·Pari विषयतावादः॥

·or गविलम्बीगणेशायनमः। ॥बुद्धिर्नामकश्चिदात्मविशेषगुणः। तद्यवस्थितिःघटमहंजानामीत्या कारकाऽऽपामरसाधारणानुभवबलादेवा साचविषयिका उक्तधर्मियाहकपनीत्याध टादिविषयकखेनैवतरवगाहनाताघटादिनितहिषयत्वंचतस्रतियोगिक संबधविशे षः।सचपतियोगितादिवत् खरूपादेनतिरिक्तएवाल्लनेनखरूपेणेवोपपत्ती अतिरिक्तक मनायाअनवकाशातानचतोरशसम्बन्धस्यज्ञानखरूपताविषयखरूपतावास्वीक्रियतइस त्रविनिगमनादुभयस्येवसंबधताकल्प्यतितपेक्षयालाघवातसंबन्यत्वेनातिरिक्तैकविषय ताकलानमेवोचितमितिवाच्यम्।विषयतायाविषयखरूपलेविषयेणसमंतरपाआधाराधेय भावानपपत्तेः ज्ञानवरूपायाएवतस्याउपगमाता अभेदेप्याधाराधेयभावोपगमेघटोज्ञानवि पयतावानितिवद्घटाघटवानित्यादिपतीत्यापत्तीनचविषयतावावच्छिन्ननिरूपिताऽधिः एम ·करणतैवघटाहानुपेयतेनघटत्वावच्छिन्नाऽधिकरणतेतिनानिप्रसङ्गइतिवाच्यमातर च्छिन्ननिरूपितत्वस्यतदाश्रयनिरूपिनत्वविलक्षणस्यदुर्वचत्वात्। अस्तुवाविनिगम नाविरहादुभयमेवविषयत्वंतथापितारभयस्यकृतत्वादतिरिक्तविषयतायास्तत्रज्ञा नादिसंबन्धतायाश्वकल्पनापेक्षयातदुभयस्यज्ञानादिसंबन्यत्वकल्पनेगोरवानवकाश इतिसिद्धान्तानुयायिनः नव्यास्तुविषयत्वंपदार्थान्तरमेवनतुखरूपसंबन्धविशेषः।तथा हिज्ञानविषयतायाज्ञानात्मकत्वज्ञानाधिकरणकालस्यापिज्ञानविषतापत्तिः कालिका निष्ठतत्संबन्धस्यापिनस्वरूपानतिरिक्तत्वात सवस्वाभावेनसमप्रतियोग्यनयोगिभावरूप ज्ञानसंबन्धस्यापिस्वरूपानतिरिक्ततयाघदादिज्ञानस्यघटादिविषयकचवस्वाभावाविषयक कत्वस्यापत्तिःकालादोज्ञानादिसंबन्धस्यातिरिक्तत्वेचविनिगमनाविरहाद्विषयनिष्ठता ·गाविसमबन्धस्थाप्यतिरिक्तबसिद्धिनिष्प्रत्यूहैवाएवंविषयतायाज्ञानरखरुसत्वेघरपटाविसानि समूहालम्बनात्मकैकज्ञानीयघटपटादिरूपनानाविषयनिष्ठविषयत्तानामेकैकतयातार शज्ञानानांघटत्वपटखाद्यवच्छिन्नघटपटादिनिष्ठ विषयताकतयान्त्रमत्वापत्तिात वृत्तिधर्मावच्छिन्नतन्निष्ठविषयताशालिबरेवन्नमलात्ातादृशज्ञानानन्तरंघटलेनपर जानामीत्याकारकानुव्यवसायापत्तिश्चाघटलावच्छिन्नपटनिष्ठविषयताकज्ञानस्यैवता दृशानुव्यवसायविषयत्वातानचतादृशसमूहालम्बनायघटपटादिनिष्ठविषयतायासे। क्यपिसाविषयताघटत्वाचवच्छिन्नविषयतालेनघटएववर्त्ततेपटत्वाचवच्छिन्नविषय तालेनपटस्ववर्ततेऽतोनतादृशधियोन्त्रमलापत्तिः तदवत्तिर्योधर्मस्तदवच्छिन्नविष यतात्वेनतत्तिर्याविषयतातस्रतियोगिनएवज्ञानस्यन्त्रमलातानवातारशसमूहालम्ब ·नानन्तरमुक्तानुव्यवसायपसङ्गापटवाद्यवच्छिन्नविषयताखेनपटादिरतिविषयता प्रतियोगिनएवज्ञानस्यतहिषयत्वादितिवाच्यम्।यतःपटत्वाचवच्छिन्नविषयतावनय टादिवत्तित्वहितद्रूपावच्छिन्ननिरुपितघटादिनिष्ठाधिकरणताकवताहशीचाधि करणतायदिशद्धविषयता लावच्छिन्ननिरूपिताधिकरणतातोश्नतिरिक्तातदाताह शज्ञानीयघटादिनिष्ठविषयतायामपितादृशाधिकरणताकखमसतमेवाअतिरिक्ताचे तहकिमपराहमतिरिक्तविषयतयेति।विषयतायाविषयस्वरूपलेचघटत्वप्रकारक प्रमाविषयतायाःपटखप्रकारकत्रमनिरूपितायाश्वघनिष्ठविषयतायाएक्यपसडेन घरखधकारकप्रमायाअपिञ्चमखापत्तिः। एवंघटवभूतलंघदभूतलसंयोगाइतितान योरविशेषषसङ्गश्चाविषयाणां तदात्मक विषयतानाचाविलक्षणवातानचपथमज्ञानेस ·गवि वन्यविधयाभासमानस्यसंयोगस्पसंबन्धोऽप्यधिकोभासतेनतुसमूहालम्बनरूपेचरमज्ञा नइत्यतएवउभयो।लक्षण्यमित्युपाध्यायमसम्यकासंयोगादिप्रतियोगिक संबन्धमादाया पिसमूहालम्बनसभवातानचमयोगसंसर्गकविशिष्टबद्दौसंयोगःखरूपतरावभासतेनतसं योगलेनसखण्डपदार्थस्यापिसबन्धविधयास्वरूपतोभानोपगमात् उक्तसमूहालम्बनेच संयोगलेनसंयोगभास्ततियोगत्वरूपाधिकविषयभानाभानाभ्यामेवत्योर्विशेषइति वाच्यम्।एवमपिघटवडतलसंयोगश्चघटभूतलसंयोगइतिज्ञानयोर्विशेषानिर्वाहात्घट वडतलमित्तिज्ञानस्यघटधकारकखमेवघटविशेष्यकाक्तसमूहालम्बनाहिशेषइतिचेत घल्मकारकत्लैहिघरनिष्ठपकारताप्रतियोगिवघविशेष्यताक- त्वचघटनिष्ठविशेष्यताप्रतियोगित्वंतत्रचज्ञानीयषकारताविशेष्यतेयदिपकार विशेष्य ·momsanear । तेयधिकारविशेष्याभ्यामन तिरिक्तदोक्तविशिष्टबुद्देरपिघटविशेष्यकत्वमुक्तसमूहाल म्बनस्यापिघटपकारकत्वंदुर्वारमेवघटात्मकयोस्तनिष्ठपकारताविशेष्यतयोर्भवन्मतेऽभिः। न्नत्वातादिचतेअतिरिक्तदासिहन्नन्समाहिताप्रकारताविशेष्यतयाविषयतात्मकला त्।यत्तुभासमानवैशिट्यपतियोगित्वपकारवंताशवैशिख्यानुयोगिविशव्यत्वंनविषय तारुममितितसतरउक्तसमूहालम्बनस्थापिघटपतियोगिकवैशिष्ट्यविषयकतयापटपका रकत्वापत्तेः संयोगादिरूपव्यधिकरणसम्बन्धेनद्रव्यत्वादिन्नमस्पव्यत्वादिप्रकारकत्वानुपप भूतलेघदइत्यादिज्ञानस्यभूतलाद्यनयोगिकसंयोगादिविषयकतयामूतलादिविशेष्यका तापत्तेःगुणादौसंयोगादिसंबन्धनघटादिसमस्यगुणादिविशेष्यकत्वानुपपत्तेश्चाअथवास्त वताशवैशिस्यप्रतियोगित्वानुग्गित्वेनप्रकारताविशेष्यत्वयेनोक्तदोषाणामवसरः अपितु। शिश्यप्रतियोगितयातदनुयोगितयाचभासमानत्वमेवपकारत्वंविशेष्यत्वचेतिचेन्नापतियोगिता होती ·गावि० तीयार्थस्यदुर्वचत्वात्मासमानत्व स्पज्ञानविषयतात्मकतयाघकारताविशेष्यतयोर्विषयतात्व सिद्देश्वायत्तविषयत्वेनकेवलज्ञानस्वरूपनापिकेवल विषय स्वरूपम्। अपितुज्ञान विषयाभयरुपम् अवोनमागुक्तदोषाणामवसर तथाहि घटपदावित्यादिसमूहालम्ब नीयघटादिनिष्ठतज्ज्ञानघटाद्युभयात्मकघटत्वावच्छिन्नविषयतायाः पटादिनिष्ठतज नानपटायुभयात्मकपटत्वाद्यवच्छिन्नविष्यतानात्मकतयानताशज्ञानस्यन्नमवायत्तिः नवोपर्शितविशिषधीसमूहालम्बनयोरविशेषप्रसङ्गीतादृशसमूहालम्बनस्यतथाविधविशि बहिनिरुपिततज्ज्ञानघटायात्मकपकारखानिरुपकलेनविषयतावलक्षण्यसलादितिान दासता घटपटाविसेतारशसमूहालम्बनात्मक ज्ञानस्यतज्ज्ञानपटोभयात्मकपरत्वावच्छि। न्नपट निष्ठविषयताघटकलेनघटत्वावच्छिन्नघटनिष्ठतज्ज्ञानघटोभयात्मकविषयताघटा कलेनचघटनिष्ठायापटत्वावच्छिन्नतज्ज्ञानरूपाविषयतातन्निरूपकलेनन्न .

