपचारस्तु मृद्रासंनद्धविग्रहः ।। २५ ॥ चक्र प्रर्पूरयेद्यस्तु यस्य नाम विदर्मितम् । स भवेद्दासवद्देवि धनाढयो वाऽपि भूपतिः ॥ २६ ।। चक्रमध्यगतं कुर्यान्नाम यस्यास्तु योषितः । अदृष्टाया महेशानि योनिमुद्राधरो बुधः ॥ २७ ॥ हठादानयते शीघ्रं यक्षिणी राजकन्यकाम् । नागकन्यामप्सरसं खेचरी वा सुराङ्गनाम् ॥ २८ ॥ विद्याधरी दिव्यरूपांमृपिकन्यां रिपुखियम् । मदनोद्भवसंतापां स्फुरज्जवनमण्डलाम् ॥ २९ ॥ कामबाणप्रमिन्नान्तःकरणां लोलचक्षुपाम् । महाकामकलाध्यानयोगात्तु सुरवन्दिते ॥३०॥ क्षोमयेत्स्वर्गमूर्लोकपातालतलयोपित्तः । रोचनामागमेकं तु मागमेकं तु कुहुमम् ॥ ३१ ॥ अथ मागदयं देवि चन्दनं मर्दयेत्समम् । एकत्र तिलकं कुर्यात्रैलोक्यवशकारिणम् ।। ३२।। अष्टोत्तरशतावृत्त्या मन्त्रयित्या वशं नयेत् । राजानं नगरं ग्राम तेन यद्यप्रदृश्यते ॥ ३३ ॥ * पर इलयारे-पापरान हितायांय सयधापन प्रिये, इदीदम ए. पुस्तके वर्तते । ...

·२ ईश्वरप्रोक्तं- [१७ सप्तदशःपटलः] वशमानयते शीघ्रं सपुत्रपशुवान्धवान् । भूर्जपत्रे समालिख्य रोचनागरुकुङ्कुटुमैः ।। ६२॥ तन्मध्ये नगरं देशं मण्डलं खण्डमेव च । नाम्ना विदर्मितं स्वस्य पूजयित्वा यथाविधि ।। ६३ ।। भूमिनध्यगतं कृत्वा त्रैलोक्यं वशमानयेत् । अथ वा धारयेत्कण्ठे शिखायां बाहुमूलके ॥ ६४ ॥ पत्र कुत्र स्थितं मद्रे क्षोमयेन्नगरं महत् । अर्कक्षीरेण संयुक्तं धत्तूरकरसं तथा ॥ ६५ ॥ रोचनाकुलुमे चैव लाक्षालक्तकसंयुतम् । कस्तूरीचन्द्रसंयुक्तमेकीकृत्य ततः परम् ॥ ६६ ॥ चक्रमेतत्समालिख्य यस्य नाम्ना महेश्वरि । तस्य व्याघगजव्याधिरिपुसर्पमयादिकम् ।। ६७ !! चौरग्रहजलारिष्टशाकिनीडाकिनीमयम् । मयं न विद्यते देवि परमन्त्रामिचारजम् ।। ६८॥ नित्यं संधारयेदेवि कालमृत्यु विनाशयेत् ।। ६९ ॥ अथवा मध्यगां देवीं त्रिकोणोमयमध्यमाम् । अथ स्वनामसंयुक्तां रोचनाकुगुमाङ्किताम् ॥ ७० ॥ निधाययेच्च सप्ताहादासवतिंकरो मवेत् । पीतयः समालिस्य पीतपुष्पैः समर्चयेत् ॥ ७१ ।। पूर्वाशामिमुखो भूत्वा स्तम्भयेत्सर्ववादिनः । सहस्रवदनो देवि मूढो भवति तत्क्षणात् ॥ ७२॥ नाम्ना यस्य स वाग्मी हि पापाण इव जायते । चळं विलिस्य देवेशि महानीलीरसेन तु ।। ७३ ॥ नाम संयोज्य विधिवद्दक्षिणाभिमुखो बुधः । पही दग्ध्वा महेशानि मारणं वैरिणां प्रिये ॥ ४ ॥ महिपाश्चपुरीपाम्यां सम्पगाधृप्य शैलजे । गोमूत्रेण च संलिस्य नामसंदर्य पूर्ववत् ।। ७५ ॥ क्षिप्त्वाऽऽरनाउमध्यस्थं विद्वेपणकरं मवेत् । कृत्वा रोचनया नाम काकपक्षस्य मध्यगम् ।। ७६ ॥ उम्पमानं तदाकाशे शत्रूचाटनकारकम् । महानीलीरोचनाम्यां दुग्धलाक्षारसेन हि ॥ ७७ ॥ १०. समीरसाय।।

·[१७ सप्तदशःपटलः ज्ञानार्णवतन्त्रम् । । विलिख्य धारयेन्मन्त्री सर्ववर्णान्वशं नपेत् । अनेनैव विधानेन स्थापयेद्वारिमध्यगम् ॥ ७८ ॥ तेनोदकेन संस्नातः पीतं तत्सर्ववश्यकृत् । सौमाग्यं जायते तेन पानीयेन न संशयः ॥ ५९॥ एतन्मध्यगतां पृथ्वी नगरी वा सुलोचने । सप्ताहात्क्षोमयेत्सम्यग्ज्वलगानां विचिन्तयेत् ॥ ८॥ अथ वक्ष्ये महेशानि महापातकनाश्नम् । शियां संपूजयेद्देवि सुगन्धैः कुसुमैः प्रिये ॥१॥ महापातकयुक्तात्मा तत्क्षणात्पापहा भवेत् । शमीदूर्वाकुराश्वत्थपलाशैरथ पाऽजैः॥ ८२।। मासेन हन्ति कलुयं सप्तजन्मकृतं नरः । पूर्वाशाभिमुखो भूत्वा पीतद्रव्यैः समर्चयेत् ।। ८३ ॥ पीतस्थाने समालिख्य स्तम्मयेत्सर्ववादिनः । उत्तराशामुखो भूत्वा सि दूररजसा लिखेत् ॥ ८४ ॥ पूजयेद्विधिवद्विद्वान्सर्वलोकं वशं नयेत् । पश्चिमाभिमुखो मूत्वा चन्दनेन समालिखेत् ।। ८५॥ संपूज्य विधिवविद्वान्सर्वयोपिन्मनो हरेत् । वल्लमो जायते देवि दासीमिव वशं नयेत् ॥ ८६ ।। यमाशाभिमुखो भूत्वा चक्रं कृष्णं यदाऽर्चयेत् । यस्य नामाङ्कितं तस्य मन्त्रहानिः प्रजायते ॥ ॥ ८७ ।। अग्निराक्षसवायच्यशंभुकोणेपु पूजितम् । पूर्ववत्परमेशानि क्रमेण परिपूजितम् ॥८॥ स्तम्मविद्वेषणध्याधिशचूचाटकरं भवेत् । रोचनालिखितं चक्र क्षीरमध्ये क्षिपेयुधः ॥ ८॥ सर्ववश्यकरं देवि मवत्येव न संशयः । गोमूत्रमध्यगं सम्यक्शत्रूचाटकर मवेत् ।। ९०॥ तैलस्थं चक्रराज तद्विद्वेपणकरं मवेत् । ज्वलज्ज्वलनमध्यस्थं शत्रुनाशकरं मवेत् ॥ ९१ ॥ यदेकान्ते चतुर्गि सिन्दूररजसा खेत् । सर्ववाह्यत आरभ्य यान्मध्यं महेश्वरि ॥ ९२।।

·-- ईश्वरपोक्त- [१७ सप्तदशटर अकारादिक्षकारान्तां मातृकां तत्र विन्यसेत् । पूजपेद्राबिसमये कुलाचारक्रमेण तु ।। ९३ ।। साधकः खेचरो देवि जायते नात्र संशयः । गिरायैकतरी तद्वदर्चयेत्कुलमार्गतः॥ १४ ॥ अजरामरतां लब्ध्वा सुखी मवति मान्त्रिकः। श्मशाने पूजयेन्चक्रं महाभूतदिने युधः ॥ ९५ ॥ पूर्वक्रमेण विधिवत्साधकः स्थिरमानसः । खड्गसिद्धिं च वेतालसिद्धिं च गुटिकामपि ॥ १६॥ पादुकां जनसिद्धिं च मनःसिद्धिं च धातुदाम् । महाविवरसिद्धिं च यक्षिणीचेटकोद्भयाम् ॥ १७ ॥ सर्व तल्लमते मन्त्री नाव काय विचारणा। अथ वक्ष्ये महेशानि श्रीविद्यापूजनं महत् ।। ९८॥ ब्रह्महत्यादिदोषाणां पुरश्चरणमुत्तमम् । रक्तपमहेशानि पूजयेञ्चकमुत्तमम् ॥ ९९ ॥ समस्तरश्मिसहितं नित्याम्नायपुरस्कृतम् । मुटाचारक्रमाद्देवि कर्पूरक्षोदमण्डितम् ॥१०॥ मासमात्रेण देवेशि महापातककोटयः । जन्मान्तरकृताः सर्वा नाशयेन्नात्र संशयः ॥ १०१॥ टक्ष्मीस्तस्य गृहे रम्या सुस्थिरा सुरवन्दिते जपापुप्पैमहेशानि पूर्ववत्पूजयेच्छिवाम् ।। १०२।। मासमा क्रमेणेव पूर्ववत्परमेश्वरि । ब्रह्महत्यादिपापांचे पूर्वजन्मकृतान्प्रिये ॥ १०३ ॥ नाशयेन्नात्र संदेहो धनवाक्षायते युधः। फेतकस्तरुणः पत्रः पूर्ववत्पूजयेत्प्रिये ॥ १४॥ उपपातकसंघांथ मासमात्रेण नाशयेत् । सामाग्यमतुलं तस्य जापते नात्र संशयः ।। १०५।। शतपत्रैमनोरम्पैः पूजपेन्मासमाधकम् । प्रयत्परमेशानि पूर्वपापं विनाशयेत् ॥ १०६ ॥ पम्पफे एमनोदयः पूर्वयापूनपेच्छिवाम् । 15. I HUER, ·[१७ सप्तदशः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम्। १८५ .. मासमात्रेण हन्त्येव पातकाञ्शतजन्मजान् ॥ १०७ ॥ सौभाग्यवान्मवेन्मन्त्री त्रिपुरायाः प्रसादतः। श्वेतप.महेशानि महद्भिः पूजयेत्पराम् ॥ १०८॥ पूर्ववन्नाशयेत्पापं विशजन्मम मिये। मासमात्रेण सकलं मोक्षस्तस्य करे स्थितः ॥१०९ ॥ बन्धूककुसुमैर्देवि मासमात्रं प्रपूजयेत् । त्रैलोक्यं वशगं तस्य पूर्वपापं दहेबुधः ॥ ११० ॥ बिल्वपत्रैश्च जलजैः सहैव परिपूजयंत् । पूर्ववत्परमेशानि मासमानं प्रसन्नधीः ॥ १११ ॥ समृद्धिमान्भवेद्देवि सर्वपापहरः सदा। मल्लिकामालतीजातीकुन्दैश्च शतपत्रकैः ॥ ११२॥ श्वेतोत्पलैमिश्रितैस्तु पूजयेन्मासमात्रकम् । कुलाचारक्रमेणैव पातकं शतजन्मजम् ।। ११३॥ ब्रह्महत्यादिजनितं नाशयेन्नात्र संशयः । मुक्तिस्तस्य करे देवि वाचा जीवसमो भवेत् ॥ ११४ ॥ अगस्त्यबाणबन्धूकजपारक्तोत्पलैः प्रिये। पूर्वक्रमेण संपूज्य मासमात्रं प्रसन्नधीः ॥ ११५ ।। पातकं नाशयेन्मन्त्री साक्षात्कामसमो भवेत् । चम्पकैः पाटलैदेवि बकुलैनागकेसरैः ।।११६ ।। कहारः सिन्दुरै रम्यैः पूर्ववत्पूजयेत्क्रमात् । सौभाग्यमतुलं तस्य मासमात्रेण जायते ॥ ११७ ।। पापं विनाशयेद्देवि यदि जन्मसहस्रजम् ॥११८॥ इति भीमज्ज्ञानार्णवे नित्यातन्ने श्रीविद्याप्रयोगविधिनाम सप्तदशः पटलः ॥ २७॥ अथाादशः पटलः। ईश्वर उवाच- रत्नपूजाविधानं तु कथयामि तवान। पुष्पाणि रचयेद्देवि माणिक्यरचितानि हि ॥१॥ * इदम स. पुस्तकस्यम्। स. 'पहरे।

