·No text on this page.

·No text on this page.

·No text on this page.

·GAEKW AD'S ORIENTAL SERIES
Published under the Authority of the
Government of his Highness the
Maharaja Gaekwad of Baroda
GENERAL EDITOR
BENOYTOSH BHATTACHARYYA, M, A.
No. XIX
LEKHAPADDHATI

·No text on this page.

·LEKHAPADDHATI
17. MAYIS
EDITED BY
The late CHIMANLAL D. DALAL, M. A.
Wiru PREFACE, NOTES AND GLOSSARY BY
GAJANAN K. SHRIGONDEKAR, M. A.
Sanskrit Librarian, Central Library, BARODA
BARODA
CENTRAL LIBRARY
1925

·Printed by Natverlal Itcharain Denai and Published on behalf of tho Government of H. II.
the Maharaja Gaekwad of Baroda, at the Central Library, Baroda, by Newton
Mohun Dutt, Curator of Libraries on
July 31st, 1925.
PRICE Rs. 2.

·Contents vil ... ... ... ... ... &S-UC .. ... ... Preface Text ... Appendix I भूमिविक्रयपत्र, etc. Appendix II Extracts from the Prasastiratnâkara of Dalapatiraya Appendix III Sasanas and letters Appendix IV Extracts from the Lokaprakása of Kshemendra Appendix V The writer, pen, ink, etc. ... Glossary ... ... .. List of important persons ... ... List of places ... ९०-९३ ... ९४-९६ pu-876 ... ... ... ... 830 O. ... II

·No text on this page.

·PREFACE he Lekhapaddhati is presented to the public mainly as a philolo- T gical curiosity. It abounds in numerous vernacular words and phrases, Sanskritized after a curious fashion by classical inflexions and constructions. Many of the words are now obsolete, or when still in currency are found modified according to regular phonetic laws. In order to discover the meaning of some of the obsolete terms, the present writer had to visit the Kadi district of the territories of H. H. The Maharaja Gaekwad. By mixing freely with the villagers, he was delighted to find that some of the oldest inhabitants were familiar with numerous words long since fallen in desuetude, the meanings of which many eminent scholars whom he had consulted had failed to elucidate. The work is written in what may be termed the "Mixed Sanskrit" of the end of the fifteenth century, * and will, it is hoped, afford useful material to the historian of the Gujarati language. The author of the Lekhapaddhati is unknown, but from his constant reference to Pattan, and his habitual employment of expressions still current there, it may he surmised that he was a government officer serving in that locality. The book was evidently written as a guide to revevue officers and professional letter and petition writers, being a compilation of models of Government documents and specimens of official and other correspondence suitable for various occasions. Indirectly, therefore, it may throw some light on official procedure and government routine during the reign of the kings of Gujarat who flourished in the fifteenth century. This is the very work referred to by Pandit Bhagavanlal Indraji in the Bombay Gazettecr Vo: I, Part 1, page 1998. The passages referred to are to be found on p. 52 and p. 5, lines 23, 24 for the history of Lavana prasada. He translates the title of this work as Forms of Treaties, and fixes its time as 1238 A. D. from the date Sam 1288 given in the Yamalapatra. The names of kings, mentioned in this work, all refer to Gujarata. The Panch System was very common in those days and one of the members, perhaps the leading one of the Panch in most cases, was a Government official. stost date being that of the last leksha on page 67, * Many of the Lekhas aro datou, the i. e. Sam 1533, (A. D. 1477).

·viii , The book has had a somewhat unfortunate career. The first editor, my • learned predecessor in the Baroda Sanskrit Library, died before its completion, leaving in fact only the pages of the text in print. Thereupon, another competent scholar, the late Mr. T. M. Tripathi, B.A., undertook to complete it, but was prevented by long-continued illness terminating in his premature death. He had only been able to get together a few notes and some scanty material for the glossary and these have been incorporated in the work. The present edition of the Lekhapaddhati is compiled frou the following four manuscripts written in Devanagari characters: Manuscript A-consists of 41 leaves, with 11 lines per page and two leaves missing in the middle. It belongs to Seth Purushottama Visrama Mavaji of Bombay. It was secured through the kind offices of H. E. the Dewan Saheb, Sir Manubhai N. Mehta Kt., C. S. I., M. A. LL. B., and we are thankful to him for taking the trouble to secure this manuscript, which we were otherwise unable to get, as also to the Seth for his great udness in lending the work, without which indeed it would have been ossible to bring out a fairly accurate edition of the book. The inanus is not only more complete than the other three manuscripts, but al gives a greater number of lekhas with more details and particulars of rulers, ininisters and also of the executors of the deeds. The inanusci contains only the first part of the text herein printed. It is undated, b script it appears to have been copied in the 16th century. It cr intains--- (1) राजादेशः (2) शासनपत्रम् ( 3 ) राज्ञो भूर्जपत्तला (4) महामा. प्रपत्तला (5) राणकपत्तला (6) देशोत्तारविधिः (7) ग्रामपट्टकविधिः (8) समकरउद्धग्रामपट्टकः (9) गुप्ता- क्षराणि (10) उत्तराक्षराणि (11) निरूपणा (12) अपरानिरूपणा (13) अश्वविक्रयपत्र- विधिः (14) महामात्यभूर्जपत्रम् (15) श्रीकरणभूर्जपत्रम् (16) टिप्पण कम् (17) मार्गा- क्षराणि (18) गुणाक्षराणि (19) न्याय चारविधिः ( 20 ) प्रतिच्छा (21) ग्रामसंस्था ( 22 ) पंचाले बलारभूमिसंस्थाविधिः ( 23) आधौ कृतवस्तुन उपरि गृहीतद्रव्यविधिः (24) वृद्धमेक (वृद्धि !) धान्याक्षराणि (25) धर्मचीरिका (26) डोहलिकामुक्तिः (27) व्यासे (षे) धः ( 28) ग्रासलोपनम् (29) विशुद्धयक्षराणि ( 30 ) उपगता (31) ठेक (32) व्याषे. (से) धः ( 33 ) राजविज्ञप्तिका (34) गुरुविज्ञप्तिका (35) पितृविज्ञप्तिका (36) मातृविज्ञ. सिका (37) वधूहेतो राजलेखः (38) स्वरूपविधिः (39) लेखः ( 40 ) सन्धिविग्रहौ (41) महामात्यस्य राजविज्ञप्तिः (42) व्यवहारपत्रविधिः (43) वलितपत्रविधिः (44) क्षेत्राडाण- कपत्रविधिः (45) गृहाड्डाणपत्रविधिः (46) गृहविक्रयपत्रविधिः (47) गृहडूलिकापत्रविधिः (48) अश्वाड्डाणकपत्रविधिः (49) आधिपत्रम् ( 50 ) धर्मेण दत्तभूमिपत्रविधिः (51) दासी- पत्रविधिः ( 52 ) स्वयमागतादासीपत्रविधिः ( 53 ) विभागपत्रविधिः (54) गर्दभपत्रविधिः (55) शीलपत्रविधिः ( 56 ) उत्थानपत्रिका (57) कृष्णाक्षरोज्वलाक्षरविधिः (58) दाणमण्डपिका- पत्रविधिः (59) हस्ताक्षराणि (60) सन्मुखहस्ताक्षराणि (61) मण्डलकरणस्य उपगता ॥ irom the ·ix Manuscript B-consists of 2-20 leaves having 13 lines per page. It is dated Samvat 1536 (A. D. 1480). It belongs to the Deccan College Manu. scripts Library (now deposited with the Bhandarkar Institute, Poona). This manuscript contains both the parts given in the present edition. Its first leaf is wanting. The second leaf begins with कारिषु यः साधुः सद्विस्थ्यते ॥ (see p. 68). The first part ends at line 9 of fol. 5b. with the letter to the friend which is given at page 62 of this edition. It is numbered 23, which shows that this part contains 23 letters only. The remaining leaves contain the second part which begins with the verses given at the beginning of this edition. This part has got 54 lekhas and is called at the end macun. It contains in the first part (11) Last lines of जामातृलेखः (12) स्वामिलेखः (13) मृत्यलेखः (14) मित्रलेखः (15) प्रसन्नभार्या भर्तृलेखं प्रस्थापयति यथा (16) संरुष्टभार्याभर्तृलेखः (17) गुप्त- प्रियाप्रियस्य लेखः (18) भार्यालेखः (19) सरोषमार्याया भर्तृलेखः ( 20 ) सानुरागः प्रस्था- पयति प्रियालेखो यथा (21) कनिष्ठभ्रातृलेखः ( 22 ) पूर्वोतपूज्यविस्तरव्यापिसामान्यप्रति- पत्तिलेखः (23) अमुकपुरे मित्रं प्रति प्रस्थापयति लेखो यथा । Part II contains- (1) राजादेशः (2) शासनम् (3) ताम्रशासनम् (4) भूर्जपत्तला (5) श्रीपत्तला (6) देशोत्तारः (7) प्रामपट्टकः (8) व्यवस्था (9) राजहुण्डिका (10) सामान्यहुण्डिका (11) गुप्तपट्टकः (12) उत्तराक्षराणि (13) निरूपणा (14) अपरा निरूपणा (15)अश्वविक्रयपट्टकः (16) गुणाक्षराणि (17) टिप्पनकम् (18) मार्गाक्षराणि (19) भूर्जपत्रम् (20) न्यायवाद: (21) प्रतिपृच्छा ( 22 ) प्रामसंस्था (23) धर्मचीरिका ( 24 ) दिव्यम् (25) डोहलिकामुक्तिः (26) व्याषेधः (27) व्याषेधः (28) मामलोपनम् (29) व्याषेधः (30)विशुद्धिः (31) उपगता (32) ठेकः (33) सन्धिविग्रहः (84) लिखितम् (35) लेखः (36) राज- विज्ञप्तिका (37a) गुरुविज्ञप्तिका (37b) पितृविज्ञप्तिका (370) मातृविज्ञप्तिका (38) आशीर्वादः (39) व्यवहारपत्रम् (40) वलितपत्रम् (41) विक्रयचन्द्रकालिकपत्रम् (42) वृद्धफलभोग्यपत्रम् (43) आधिपत्रम् ( 44 ) अश्वपत्रम् (45) धर्मपत्रम् (46) दासीपत्रम् (47) विभङ्गपत्रम् (48) गर्दभपत्रम् (49) शीलपत्रम् ( 50 ) समयपत्रम् (51) यमलपत्रम् (52) ढोकनपत्रम् ( 53 ) संभत्त्याक्षराणि (54) स्वहस्ताक्षराणि ॥ The colophon runs as under: अमंदादिलेखानां भागे लोकस्य कथ्यते । चक्रिरे बुद्धिमानेन कथतां विबुधैर्मता ॥ लेखपंचासिका समातेति । शिवमस्तु । संवत् १५३६ वर्षे चैत्र शुद्धि ११ बुधे ।। यादृशमित्यादि ।। श्री ॥ छ । ॥ श्री॥छ ।। श्री ।। श्री ॥ शवमस्तु ।। छ । Manuscript c-contains leaves 3-27, has 9 lines per page, and is dated Samvat 1533 (A. D. 1477). A copy of this was supplied to us by the late Mr. T. M. Tripathi. This manuscript contains both the parts.

·- ." The first part is incomplete, as the manuscript wants 2 leaves in the beginning. The second part is complete but not so accurate as ve find in the MSS A and B. The inanuscript begins with a portion of pait I, and then gives the whole of Part II, which is followed again by a portion from part I. The order of the lekhas given below clearly shows that there was some confusiou in the original manuscript which the scribe had before him while making the copy. It contains (1) धर्मचीरिका (2) दिव्यम् ।। लेखपद्धतिः (1) श्रावकगुरुविज्ञप्तिका (2) आचार्यः श्रावकस्य प्रस्थापयति लेखं यथा (3) महेश्वरयोग्यविज्ञप्तिका (4) गुरुः शिष्यस्याशीर्वाद प्रस्था- पयति यथा (5) श्रीमहाराजहेतोः विज्ञप्तिका (6) स्वामी सेवकस्य हेतोः प्रस्थापयति लेखं यथा (7) लघुभ्रातृहेतोः प्रस्थापयति लेखं यथा (8) माता सुतस्य हेतो: आशीर्वादं प्रस्थापयति यथा (9) जामाता श्वशुरयोग्यां विज्ञप्तिको प्रस्थापयति यथा (10) भार्या पतियोग्यां विज्ञप्तिकां प्रस्थाप- यति यथा (11) रुष्टभार्या भर्तृयोग्यां विज्ञप्तिका प्रस्थापयति यथा ( 12 ) पतिः भार्याहेतोः प्रस्थापयति लेखं यथा (13) कुजकुमपत्रिका (14) पत्तला (15) ग्रामपट्टकः (16) आलाप: (17) घोटकवेचणकपत्रम् (18) शि! (19) मूंजीटिका (20) उत्थानपत्रिका (21) चीठिका (22) उपगता (23) कण-उपगता (24) हुण्डिका (25) श्रीपत्रिका (26) क्रिया. णकपथकपटक (27) देशपट्टक: (28) शासनपत्रम् ( 29 ) भापोत्तरम् ( 30 ) व्यवहारपत्रम् ( 31 ) आधिपत्रम् (32) विभङ्गपत्रम् ( 33 ) विधिपत्रम् ( 34 ) धर्मचीरिका (3.5) गुणपत्रम् ( 36 ) व्यवहारपत्रम् ( 37 ) क्षेत्राड्डाणकपत्रम् ( 38 ) स्वयमागतादासीपत्रम् ।। Tlic colopliou ruus as follows- संवत् १५३३ वर्षे ज्येष्ठ शुदि ८ भौमे अद्येह नरसंडाग्रामे राणाश्रीजगमालविजयगज्ये पाश्रीगममुतहामिदासेन मात्महेतवे लेखपंचाशका लिखिता स्वीयपठनार्थम् ।। Manuscript D-consists of 13 leaves, with 9 lines per page. The manuscript is undated, but from the mode of writing it seems to have been copied in the 16th century A. D. It belongs to the collection of the CENTRAL LIBRARY, BARODA. The first part of the manuscript is complete and more exteusive than the rest. It has been therefore, very useful in supplying the inissing portions of B and improving the text of C. In the second part, there is, as the following contents will show, a great confusion in the arrangement of the lekhas. It contains only fragments of some deeds. This inay be clue to the defectiveness of the original manuscript wliich the scribe was copying. This begins with the verses (printed on pages 58-59 of this edition). Il contains Part I लेखपद्धति folios 1-11. (1) गुरुलेखः (2) शिष्यलेखः (3) श्रावकगुरुलेखः (4) आचार्यः प्रस्थापयति पाब- कलेखम् (5) पितृलेखः (6) पुत्रलेखः (7) मातृलेखः (8) श्वशुरलेखः (9) श्वश्रू- ..

·xi sa: (10) Arasa: (11) anida: (12) Tida: (13) FATA: (14) TAHrelea: (15) FEHTIFHJSE: (16) fanida heargafa fad (17) prerafa hrif afa de uar (18) attaufautorea: (19 ) argarafa: #rør afa लेखं प्रस्थापयति यथा. Part II Team folios 12-13. This begins with the ten verses printed on page 1 of this edition. Then follows (1) Troga: (only four lines), (2) Chiccufafa: (a portion), (3) GUTT numbered as 11, (a portion only), (4), (5) Stefan (6) fazeretilo (numbered as 24 ), (7) 99777 (numbered as 25 ), aud eight verses generally given at the end of TIF (numbered as 33 ) On a comparison of the contents of these manuscripts it will be observed that some contain more likhas, and some less, and that they are inostly headed by their technical names, while in some the leading is in a descriptive form, In the present edition, every Ickha is made to precede with the mark of the manuscript from which it is taken, and wlien the same differs in different manuscripts, all are given with separate numerical markings. The editor :cl:nowledges with gratitude the valuable assistance in the compilation of tbe glossary rendered to him by the well-known Professor K. H. Dhruva, B. A. of Ahmedabad; by the excellent scholar of Gujarati Pandit Chhotalal N. Bhatt of Baroda; aud by his esteemed colleague in the Central Library Baroda, Paudit Lalchaud Bhagwandas Gandhi. G.K. Shrigondekar.

·No text on this page.

·लेखपद्धतिः। गुरोर्वचनमादाय मतिमाश्रित्य धीमताम् । अज्ञानयोधनार्थाय वध्येऽहं लेग्वपद्धतिम् ॥१॥ राजादेशः शासनं पत्तला च देशोत्तारो ग्रामपट्टो व्यवस्था । हुण्डी गुप्तोत्तारनिरूपणाश्चक्रीतं भूज टिप्पनं गौणपत्रम् ॥ २ ॥ न्यायवादः प्रतिपृच्छा ग्रामसंस्था च चीरिका। दिव्यं डोहलिकामुक्तिक्षेधो ग्रासलोपनम् ॥ ३ ॥ विशुद्ध्युपगता ठेको व्याषेधः सन्धिविग्रहो । सुहृदां लिग्वितं हीने लेखो विज्ञप्तिकाशिषौ ॥ ४ ॥ व्यवहारवलितविक्रयवृद्धिलाध्यश्वधर्मदासीनाम् । पत्रं विभङ्गगईभशीलसमययमलढोकमवित्तः ॥५॥ एवं प्रयोगाः ५०। बहवी ह्यर्धव्यापारा राजमृले. व्यवस्थिताः । स्वामिचित्तानुवृत्तिज्ञः व्याप्रियन्ते विशारदैः॥ ६॥ श्रीकरणव्ययकरणे राज्ञो धर्माधिकरणमण्डपिके । बलाकुलजलपथकवटिकागृहटङ्कशालाश्च ॥ ७ ॥ द्रव्यांशुकभाण्डागारी चौरिगृहदेववेश्मगणिकानाम् । हस्त्यश्वकलभशालाश्रेणिव्यापारतन्त्रकरणानि ॥ ८ ॥ कोष्ठागारापक्रमकर्मकरस्थानदेवकरणानि । सन्धिमहाक्षपटलं महानर्म जयनशाला च ॥९॥ सत्रागारोन्तःपुरसुवर्णकरणं च कोष्टिका चैव । द्वात्रिंशत्करणानां नियोगिन: शुडमतयः स्युः ॥१०॥ १ A गुण्यपत्रं. २ पीठिका. ३ 1 & B लेख्या. ४ A फलावाहि. ५ B श्रीकरणे देवकरणे. ६ B बलकुलमार्गपथि. . D पारिमह. ८ B & D मत्रागारोपक्रम. • D कोशादि । 1-२ लेखप.