·मलापत्तेईवीरत्वाताअथतधर्मावच्छिन्नविषयतात्वंतज्ज्ञानतत्तद्विषय योासज्यत्यु पेयतावचतद्धर्मावच्छिन्नविषयतात्वनतर्मानधिकरणवृत्तिर्याविषयतातलतियोगि स्वमेवन्त्रमखमाउपदर्शितसमूहालम्बनचपटत्वावच्छिन्नविषयतात्वस्यतज्ज्ञानपटाद्य भयपर्याप्ततयातेनरूपेणतदुभयात्मकविषयतानघटादित्तिः।घटादेस्तद्रूपाश्रयपटाया त्मकविषयत्वासम्बन्धित्वाताखाश्रययावयक्तिसम्बन्धिनएवव्यासज्य रत्तिधर्मपुरस्का रणतदाश्रयवत्वादितिनतस्यन्त्रमत्वापत्तिरितिचेता पटवाद्यवच्छिन्नविषयतावखरूपा। तिरिक्तनवा। आकिमपराइंतद्पावच्छिन्नातिरिक्तविषयतया अन्सेचतस्यव्यासज्य वृत्तित्वानुपपत्तिः तत्तस्वरूपस्यपत्येकविश्रान्तलाताएवंतद्रूपेणघटादित्तित्वंविषयता लेनघटादिवत्तिवादतिरिक्तंनवा आकिमपराडमतिरिक्तविषयतया अन्सेतद्रूपेणघा ·५ रादित्तित्वंताशज्ञानायखात्मकविषयतायाअक्षतमेवाएवंजातिमान्घटइत्यादोघट त्वाकविषयतिरेकज्ञानीयविषयतायाजातित्वाद्यवच्छिन्नत्वतदनवच्छिन्नखाभ्यांहै। विध्यमनुपपन्नमाज्ञानस्यविषयस्पचविध्यविरहातातथाचजानिमानित्य विधघटत्वादिविषयताशालिज्ञानात्तादृशज्ञानस्सविल क्षणविषयतालिबान पपत्या विलक्षणाकारकतानुपपत्तिः। तस्मादिषयत्वमतिरिक्तमेवाअथविषयतावहिषय नयोगिताव्यस्तत्सम्बन्धीज्ञानेप्रतियोगिताव्यस्तत्सम्बन्धश्चतुल्ययुत्तयाऽतिरिक्तएवोपगा न्तव्य स्वरूपानतिरिक्तखेज्ञानविषयनिष्ठयोलसंबन्धयोरविलक्षणतापत्साज्ञानस्वविष यस्यापिसविषयकवंविषयवज्ञानस्यापितद्दिषयत्वमापद्येता एवंविषयतायाज्ञानपटादिएमः निष्ठनसंबन्धनसमकालाभावादिनिष्ठसंबन्धस्याप्यनतिरिक्तत्वेवैलक्षण्यानुपपत्या। ५ ·कालाभावादीनामपिघटादिविषयकखापत्तिः।घटज्ञानादिविषयतापत्तिश्चाएवंतुल्ययु त्यातादृशसंबन्यस्यापिसंबन्धस्तत्संबन्धादिरप्यतिरिक्ताचीकरणीयइत्यनवस्थितसंब न्यधाराकल्पनपसङ्गः। एवंविषयतासेबन्धेपिज्ञानस्पतहीयतानियामक निरूप्यत्वाख्य संबन्धविशेष स्तुल्ययुत्तयातिरिक्तःखीकरणीयः एवंतत्सबन्धादिरपातितत्रापिसंबन्ध धारयानवस्थापत्तिरितिचेताकासतिः नहियामाणिकानवस्थायादूषणावहत्वम् विषय तावद्विषयित्वरुपज्ञानानुयोगिकविषयसंबन्धोष्यतिरिक्तएवानतुविषयताप्रतियोगित्वमे ववियित्वं विषयित्वमेवातिरक्तस्रतियोगित्वमेवविष यत्वमित्यस्यापिवक्तुं शक्यतयाह योरेवातिरिक्ततासिद्धेरिति विषयताचविषयभेदायिते।अन्यथाघटपटावियादिसमूहाल म्बनीयघटपटादिनिष्ठविषयतायाऐक्येपूर्वोक्तयुक्त्यातादृशज्ञानस्यन्नमत्वापत्तिः घटायकै ·ग.दि. कविषयकज्ञानीयैकैकरत्तिविषयतातरसमूहालम्बनेनानाविषयवृत्त्यतिरिक्तैकविषयः ताकल्पनप्रसङ्गेनगौरवाचाअस्मन्नयेसमूहालम्बनेलतपयेकज्ञानीयविषयतानामे चोपगमात् ज्ञानभेदेनविषयताभेटेमानाभावात। एतेनघटइत्यादिविशिष्टबु विशेष्यविशेष णभावापन्नेषुघटघटत्वादिषेकैवविषयता।नतुविशेष्यनिष्टशविशषणनिष्ठाचविषयताभि ना भिन्नेतिमतंहेयमेवाविशष्यनिष्ठयाविशेष्य मकविषयतयासमविशेषणनिष्ठपकारता त्मकविषयतायाअभेदस्यासंभवदुक्तिकखातातथासतितादृशबुद्दोघदप्रकारकत्वघटववि शेष्यकत्वयोरापत्तेः।नचपकारताविशेष्यतयोषियतारुपतायामेवेयमनुपपत्तिः सेवनाअ पितुपदार्थान्तरेएवातयाविषयतालेमानाभावादितिवाच्यमाविषयेण्यतिरिक्तविषयतानात रामः चविषयतालकल्यनामपेक्ष्यविषय रत्तित्वेनक्लतानोपकारताविशेष्यतानांविषयतात्त एमा ·कल्पनस्यैवन्याय्यत्वात् । यत्तुनिर्विकल्पकीयाप्रकारताविशेष्यताभिन्नलेनोभयसि- डायाविषयतादिशिरज्ञानस्यापिसैवविषय बन्नः। तत एव चविशिषबुद्धेरपिसविषय कत्वनि होस्तकिप्रकारतादीनांविषयतालोपगमेन प्रकार तादीनांविषयतानात्मक लेपित लक्षण्यस्यज्ञानलक्षण्यसम्पादकलेनकश्चिविरोधइत्यपिहेयमेव प्रकारताविशेष्यतयाविषय तालानुपगमेव्याप्यपक्षविशेष्यकपरामर्शयोपिविषयतानिरूपितपक्षविषयताशालिवेनानुग- मय्यानुमितिहेडलासंभवात्कारणताबाहुल्यापत्तेःनिर्विकल्पकीयविषयतायाःपरस्परनिरुत्पनिरूप कभावविरहाद एवं संसर्गज्ञानस्सानपनायकतामते उपनीतभानप्रतिउपनायक ज्ञानतलकारकलेतद्धि शेष्यकखेनच हेतु तायप्रसङ्गमन्मतेतुप्रकारताविशेष्यतेसंसर्गभिन्नविषयताखेनालगमय्यए कहेतुना कल्पनसंभवाता एवं निर्विकल्यकीयविषयतायाःविशिय बुद्धायगमेपटवादिनिर्विकल्प का SAD ·ग.वि. दिवजानिखादिना पटलादिज्ञानादपिखरू पत्तोपटवादिप्रकारिकायाचट साधाकारकविशिष्रबुद्धेरापत्तिः नच खरू यतस्ताहि शिष्टबुद्धौतदविशेष्यकतज्ज्ञानवेनहेतुलान्नायंदोषइतिवा-अम्नथा सातजानिर्घट श्वेत्यादिज्ञानापट इत्यादिविशिष्टबुझनुपपने शिनाय विशिष्टबुद्धिविषयताविशेष्यमात्रनिःननुवि शेषणेपिसामानाभावातानचादिनिगमनाविरतापटइत्यादिज्ञानानन्तरं चटजानामात्यायव्यवसायेनघ- रूपविशेष्यण समज्ञानस्यसंबन्धावगाहनात पटादिरूपविशेष्य ज्ञानस्पविषयतात्मकसंबन्धस्यावस्योयेयत्वा- तापटखजानामात्याद्यव्यवसाय क्त तत्रासिद्ध एक्त्तस्यपरत्वलविशिश्वैशिट्यावगादिलेनघटवल प्रकारकव्यवसायानन्तरमेवतत्संभवा तापट इत्यादिव्यवसायस्यवस्वरूपत एवघर लादिप्रकारकत- पापरखवायप्रकार कलात् ज्ञानांशेस्वरूपतोषटत्वादिविरोषणकोनुव्यवसायोपिन तत्रसंभव- शिव ति।