·८६ [१८ अष्टादशः पटलः । ईश्वरप्रोक्तं- तैस्तु पूजा प्रकर्तव्या चक्रराजस्य पूर्ववत् । नानापुष्पैः सुगन्धैश्च कर्पूरक्षोदेचन्दनैः ॥२॥ एकविंशतिरात्रेण विंशति धरणीमुजाम् । दासीमूतां करोत्येव महारोगांश्च नाशयेत् ॥३॥ सूर्यवत्कान्तिमान्मन्त्री जायते नात्र संशयः । मुक्तारनैश्च रचयेत्स्वर्णपुष्पाणि सुन्दरि ॥ ४ ॥ तैस्तु पूजा प्रकर्तव्या नानापुप्पैश्च पूर्ववत् । एकविंशतिरात्रेण राजपन्यो वशाः प्रिये ॥५॥ कलाकान्तियुतो देवि जायते सुमगः क्षितौ । प्रवालघटितैः स्वर्णपुप्पैस्तु बहुभिर्यजेत् ॥ ६ ॥ पूर्ववत्परमेशानि कुलाचारक्रमेण तु । पुप्पैश्च विविधैर्दवि निःसप्ताहात्सुरेश्वरि ॥ ७ ॥ रास्तस्य यशाः सर्वे वैरिवर्गान्धिनाशयेत् । तथा मरकतक्षिप्तस्वर्णपुप्पैस्तु पूजयेत् ॥ ८॥ एकविंशतिरात्रेण नानापुप्पैः क्रमं यजेत् । विषुधास्तस्य वरदा वैरी नश्यति नान्यथा ॥९॥ पुष्पराममहारत्नघटितः स्वर्णनिर्मितः। कुसुमैः पूजपेञ्चक्रं त्रिसप्ताहात्सुरेश्वरि ॥१०॥ सुरास्तस्य वशा देवि बृहस्पतिसमो मवेत् । मुवर्णरचितः पुष्पेनकेयूरराजितः॥११॥ एकविंशतिरात्रेण मोहयेजगतीमिमाम् । देवदैत्या वशास्तस्य जायन्ते नात्र संशयः ॥ १२॥ इन्द्रनीटमयः स्वर्णपुप्पथकं समर्चयेत् । एकविंशतिरात्रेण तथा नीलेश्च नीरजः ॥ १३॥ घेरिणो नाशमायान्ति शेषा वश्या मयन्ति हि। गोमेट्वटितः पुष्पः सुवर्णस्य यनेयुधः ॥ १४ ॥ किंशुक गुम्मन पूर्ववत्परमेश्वरि । सप्ताहारिणो पदश घातस्तेषु प्रजापते ॥ १५॥ निःसप्ताहान्महापापसंचयं नाशयेत्रिये । कम्यादीया यश्या हि भवन्त्येव न संशयः ॥ १६ ॥ १७.१५९11.| ·[१८अष्टादश:पटल: ज्ञानार्णवतन्त्रम् । वैदूर्य घटितैः स्वर्णपुष्पैरभ्यर्चयेत्तमम् । चम्पकादिमिरभ्यर्च्य त्रैलोक्यं स्तम्भयेत्क्षणात् ॥ १७ ॥ एकविंशतिभिवारः सर्वपापहरो मवेत् । पुष्पैः पर्युपितैवि नार्च येत्स्वर्णजैरपि ॥१८॥ निर्माल्यभूतैः कुसुमैरुच्छिटैः परमेश्वरि । नवरत्नमयैः स्वर्णपुष्पैर्यदि शिवां यजेत् ॥१९॥ तदा देवा मनुष्याश्च पन्नगा राक्षसादयः । सर्वे वश्या भवन्त्येव त्रिःसप्ताहान्न संशयः ॥२०॥ जन्मकोटिमवं पापं नाशयेन्नात्र संशयः स्वर्णरत्नमयः पुष्पैनवैरेव प्रपूजयेत् ॥ २१ ॥ तंदाऽश्चमेघदशकं कृतं भवति शैलजे। स्वर्णरत्नादिपूर्णत्वं यदा नास्ति तदा शृणु ॥ २२॥ तैरेव पुष्पैः पूजा तु कर्तव्या साधकोत्तमः । यद्यत्युप्पं यत्र यत्र दत्तं तत्तत्सुरेश्वरि ॥२३॥ तत्र तत्र प्रदातव्यं न दातव्यं यथेच्छया। अलंकारस्वरूपेण पूजयेञ्चकनायकम् ।। २४ ॥ । केवलं स्वर्णपुष्पैस्तु त्रैलोक्यं स्तम्भयेछिंवे। मासमात्रेण पापानि सत्तजन्मभवान्यपि ।। २५ ।। नाशयेन्मोहयेत्सर्वां समुद्रवलयां धराम् ॥ २६ ॥ इति श्रीमज्ज्ञानार्णवे नित्यातन्त्रे श्रीविद्यास्वर्णरत्नपूनाविधिविवरणं नामाष्टादशः पटलः ॥ १८ ॥ अथकोनविंशः पटलः। श्रीदेव्युवाच- त्रिपुरा परमा शक्तिखेलोक्यवशकारिणी । एतस्याः परमानन्दसाधनं कथय प्रभो ॥१॥ वीजत्रयस्य देवेश यद्यहं तव वल्लमा । ईश्वर उवाच- एपा विद्या वरारोहे पारम्पर्यक्रमागता ॥२॥ 1 २ क. भरी यदि प्र! ३ क. तं दत्तं सुरे। ४ . "च्छि. चम् । मा। १२.वाश्व मुनयः प ·ईश्चरमोत [१ एकोनविंशः पटलः भवन्धं घातपन्ती संस्मृता पापहारिणी। जपान्मत्युजयेशानिध्याता सर्वार्थसाधिका ॥३॥ दुःखदीर्भाग्यधारिब्धमयशी पूजिता भवेत् । विनीधशर्मनी चैव हवनान्नात्र संशयः॥४॥ पृथग्नीजत्रयस्याहं साधनं कथयामि ते । शुभ्राम्बरपरीधानो गन्धकर्पूरमण्टनः ॥५॥ मुक्ताफलस्फुरदूपमूषणः शुभमाल्पधृत् । शुममन्दिरसंविष्टो ब्रह्मचर्यसमन्वितः ॥ ६ ॥ पूजयेच्छुभ्रकुमुमनवेद्यमपि सूज्ज्वलम् । पायसं घृतसंपन्नं तथाऽमृतफलौदनम् ॥ ७ ॥ घृतमोदकसंपन्नं नानाशुभ्रान्नपूरितम् । नैवेद्यं दर्शयेद्देश्य वागीश्वर्य सुरेश्वरि ॥८॥ उपचारः सुशुभेश्च साधयेन्मोक्षवाड्ययम् । पारमवाख्यां जपेद्विद्या वागीशी संस्मरन्युधः ॥९॥ कर्पूरधवला शुभ्रपुप्पाभरणभूपिताम् । अत्यन्तशुभ्रवसनां वज्रमाक्तिकमूपणाम् ।। १० ।। मुक्ताफलामलमणिजपमालालसत्कराम् । पुस्तकं वरदाने च दधतीमभयपदाम् ।।११।। एवं पायेन्महेशानि सर्वविद्याधिपो मवेत् । भूटादिबह्मरन्धान्तं प्रयत्पीयूपवर्षिणीम् ॥ १२ ॥ तस्माज्ज्योतिर्मयी ध्यागजिह्वां दीपस्वरूपिणीम् । पापाणेन समो वाऽपि मूनों जीवसमो मवेत् ॥ १३ ॥ अथ कामकलाशक्तिसाधकः परमेश्वरि । रक्तालंकारसुमगो रक्तगन्धानुलेपनः ॥ १४ ॥ रक्तस्त्रावृतः सम्पमध्ये कामकलात्मना । रक्तपुष्पैच विविधैः कुङ्कुमादिमिरर्चयेत् ॥ मूलादिब्रह्मपर्यन्तं म्फरद्दीपस्वरूपिणीम् । पन्युफकुरामाकारकान्तिमूपणभूषिताम् ।। १६ ॥

·२२ [ १९ एकोनविंशः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । इक्षुकोदण्डपुष्पेषुवरदामयसत्कराम् । तदीयकायसिन्दूरमरितं मुवनत्रयम् ॥१७॥ चिन्तयेत्परमेशानि त्रैलोक्यं मोहयेत्क्षणात् । राजानो वशमायान्ति पन्नगा राक्षसाः सुराः ॥१८॥ कन्दर्प इव देवेशि योषितां मानहारकः । मनश्चिन्तितयोपित्तु दासीव वशगा भवेत् ॥ १९ ॥ चलचलेन्दुसंकाशा तरुणारुणविग्रहाम् । चिन्तयेद्योपितां योनी क्षोमयेत्सुरमुन्दरीः ।। २० ॥ किं पुनर्मानुपीदेवि त्रैलोक्यमपि मोहयेत् । एपैव चिन्तिता देवी सिन्दूरामा हृदि क्षणात् ॥ २१ ॥ आकर्पयेत्तदा शीघ्रं रम्मा वाऽपि तिलोत्तमाम् । रक्तवां स्त्रियं ध्यात्वा तदीयसहसत्तमः (8)॥२२॥ तस्या मूर्तिं स्मरेखीजान्नवत्पीयूपवर्षिणीम् । ध्यायन्संमोहयेद्देवि मदनोत्तप्तमानसाम् ।। २३ ।। क्षणमात्रेण देवेशि त्रैलोक्यं वशमानयेत् । एतत्कामकलाध्यानात्पश्च कामा वरानने ॥ २४ ॥ मोहयन्ति जगत्सवं प्रयोग शृणु पार्वति । पूर्वोक्तकामा देवेशि ज्ञातव्याः पञ्चसंज्ञकाः ॥ २५ ॥ विदायेन कामेन मन्मथान्तर्गतं कुरु । कन्दर्पसंपुटं कृत्वा कोणगर्मगतं ततः ॥ २६ ॥ मकरध्वजसं तु सर्वमेतद्वरानने । मीनकेतुगतं कुर्यान्मोहयेजगतीमिमाम् ॥ २७ ॥ त्रैलोक्यमोहन नाम योगोऽयं परिकीर्तितः। शृणु देवि प्रवक्ष्यामि शक्तिबीजस्य साधनम् ॥ २८ ।। सृष्टिसंहारपर्यन्तं शरीरे चिन्तयेत्पराम् । स्रवत्पीयूपधारामिर्पिन्ती विपहारिणीम् ।। २९ ॥ हेमममामासमानां विद्युन्निकरसुप्रभाम् । स्फुरचन्द्रकलापूर्णफटशं वरदामयी ॥३० ज्ञानमुद्रां च दधतीं साक्षादमृतरूपिणीम् । ध्यायन्विपं हरेन्मन्त्री नानाकारव्यवस्थितम् ।। ३१ ।। १५. मठमा हतः । १ स.

·. ईश्वरपोक्त [१९ एकोनविंशः पटलः] एतस्याः स्मरणावि नीलकण्ठत्वमागतः। अहं मृत्युंजयो मूत्वा विचरामि जले स्थले ।। ३२ ।। धनतेयसमो मन्त्री विपमारसहयनुत् । मूतप्रेतपिशाचांश्च नाशयेद्रोगसंचयम् ॥ ३३ ।। चाथिकज्वरान्सर्वानपस्मारच नाशयेत् । अथ निकूटा संपूर्णा महात्रिपुरसुन्दरी ॥ ३४ ॥ चिन्तिता साधकस्याऽऽशु त्रैलोक्यवंशकारिणी। क्रमेण नामिहद्वक्त्रमण्डलस्थाऽरुणप्रमा ॥ ३५ ॥ प्रद्मरागमणिस्वच्छा चिन्तनात्मुरवन्दिते । तस्याटगुणमेश्वयं सौभाग्यं च प्रजायते ॥ ३६ ।। तन्नाम संस्मरन्मन्त्री योगिनीनां भवेत्मियः। मातृचक्रं तस्य काये तेन साधं सुखी मवेत् ॥ ३७॥ पुत्रवान्देवदेवेशि मन्त्री ध्यानान्न संशपः । पदा चक्रस्थिता पूर्णा खेचरी सिद्धिदायिनी ।। ३८॥ चतुःपष्टियत: कोट्यो योगिनीनां महीजसाम् । पक्रमेतत्समाराध्य संस्थिता वीरवन्दिते ॥ ३९ ॥ आदी संबन्धिनि पदे मध्ये वीजाटकं बहिः फलां ध्यात्वाऽङ्गानासझे कामराज इवापरः ॥ ४०॥ पाशानुशधनुणिर्मादनौहयेपिये। प्रैलोक्यमुन्दरी देवी किं पुनर्मय॑योपितः ।। ४१ ॥ तथैव शक्तिसंबन्धशस्वस्तन्मयविग्रहः । सिद्धगन्धर्षदेवांश्च वशी कुर्यान्न संशयः ।। १२ ।। एतामाराध्य देवेशि कामः सीमाग्यसुन्दरः । हरिश्च परमेशानि त्रिपुरासाधनाप्रिये ।। ४३ ॥ टोक्यमोहनो मृत्या स्थितिकर्ताऽभवत्तदा । एतत्समाराधनेन ब्रह्मा सृष्टिकरोऽमवत् ॥ ४४ ।। चन्द्रसूर्या परारोहे मृष्टिसंहारकारको ॥ ४५ ॥ इति श्रीमहानाणन निम्पात-प्रे त्रिपुरानीनप्रपसाधनविधिनामकोन विशः पटलः॥ १९॥ १.fruicraft. 'पुरा Ra1 ·[२० विंशः पटलः ] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । --- अप विशः पटलः । श्रीदेव्युवाच-- जपहोमविधि बुहि येन विघ्नं विनाशयेत् । साधकानां हिताय त्वं वद शंकर सुव्रत ॥१॥ ईश्वर उपाच- शृणु देवि प्रवक्ष्यामि जपहोमविधि पिये। चक्र समर्चयेद्देवि सकलं नियतव्रतः ॥२॥ राह्यं मध्यगतं वाऽपि मध्यं वा चक्रमर्चयेत् । उपचारः समाराध्य सहस्रं प्रजपेच्छुचिः ॥३॥ तदय संस्थितो मन्त्री तदनन्तफलं भवेत् । ध्यात्वाऽथ वा चक्रराजमव पूजासमन्वितम् ॥४॥ जपारम्भं सुधीः कुर्यान्महापातकहा भवेत् । निगदेनोपांशुना वा मानसेनाथ या जपेत् ॥५॥ निगदः परमेशानि स्पष्टवाचा निगद्यते । अव्यक्तस्तु स्फुरद्वक्त्र उपांशुः परिकीर्तितः ॥ ६ ॥ मानसस्तु वरारोहे चिन्तनाक्षररूपवान् । निगदेन तु यज्जतं लक्षमा वरानने ॥७॥ उपांशुस्मरणेनैव तुल्यं भवति शैलजे। उपांशु लक्षमात्रं तु यजतं कमलेक्षणे ॥८॥ मानसोचारणातुल्यमेकेन परमेश्वरि । मुद्रासनद्धदेहः सन्पूर्वोक्तध्यानयोगतः॥९॥ लक्षमा जपेद्यस्तु महापापैः भमुच्यते । लक्षद्वयेन पापानि सप्तजन्मभवान्यपि ॥१०॥ महापातकमुख्यानि नाशयेन्नात्र संशयः। ततो टक्षत्रयं जप्दा यस्तु मात्रं कुलेश्वरि ॥११॥ महापातककोटीस्तु नाशयेन्नान संशयः। चतुर्लक्षं जपेदेवि स हि वागीश्वरो भवेत् ॥ १२॥ १५. सो मन्त्र । रा. राजे मनः। 14. Ea ..45 पर'। ५. पर ·ईश्वरप्रोक्तं-. २०विशपटर कुबेर इव देवेशि पञ्चलक्षान्न संशयः। पडलक्षजपमात्रेण महाविद्याधरो भवेत् ॥ १३ ॥ सप्तलक्षजपान्मन्त्री खेचरीमेलको मवेत् । अष्टलक्षजपान्मन्त्री देवपूज्यो भवेन्नरः ॥ १४ ॥ अणिमाद्यष्टसिद्धीनां नायको मवति प्रिये । यशगास्तस्य राजानो योपितस्तु विशेषतः ॥ १५॥ नवलक्षममाणं तु जपेत्रिपुरसुन्दरीम् । रुद्रमूर्तिः स्वयं कर्ता हतो साक्षान्न संशयः ॥ १६ ॥ सर्वधन्यः सदा सर्वस्वस्थः सौभाग्यभाग्मवेत् । यन्त्र या कुवचिद्भागे लिङ्ग यत्पश्चिमामुखम् ॥ १७ ॥ स्वयंमूबाणलिङ्ग वा वृपशून्यं जलस्थितम् । पश्चिमायतनं चापि इतरद्वाऽपि सुबते ॥१८॥ शक्तिक्षेत्रेषु गङ्गायां नद्यां पर्वतमस्तके । पवित्रे सुस्यले देवि जपेद्विद्या प्रसन्नधीः ॥ १९॥ तत्र स्थित्वा जपेलक्ष साक्षादेवीस्वरूपकः । ततो मवति विद्येयं त्रैलोक्यवशकारिणी ॥२०॥ एवं जपेंद्यथाशक्ति होमकर्म समारमेत् । किंशुकहवनं कुर्याद्दशांशेन वरानने ॥ २१ ॥ फुसम्मकुसमैदेवि मधुनयथिमिश्रितः । विधिनोक्तप्रकारेण विनोघं नाशयेक्षणात् ॥ २२ ॥ सर्वकामप्रदा राज्यमुक्तिमुक्तिफलप्रदा। कुण्डं विरच्य विधिवत्सर्वलक्षणलक्षितम् ॥ २३ ॥ योनिकृण्दं वाक्पदं स्पादाकृष्टिकरणं मगम् । टक्ष्मीप्रदं पर्तुलं स्याचन्द्रार्धे हि वयं मवेत् ॥ २४ ॥ नयग्निकोणफुण्डं तु खेचरीसिद्धिदायकम् । चतुरस्र शान्तिलक्ष्मीपुष्टियम्बुकारणम् ॥ २५॥ पटयं सर्वसंपत्तिधनसीमाग्यपर्धनम् पाळू सर्व संपत्तिकारणं सुरवन्दिते ।। २६ ॥ - . १ .. 'arsthit १ . 'पादिया। ३. 1. * । भरमसमर्प ·[२० विशः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । अष्टपत्रं वरारोहे समीहितफलप्रदम् । । एतानि सर्वकार्याणि चतुरस्रे भवन्ति हि ॥२७॥ शृणु देवि प्रवक्ष्यामि चतुरस्रस्य लक्षणम् । चतुरस्रं समं हस्तमानं विरचयेत्सुधीः ।। २८ ।। मेखलासहितं देवि शृणु लक्षणमुत्तमम् । पञ्चदशाङ्गुलं खातं रमणीयं यथा मवेत् ॥२९॥ कण्ठदेशेऽङ्गुलं त्यक्त्वा नवाझुलसमुन्नता। पडङ्गुलपविस्तारा मेखला प्रथमा भवेत् ॥ ३०॥ द्वितीया मेखला देवि चतुरगुलविस्तरा। सप्ताङ्गुलोचा कर्तव्या तृतीया मेखला ततः॥३१॥ पञ्चाङ्गुन्लोचा देवेशि विस्तारे घअन्ला भवेत् । * (वेदाग्निपक्षविस्तारा कर्तव्या मेखला प्रिये ॥ ३२॥ कर्तव्यमथ वा खातं द्वादशाहुलसंमितम् । द्वादशाटतदर्धेस्तु मेखला देवि कारयेत् ।। ३३ ॥) चतुरङ्गुलमायामो तथा चैवोचता भवेत् । कुण्डस्य पश्चिमे मागे योनिं कुर्यात्सुलक्षणाम् ॥ ३४ ॥ द्वादशाङ्गुलदीघाँ तु तथाऽटाडल विस्तराम् । अश्वत्थपर्णरूपांतु त्रिकोणां वा विचक्षणः ।। ३५ ॥ अथ चैकतमे पक्षे शृणु वक्ष्ये हि लक्षणम् । अष्टादशाङ्गुलं खातं कुण्डं कुर्याद्विचक्षणः ।। ३६ ।। चतुरङ्गुलविस्तारा पडगुन्लसमुन्नता । मेखला पूर्ववत्कार्या योनिश्चापि तथा भवेत् ।। ३७ ।। चतुर्विशाङ्गुलं कुण्डं त्रिकोणं परितः पृथक् । खातं तु पूर्ववत्कुर्यात्कण्ठे हित्वाऽझुलं तथा ॥३॥ पूर्ववन्मेखलाः कार्या एकाऽपि च तथा मवेत् । योनिस्तद्वन्महेशानि त्रिकोणं परिकीर्तितम् ॥ ३९ ॥ चतुरस्रेण कुण्डेन समें कुण्डं यथा भवेत् । तथा परिमितं कुर्यात्रिकोणादिकमद्विजे ॥ ४० ॥ * धनुश्विद्वान्तर्गतो प्रन्या स. पुस्तकस्यः । १ स. 'कोण । २ अकोला पथे।३ क. ग. 'त् दानिशा । क. " तारकुण्ड ।