·लेखपद्धतिः। श्रीराजादेशो यथा- A स्वस्ति । श्रीमहाराजाधिराजश्रीमदमुकराजादेशात् अमुकदेशे राणा- अमुकाकस्य सप्रसादं समादिश्यते यथा । यदमुकदेशीयराज्ञो अमुकाकस्योपरि निम्पिनदण्डनायकेन समं स्वीयघोटकपदातिशृङ्गिचित्रजतजयनशालापहार- वारणादिसर्वसामग्रिकया सहितः कटके प्रचलेथाः । दण्डनायकः श्रीअस्माभिः श्रीनिजस्थाने च विहितोऽस्तीत्यनुल्लङ्घय एवागन्तव्यः । दण्डनायकस्यादेशव- तिना सर्वत्र विचरणीयं, निजमनोहार्या क्षणमपि न वर्तितव्यं यथा दण्डना- यकस्तदीयनिदेशवर्तितास्वरूपं श्रीमदस्माकं सदैव विज्ञापयति । वैशाखशुदि १५ सोमे दूयके स्वयमादेशः । प्रमाणं मनसाऽपि नोल्लङ्घनीयम् ॥ शासनपत्रं यथा- I A संवत् ८०२ वर्षे कार्तिकशुदि ११ गुरावयेह श्रीमदणहिल्लपत्तने स- मस्तद्वादशराजमण्डलीसमलङ्कृत-परमेश्वर-परमभट्टारक-उमापतिवरलब्धप्रौढ- प्रताप-संशोषितारातिनिवह-दक्षिणाधीशवरूथिनीगजघटाकुम्भस्थलविदारणै- कपश्चानन-रणाङ्गणविनिर्जितगर्जनिकाधिराज-अभिनयमिहराजमायनि-गज्य- लक्ष्मीस्वयंवर-चतुर्दशविद्यापारङ्गम-पष्ट्रिशद्दण्डायुधप्रयुञ्जने महानिपुण-शक्ति- वयोपचितोदय-सिद्धित्रयोपेत-सम्पूर्णषड्गुणनिधान-चारप्रयोगैः संदेवाधिगतप- रराष्ट्रस्वरूप-षड्दर्शनाधार-बार्हस्पत्यौशनसीराजनीतिप्रयोगनिपुण-परच्छिद्रा- धेपणे महाजागरूक-आश्रितकल्पद्रुम-प्रजारञ्जने पितृरूप-ब्रह्मविष्णुरुद्रादिदेव- तामहाभक्तितत्पर-महाराजाधिराजश्रीवणराजविजयराज्ये तत्पादपद्म जीवि. नि तन्नियुक्तमहामात्यश्रीशीलणे श्रीश्रीकरणादिसमस्तमुद्राव्यापार परिप- न्थयति मतीत्येवं काले प्रवर्तमाने तद्विभोः प्रसादपत्तलायां भुज्यमानभीम- पल्लीमण्डलकरणे महाराणाकश्रीमण्डलीकदेवपादैनियुक्तदण्ड साङ्गणे पञ्चशतेषु व्याप्रियमाणे शासनपत्रसभिलिख्यते यथा । अग्नितीर्थे स्नात्वा त्रिभुवननाथं श्रीसोमनाथं पञ्चोपचारविधिना सम- नमस्कृत्य च संसारासारतां विचिन्त्य दृष्टिगोचरगतानां समस्तपदार्थ- तृनामनित्यतां ज्ञात्वाऽमुना प्रकारेण नलिनीदलगतजललवतरलतरं हि वितं भृगुशिरःपतनभयचकितमृगीकटाक्षविक्षेपभङ्गुरं शारदाभ्रपटलप्राय च यौवनं, प्रहरदयच्छायासदृशी लक्ष्मीः, विषमाया विषयाः, दुःखप्राया भोगाः, पुत्रमित्रकलत्रं च स्वार्थोपपत्या निर्विकारि अन्यथा सविकारि, इदमपि संसार-

·लेखपद्धतिः।
-
विलसितं क्षणष्टविनष्टं मत्वा मायामयः संसारोऽयमिति निश्चित्य नित्यो-
ऽविनश्वरः केवलोधर्मः कीर्तिश्चेति सम्यगवबुध्य सोमपर्वणि सूर्यपर्वणिवा राणः
कश्रीअमुकदेवेन परमया भक्त्या परलोकहिताय अमुकग्रामः स्वसीमापर्यन्त-
सवृक्षमालाकुलो नवनिधानसहितः पूर्वरीत्या पलमानदेवदायब्रह्मदायगवां गो-
चरवर्ज पानीयप्रवेशनिःसारसंयुक्तः ।स्वसीमायां पूर्वस्यां च अमुकग्रामसीमायां
सीमामर्यादा । एवं चतुराघाटोपलक्षितश्चतुरशीतिमठायनादिमुख्यानां विमाणां
तापसानां च विदितं अधिवाससक्तचातुर्वर्ण्यसमक्षं च चतुर्विधविधान तन्नि-
वासिनो विप्रवर्यान् तथा तन्नियुक्ताधिकारिणो अपरान् ग्रामजनपदावस्था-
नाधिपतीन् राजपुत्रांश्च दानेन कांश्चित्, सूनृतवाणीभिः कांश्चिविशेषप्रदान-
मानेन कांश्चित्सुवर्णरूप्यमणिमुक्ताभिः कांश्चिवस्त्रदानश्च सम्पूज्य दानमा-
नादिकेन सन्तोष्य अमुकदेवाय विप्राय वा शासने प्रदत्तः। तदेतस्मिन् ग्रामे
यथोत्पद्यमानकणहिरण्यरूप्यादि पूर्वरीत्या भागलागादिकं ग्रामेयकैराज्ञावि-
धेयकैर्भूत्वा सर्व श्रीदेवाय विप्राय वा दातव्यम् । ग्रामोऽयं ममान्वयेनापरेण
वा धार्मिकेण भृत्वा स्वपुत्रपौत्रपरम्परया पालनीयो यथा दाता श्रेयोभार
भवति तथा पालयिता च । तथा पुरा चोक्तं भगवता श्रीव्यासेन-
बहुभिर्वसुधा भुक्ता राजभिः सगरादिभिः ।
यस्य यस्य यदा भूमिस्तस्य तस्य तदा फलम् ॥ १॥
स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेच्च वसुन्धराम् ।
स विष्टायां कृमिर्भूत्वा पितृभिः सह मजति ॥ २ ॥
विन्ध्याटवीष्वतोयासु शुष्ककोटरवामिनः ।
कृष्णाः सर्पाः प्रजायन्ते दत्तदानापहारिणः ॥ ३ ॥
षष्टि वर्षसहस्राणि स्वर्गे तिष्ठति भूमिदः ।
आच्छेत्ता चानुमन्ता च तान्येव नरकं वसेत् ॥ ४ ॥
यानीह दत्तानि पुरा नरेन्द्रैर्दानानि धर्मार्थयशस्कराणि ।
निर्माल्यवान्तप्रतिमानि तानि को नाम साधुः पुनराद्दीत ॥५॥
तडागानां सहस्रेण अश्वमेधशतेन च ।
गवां कोटिप्रदानेन भूमिहर्ता न शुध्यति ॥ ६ ॥
दत्वा दानं भाविनः पार्थिवेन्द्रान् भूयो भूयो याचते रामचन्द्रः ।
सामान्योऽयं दानधर्मो नृपाणां स्वे स्वे काले पालनीयो भवद्भिः॥ ७ ॥

·लेखपद्धतिः।
इह हि जलदलीलाचञ्चले जीवलोके तृणतुषलघुसारे सारसंसारसारे ।
अपहरति दुराशःशासनं देवतानां नरकगहनग वर्तपातोत्सुको यः॥८॥
न विषं विषमित्याहुब्रह्मस्वं विषमुच्यते ।
विषमेकाकिनं हन्ति ब्रह्मस्वं पुत्रपौत्रकम् ॥ ९॥
अकराकरकर्ता यो गोसहस्रवधोपमः ।
गोसहस्रप्रदानेन पूर्वदत्तमलोपयन् ॥ १० ॥
मान्धाता स महीपतिः कृतयुगाऽलङ्कारभूतो गतः
सेतुर्येन महोदधौ विरचितः कासौ दशास्यान्तकः
अन्ये चापि युधिष्ठिरप्रभृतयो यावद्भवान् भूपते
नैकेनापि ममं गता वसुमती मन्ये त्वया यास्यति ॥ ११ ॥
मम वंशक्षये क्षीणे कोऽपि राजा भविष्यति ।
तस्याहं करलग्नोऽस्मि मम दत्तं न चालयेत् ॥ १२॥
इति शासनपद्धतिः।
II 13 संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमेऽद्येह श्रीमदणहिल्लपत्तने
समस्तराजावलीसमलङ्कतमहाराजाधिराजपरमभट्टारकउमापतिवरलब्धप्रौढप्र-
तापसंशोषितारातिनिकरसप्तमचक्रवर्निश्रीपार्वतीपतिप्रसादसम्पादितराज्यल-
क्ष्मीस्वयंवराभिनवसिहराजरिपुराज्यश्रीभीमश्रीमद्भीमदेवः श्रीअमुकदेवस्यार्थे
ब्राह्मणस्य वा शासनं प्रयच्छति यथा ॥अग्नितीर्थ स्नात्वा त्रिभुवनस्वामिनं श्री-
मोमनाथं पञ्चोपचारविधिनाममभ्यर्च्य नमस्कृत्य च संसारासारतां विचिन्य
दृष्टिगोचरगतानांसमस्नपदार्थवस्तृनामनित्यतां संदृश्येत्यमुना प्रकारेण : “टनी-
दलगतजललवतरलतरं यौवनं प्रहरयच्छायासदृशी लक्ष्मीः विषप्राया विषयाः
डाखमाया विभागाः पुत्रमित्रकलत्रं च स्वार्थसम्पत्त्या निर्विकारि अन्यथा मवि-
कारि । इदमपि संसारविलमितं क्षणदृष्टविनष्टं निश्चित्य नित्यः केवलो धर्मः
कौनिश्चति मत्वा सोमपर्वणि परया भक्त्या धार्मिकेन भूत्वाऽमुकग्रामः देवस्य
ब्राह्मणम्य वा देवदायब्रह्मदायवर्ज शासनेन प्रदत्तः। तदेवास्मिन् ग्रामे यथोत्प-
नद्रव्य हिमायरोगकणभागभागविनादिकं ग्रामेयकैर्देवदाये ब्रह्मदाये वा दात-
व्यम् । ग्रामोऽयं ममान्वयेनापरेण धार्मिकेण भूत्वा पालनीयः । यथा दाता
नधा पालकोऽपि श्रेयोभाग् भवति । यथोक्तं भगवता व्यासेन-
बहुभिर्वसुधा भुक्ता राजभिः सगरादिभिः।
यस्य यस्य यदा भूमिस्तस्य तस्य तदा फलम् ॥ १ ॥

·लेखपद्धतिः। स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेच वसुन्धराम् । षष्टिं वर्षसहस्राणि विष्ठायां जायते कृमिः ॥२॥ श्रीपत्रं शासनमिति॥ ताम्रशासनं यथा- । श्रीनृपविक्रमसमयातीतसंवत्सरशतेषु द्वादशसु अष्टाधिकाशीत्यधि- केषु संवत्सरान्तः वैशाखमासे शुक्लपक्षे तृतीयायां गुरुवासरेऽस्यां संवत्सरमास- तिथिवारपूर्वं शासनपत्रमिदम् । अत्रांकतोऽपि संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि ३ गुरावयेह श्रीमदणहिल्लपाटके समस्तराजावलीसमलङ्कतमहाराजाधिराजपरमे- श्वरपरमभट्टारकउमापतिवरलब्धप्रौढप्रतापश्रीबृहन्मूलराजदेवपादानुध्यातमहा- राजाधिराजपरमभधारकउमापतिवरलब्धप्रौढप्रतापश्रीचामुण्डदेवपादानुध्यात- श्रीअरिराजनन्दनशङ्कर(?)श्रीवल्लभदेवपादानुध्यातश्रीमहाराजाधिराजश्रीदुर्ल- भदेवपादानुध्यानरतमहाराजाधिराजश्रीबृहगीमपादानुध्यानरतमहाराजश्रीम- कर्णदेवपादानुध्यानरतमहाराजाधिराजरिपुराज्यलक्ष्मीस्वयंवरयर्बरकजिष्णुभ- वन्तीनाथत्रिभुवनगण्डश्रीमजयसिंहदेवपादानुध्यातरणविनिर्जितशाकम्भरीम- पालश्रीकुमारपालदेवपादानुध्यातप्रतापाक्रान्तकरदीकृतसपादलक्षलक्ष्मीपाल- श्रीमदजयपालपादानुध्यातबालनारायणावताररणाङ्गणविनिर्जितगर्जनकाधिरा- जश्रीमूलदेवपादानुध्यातअभिनवसिद्धराजरिपुराज्यलक्ष्मीस्वयंवरश्रीमझीमदेव. कल्याणविजयराज्ये तत्पादपद्मोपजीविनि प्रभुभक्तिसिद्धमन्त्रैकाभ्यसनव्यम- निनि सुनयानुरक्षितगीयमानगुणौवे महामात्यश्रीभाभूये श्रीश्रीकरणादिसमस्त- मुद्राव्यापारान् परिपन्थयतीत्येवं काले प्रवर्तमाने प्रभोः प्रसादान्महामण्डला- धिपतिराणकश्रीलावण्यदेवप्रसादेन प्रसादपत्तलायां भुज्यमानखेटकाधारपथके तन्नियुक्तदण्ड ०श्रीमाधवप्रभृतिपञ्चकुलप्रतिपत्तौ ताम्रशासनं लिख्यते यथा । श्रीमचौलुक्यवंशान्वये प्रसूतराणकश्रीआनलदेसुतमहामण्डलेश्वराधिपतिश्रीरा- णकलावण्यप्रसाददेवः स्वपितुरात्मनश्च परमपुण्याभिवृहये अग्नितीर्थ स्नात्या त्रिभुवनस्वामिनं श्रीसोमनाथं पञ्चाङ्गपूजोपहारविधिना समभ्यर्च्य नमस्कृत्य ध संसारासारतां विचिन्त्य दृष्टिगोचरगतानां समस्तपदार्थवस्तृनामनित्यनां संदृश्येत्यमुना प्रकारेण नलिनीदलगतजललवतरलतरं यौवनं जीवितव्यं च प्रहरद्वयछायासदृशी लक्ष्मीविषप्राया विषया दुग्वप्राया भोगाः पुत्रमित्रकल- त्रादिकं च स्वार्थसम्पत्त्या निर्विकारमन्यथा सविकारीति युक्त्या इदमपि च परं

·•ur
-
लेखपद्धतिः ।
मंसारादिकं विलसितं क्षणदृष्टविनष्टं चेत्याकलय्य सर्वमप्यनित्यं निश्चित्य
नित्यः केवलो धर्मः कीर्तिश्च तस्मात्परलोकसुखाय देवब्राह्मणान् गुरूंश्च सुवर्ण-
मप्याभरणवस्त्रादिभिः सम्पूज्य तन्निवासिनो ब्राह्मणोत्तरान् नियुक्ताधिका-
रिणां ग्रामजनपदान मठस्थानाधिपतीन् राजपुत्रांश्च दानेन कांश्चिडनसन्मानेन
कामलाप्य सम्भाव्य च बोधयन् सर्वेषां विदितं शासनं चकार । अस्मिन्
खेटकाधारपथके अमुकग्रामः स्वसीमापर्यन्तः सवृक्षमालाकुलः सकाष्ठतृणोदको-
पेतः सर्वस्वीयमीमांपेतो नवनिधानसहितः पूर्वरूठ्या पलमानदेव प्रदायवर्ज
श्रीदवपत्तनवास्तव्यप्रत्ययजनकठ० अमुकाय श्रीसोमेश्वरदेवस्य पञ्चोपचारस्ना-
नपृजादिनैवेद्यादिनिमित्तममुकपूर्वमस्माभिः शासनेन प्रदत्तः ॥ ग्रामाघाटा
यथा ॥ इमं चतुराबाटोपलक्षितं ग्रामं प्रदत्तमित्यवगम्य तन्निवासिभिर्जनपदै-
ग्रामस्यास्य भोगकरहिरण्यादिकं सर्वमपि श्रीसोमनाथदेवस्य पूजार्थं प्रत्ययज-
नकट० अमुकाकस्य समर्पयितव्यं सम्पादनीयं च । सामान्यं मत्पुण्यफलमे-
तदवगम्य मद्वंशजैरन्यैरपि भुवो भोत्तृभिरस्मत्प्रदत्तधर्मदायोऽनुमन्तव्यः पाल-
नीयश्च ।। उक्तं च भगवता व्यासेन-
बहुभिर्वसुधा भुक्ता राजभिः सगरादिभिः ।
यस्य यस्य यदा भृमिस्तस्य तस्य तदा फलम् ॥१॥
षष्टिं वर्षसहस्राणि स्वर्गे तिष्ठति भूमिदः ।
आच्छेत्ता चानुमन्ता च तान्येव नरकं वसेत् ॥२॥
स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेच्च वसुन्धराम् ।
स विष्ठायां कृमिभूत्वा पितृभिः सह मजति ॥ ३ ॥
इह हि जलदलीलाचश्चले जीवलोके तृणतुषलघुसारे सारसंसारसारे ।
अपहरति दुराशःशासनं देवतानां नरकगहनग वर्त्तपातो धुवोऽयम् ॥४॥
दत्वा दानं भाविनः पार्थिवेन्द्रान् भूयो भूयो याचते रामचन्द्रः।
मामान्योऽयं दानधर्मो नृपाणां स्वे स्वे काले पालनीयो भवद्भिः ॥५॥
यानीह दत्तानि पुरा नरेन्द्रर्दानानि धर्मार्थयशस्कराणि ।
निर्माल्यवान्तप्रतिमानि तानि को नाम साधुः पुनराद्दीत ॥ ६॥
विन्ध्याटवीष्वतोयासु शुष्ककोटरवासिनः ।
कृष्णाः सीः प्रजायन्ते दत्तदानापहारिणः ॥ ७ ॥
मम वंशक्षये क्षीणे कोऽपि राजा भविष्यति ।
तस्याहं करलग्नोऽस्मि मम दत्तं न चालयेत् ॥ ८॥