ससंबन्धिक पदार्थप्रत्यक्षस्यकिंचिदिशिष्टसंबन्धिवैशिट्यावाहित्यनियमानानचाथपइत्या ·। । दिव्यवसायानन्तरं पटखने मंजानामीत्साघाकारकानुव्यवसायेनपटवादिरूपविशेषणेनापिसम ज्ञान स्यसंबन्यावगाहनातत्रापिविशिक्षधीविषयत्ताभ्युपगमआवश्यक इति वा व्यायतस्तत्रज्ञाना-वायवैशि ध्यनहतीयार्थः अपितुहितीयाविषयतावायवट स्वादिप्रकारकत्वम् ।न-वविषयत्तानिएं पटवादिप्रकारक वंचरत्वादिनिष्ठ प्रकारतानिरूपकत्वैतदभ्युपगमएव व विशेषणीभूतपटवादे विशिषीविषयतासिद्धिान अत्रदेवाप्रकारतावाविषयताविशेषात्म कलादितिवाच्यम्ायतो विषयतानिश्चय्त्वादिप्रकारकलं नपर वादिनिष्ठप्रकार तारव्यविषयतानिरूपक लम् अपितु पटलाधवछिन्नलम् ।अवछिन्नत्वं वप्रतियोगि त्वकारणबाधिकरणवादाविवदिषयतादावपि पटलादेः संबन्धविशेषण वा सवातिरित्तोऽनतिर क्तावेपन्य देता दयास्तविशेषः। प्रतियोगित्वादावन्यूनानतिप्रसक्तत्वमवद्याव-उदकभावेतन्त्रमा नतु विषयतास्थलेव्यावरणधर्मस्यापिविषयतावशेदकवादविशेषणनिरूपित्तलमेववाविषयनानिष्ट ·Main Hapsumanaraspapesses --- तसकारकलम् । अरू वाविशेषणेविषयतानिरूपित्तःप्रकारतामधर्मविशेषातथापितस्यविषयता- जावतान प्रतियोगिले-चमानाभावदति अतिरिक्तविषयतावादिनाप्राचीनकदेशिनीमते नष्पङपादेयमेवादि शेषणस्वविशिष्ट ज्ञानाविषयवतमविशिरज्ञानानन्तरंतड्मविशिष्टज्ञानानु पत्तेः।विशिष्रबुद्धौनि शेषणविषयकज्ञानस्यहेतुत्वानाभवन्मतेतदिशिष्टज्ञानस्यत्तविषयक ज्ञानलाभावेनतदेउखाताएवं विशिष्टज्ञानाहिशेषणविषयकोपनीनभानस्थाप्यनुपपत्तिः। तदुपनीतभानेतादिषयक ज्ञानवदेनुसार। एनादृशयुक्त्याविशेषणस्यविशिषीविषयत्ताया लावश्यकलेचउकलापवास्तन्निर प्रकारता याएवाव षयतालसिद्धिरित्यवधेयम् अथनििशष्टबुद्धौनदुपनीनभानेचखतिलसमकारकत्लान्यतरसंबन्धेनत विशिष्टायाविषयतानश्चालिज्ञानलेनैवहेनुत्तावाच्याइत्यंचविशेषणस्यविशिरज्ञानाविषयत्वे पितद्विशिक्षा शव नातहिशिरज्ञानान्तरस्थनदुपनीतभानस्य चनानुपपत्तिान-चोपदावतिकारणतावच्छेदक कोटोअन्यनरसंवन्धन ·m तदै शिस्यसविषय तायानिवेशअन्यतरवघटकभयोमिथोविशेष्यविशेषणभावे विनिगमनाविरदेणकारणता बाडुल्यमितिवाव्यमायतलादृशान्यतरस्थान्यतरत्ननसंबन्यताअपितुखरूपतश्वान वेवमय्यननुगमालारण ताधिक्यव्यभिचारश्चेतिवा-अम्ासंबधाननुगमेषितावन्नियसंबधतायाएक्योपगमेनतदोषानवकाशात अताव संवन्धाननुगमोनदोषायेतिमा-चांप्रवादोपिान वेवमपिलप्रकारकतततिलान्यतरसंबन्नतहिशिविषयता मपेक्ष्यस्वदतिलसंबन्धेनतहि शिष्टविषयतायालाघवेनतहिशिश्वुध्यादिजनकतावछेदकलसि नित्यूह तथाविशेषणस्थापिविशिएपीविषयलंदुरिमितिवायमाप्रकार तायाविषयतालोपममेपटवादिरूपेणपटादि विषयकस्मरणादौतथाविधज्ञानसपटलादिप्रकारनानिरूपिनपटादिनि विषयत्ताशालिजानलेनपटादिनिक विशेष्यतानिरूपित पटलादिप्रकारताशालिज्ञानलेनवादेउलेगौरवाना अस्मन्मने चनेतादृशविनि गमनाविरहावकाश विशेष्यतानिरूपित्तप्रकारतायाज्ञान प्रतियोगि क लाभावेन परंपरा संबन्धेनैव ·A ग.कि तस्याः जनकतावळेदकत्वस्योपगन्तव्यतयातदयेक्षयाप्रकारतानिरूपितविशेष्यतायाः प्रतियोगिता संबन्धनजनकतावछेदकलापवस्यैवविनिगमकलादामैवम्।उक्त विशेषणज्ञानादिकारणताव छ। दकलाचवेन प्रकार तायाविषयत्तात्स्यज्ञान प्रतियोगित्वस्यवसिद्धावेवदर्शितस्मरणादिदेतत्तायांधिनिया मनाविरहावतारेगौरवावतारातादृशगौरवस्यफलमुखत्वेनादोषत्वात्प्रसिद्धि सपजीव्यगौरवावतारस्तलि- सौतस्थविरोधितासम्भवात्।पटवडूतलमित्यादिविशिष्टबुमनन्तरंभूतलंजानामीसनुव्यवसायवटजा नामात्सायाकारकस्यज्ञानपटादिसंबन्पावगादिनोऽनुव्यवसायस्यापिसर्वानुभवसिड्नयाविरोधणे पिकि- षयतात्मक ज्ञानसंबन्ध भादश्यकःानवतत्रस्व प्रकारकविषयताकखरूपपरम्परासंबध एवज्ञाने घटस्यानु यवसायनरखततिवा-व्यम्।विशेषणीभूत घटादिरेबतादृशविशिष् बुद्धिविषयःनितुभतलादिरूपविशेष्य शिव म्भनलंजानामीत्याघनुयवसायेननुस्वविशेष्यकविषयताप्रतियोगितरूपभूतलादिनिरूपित परंपरासंबा ·यश्वज्ञानादौरखतइत्यस्सापिसवचनयाविनिगमनाविरदेणविशेषणविशेष्ययोरुभयोरेवा विशिचीविषयतासि निराबाधलादित्यादुःविशेष्यताप्रकारतावतसंसर्गत्वस्यापिविषयताथि- शेमालकलासंसर्गस्यापिविशिष्टधीविषयलम् अनोखलाःसंसर्गस्यविशिवधीविषयलमा- नाभावाचइत्यादिज्ञानानन्तरंसमवायंजानोमीसाघाकारकानुव्यवसायस्यासिद्धत्वादातारा तुव्यवसायस्यसमवायत्तविशिकवैशिघ्यावगाहितयासमवायत्वप्रकारकज्ञानानन्तले बतत्संभवात् । अधिविशिद्धेःसंसर्गानवगादि वेना चलदिप्रतिबन्धकताया संसर्गावशेषनियन्त्रितत्वासभ वालपालभार्मिकसयोगादिसंबन्यावन्निप्रतियोगिताकघटायभाववत्तानिश्चयवसमानधर्मिता बजेटकककिविदेवचटादिप्रकारकंज्ञानंप्रतिबध्यनसमित्यनुभवाकोपःनिचबाचप्रनिबन्ध बतायाःसंबन्धविशेषनियन्त्रितत्वानुरोधेनतलतिबद्ध्यसपर्मितावश्लेटकबुसंबन्धावगादिवसिद्धा ·गविवपिनिर्मिनावशेदकबुद्धस्तथालंनियुक्तिकमितिवाच्यम्।