·श्वरमोक्त- [२० विशः पटलः पोनिकुण्डं योनिरूपं मगाएं मगरूपकम् । कुर्यात्रिकोणवदेवि चतुरनस्य संख्यया ॥४१॥ चतुर्हस्तमितं सूत्रं धतुलाकृति योजयेत् । चतुलं रचयत्तेन खननं पूर्ववद्भवेत् ।। ४२ ।। मेखला पूर्ववद्योनिस्तथैव परिकीर्तिता। अर्धचन्द्रं तु कुण्डं हि परिवपक्रमेण च ।। ४३ ।। चतुर्हस्तमितं कुर्यादर्धचन्दं यथा भवेत् । भेखला योनिसहिता पूर्ववत्परमेश्वरि ॥ १४ ॥ नवत्रिकोणकुण्डं तु कथयामि वरानने । मध्यचक्रेण सदृशं कुण्डं कुर्याद्विचक्षणः ॥ ४५ ॥ मध्यत्रिकोणं देवेशि त्रिकोणमिय पूर्ववत् । मेसलारहितं तेन नवकोणं यथा मवेत् ॥ ४६॥ संधिभेदक्रमेणेव ततः कोणाटक मवेत् । खनेत्तत्तत्प्रकारेण गणितेन यथाक्रमम् ॥ ४७ ।। मेखला: पूर्ववत्कार्यास्त्यक्त्वा कण्ठेऽगुलं क्रमात । योनिस्तथैव रचयेत्सर्वसौभाग्यवर्धनी ॥४॥ अपत्रं महेशानि कमलाकृति संभवेत् । चतुरनस्य मानेन यथा चाटदलं भवेत् ॥१९॥ एकत्र खननं चास्य कुन्नित्रमुखपदम् । भेसला पूर्ववत्का पद्माकृतिसुखावहा ॥ ५० ॥ योनिस्तथैव देवेशि कुर्यात्सर्वसमृद्धये । एवं विरच्य कुण्डं हि होमं कुर्याद्विचक्षणः ॥५१॥ दीपस्थान समाश्रित्य कुण्डस्य रचना भवेत् । वर्गलं रचद्देवि कूर्माकृति सुलोचने । ५२॥ तन्मध्ये नव कोठानि कृत्वा वर्णान्समालिखेत् । मध्यकोटे क्षेवनाम ततोऽन्यत्र समालिखेत् ।। ५३॥ स्वरयुग्मं क्रमेणैव दिक्षु चासु पोजपेत् । अवर्ग: कथितो देवि कवर्गादिकसप्तकम् ॥ १४ ॥ पूर्वादिक्रमतो देवि कौरानं ततो लिखेत् । टक्षवणों मुकोणे विलिसेकमसके ।। ५५ ।। १२. सलाः। 14. पूवरायो सश्वा । १२.प. बालेन ·।। २० विंशः पटलः ] ज्ञानार्णवतन्त्रम्। यस्मिन्कोठे क्षेत्रनाम तन्मुखं विद्धि पार्वति । मुखस्य पार्श्वयोः पाणियुग्मं जानीहि पार्वति ॥५६॥ ततः पार्श्वद्वयं कुक्षिस्थानं हि सुरवन्दिते । ततः पादद्वयं विद्धि चान्ते पुच्छे प्रकीर्तितम् ॥ ५७ ॥ मुखे कार्याणि सिध्यन्ति मनोरथशतानि हि । करस्थाने महाक्लेशः सर्वकार्यविनाशकृत् ॥ ५८॥ उदरे दुःखमधिकं पादयोहाँनिरुच्यते । पुच्छे तु धनहानिश्च जायते नान्यथा भवेत् ॥ ५९॥ दीपस्थानं मया प्रोक्तं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम् । दीपस्थानं पुरे पश्येद्ग्रामे वा विषयेऽपि वा ॥ ६० ॥ यत्र कुत्रापि वा पश्येत्कार्यसिद्धिर्भवेत्प्रिये । क्षेत्राधिपस्य नाना हि दीपस्थानं विचारयेत् ॥ ६१ ।। दीपस्थाने जपं कुर्याद्धोमं च फलदं सदा । कुण्ड सुलक्षणं कुर्यादीशाने मण्डपस्य च ॥ ६२॥ अगुष्ठपर्वमात्रोच्चं वालुकामण्डलं कुरु । गोमयेन च संलिप्तभूम्यां सुस्थलरूपकम् ॥ ६३ ॥ तत्र चोल्लेखनं कुर्यात्रिरेखाः पश्चिमाः क्रमात् । पूर्वाग्रे विलिखेत्पश्चात्तिनो रेखाः प्रदक्षिणाः ॥ ६४ ॥ उत्तरान्तास्ततो देवि लेखनी तत्र संक्षिपेत् । प्रोक्षणं च ततः कृत्वा सिन्दूरेण ततः परम् ॥ ६५ ॥ कुडामेनाथ वा देवि कर्पूररजसाऽथ था। चूर्णेन वा हरिद्राया धान्यपिप्टेन वा प्रिये ।। ६६ ।। त्रिकोणं चैव पदकोणं वसुपत्रं समालिसेत् । चतुरस्र चनुरिमेवं मण्डलमालिसेत् ।। ६७ ।। मध्ये पुप्पं विनिक्षिप्य त्रिपुरेश्या वरानने । ततः सुवादिपात्राणां पवित्रीकरणं यजेत् ॥ ६८॥ इध्मदूर्वाश्च दर्माश्च द्विधा कृत्वा वरानने । आज्यस्थाली चरुस्थाली स्थापयेद्युग्ममेदतः ॥ ६९ ॥ सुर्व सुचं ततः पश्रात्मणीतां प्रोक्षणी क्रमात् । बंदशः परमेशानि स्थापयाधोमुसानि च ॥ ७॥ १६. ग. कृपा मिरे २ स. पालिखोपिये। । ३ स. गादि र रा. मुगादि . + ·ईश्वरप्रोक्तं- [२० विंशःपटलः] अर्यपावस्थमुदकं गृहीत्वा प्रोक्षणी यजेत् । विधा चोत्पवनं कृत्वा प्रोक्षयेत्तेन वारिणा ॥ १ ॥ तानि सर्वाणि पात्राणि पवित्रीकरणं भवेत् । उन्मुखानि ततः कृत्वा पालया चाभिमन्वयेत् ॥७२॥ परिस्तीर्य च दूर्वाभिः कुण्डस्य परितः प्रिये । पूर्वाग्रमुत्तराय च परिस्तरणमुच्यते ॥ ७३ ।। सुवं गृहीत्या पामेन करणे सुमुखं ततः। दर्भारेण तद्वक्वं पश्चिमात्पूर्वदेशतः ॥ ७४ ॥ विधारं परिमृज्योथाधस्तत्करणमानयेत् । उपरिष्टात्ततो देवि यावद्वक्त्रं तु मन्त्रयेत् ।। ७५ ॥ वालयाऽथ वरारोहे पवित्राणि भवन्ति हि मूलविद्यां समुच्चार्य कुण्डाय नम आलिखेत् ।। ७६ ॥ अनेन मनुना देवि कुण्डं संपूजयेत्सुधीः। कामेश्वरी कुण्डमध्ये सकामामृतुसंयुताम् ॥ ७७ ॥ समायाह्य च संपूज्य तौ वह्निना यजेत् । मूलविद्यानेनमार्णद्वयन विलोकयेत् ॥ ७८ ॥ अस्त्रमन्त्रेण संरक्ष्य संपुटस्थं ततः परम् । भ्रामयेत्कुण्डपरितस्त्रिधा दक्षिणतः क्रमात् ॥ ७९ ।। संपुटादाग्निखण्डं तु हुफडन्तेन संत्यजेत् । क्रव्यादशं कोणमागे राक्षसे वीरवन्दिते ॥८॥ कवचेन च संपूज्य जानुभ्यामवनिं गतः । कुण्डमध्ये प्रतिष्ठाप्य कामबीजं च वति च ॥ ८१॥ मूर्तये नम आलिख्य मनुना पूजयेच्छिवाम् । नामिमण्डलदेशस्थवहन्नाडीपटकमात् ॥ ८२॥ ज्ञानाग्निं बाह्यवह्निं च एकीकृस्य प्रपूजयेत् । मूलविद्यां समुच्चार्य आंसोहमिति चोचरेत् ।। ८३ ॥ चद्विचतन्यमुच्चार्य डन्तं हृन्मन्त्रसंयुतम् । अनेन मनुना गर्म कामेश्वर्या विचिन्तयेत् ॥ ४॥ १ रा. न च पुर्व त । १. ज्याय अयस्तारमुचमा । ३. माटुर 1४६." प्रावि'। ५. हमो १६..यमन्त जन्त ।

·[१०.विश पटलः] शानार्णवतन्त्रम्। पढ़ेंदेहे पडद्धानि योजयेत्सुरवन्दिते। सहस्राचिः स्वस्तिपूर्ण उत्तिष्ठ पुरुषस्तथा ॥८५॥ धूमपापी सप्तजिह्वो धनुधर उदाहृतः। चतुर्यन्तान्पडङ्गेषु योजयेत्कमलेक्षणे ॥८६॥ तारं वैश्वानरप्रान्ते जातवेद इहाऽऽवह । लोहिताक्ष ततः सर्वकर्माणीति च साधय ॥ ८॥ वह्निजायान्वितो मन्त्री वहिं सम्यक्समर्चयेत् । ध्यायेद्वह्नि हेमवर्ण शक्तिस्वस्तिकधारिणम् ॥८॥ घरदामयशोमाढयं सुवर्णवरभूपणम् । एवमग्निं समभ्यर्पा तन्मुखे कमलेक्षणे ॥ ८९॥ षट्कोणं चिन्तयेत्तत्र सप्त जिह्वाः समर्पयेत् । वहिवायुं धामकर्ण भूपितं नादविन्दुना ॥ ९०॥ अनेन योजयेद्देवि कमेण रसनाः पिये। यकारादिसकारान्ता जिह्वाः सप्त मवन्ति हि ।। ११ ।। पद्मरागतप्तहेमवर्णा हि सुरवन्दिते । हिरण्याख्याः शेमुकोणे पूजयेत्सुरवन्दिते ॥१२॥ वैदूर्यामा सुवर्णा तु कनकाख्या ततः परम् । पूर्वकोणे समम्पर्य पूजयेद्वदलोहिताम् ॥९॥ उद्यदादित्यसंका रक्ताख्या वतिकोणके। नीला नीलप्रमां देवि कृष्णाण्यां राक्षसे यजेत् ।। ९४ ॥ श्वेतां मुक्ताप्रमां देवि शुभ्राख्यों पश्रिमे यमेत् । धूमिनी पद्मरागामा पायौ रक्ततरां यजेत् ।। ९५ । कराली चन्द्रकोट्यामा बहुरूपां तु मध्यगाम् । दक्षिणोत्तरमागस्था पूजयेत्सर्वसिद्धिदाम् ॥ ९६ ॥ क्रमेण जिह्वावीलान्ते नामानि परिपूजयेत् । [*अग्निहुंतवाहनेऽप हुताशनेऽथ पर्मने ॥१७॥ देवमुखः सप्तजिरो वैश्वानरो जातवेदाः। क्रमेण पूजपेत्तत्र अष्टौ मामान्यनुक्रमात् ।। ९८ ॥] * पनुशिान्तगतो अन्यः स. पुस्तकापः। १३. गरल १.11.दुमत् II सिर में दसते नमोन्तेर । -- ।

·१७ विंशःपटल 11 ईन्चरमा एयममिं तु संपूज्य कामेशीगर्भसंभवम् । दमकङ्कणमादाय करबन्धं सुलोचने ॥ ९९ ॥ मूलमन्त्रेण बाणेन चतुर्थेन च होमयेत् । गर्माधानं विधायेत्थं सीमन्तोन्नयनादिकम् ॥ १०॥ कामेशीगर्मजातस्य बढेचीलादिसक्रिया। मूलमन्त्रेण संचिन्त्य बाह्यच समर्चयेत् ॥ १०१ पटकोणेषु पढगानि बसुकोणेषु मातरः । लोकपालाश्च भूविम्बे वह्नि प्रौदं विचिन्तयेत् ॥ १०२॥ ब्रह्माणं दक्षिणेऽभ्यर्य घृतस्थाली प्रपूजयेत् । * वहि संपूज्य विधिवतन्मुखे शैसमये ॥१०३ ॥ चकराज समावाह्य सर्वरश्मिसमन्वितम् । सर्वसिंहासनः सेव्यमुपचारैः समर्चयेत् ॥ १०४ ॥ धूपं विस्तारयेत्सम्यक्पडमण्डपपूरितम् । दीपं चे दर्शयेन्मन्त्री ततो दीपन्विहु प्रिये ॥ १०५॥ मालाकारेण संघटय मेखलावयमद्विजे । विस्तार्य चरक पश्चात्सर्वदिक्षु मुसाप्तये ।। १०६ ।। नित्यहोमं ततः प्रोक्तं कामनाहोममाचरेत् । मालतीजातिकामल्लीकुमुमैर्मधुमिश्रितः ।। १०७ ॥ घृतपूर्णहुँनेदेवि वागीशत्वं प्रजापते । मूकस्यापि च मूंढस्य शिलारूपस्य नान्यथा ।। १०८ ॥ जपापुष्पराज्ययुक्तः करवीरेस्तथाविधः । हवनान्मोहयेन्मन्त्री लोकनयनिवासिनः ॥ १०९ ।। कर्पूरकुङ्कुमे देवि मित्रं मृगमदेन हि । हवनान्मदनो देवि मन्त्रिणां दिजितो भवेत् ॥ ११०॥ सौमाग्येन विलासेन सामयेनापि सुबते । चम्पक पाटलेर्तुत्वा श्रियं प्रोसिलाम्बराम् ।। १११ ॥ * प्रजयेदिखस्याप्रे 'दत्र पाझे तु संपन्य कामेशीगवारम् । गर्माधानादिका घोः किया मुटेन कश्मरेत् ॥ १ ॥ इस शोय. पुस्तके। १ . पिन्स का ! १ स. ण देवेशि चतुपर्यन्ते च 1 1 . "गुपनेषु ।। . काशी तु विसर्नये । ५५.५ पूरये। समानदयेत् ।

·. [२० विशः पटलः ज्ञानार्णवतन्त्रम् । मन्त्री प्राप्नोति महती स्तम्मपेजगतीमिमाम् । श्रीखण्डं गुग्गुलं चन्द्रमगलं होमयेत्ततः ॥११२॥" राजनागेन्द्रदेवानां पुरन्धीर्यशमानयेत् । सर्वलोका वशास्तस्य मवन्त्येव न संशयः ॥ ११३।। लाक्षाहोमाद्धवेदाज्यं दारिन्यमयपीडितः। दुर्गोपसर्गशमनं पलबिमधुहोमतः ॥११४ ॥ [दूरस्थितानां देवेशि गुरुणा प्रोक्तमार्गतः। होम कुर्याद्दश्यनामैरन्यथा निष्फलं मवेत् ॥ ११५॥ रुधिराक्तेन च्छागस्य मांसेन निशि होमतः । मधुरत्रययुक्तेन गुरुणोक्तविधानतः ॥ ११६॥ परराष्ट्रं महादुर्ग समस्तं स्ववशं नयेत् । महापलेन देवेशि रिपोः सैन्यं विनाशयेत् ॥ ११७ ॥] खेचरो जायते रात्री कृस्वा होमं चतुप्पथे। क्षीरं मधु दधि त्वाज्यं पृपग्धुत्वा वरानने ॥ ११८॥ आयुर्धनमथाऽऽरोग्यं समृद्धिर्जायते नृणाम् । क्रमेण शैलजे क्षीरमधुभ्यां मृत्युनाशनम् ॥ ११९ ॥ दधिमाक्षिकहोमेन सौभाग्यं धनमामुयात् । सितया केवलं होमो वैरिस्तम्मनकारकः ॥ १२० ॥ होमो दधिमधुक्षीरलाजामिवरिवन्दिते । रोगहन्ता कालहन्ता मृत्युहन्ता न संशयः ॥ १२१ ॥ कमलैररुणोमः सम्यक्संपत्तिदायकः । रक्तोत्पलर्जगवश्यं राजानो वशगाः क्षणात् ॥ १२२ ॥ नीलोत्पलैर्महादुष्टा वशमायान्ति नान्यथा। श्वेतोत्पलः श्रियं वाचं लमते हवनापिये। १२३ श्वेतश्च ब्रह्मकमटॅटक्ष्मी सौभाग्यमाप्नुयात् । " कहारहवनान्मन्त्री सीमाग्यं च धनं उमेत् ।। १२४ ।। पूर्ण दाडिमहोमेन वशी कुर्यान्महामुरान् । मातुलुङ्गफलोमूतहीमेन क्षत्रिया वशाः ॥ १२५ ॥ • पनुचिहान्दर्गतो न्यः रा. पुस्तकस्यः । १क."म् । मभुना। २. नियमपुरखी प. 'य: 1 पुषः मेरी क.ग, भवसी।५रा, नहीपा'।