·लेखपद्धतिः। मान्धाता स महीपतिः कृतयुगाऽलङ्कारभूतो गतः सेतुर्येन महोदधौ विरचितः कासौ दशास्यान्तकः । अन्ये चापि युधिष्ठिरप्रभृतयो यावद्वान भूपते नैकेनापि समं गता वसुमती मन्ये त्वया यास्यति ॥९॥ श्रीभूर्जपत्तला यथा--- I B ( श्रीराज्ञो भूर्जपत्तला ) श्रीमदमुकराजादेशात् अमुकराणकस्य सप्रसादं समादिश्यते यथा । अमुकदेशोऽयं श्रीअस्माभिः पूर्वरूध्यापलमानदे. वदायब्रह्मदायवर्ज भवतः प्रसादेन प्रदत्त इति ।। संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमे यके स्वयमादेशः ।। II A (श्रीमहामात्यपत्तला ) स्वस्ति श्रीमहामात्यवचनादमुकदेशीय- ममस्तमहाविषयिकाणां समादिश्यते यथा । यत् श्रीराजादेशाद्देशोऽयं राणाअ- मुकाकस्य पूर्वरूध्या पलमानदेवदायब्रह्मदायवर्ज प्रसादेन सञ्जातोऽस्ति । पत्त लामङ्गीकृत्य यात्पन्नसिडदानदायदानीभागादिकं सर्वं निश्छद्मवृत्त्या प्रीति- पूर्व राणाअमुकाकम्य दातव्यमिति । सं. ८०२ ज्येष्टशुदि १५ गुरौ। मतं श्रीः॥ III A ( श्रीराणकपत्तला ) संवत् ८०२ वैशाखशुदि ३ रवावद्येह समस्तयथालिख्यमानराजावलीपूर्व अमुकमण्डलकरणदेशादिमहाराणकश्रीअ- मुकः पत्तलां प्रयच्छति यथा । यत् श्रीअस्माभिः राज० अमुकाकस्य अमुक- मण्डलकरणे उद्ग्राह्यमाणअमुकग्रामोऽयं देवदायब्रह्मदायवर्ज प्रसादपत्त- लायां प्रदत्तः । ततोऽस्मिन् ग्रामे पूर्वरूढ्या दानीवोलापिकागोचरतलाराभाव्य- दानप्रभृति यत्किश्चिदुद्राह्यमाणं भवति तत्सर्व राज. अमुकाकेन पूर्वरीत्या न्यायपूर्वमुद्राहयितव्यम् । नवतरभूमी शासने कस्यापि देवस्य विप्रस्य वा न दातव्या । ग्रामे रक्षपालत्वं कार्यम् । क्षुद्रोपद्रवादिकं रक्षणीयम् । स्वसीमा- मध्ये पांथानां ग्रामे वसमानलोकानां च गतं वस्तु वालयित्वा प्रदातव्यम्। अपरमेवं ग्रामस्यास्यायपदं भोगवता ( भुञ्जता) पदातिजन १०० घोटक २० एतैः घोटकमानुषः कटके राजधान्यां श्रीअस्माकं सेवा कार्या । अक्षय- तृतीयायां वसमानसमकरकुलैः समं ग्रामोऽयं श्रीअस्माकं उदाहणीयः । तथा लिखितपत्तलाविधिनिर्वहणाय नवीनविनाशरक्षणाय दावापितान्तरस्थाः रक्ष- पालाः सर्वं कृतविधिलोपं विनाशं च निर्वहन्ति । इहार्थे स्वहस्तेन उभयोरपि प्रदत्तमत्तानि साक्षिणश्च । दृयके श्रीस्वयमादेशः। इति त्रिविधपत्तलाविधिः ।

·लेखपद्धतिः। IV C संवत् १५३३ वर्षे ज्येष्ठशुदि२ भौमे अद्येह श्रीभृगुकच्छे समस्त- राजावलीपूर्व महाराजाधिराजश्रीमत्अमुकदेवपादाः पत्तलां प्रसादीकुर्वन्ति यथा। राज अमुकाउत्तअमुकाकस्य अमुकदेशो देवदायब्रह्मदायवर्ज प्रसादप- तलायां प्रदत्तोऽस्ति । अस्मिन्देशे पूर्वरूढ्या उदाह्यमाणमस्ति । तत् न्यायपू. वकं राणाश्रीअमुकाकेन परम्परारीत्या उद्ाह्य ग्रहीतव्यं, देशमध्ये चौर- चरटादिक्षुद्रोपद्रवादिकं रक्षणीयम् । रुचिरा रक्षा कार्या । स्वसीमायां गतं वस्तु दातव्यम् । अपरं च राणकश्रीअमुकाकेन पालापदातिजन ४०० वारूघोटक १०० प्रवहणकघोटक १०० एतावद्दलहरणेन अवलगा करणीया । नवतरभूमी शासने न दातव्या । एतावन्मात्रकुलैर्वसमानदेश उद्गाहणीयः । इति मतं श्रीः। देशोत्तारो यथा- I A. स्वस्ति महं० श्रीअमुकवचनान्मार्गे समस्तदेशाधिपठा'चुलावी. यातलारहिण्डीपकप्रतीसारकप्रभृतीनां समादिश्यते यथा । यत् णहिल्ल- पुरपत्तनात् नागसारिकाउपरि वाहनैः वसुस्वरूपाणि षष्ट्यधिक क्रियाण- कानि साहुअमुकाकेन चलापितानि सन्ति । वुलापिकाविषये सन नावलो- कनीयं, षश्चा न कार्या इति । संवत् ८०२ वैशाष शुदि ३ गुरौ । न्न श्रीः ॥ II B राजादेशात् अद्य महंतकश्रीअमुकवचनात् मार्गे अमुकदेश- मध्ये समस्तग्रामेषु समस्तनदीषु च उभयतटसंतिष्ठमानबृहदाजिलपञ्चकुलदे- शाधिपटक्कुरग्रामतलारहिण्डीपकप्रतीमारकवोलापिकनिर्यामकादिप्रभृतीनां आ- दिश्यते यथा । मार्गे अमुकाकेन समममुकग्रामात् अमुकग्रामे राज. अमुका- कसक्तसमागच्छमानउच्चालकभृतलाङ्गडि २ तथा ४ कण मूडा ४ बलीवर्द ८ म. हिषी १० एवमेतेषां सन्मुखं म्यानदा- गोलापिकतलागभायाभूतानां व्यतिकरे काऽपि खश्चा बड़ा न करणीया, केनापि कापि किमपि । भणनीयं च । दू० स्वयमादेशः ॥ ।।।। बालाधि०श्रीअमुकाकवचनान्मार्गे समस्तदेशठक्कुरदेशतला- रग्रामतलारहिण्डीपकमतीमारकवालापिकप्रभृतीनां समादिश्यते यथा । वाहन- भृतसमस्तक्रियमाणकानां श्रीमत्पत्तनान्नागमारिकाउपरि माधुअनुकभृतबलीव- दीनां च दानवोलापनादिविषये केनापि न सन्मुग्वमवलोकनीयमिति । संवत् १२८८ वर्षे वैशाग्वशुदि १५ सोमे मतं श्रीः ।। ग्रामपट्टको यथा-- I A संव ८०२ वैशाग्व शुदि ३ गुरौ अद्येह अमुकपथके महं०श्रीअमु- ·लेखपद्धतिः। कप्रभृतिपश्चकुलं राज. गोदाकस्य अमुकग्रामपट्टकं प्रयच्छति यथा ।राजगोदा- केन सां० आगामि ८०३ वर्षोपरि ग्रामपके देय द्र० ३००० सहस्रश्रयं द्रम्मा- स्तथा पञ्चकुलस्य कर्पटभावे देयद्रम्माः २१६ षोडशाधिकशतवयं द्रम्मा विकरप- दे देयद्र० ४० चत्वारिंशत् । चटापकमलमार्गणमाङ्गलीयकचतुरकपतितं देशाचा- रेण दातव्यम् । स्वसीमामध्ये मार्गोलोहमयो रक्षणीयः। पटकद्रम्माणां व्यवस्था यथा । प्रथमस्कन्धे सां० भाद्रपदे देयद्र०१००० तथा द्वितीयस्कन्धे सां० मार्ग- शीर्षे देयद्र० १००० तथा तृतीयस्कन्धे अक्षयतृतीयायां देयद्र० १००० । अनया व्यवस्थया स्कन्धत्रयेण श्रीभाण्डागारे श्रीकरणविदितं पट्टकद्रम्माः प्रवेश- नीयाः। अमीषा पट्टकद्रम्माणां यथालिखितपट्टकविधिना दावापनाय पट्टका- थस्य निर्वहणाय दावापितप्रतिभूः अमुकग्रामराज. अमुकाकसुतः सर्व श्रीक- रणपुरतो निर्वाहं करोति । इहार्थे प्रतिभूअमुकाकमतं । साक्षिणश्च । II B संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमे अद्येह अमुकपथके महं० श्रीअमुकाकः रा० अमुकाकस्य अमुकग्रामपट्टकं प्रयच्छति यथा ॥ परमारअमु. काकेन संवत् १२८९ वर्षोपरि ग्रामपट्टके देयद्र० ३००० त्रीणि सहस्राणि पश्च- कुलस्य भाव्ये देयद्रम्मा २१६ वे शते षोडशभिः सहिते, विकरपदे देयद्र० ४० चत्वारिंशत् । चटापकमलमाङ्गलीयकमार्गणचतुरकपतितं देशाचारेण दातव्यम् । स्वसीमामध्यमार्गो लोहमयो रक्षणीयः। पहकद्रम्माणांव्यवस्था यथा । प्रथमस्क- न्धके सां० भाद्रपदे देयद्र० १००० तथा द्वितीयस्कन्धे सां० मार्गशीर्षे देयद्र० १००० तथाऽक्षयतृतीयायां देयद्र० १००० । अनया व्यवस्थया पट्टकद्रम्माः स्कंधत्रयेण दातव्याः । पदकद्रम्माणां दानाय पहकार्थसमस्तकरणाय दोषविना- शावष्ठन्धिरक्षणाय दत्तप्रतिभूअमुकवास्तन्यठ० अमुकमतं श्रीः॥ III C संवत् १५३३ वर्षे ज्येष्ठशुदि ८ भौमे अयेह श्रीनरसमुद्रे राणक. श्रीअमुकदेवप्रतिपतौ महं० अमुकप्रभृतिपञ्चकुलं पट्टकं प्रयच्छति यथा । राज. अमुकाकेन पूर्वरूढ्यापलमानदेवदायब्रह्मदायगवांगोचरवर्जममुकग्रामस्य पह- के देयद्रम्माः ४०.१ विकरपदे देयद्र० ६४ महं०श्री अमुकाकस्य कर्पटपट्टे द्र० ११६ पारि० कर्पटपट्टे ६४ एवं देयद्रम्माः ४२४४ पञ्चचत्वारिंशदधिकशत- याधिकचत्वारि सहस्राणि दातव्याः । भोगे देयकवतुलकलसी ४० मूटकचतुष्टयं भोगे दातव्यम् । अमीषां द्रम्माणां स्कन्धकव्यवस्था । दीपोत्सवे देयद्रम्माः २००० कार्तिकान्ते देयद्र० २२४५। उभयथा अनया स्कन्धकव्यवस्थया द्रम्मा- णां दानाय पट्टकार्थस्य करणाय । दोषविनाशावष्टब्धिरक्षणाय, ओषधिप्रभृतीनां निस्सारणाय, अवधेरनन्तरं थाकमानानां पञ्चकशतप्रत्या सव्याजकद्रम्माणां दा.

·१० लेखपद्धतिः। - नाय, समकरकुलानां निस्सारेण पालनाय, उसकुटुम्बिकानां प्रदत्तगुणाक्षरैः पालनाय, कुलकुटुम्बिकानामन्यायेनादंडनाय, पञ्चविंशतिद्रम्माणामूवं अधिक- दण्डस्य राजकुले प्रवेशनाय, स्वसीमायां स्वसङ्केतेन चौरादिकोपद्रवरक्षणाय, पाद्रीयकानां नवीनपञ्जिकानकरणाय, देवब्राह्मणेभ्यो नवतरभूमीनदानाय, भाइ आइतत्त्वा(?)मेहकुलानां वनवासनाय,मातङ्गानां गृहे गवां निषेधनाय, समस्त- लिखितपत्रविधेः परिपालनाय दत्तप्रतिभूः राज०अमुकाउनअमुकाक' १००० तथा २००० राज० अमुकउत्तअमुकाकः, तथा १२०५ राज० अमः काकः । पभित्रिभिः प्रतिभूभिः पट्टकनिर्गमः करणीयः । समकरउद्धग्रामपट्टकविधिर्यथा- A मं० अमुकवर्षे यथालिग्वितराजावलीपूर्व जयश्रीनिर्भरालिङ्गितशरीर- महामण्डलेश्वरराउलश्रीअमुकप्रतिबद्धमहं० श्रीअमुकाकप्रभृतिपञ्चकुलं ग्राम- पट्टकं प्रयच्छति यथा । यत् पूर्वरूठ्या पलमानदेवदायब्रह्मदायगवांगोचरस्थि- तिमुक्तिराजप्रमादवर्ज दाणवुलावीमाण्डवीवर्ज स्वमीमापर्यन्तस्य अमुकग्रामस्य अमुकज्ञातीयअमुकाकेन समकरपट्टकेऽथ उडपट्टके यथाकालं व्याप्रियमाणेन देयद्रम्माः ४००४ चतुरुत्तरचत्वारि सहस्राणि पश्चकुलविदितं श्रीभाण्डागारे विशुद्धिसहिताः प्रवेशनीयाः । व्यवस्था यथा- B संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि.१५ सोमे अद्येह श्रीकरणमहामात्य- श्रीअमुकादिपञ्चकुलमत्रैव प्रयच्छति कृतापराघदण्डे वा० अमुकाकस्य दण्ड- द्रम्माणां व्यवस्थाक्षराणि यथा ॥ वाणि.अमुकाकेन दण्डपदे देयरौप्य ५००० पञ्चसहस्रम् । अमीषां मध्यात्प्रथमस्कंधके देयद्र० २००० तथा माघान्ते देयद्र १५०० तथा अक्षयतृतीयायां देयद्र० १५०० । अनया व्यवस्थया स्कन्धत्रयेण द्रम्मान् ग्रहीष्यामः इति । मतं श्रीः ।। राजढुण्डिका यथा- | A स्वस्ति । महामण्डलेश्वरराणकश्रीअमुकाकः स्वमण्डले अधिकारि- णममुकाकं समादिशति यथा । आदेष्टव्यमिदम् । यत् राज० अमुकाकस्य भवता प्रथमोद्गाहितपोत्तकात् देयद्र०३००० सहस्रत्रितयं द्रम्मा देयाः। तथा तत्रसमा- याततदीयपदातिजन ८ अष्टपदातीनां द्रम्माणां विशुद्धिं यावत् दिनं प्रति देय कणभक्तक ८। संवत् ८०२ ज्येष्ठ शुदि १५ गुरौ ।मतं श्रीः। दृ० स्वयमेवादेशः। II B स्वस्ति । महामण्डलेश्वरराणकअमुकाकः अमुकमण्डले अधि० अ- - .

·लेखपद्धतिः। मुकाकं समादिशति यथा ॥ आदेष्टव्यमिदम् ॥ परमारराज अमुकाकस्य भवता । प्रथमोद्ग्रहणकपोत्तकात् द्र० ३०० शतत्रयमर्पणीयम् । एतदीयपदातिजन ८ अ- ष्टपदातीनां द्रम्माणां विशुद्धेर्यावत् दिनं प्रति देयकणभक्तक ८ । संवत् १२८८ वर्षे वैशाख शुदि १५ सोमे दू० स्वयमादेशः ॥ III C राजादेशात् अथ श्रीअमुकवचनात् अमुकदेशे अमुकाकस्य हु- ण्डिका लिख्यते यथा । राज अमुकाउत्सअमुकाकस्य फलितपदे हुण्डिकाचारेण देयद्र० १२४ चतुर्विशत्यधिकशतमेकं देयम् । अवधौ दिन १५ । ऊर्ध्वदिनपाटि- कायां दिनं प्रति देयद्र० १ ० २। संवत् १५३३ वर्षे ज्येष्ठ शु० ८ भौमे।मतम् । गुप्तपट्टको यथा- I A स्वस्ति । श्रीदेवकरणमहामात्यश्रीअमुकादिपञ्चकुलं श्रे० पासडसुत श्रे० बाह्डस्य गुप्ताक्षराणि प्रयच्छति यथा । यत् श्रीत्रिपुरुषदेवस्याग्रतो अमु- कपाटके पूर्वाभिमुग्वं समालिन्दकं द्विभूमिकं मफलहिकं चतुराघाटनिवड श्रे० याहडस्य गुप्तकेन समर्पितम् । गुप्तके प्रतिवर्ष दीपोत्सवे श्रीदेवस्य देयद्र० २१६ षोडशाधिके वे शते द्रम्मास्तथा विकरपदे देयद्र० २४ चतुर्विशतिद्रम्माः प्रतिवर्ष दातव्याः । गुप्तकलिग्नितद्रम्मान् ददतो वा० बाहडेन पुत्रपौत्रपरम्परया गृह- मिदं भोक्तव्यम् । चटापकं कुर्वतोऽन्यस्य कस्यापि गृहमिदं पश्चकुलेन न दात- तव्यम् । अद्यदिनान्तरं गृहं ध्रुषितं भग्नं दैववशाज्वलितं वा० बाहडेन यथापू- वं समरापणीयं निजद्रव्येण । संवत् ८०२ वैशाषशुदि ३ गुरौ । मतं श्रीः प्र- माणम् । [[ B स्वस्ति । श्रीदेवकरणमहंतकश्रीअमुकादिपञ्चकुलं श्रे० अमुकउत्त- श्रे० अमुकस्य गुप्तपट्टकाक्षराणि प्रयच्छति यथा । श्रीत्रिपुरुषदेवस्याग्रतो अमु- कपडके गृहं समालिन्दकं विभूमिकं सफलहिकं चतुराघाटनिबद्धं श्रे० अमुकाक- स्य पदकेन समर्पितम् । गुप्तपट्टके प्रतिवर्ष दीपोत्सवे द्र० २४ चतुर्विशतिद्रम्माः प्रतिवर्ष दातव्याः । प्रतिवर्ष तु चतुर्विंशतिद्रम्मान् दत्त्वा वा० अमुकाकेन पुत्रपौत्रपरम्परया भोक्तव्यम् । अन्यस्य चटापकेनापि पञ्चकुलेन नार्पणीयम् । अद्यदिनानन्तरं गृहं ध्रुषितं भग्नं चात्मीयद्रव्येण समर्चापनीयम् । संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमे मतं श्रीः ॥ उत्तराक्षराणि यथा- I B संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमेऽयेह लाटापल्या अधि:

·लेखपद्धतिः। लनाय श्रीः॥ अमुकारप्रभृतिपश्चकुलं व्यव० अमुकाकस्योत्तराणि प्रयच्छति यथा ॥ ततः •संप्रत्यागामि मं० ८९ वर्षोपरि अमुकग्रामं सकलमपि अमुकेनोत्तारेण सम- पितम् । उत्तराधे कृतद्रम्म २०००० विंशतिसहस्राणि राजमाङ्गलीयके व्यव- हारपदे देय द्र० ४००० चत्वारिंशत् शतानि पञ्चकुलपदे कर्पटकभाव्ये २०० द्विशतं विकरणपदे देय ५० पंचाशत् । व्यवहारकेण ग्राममध्ये द्विकशतव्या- जैन द्रम्मा उद्गायाः । वाहोटकोऽपि हिकशतव्याजप्रमाणेन ग्राह्यः। व्यवहार- केणोत्तारकद्रम्माः स्कंधत्रयेण श्रीमद्राजकुले प्रवेशनीयाः । सां० कार्तिकान्ते प्रथमस्कंधके देयद्र ७००० सप्तसहस्रं माघांते द्वितीयस्कन्धके देय ७००० सससहस्त्रं चैत्रान्ते तृतीयस्कन्धके देय ६६५० षट्षष्टिशतानि पञ्चाशदधि- कानि । अनया व्यवस्थया श्रीमद्राजकुलेन ग्राह्यम् । लिखितविधि स्कन्धके द्रम्माणां दानाय च दत्तप्रतिभूव्यव० अमुकाकमुनामुकाक II A संवत् ८०२ वैशाख शुदि ३ गुरावयेह यथासन्तिष्ठमान जावली- पूर्व लाटापल्या अधिकारिदण्डनायकपञ्चकुलं व्यव०सोमसीहस्य उ क्षराणि प्रयच्छति यथा। यदागामिवर्षोपरि सं० ८०३ वर्षे अमुकग्रामे को या ४ च- स्वारो ग्रामा भवतः समर्पिताः ॥ अमीषां ग्रामाणामागमिष्यमाणायपदो- परि भवता श्रीराजकुले देयटंकाः २०००० तथा माङ्गलीयके देयटंकाः ४०० पश्चकुलस्य कर्पटभावे देयटङ्का २१६ विकरपदे देय टं०५० एवं समस्तपदेषु व्य० सोममीहेन देयटं० २०६६६ षषष्ट्यधिकषट्शतोपेतविंशतिटंका व्य०सोम- मीहेन अङ्गीकृत्य ग्रामाणामायपदात् कुटुम्बिकानां पार्धादुद्राह्य गृहीतव्याः। व्य० सोमसीहेन उत्तारकद्रम्माः स्कन्धकत्रयेण श्रीराजकुले प्रवे नीयाः ॥सां० कार्तिकान्ते प्रथमस्कन्धे टं० ७६६६ सां० माघान्ते द्वितीयस्कन्धे ६५०० सां० चैत्रान्ते तृतीयस्कन्धे टं० ६५०० अनया व्यवस्थया ग्रामाणां मध्यादुत्पन्नद्रम्मा लिग्वितोत्तराक्षरप्रमाणेन राजकुले देयाः । ग्रामाणां मध्ये दण्डमाङ्गलीयकादिकं सर्व श्रीराजकुलेन लभ्यम् । इहाथै लिखितविधेः पालनाय स्कन्धकत्रयेण ट- श्रानां विशुद्धिकरणाय च दावापितप्रतिभुवौ अमुकसुतौ असुकाको उत्तर- प्रत्युत्तररहितौ । समग्रनियोहकरणाय उभयोरपि मतानि स्वहस्तेन । निरूपणा यथा- [ A स्वस्ति । श्रीमहामात्यश्रीमालदेवः अमुकपथके अधिकारिणं महं० हरिराज बोधयति यथा । बोद्धव्यमिदम् । अस्माभिस्तव स्थाने अधिकारी मालदेवो निरूपितोऽस्तीत्यवबुध्य तदस्य भवता समस्तमुद्रासहितपदलेख्यकपो- - ·लेखपद्धतिः। १३ - तकवहिकादिकं यथावस्थितमुगणनीयम् । भवता उत्थायात्रागन्तव्यम् । सं० ८०२ ज्येष्ठशुदि १३ भौमे । II B स्वस्ति । श्रीअमुकाकः अमुकपथके अधि० अमुकं बोधयति यथा ॥ बोडव्यमिदम् ॥ अस्माभिस्तव स्थाने अधिकारी अमुकाको निरूपितोऽस्ति । तदस्य भवता समस्तमुद्रादिउद्गणकलेखकपोत्तकवहिकादिकं च समर्पणीयम् । भवतात्रागन्तव्यम् । वैशाखशुदि १५ सोमे । मतं श्रीः ।। अपराऽपि निरूपणा यथा- I A स्वस्ति । महामात्यश्रीनागडः अमुकपथके अधि० अजयसीहं बोधय- ति यथा । बोद्धव्यमिदम् ॥ भवतां पार्वे तन्त्रे राज. अमुकाको निरूपितोऽस्ति । भवता तदस्य स्वाङ्गभोगपदे दिन प्रति देयद्रम्माः२। अमीषां दृष्टपश्चाशत्पदा- तीनां मासं जनं प्रति देय द्र० ७, तथा दृष्टघोटक ८ वादनमोदने दिनं प्रति देय द्र०२। अमीषां दृष्टघोटकपदातीनां अवलगा सदैवावलोक्या । अमीषां घोटकपदातीनां जातक्षूणानि समग्राण्यपि दिनगतानि वहिकायां लिम्वनीया- नि । सं ८०२ ज्येष्ठशुदि १३ गुरौ दृ. कहूआ। अमुकाकमतीतडोकरा राघ- देवमतं । श्री। 1 B स्वस्ति । महामात्यश्रीअमुकाकः अमुकपथे अधि० अमुकाकं बोधय- ति यथा । बोद्धव्यमिदम् ॥ भवतां पार्श्वे निरूपिततंत्रराज० अमुकाकस्तत्राया- तोऽस्ति । तथा दृष्टघोटस्य ग्वादनमोदने दिन प्रति देय द्र०४ तथा दृष्टपदातीनां मासं प्रति जिनं प्रति सभोजनं द्र० ८। सदैवावलोकनीया। अमीषां क्षुणा- दिकं वहिकायां ज्ञातव्यम् ॥ संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि ८ सोमे यक अमुकाकः । मतं श्रीः ॥ अश्वविक्रयपट्टको यथा- A सं० ८०२ वैशाखशुदि ३ गुरावधेह बला०श्रीनागराजपश्चकुलं हेडा- उनागडस्य अश्वविक्रयपट्टकं प्रयच्छति यथा । यत् व्य० अमुकपार्थात् हेडा- उनागडेन क्रीतं श्रीषण्डघोड्ड १ मूल्ये द्रम्माः ५००० पञ्चसहस्रद्रम्मा घोटक- स्यास्य दानसम्बन्धे दशबन्धे देय द्र० ५०० पश्चाशतानि द्रम्माः श्रीकरणे प्रवे- शिताः। देशमध्ये देशान्तरे प्रचलतो हेडाउनागडस्य केनापि कीदृश्यपि खश्चा न कार्या । सं ८०२ ज्येष्ठशुदि १५ गुरौ। मतं श्रीः प्रमाणमिति । गुणाक्षराणि यथा- - ·लेखपद्धतिः । - IA स्वस्ति । महामण्डपिकायां बलाश्रीअमुकपञ्चकुलं वाणि. मदनस्य गुणाक्षराणि प्रयच्छति यथा ॥ नागसारिकायां श्रीपत्तनोपरि वा० मदनेन क्रीतपूगनालिकेरमश्रिष्टाहरीतकीमरीचषण्डगुलवस्त्रभृतपोठीयाबलीवानां पूर्व- रीस्या रूढया च गृधमाणदानस्य पादोनं दानं ग्रहीष्यामः ॥ सार्थवाहकस्य कर्पटपदे प्रमादमुक्ती बलीवाः २० विंशतिपोठीयकाः । संवत् ८०२ वर्षे वैशाग्नशुदि ३ गुरो मतं श्रीः । प्रमाणम् । II B स्वस्ति । महामण्डपिकायां बलाश्री अमुकपञ्चकुलं स० अमु- काकस्य गुणाक्षराणि प्रयच्छति यथा ॥ श्रीपत्तनोपरि नागसाशि या वाणि अमुकाकेन पूगनालिकेरमधिष्ठाश्रीखंडप्रभृतिबलीवनां रूढ्या दीयमानदानस्य पादोनं दानं ग्रहीष्यामः ॥ सार्थवाहस्य बलीवर्दानां विंशतिः। संवत् १२८८ वर्षे वैशाग्व शुदि १५ सोमे मतं श्रीः ॥ टिप्पनकं यथा- I A स्वस्ति । बाला० अमुकपश्चकुलं अरलूआपथके श्रीवर्धमानपथकवा- स्तव्यव०चाहडस्य टिप्पणकं प्रपच्छति यथा । यत् श्रीपत्तनोपरि वाणि० चाह- डेन भृतमुगमूडक १०० मूल्ये द्रम्मा १०००० दशसहस्राणि । दम्माणां दानं तत्रैव ग्राह्य, प्रतिटिप्पणकं समर्पणीयम्। सं० ८०२ ज्येष्ठशुदि १५ गुरौ । मतं श्रीः प्रमाणम् । II १ स्वस्ति । अमुकपथके वला० अमुकादिपंचकुलं वाणि० अमुकाकस्य टिप्पनकं प्रयच्छति यथा ॥ श्रीपत्तनोपरि वाणि० अमुकाकेन भृतबलीवईमुद्ग- मूटक १०० शतमेकम् । दानं तत्रैव ग्राह्य, प्रतिटिप्पनक समर्पणीयमिति ॥ संवत् १२८८ वर्षे वैशाग्वशुदि १५ सामे मतं श्रीः ॥ अथ मार्गाक्षराणि यथा- ! A सं० ८०२ वैशाग्वशुदि ३ गुरौ अद्येह श्रीअमुकपञ्चकुलं पट्टकलि- म्वितं प्रयच्छति यथा। यत् वाणि० पासडेन भृतगंत्री १ धाणा १०। सगुण- नीदाने द्र०४ चत्वारः । मतं श्रीः प्रमाणम् । II }; संवत् १२८८ वर्षे वैशाख शुदि १५ सोमे अयेह श्रीअमुकपथके महं अमुकादिपञ्चकुलं पटकं प्रयच्छति यथा ॥ वाणि० अमुकाकेन भृतबलीवई १० तिलभृतवाहन ४८ । सगुणीदाने द्र० ४ चत्वारः । श्रीः॥ III C संवत् १५३३ वर्षे ज्येष्ठशुदि ८ भौमे मंडपिकानिबडमहं० - ·लेखपद्धतिः। अमुकाकप्रभृतिपञ्चकुलं पट्टकं प्रयच्छति यथा । साहअमुकाकसक्तवाहण ४ ठामि १० मंजिष्ठा भार १५ मूंकडि गांठि १० श्रीषंडभार १ ठामि ४ प्रवालां मण ५० मेथी २ । एवं सगुणदानात् प्रवेशद्र० १००० सहस्रमेकमेतत् ज्ञातम् । श्रीमहामात्यस्य भूर्जपत्रं यथा- I । श्रीमहामात्यश्रीनागडस्यादेशात् पेटलाउद्रे अधि० महिपस्य लिख्य- ते यथा । यद्भवता निजव्यापारस्य त्रिपदलेख्यकानां दानाय दृष्टादेशप्रमाणेनात्रा- गन्तव्यम् । अस्मिन् सम्बन्धे प्रहितभट्टपुत्रस्य देय द्र० २ दिन प्रति हौ द्रम्मास्त- था कणभक्तक ४ चत्वारि देयानि । ज्येष्ठ शुदि १५ गुरौ । मतं श्रीः प्रमाणम् । II B श्रीमहंतकवचनात्पेटलापद्रे महं० अमुकस्य लिख्यते यथा ॥ ले- स्वानां दानायात्रागन्तव्यम् । सम्बन्धे प्रहितमपुत्रस्य दिन प्रति देय द्र०२ कण भक्तक ४ । वैशाखशुदि १५ सोमे । मतं श्रीः॥ मण्डलेश्वरभूर्जपत्रं यथा- A स्वस्ति । श्रीअमुकमण्डलकरणात् महामण्डलेश्वरश्रीधारावर्षपादाना- मादेशात् अमुकग्रामे राज०जगडस्यादिश्यते यथा । यत् लभ्यराजकीयद्रम्माणां सम्बन्धे उग्राहणाय प्रहितभपुत्र ४ दिन प्रति देयद्र०४ चत्वारो द्रम्माः। एवं प्रतिदिनं द्र० १६ षोडश द्रम्माः। वैशाखवदि ३ गुरौ । इति लिखितं प्रमाणम् । न्यायवादो यथा- A संवत् ८०२ वर्षे वैशाग्नशुदि ३ गुरावयेह श्रीपत्तने यथासन्तिष्ठमान- पूर्वलिखितराजावलीपूर्व महामात्यविदितं धर्माधिकरणे न्यायपत्रमभिलिख्यते यथा । यत् केनाऽपि पिशुनेन परकीयां ऋद्धिमसहमानेन लोभाभिभूतेन वक्र- कार्यकारणमलीकं चित्ते विमृश्य श्रीराजकुले गत्वा जल्पितं यदमुकाकस्य प. त्नी स्वैरिणी सती विटेषु रमते साङ्गत्यं कुरुते इत्यादिक्षुद्रवचनैराक्रोशिता ब्रा- ह्मणी धर्माधिकरणे गत्वा पण्डितानामग्रे विज्ञप्तिकां कृतवती यद्यहं स्वप. तिं परित्यज्य मनसा वाचा कर्मणाऽपि परपुरुषमभिलषामि तदा मम कुल- गृहमेव प्रमाणम् । इति भाषोत्तरमाकर्ण्य पण्डितैनिर्णीतम् । दोषचक्षुःसाक्षी श्रोता च नास्तीति दिव्यं प्रमाणमिति प्रकटो न्यायः। प्रमाणं विना दण्डसाध्यो न भवति । इति न्यायवादः। प्रतिपृच्छा यथा- B स्वस्ति । श्रीमहाकुलपादानां विज्ञप्तं यदक्षतमदौवारिकअमुकाकेन प्राधू- - - ·लेखपद्धतिः। ॥ , 'णकेन आनीतयुगाक्षेत्रजासुक्षेत्रकेषु (?) ३६ षट्त्रिंशत् । तदेतदीयपाहुडममा. णेन प्राघूर्णकं दीयते लग्नम् । सर्ववारं प्रभावितवस्तूनां पृच्छा क्रियते ॥ मंवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमे दूयके स्वयमादेशः ॥ ग्रामसंस्था यथा.- I A स्वस्ति । लाटापल्ल्यां अधिकारिश्रीअमुकपञ्चकुलं पेटलाउद्रे समस्त- विषयिकाणांसमस्तग्रामेयकानांसंस्थाक्षराणिप्रयच्छति यथा। यत् समस्तग्रामे- पु समकरभूमिविशोपकं प्रति देय द्र० २४, तथा पोचिलभूमिविशोपकं प्रति देय- २० २०, उद्धखिलभूमिविशोपकं प्रति देय० १६, तथा नव्यसमायातकुटुम्बिकैः उद्धखिलभूमिविशोपकं प्रति द्र०१० दश द्रम्माः नाडीयके द्र०३ त्रयो द्रम्माः महिषीगोचरे द्र०२ छौ, बलीवर्दगोचरे द्र०१ एकः, वल्होडीयाछालीगोचरे ७० ०॥ द्रम्मा, वहमानहलबलीवर्दानां गोचरो नहि । तथा चर्मचौरिकायां दण्डपदे द्र० २५ पञ्चविंशतिः, मस्तकस्फोटने द्र० ६ षड्, भागकर्षणे द्र० ५ पञ्च द्रम्माः, सकणकानां वारके १ एकः, आज्ञाभङ्गे द्र० ५ पश्च द्रम्माः । अनया व्यवस्थया समग्रदेशीयग्रामा उद्ग्राहिताः । सं० ८०२ ज्येष्ठशुदि १५ गुरौ । मतं श्रीः प्रमाणम् । II B स्वस्ति । लाटापल्या देशमध्ये समस्तग्रामेषु समकरनव्यवासितस- मस्तकुटुम्बिकैर्वणिम्मिश्च वहमानसमकरभूमिविशोपकं प्रति दान्यां देय द्र० २४ तथा पोचिलउद्घविशोपकं प्रति द्र० २० उद्धखिलविशोपकं प्रति ०१६ तथा खिलविशोपकं प्रति द्र०१० तथा अणाडियकं प्रति १०३महि गोचरे १०२ बलीवईगोचरे द्र०२ वल्होडागोचरे द्र००॥ छालीगोचरे द्र०॥ वह- मानबलीवानां गोचरो नहि । तथा दण्डपदं मस्तकास्फोटने ट०६षड्,भागक- पणे ५ चर्मचोरिकायां द्र०२५ सकलाभारके द्र०१ आज्ञाभङ्गे द्र०५। अनया व्यवस्थया देशमुद्राहयिष्यामि । मतं श्रीः॥ धर्मचीरिका यथा- I A संवत् १२८८ वर्षे वैशाख शुदि गुरावद्येह श्रीआशापल्ल्यां राजधा- न्यां अधिष्ठित-द्वादशराजमण्डलीसमलङ्कत-महाराजाधिराज-परमेश्वर-परम- भट्टारक-श्रीउमापतिवरलब्धप्रौढप्रताप-संशोषितारातिवनगहन-निजभुजवि. क्रमेण रणाङ्गणनिर्जितशाकम्भरीभूपाल-श्रीमच्चौलुक्यान्वयनृपतिमूलराज- कुलकमलिनीविकाशनैकमार्तण्ड-उदितोदितवंशपतिमुक्तावलिनायकमणि-श- ·लेखपद्धतिः। रणागतवज्रपञ्जर-लडहलीलावतीस्तनकलशविलसनकहार-प्रतिपन्नवाचाऽवि. चल-अशरणशरणद-प्रत्यर्थिक्षितिपालमौलिवलभीविन्यस्तपादाम्बुज-षट्- त्रिंशद्दण्डायुधयोधविद्यानिपुण-वैरिएष्ठिदानविमुख-सदाजयावदात-शक्तित्र- योपचितसमृद्धि-चतुरङ्गबलोपेत-गाम्भीर्योदार्यविनयनयगुणप्रमुखगुणगुणाल- इतगात्र-देवग्रिजसुरपरिचर्यार्थं श्रद्धाभरबन्धुरचित्त-पत्रिंशद्राजकुलीमुकुट- रूप-यजनाध्ययनदानरत-गङ्गोदकनिर्मल-आश्रितकल्पद्रुमपाय-धर्मधौरेय- आधिव्याधिरहितकलेवर-शशाङ्कनिर्मलयशोव्याप्तदिगन्त-इतवारनियोगैरनु- दिनं परिज्ञातपरराष्ट्रस्वरूप-रूपेण निर्जिताश्विनीकुमार-स्वराष्ट्रोपचयप्रपञ्चनि- पुण-यथास्थानं यथावसरं शमादिदण्डप्रयुञ्जनेऽतिकुशल-धीरोदात्तधीरललितगु- णालङ्कतविग्रह-परदारविमुख-अष्टमहासिद्धिसाधक-जगद्रक्षाजागरूक-अशे- पविद्यापारग-व्यसनैरवाहित-प्रजारञ्जनतत्पर-सौभाग्यैकनिधान-विद्यावृद्धम- डुलसभानिलकायमान-द्विजजनपरिवृत-अभिनवरामार्जुनपराक्रम-मया ध- रित्रीरूप-सन्येन युधिष्ठिरप्रतिम-स्थानभ्रष्टावनीशस्थापनाचार्य-रावणवढाह- झार-मागरवदगाधगाम्भीर्य-सत्सङ्गतितत्पर-श्रीमल्लक्ष्मीकान्तप्रणतिपर-श्री- मोमेश्वरपादपद्मयुगलध्यानैकनिष्ठ-इष्टरिपुनिग्रहग-(विनिर्जित)मालवाधीशब- लिबहाल-राजराजेन्द्रश्रीमत्कुमारपालकल्याणविजयराज्ये एतस्मात् परमस्वा. मिनः प्रमादावाप्तामात्यपदमहामात्यश्रीजगदेवे श्रीश्रीकरणादिसमस्तमुद्राव्या- पारान् परिपन्थयति सतीत्येवं काले प्रवर्तमाने इहैव खेटकाधारमण्डलान्तश्चतु. सत्तरचतुरासिकायां अयेह पेटलाउद्रे महं० भाभूमभूतिपश्चकुलपतिपत्नौ तेषां प्रत्यक्षं धर्माधिकरणविदितं पञ्चमुग्ननगरे चातुर्वर्ण्यलोकमहाजनसमक्षं श्री. मन्नगतः स्वामिनः पुरतः अमुकाकः राजादिष्टेन शिर उपस्थापयति । अमु. कदिव्यग्राही स्वीयमत्यादिप्रतिज्ञया इत्यादि चेष्टयति यन्मया अमुकाको अपराधीन कारापितः । यद्यहमपराधमिमं करोमि कारापयामि तदा सप्तवि- घि-एकादशप्रसूतीनां मध्यादेकया सम्बध्यमानो भवामि । यदस्मिन् क्रियमाणे अमुकदिव्ये शुद्धि न प्राप्नुयां ततो मे अपराधो भूयात् । अब चेत्केनापि द्वि- जिहरूपिणा पिशुनेन राजपुरुषाणामलीकदोष उत्पादिते कृतकदिव्येन शुद्ध्या- मि ततः पिशुना राजनिग्राधः । अहं सभासदां विदितं पश्चनुग्वनगरप्रत्यक्ष चन्द्रविशदो भवामि । तदिहार्थे इहावतरन्तु सत्यान्तसाक्षिगो दिक्पाला लो- कपालाश्च साक्षिप्रतिभूताः । पुरा चोक्तं ऋषिभिः- एोहि भगवन् धर्म ! अस्मिन् दिव्ये समाविश । - ३-४ लखप० ·लेखपद्धतिः। महितो लोकपालैश्च वस्वादित्यमरुद्गणैः ।। आदित्यचन्द्रावनिलोऽनलश्च द्यौर्भूमिरापो हृदयं यमश्च ।। अहश्च रात्रिश्च उभे च सन्ध्ये धर्मो विजानाति नरस्य वृत्तम् । धर्मो जयति नाधर्मः सत्यं जयति नानृतम् । क्षमा जयति न क्रोधो विष्णुर्जयति नासुराः ॥ धर्मो बन्धुर्मनुष्याणां धर्मो मण्डनमुज्वलम् । अविनाशपरो धर्मः धर्मः सर्वत्र रक्षकः ॥ धर्म एव परो बन्धुर्धर्म एव परं धनम् । धर्म एव सहायश्च धर्मो रक्षति रक्षति ॥ यत्सत्यं त्रिषु लोकेषु इन्द्रे वैश्रवणे यमे । ब्रह्मवादिषु यत्सत्यं तत्सत्यमिह दृश्यताम् ॥ सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः । सत्येन वायवो वान्ति सर्व सत्ये प्रतिष्ठति ॥ एकपादस्थिते धर्म सत्ये च प्रलयं गते । विपरीतगते लोक यतो धर्मस्ततो जयः ।। यश्चक्षुः सर्वजगतां साक्षी लोकीयकर्मणाम् । आदित्याय नमस्तस्मै जगदानन्दहेतवे ॥ वृहि साक्षिन् ! गवृत्तं लम्बन्ति पितरस्तव । तव वाक्यावसानेन पतन्ति न पतन्ति च ॥ अक्षरा मुनिभिः प्रोक्ता न पतन्ति कदाचन । अक्षरविद्यमानैस्तु न दिव्यं न तु साक्षिणः ॥ विवादेऽन्विष्यते पत्रं तदभावे तु साक्षिणः । साक्ष्यभावे ततो दिव्यं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ धर्मशास्त्रार्थकुशलाः कुलीनाः सत्यवादिनः । समाः शत्रौ च मित्रे च नृपतेः स्युः सभासदः आचतुर्दशयामान्तं यस्य नो राजदेवकम् । व्यसनं वा भवेन्मृत्युः तस्य शुद्धि विनिर्दिशेत् ।। पश्चालवलारभूमिसम्याविधिर्यथा- सं० १४०७ वर्षे माण्डलिकरणे राणाश्रीरिणमल्लदेवः पश्चालदेशीयसम- स्तंग्रामेषु वासेलकुटुबिकानां गुणपत्रं प्रयच्छति यथा। यत् समकरऊघडीया ·लेखपद्धतिः। झुपडीयाकुलैः यदृच्छया ग्रामेषु वासनीयम्। वहिकायां स्वीयस्वीयलिग्नितप्रमा- णेन दानीद्रम्माः श्रीराजकुले प्रवेशनीयाः ।। अर्की द्रम्मा दीपोत्सवे अर्द्धा राजो- त्सवे देयाः । देयाचारः समग्रोऽपि देशरीत्या निर्वहणीयः । कुटुम्बिकैः खेडिब- लारभूम्यां निष्पन्नकणानां भागवयं श्रीराणकुले प्रवेशनीयम् ।। भागैक कुटुम्बिकैः ग्राह्यः । एवंपरिणा बलारखिलभूमिकर्षणे निष्पन्नकणा विभज्य ग्रायाः ॥ वहिकायां लिखितनिबन्धभूमी कुटुम्यिकैः समग्रापि खेडनीया वापनीया पात- नीया नहि । पतितभूमी-आयपदं कुटुम्बिकानां विभागमध्यात् वलिष्यति । व्रीहिचिणागोधूमजवलाटबीजानि वृद्धानि मेहिमध्यावालनीयानि । अपराणि समग्रवीजानि कुटुम्बिकैः कर्तव्यानि । चारिः समग्रापि कुटुम्बिकैः ग्राह्या । ममस्तकुटुम्बिकैः मेविहारको राजकुले मेढिमध्याद्देयः। सूत्रधारलोहकारकुंभ- कारप्रभृतिपंचकारअकानां बाचकानि ग्वलके दातव्यानि ॥ राजकीवलकीविदि- याविहितं सूत्रधारस्य हलं प्रति कणकः मेढ्यां दातव्यः । समस्तकणकानां मा- षकं मृडाकं प्रति पूंजीपदे कणमेर १ देयः । तथा पञ्चकुलमहाग्वलरक्षकाणां तलके मुक्तकणानां मध्यात् मृषडी देया। तथा राजविभागायातकणाः समग्रा अपि श्रीराजकीयकाष्ठागारे प्रविष्टाः कुटुम्बकैः कार्याः । देवदायीब्रह्मदायीकप्रसाद- माचित्तप्रभृतीनां भूमी कुटुम्बिकैः अग्रकैर्न खेडनीया। तथा कुटुम्बिकैः कणा न चारणीयाः । सत्यस्वभावेन कणा विभज्याः । अथ कदाचित् कुटुम्बि- काचारितकणः प्राप्यन्ते ततः कणानां माणकैकं यावत् क्षुणं नहि ।। एकवारकं नस्य पृष्ठे हस्तः। यदा द्वितीयवारं चोरितकणैः कुटुम्बिकः प्राप्यते तस्य कुटुम्बिकस्य सीरे निष्पन्नकणा राजकुले यान्ति । इहार्थ रक्षपालेन रावा न श्रोतव्या । तथा स कुटुम्बिको ग्रामादुद्रासनीयः । अन्यत्र प्रणश्यगतकुटुम्बि- कस्य क्षेत्रग्वलककणधनढोरप्रभृति सर्व राजकुले स्वाधीनं कर्तव्यम् । गुणप- प्रमाणेन रक्षकेण कुटुम्बिका रक्षणीयाः। यदा चत्वारः कुटुम्बिका गुणपत्रं गृहीत्वा आगच्छन्ति तदा रक्षकेण रावा श्रोतव्या । अन्यथा जनैकस्य मुखेन रावा न श्रोतव्या ॥ इति समस्तपश्चालदेशीयकुलानां गुणपत्रविधिः ॥ आधौ कृतवस्तूनामुपरि गृहीतद्रव्यपत्रविधिः- A संवत् १२८८ वैशाग्नशु०१५ गुरावयह श्रीपत्तने यथासन्तिष्ठमान- राजावलीपूर्व आधौकृतवस्तृनामुपरि गृहीताद्वारद्रम्माणां पत्रं लिख्यते यथा ॥ यत् इहैववास्तव्यप्राग्वाटज्ञातीय व्य० चाहडपार्धात् संग्वारीग्रामीय पट्ट० मा. लाकेन आधौकृतमहीषी८ बलीवर्द १६ गौ ५० फिक २ एतबनि आधौ दत्त्वा - ·लेखपद्धतिः । • श्रीश्रीमालीयग्वरटङ्कशालाहतत्रि परीक्षितहव्यवहरमाणजीर्णविश्वमल्लप्रियद् २४०४ चतुरधिकचतुर्विंशतिशतानि द्रम्मा गृहीताः। व्याजेन मासं शतं प्रतिर चटन्ति । एते द्रम्माः सां० दीपोत्सवे निर्विवादाः कलिकाकलिरहिताः अष्टप्रहरे अर्थधारिणकन व्यवहारकस्य देशान्तरगतस्यापि एकमुष्ट्या प्रवेशनीयाः। यदि व्यवहारको ग्रामे न भवति ततो धारिणकेन एकधनस्य तद्धातुः तत्सुतस्य वा गृहोदुम्बरमध्ये समानीय द्रम्माः प्रवेशनीयाः । अथ चेद्दायकग्राहकयोर्मध्ये देववशतः एको म्रियते नश्यति कस्यापि दैवविहितं किमप्यनिष्टं दुनिमित्तमु- त्पद्यते, ततस्तयोः पुत्रपौत्रैरपि द्रम्माः पत्रप्रमाणेन देयाः । जल्पितदिनैः यदा धारणिक एकमुष्ट्या सव्याजकान द्रम्मान व्यवहारकाय न ददाति एकमुष्ट्या समग्रद्रम्मान न प्रवेशयति तदा कियद्भिः प्रवेशितद्रम्मैलिखितपत्रविधिना अ- पूर्यमाणथाकमानद्रम्मा व्यवहारकेण आधौ मुक्तउपरिलिखितवस्तृनि शाकपणि- कान्यायेन धारणिकप्रतिभुवां विदितं विक्रीय द्रम्मा ग्रहीतव्याः। कदापि मुक्ता- धिवस्तुभिरपि पत्राङ्किताः सव्याजकाः सीपक्षया द्रम्मा न पूर्यते तदनु प्रतिभूभिः अन्यव्यवहारकात व्याजेनाकर्ण्य अथवा स्वगृहादात्मीयं वस्तु विक्रीय व्यव- हारकस्य सव्याजकाः द्रम्मा दातव्याः । धारणिकेन प्रतिभूभिश्च व्यवहारकसमं वादविवादी राजकुले न कार्यः।जातविवादे संजातोपक्षयो हीनवादिभिःसर्वोऽपि महनीयः । अथ मुक्ताधिवस्तृनां मध्यात् कध्यापि वस्तुनो दैवायत्तं दुनिमित्त- मनिष्टं किश्चिदपि जायते, अग्निदाहेन चौराग्रुपद्रवेन अतिजलपातेन विनाशः स्यात् , ततोऽपि धारणिकप्रतिभुवो व्यवहारकस्य पत्रप्रमाणेन समस्तसोपक्ष- यच्याजकद्रम्मैः प्रविष्टः उच्छृखलाः जायन्ते । इहार्थे विनष्टाधिसक्तकरन एक- न्दलं व्यवहारकसमं न कार्यम् । अथ कदापि व्यवहारकस्य उत्पन्नस्वीय.. कार्य- वशात् द्रम्मैः हस्तप्राप्तैः प्रयोजनं जायते. ततो व्यवहारकेण धारणिकप्रति- भुव आक्रम्य भट्टपुत्रानुपवेश्य सव्याजद्रम्मा ग्राह्याः । इहार्थे विहितमपु- प्राणां य उपक्षयो व्रजति म समग्रोपि धारणिकप्रतिभूभिश्च सर्वोऽपि निर्वहणीयः । अस्योपरिलिखितविधेः पालनाय सव्याजकसोपक्षयद्रम्माणां लि- खितपत्रविधिप्रमाणेन दावापनाय आधौ मुक्तवस्तृनां योगक्षेमनिर्वहणाय अपरममस्तग्राहकाचारेण स्वयं ग्रहीतारौ इव प्रतिभुवौ व्यवहारकसमं समग्र- निर्वाहं कुरुतः । यथा बहवः प्रतिभुवो भवन्ति तथा एकेन सर्वे सर्वैरपि एकः सङ्कलिता एव निर्वाहं कुर्वन्ति । धुरप्रतिभुवोरन्तरं नावगन्तव्यम् । प्राप्तेनै- केनापरेषामुत्तरमकुर्वतां व्यवहारकसमं लिखितपत्रविधिद्रम्माणां सव्याजका- 'नां सोपक्षयानां धनिकवत् समग्रनिर्वाहो विधातव्यः । प्रतिभूभिरात्मानं धा- ·लेखपद्धतिः। रणिकं भणित्वा मनसि कल्पनीयम् । अत्रायें रावां परित्यज्य प्रतिभुवा.. माचारं केवलं च विधाय आधिपालकप्रतिभूभिर्व्यवहारकस्य पत्रप्रमाणेन सो- पक्षयसव्याजकद्रम्माणां निर्गमः कार्यः । इहार्थे अमुकामुकग्रामीयअमुकाम- कज्ञातीयअमुकामुकनामानश्चत्वार आधिपालाः । तेषां स्वहस्तेन दत्तमतानि ।। तथा धारणिकस्वहस्तेन प्रदत्तमतम् । तथा अधिवाससक्तीया अमुकज्ञाती. या अमुकनामानश्च पश्च साक्षिणश्च । लिखितमिदं पंत्रं उभयाऽभ्यर्थितेन पार- थीजयताकेन । हीनाक्षरमधिकाक्षरं च पत्रं प्रमाणमिति ॥ वृद्धिधान्याक्षराणि- । संवत् १२८८ वैषाग्व शुदि १५ गुरावयेह श्रीपत्तने यथासन्तिष्ठमान- राजावलीपूर्व समृद्धिधान्यपत्रमभिलिख्यते यथा । धनिको नाम नामतः इहैव वास्तव्यश्रीमालज्ञातीयवाणि० पाताको लाभाय स्वधनं प्रयुते । अस्य च हस्ता- हारणिको नाम नामतः संग्वारीग्रामीयनागरज्ञातीय वा० पदमासुत वा० म- हिपाको गोधूममाणि २० विंशतिः अङ्कतोऽप्युडारे गृह्णाति । तदेते गोधूमाः स- पादिकाः वर्द्धमाना वलकान्ते सातधान्यराशेर्वातोपनीतमृत्तिकाचिवडारहिता अक्षता रजोहीना ज्येष्ठीपूर्णिमांनिरुद्य अयाचिताः कलिकालवलिकउचटरहि. ना निर्विवादा राजभागाहप्तानन्तरं तत्कालमेव खलकादथ गृहायाताः प्रथमज्ये- ठपूर्णिमादिसक्तीया भव्या निजशकटे कृत्वा वृद्धिसमं व्यवहारकपातागृहे यथागृहीतप्राप्येन वा०महिपाकेनानीय प्रवेशनीयाः । यदि सां० ज्येष्ठान्ताद- वाक् मवृद्धिगोधूमान् वा महिपाको न प्रवेशयति तदा धान्याचारेण देशा- चारेण च भव्यानां गोधूमानां वर्तमानमूल्यद्रम्मान ददाति महिपाकः ॥ इहाथ लिग्वितममस्तपत्रविधिनिर्वाहणाय अमुकग्रामीयअमुकज्ञातीयअमुकनामानौ हो दावापितप्रतिभुवौ । एकेन द्वौ द्वाभ्यामेकः । एकेन हस्तप्राप्तेन द्वितीयेन उत्तर- मकुर्वता धारणिकवत् लिग्वितपत्रार्थः समग्रोऽपिव्यवहारकममं निर्वाहयितव्यः इहार्थे धारणिकप्रतिभुवोः स्वहस्तेन समीपस्थअमुकामुकमुख्यसाक्षिपञ्चक- विदितं प्रदत्तमतानि । उभयाभ्यर्थनेन लिखितमिदं पत्रं पारधीजयताके हीनाक्षरमधिकाक्षरं वा प्रमाणम् । दिव्यं यथा- फालं कोशो घटश्चैव घटसो जलं तथा । षष्ठं च तन्दुलैर्दिव्यं सप्तमस्तप्तमाषकः ।। फालदिव्यं महारौद्र प्रक्षिप्तं च करांजली।