निर्मिताबछेदक विशिष्टबुद्धे ९०रपिया धार्मिकावृत्तित्वज्ञान प्रतिबध्यतयात्रवृत्तित्वज्ञान प्रतिबन्धकताया-सेबन्धविशेषनियों त्रितत्वानुरोधेन तत्रापिसंवभावगादित्वस्या वश्यकत्वात्। एवंप्रमावभ्रमलयोःसंबन्धवि शिषनियन्त्रित्वानुरोधेनापिसकलविशिबुद्धीनांसंबम्पावगादिखमावश्यकम् तयारलथालानु पगमेकपालविशेष्यकंचटादिप्रकारक किंचिदेवज्ञानंप्रमा तथाविधचकिंचिदेवज्ञानन्नमतिम तीतिर्नस्यात् अपितु कपालादेःसमवायेनपटादिमन्नयातथाविधंसकलमेवज्ञानंप्रमास्यासयोगा दिसंबन्धावछिन्न प्रतियोगिताकपटाघभाववत्तयाचतथाविधंसकलमेवज्ञानलमास्यादितिचेन्न शिव विशिषबड़े संबन्धविषयकवानभ्युपगमेपितटस्थेनसंसर्गणसमंप्रकारतायाअवछेद्याव छेद कभावोपगमावाधप्रतिवध्यतावच्छेदकस्यप्रमात्वभमलयाश्वसंबन्धविशेषावछिन्नप्रकारतापाय ·नवादुक्तानुपपतिवारणसंभावातानचप्रकारतानिरू पित्तसांसर्गिकविषयताश्रयत्वमेवसंसर्गस्यत्र कारतावछेदकलं मन्यस्यदुवर्ववादितिसंसर्गस्थविशिषीविषयत्वसिद्धिनिष्प्रत्यूहैवेनियाच्यम् प्रतियोगित्लादिनिरूपित्तायादवप्रकारतानिरूपिनाया अपितंसर्गनिहावछेदकतायाखरूपसंबन्ध रूपलासदार्थातररूपत्वाहाविषयताविशेषात्मक लेपित्तद्रूपतायातल्यत्वात् तस्याविषयत्तात्वस्थान मुकि कत्वादानादृशाबछेदकताविशेषस्ववसंसर्गतापदार्थः नतुविषयताविशेषः अथसंसर्गस्यविशि खुध्यविषयत्वेतत्संसर्गक ज्ञानानदिशिबुद्धि नटुपनीनभानानुदयप्रसङ्गानचततलवारुसाट्स्यानुभविक वाभावादिसापतिःतथासतिस्वरूपतामनस्त्वादिविशिष्ट वाचकमनःपदाघधीनताब्दबोधानुपपत्ते तथा हि मनःपदावरू पनामनस्व प्रकारिकाशायीभविष्यतितत्र चस्वरू पत्तस्तनकारक शक्तिज्ञान पदार्थोप लियादि कारणम् जातिवादिनाताकारकशक्ति ज्ञानादितोजातिवादिनैवतलकारकशास्बोचोदयात् ।

·ग.वि.अन्यथाकदाचिज्जातिवादिनातनकारक कदाचित्खरू पत्तललकारकश्शाबोध उत्पद्यत ९ इत्यत्रनिया मकाभावप्रसादावरू पतस्तलकारकशक्तिज्ञान पदार्थापस्थित्यादिकंचखरूपतल द्विषयक ज्ञान बिनानसंभवति स्वरूपातलदिगि बुद्धोखरूपतस्तहिषयक ज्ञानस्य हे तत्वात्।ख पता मनस्वादिविषयकं च निर्विकल्पक ज्ञानसंभवतिाअतीन्ट्रियस्यनिर्विकल्पविद्यवाहानि विकल्पकस्यलौकिकत्खनियमानास्वरुपातस्तस्रकारकज्ञानस्या पक्षणेचतत्रापिताशज्ञानस्या पक्षणीयनयाअनवस्थाप्रसङ्गः अस्मन्मतेचस्वरू पत्तःसंसर्गविधयाकिञ्चिदज्ञानेमनस्वादि मानंस्वीकृत्यतन्मूलकास्वरूपतललकारदात्यादिज्ञानान्तथाविधशाधिय उपपत्तिानचे स्वरूपतोनिविलेजातिसंसर्गक ज्ञानावरू पत्तोनिखिलजातिप्रकारक ज्ञानसम्मवेनसार्वज्ञा पत्तिरितिवाच्यम्।फलबलाकस्यचिदेवपदार्थस्य कदाचिदसंसर्गविषयाभानोपगमेनस्वरूप है ·तरसंसर्गतयानिखिलजातिभानस्यकदाप्यनुपगमादिति चेन्नातसंसर्गकज्ञानस्यत्तदिशिरख्या घजनकखेपिस्वरूपतोमनरत्व प्रकारकस्मरणमूलकतथाविधालयादिज्ञानात्तथाविधवाध- निर्वादातान-चस्वरूपतस्तलकारकस्मरणेस्वरूपतललकारकानुभवस्यापेक्षिततयातदसम्भव ननदसंभवइतिवा-मम्भवात्तरप्रभवानुभवाहितसंस्कारादेवनथाविधस्मरणोपपतेन चजन्मा स्तरीयसथानुभदेषिपर्यनुयोगतातादेवस्थ्यम् तवतलाक्तनजन्मजाततथाविधानुभवाहितसंस्था रम्हलकरलरणस्यगतिवाद जन्मवाहस्यानादित्तयातादशानवरुडायअकिचित्करत्वात अ थवाजातिवादिनामनरलप्रकारकैतद्भवीयानुभवप्रभवसंस्कारादेवस्वरूपत्तस्तलकारक स्मरण जपाले सामान्यताप्रकारकस्मरणेतलकारकलेनैवज्ञानसंस्कारयो कारणवाद स्वरूपात तरकारकस्मतीस्वरूपतीकारकतेनतयोलतायाअप्रामाणिकत्वात नवजातिवादि ·E 1-AAREETE - HERE: ग-विनामनस्वादिप्रकारकस्मरणमात्रस्येवस्वरूपनस्तानकारक वायतिरिति केवलं जानिमानित्या १२ कार कस्यस्मरणस्यविलोपप्रसङ्ग इतिवा-मम्।स्वरूपतलाकारकस्मरणेउ दोधकविशेषस्ये वनियामकत्वात् मन इत्याद्याकारकंस्मरणयत्रानुभवास तत्रैवतादशेोधकस्यफलबले नकल्पनीयत्वात् अन्यथाजातिखन स्वरूपतो:मनस्वप्रकार के क्रमिकानुभवयाहितसंस्कार वत्तः पुंसोभवन्मत्तेपिस्वरूपतोमनलप्रकारकजातिमानित्याकारकमनस्वप्रकार कस्मरणविलोपाप- निः नचजातिलेनमनखप्रकारकसंस्कारात्वरूपत्तोमनत्वप्रकारकस्मरणंनसंभवरितत्रमन स्वांशेजातिलभानेबाधकामावादितिवाच्यम् नदंशेजातिलभानेपिजातिमन्मनश्चेत्याकारकस्थत रोहिंविधविषयताशालिनरस्मरणस्यसंभवार वस्ततत जानित्वांशेमोषदशायांतथाविधसं- स्कारान्मन इत्याकारकस्मरणनिराबाधमेव नदंशेमोषश्वतद्रासकोदोधसमवधानम् नवकिञ्चि शिव ·इपणतनकारक संस्कारापिस्वरूपतस्तस्रकारकस्मरणस्यमोषवशादुत्पत्तीजातिवादिसामान्यप्र सासतिजन्यताकारकनिखिलजानिविषयकानुभवाहितसंस्काराज्जातिलायंशेमोषदशायास्वरू पत्तोनिखिलजातिप्रकार कस्मरणसंभवादसार्वज्ञापत्तिरितिवाच्यम् उद्बोधकस्यफलबलकल्प नीयतयाजातिवायशेमोषदशायानिखिलजातिभासको होधकस्याकत्यनेनापत्तिविरहादित्यल पल्लवन। इत्थंच विशिष्ट संविदसंबधानबलवितानकथंचिदपिकंचिदनि रमावहतातियुक्ति तन्लानुत्तसिद्धान्त विरोध प्रतिरुणद्धि केचित विशिष्टसंसर्गकवुद्धीविशिष्रसंसर्गवटकवि शिषणीयसंसर्गता याप्रकारतावं तथाविधविशेष्यीयसंसर्गतायांविशेष्यतात्वमावश्यकम् अन्य, थाकम्बुग्रीवादिमत्वाचवछिन्नत्वरूपेणप्रतियोगितासंसर्गक कम्नुग्रीवादिमान्नास्तीत्याद्याका रकबुद्धे मत्वानुपपत्तेः तथादि ताशज्ञानप्रभावाशेप्रतियोगितासबन्येननपरस्पत्रमा ·ग.