·ईश्वरमोक्त- [२०विंशः पटा: मारबन्फलहोमेन वैश्या वश्या मवन्ति हि । फूमाण्डफलहोमेन शूद्रा वश्यास्तथाऽपरे ॥ १२६ ॥ द्राक्षाफलैः सिद्धयोऽष्टी लक्षहोमान संशयः। कदलीफलहोमेन लक्षमात्रेण मूमृतः॥१२७ ॥ वैश्यास्तु दशसंख्याका मयन्त्येव न संशयः । सर्जूरीफलहोमेन लक्षमात्रेण मुमुजः ॥ १२८॥ घश्या विंशतिसंखाका इत्याज्ञा पारमेश्वरी। नारिकेलफलेहीमात्समृद्धिर्जायते प्रिये ॥ १२९ ।। लक्षमात्रेण मन्त्रको राजाऽपर इव प्रिये । पाम्रफलहोमेन लक्षमात्रेण सुन्दरि ।। १३० ।। चतुःसमुद्रपर्यन्ता मेदिनी वशमानयेत् । पनसस्य फलोमालक्षेण शतमूमुजः॥१३१॥ पशा भवन्ति देवेशि नान कार्या विचारणा तिलाज्यहोमाशि कार्यसिद्धिर्भलिये ॥ १३२॥ राजिकालवणान्यां तु दुष्टलोकान्वशं नयेत् । गुग्गुलस्य च होमेन सर्वदुःखानि नाशयेत् ॥ १३३ ॥ कुरकुमेन हुनेदेवि त्रैलोक्यं वशमानयेत् । वैरिणो पशगाः शीघ्रं चन्दनस्यापि होमतः ।। १३४ ॥ रक्तचन्दनहोमेन वश्या हि पुरुषाः स्त्रियः। कर्पूरस्प व होमेन वाग्वश्य जायते नृणाम् ॥ १३५ ॥ कस्तूरीहोमतो देवि राजानो राजमन्त्रिणः । वश्या मवन्ति सकलाः परिवारयुताः प्रिये ।। १३६ ॥ तिलतण्दुलहोमेम शान्तिर्मयति मन्दिरे । शर्करागुडहोमेन सर्वकामार्थसाधकः ।। १३७ ॥ पृतपायसहोमेन सिता युक्तेन मान्त्रिकः । प्रैलोक्यं पक्षमायाति धान्यसिद्धिमवाप्नुयात् ॥ १३८". नानाविधानहोमेन धान्यसिद्धिर्भवेद्धवम् सोपस्केरथ वटकेरुपसर्गान्विनाशयेत् ॥ १३९ ।। बन्धककुसुमः सर्वशस्विनाशयेत् । जपापुष्पनगदश्यं वनपुष्पेन मोहनम् ॥ १४० ॥ सातु का बकाया रसपान्य मये 1५५ ·" -- (२.विश:पट] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । बकुलस्य हुनेत्युप्पैः सौभाग्यं जायते महत् । दशाङ्गधूपहोमेन सौमाग्यमतुलं भवेत् ॥ १४१॥ जम्बूफलैः स्त्रियो वश्याः कूष्माण्डैदैत्यकन्यकाः। श्रीफलरनुला लक्ष्मी पर्वा मुरवन्दिते ॥१४२॥ इाखण्ड सुखावाप्तिस्तद्रसाद्राजकन्यकाः । घश्या भवन्ति देवेशि नारिकेलजलेन वा ॥ १४३॥ केवलं घृतहोमेन वरदाः सर्वशक्तयः ॥ १४४ ।। । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि मानं हवनसिद्धिदम् । । पुप्पं समग्रं जुहुयात्कमले चाऽपि पुष्कलम् । कुसुम्मैवनपुष्पाणि येथेहानि हुनेरिपये ॥१४५॥ शतसंख्यास्तिला देवि राजिकाः शतसंख्यया । लाजा मुष्टिप्रमाणास्तु घृतं गद्याणमात्रकम् ॥ १४६ ॥ । चुलझा पयः क्षीरमन्नं ग्रासमितं मवेत् । स्थूलं फलं महेशानि कूप्मादं मातुलुङ्गकम् ॥१४७ ॥ मनप्रियेक्ष खण्डेश फलं मवति निश्चयात् । रम्माफलं चतु:खण्डेलधु चेत्सण्डयतेन हि ।।१४८॥ नारिकेलस्प खण्डं हि रम्मापाः फलवप्रिये । पर्षस्थाने प्रेक्षुसण्डं मन:संतोपकारिया ॥ १४९।। द्राक्षाफले समयं स्यान्नार खार्जुरं तथा। गुग्गुलं क्रमुकाधं तु फलमं च तथा मवेत् ।। १५० ॥ गुखासमं च कपूर कस्तूरी मृणं तथा । पन्दनं चाग देवि मुकेण समं मवेत् ।। १५१ ॥ मन:प्रियाणि सर्वाणि फलानि हयने प्रिये । लाक्षा गुग्गुल संख्या स्याद्यद्यवस्तु मनोहरम् ।। १५२।। मन:पिपाहुती: कृत्वा होम कुमुलोचने। एतदातुतिमानं ते कथितं सर्वविघ्नहत् ॥१५३ ।। यथेच्छया परारोहे पीवियां परितोपवेद । पथाशक्ति जपं कृत्वा सदशांशेन होमयेन् ।। १५४॥ - - ..मेट १.... 'मनु' ५९ पोसानिमा महिमा EिI..हा

·१०२
[२० विंशः.पर
ईश्वरमोक्त
किंशुकैः पापसंघातनाशकरंथ वा पिये।
नानादव्यैः पृथग्मूर्मिश्रितैर्वा वरानने ॥ १५५॥'
यथाशक्त्या तु मिलितोंम कुर्याद्विचक्षणः ।
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि विशेषविधिमुत्तमम् ।। १५६ ।।
आदी कुण्डं समुत्पाद्य सर्वलक्षणसंयुतम् ।
चतुरस्रं तु शोमाढचं शतहोमेऽर्धहस्तकम् ॥ १५७ ॥
सहस्रे हस्तमात्रं च चतुरनं द्विहस्तकम् ।
द्विहस्तमयुते प्रोक्तं लक्ष हस्तचतुष्टयम् ॥ १५८॥
कोटिहोमेऽष्टहस्तं च कृत्वा कुण्डस्य लक्षणम् ।
शान्तिके चतुरस्रं तु वईये चैवार्थचन्द्रकम् ॥१५९ ।।
पदकोणं स्तम्मने चैव मारणे तदेव हि ।
आकर्षणे त्रिकोणं च वृत्तमुच्चाटने तथा ।। १६० ॥
नानासिद्धिहितार्थाय पद्मकोणं च सिद्धिदम् ।
उत्तरे शान्तिकं चैव स्तम्भने वारुणी दिशम् ॥ १६१ ॥
मारणं दक्षिणे चैव पश्चिमे वश्यकर्मणि।
दाहकर्म च आग्नेये विद्वेपो नेते तथा ॥ १६२।।"
उच्चाटने तु वायव्य ईशान्ये (ऐशाने) सर्वसिद्धिदम् ।
कृत्तिका कर्पणे प्रोक्ता मरणी मारणे तथा ॥ १६३
स्वाती वश्य तथोच्चाटे ज्येष्ठा स्तम्मनमेव च ।
विद्वेपणे शततारं चामिजित्वं तु शान्तिके
सोमे सर्वाकर्पणं च मारणं मङ्गाले तथा ।
घुधेन स्वधनं कार्य गुरुवारे तु पौष्टिकम् ।। १६५ ।।
शुक्रे च सर्वकामस्तु मानोरथ(नावथ) शुमानि च ।
पूर्वाह्ने वश्यकर्माणि मध्याह्ने प्रीतिनाशनम् ॥ १६६ ॥
उच्चाटनं चापराह्ने संध्यायां मारणे तथा।
शान्तिके अर्धरात्रं च पौष्टिक मातरेव हि ॥ १६७ ।।
स्तम्मने गजचर्माणि मारणे माहिषं तथा ।
मृगचर्म तथोबाटे छागलं वश्यकर्माण ॥ १६८ ॥
विद्वेपे जम्बुकं प्रोक्तं गोचर्म शान्तिके तथा ।
नानासिद्धिहितार्थाय व्याघ्रचर्ममुदाहृतम् ॥ १६९ ।।
इस कार्य विनमूद तु' इसन्तो प्रन्या रा, पुस्तके नास्ति !
॥१६४ ॥

·२१.एकर्षिशः प2:1 -ज्ञानाणवतन्त्रम् । १०३ श्वेत ध्यानं भवेच्छन्त्यैि पीतं स्तम्मनकारकम् । पश्याकर्षणयो रक्तं क्षोमणार्थ प्रियापहम् ।। १७० ॥ कृष्णं च मारणे मोक्तं धूम्रमुखाटनादिके । राजवृक्षस्य समिघो होतव्याः स्तम्भकर्मणि ।। १७१ ।। महिपीघृतसंयुक्तं सदा- सिद्धिदायकम् । मारणेऽत्यचिराहोमं समिधै(निदाडिमोद्धवैः ॥ १७२ ।। अजाघृतेन देवेशि वशयेत्सचराचरम् । विद्वेपस्यैव होतव्य(व्या) उन्मत्तसमिधस्तथा ॥१३॥ अतसीतेलसंयुक्ता विद्वेषणमतः परम् । सर्वविघ्नसमूहं तु नाशयेन्नात्र संशयः ॥ १७४ ॥ पूर्णाहुतिं ततो देवि पूजयित्वा तु कन्यकाः। पूजितं तेन त्रैलोक्यं कन्यका येन पूजिताः ॥ १७५॥ बालया पूजयेद्देवि श्रीविद्या पूजयेत्ततः । पञ्चसिंहासनैर्देवि श्रीविद्यां तत्र पूजयेत् ॥ १७६ ॥ मुवासिनीस्ततः पूज्याः श्रीविद्या तत्र पूजयेत् । विप्रान्संतोपयेत्पश्चाट्रीविद्या तत्र पूजयेत् ॥ १७७ ॥ योगिन्यश्च तथा पूज्याः श्रीविद्या परितोषयेत् । : दर्शनानि समग्राणि पूजयेद्विविधानि च ॥ १७८ ॥ श्रीविद्या तोषयेत्तव पूर्णाहुतिमथाऽऽचरेत् ॥ १७९ ॥ - इति श्रीमज्जानार्णवे नित्यातन्त्रे त्रिपुराजपहोमविधानविवरण नाम विशः पटलः ॥ २० ॥ अथकावेंशः पटलः । ईश्वर उवाच- होमान्तरं प्रवक्ष्यामि येन ब्रह्म सनातनम् । ज्ञानेन.चतुरस्राख्यं कुण्ड संचिन्त्य पूर्ववत् ।। १ ।। आत्ममिश्चतुरनं तद्विज्ञेयं धीरवन्दिते। आत्मानो वेदसंख्या हि ज्ञातव्या देशिकोत्तमैः ॥२॥ . एस.त् । मोगिन्यथ दतः। प.वां परिताप ·२०४ इश्चरमोक्त [२१ एकविंशः पट:1 पेषां विज्ञानमात्रेण पुनर्जन्म न विद्यते। साधारणेन पक्षेण वर्तते सर्वजन्तुषु ॥३॥ स आत्मा परमेशानि प्राणरूपी वरानने । माणस्नु पधनो देवि हृदयस्थानमन्दिरः ॥४॥ शरीरं व्याप्य सकलं चरस्याप्यचरस्य च । हंसस्वरूपी विज्ञेयः श्वासोच्छ्वासविलासवान् ॥५॥ जीव इत्येव नामास्य भ्रान्त्या श्वासान्न वस्तुतः । श्वासोच्छ्वासी देहभाषाभ्रान्तिरेव न संशयः ॥६॥ कुलालचक्रभेदेन घटाकाशं यथा घटे । दृश्यते परमेशानि आकाशं व्याप्य तिष्ठति ॥७॥ घटे मवति मिन्नत्वं नाऽऽकाशे भिन्नता मवेत् । तथा देहगतो जीवो देहनाशे वरानने ॥८॥ ध्याप्य तिष्ठति सर्वत्र तस्मादात्मा परं महत् । आत्मज्ञानं मया प्रोक्तं द्वितीयस्य शृणु प्रिये ॥ ९ ॥ अन्तरात्मेति किं नाम तच्छृणुष्व पदं महत् । अन्तःशब्देन देवेशि रहस्यं सूक्ष्मरूपकम् ॥१०॥ परमाणुस्वरूपेण सर्व व्याप्य विजृम्मते । अन्तरङ्गतया तेन चरं वाऽप्यथ वाऽचरम् ॥ ११ ॥ च्याप्यते सकलं तस्मादन्तरात्मेति गीयते । स एव हंस आत्मा हि योगिगम्यो यदा मवेत् ॥ १२॥ तारचञ्चुर्वरारोहे निगमागमपक्षवान् । शिवशक्तिपदवंदो बिन्दुनयविलोचनः ॥ १३ ॥ अयं परमहंसस्तु सृष्टिं व्याप्यावतिष्ठति । तदा मूतानि जायन्ते क्रमेण कमलेक्षणे ॥ १४ ॥ आकाशं पवनोऽग्निश्च जलं पृथ्वी वरानने । पश्चफस्यास्य देवेशि प्रथमं चिंत्तमुच्यते अविद्यास्यसरोमध्ये मोहपङ्कप्रपूरिते। प्रपञ्चकमले मूतपद्माक्षपरिजृम्भिते ॥ १६ ॥ ..मारवटशितः।११. दाप्याम पोगा। 10. पा. pmeira.सि | ·[२१ एकविंशः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । १०५ विहारोऽस्यैव हंसस्य सुट्या मायामयो भवेत् । अयमेव महादेवि निष्प्रपञ्चो यदा भवेत् ॥१७॥ संहाररूपी हंसस्तु तदाऽऽत्मानं प्रदर्शयेत् । पक्षित्वमस्य नास्त्येव सोऽहमात्मा प्रतिधितः ॥१८॥ परमात्मेति जानीहि अयमेतदुदाहृतम् । *पक्षपुच्छशिरो देवि आकारप्रतिभासकः ॥१९॥ ज्ञानात्मा कथ्यते मद्दे यः साक्षात्साक्षिरूपकः। येनेदं ज्ञायते सर्व समत्वेन वरानने ॥ २० ॥ चन्द्रबिम्बं यथा देवि जलक्षीरेषु दृश्यते । ने लिप्तम्त(प्तं तस्य देवेशि नीरक्षीरविभेदतः ॥२१॥ कर्दमे चन्दने पिम्बं न भवेलितमदिजे। सर्वसाक्षी तथा भदे ज्ञानात्मा परिकीर्तितः ॥२२॥ आत्मान्तरात्मपरमज्ञानात्मानः प्रकीर्तिताः । एतदूपं हि चित्कुण्डं चतुरस्र वरानने ॥ २३॥ आनन्दमेखलारम्य विन्दुत्रिवठयाङ्कितम् । अर्धमात्रा योनिरूपं ब्रह्मानन्दमयं सदा ॥ २४ ॥ पराहतामये सर्वज्ञानदीपविजृम्मिते । संविदनौ हुने देवि प्रपश्चहविरुष्कटम् ॥ २५ ॥ शब्दास्यं मातृकारूपमक्षवर्णविराजितम् । अक्षराणि हुतान्यत्र निःशब्दं ब्रह्म जायते ॥ २६ ॥ पुण्यपापे हविवि कृत्याकृत्ये हविः पिये। संकल्पश्च विकल्पश्च धर्माधर्मी हविस्तथा ॥२७॥ जुहुयात्परमेशानि मन्त्राभ्यां विमलानने । मूलविद्या ब्रह्मरूपां ध्यात्वा तु तदनन्तरम् ॥२८॥ तदन्ते चोचरेत्पश्रादह्ममाप्त्यै तु देशिकः। धर्माधर्महाविदीप्ति आत्मानो मनसा युपा ।। २९ ।। सुपुमावर्मना नित्यमक्षति जुहोम्यहम् । स्वाहान्तन हुनेवि सकलं निष्कलं जगत् ।। ३० ।। * इदन स. पुस्तके नास्ति। १ स. मस्ति । स. जिते ।।३खहुनेदर । स. 'वृत्ति हो।