·लेखपद्धतिः। दहस्वैनं च पापिष्ठमपापे शीतलं भव ।। त्वमग्ने ! सर्वभूतानामन्तश्चरसि नित्यशः। साक्षिवत् पुण्यपापानां ब्रूहि सत्यं च पायक ! ॥ इति फालाधिवासना। त्वं तोय ! प्राणिनां प्राणाः सृष्टेरादौ विनिर्मिताः । शुद्धं धारय मामग्रे अशुद्धं चेत्प्रकाशय ॥ इति कोषाधिवासना। त्वं तुले सत्यवक्तासि पुरा देवैर्विनिर्मिता। यत्सत्यं वद कल्याणि ! संशयान् मां विमोचय । शुद्धोऽहं चेधो गच्छ अशुद्धश्चेदूर्ध्वगा भव ॥ इति तुलाधिवासना। वासुकेः कुलसंभूत भगवन् उरग ! संशृणु । शुद्धस्य पुष्पमालेवाशुद्धश्चेदन्तको भव ।। इति घटसाधिवासना। धर्मपापावलोकाय गोलको जलमाश्रितो । अशुद्धस्य चरेत् रूप्यः शुद्धस्य हेमजश्चटेत् ॥ इति गोलकजलाधिवासना । तन्दुला सिहशंखाभा वक्त्रात् सत्यप्रभावतः । महिषीक्षीरसंकाशा जायन्ते शुद्धचेतसः॥ चर्विता रक्तसंकाशा जायन्तेऽशुद्धचेतसः । इति नन्दुलाधिवासना। परं पवित्रममृतं घृतं त्वं यज्ञकर्मणि परं सुराणामाहारः परं पावनमुच्यसे । त्वमग्ने ! सर्वभूतानामन्तश्चरसि पावक !। दह त्वं पापकर्माणः शुद्धानां शीतलो भव । इति तप्तमाषाधिवासना। दिव्यं सप्तविधं प्रोक्तं यथायोग्यतया बुधैः । दिव्याधिवामना पूर्व कर्तव्या देवसन्निधौ । एतानि सप्त दिव्यानि यथा प्रोक्तानि भूतले। क्रमेणैतानि सर्वाणि मया चोक्तानि धीमताम् ।