वि नसंबन्नाभावस्थपटवत्वात नापिकनुयावादिमत्वावछिन्न प्रतियोगितासंबन्नदोन- १३ स्यभमः विशिष्ट संबन्धाप्रसिदेः नापिस्वावाछन्न प्रतियोगिताक खसंबन्धन तदंशकस्तुगीवादि मलस्यनमः तदंशेतस्याप्रकारत्वात तथासनितादशधर्मविशिरले नाभावालेखापतेः मत एव प्रतियोगिताबछेदक संबन्धनताशधर्मारोऽभावस्यनमइत्यायन नडीशेऽभावस्थान कारवाद नापिप्रतियोगिताशेकस्बुग्रीवादिमत्वावन्नित्वस्थ प्रतियोगिताबछेयत्वाशेकस्बुनी वादिमत्वस्यवानमः तस्यसंसर्गपटक तयाअप्रकार कलादितितस्मात्संसर्गताविशेषेप्रकारतात्वविशेष्या না স্বাগবিধিবংস্বামী বিধবাবিধিবিধাবঞ্জি: সাবা खादेविषयतात्वव्याप्य त्वादित्यादः नदपिनशोभन नया प्रतिभाति उकबुद्धीप्रतियोगिविशेषणता पशिव नस्यकम्बुलीवादिमत्वादेरभावाशप्रकारतोपगमेक्षतिविरहेण नशेतमत्वस्येवसम्भवात् स्वातपणा Empowermen PURA ·प्रकार तास्थल एवविशेषणवलेनविशेष्योलेरवात अतएव दण्डी चैत्रःकुण्डलीत्यादिविशिष्टानुयोगि के वैशियबुद्धीसमान कालीनत्वसंबन्धनविशेष्यनाबछेदक दण्डादेविषयकुण्ड लाशेप्रका रखेपिनदण्डवत्कुण्डलीत्यायाकारकता नचप्रकारताया पारतसंदुर्निर्वचमितिवाच्यम् उनस्थले प्रतियोगिनिविशेष्यनानिरूपितप्रकारताव छ देनैवाभावाशेकुम्बुप्रीवादिमत्वादेःप्र कारलोपगमातदिशेष्यत्तानिरूपित्तप्रकारतावन्नित्वस्येवतसारतन्यपदार्थवान् यतत्र तियोगिविशेष्य तयाऽभावविशेष्यतयाचनिरूपिता एकै प्रकारतास्वीक्रियते स्वातन्मणप्रकारता स्थलेतुविशेष्यभेदेन प्रकारताभेदः नादाप्रकारतायाएकै कज्ञानसाधारणलार एवञ्च तदीयवि शेष्यतानिरूपित्तप्रकारताभिन्नत्वमेव तत्सारतसम् नवंसतितादाज्ञानस्याभावाशवप्रतियो। ग्यशेस्वावछिन्न प्रतियोगिताकत्वसंबन्धेन कम्बुग्रीवादिमत्वमकारकत्वापत्तिः अभावविशेष्यता

·विनिरूपित नस बन्धावछिन्न प्रकारतायाएवभवन्मने प्रतियोगिविशेष्यतानिरूपितप्रकारतात्मकत्वात
तथाच नादशज्ञानं प्रतियोग्यशेपित्तस्यभमरस्यादिनिवाअम् तादशज्ञानस्यहि प्रतियोगिनिष्ट विशेष्य
तानिरूपिन तत्संबन्धावछिन्नकुम्बुनीवादिमत्वप्रकारताशालि लेपिप्रतियोगिनिष्ठ विशेष्यनानिरूपिना
पातादशसंसर्गनिष्ठ संसर्गतातन्निरूपकतद्धर्मप्रकारकर्सनास्तितादृशसंसर्गनिसंसर्गतायाअभाव
विशेष्यतयेवसमनिरूप्यनिरूपकभावापगमात् इत्थं तन्निविशेष्यतानिरूपिततसंसर्गनिष्ठसंसर्ग
तानिरूपकतर्मप्रकारकत्वमेवनदशेतत्संबन्धनतद्धर्मप्रकारकत्वमतोनदर्शिताऽतिप्रसङ्ग इति तद
सत् नथासतिप्रतियोग्यशेतादशज्ञानीयकम्बुनीवादिमलप्रकारतायाअपिअभावपारत-न्यापतेः
नहिशिरबोधक शब्दनप्रतियोग्यनुल्लेखापत्तेः अथप्रतियोगिविशेषणीभूतधर्मस्पाभावाशेनिरुक्तप्रकशिव
रसाकल्पनापेक्षयासंसर्गतायांप्रकारतालादिकल्पन मे वोचितं धर्मिक-सनातीधर्मकल्पनायालपुत्वात् ॥१॥

·नचभव-भतेपित धर्मावछिन्नवांशेप्रतियोगिसंसगभूतप्रतियोगिलविशेषणतयासंसर्गनायाकल्प नायतयाधर्मिकल्पनमावश्यकमित्तिवाच्यम् भवन्मतेष्यवडिन्न प्रतियोगिताकत्वाशेतद्धर्मनिरप्रका रतानिरूपितसंसर्गनाया कल्पनीयतयासंसर्गताकस्पनस्य तुल्यत्वादिति चेन्न अभावाशेप्रतियो- गिविशेषणधर्मस्य प्रकारतामतेप्रतियोगिप्रकारतानिरूपितायाप्रतियोगित्वनिष्ठसंसर्गतासैवप्रति योगिविशेषणनिधप्रकारतानिरूपितायाअवछिलवानसंसर्गतातन्निरूपित्तापिरतावतैवताटशधर्मस्य स्वावछिन्न प्रतियोगिताकवरूपसंसर्गभाननिर्वाहात् एवञ्च तर्भावछिन्नविशेषतप्रति योगितानिरूपकत्व प्रतियोगिसंसर्गतावादिनस्तवमम चावछिन्नल प्रतियोगित्वनिरूपकलेचेकै कसंसर्गताकत्सनस्यतुल्यतयातवतादशावछिन्नत्तनिष्ठसंसर्गतानिरूपित्तत्ततर्मनिष्ठसंसर्गताक स्पनेनच ममतारशावछिन्न खनि संसर्गसानिरूपिततन्तद्धर्मनिष्ठ प्रकारताकल्पनस्थतुल्यनयाभ ·RES १५ यतत्र प्रतियोगिनिहविशेष्यतानिरूपितप्रकारतावछिन्नलकत्सनमधिकमितिवा-व्यम् भवन्मत्तेपित्तत्त- डमनिसप्रकारताविशेषात्मक संसर्गतायाअवछिन्नलानुयोगिक संबन्धविशेषावछिन्नत्वस्या पिकस्यकल्पनीयतयासाम्यात् अथवा किमेतावतार भगवेषणायासेनारक संसर्गताविशेषाणा प्रकारादि विशेषरूपतानतावत्तापिसंसर्गस्यविशिषधीविषयत्तासिद्धिः झटितिविघटितनियुक्तिक सिद्धातानुरोधनिस्ससटङ्खलानाविशेषावस्यप्रकारतावादियापकताभ भीरुतयादुरभिभवत्ता दितिवदन्ति संसर्गतयाचेससम्प्रकार तायाविशेष्यतायाश्वानरूप्यनिरूपकभावाख्यरसंबन्धविशेष ऽभ्युपगन्तव्य-कार्यख कारणत्वाथेयवाधारलप्रतियोगिखानुयोगिलादीनामिथलादरासम्बन्ध शिव वस्वरूपविशेष पदार्थान्तरमेववा अन्यथा तत्रतेनसम्बन्थेननलकारकमित्येतदर्थस्य दुर्व-वस्वाद नव ·तत्संसर्गकलेसतिन्नि विशेष्यतानिरूपित नाकारताकत्वमेवतेनसंबन्धनतरकारकत्वमिनिता व्यम् तथासतिभूतलाशसंयोगेनचादिकसमवायेन-चरूपादिकमवगादमानायाधियोभनली शेसयोगेनरूपादिप्रकारकत्वस्थसमवायेनचपटादिप्रकारकत्वस्यायन्तेः एवंसमवायेनकपालाशे संयोगेन-चभतलाशेपटमवगाहमानाथाबुद्धरसमवायनभललाशसंयोगेनन्चकपालांनोपटप्रका रकखापनेः नस्वीकारे चतन्निविशेष्यतानिरूपित्ततदीयसंसर्गतानिरूपितायातदीयप्रकारताना नियोगित्वमेवातदशेनेनसंबन्धेनतलकारकत्वम् यस्स्यरसंबन्योयत्रभासतेतदीयविशेष्यत्तातदीय कारताभ्यामेवत्तीय संसर्गसायानिरूप्यनिरूपकभावा-नोक्तातिप्रसङ्गः नवप्रकारताया:संसर्गविशेषा वछिन्ननयानत्संसर्गावछिन्नतटीयप्रकारतानिरूपित