·ईश्वरप्रोत [ २२ द्वाविंशः पटलः अन्तमिमनुर्देवि सर्वमायानिकृन्तनः । प्रकाशाकाशहस्ताभ्यामवलम्ब्योन्मनीसुचा ॥ ३१॥ धर्माधर्मी कलानेहपूर्णवही जुहोम्यहम् । अग्निजायान्वितो मन्त्री विद्यान्ते कथितस्तव ॥ ३२॥ निप्प्रपञ्चो यदा देवि जायते मन्त्रवित्तमः । तदा सञ्चिन्मयः साक्षात्केवलं ब्रह्म साधकः ॥ ३३ ॥ + दशसोऽहं जुहंसोऽपि पीत्वा मृत्यु मुखी मवेत(?) ॥३४॥ इति श्रीमज्ञानाणवे नित्यातन्त्रे ज्ञानहोमविधि मैकविंशः पटलः ॥ २१ ॥ अय द्वाविंशः पटलः । ईश्वर उवाच- होमादिकं तु सकलं कुमारीपूजनं विना । परिपूर्णफलं नैव पूजनात्सफलं भवेत् ॥१॥ कुमारीपूजनाद्देवि पूजाकोटिफलं भवेत् । पुप्पं कुमार्य यहत्तं तन्मेरुसदृशं मवेत् ॥ २॥ कुमारी मोजिता येन त्रैलोक्यं तेने भोजितम् । कुमार्य यजलं दत्तं तजलं सागरोपमम् ॥ ३ ॥ अन्नं तु मीननयने कुलाचलसमं मवेत् । एकादापोडशान्दान्ताः कन्यकाः पूजयेच्छुमाः ॥ ४॥ विधाहरहिताः स्युश्चेदुत्तरोत्तरसिद्धिदाः। विवाहितास्तु देवेशि वाला एव कुमारिकाः ॥ ५॥ सुवासिन्यो मदपीढाः संशयं त्यज सुनते । कुमारीपूननं देवि कुमारीमनुना भवेत् ॥६॥ मन्त्रभेदेन तेनैव श्रीविद्यां च प्रपूजयेत् मैमित्तिक प्रवक्ष्यामि पेन ब्रह्ममयो बुधः ॥७॥ निर्विकल्पस्य देवेशि नान्यस्य सुरवन्दिते । सर्यशङ्कापिनिर्मुक्तः सर्वज्ञः साधकोत्तमः ॥८॥ + इदम ७. पुस्तके नास्ति। ग.BERISमति १. बाजुस पूनि । ° पूनि। ने Tar..... । बत्र में।

·२२ द्वाविंशःपटला] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । १०७. दूतीयागविधि कुर्यात्सेचरो जायते प्रिवे। अर्धपाने वह्निसूर्यसोमामृतमये शिवे ॥९॥ सोमामृतं तु जानीहि नानाद्व्यमयं सदा । सविकल्पस्य देवेशि वर्णानुक्रमभेदतः ।। १० ॥ कश्यन्ते द्रव्यभेदास्तु क्रमेण वरवणिनि । क्षीराज्यमधुमैरेयद्रव्यभेदा मवन्ति हि ॥ ११ ॥ सर्वज्ञत्वे वरारोहे यज्ञे दोपो न विद्यते । अश्वमेधादियज्ञेपु वाजिहत्या कथं भवेत् ॥ १२॥ द्रव्यमेदा वरारोहे बहवः सन्ति भेदतः। जलं.क्षीरं घृतं भद्रे मधु मैरेयमैक्षवम् ॥ १३॥ पौप्यं तमयं धान्यसंमवं बहुनिमितम् । सहकारमवं देवि विविधं बहुभेदतः ॥ १४ ॥ मादकं धर्मसंछेदावय॑मासीत्सुलोचने । ज्ञानेन संस्कृतं ततु महापातकनाशनम् ॥ १५ ॥ बह्महत्त्यामुरापानस्वर्णस्तेयादिपातकान् । नाशयेत्पूजनादेवि निर्विकल्पः स मन्त्रवित् ॥ १६ ॥ विचारयेत्सदा सर्व सर्वविद्वीरवन्दिते । जलं जलचरं विद्धि घटं पूर्ण समानयेत् ॥ १७ ॥ स्थापितं देवि सप्ताहाजलं जीयसमन्वितम् । क्षीरं वै यस्य जीवस्य तस्यै मांसं न संशयः ॥ १८॥ कृशा पुत्रवती नारी बन्ध्या पुष्टा यतः पिये। मोकन्दफलजं रम्यं द्वायं सेव्यं द्विजातिमिः ॥ १९॥ अमादकत्वाद्देवेशि पेक्षवं सेव्यते युधः। अनामिपं नास्ति किंचित्सर्य क्षीरादिक प्रिये ॥२०॥ येदशाखपुराणेपु गूढो ज्ञानसमुच्चयः । शमीवृक्षे पथा यद्विस्तथा तिष्ठति सुन्दरि ॥ २१॥ सर्वभूतेषु विज्ञानं ज्ञातव्यं देशिकोत्तमः। काठनिर्मथनादेवि प्रकटो पहिच्यते ॥२२॥ घ. पा. स. १।४७. . मारad KAR1 ·१०८ ईश्वरमोक्त [२१ द्वाविंशः पटक सत्काठ दह्यते तेन तथा ब्रह्ममयं जगत् । पापपुण्यविनिर्मुक्तं ज्ञानमेतद्वरानने ॥ २३ ॥ किंचिदुलासपर्यन्तं ग्राह्यमेतत्सुरेश्वरि । यज्ञाझं तु यतो लोल्यात्पातको ब्रह्महा भवेत् ॥ २४ ॥ मादकं वस्तु सकलं वर्जयेत्कनकादिकम् । कलशं पातकी तस्माद्ब्रह्म ब्रह्मविदां वरः ॥२५॥ धर्माधर्मपरिज्ञानात्सकलेऽपि पवित्रता । विण्मूत्रं स्त्रीरजो वाऽपि नसास्थि सकले प्रिये ॥ २६ ॥ विचारयेन्मन्त्रवित्तु पवित्राण्येव सुव्रते । अन्नं ब्रह्म विजानीयात्तेन यस्य समुद्भवः ॥ २७ ॥ 'नानाजीवाश्रयं तत्तु पुरीपं केन निन्द्यते । नानाविधा हि देवेशि देवताः सलिलस्थिताः ॥२८॥ तेनोदकेन यज्जातं मूत्रं कस्मात्तु दूपयेत् । गोमूत्रप्राशनं देवि गोमयस्यापि भक्षणम् ॥ २९ ।। प्रायश्चित्ते तु कथितं ब्रह्महत्यादिके प्रिये । मले मूने कथं दोषो भ्रान्तिरेव न संशयः ॥३०॥ स्त्रीरजः परमेशानि देहस्तेनैव जायते । कथं तु दूपर्ण येन प्राप्यते परमं पदम् ॥ ३१ ॥ पुरुषस्य तु यद्वीयं बिन्दुरित्यभिधीयते । बिन्दुस्तु परमेशानि कायोऽयं शिवरूपकः ॥३२॥ शिवतत्वेन चास्थ्यादिदूपर्ण नास्ति चैन्दवे । रेतः पवित्रं देहस्य कारणं कन निन्द्यते ॥ ३३॥ ज्ञानमार्गोऽयं सकलो निर्विकल्पस्य सुन्दरि । सविकल्पो महेशानि पापभाग्जायते नरः ॥ ३४॥ मातृग द्विनिर्गत्य शिशुरेव न संशयः । इन्द्रियाण्यसिलान्यस्य देहस्थान्यपि वल्लभे ॥ ३५॥ निर्विकारतया तब नान्यथा भवति प्रिये । मगलिङ्गासमायोगो जन्मकाले भवेत्सदा ॥३६ ॥ १. था। तेनेति पाटान्तरम् । २ ख. तु ततो । ३ स. मादों क. नानक पतनुवि । ५ स. 4 ते । ६ व. पंचव प्रा. . . मार्गेण सकलं नि छ. "न्दरम् । 18. कम्मद । १०. योगापजरमकाये समुद्भवेत् । का।

·शार्विशःपटलः ज्ञानाणवतन्त्रम्। १०५ काम्यते सा यदा देवि जायते गुरुतल्पगः । अत एव यदा तस्य वासना कुत्सिता भवेत् ॥ ३७ ॥ तत्तदूषणसंयुक्तमन्यत्सव शुभं भवेत् । पवित्रं सकलं भद्रे वासना कलुपा स्मृता ॥ ३८॥ अंत एवार्यपात्रस्य प्रतिष्ठानन्तरं ततः। मञ्चकं गजदन्तस्य हेमलप्यादिनिर्मितम् ॥ ३९ ॥ 'विशुद्धक्षौमरचितां तूलिका तब योजयेत् । पुष्पान्विकीर्य तन्मध्ये कर्पूरस्य रजस्तथा ॥ ४० ॥ मण्डूकादीस्ततो देवि उपर्युपरि शैलजे। मण्डकं पूजयेदादी रुद्र कालानिसंयुतम् ॥४१॥ आधारशक्ति कूर्म च तथाऽनन्तं वराहकम् । पृथिवीं च तथा कन्दं नालं पद्मं तथा दलान् ॥ ४२ ॥ फेसराणि च संपूज्य कणिकां पूजयेत्ततः । मञ्चकं च समभ्यर्च्य तत्र पादचतुष्टये ॥४३॥ धर्म ज्ञानं च वैराग्यमैश्वर्यं च क्रमाद्यजेत् । अपूर्वान्पूजयेदेतांस्तत्पादानां समीपके ।। ४४ ॥ अपमान्तरात्मपरमज्ञानात्मानः क्रमाद्यजेत् । मञ्चकांग्रेपु संपूज्य गुणनयमथार्चयेत् ॥४५॥ टूती मुलक्षणां रम्या सर्वलक्षणलक्षिताम् । नानालंकारसुभगां सर्वज्ञां शारदामिव ।। ४६ ।। पूजयेत्परमेशानि पश्चकामैः शरैस्तथा। बटुकादीश्चतुर्दिक्षु पूजयसिद्धिहेतवे ॥ १७ ॥ मातृकां विन्यसेत्तस्या देहे फामशरान्विताम् । त्रिकोणं चिन्तयेन्मूर्ति तत्र संपूजयेत्तमात ॥४८॥ त्रिकोणमध्ये वालाख्यां कामेशी परिपूजयेत् । गणशं च कुलाध्यक्ष तथा लक्ष्मी सरस्वतीम् ॥ १९ ॥ त्रिकोणेषु च संपूज्य वसन्तं मदनं प्रिये । स्तनयोः पूजयेत्पश्चान्मुखे तस्याः कलाधरम् ॥ ५० ॥ ७. यस्य । १ स. वार्षणः । ३ स. तत्र दे । ४. पणे । भी ।५ म. गोपुर ११. "यक्षस्तिया । रक्षान्दुर्गा । इति पागन्तरम् ।

·११०. ईश्वरमोक्तं- [२२ द्वाविंशःपटल. दक्षपादादिमूर्धान्तं वामे मूर्धादि सुन्दरि । पादान्तं पूजयेत्सर्वाः कला ये कामसोमयोः ॥ ५ ॥ श्रद्धा प्रीती रतिश्चैव धृतिः कान्तिर्मनोरमा । मनोहरा मनोरामा मदनोन्मादिनी प्रिये ॥५२॥ मोहिनी दीपनी चैव शोषणी च वशंकरी । रञ्जनी सुभगा देवि पोडशी प्रियदर्शना ॥५३॥ पोडशस्वरसंयुक्ता एताः कामकला यजेत् । पूपो वशा च सुमना रतिः प्रीतिस्तथा धृतिः ॥ ५४ ।। ऋद्धिः सौम्या मरीचिश्च शैलजे चांशुमालिनी । अङ्गिराः शशिनी चैव छाया संपूर्णमण्डला ॥ ५५ ॥ तथा तुष्टयमृते चैव कलाः सोमस्य पोडश । स्वरैरेव प्रपूज्या हि सर्वकार्यार्थसिद्धिदाः ।। ५६ ॥ चालाक्रमं मस्तकेऽस्याः संपूज्य तदनन्तरम् । तस्या मदनगेहं तु पूजयेद्भगमालया ॥ ५७ ॥ त्रिकोणं तद्भगं ज्ञात्वा सर्वसिद्धिप्रदाभिधम् । सर्वानन्दमयं मध्ये चक्रयुग्मं प्रपूजयेत् ॥ १८ ॥ पूर्ववकमयोगेन(ण) श्रीविद्या तत्र पूजयेत् । धूपादिकं समप्यथि स्वलिङ्गे तदनन्तरम् ॥ ५९॥ तारं च भुवनेशानि महात्रिपुरसुन्दरि । नमः शिवाय विद्येयं दशार्णा परिकीर्तिता ।। ६०॥ अनया विद्यया देवि स्वलिङ्गे पूजयेच्छिवम् । यजेत्तत्पुरुपाघोरसद्योवामेशसंज्ञया॥ ६१ ॥ निवृत्तिश्च प्रतिष्ठा च विद्या शान्तिस्तथैव च । शान्त्यतीता च संपूज्या पडङ्गावरणं यजेत् ।। ६२॥ समयविद्यामुच्चार्य नन्दिकेशं प्रपूजयेत् । मध्ये वृपणयोदेवि गन्धपुष्पाक्षतादिभिः ॥ ६३ ॥ निवेद्य धूपदीपादि विजितेन्द्रियमानसः । सर्वसंक्षोमिणी मुद्रां बद्ध्या योनि प्रचालयेत् ॥ ६४ ॥ १ क. 'पा मगा। २ स. "रा पाधि'। मा ५५, 'नी।। ६७. लांए । क. ग. ८ क. ग. "राम् । ६४. "alat | प. पूण्य । ३ स. हे तु। ४ स. वान ·PM bu " [२३ त्रयोविंशःपटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । क्षोभिण्या वाऽथ वा देवि गजतुण्डाख्ययाऽथ घाँ। उच्चरन्भगमालां तु द्राविणीचीजमुच्चरेत् ॥६५॥ अक्षुब्धः सन्वरारोहे यावद्रेतः प्रवर्तते । रजोमयं रजः साक्षात्संविदेव न संशयः ॥ ६६ ॥ प्रकृतिः परमेशानि वीर्य पुरुप उच्यते। सर्वं साक्षात्सामरस्यं शिवशक्तिमयं ततः ।।६७ ॥ तयोर्योगो महेशानि योग एव न संशयः । सीत्कारो मन्त्ररूपस्तुं वेचनं स्तवनं भवेत् ॥ ६८॥ नसदन्तक्षतान्यत्र पुप्पाणि विविधानि । कूजनं गायनं स्तुत्या ताडनं हवनं मवेत् ॥ ६९ ॥ आलिङ्गानं तु कस्तूरीघुसृणादिकमदिजे। मर्दनं तर्पणं विद्धि वीर्यपातो विसर्जनम् ॥ ७० ॥ कुलद्रव्येण संशोध्य शिवशक्तिमयं प्रिये । बीजामृतं परब्रह्मरूपं निक्षिप्य सुन्दरि ।। ७१ ।। अर्यपात्रामृते त्यक्त्वा निर्विकल्पः सदाऽनेघः । श्रीविद्याक्रममभ्यर्च्य परब्रह्ममयो भवेत् ॥ ७२ ॥ एतत्ते कथितं ज्ञानं सामरस्यं वरानने । संविकल्पस्तु देवेशि पायमाग्जायते नरः ॥७३॥ विचिकित्साकरो मन्त्री जायते गुरुतल्पगः। अत एव वरारोहे निर्विकल्पः सदा मवेत् ॥ ७४ ॥ इति श्रीमज्ज्ञानार्णवे नित्यातन्त्रे श्रीविद्यादतीयमनविधिर्नाम द्वाविंशः पटलः ॥२२॥ भय त्रयोविंशः पटला। ईश्वर उवाच- दूत्यन्तरं प्रवक्ष्यामि येन वा सनातनम् । प्रणवास्य यागगेहं प्रविश्य सुरवन्दिते ॥१॥ १ स. °र स्यै शि १ क.ग, च । रजनं। ३ स. मन्यनं। ४. युक्त्वा । ९क्ष, नरे) थी। ६ व. स भवेन्मन्त्री । ५ क. ग. व धीर।