·लेखपद्धतिः। २३ - तुलायां नाधमो योज्यः स्त्रीणां फालं विवर्जयेत् । न कोशं श्लेश्मले देयं तसमाषश्च कुष्टिनः । विषं च सर्वतो वज्यं सद्यःप्राणहरं च यत् । कुष्ठिते वहिजं नास्ति एतद्दिव्यस्य लक्षणम् । न बालानां नातिवृद्धानां न स्त्रीणां दिव्यमर्हति । पण्डानां च न दातव्यं व्याधितानां विशेषतः । जयश्च काप्यशुद्धानां शुद्धानां च पराभवः दिव्यं देयं परं भाव्यं दिव्या दिव्यगतिर्भवेत् । डोहलिकामुक्तिर्यथा- I A संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमे अद्येह श्रीमदणहिल्लपाट- के यथासन्तिष्ठमानराजावलीपूर्व धर्माधिकरणे श्रीमहामात्यआलिगविदितं डो- हलिकाभूमीमुक्तिपत्रिका लिख्यते यथा । यत् मोटेरामहास्थानस्थदुवेबलाइ- तेन श्रीधर्माधिकरणे उपविश्य पण्डितानामग्रे चिरन्तनलोकानां प्रदत्तसाक्षि- वादेन श्रीकरणविदितं स्वकीयां भूमि निःसन्देह विधाय डोहलिकाभूमेः व्या- पेधः कारितः । अत ऊर्द्धमस्य विप्रस्य वहमानभूमेः केनाऽपि राजवर्गीयमानु- घेण प्रतिबन्यो न कार्य इति । मतं श्री:प्रमाणम् । II B संवत् १२८८ वर्षे वैशाग्वशुदि १५ सोमे अद्येह श्रीमदणहिल्लपाटके महाराजाधिराजश्रीभीमदेवाधिष्ठितधर्माधिकरणीयदेवताः श्रीश्रीकरणादिमहा- मात्यश्रीअमुकनिमिनं द्विवेदब्राह्मणअमुकाकस्य डोहलिकायां पत्रिका प्रय- च्छन्ति । अमुकग्रामीयब्राह्मणअमुकाकस्य श्रीधर्माधिकरणे उपविश्य धर्माधि- करणीयपण्डितानामग्रे चिरन्तनलोकैः प्रदत्तमाक्षिवादे श्रीकरणविदितं स्वकीयां भूमि कृत्वा लुप्तडाहलिकाया व्याषेधः कारितः । अत ऊईमस्य ब्राह्मणस्य वहमानभूमिव्याषेधः केनापि न कार्य इति । मतं श्रीः ।। व्याषेधो यथा- ILA स्वस्ति । श्रीमहामात्यश्रीआलिगवचनात् मुहुडामापथकेऽधि० वि. क्रमसिंहो बोधयति यथा । बोडव्यमिदम् ॥ यत्तत्र स्वपथके समस्तप्रसादसाचि. नग्रामेषु व्याषेधः कार्यः । संवत् १२८८ वर्षे वैशाग्वशुदि १५ गुरौ। मतं श्री: II B स्वस्ति । महं०श्रीश्रीकरणादेशात् अमुकग्रामे राजकीयनिबद्धराजपु- त्राणां लिख्यते यथा । यत् श्रीराजादेशात् राणावीरमदेवस्य ग्रामेषु व्याषेधः स. आतोऽस्ति । तस्य दानीभोगादि सर्व यथा पूर्वरीत्या ग्रहणाय दत्तम् । भवद्भिर्नि- - ·लेखपद्धतिः । - जभागं गृहीत्वा उत्थाय गन्तव्यम् । ग्वश्चा काऽपि कार्या । संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ गुरौ । मतं श्री:प्रमाणमिति । 11 B स्वस्ति । श्रीमहामात्यश्रीअमुकाकवचनादमुकपथकेऽधि० अमुकाकं बोधयति यथा । बोद्धव्यमिदम् । यत्त्वया स्वपथके स्वप्रसादग्रामेषु व्याषेधः कार्यः । संवत् १२८८ वर्षे वैशाख शुदि १५ सोमे । मतं श्रीः । अथवा व्याषेधो यथा- I A महामात्यश्रीआलिगवचनात् अरलूआपथके अधि० नागडं बोध- यति यथा ॥ बोद्धव्यमिदम् । यदसिदण्डप्रहारेषु राणो नागो न संप्राप्तः । अथ राजादेशेन एतस्य ग्रामो व्याषेधनीयः । संवत् १२८८ वैशाखशुदि १५ । II B स्वस्ति । महामात्यश्रीअमुकाकवचनादमुकपथके अधि० अमुकाकं बोधयति यथा । बोडव्यमिदम् । परमारराज अमुकाकः श्रीमद्विजयकटके न प्रविष्टः । अतो राजादेशेन एतदीयग्रामो व्याषेधनीयः इति । मतं श्रीः ।। ग्रासलोपनं यथा- IA स्वस्ति। श्रीमहामात्यश्रीआलिगवचनात् दण्डाहीपथके विजयसिंह बोधयति यथा । अमुकयुद्ध राजा नागपालो नायातः । प्रणश्य ययौ । तदस्य ग्रामाः सञ्जात्यां कर्तव्याः । समस्तग्रामेष्वायपद्ग्रहणार्थ स्वीयमानुषाः नियो- जनीयाः ॥ संवत् १२८८ वर्षे वैशाग्वशुदि १५ गुरौ । मतं श्रीः प्रमाणम् । || । स्वस्ति । श्रीमहामात्यश्रीअमुकाकवचनादधिः अमुकाकं यति यथा ।। अमुकराज्ञा सह युद्धे मञ्जायमाने राजा अमुकाको नष्टः । ततः ..राजा- देशेन एतदीयग्रामा राजसात्यां कर्तव्याः । सर्वग्रामेष्वात्मीयमानुषाः प्रस्थापनीयाः ॥ संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ मोमे । मतं जोः ॥ विशदानगणि यथा- IA संवत् १२८८ वर्षे वैशाग्वशुदि १५ सोमेऽयेह श्रीमत्पत्तने महामा- त्यश्रीआलिगः पट्ट० अरडकस्य विशुद्ध्यक्षराणि प्रयच्छति यथा ।। पट्ट० अ- रडकेन समस्तग्रामपट्टकेषु श्रावण्याचं आषाढीनिरुहं पट्टकद्रम्मास्तथा मलमार्ग- कमाङ्गलीयकचतुरकपतितादिसमस्तपदेषु पदकविशुद्ध्या देशरीत्या द्रम्माः प्रवेशिताः श्रीकरणे उपगताः। मतं श्रीः प्रमाणम् ।। JI B संवत् १२८८ वर्ष वैशाखशुदि १५ सोमेऽयेह श्रीमत्पत्तने महा- मात्यश्रीअमुकाकः पट्ट० अमुकाकस्य विशुद्ध्यक्षराणि प्रयच्छति यथा ॥ पट्ट० - ·लेखपद्धतिः । २५ अमुकाकेन समस्तपट्टकपदेषु श्रावण्याचं आषाढनिरुद्धं समस्तपट्टकद्रम्माश्चतुर- कपतितमलमार्गणादिसमं विशुद्धाः सप्रतिष्ठाः प्रवेशिता इति । मतं श्रीः ।। उपगता यथा- I । संवत् १२८८ वर्षे वैशाग्वशुदि १५ गुरावधेह श्रीपत्तने महामात्य- श्रीआलिगपञ्चकुलं अधि० वीजडस्य उपगतां प्रयच्छति यथा । अधि० वीज- डेन भण्डारीनरसिंहस्य पोतके प्रवेशितद्रम्माः ५००० पश्चसहस्रम् । मतं श्रीः । II B संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमेऽयेह श्रीमत्पत्तने महामात्यअमुकाको अधि० अमुकाकस्य प्रयच्छत्युपगतां यथा । अधि० अमु. काकेनामुकपोत्तसंप्रवेशित द्र० ५००० पञ्चसहस्राणि । हस्त० भ० अमु- काकमतं । श्रीः॥ मण्डलकरणस्य उपगता यथा- A सं० १३६६ वर्षे वैशाख शुदि ३ गुरावयेह मण्डलकरणे सीतापुरग्रा- मीयसंघवीहीराकस्य उपगतां प्रयच्छति यथा । यत् ग्रामस्यास्य पटकसम्बन्धे भण्डारीमेधाकस्य संघवीहीराकेन प्रवेशित रौक्यद्र ४००० चत्वारि सहस्राणि द्रम्माः प्रवेशिताः ॥ साभिज्ञानं भण्डारीमतं श्रीकरणाभिज्ञानं च प्रमाणम् ॥ कण-उपगता यथा- C मंवत् १.३३ वर्षे ज्येष्ठशदि ८ भौमे अद्येह अमुककोष्ठागारे महं० अमुकाकप्रभृति पञ्चकुलं उपगतां प्रयच्छति यथा । अमुकग्रामखलिकाक्रीती अमुकाकः महं० अमुकाकप्रभृतिपञ्चकुलेन प्रवेशित अमुकमापेन चणा मूडा ४० चत्वारिंशत् चणासत्कमूटकाः प्रवेशिताः । मतम् ॥ ठेको यथा- I A स्वस्ति । महामात्यश्रीआलिगवचनात् माण्डलिकपथकेऽधि० खेत- सिंहं बोधयति यथा । बोद्धव्यमिदम् । महामण्डलेश्वरराणावीरमदेवग्रामेषु व्याषेधः कार्यः । विकरे द्र० १६, लिगा द्र०६, धृपा द्र० १४, दर्शने द्र०८, पचं ४०४४। स्वस्ति संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ गुरौ । मतं। श्री:प्रमाणम् ।। II B स्वस्ति । महामात्यश्रीअमुकाकवचनादमुकपथकेऽधि० अमुकाकं बोधयति यथा । बोद्धव्यमिदम् । महामात्यश्रीअमुकाकस्य महामण्डलेश्वरराज- अमुकाकस्य ग्रामेषु व्याषेधः कार्यः । विकरे द्र० १६ लिङ्का द्र०६ धूपा द. - ·लेखपद्धतिः। - १४ दर्शने द्र० ८ एवं द्र० ४४ । स्वस्ति । संवत् १२८८ वर्षे पेशाग्वशुदि १८ मामे मतं । श्रीः ॥ सन्धिविग्रहौ यथा- 11 स्वस्ति । श्रीमुहुडासानिवासितश्रीमद्विजयकटकात राउलश्रीवाघ- पादानामादेशात् अणधुरे राणाश्रीजयताकस्य सान्धिविग्रहिकं मादरं बोधयति यथा । बोद्धव्यमिदम् । श्रेयोऽत्र श्रीमदस्माकं सौराज्ये अवघु स्वचिते परमप्रमादं विचिन्त्य निजनाथकल्याणवतीभिः किंवदन्तीभिः । यमजस्त्र- मानन्दनीयाः । कार्यं च । यत् श्रीमदस्माकं महागष्ट्रीयदण्डाः नेना सह विग्रहः सञ्जातोऽस्ति । अतः साधनसहरॆकं नीत्वा श्रीअस्माकं लोकारग्रहे समग्रजयनशालामामग्रीसहितं सत्वरं प्रहेयम् । यथा प्रहिनवाति में निज- स्वामिनो हृदयङ्गमः कार्यः । संवत् १३९० ज्येष्ठशुदि १५ गुरौ ।।। श्रीस्व- यमादेशः। II B स्वस्त्यमुकस्थाने समवस्थितश्रीमद्विजयकटकात् महामाश्वररा- णकअमुकाकसत्कसान्धिविग्रहिकं बोधयति यथा । बोडव्यमिदम् कुशल- मत्रास्माकमिति स्वमनसि प्रमोदं विधाय विजयकाय विग्रहः समु ऽस्ति इति मत्वा साधनसहस्रमेकं प्रतिग्रहे मुत्कलनीयम् । कार्यादिकं सदैव मित्ययमर्थः स्वप्रभोहदयङ्गमः कार्य इति । संवत् १२८८ वर्षे वैशार दि १५ मामे । दृयके स्वयमादेशः । लिखितं यथा- B स्वस्त्यमुकस्थानाद्राज. अमुकाको अमुकस्थाने भ्रातृअमुकाकं सारं मोत्कण्ठं गाढमालिङ्गय कुशलं वार्त्तयति यथा । कुशलमत्रोते स्वमनसि प्रमोदमाधाय तत्रत्यकुशलवती किंवदन्त्यनुदिनं प्रहेया । कार्यादिकं सदैव ममाख्याप्यमिति । लेखो यथा- - 1 । स्वस्ति । लाटापल्यां महं० अमुकाकोऽमुकग्रामेऽमुकं समादिशति यथा । आदेष्टव्यमिदम् । तस्मिन् ग्रामे मिलितपोत्तकद्रम्माः सर्वेऽत्र प्रविष्टाः कार्याः । कार्यादिकं सदैव विज्ञाप्यमिति । मतं श्रीः ॥ II A स्वस्ति । श्रीचाडातः राणाश्रीरासिलपादानामादेशात् ओडाग्रामे प्रती० रासिलस्य सप्रसादं समादिश्यते यथा। आदेष्टव्यमदः । यत् दृष्टादेशेन ·लेखपद्धतिः। - स्वीयविलहणासक्तघोटमानुषान् नीत्वा समग्रजयनशालासमं आतरसुम्बके राजश्रीजयतर्णमेलापके चाडायां समागन्तव्यम् । श्रीवयमपि बहुमेलापकं विधाय प्रभाते राजश्रीजयतकर्णचाडायां प्रचलिष्यामः । सं० १३६५ वैशाख- शुदि १५ गुरौ । श्रीस्वयमादेशः प्रमाणम् । वधूहेतो राजलेखः- स्वस्ति । मुहुडासानगरात् राउश्रीवाघदेवः अणधुरे कुमारश्रीनरसिंहदेव- पत्नी चन्द्राउलीनाम्नी सप्रसादं सस्नेहं समादिशति यथा । आदेष्टव्यमिदम् । यावत् कुमारनरसिंहः श्रीकटकात् समेति तावत्समस्तपरिग्रहस्य महं० जय- नापार्धात् कणभक्तकानि दृष्टप्रत्ययानि दावाप्यानि कोष्ठागारात् । तथा राजवर्गीयदासीदीकोलाकर्मकरप्रभृतीनां यथापूर्वमादिष्टा भूर्जाई (?) काराप्या। पोष्यवर्गस्य भोजनाच्छादनादिचिन्ता सर्वेषां वरा कार्या । अन्यच्च यात्री- सवे श्रीराजकुलात् कापि बाह्ये न गन्तव्यम् । परपुरुषदर्शनं परगृहगमनं च नैव विधातव्यम् । विशेषोत्पन्नराजकार्य सदैव श्रीअस्माकं विज्ञापयितव्यम् । मंवत् १४३२ वैशाखशु० १५ गुरौ । श्रीस्वयमादेशः प्रमाणम् । स्वरूपविधिः- स्वस्ति । श्रीपत्तनात् महं० जयताकः श्रीघोघावेलाकृले परमसुहृदं महं० विजयसिंह परमप्रीतिपरेण सोत्कण्ठं गाढमालिङ्गय सप्रश्रयं वार्तयति यथा । वार्तव्यमिदम् । कुशलमिह स्वीयसमस्तकुटुम्बेष्वगम्य भवता निजकुटुम्बा- रोग्यतया तथा यथास्थित्या स्वीयव्यापारस्थितस्वरूपेण च निरन्तरमहमान- न्दनीयः । कार्य च यत्साम्प्रतीनसमायातहुर्मजीवाहने कीदृशी वस्तु तथा ते. जी घोटकाश्च कियन्तः समायाताः तत्स्वरूपं सुव्यक्तं लिखित्वा प्रहेयम् । मथा मदधिकृतं कार्य सदैव सन्देशनीयम् । माघशुदि १५ गुरौ । श्रीराजविज्ञप्तिका यथा- A स्वस्ति । श्रीमदुजयिन्यां समवस्थितश्रीमद्विजयकटके पूज्यपरमाराध्य- नमोत्तमपरमपूजार्चनीयान् , उमापतिवरलब्धप्रौढप्रतापसंशोषितारातिवनदह- नान्, दुर्दान्तवैरिमदमदनचण्डशक्तीन् , प्रचण्डशात्रवराज्यलक्ष्मीस्वयंवरान , मदोदितप्रतापान , वैरिनिवदुर्निरीक्षान् , प्रत्यर्थिक्षितिपालमौलिवलभीवि- न्यस्तपादाम्बुजान् , रिपुमण्डलीनिर्दहने भीमभयङ्करान् , षदिशद्दण्डायुधा- दियोधविद्यानिपुणान् , अरिभूपग जघटानिर्दलने सिंहप्रायान् , वैरिपृष्ठदानवि- - , .