तदीयविशेष्यताकत्वमेवतेनसबन्धनतरोनसका रक त्वमत किसक्तनिरूप्पनिरूपकभावोपगमेनेतिवाच्यम् संसर्गनिष्ठाबछेरकतानिरू पकवरूपसंसर्ग ·गवि वछिन्नलस्य प्रकारनायास्वीकृतावेवसंसर्गताप्रकारतयोनिरुप्यनिरुपकभावसिद्धः संसर्गनायासस १घा गनिहावछेदकतारुपखात नचेवमपिप्रकारतयवसमतस्यानिरुप्यनिरूपकभावास्तु ननधि शेष्यतथापिसममुक्तबुद्धिनिरूपिताया समवायनिष्ठसंसर्गतानिरूपितघटप्रकारतायाभूतलवि शेष्यतानिरूपिनत्वविरहात संयोगनिसंसर्गतानिरूपित्ततलकारनायाश्चकपालविशेष्यत्तानिरू पितत्वविरहादुक्तातिप्रसङ्गवारणादितिवाच्यम् विनिगमनाविरदेणेवविरोध्यत्तयापिसमन्तस्यानि रूप्यनिरूपकभावसिदानप्रसूदलार एवञ्चविशेष्यताप्रकारतयारसाक्षान्निरूप्यनिरुपकभावा प्रामाणिकः किन्तुप्रकारतायाविशेष्यतानिरूपितसंसर्गत्तानिरूपितत्वमेव विशेष्यतानिरूपितत्ववि शेष्यतायांप्रकारतानिरूपितसंसर्गतानिरूपितत्त्ववप्रकारतानिरूपितलंकार्यकारणभावावच्छेद ककोटौयत्र प्रकारविशेष्यनयोर्निवेशलनसंसर्गस्याप्यवश्यनिवेशारतयोनिरुप्यनिरुपकभावानभ्युप ·श IA गमेषिगौर वानवकारितितध्येयम् प्रकारताचद्विविधा निर वछिन्नाविरोषणान्तरावछिन्नाच नवनि रवछिन्नापटइसाद्याकारकतानीयचटखादिप्रकारता तत्रस्वरू पतएवघटखादेर्भानात विशेषणा तरावछिन्नाचघटत्ववरितिज्ञाने नत्रपटखवरूपधर्मान्तरस्थापिविशेषणत्वात् तारशीचप्रकारताजासा खण्डोपापिभिन्लनस्वीक्रियते सावछिन्नाचघटवदित्यादिज्ञानीय घटादिप्रकारत्ता तत्रचत्वारे रबछेदकत्वात् नचत्ताशप्रकारतायापटवादिनासममबद्यावछेदकभावोनियुक्तिका सवदित्यादिज्ञानातादशज्ञानस्यपटारोपिभिन्न प्रकारकतयेववेलक्षण्योपपत्तरितिवाच्यम् ताट शज्ञानीयवादिप्रकारतायाघटत्वाचवछिन्नखानुपगमेट्रव्यवतलंघरश्चेत्सायाकारकसम्हा लम्बनात्मकज्ञानारपटवभूतलन्द्रव्यञ्चतिसमूदालम्बनस्येवलक्षण्यानुपपन्नेः उभयोरेव पटारोट्रव्यत्वपटवाभयप्रकारकत्त्वाइ तलाशेघर प्रकार कलाच मन्मतेपुनरावेदव्याखावछिन्ना ·ग - वि.पीयाप्रकारता अन्सच्पटलावद्धन्नासेतिप्रकार तोवेलक्षण्यालयोवलक्षण्यम् वरततस्त घटत्लादिनि १७॥ प्रकारतानिरूपित्तखमेवपटादिप्रकारवायांपटवाव्यवछिन्नलम् नच प्रकारताविष्यतयोरेतनिक प्यनिरुपकभावोनप्रकारतयारपीतिवाच्यम् तत्रघटादिनिष्ठायाभत्तलादिनिष्ठविशेष्यनानिरूपि तप्रकारतायाएवचल्लादिप्रकारतानिरूपित्तविशेष्यतात्मकवात नादशप्रकारतयोर्निरूप्यनिरूपक भावोपपत्तेः केचिनुपरखप्रकारतानिरूपित्तविशेष्यतावच्छेदेनभूतलाशेपटरयप्रकारतापट वादये तादशज्ञानेस्वीक्रिसत्तेऽन स्वोक्त ज्ञानयोर्भदइत्यादः नच्चिन्यम् परेतु घटवदिसायाकारकविशि रविशेषणकज्ञानहि विधंविशिष्टवैशियबोधात्मक केवलंविशेष्यविशेषणंतत्र चविशेषणान्तरमि तिरीत्यापटलायवगाहि तत्रप्रथमेश्रवादे प्रकारतावझेदकलम् द्वितीयेप्रकारतात्मकविशेष्य लानिरूपित्तंप्रकारत्वंनतुप्रकारतावच्छेदकलमपीत्याकुः तत्रस्वविशिष्टवैशिट्यविचारस्फुटीभविष्यति १.

·। विशेष्यत्ताचकचिन्निरवछिन्नावविच्चविशेषणान्तरावछिन्नातत्रनिर्मिताबछेदकेपटत्सायाकार कहानघटलादिप्रकारतानिरूपितविशेष्यतानिरवछिन्ना अर्यघटसायाकारकसचामतावच्छेद कपलादिविशिरबुद्धीचपटवादिप्रकार तानिरूपितविशेष्यताइन्वायुवन्निा अतएवइद वादिकंतत्रधर्मिताबदकमिसुते विशेष्यतावछेदकतायाएवधर्मितावच्छेदकत्तापदार्थवा व विशेष्यतानिरूपित्तमदच्छेदकत्वंचनतन्निरूपित प्रकारकत्वम् तथासतिघटइत्यादिक्षाने यंपटइत्यादिज्ञानेचचटत्वस्थपर्मिताव-छदकुखापत्तेः निधर्मिताबछेदकविशिरबुद्धिविलो पप्रसाच किन्तु प्रतियोगितादिनिरूपित्तावदकत्ववस्वरूपविशेषः पदार्थान्तरमवदा से थवाप्रकारताविशेषएवतह अन्यथासर्भिताबळेछटकज्ञानस्यपर्मिताबछेदप्रकारकत्वे पपन्न येतन्निछत्तजज्ञानायप्रकारतान्तरकल्पनेगौरवात् नचज्ञानान्तरकृप्तत धमनियमकारतेये ·ग. विवोपपत्ननीतिरिक्तप्रकारताकस्सनमितिवाच्यम् एवमपितडर्मितावदेछेदकसमानविषयताकानन्नज्ञानेषु १८ ताराप्रकारताप्रतियोगित्वकल्पनापेक्षयातावत्साधारणकधर्मिताव छेदकतापांप्रकारतात्वकल्पनेलाप- वात् नचैवमयंपटइत्यादिज्ञानेड्दन्वादेरवस्यापिधर्मिताचछेदकलापत्तिरितिततोऽयमयमित्याद्याका रकस्मरणप्रसङ्गतिवायम् यतस्तदीयप्रकार तानिरूपितायाधर्मितावछदकतायामाश्रय एवतदीयधर्मि- ताबछेदकः उक्तस्थलेचदन्तनिष्पधर्मितावरेछदकतायारस्वात्मकप्रकारनामानिरूप्यनिरूपकभादविरहा नातिप्रसङ्गः नवमपीदन्तादिकंपटखादेरपिधर्मिताबछेदकंनस्यात् तन्निधर्मिताबछेदकत्तयाध टत्वादिप्रकारतायाअपिनिरुप्यनिरूपकभावमानाभावात् परम्परयानिरूप्यनिरूपकभावस्यचप्रकृतेपि सत्वादितिवाच्यम् एतदनुरोधेनैवधर्मितावोदकत्वविशेषणीयप्रकारयोरपिनिरुप्यनिरूपकभाशिव वोयगमात् यसकारत्नानिरूपितत्त्वाव देनविरोव्यतायायदवलेयत्वंसस्वतप्टर्मिनावच्छेरका Aad ·SHARE 4. उक्तस्थलेचस्वप्रकारतानिरूपितलाबछेदेननविशेष्यतायावावशेयतमनोनखाशेखस्यधर्मिना बछेदकत्वापन्तिरित्याहुः विशेषताचसमूहालम्बनप्रकारभेदाट्रियत्ने समूहालम्बनस्यप्रत्येका कारकज्ञानसामग्रीसमाजनियततयाप्रत्येक प्रकारकज्ञानीयनानाविशेष्यताप्रतियोगिलस्यैवतत्रत- लान