·ईश्वरप्रो- १२६ त्रयोविंशप म इच्छाज्ञानक्रिपाद्रव्यरचितं मुधया युतम् । अम्बया परमेशानि तत्त्वज्ञानमये शिवे ॥२॥ पर्य के पुरुषार्थस्तुं पादैश्च परिमण्डिते । आत्मान्तरात्मपरमज्ञानामाङ्गविमृपिते ॥ ३॥ तत्पदार्थसर्वपदार्थोऽसिपदार्थश्च सुन्दर । पदार्थवयमेतत्तु ज्ञानसूत्रप्रकाशकम् ॥ ४ ॥ एतत्सूत्रमयः पट्टगुम्फितेऽम्बरमण्डिते। सुमनोवासमुभेगे परां तत्र प्रपूजयेत् ॥ ५॥ जातिभेदस्तु दूतीनां चतुर्धा वीरवन्दिते । हस्तिनी शशिनी चैव चित्रिणी पद्मिनी प्रिये ॥६॥ चतुर्विधा हि दूत्यस्तु सुन्दर्यश्चारुलोचनाः। धेसरी हस्तिनी ज्ञेया स्थला यस्माद्वरानने ॥ ७॥ * ययेदं धार्यते सर्व ब्रह्माण्डपरिमण्डलम् । घर्गाष्टकेन देवेशि सूते दिग्गजसंचयम् ॥ तेनेयं करिणी प्रोक्ता मध्यमा शशिनी भवेत् ॥८॥ शविनी तु यथा मद्रे विशुद्धा पापयजिता। सर्वदेवप्रिया साहि शान्ति सौमाग्यशोभिता ॥९॥ तथा वनस्पतिगता मध्यमा वाग्यरानने । चित्रिणी वल्लरी देवि महादोपविनाशिनी ॥ १० ॥ यस्याः फलं वरारोहे शिवशक्तिमयं सदा । शिवशक्तिमयं देवि प्राणिमात्रजगधयम् ॥ ११ तेषु सर्वेषु पश्यन्ती जीयेषु परमानया। परब्रह्मणि संलीना परा वापरमेश्वरि ॥१२॥ तां दूती तर संपूज्य समाधिकुसुमैः शुचिः। नर्दनेषु कला: पूज्याः क्रमेण सुरवन्दिते ॥ १३॥ पद्मिनी तु परा ज्ञेया सस्वच्छविकासिनी। हंसोदयेन पद्मं हि त्यक्त्वा संकोचमद्विजे ॥१४॥ U * इदम स. पुस्तक बतटे. ११. २६. ग. रतु ३६ १३.पो. ग. 'यम् .. ५. गुमन. दन्द्रे मु.प. काशिनी ।

·[२३ त्रयोविंशः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । ११३ विकासयति सीमाग्यं तथा वस्तुविलासतः । पमा प्रकाशमायाति पद्मिनीत्वमतो मवेत् ।।१५।। तस्या देहे वरारोहे कलाः पूज्यास्तु षोडश । चित्कला सत्कला ज्ञानकला संवित्कला तथा ॥१६ ।। आत्मनस्तु कला ज्ञेयाश्चतस्रः परमेश्वरि । विरागता मोक्षकला परमाणुकला तथा ॥ १७ ॥ विद्याकलाचतुष्कं तु विज्ञेयं चान्तरात्मनि । विद्या संतोपता तृप्तिः परब्रह्मप्रकाशता ॥ १८ ॥ परमात्मकला ज्ञेयाः नाः परवस्तुनि । लुप्तिः शान्तिकला बोधकला व्याप्तिकला परा ॥ १९ ॥ ज्ञानात्मनः कला ज्ञेयाश्चतस्रः परमेश्वरि । कला: पोडश देवेशि श्रीविद्यार्णेषु संस्थिताः॥२०॥ पोडशा ब्रह्मरूपा कलापोडशरूपिणी। आत्मा जाग्रत्स्वरूपेण त्रैलोक्यं रचयत्यसौ ॥ २१ ॥ अन्तरात्मा तत्त्वरूपस्तमोरपंश्च मिश्रितः। अत एव रजोरूपस्तमोरूपः परः शिवः ॥ २२॥ परमात्मा हि विज्ञेयो ज्ञानात्मों तुर्यया युक्तः । एताः कला वरारोह तस्या देहे प्रकाशयेत् ॥ २३ ॥ तत्पदार्थं तु जानीहि मुखमस्या परानने । त्वंपदार्थोऽसिवाक्यार्थः कुचयुग्मं क्रमेण हि ॥ २४ ॥ मोगस्तु परमेशानि नादो ब्रह्ममयो मवेत् । नादोदितं वरारोहे विश्वं योनिन संशयः ॥२५॥ तत्रैव शक्ति संपूज्य स्वात्मलिङ्ग शिवे यजेत् । परस्परप्रमावेन(ण) ब्रह्मानन्दरसो मवेत् ॥ २६ ॥ तं रसं मनसा देवि वहन्नाध्यागतं प्रिये । अामृतेन संयोग्य ततः श्रीचक्रमर्चयेत् ॥ २७ ॥ ब्रह्मानन्दमयं ज्ञानं कथयामि वरानने। न ब्राह्मणो ब्राह्मणस्तु क्षत्रियः क्षत्रियस्तथा ।। २८॥ १० विधेः सं। २. लयः। सं.पो विज्ञेयः परमेश्वरि माइति पाटान्तरम् । ख. परवमि । ५ स. रमावस्थया यु' इति पाठान्तरम् । ६.२ पराई। ७ स.हि। योग । ८ स.नादावृतं । ९. 'वं बजे 130 स. स्मरेत् ।

·११४ . ईश्वरप्रोक्तं- [२४ चतुर्विशः पटलः) वैश्यो न वैश्यः शूद्रो न शूदस्तु परमेश्वरि । चाण्डालो नैव चाण्डालः पौल्कसो न च पौल्कसः॥२९॥ सर्व समं विजानीयात्परमात्मविनिश्चयात् । आकाशात्पतितं तोयं निम्नमार्गेण गच्छति ॥३०॥ ग्राममध्यगतं सर्व विष्ठामूनादिपूरितम् । मृतगोश्वानमारिखरादिरुधिरान्वितम् ॥ ३१ ॥ समस्तमपि देवेशि गायां मिलितं यथा । गङ्गामते तु देवशि कालुप्यं नैव तिष्ठति ॥ ३२ ॥ तेथा सञ्चिन्मये ज्ञाने समता सर्वजन्तुपु । सर्ववेषु गिरिजे समता नात्र संशयः ॥ ३३ ॥ यथा सूर्यप्रकाशोऽयं समत्वेन प्रवर्तते । उत्तमस्यापि घान्यस्य तमः संहरते क्षणात् ॥ ३४ ॥ शोपयन्दुग्धमूत्राणि चन्दनं चैव कर्दमम् । अत एव महेशानि मन्त्री सर्वसमो यदा ॥ ३५॥ सिद्धिस्तदेव विज्ञेया श्रीगुरोः कृपया प्रिये ॥ ३६ ।। इति भीमज्ञानाणवे नित्यातन्त्रे ज्ञानदूतीयजनविधिर्नाम त्रयोविंशः पटलः ।। २३ ।। भय चतुर्विशः पटरः । - ईश्वर उवाच- दीक्षाविधि प्रवक्ष्यामि येन शिप्यः सुखी भवेत् । दीयते सकलं देवि गुरवे प्राणसंयुतम् ॥१॥ धनरत्नसुवर्णादिपट्टयम्रसमुच्चयम् । क्षयं पामोति तद्भावान्नानापापसमुच्चयः ॥२॥ तस्माद्दीक्षति नामास्याः सर्वशास्त्रेषु सबते । पापिने कृपणायापि शठाय कपटाय च ॥३॥ *दीनायाऽऽचारशून्याय मन्त्रद्वैपपराय च । निन्दकाय प मूसीय तीर्थद्वेषपराय च ॥ ४ ॥ • इम ए. पुरत थे। ११. मन AIRT. ' 17. पक्षा. Hissaril ५०.R.'रसाय. 'स्वर ।

·१४ चतुर्विशः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । ११५ मक्तिहीनाय देवेशि न देया मलिनाय च । दानशीलाय भक्ताय सांधवे तीर्थचेतसे ॥५॥ सन्मार्गवतिने चाग्निदेवद्विजरताय च । सर्वशास्त्रार्थवेदार्थज्ञानिने सुबताय च ॥ ६॥ दीक्षा देया वरारोहे अन्योऽऽपत्तिमाग्भवेत् । अथ वक्ष्ये वरारोहे दीक्षाकारणमुत्तमम् ॥ ७॥ मण्डपं वेदिकां कृत्वा पुष्पवैतानमण्डितम् । दीपमालावलीरम्यं नानाधूपसुधूपितम् ॥८॥ सिन्दूररमालामिर्मण्डितं चित्रचित्रितम् । वेदिकायां वरारोहे कुङ्कमेनाथ वा प्रिये ॥ ९॥ सिन्दूररजसा वाऽपि विलिखेचक्रमुत्तमम् । 'मध्यचक्रं वरारोहे नवकोणविराजितम् ॥१०॥ चतुरसं च सैलिख्य सुवर्णकलशान्नव । रौप्यताम्रादिरचितान्मृत्तिकारचितांश्च वा ॥ ११ ॥ जलपूर्णाधिशेपाढ्यानस्वर्णरत्नप्रपूरितान् । फलैः पुष्पैश्च सुभगान्सुगन्धेन च चर्चितान् ॥ १२ ॥ वशिन्याद्यष्टक तत्रे वसुकुम्भेषु पूजयेत् । 'मध्यकुम्भे वरारोहे श्रीविद्या परितोषयेत् ॥ १३॥ कर्म समस्तमभ्यर्य कुमार्याद्यर्चनं पजेत् । सुवासिनीब्रह्मवृन्द योगिनो विविधानपि ॥ १४ ॥ तदङ्गहवनं कुर्यात्सर्वेपां तृप्तिहेतवे । *गुरुः शिष्यमुपानीय भक्तिनम्रमकलापम् ॥ १५ ॥ प्राणानायम्य विधिवच्छुद्धपीठे निवेश्य च। सुरास्त्वामेत्यादिमन्वैश्चिरण्टीभिर्युतः स्वयम् ॥ १६ ॥ अभिपिश्चेच तन्मूप्रिं तदेतत्कलशोदकः । परिधाग्य सुयासोभिश्चन्दनादवलेप्य च ॥ १७ ॥ वामतः परमेशानि स्वासने पूजिते शुचिम् । सर्वशृङ्गारवेपाढयं शिष्यं तत्र निवेशयेत् ॥ १८ ॥ * इत आरम्भ 'वामतः परमेशानि इसको प्रथः स. पुस्तके नास्ति। क. साधिने तीसरा1३ रा. 47 पारभा'।४, शेवायस', ५६. साधु , ·ईश्वरमोक्त-- [२४ चतुर्विश:पटटः] पडध्वरूपं श्रीवकं तस्य मूनि विचिन्तयेत् । [* अभावे तु बृहच्छ जलेनाऽऽपूर्य सुन्दरि ॥ १९॥ कलास्तव समाराध्य देवीं संपूज्य सेचयेत् । ] स्वदृष्ट्याऽऽलोकयेत्तं तु दृष्ट्या दृष्टिं तु मेलयेत् ॥ २०॥ आज्ञासंक्रमणं कुर्याद्यावनिश्चलता मवेत् । नैश्चल शामवी वेद्यः शून्याशून्यविवर्जितः ॥२१॥ शून्यं शिवमयं वस्तु पुरुपः परमेश्वरि । अशून्यं शक्तिराद्या हि प्रकृतिः परमेश्वरि ।। २२ ॥ शक्त्याधिक्ये रजःस्थौल्यं संयोगाच्छिवयोर्यदा। स्वमावस्था तदा ज्ञेया योगः शक्त्यधिकस्ततः ॥२३॥ शक्ति यदिति ख्याता शिवो निश्चलता प्रिये । सुषुधिरिति मन्त्रः कथिता निश्चला यतः ॥ २४ ॥ गुणनयं तु कथितं जागेत्सत्त्वगुणा प्रिये । तमोगुणा सुपुतिस्तु शिवे निश्चलरूपिणी ॥ २५ ॥ शिवाधिक्यावणातीत वस्तु जानीहि सुन्दरि । शिवशक्तिसमायोगाच्छिवाधिक्यं यदा भवेत् ॥ २६ ॥ तदा तुर्या विजानीयात्सर्ववन्धनिकृन्तनीम् । कला: पोटश देवेशि आत्मज्ञाने व्यवस्थिताः ॥२७॥ श्रीविद्यापीजसलीनाः शिष्यदेहे प्रकाशयेत् । चतुर्विधा पोटशार्णा महाधिपुरसुन्दरी ॥२८॥ ध्यानातु मनास्थेमुन्मनीति निगद्यते। ब्रह्मज्ञाने मनः पक्षी तृष्णाचञ्चुविलक्षितः ॥२९॥ संकल्पेन विकल्पेन पक्षाभ्यां चञ्चलः सदा । मोहमासरकामैश्च शोधाहंकारदुर्मदः ॥ ३० ॥ संनद्धपिळसबलः फरयाकृत्यपदद्वयः । संसारवृक्षे देशि धनपुत्रादिमूलके ॥ ३१ ॥ अविद्या विस्तृते निन्दास्तुतिशासासुशोभिते । अमिठापस्फुरत्पुप्पमरिते पातकारिमिः ॥ ३२॥ • पनुविधान्ततो अन्य: ए. पुस्लप। १२.११. पाणे ! .शय र.मम् I Firmire, पानि 10.यालः।

·{२१ चतुर्विशः पटलः ] - ज्ञानार्णवतन्त्रम् । ११७ पर्णपूण वरारोहे पापपुण्यफलान्विते ।। तत्र शासाहये स्थूले श्रुतदृष्टामिधः स्थितः ३३॥ पक्षिणं तं समाक्रम्य ज्ञानपाशेन पार्शयेत् । पक्षिखेलारतो नित्यं कटाक्षः श्रीगुरोः प्रिये ॥ ३४ ॥ तेन पक्षद्वयं छिन्नं यदा मवति निश्चयात् । तदा समुन्मनीमूत उन्मुसो निश्चयात्मिये ॥ ३५॥ सर्वसंकल्परहिता कला सप्तदशी भवेत् । उन्मनी नाम तस्या हि भवपाशनिकृन्तनम् ॥ ३६ ॥ उन्मन्या सहितो योगी न योगी नोन्मनी परा। यथा कर्पूरगो दीपो न दीपो न पुनः शशी ॥३७॥ अत एव महेशानि दृष्टया संक्रमणं यजेत् । तत्त्वमस्यादिवाक्येन पश्चाच्यं हि योजयेत् ॥ ३८ ॥ आदावकथ्यसंयोज्यं स्पर्शेनैव सुलोचने । स्पर्शः स्पर्श इवाऽऽमाति श्रीगुरोः करसंभवः॥ ३९ ॥ स्पर्शन धातवः सद्यो लोहाद्याः सुरवन्दिते । सुवर्णतां प्राप्य सर्वे विशिष्टाभरणान्विताः ॥४०॥ करस्पर्शस्तु देवोशि प्रपञ्चमलिनादिकम् । लोहत्वं नाशयिता हि सुवर्णत्वं करोति हि ॥ ४१ ।। करे पुष्पफलान्कृत्वा ब्रह्मरन्धे करं क्षिपेत् । तस्माद्ब्रह्मत्वमेवासीति वाक्यार्थी कराद्भवेत् ।। ४२ ।। अनिर्वाच्योपदेशोऽयं स्पर्शनाब्रह्मरन्ध्रके। ब्रह्मरन्ध्रे सहस्रारे कर्पूरधवलो गुरुः ॥ ४३ ।। वराभयकरो नित्यो ब्रह्मरूपी सदाऽनघः। जागर्ति परमेशानि निजस्थानप्रकाशकः ॥४४॥ पर्थात्पदचक्र विज्ञान शिप्पाय प्रतियोध्येत् । आधारं स्वर्णवर्णं च चतुर्दलसुशोभितम् ॥ ४५ ॥ वादिसान्तवतुर्वर्णस्तप्तहेमसमयमैः। गणेशसहितं विद्धि स्वाधिष्ठान ततः प्रिये ॥ ४६॥ क. "शनुत् । २ ख. "तनी।। ३. भापरः 14°। ४ स. "द्राचं हि। ५ क. पातयः सस. चासोऽऽहमिति ध्यान शि, ७ स. गंतु च°1 त.