·२८ लेखपद्धतिः। , , मुखान् , सदाजयश्रीरक्षणरतान् , परिपन्थिपूगनिषूदनपटिष्ठान , अशरणश- रणान् , भयचकितप्राणिगणाभयदान् , शक्तित्रयोपचितान् , षाड्गुण्यप्रयोजना- तिनिपुणान् , सिद्धित्रयोपगतान् , उदयत्रयभूषितकलेवरान्, त्रिवर्गपोषकान, राजनीतिकोविदान, समृडचतुरङ्गबलोपेतान , महावीर्यान् , अष्टमहासिद्धिसा- धकान , शरणागतवज्रपञ्जरान , भूभारोडरणकर्मरूपान् , जगद्रक्षाजागरूकान, गांभीयौदार्यधैर्यविनयनयप्रमुग्वगुणालङ्कतगात्रान् , देवगुमद्विजपरियार्थं श्र- द्वाभक्तिभरयन्धुरचित्तान , षट्रिंशद्राजकुलीमुकुटायमानान् , म अधार्मिकान , परोपकारनिरतान , लोकहिष्टानां पापानां वधादुत्पन्नकीर्तिमन्दाकिनीपवित्रि- तभूमण्डलान् , यजनाध्ययनादिकर्मवयरतान् , किल्बिषवातेनास्पृश्यमानान् , सुरगुरुरिव दर्शितनीतिनैपुण्यान् , गङ्गोदकवन्निर्मलान् , परदारविमुखान् , स्वदारसन्तुष्टान , धर्मधौरेयान , आश्रितकल्पगुमायमानान् , षड्दर्शनाधारा- न , दीनातिहरान , थाह्याभ्यन्तरशोचतत्परान् , धर्मसंस्थापने ध्रुवपदप्रायान् , प्रतिपन्नवाचाऽविचलान् , आधिव्याधिबाधरहितान् , शिष्टैरुपदिष्टमार्गे प्रवर्त- कान् , सदाचारान् , निजवंशकमलिनीवनविकासमार्तण्डान् , शशाङ्क- निर्मलयशोव्यक्तदिगन्तरान् , नानादानैः स्थगितबलिकर्णशिबिदधीचियशसः, रूपेण निर्जिताश्विनीकुमारसौन्दर्यान् , अशेषविद्यापारगान् , शस्त्रेषु वाहनेषु च कृताभ्यासान् , दृतवाचाभियोगैरनुदिनं यथासम्यगवस्थितपरिज्ञातपररा- ट्रस्वरूपान् , धीरोदात्तधीरललितादिगुणालङ्कृतविग्रहान् , जितेन्द्रियान , सप्तव्यसनैरवाहितान् , प्रजारञ्जनतत्परान् , अनेकगुणगणालयान् , स्वराष्ट्रो- पचयप्रपञ्चप्रवीणान् , राज्यलक्ष्मीयोगक्षेमविशारदान् , सौभाग्यैकनिधानान् , सामदानदण्डभेदोपायानां यथास्थाने यथाविधिप्रयुचनेऽतिकुशलान् , वदा- न्यान् , सर्वाधारान्, नानादेशीयकलाविद्भिर्दर्शितविज्ञानविशेषैर्मनीषितादप्य- धिकाशापूरकान् , सेवकचकोरैश्चन्द्रकरानिवात्यर्थ पेपीयमानाननान् , नानादे- शीयवनीपकानां मनोरथसाधने ऋषिकोत्सं प्रति राजश्रीरघुवचिन्तितासंभा- व्यहिरण्यदानादिदर्शनान् , परराष्ट्रेषु नानाबन्दिजनैरुद्गीयमानाऽनेकविक्रमय- शोराशिभिश्चतुर्दिगन्तदिगीशभूपालानामन्तःकरणेषु मेरुतुल्यान , विद्वज- नपरिवारान् , विद्यावृद्धसङ्कुलसभातिलकायमानान् , पराक्रमेण अभिनव- रामार्जुनादिवत् , क्षमया धरित्रीरूपान् , सत्येन युधिष्ठिरप्रतिमान् , स्थान- भ्रष्टावनीशस्थापनाचार्यान् , रावणवढाहङ्कारान् , सागरवद्गाधगाम्भीर्यान् , मत्सङ्गतिसंसक्तान् , श्रीसोमेश्वरपादपद्मयुगलध्यानैकचिन्तापरान्, श्रीमल्ल- , , .

·लेखपद्धतिः। २९ क्ष्मीकान्तप्रणतितत्परान् , बादशराजमण्डलीसंसेव्यमानान् , सप्तमचक्रवर्ति- अभिनवसिद्धराजमहाराजाधिराजश्रीमज्जयसिंहदेवचरणारविन्दान् , श्रीआ- शापल्ल्या महामात्यश्रीआलिगः क्षितितलमिलन्मौलिना साष्टाङ्गं प्रणम्य परमसौहार्दात्सप्रश्रयमञ्जलिं बद्धा विनयातिशयेन विज्ञापयति यथा। विज्ञप्य- माह । यदन श्रीस्वामिनां सौमनस्यात् श्रीलक्ष्मीकान्तप्रसादाच श्रीकुमारान्त:- पुरादिराजवर्गे निखिलेऽपि निरुपमं श्रेयोऽस्तीति अवधार्य श्रीमत्प्रभुपादैः श्रीमत्कटके निजसोराज्यकुशलवतीभिः परमण्डलवतीभिः साधुबन्धनिःश्रेय. सपराभिरमृतप्रायाभिः किंवदन्तीभिरुत्पन्नस्नेहजलामृतपूरणे महाविग्रहव- शता राजकार्यव्यग्रतया चिरकालमसंभावनया चिन्ताधिपरितापेन स्वीयमनो- रथसारणी यावत् प्लावयित्वा अनेकशाखानिवहेन पल्लवितव्यो वृद्धि प्रापयित- व्यश्चापुष्पफलदर्शनम् । कार्यं च । यत् श्रीमत्स्वामिपादैः प्रसादीकृतराजादेशं देवायतनानां शेषामिव शिरसाऽभिवन्य समादिष्टानि निखिलानि श्रीमद्रा- जप्रयोजनानि अहर्निशं सावधान: सन् एकाग्रचित्तया यथानिर्दिष्टानि सिद्धि प्रापयनस्मि । तथा मासैकमध्ये पुनरपि रथगजतुरगपदातिसकुलं भूरिचतुरङ्ग- सैन्यं ग्वट्पटिशकुन्ततरवारिप्रभृतित्रिंशद्दण्डायुधोपेतं जरदजीवरक्षिकङ्क- टप्रभृतियोधानां सन्नाहभूरिजयनशालासामग्रीसहितं रिपुवर्गप्रतिघातार्थ बहु- तन्त्रं श्रीमदंघाटानां (?) परिग्रहार्थ प्रेषयन्नस्मीत्यवधार्य ममोचितो राजादेशः सदैव प्रसादीकार्यः । सं० १२८८ वैशाखशुदि १५ गुरौ । मदीयप्रहितरङ्गलेखो हस्तगतः प्रापयितव्यः यथा तत्प्रमाणेन त्रिपदमवधारयतां श्रीमत्सेव्यपादानां चित्ते आयव्ययस्य भ्रान्तिोत्पद्यते इति । II B स्वस्ति । श्रीमद्विजयकटके महाराजाधिराजश्रीमहामात्यपरमभट्टा- रकउमापतिवरलब्धप्रौढप्रतापसंशोषितारातिनिकरसप्तमचक्रवर्त्यभिनवसिद्ध- राजविजयविश्वलक्ष्मीस्वयंवररिपुराज्यभीमश्रीमझीमदेवपादारविन्दान् श्रीमत्प- जनात् महामात्यश्रीअमुकाकः क्षितितलमिलन्मौलिना साष्टाङ्गं प्रणम्य सविनयं विज्ञपयति यथा । विज्ञपनीयमिदम् । श्रीमत्पादैः प्रसादीकृतराजादेशं शिर- साभिवन्ध समादिष्टप्रयोजनानि सर्वाण्यपि कारयामास । अन्यदपि कार्यादिक सदैव विज्ञाप्यमिति ॥ संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमे । III C स्वस्ति । श्रीमद्विजयकटके महाराजाधिराजउमापतिवरलब्धप्रौढप्र- तापसंशोषितारातिवनगहनान् ससमचक्रवर्तिअभिनवरिपुराज्यलक्ष्मीस्वयंव- ·३० रान्, - , . लेखपद्धतिः। षड्दर्शनाधारान्, सेवकजनानां कल्पद्रुमप्रायान राजनीतिमार्गप्रवर्तकान हरिहरानुध्यानाभिरतान् , राजश्रीसारङ्गादेवपादारविन्दान् , श्रीआशापल्लया महामात्यश्रीधरणीधरो मौलिविन्यस्तकरयुगलेन सानन्दमाशीभिरभिषिच्य परमसौहार्दन सविनयं विज्ञापयति यथा । विज्ञप्यमदः । यत् श्रीस्वामिनामा. देशप्रमाणेन समस्तानि राजकार्याणि सिद्धि प्रापितानि सन्तीत्यवधार्य विशेष- करणीयादेशैः प्रतिदिनमहं सम्भावनीयः । कार्तिकशुदि १५ गुरौ इति । गुरुविज्ञप्तिका यथा- I A स्वस्ति । श्रीभृगुकच्छे पूज्याराध्यादिअनेकतीर्थावगाहनपवित्रीकृ. तमानसान् , यजनयाजनाध्ययनप्रतिग्रहादिषट्कर्मनिरतान, ऋग्यजुःसामाधर्व- णाध्ययने अनवरतं कृतश्रमान् , देवद्विजगुरुसाध्वतिथिपूजातत्परान् , विमलकु- लसरोजहंसान , दीनानाथोद्धरणसमर्थान् , द्वितीयायां नवोदितपीयूषरुचिवत्स- कलजनवन्दनीयान , हिमकुन्देन्दुवत्स्वभावशीतलान , विमलकुलोत्पन्नान , गङ्गाजलवजिर्मलचारित्रान् , सकामाशीर्भिरनवरतं पूरितयजमानाश्रितमनो- रथान् , सदाचारान्, सुधर्मोपदेशकान् , याज्ञिकश्रीमोक्षपादान चन्द्रावत्या राउलश्रीधारावर्षः माष्टाङ्गपातं प्रणम्य सविनयं विज्ञाययति यथा । विज्ञप्य. मदः। यत् पूज्यानामाशिषां प्रसादादस्माकं सदैव निरुपमो महोदयस्तिष्टतीत्य- वधार्य सदैवानिर्वचनीयं सौमनस्यं मल्लक्षणानां स्वीयानामुपरि विचिन्त्य यथा- चितादेश आशीभिः संयुतः प्रसादीकार्यः। सं० १२८८ वैशाग्वशुदि १५ गुरौ । II B स्वस्त्यमुकस्थानेऽनेकतीर्थावगाहनपवित्रीकृतमानसान देत जगु- मसाधुपूजानिरतान् विमलकलसरोराजहंसान् पूज्यपरमाराध्यपरम बनीय- पाठकअमुकपादारविन्दान् अमुकस्थानात्सदादेशकारी विनीतअमुकाकः परमश्र- हया क्षितितलमिलन्मौलिना साष्टाङ्गं प्रणभ्य सविनयं विज्ञपनि यथा । विज्ञप- नीयमिति ॥ वयमत्राजस्रं युष्मत्पादारविन्दान् ध्यायन्तस्तिष्ठामः । युस्मा- भिरपि ममोपरि कारुण्यता कदाचिदपि न मोक्तव्या इति । पितृविज्ञपिका यथा- A स्वस्ति । श्रीपत्तने पूज्यपरमाराध्यतमोत्तमपरमपूजार्चनीयान् , अ. नेकगुणगणालङ्कतकलेवरान् , निजकुलकमलिनीविकासने सहस्रकरप्रायान् , कुटुम्बभरणव्यग्रान् , दुर्भिक्षे स्वजातिपोषकान् , श्रीमल्लक्ष्मीकान्तभक्तिपरान्, परमधार्मिकान् , दीनानाथातिथिपोषकान् , आतुरभयापहारान् , महा- स्नेहभरण निरुपमपुत्रवात्सल्यतत्परान् , सदाचारान् , निजवंशोद्योतकान् , , ·लेखपद्धतिः। ३१ . सुकुलाचारप्रवर्तकान् , देवद्विजगुरुपरिचर्यानिष्ठान , परोपकारनिरतान् , आ- धिव्याधिभिरबाधितान , महासन्तोषयुतान् , नयविनयबन्धुरगात्रान् , सत्स- इतिप्रवर्तकान् , व्यमनैरवाहितान् , आश्रितानां कल्पद्रुमप्रायान् , परधनहर- णपङ्कमपान , विशेषविद्याकलासङ्गहणे अत्यादरपरान् , कली कृतयुगाचा. गन् , वदान्यान् , षड्दर्शनाधारान् , दीनार्तिहरान् , सौभाग्यैकनिधानान गङ्गोदकवनिर्मलचरित्रान् , अशेषविद्यापारङ्गमान् , दुर्भिक्षे पालनपरान् , सु. जने दृढसौहार्दान् , अमितयशोनिधानान् , सदायोगक्षेमसाधने भृशं पटि- ष्ठान ,धर्मसाधने अहर्निशं महाजागरूकान् , पितृमहं० जयसिंहचरणकमलान स्तम्भतीर्थात् सुतदेवडो महानन्देन साष्टाङ्गं प्रणम्य सोत्कण्ठं गाढमालिङ्गय च सविनयं विज्ञापयति यथा । विज्ञप्यमदः । पूज्यानां सौमनस्यात् निरामयं मा. मवधार्य तथा अत्रत्यसमस्तकुटुम्बमपि सारोग्यं विचिन्त्य पूज्यैः निजशरी- रसौष्ठवेन तथा तत्रत्यसमस्तकुटुम्बनिाधितास्वरूपेण निरन्तरमेवाहमानन्द- नीयः । कार्य च । यत्पूज्यैः कुटुम्बयोगक्षेमव्यग्रतया चिरकालात् प्रभृति अहं लिखितेन वाचिकेन न मंभावितः । तेनाहं भृशमनुशयपरो वत्से । अतो ममो- परि यथापूर्वं सविशेषं मयाऽवधार्य यथोचितकरणीयादेश: विशेषशिक्षापना- भिश्च मंदैव संभावनीयः , यथाऽऽयुष्मान् सौमनस्यात् स्वचित्ते परमसौहार्द विभ्राणो युष्मदादिष्टानि गजकार्याणि गृहकृत्यानि च निरन्तरं सावधान: मन सिडि प्रापयामि । इत्यवधार्य मदैव संभाला अवधार्या । मदधिकृतं कार्य मंदैवादेष्टव्यं, विशेषशिक्षा च प्रमादीका । वैशाग्वशुदि १५ गुरौ ।। II B स्वस्त्यमुकग्रामेऽनेकगुणालङ्कृतपरमधार्मिकस्नेहगुणभूषितपुत्रवत्स- लपूज्यपरमाराध्यतमोत्तमपरमपूज्यार्चनीयपितृअमुकपादारविन्दान् अमुकस्था- नात्मदाविनीतसुतअमुकाको महद्भक्त्या परमहर्षेण गाढमालिङ्गयाभिवन्य माष्टाङ्गं प्रणम्य सविनयं विज्ञपयति यथा । विज्ञप्यमिदम् । कुशलमत्रास्माकमिति स्वमनमि प्रमोदं विधायात्मीयकार्यकल्याणवती वार्ता मम मन्तोषायाजस्त्रं प्रमादीकार्या । मर्वासां मातृप्रभृतीनां मदीयप्रणामी वाच्यः । कार्यादि सदैवादेष्टव्यमिति ॥ मातृविज्ञनिका यथा- I A स्वस्ति । श्रीस्तंभतीर्थे पूज्यपरमाराध्यतमोत्तमपरमपूजार्चनीयान् , गङ्गाजलवनिर्मलचारित्रान् , अनेकगुणगणालङ्कतकलेवरान् , देवीश्रीअरुन्धती.. , ·लेखपद्धतिः। , " बदहर्निशं पतिभक्तिरतान् , यधूजनपरिवृतान् , समस्तपोष्यवर्गभरणारतान् . ममस्तगोत्रजापत्याशीर्वादतत्परान् , गुरुगोत्रजदेवद्विजात्यतिथिपूजनेऽत्यन्तं जागरूकान , कुटुम्यवृद्धभक्तिनिष्ठान , मातृगङ्गादेवीपादान् श्रीपत्तनात् महं० गोवलः माष्टाङ्गपानं प्रणम्य परमसौहार्दन सविनयं अञ्जलिं बद्धा विज्ञापयति यथा। विज्ञप्यमदः । यत्पूज्यानामाशिषां प्रसादात् मां निरामयमवधार्य ममो. परि निजचित्ते परमप्रमोदं चिन्तयित्वा पूज्यपादैः निजकुले वरारोग्यवतीभिः किंवदन्तीभिरमृतप्रायाभिः मां यथेष्टमभिषिच्य मत्परमकल्याणविवृद्ध्यर्थ संदैवाशीर्वाददानैरहमानन्दनीयः । कार्यं च । यन्मया अत्र सालवीधरणापा. र्थात् कांतीतणी पञ्चवर्णचीरमेकं वर्णापितमस्ति । तथा श्रीयोगिनीपुरात् गुडी- आलचूनडी घाटडी वहुरङ्गविचित्र जोई एक १ तथा चुबनुं चूडी एक १ तथा सौराष्ट्रदेशात् निर्लाञ्छनहेमवर्णकचकडां बलीआं जोहूं १ तथा बद्रीफलप्र- माणमौक्तिकहार ? इत्यादि सामग्री पृज्यानां भेटनाय सञ्जीकृता तिष्ठति । माधीपूर्णिमापरि श्रीमन्मानृपादानां चरणयुगलदर्शनाय उपरिलिखितकर्प- टाभरणादिकं नीत्वा समागच्छन्नस्मि । तावता ममोपरि भूरिवात्सल्यं चित्त अवधार्य सदैवाशीभिः मंभावनीयां यथा पृज्यानां संभावनया ममाभिनवी महोदयो भवतीति सविशेष यथापूर्वं सदा चिन्तनीयम् । मं० १२८८ मार्ग- शुदि १५ गुरौ । HI 3 अनेक गुणपवित्रगङ्गाजलनिर्मलचरित्रसदावधृजनपरिवृतसमस्तगो- त्रजापत्याशीर्वादपरपरमाराध्यतमोत्तममहासाध्वीमातृगङ्गादेवीचरणकमलान् अमुकस्थानात्सदाज्ञाविधायी पितृमातृभक्तितत्परः सुतअमुकाकः ष्टाङ्गं प्रणम्य सविनयं विज्ञपयति यथा । विज्ञप्यमिदम् । कुशलमत्रास्माकं सपरि- वाराणामिति स्वमनसि परमप्रमादं विधायात्मीयशरीरकल्याणवार्तया वय- मजस्रमानन्दनीयाः। सुतानां पाणिग्रहणार्थं स्वजनोऽमुकाकः समागतोऽस्तीति स्वमनमि विचार्य कृत्यमादेष्टव्यमिति । आशीर्वादो यथा- B स्वस्ति । श्रीमहास्थानात् यजनयाजनाध्ययनाध्यापनदानप्रतिग्रहादिष- कर्मनिरतात् अग्निष्टोमानेकक्रतुक्रियाकुशलकरणश्रीमदाचार्य: विद्यलोकः श्रीमद्विजयकटके देवद्विजगुरुमाधुपूजनरतं राज० श्रीअमुकाकं पद्मवदननिर्गता- भिः ऋग्यजुःसामाथर्ववेदागमप्रणीताभिराशीभिरभिनन्द्य आशीर्वादयति यथा।