अयपटोण्डीकुण्डलीलाद्याकारकैकधर्मितावछेदककापरधर्मप्रकारकज्ञानेधर्मितावछेदक ताया प्रकारताविशेष्यत्वमत्तेउभयप्रकारतानिरूपिता कैवविशेष्यता धर्मितावछेदकेज्ञानान्तरसा- धारणप्रकारताखीकारकल्पेतुप्रकारभेदेनविरोष्यताभेदः यदिचसमूहालम्बनविलक्षणोविशेषणवि शिष्यतावछेदकभावानापन्नरवकुण्डलायुभयविशिष्टविषयकवडाकुएलाचैत्रइत्याद्याकारकबो- धोनुभवसिइस्तदातत्रानुभयप्रकारतानिरूपित कविशेष्यता अन्यथासमूहालम्बनातलक्षण्यान- पपत्ते एवमियाविशेषणविशेष्यत्तावछेदकभावानापन्नखड़कुण्डलोभयादिकंयत्रशोर्यादिधर्मिता M ·ग-विवछेदकत्याभासनेरखड़ीकुण्डलीचैत्ररथरत्वाद्याकारकेनादराबाधेचखड़कुण्डलोभयादिप्रकारतानिरू १९पितकविशेष्यताताशविरोष्यत्नाचतादशोभयाद्यचकिन्नरोर्यादिप्रकारतानिरूपित्तविशेष्यतादोभिन्ना भिन्नावेनितपूक्तिवहनीयम् एवंखदायकतरधर्मितावदकतापन्नस्येवापरस्यकुण्डलादेश्चिय धार्मिनावछेदकत्वंयवतखडादिप्रकारतानिरूपिनकुण्डलायवछिन्नविशेष्यताविधेयप्रकारतानिरूपि लिभियधर्मावछिन्नविशेष्यनयोरभेदः अन्यथामिथोविशेषणविशेष्यतावशेदकभावानापन्नखड़कु ण्डलोभयधर्मावछिन्नविशेष्यकशोर्यादिविषयकबोधएवयत्रस्वातन्मेणकुण्डलस्यखड़पर्मिता बदकत्तयाभानंताशसमूहालम्बनालस्यवलक्षण्यानुपपत्तेः एबच्चसतिखडादेखड़ादिन कारनानिरूपितविशेष्यताया अवछेदकत्लेपिययानतस्यस्वधर्मिनावशेदकत्वनथोपादिचंप्रागे शिव व नत्रोक्तविशेष्यतेभिन्नएवकिन्वेकविशेष्यतापरविशेष्यत्तावछेदकभावापन्नतिसमूहालम्बनादिरी १९ Hal ·HORSERastaram SCORRENT पइसण्याहुः इत्थम्प्रकारादिवधेियत्वमपिविषयतान्तरं नहक्तप्रकारलमेवतधर्मिताबछेरकस्या पितथाखापत्तेः अथविशेष्यतावछेदकताभिन्न मुख्य विशेष्यत्तानिरूपित्तप्रकारतेवविधेयतापर्वतो बन्दिमानियादोचपर्वतत्वादिरुपामतावछदकनियनकारनाधर्मितावच्छेदकतालिकैवधर्मिता वच्छेदकत्ताया प्रकारतात्वस्यव्यवस्छापितवार अतोनतपर्वतवादविधेयत्तापतिः ताशज्ञानव स्याटेरिवन्विादेवीन्दमसर्वतवान्देवा इत्यादीचबन्हे विधेयतावारणायमुरमविशेष्यतानिरूपित्तखंवि शेषणम् मुख्यत्वञ्चविशेष्यतायोप्रकारतानवछिन्नवप्रकारताभिन्नत्वा नचविशेष्यताबादकताभि लवायुपस्थितिविनापिपर्वतोवक्रिमानिसायनुमित्यनन्तरं पर्वतेवतिमनुमिनोमात्सायाकारकस्सववादि विधेयकत्वाबगाहिनोऽनुव्यवसास्यासत्यानिरुतप्रकारतायाविषेयतात्मकत्वनोपपद्यत तिवाच्यम् वा प्रकारकानुमितिलस्येवत्ताराव्यवसायविषयत्वोपगमात् नवंबहिमान्पर्वतोपरवान्निसमि ·सिनन्तरमापताटशानुव्यवसायापालरितिवाच्यम् निरुक्ततन्निष्ट प्रकारताकत्वस्यतलकारकानुमितिल यजकतयातार शायससम्भवात् भवन्मलेपितविधेयकानुभितोयथाकथञ्चिदुपस्थिततदिधेयकल प्रहवारणायतत्रतधेियकलहेतुत्तायाम्यावश्यकत्वात नचताहशानुव्यवसायेतन्निविलक्षणविषय तारूपविधेयताया प्रतियोगितासंबन्धनहेतुत्वकसनापेक्षयानिरुक्ततन्निष्ठप्रकार ताथायरुरारीरा यातत्संबन्धेनहेतुत्ताकल्सनेगौरवादिलक्षणविषयत्तासिद्धिरितिवाच्यम् कार्यकारणभावलाघवानु रोधनजात्यतिरिक्तपदार्थसिझे सिद्धान्तविरुइत्वात अन्यथाधूमादिपरामर्शजन्यताब छेदकत्तयाष्य लोकादिलिङ्गकानुमितिव्यावृत्तविलक्षणविषयतासिद्धिप्रसकार नचनिरुक्तप्रकारतातोतिरिक्तवविधेय तारमविषयत्ता अन्यथाधर्मिनाबछेदकत्ताभिन्नत्वायनुपस्थितिदशयावद्धिमान्पर्वतीपटवानित्यायनुमि शिव सनन्तरंपर्वतपटमनुमिनोमिनवनिमित्सायाकारकस्यवाहविधेयकवाभावावगाहिनोऽनुव्यवसायस्याप ·लापप्रसार वयादिप्रकारकानुमितिविषयकस्थवहिप्रकारकत्वसामान्याभावावलम्बनतासम्भवाः ।। हिनिवाअम् धर्मिनाबछेदकताभिन्नलायनुपस्थितिदशायांताराप्रनीत प्रामाणिकलेनिरुक्तप्रकार- नायामवविधेयशालारख्यधर्मविरोखीकरतेनरूपणानरुक्तप्रकारताया प्रतियोगितासंबन्धावन्निा भावत्येवतादशप्रतीतिविषयत्तायाःखीकरणीयत्तात् भवन्मनेपिसंवन्यादिभेभिन्न विधेयत्तानामनुग मायतादृशानिरिक्तधर्मखाकारस्यावश्यकलात् अन्यथाविधेयतानामननिप्रसतसामान्यधर्मावचिन्ना भावासम्भवनतत्तब्यक्तिवावविन्नाभावकटवतादशप्रतीति विषयतायारवीकरणीयतयाऽभावकूट स्यविशिव्ययुगसदखेणापिनहोलमशक्यतयातादशनातेरेवानुपपत्तेः विषयताप्रतियोगिकाभावले नितावरभावानातदिषयलोपगमेतादृशप्रतीत प्रतियोगिताबछेदकत्तानवगाहितयावटिमलुमि-- नामीत्यादिप्रतार्दिबोधिलादपपत्तरितचन्न निरुक्तप्रकारतायाएवविधेयत्ताखेथिव्याजलादि ·पविभेदोरेधूमाभावइत्यादयाकारकसाध्यविशेष्यकानुमितीनांतदिधेयकलानुपपले तथाविधानुमि तिविनोव्यतायाविधेयतालोपगमान्नेयमनुपपत्तिरितिचेन तार्दितादृशानुमितिविशेष्यतायामन्स मानप्रकारकसमानविशेष्यकपथिव्यादिसायकानुमितावयिसलेनतस्याअपित्तरभेदादिविधेयक खापतेः अथपृथिव्यादिपक्षकत्तादृशानुमितितत्साध्यकतादशानुमित्याभिन्न भिन्नवत्तादशीविशेष्यत्ना एवञ्चसाध्यविशेष्यकाऽनुमितिविशेष्यतायामेवविधेयताभ्युपेयत्तइतिनोकातिप्रसादतिचन्न सा ध्यविशेष्यकानुमिताबतिरिक्तविषेयतात्मकृविशेष्यतोपगमेहतरभेद पृथिव्यामित्याखाकारक थिवीसाध्यकानुमिनोवियतानात्मकविशेष्यतान्तरं तथाविधप्रत्यक्षेवाऽन्यदिशेष्यत्वमितितिस्ट