·ईश्वरप्रोक्तं- [२४चतुर्विशःपटल इन्द्रगोपपतीकाशं स्फुरद्विगुमसनिमः । बादिलान्तः स्फुरद्वर्णब्रह्मणा मण्डितं प्रिये ॥४७॥ नीलवर्ण तृतीयं हि मणिपूर दशारकम् । विद्युत्युचप्रमावडीदिफान्तैश्च मण्डितम् ॥ ४८ ॥ गदाधरहरि पौढे चतुर्थ शृणु सुबते । पिङ्गगम द्वादशारं तु कादिठान्नैः सुलोचने ॥४९॥ विस्फुलिङ्गमभैर्वणैः शिवेन च युतं प्रिये । विशुद्धचक्रं देवेशि धूम्रवर्ण कलासकम् ॥ ५० ॥ स्वरमाणिक्यसंकाशमण्डित परमेश्वरि । जीवात्मनाऽधिष्ठित हि नजानीहि नदेन्ततः ।। ५१॥ आज्ञाचक्रं महेशानि विद्युत्कोटिसमप्रभम् । द्विदलं हक्षवर्णाभ्यां शुभ्राम्यां परिमण्डितम् ॥ ५२॥ परमात्मस्वरूपादचं नादरूपं हि सप्तमम् । 'नादो विलीनो यस्मात्तु तस्माद्ब्रह्म तदुच्यते ॥ ५३ ।। देहेऽक्षराणि देवेशि नाद एवात्र कारणम् । नादः पवनसंयोगात्कुण्डलिन्या युतो यदा ॥ ५४ ।। प्रसन्नः परमेशानि पट्चक्राणां दलेपु सः । पञ्चाशद्वर्णरूपत्वं प्राप्तवान्सुरवन्दिते ॥ ५५ ॥ अव्यक्तरूपता प्राप्ता उदातादिस्वरैः कमात् । एवं सर्वज्ञतां तस्मै दद्याच्छिष्याय सद्गुरुः ॥ ५६ ॥ शिप्पस्तदा श्रीगुरोस्तु पुजां कुर्यात्सुलक्षणाम् । रलामरणशोभायां पट्टवस्त्रधनान्विताम् ।। ५७ ॥ गजाश्वमहितां मने महिपागोसमन्विताम् । क्षेत्रग्राममहारामरम्यां चेटीशतान्धिताम् ॥ ५० ॥ सुवर्णरश्मिमरितां कस्तूरीचन्द्रचन्दनाम् । गुरु संतोप्य विधिवत्प्रसादं तत्त्वसंयुतम् ।। ५९ ।। मुंहीपाच्छिप्यवयंस्तु गुरुस्तस्मा अनन्तरम् । बाटो प्रकाशयेत्कएँ दक्षिणे च ततः परम् ॥ ६० ॥ ग. प्रभादिव्या सि.हि जानी। ५. दनन्तरम् । था। ६. ६. व्या स्वरता प्राप्त उ° 0 ९. या रा. वस्तु । १३सा तुइन । स. हरियो १२ स. दिवा SAR.मि. धनि ।

·१ वृषिशः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम्। पञ्चसिंहासनगता विद्याः पचारमकाशयेत् । ततो रहस्यं परमं महात्रिपुरसुन्दरीम् ॥ ६१ ॥ प्रकाशयेक्षकणे परब्रह्ममयीं पिये। सर्वसौभाग्यजननी मोगमोक्षफलप्रदाम् ॥ ३२॥ श्रीविद्यां पोडशाणां तु ब्रह्मानन्दस्फुरत्कलाम् । न प्रकाशय देवेशि सर्वस्वमिव सुबते ।। ६३ ॥ वेदशास्त्रपुराणेपु यामलेप्पपि सुनते। गुप्ता श्रीषोडशार्णेयं निधानमिव संस्मरेत् ॥ ६४ ॥ सहोदराय सर्वस्वप्राणदायापि बन्धवे । राज्ञे राज्यप्रदायापि पुवाय पाणदाय च ॥६५॥ न देया पोडशाणेयें देयं सर्वस्वमद्भिजे । सपुत्रदारसहितं शिरो देयं कथंचन ।। ६६ ॥ न देया पोडशाणा हि माणैः कण्ठगतैरपि । गोपितव्या महाविद्या स्वयोनिरिव पार्वति ॥ ६७ ॥ उदके लवणं लीनं यथा भवति शैलजे। मनो भवति य लीनं पादयोः श्रीगुरोः प्रिये ॥ ६८॥ तदा देया महाविद्या कृपया पोडशाक्षरी । अक्षरैः सहिता वाऽपि निरक्षरतया स्थिता ॥ ६९ ।। आकाशे नीलिमा देवि भ्रान्त्यां दृष्टोदरे यथा । अक्षराणि तथा सन्ति श्रीविद्यायाँ सुरेश्वरि ।। ७० ।। पोडशाणां वारूपा जानीहि परमेश्वरि । यथा रत्नमये दीपे कज्जलं नव पिद्यात् ॥ ११ ॥ श्रीविद्यायां तथाऽव्यक्तव्यतता धीरवन्दिते। न दयाधस्य कस्यापि दद्यात्प्राणमियाय च ॥ २ ॥ कृतार्थोऽसि शिशोदियं मयदेशियोत्तमः । पोडशाणा महाविया न पयामासपिणीम् ।। ७३ ॥ एकोचारेण देवेशि पाजोपरप फोटपः। अश्वमेधस Tel मायाति सर्या ॥ ४ ॥ स. हमर । 13 mir n PE CAREE प्रति संली कनया चोय"भापति या देवि पर्णता इमि Salm ! In H1 mins स्मीति पाय सmorum okunt ARARE , ·ईश्वरपोक्त- [२४चतुर्विशःपटल इन्द्रगोपमतीकाशं स्फुरद्विद्रुमसनिमः । बादिलान्तः स्फुरवणब्रह्मणा मण्डितं प्रिये ॥ ४७ ॥ नीलवर्ण तृतीयं हि मणिपूरं दशारकम् । विद्युत्पुञ्जममावर्णडोदिफान्तैश्च मण्डितम् ॥ १८ ॥ गदाधरहरि प्रौढे चतुर्थ शृणु सुबते । पिङ्गार्भ द्वादशारं तु कादिठान्तः सुलोचने ॥ ४९ ।। विस्फुलिङ्गप्रमणैः शिवेन च युतं प्रिये । विशुद्धचक्रं देवेशि धूम्रवर्ण कलासकम् ॥ ५० ॥ स्वरर्माणिक्यसंकाशैर्मण्डितं परमेश्वरि । जीवात्मनाऽधिष्ठितं हि तजानीहि तन्ततः ॥ ५१ ।। आज्ञाचक्रं महेशानि विद्युत्कोटिसमप्रमम् । द्विदलं हक्षवर्णाभ्यां शुभ्राभ्यां परिमण्डितम् ॥ ५२॥ परमात्मस्वरूपादयं नादरूपं हि सप्तमम् । नादो विलीनो यस्मात्तु तस्माद् तदुच्यते ॥ ५३॥ देहेऽक्षराणि देवेशि नाद एवान कारणम् । नादः पवनसंयोगात्कुण्डलिन्या युतो यदा ॥ ५४॥ प्रसन्नः परमेशानि पटचक्राणां दलेपु सः । पञ्चाशद्वर्णरूपत्वं प्राप्तवान्सुरवन्दिते ॥ ५५ ॥ अव्यक्तरूपता प्राप्ता उदात्तादिस्वरैः क्रमात् । एवं सर्वज्ञतां तस्मै दद्याच्छिष्याय सद्गुरुः ॥ ५६ ।। शिप्यस्तदा श्रीगरोस्तु पुजां कुर्यात्सुलक्षणाम् । रत्नामरणशोमायां पट्टवरधनान्विताम् ।। ५७ ।। गजाश्वमहितां मद्रे महिपीगोसमन्विताम् । क्षेत्रग्राममहारामरम्यां चेटीशतान्विताम् ॥ ५८ ॥ सुवर्णरश्मिमरितां कस्तूरीचन्द्रचन्दनाम् । गुरु संतोप्य विधिवत्मसादं तत्वसंयुतम् ॥ ५९ ।। गृहीयाच्छिप्यर्यस्तु मुरुस्तस्मा अनन्तरम् । चाला प्रकाशयेत्कएँ दक्षिणे च ततः परम् ॥ ६०॥ ग्रन्द ग. प्रमादिव्यः ४ि ख. हि जानी । ° .३ का ध्यछः स्थरता प्राप्त उ°1 ८ स. दवा वधान ख. वस्तु । ११. 'रणा बदन । .स.हरियो स. 'विद्वान्तः। ५७. 'एनन्तरम् । था। ६ स. "GE वि.स. भिम..

·२४ चतुर्विशः पटलः] ज्ञानार्णवतन्त्रम्। पञ्चसिंहासनगता विद्याः पश्चात्प्रकाशयेत् । ततो रहस्य परमं महात्रिपुरसुन्दरीम् ॥ ६१ ॥ प्रकाशयेदक्षकर्णे परब्रह्ममयीं प्रिये । सर्वसौभाग्यजननीं भोगमोक्षफलप्रदाम् ॥ ६२॥ श्रीविद्यां पोडशाणां तु ब्रह्मानन्दस्फुरत्कलाम् । न प्रकाशय देवेशि सर्वस्वमिव सुव्रते ॥६३ ॥ वेदशास्त्रपुराणेषु यामलेष्वपि सुबते । गुप्ता श्रीपोडशार्णेयं निधानमिव संस्मरेत् ॥ ६४ ॥ सहोदराय सर्वस्वप्राणदायापि बन्धवे । राज्ञे राज्यप्रदायापि पुत्राय प्राणदाय च ॥ ६५ ॥ न देया पोडशाणेय देयं सर्वस्वमद्भिजे । सपुत्रदारसहितं शिरो देयं कथंचन ॥ ६६ ॥ न देया पोडशाणा हि प्राणैः कण्ठगतैरपि । गोपितव्या महाविद्या स्वयोनिरिव पार्वति ॥६७ ॥ उदके लवणं लीनं यथा भवति शैलजे। मनो भवति वै लीनं पादयोः श्रीगुरोः प्रिये ॥ ६८ ॥ तदा देया महाविद्या कृपया पोडशाक्षरी। अक्षरैः सहिता वाऽपि निरक्षरतया स्थिता ॥६९ ॥ आकाशे नीलिमा देवि भ्रान्त्या दृष्टोदरे यथा । अक्षराणि तथा सन्ति श्रीविद्यायां सुरेश्वरि ॥ ७० ॥ पोडशााँ ब्रह्मरूपां जानीहि परमेश्वरि । यथा रत्नमये दीपे कज्जलं नैव विद्यते ॥ ११ ॥ श्रीविद्यायां तथाऽव्यक्तव्यक्तता वीरवन्दिते न दयाद्यस्य कस्यापि दद्यात्माणप्रियाय च ॥ ७२ ॥ कृतार्थोऽसि शिशोर्वाक्यं प्रवदेदेशिकोत्तमः । पोडशाणां महाविद्यां न दद्याद्ब्रह्मरूपिणीम् ॥ ७३ ।। एकोच्चारेण देवेशि वाजपेयस्य कोटयः। अश्वमेधसहनं तु तुलां नाऽऽयाति सर्वदा ॥ ४ ॥ १ स. स्मर । स१२ ख. सर्वेशि प्रा । ३ क य स । क. स्वमिव अद्विारक. पति संलो, ६ क.' त्या पृष्टोद । ७ स.ते । अवि ८ स. 'या देवि व्यक्ततावी या देवि वर्णता पी। इसि पाठान्तरम् । ९ स. “ते । एकोधारेण देवेशि । १० क.ग. °s. स्मीति वाक्यं स प्रस.हस्राणि तत्वज्ञान समायरत् । ए। . - - ·41५क.ग. रूपा६स. रूम लि । स. भावन्दिनम्।स, सुमाचितम् १२० ईश्वरप्रोक्तं [२४ चतुर्विशः पटलः ] एकोच्चारेण देवेशि प्रादाक्षिण्यं भुवो भवेत् । धेनूनां कपिलानां हि दत्ता ये: कोटिकोटयः ।। ७५ ॥ एकोच्चारेण देवेशि तुला नाऽऽयानि सर्वदा । अर्थोदये पुण्यतिथी हेममारसहस्रकम् ॥ ७६ ॥ तुलापुरुपकोट्यस्तु तुला नाऽऽयान्ति पोडशीम् । यदा यद्वय॑ते वस्तु तदा सर्व निरामयम् ॥ ७ ॥ तथा ज्ञेया महाविद्या पोडशार्णा वरानने । परमात्मस्वरूपेयं विश्वस्पन्दनरूपिणी ॥ ७८ ॥ श्वासोच्छवासतया देवि पटूशतान्येकविंशतिः। सहस्राणि दिवा रात्री हंसःशब्दजपो भवेत् ॥ ७९ ॥ स्पन्दनत्वेन सफलं व्याप्य तिष्ठति सर्वतः । आत्मत्वेनाजपा ज्ञेया सूर्यसोमस्वरूपिणी ।। ८० ॥ निरञ्जनस्वरूपा च निरामासस्वरूपिणी । अतनुस्वतनुत्वाभ्यां सूक्ष्मत्वेन वरानने ॥ ८१ ॥ प्रेयोधापादनेनापि मण्डिता वद्विजायया । पडः शोमिता देवी हंसेनैव प्रपूजिताम् ॥ २॥ अध्यक्तरूपगायत्रीछन्दोवक्यां वरानने । साक्षात्परमहंसामा देवतां परमेश्वरीम् ॥ ८३ ।। श्रीविद्यां व्यापिकां विद्धि परज्योतिःस्वरूपिणीम् । आत्मस्वरूपलिङ्गं हि मायागेहगतं प्रिये ॥ ८४ ॥ अद्धातरहिणीनीरक्षालित मववन्दनम् । सुमनोमण्डितं वाऽपि समाधिकुसुमैर्वरम् ॥ ८५ ॥ ज्ञानाअगरे प्रपञ्चाख्यं धूपं दीपं चं चिन्मयम् । अधितिष्ठति सर्वत्र सर्वनैवेद्यमण्डितम् ॥८६॥ निष्यनं मिरामासं केलं ब्रह्मसत्कलम् । पोडशाणा परा विद्या श्रीविद्येत्यभिधीयते ॥८॥ शुक्लपक्षे शुभदिने शमवार धरानने । मन्त्राधारम्मणं कुर्याद्ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ॥८॥ १२. या य म । १ स. पी । उशासनिःश्वासव । ३ ख. प्रचोदयाद । । ख. १.स.च सन्म इति पाठान्तरम् ।

·सौवर्णरौप्यताम्राणां सूक्ष्मसूत्राणि कारयेत् ॥ ४॥ सेकसा रोगामा ।५क. नोऽहस्मितिर । 'यस्व... हाडा। १स.प्रिपर्व ६।१क. दामन वास.निष्टक. [२९ पञ्चविंशःपरल:] ज्ञानार्णवतन्त्रम् । १२१ न पारमासदोपा हि ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः । पवित्रं सर्वदेवेशि दानमेव शुमे दिने ॥ ८९॥ चैत्रे वै निष्फलं ज्ञेयं नीरजायतलोचने । पैशाखें क्षेत्रलामे च ज्येष्ठे च मरणं ध्रुवम् ॥ १०॥ आपाढे वन्धुनाशं च श्रावणे च शतायुषम् । क्षयो माद्रपदे मासि आश्विने रत्नसंपदः ।। ९१ ॥ कार्तिके तु भवेल्लक्ष्मीर्मार्गशीर्षे धनं महत् । पौंपे तु समवेक्लेशो माघे संपत्तिरुत्तमा ।। ९२।। फाल्गुने सर्वकार्याणि मासानां फलमीहशम् । शिष्यस्य प्रथमाणं हि गृहीत्वा सुन्दरि प्रिये ॥ ९ ॥ नाम संकल्पयेद्देवि मनोज्ञं स्थिरबुद्धये । श्रीविद्या हृदये तस्य न्यसेदव्यक्तरूपिणीम् ॥ ९४ ॥ श्रीविद्याक्षरपतिस्तु परब्रह्मणि चिन्मयी। उदके लवणं लीनं यथा तिष्ठति पार्वति ॥ ९५॥ तस्माद्ब्रह्ममयीं विद्धि सर्वशास्त्रेषु योजिताम् ॥ ९६ ।। इति श्रीमज्जानार्णवे नित्यातन्त्रे दीक्षाविधिर्नाम चतुर्विशः पटलः ॥ २४ ॥ भयपशिः पटलः। ईश्वर उवाच- पवित्रारोपणं वक्ष्ये साधकांनां हिताय च । वर्षमात्रकृता पूर्जा सफला मेवति ध्रुवम् ॥१॥ तस्मात्पवित्रपूजी हि कर्तव्या सिद्धिहेतवे । आरम्य मिथुनाकं हि तुलासंक्रान्तिमासकम् ॥२॥ अतिरम्या महापूजा पवित्राणां सुरेश्वरि । पक्षद्वयेऽपि पूजा स्थाचतुर्यामष्टमीदिने ॥३॥ नवम्यां वा चतुर्दश्यां पवित्रारोपणं यजेत् । क. मामिफल्म।

·१२२ ईश्वरमोक्त [२६ मशिपः काससंमचान्येय पट्टसूत्रसमुद्भवम् । सरीसूरसंभूतं पद्मवल्कलसंभवम् ॥ ५॥ दर्ममुश्शशणोद्भूतं पवित्राय प्रकल्पयेत् । . - प्रणवचन्द्रमा वहिब्रह्मा नागो गुहो रविः ॥६॥ साम्बाख्यः सर्वदेवश्च नवतन्तुपु पूजयेत् । शिरोमन्त्रेणामिमन्न्य हृन्मन्त्रेण ततः परम् ॥ ७॥ प्रक्षालयेत्ततोऽम्युझ्यास्त्रमन्त्रेण च देशिकः । अवरुध्य व नेत्रेण यथितं कवचेन हि ॥८॥ रोचनाकुलमाभ्यां च रक्तचन्दनचन्दनः। .. 'कस्तुरी घुसणाधव कपूरन (नागरैरपि ॥९॥ गरिकायैर्विचित्रं तरकारयेत्सुमनोहरम् । मूलमन्त्रेण चाम्पुक्ष्य स्थापयेदीशकोणके ॥१०॥ पवित्रवृन्दं सकलं पडङ्गैस्तु पवित्रितम् । कृत्वा देवेशि पूर्वस्मिन्दिवसे सद्य एव वा ॥ ११ ॥ अटोत्तरशतैः सूर्नवसूत्रेण कल्पितः । उत्तमं तत्पवित्रं हि तदधं मध्यमं स्मृतम् ॥ १२॥.. तस्याप्यधं कनिई स्यात्रिविधं कथितं प्रिये । अधिवासनवेलायों ययान्विस्तार्य सुनते ॥ १३ ॥ चतुर्मिरासनस्तव पुष्पं निक्षिप्य देशिकः । पवित्राणि पवित्राणि पञ्चामृतसमुच्चपैः ॥ १४ ॥ रचितान्यमलैः पञ्चरत्नैः सर्वोषधीगणः । नववस्त्रयुगेनाथ सम्यगाच्छाद्य सुव्रते ॥ १५॥ देवि कुम्मै प्रतिष्ठाप्य पूर्ण चामीकरादिमिः। देवीमावाह्य तत्कुम्भे मूलमन्त्रेण पूजयेत् ।। १६ ।। ततः क्रम समम्पर्य पवित्रार्पणमारमेव । श्रीविद्यया पवित्राणि गुरोनाम्ना च देशिकः ॥ १७ ॥ पवित्रं गुरवे दद्यात्सर्वम्यस्तदनन्तरम् । गुरुम्यस्त्रिविधेम्पश्च पवित्राण्पर्षयेचतः ॥१८॥ रदायन ११ स. तिः । मदारपः एवंदेशि म11 स. भ्युत्य : 7. ग५. विग्रह १६ का नियंत पय ५.१. देवा। 45 पारि 15.1

·(२१. विंशपटलः ज्ञानार्णवंतन्त्रम् ।
१२३
तिथिनित्यागणायाथ पवित्रारोपणं यजेत् ।
नवचकस्थितायाथ चक्रेशीनवकायचे ॥१९॥
रश्मिवृन्दाय देवेशि पत्येकं भावपूर्वकम् ।
पविनकं समप्याथ गुरुन्संतोपयेमिये ॥ २० ॥
स्वर्णालंकारवस्थ नानाधनसमुच्चयः ।
तत्मसादं पवित्रं च धारयेतदनन्तरम् ॥ २१ ॥
तदङ्गाहोमं निर्वयं पवित्रेण,समर्चयेत्।
कुमारीपूजनं कुर्यात्ततः सुवासिनीगणम् ॥ २२ ॥
योगिन्यो योगिनश्चैव ब्राह्मणा विविधा गणाः ।
पूज्या हि परमेशानि यदि(दी)च्छेसिद्धिमात्मनः ।। २३ ।।
इति श्रीमज्ञानार्णवे नित्यातन्त्रे श्रीविद्यापवित्रारोपणविधिर्माम
श्वविंशः पटलः॥ २५ ॥
भय पतिः पटलः ।
.
P
ईश्वर उवाच-
दमनारोपणं पक्ष्ये साधकानां हिताय च।.
संवत्सरकृता पूजा येन पूर्णा मवेलिये ॥१॥
तपोमाय मदनो मम शैलमये यदा ।
मस्मीमवत्तदा पली रतिः प्रीतिश्च दु:सिते ॥२॥
तन्नेत्रवारिसमूता दमनस्य लता मवेत...
तत्सौरम्यं च सौभाग्यं महदासीत्सलोपने ॥३॥
मेन संतुष्टेमुहदा परो दत्तो मया मिये ।
रत्यै प्रीत्ये च तस्मातु मदनः पकटरीकृतः॥४॥
दमनेन च यो मन्त्री पर्पमध्ये न. पूजयेत् ।
तस्प सांवत्सरी पूजा मदनाप मविप्यति ॥५॥
इति तस्मै परो दत्तो मयेव सरयन्दिते ।
तस्माद्दमनपूजा हि कर्तव्या वीरयन्दिते ॥६॥

·१२२ ईश्वरमोक्क [ २५ पञ्चविंशम्पटलः काससंभवान्येव पट्टसूचसमुद्भवम् । असरीसूत्रसंमूतं पद्मवल्कलसंभवम् ॥५॥ दर्भमुशणोमूतं पवित्राय प्रकल्पयेत् । -प्रणवश्चन्द्रमा वह्निर्बह्मा नागो गृहो रविः ॥६॥ साम्बाख्यः सर्वदेवश्च नवतन्तुपु पूजयेत् । शिरोमन्त्रेणाभिमन्य हनमन्त्रेण ततः परम् ॥ ७॥ प्रक्षालयेत्ततोऽभ्युक्यास्त्रमन्त्रेण च देशिकः । अवरुध्य च नेत्रेण यथितं कवचेन हि ॥८॥ रोचनाकुडमाभ्यां च रक्तचन्दनचन्दनः । । 'कस्तूरीघुसणाथैध कर्पूरैन(ना)गरैरपि ॥ ९ ॥ गैरिकाद्यविचित्रं तत्कारयेत्सुमनोहरम् । मूलमन्त्रेण चाभ्युक्ष्य स्थापयेदीशकोणके ॥ १०॥ पवित्रवृन्द सकलं पडस्तु परिचितम् । कृत्वा देवेशि पूर्वस्मिन्दिवसे सद्य एव वा ॥ ११ ॥ अष्टोत्तरशतैः सूत्रैर्नवसूत्रेण कल्पितः। उत्तमं तत्पवित्रं हि तदध मध्यमं स्मृतम् ॥ १२ ॥.. तस्याप्यधं कनिष्ठ स्यात्रिविधं कथितं प्रिये । अधिवासनवेलाया येवान्विस्तार्य सुनते ॥ १३ ॥ चतुमिरासनेस्तन पुष्पं निक्षिप्प देशिकः। पवित्राणि पवित्राणि पश्चामृतसमुच्चयः ॥ १४ ॥ रचितान्यमलः पञ्चरत्नैः सर्वोषधीगणः । नववस्त्रयुगेनाथ सम्पंगाच्छाद्य सुनते ॥ १५ ॥ देवि कुम्मं प्रतिष्ठाप्य पूर्ण चामीकरादिमिः। देवीमावाह्य तत्कुम्मे मूलमन्त्रेण पूजयेत् ॥ १६ ॥ ततः क्रम समम्पर्य पवित्रार्पणमारमेत् । श्रीविद्यया पवित्राणि गुरोर्नाम्ना च देशिकः ॥ १७॥ पवित्रं गुरवे दद्यात्सर्येभ्यस्तदनन्तरम् । गुरुम्यस्त्रिविधेभ्यश्च पवित्राण्यर्पयेत्ततः ॥१८॥ १.वायत्र 12 से. 'विः । मदात्या सर्दवास 12 स. 'भ्युक्ष्य वर्ष। १.६१५.विमा क. वियन्तु । सु. देवा। क पारित कार।... विवाया ।

·[२५ पर्विशःपटल:] ज्ञानार्णवतन्त्रम्।
१२३
तिथिनित्यागणापाथ पवित्रारोपणं यजेत् ।
नवचक्रास्थितायाथ चक्रेशीनवकाय च ।। १९ ।।
रश्मिवृन्दाय देवेशि प्रत्येकं भावपूर्वकम् ।
पविनकं समाथ गुरुन्संतोपत्प्रिये ।। २० ॥
स्वर्णालंकारवस्त्रैश्च नानाधनसमुच्चयः ।
तत्मसादं पवित्रं च धारयेतदनन्तरम् ॥२१॥
तदगाहोमं निर्वर्ण पवित्रेण समर्चयेत.।
कुमारीपूजनं कुर्यात्ततः सुवासिनीगणम् ।। २२॥
योगिन्यो योगिनश्चैव ब्राह्मणा विविधा गणाः।
पूज्या हि परमेशानि यदि(दी)च्छेसिद्धिमात्मनः ।। २३ ॥
इति श्रीमज्ज्ञानाणवे नित्यातन्त्रे श्रीविद्यापवित्रारोपणविधिनाम
पञ्चविंशः पटल. ॥ २५ ॥
भय पड्विंश पटल ।
ईश्वर उवाच-
दमनारोपणं वक्ष्ये साधकानां हिताय च ।
संवत्सरकृता पूजा येन पूर्णा भवेत्प्रिये ॥१॥
तपोमगाय मदनो मम शैलमवे यदा।
मस्मीमवत्तदा पनी रतिः प्रीतिश्च दुःखिते ॥२॥
तन्नेबवारिसमूता दमनस्य लना मवेत् ।
तत्सौरम्यं च सौभाग्यं महदासीत्सुलोचने ॥३॥
सेन संतुष्टहदा बरो दत्तो मया प्रिपे।
रत्यै मीत्यै च तस्मात्तु मदनः प्रकटीकृतः॥४॥
दमनेन च ग्रो मन्त्री वर्षमध्ये न पूजयेत् ।
तस्य सांवत्सरी पूजा मदनाप मविपति ॥५॥
इति तस्मै वरो दत्तो मयैव सुरवन्दिते ।
तस्माद्दमनयूना हि कर्तव्या वीरवन्दिते ॥६॥

·ईश्वरमोक्तं-. [ २१ पशिटल ]. अन्यथा तत्फलं वर्पकृतं कामाय जायते । समूलं दमनं देवि स्थापयेत्पात्रके वरे ॥७॥ दमनं नवधा कुर्यात्पूजयेत्तदनन्तरम् । आनन्देश्वरबीजेन ततो भिन्नेन सुन्दरि ॥८॥ आनन्देश्वरचीजेन नवधाविन्दुना सह । नवप्रकारमिन्नाई दमनं पूजयेत्क्रमात् ॥९॥ अघोरविद्यया पश्चादमिपिश्य तमेव हि। पूर्वोक्तया दक्षिणस्यां दिशि सिंहासनोक्तया ॥१०॥ अस्त्रेण रक्षणं कुर्यात्कवचेन ततः परम् । पद्ध्वा बिलमुद्रा तु भ्रामयेद्दमनोपरि ॥११॥ ने सित्तचतुर्दश्यां दमनारोपणं भवेत् । उद्धरेदनमन्त्रेण हृदये न च लेपयेत् ॥ १२॥ श्रीखण्डधुसूणेन्द्राद्यैरभिवासं च कारयेत् । प्रथमे विव से कुर्यादधिवासनमुत्तमम् ॥ १३॥ सद्योऽधिवासन थाऽपि वर्षपूजामसिद्धये । प्रातःकाले चतुर्दश्यां नित्या नन्तरं ततः ॥१४॥ नयकोणं विरच्याथ सिन्दूरेण महाप्रमम् । कलशान्नव संस्थाप्य हेमरत्नादिपूरितान् ॥ १५॥ एक था लशं रभ्यं स्थापयेद्देशिकोत्तमः । दक्षतो मण्डलं कृत्वा कुमाद्यैर्विचित्रितम् ॥ १६ ॥ अशोकतरुमाले(लि)ख्य त्रिकोणं मण्डलं लिखेत् । सन्मध्ये पूजयेत्काम तरुणं चारुणममम् ॥ १७ ॥ रक्तवच रक्तमू वामदक्षिणयोः मिये। रतिप्रीतिविशोमाढ्यं पञ्चवाणं धनुर्धरम् ॥ १८॥ वसन्तसहित काम कदम्बवनमध्यगम् । मन्त्रेणानेन ते काम पूजयेसिद्धिहेतवे ॥ १९ ॥ नाग्मद मुवनेशानी भियं कामात्मके न च । कामाय नम आलिप विधेयं नवणिनी ॥ २० ॥ कामचीजत्रयं चोकवा फरमात्मकमुश्चरेत् । (स्यै नमश्राष्टवीरतिविद्या वरानने ॥ २१॥ १. । २ (मदन । । स. नाईक. ५ का ·१२९ पड्विंश पटलः ] झानार्णवतन्त्रम् । प्रीति नदेवतिस्थाने प्रीतिमन्नोऽटवर्णकः गौरश्यामे रतिमीती क्रमेण मणिभूपणे ॥ २२॥ पद्मताम्बूलहस्ते च रक्तवस्त्रविराजिते । दिव्यामरणभूपे च पुष्पदामविराजिते ॥ २३ ॥ वामदक्षिणयोर्यात्वा कामस्य तदनन्तरम् । वसन्तं पूजयेत्पश्चात्कदम्बवनमध्यगम् ॥ २४ ॥ गौरवर्ण वामहस्ते सुधापूर्णपटान्वितम् । दुक्षहस्तेन द्धतं नानापुष्पसमुच्चयम् ॥ २५ ॥ साझं काम प्रपूज्याथ धूपदीपादि दर्शयेत् । दमने पूर्जितः कामः सर्वकार्याणि साधयेत् ॥ २६ ॥ तेन सम्पमपूज्याथ सहात्रिपुरसुन्दरीम् । कम समयेत्सम्यक्कुमारी(जयेद्बुधः ॥२५॥ सुवासिनीश्च संपूज्य योगिनीगणमयेत् । ब्राह्मणात्परिपूज्याथ नानादर्शनमानवान् ॥ २९॥ तदङ्गहवनात्पश्चाद्गुरु रत्नादिमूषणैः । स्वर्णमारसहस्रश्च दिव्यवस्खमनोरमैः ॥२९॥ पूजयित्वा ततो देवि पूर्णाहुतिमथोचरेत् । अनेन विधिना देवि दमनारोपणं यजेत् ॥ ३०॥ तस्य सांवत्सरी पूजा सफला शैलसंभवे ॥ ३१ ॥ इति भीमन्नानाणने नित्यानन्ने देवीश्वरसंवादे श्रीविद्यादमनारोपणविधिर्नाम पड्विंशः पटलः ॥ २६॥ . समाप्तमिदं ज्ञानार्णवतन्त्रम् ।