णांविरोष्यतानीकत्सनापेक्षयाप्रत्यक्षानुमिनिसाधारण्याएकविशेष्यतायारसाध्यविशेष्यकसाध्यविशेष शिव णकानामनिसाधारण्याएकस्याविषेयतायाश्वकस्सनस्येवोचितत्वान् नचास्मन्मतेऽनुमिनीयाविषय १४ ·। नानालिकाविशेष्यतासैवप्रतक्षेपीतनविशेष्यतात्रयकल्पनमितिवाच्यम् प्रत्यक्षेविषयत्तालिकानदना ক্সিকানষিলালাগালখলাজিং সৃস্থিমৃগান্সিীদলিলসাবৰ विधेयता अनिरिक्तविषयवासायविशेष्यकानुमितादेव अनन्नसाध्यविशेषणकानुमितिव्यक्तिअतिरि तविषयतासंबन्धकत्सनापेक्षयातनिरूपित्तवत्सतरनिरुक्तप्रकारतातविषयत्तालकल्पनेलापवादिति तदपिनन्यारु तादृशप्रकारतायाविषयताखोपगमपर्वतोवन्हिमानपर्वतोनि मस्स्पादिस्साक बनाक्सात्मक ज्ञानसवह्यादिवकलायत्तेः नचेष्टापतिः तथासतितादृशापयनन्तरंथर्वतमाभावभाषा दयामिनतुवन्दिमित्याकारकन्हिविधेयकलामावशीनेरनुपपत्तेः एतेनसाध्यविशेष्यकानुमितिरेवामा माणिकी अप्रसिद्धसाध्यकस्थलविशेष्यविशेषणमितिरीत्यासाध्यविशेषणकानुमितिरेबोसयते विशिष्बुद्धिसामान्येविरोषणज्ञानहेतुतायानिनिकलात् तथान्दनिरुतप्रकारतेवविधेयता ·ग. वि भावसाध्यकस्थलेतुसाध्यविशेष्यकानुमित्रत्सन्ताप्रामाणिकत्तयानरुतरामेवेत्सपिनिरस्तम् यत्खनु मितावापत्तीचतवाणवज्ञाज्ञानजन्यत्वमेवतधेियकादमिति तदसत् यतोऽतिरिक्तविषेयतानम्युष गमतस्याप्यवहाज्ञानस्यत्वानन्नरोसन्नतलाकारकानुमिनित्वादिकमेवजन्यताबन्छरकंवायम् नतु तत्रंदिधेयतानिवेशसंभवः आत्मासयतकात तयाचसिध्यावायाचव्यतिरेकनिश्चयरूप कारणा समवहितवहिव्यायनानानन्नरोत्पनयोनिमसर्वतत्वावच्छिन्नपक्षकपटादिविधेयकालुमित्यापत्यो रपित्ताशज्ञानजन्यतयावद्धिविधेयकवासकाइनिपक्षताविरोषादिजन्यत्स्यविषयताशरीरपटकलेप सत्तायुपस्थिनिविरहकालेपिसर्वानुभवसिद्भायावानानुमिनोमात्यायाकारकप्रतीतरपलापत्रसकातर नवपक्षताविशेषादिजन्यत्वविशिष्टखव्याप्यवताज्ञानजन्यबसंबन्धेनवह्यादिमदन्यत्वमेवताशनीति शिव विषयोरततचनपक्षतायुपस्थितेरपेक्षा संबन्धज्ञानस्यविशिष्बुड़ावहतवादातवाच्यम् अनन्तपदा ·पादितनानाधर्मस्थसंबन्यत्वेमानाभावात् एवमेतन्मशाब्दबोधस्यसविधेयकत्वानुपपतिस्तस्यव्या प्यवन्नाज्ञानाजन्यलाल नन्दत्तत्र निरुक्तप्रकारतेव विषेयतेतिवाच्यम् पर्ववतिरत्यादिवाक्यजन्य शाब्दबोधेवयादेविषयत्वनुपपत्तेः नवतन्त्रवाशेपर्वतायत्वमेवविधयनपर्वतारोवन्दिरिति वाच्यम् शाब्दबोधेचरमानार्दिष्ट पदार्थस्यैववियलाच अतएवन्यक्कारोएयमेवमेयदरया सादौविषेयतेनतासर्यविषयस्यन्यक्कारादे प्रातिष्टिपदोपरथाप्यतयातहियकान्वयबोधा संभवादालङ्कारिकाविधेयाविमर्षदीयसुदादरन्ति अतएवराणानांगणवस्यैवोद्देश्यतावच्छेदकत याविषेयतयाचान्वयबापानुपपत्तिराशद्वितावईमानोपाध्यायः विशेष्यस्थविधेयवेतनराणसस्थतस्त पपस्यातादृशाशनासङ्कले नचपदार्थातुमानेगुणवरूपलक्ष्यतावच्छट्कधर्मावच्छिन्नेइतरभेदताच नाययुक्तादितरल्यापकीभताभावप्रतियोगिगुणत्वानयमित्येतादृशोपनयावयवादन्वयबोधानुपक, ·गवि तिरेवतैराशङ्कित्तेतिवाच्यम् नत्रदण्डवान्नकरण्डवानियादाविवविषयारोव्यातिभानाधिक्येनगुणव संबन्धिनस्वाभेदसंबन्धनविधेयतयाचान्वयबोधावपपन्निविरहात नचनामार्थयोरसाक्षादवयस्या सप्तन्नतयापर्वतेबहिरिसादोपर्वतारोकथावधेयरयान्वयइतिवाच्यम् साक्षाविशेषणविशेयभावेना वयस्पेवनामार्थयोरनभ्युपगमात् अत्रपरम्परयैवविशेषविशेषणभावोपगमात् अथशाब्दबोचरन निर्दिष्टपदार्थस्यविषयत्तेवपुर्विरूपाक्षमित्यादौ अगावैरुप्यस्यविषयवानुपपत्तिः वैरुयविशिवस्या गवतत्रवपुरंशविषयत्वेअलक्ष्यजन्मनसत्रापिजलक्ष्यजन्मतायाएवावधेयत्तयातासविषया मिससक्तुंशक्यनयाअलस्यतायावधेयत्वेनाविमटवियाशोदाहरणतायाअनुपपत्तेः यदि चत्तत्रय इस्यजन्मनाविवक्षितमहादेवापसिंपादकतयानविधेयत्वेन विवक्षितत्वम् आपूजन्मनोऽलश्यताया शव एवेतिमन्यतितशतुल्यमहतेषीतिचेन्न समासानिरिकस्थलचरमनिर्देशस्यविधेयत्तानियामकवात सर ·वनिरुक्त प्रकारतायाविषेयताहितीयमोवामिवेत्यादीविधेयत्वेनविवक्षितस्यसभासघटकपूर्वयदे नप्रतिपादनेविधेयाविमर्षः मौवाहितीयामिवेत्यसमस्तपदेन प्रतिपादनेदोषोडारइसालंारिकप्रवाद विरोधश्वति विधेयतावत्तन्निरूपितोदृश्यतापिप्रकारतादिभिन्नविषयताविशेषएव नचैवंविशे- येतेवोद्देश्यतापर्वतवन्हिरित्यादिवाक्यजन्यशाब्दबासाध्यविशेष्यकानुमिते प्रामाणिकलेनतत्र चपर्वतस्सादेयतानुपपनेः नचविधेयत्तानिरूपकत्वमुद्देश्यवंतचयरोविधेयस्सविषयत्व तस्य विशेष्यत्वेप्रकारत्वेचासत मेवेतिकिमुद्देश्यतारव्यातिरिक्तविषयत्वोपगमेनेतिवाच्यम् उद्देश्यत्वमेवा निरिक्तन्निरूपकत्वमेवविधेयत्वमित्तस्थापिवक्तुंशक्यतयाविनिगमनाविरहेणोभयसेवातिरिकता सिझे इदन्तवधेयम् अरुविधेयत्वमद्देश्यत्वमतिरिक्तंतयोविषयतात्मानाभावः पर्वतावन्दिमा- नित्यनुमितोपर्वतबह्मादिषुत्तथाविधमहाक्षसाधारणविशेष्यताप्रकारताखाकारस्थावश्यकतया ·PROMISER ग-विततएवनादशज्ञानस्यतद्दिषयकवोपपत्तेः प्रकारतादीनांतत्रानुपगमेतादृशानुमित्यादीनांबा २४ भाद्यप्रतिबध्यत्वप्रसङ्ग: विरोधिज्ञानाप्रतिबन्धकवप्रसङ्श्व प्रकारतादीनामेवतादृराप्र- तिबध्यप्रतिबन्धकभावावच्छेदकत्वादितिदिक् इतिगदाधरभट्टाचार्यरुतोविषयतावादसमा- FRश्रीकाशीविश्वेश्वर नीयता