·लेखपद्धतिः। ३३ कार्य च । भवद्भिर्दावापितअमुकग्रामीयभूम्या महती सारा कार्या । सदैवात्मी- यधर्मो वृद्धि नेतव्य इति । व्यवहारपत्रं यथा- IA संवत् १३३२ वर्षे आश्विनशुदि १० रवावयेह श्रीमदणहिल्लपत्तने म- मस्तराजावलीसमलङ्कतपरमेश्वरपरमभट्टारकउमापतिवरलब्धप्रौढप्रतापसंशो- षितारातिवनगहनबालनारायणावतारचौलुक्यकुलकमलिनीविकासनैकमार्तण्डै- करूपश्रीमल्लक्ष्मीकान्तप्रसादसंपादिताभिनवराज्यलक्ष्मीस्वयंवरमालालङ्कतक- ण्ठकन्दलीरिपुमण्डलीवननिदहने प्रलयकालीयदुर्दान्तदावानलप्रायदक्षिणाधीश- वरूथिनीगजघटाकुंभस्थलविदारणकपश्चाननाभिनवचक्रवर्तिश्रीमत्सारङ्गदेवक- ल्याणविजयराज्ये तत्पादपद्मोपजीविनि महामात्यश्रीधरणीधरे श्रीश्रीकरणादि. समस्तमुद्राव्यापारान् परिपन्थयतीत्येवं काले प्रवर्त्तमाने तद्विभोः प्रमादपत्तला- यां भुज्यमानश्रीचन्द्रावतीकरणे महाराजकुलश्रीधारावर्षमहोदयिनि अमुका- मुकपथके द्वय(द्रन्य?)मुद्रायां महं० श्रीविजयसिंहे तन्नियुक्तचण्डसिंहपञ्चकुलप्र- तिपत्तो व्यवहारपत्रमभिलिख्यते यथा । श्रीप्रह्लादनपुरवास्तव्यओसवालझाती- यसाधुजयचन्द्रसुतगणपतिना स्वीयसमुत्पन्नप्रयोजनवशात् व्यामलक्ष्मीधरपा- श्वात् श्रीश्रीमालीयम्बरटङ्कशालाहतत्रिःपरीक्षितमुवर्णकगददिकायां श्रुष्ट्यर्थन सञ्चरमाणजीर्णविश्वमल्लप्रिया भव्या एकमुष्ट्या गृहीतद्रम्म ५०००० पञ्चाशत्म- हस्राणि द्रम्मा गृहीताः । अमीषां द्रम्माणां प्रतिमाम प्रतिशत व्याजे द्र०२ द्विकं शतप्रत्या व्याजं चटति । एते द्रम्मा मट्टस्कन्धरहिता निर्विवादकलिका- वलिकउचटरहिता अष्टप्राहरिक्या निर्योगक्षेमा व्यासलक्ष्मीधरमनस्वेच्छया चटितव्याजद्रम्मैः सहिता एकमुष्ट्या प्रवेशनीयाः । अमीषां सव्याजकद्र- म्माणां दानाय समस्तकलिकन्दलखश्चानिषेधाय तत्रैववास्तव्यओसवाल ज्ञा- तीयसाहुजगसिंहसुतपद्मसिंहः तथा श्रीश्रीमालज्ञातीयव्यव०धरणासुतविक्र- मसिंह उभौ जनौ व्यासलक्ष्मीधरस्यान्तराले मनोविश्वासनिमित्तं प्रतिभुवी दावापितौ। एकेन द्वौ द्वाभ्यामेकः । एकेनापि प्रतिभुवा हस्तप्राप्तेन परस्य द्वितीयस्य उत्तरमकुर्वाणेन व्यवहारकसमं धारणिकवत् लिखितव्यवहारप- अद्रम्माणां निर्गमो निर्वहणीयः । इहार्थे धारणिकप्रतिभुवोः स्वहस्तेन प्रद- तमतानि । तथा यथाज्ञानं लिखितमिदं व्यवहारपत्रमुभयाभ्यर्थितेन महं० श्रीपालेन । हीनाक्षरमधिकाक्षरं वा सदैव प्रमाणमधिगन्तव्यम् । ५ लेखप० ·लेखपद्धतिः। II B संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमेऽयेह श्रीमदणहिल्लपाटके समस्तराजावलीसमलङ्कतमहाराजाधिराजपरमेश्वरपरमभधारकउमापतिवरल- ब्धप्रौढप्रतापसंशोषितारातिनिकरसप्तमचक्रवर्तिपार्वतीपतिप्रसादसम्पादितरा- जलक्ष्मीस्वयंवरअभिनवसिडराजरिपुराजभीमश्रीमद्भीमदेवकल्याणविजयराज्ये तत्पादपद्मोपजीविनि महामात्यश्रीअमुके श्रीश्रीकरणादौ समस्तमुद्राव्यापारान् परिपन्थयति सतीह अमुकामुकपथके यमुद्रायां महं० श्रीविजयसिंहेऽधिकु- वति सति एवं काले प्रवर्त्तमाने राज० श्रीचतुर्भुजस्य देवस्य प्रसादपत्तलायां भु- ज्यमानदन्दाहीयकपथके बालूआग्रामे तन्नियुक्तवाहकराज अजयसिंहमहं० य. शश्चन्द्रसुतमहं० जाजलप्रभृतिपश्चकुलपतिपत्ती व्यवहारपत्रमभिलिख्यते यथा। धनिको नाम नामतः इहैव वास्तव्यश्रे०अमुकाकसुतश्रे०अमुकाकः स्वधनं लाभाय प्रयुत । अस्य च हस्ताक्षराणि धनिको नाम नामतः । इहैववास्तव्य- कुटुं० अमुकसुतकुटुं० अमुकाकेन ममुत्पन्नप्रयोजनवशेन श्रीश्रीमालीयखरटङ्क- गालाहतत्रिःपरीक्षितहट्टव्यवहारिक्यप्रचलितश्रेष्ठश्रीमत्पारौपथरौक्यगृहीत द्र० २१० दशाधिकशतद्वयममीषां द्रम्माणां व्याजे प्रतिमासं शतं प्रति देय द्र०२ हो। एते द्रम्मा सां कार्तिकान्ते सव्याजका मस्कन्धविवर्जिता निर्योगक्षेमा एकमुष्ट्या अष्टप्राहरिका दातव्याः । उपरिलिग्वितविधेः पालनाय द्रम्माणां दा- नाय सामान्यग्राहकाचारेण दत्तप्रतिभूः कुटुम्बिकअमुकाकः तथा द्वितीय- प्रतिभूः अमुकाकः । अत्र मतम् । अत्र.साक्षिणः । वलितपत्रविधिः- I A सं० १२८८ वैशाखशुदि १५ गुरावयेह यथासन्तिष्ठमानरावली. पूर्व वलितपत्रमभिलिख्यते यथा । धनिको नाम नामतः अमुकग्रामवास्त. व्यअमुकज्ञातीयअमुकसुन अमुको लाभाय स्वधनं प्रयुङ्क्ते। अस्य च हस्ता- क्षराणि धारणिको नाम नामतः । अद्यैववास्तव्यपूर्वाभाषया अमुकाकेन स्वी- यसमुत्पन्नप्रयोजनवशात् श्रीश्रीमालीयम्वरटङ्कशालाहतत्रिःपरीक्षितहव्यवहा- रिक्यप्रचलित द्र० ३०० त्रीणि शतानि द्रम्मा रौक्या गृहीताः। एते द्रम्माः संप्रत्येव परत्र स्थापयित्वा ब्रिगुणीभूताः द्र० ६०० षट्शतानि जाताः । अमी. षां द्रम्माणां संबन्धे व्यवहारकस्य मनोविश्वासनिमित्तं अमुकतडागे आम्रथड ५० पञ्चाशदडाणके मुक्ताः । अमीषामाम्राणां किल मूल्यात् प्रतिवर्ष द्र० १०० शतैकं द्रम्मा व्यवहारकेण पत्रपृष्ठतो प्रवेश्य दातव्याः। षड्भिः वर्षेः संपूर्णैः 'स्वयमेव आम्रा व्यवहारकस्य पत्रग्रहात् छुटन्ति । षड्वर्षानन्तरं व्यवहारकस्य ·लेखपद्धतिः। आनः समं लागसंबन्धः कोऽपि नहि । आम्रा धनिकस्यैव निष्कावलाः सञ्जा- ताः । अस्य लिखितविधेः पालनाय आम्राणां दानाय अन्यगोत्रिदायादपत्र- हस्तअन्यव्यवहारिक्यसमस्तखश्वानिवारणाय दावापितप्रतिभुवी अमुकज्ञाती- यौ अमुकामुकनामानौ अमुकामुकसुतौ अमुकामुकाख्यौ छौ रक्षपालौ धार- णिकेन व्यवहारकस्यान्तराले दावापितौ । एकेन द्वौ द्वाभ्यामेकः । एकेन व्यव- हारकस्य हस्तं प्रासेनापरस्योत्तरमकुर्वतः समग्रपत्रविधिर्निर्वहणीयः। इहार्थे धा- रणिकप्रतिभूभ्यां लिखिताधिवाससक्तपञ्चसाक्षिविदितं स्वहस्तेन दत्तमतानि । II B संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमेऽयेह श्रीमदणहिल्लपाटके समस्तराजावलीपूर्वमोह बालूयाग्रामे वलितपत्रमभिलिख्यते यथा । धनिको नाम नामतः । इहैव वास्तव्यकुटुम्बिकअमुकाकेन समुत्पन्नप्रयोजनक्शेन श्रीश्री. मालीयग्वरटशालातत्रिःपरीक्षितहव्यवहारिक्यप्रचलितश्रीमत्पारोपथरौ- क्यगृहीत द्र०३०० शतत्रयमेते द्रम्मा द्विगुणीकृताः ६०० षट्शतानि स्थाप्याः। अमीषां स्थाप्यद्रम्माणां व्यवहारकस्य विश्वासनिमित्तं वलितायाहाणके मुक्तम् । अमुकतडागे आम्रथुड ५० पश्चाशदाम्रा वलिताया भोग्ये मुक्ताः । अमीषां पश्चाशदाम्राणां फलमूल्यात् प्रतिवर्ष प्रवेशे द्र० १०० शतमेकम् । आत्राणां फलानि व्यवहारकेण भोज्यानि । द्रम्माणां व्याज नहि । संवत् १२८८ वर्षे सं. १३ निरुद्धं षड(राम्राः छुट्यन्ते । पवर्षादनन्तरमाम्राणां विषये व्यवहा- रकस्य लागभागी नहि । उपरिलिग्नितविधेः पालनाय राणकगोत्रिणां व्यव. हारकाणां च खश्चारक्षणाय सामान्यग्राहकाचारेण दत्तप्रतिभूः कुटुम्बिकः अमु. काकः द्वितीयप्रतिभूः अमुकाकः । अत्र मतानि । अत्र साक्षिणः । लिग्वितमु- भयाभ्यर्थितेन पारि० अमुकाकेन प्रमाणम् ॥ गृहविक्रयविधिः- A सं० १२८८ वैशाग्नशुदि १५ गुरावधेह यथासन्तिष्ठमानराजावलीपूर्व गृहविक्रयपत्रमभिलिख्यते यथा । यत् व्य० आशाकेन नागरज्ञातीयमहं० मालासुतगोदापार्धात् पूर्वपुरुषोपार्जितं बिभूमिकं कावेलुकैः छन्नं दटितं समालिन्दकं पूर्वाभिमुखं सफलहिकं कोटडीसहितं पूर्वरीत्या यथानिर्ग- च्छमानजलमार्गयुतं स्वसीमापर्यन्तं चतुराघाटोपेतं नवनवत्याचारेण सवृक्ष- मालाकुलं नवविधानपूर्ण आचन्द्राकै शाकपणिकान्यायेन मूल्येन पञ्चमुखनग- रविदितं गृहमूल्ये द्रम्म ५०० पश्चाशत् द्रम्मैर्गृहीतम् । अत ऊर्ध्वं गृहमिदं व्य-. वहारकेण पुत्रपौत्रपरम्परया यदृच्छया भोक्तव्यं, यद्रोचते तत्कार्य गृहस्यास्य । - ·लेखपद्धतिः। w - यथासन्तिष्टमानालिखितगृहविक्रयपत्रानन्तरं गृहेऽस्मिन् मनःस्वेच्छया नवी- नः कर्मस्थायः काराप्यः । धर्मेण गृहमिदं देयम् । अथान्यहस्ते विक्रेतव्यम्। इहार्थे धारणिकेन गृहस्यास्य विक्रीतस्य विषये व्यवहारकसमं वादविवाद कीदृशोऽपि न कार्यः । इहार्थे उपरिलिखितविधेर्निर्वाहणाय अन्यगोत्रिदायाद- राजवर्गीयकन्दलनिवारणाय पत्रहस्तान्यव्यवहारकखश्चानिवारणाय दावापि. तान्तःस्थअमुकज्ञातीयअमुकामुकजना व्यवहारकस्य सन्तानपरम्परया विक्रीत- गृहं भोगवतः समस्तवादविवादं निवारयन्ति । एकेन सर्वे सर्वैरप्येकः। परस्पर- मुत्तरमपरस्याकुर्वत: लिखितपत्रविधिव्यवहारकसमं निर्वहणीयः । इहार्थे धार- णिकरक्षपालानां नामानि । पत्रं प्रमाणम् । चन्द्रकालिकं विक्रयपत्रं यथा- B संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमे अद्येह श्रीम हिल्लपाटके समस्तराजावलीसमलङ्कतपूर्वमोह बालूआग्रामे चन्द्रकालिका यपत्रमभि- लिख्यते यथा । धनिको नाम नामतः । इहैववास्तव्यबागअमुकाकेन पूर्वगुरुपोपार्जिनं द्विभूमिकं कवेलुकाच्छन्नं समालिन्दकं पूर्वाभिमुग्वं सफल- हिकं स्वसीमामर्यादं सवृक्षमालाकुलितं नवनिधानसहितं नवनवल्याचारेण व्य० खेतापावें चन्द्रकालिकं शाकफलकन्यायेन विक्रीतम् । गृहमूल्ये द्र० ५०० पञ्चशतानि । अत ऊर्ध्व गृहमिदं व्यवहारकेण पुत्रपौत्रपरम्परया भोक्तव्यं, विक्रेतव्यं च । यद्रोचते तत्कर्तव्यम् । ब्राह्मणअमुकाकेन गृहसन्मुखं नावलो- कनीयम् । गृहस्याघाटा यथा । अस्य विधेः पालनाय रागकगोत्रिकअन्य- व्यवहारकादिवश्चारक्षणार्थ दत्तप्रतिभूः ब्राह्मण अमुनाक: , तथा द्वितीय- प्रतिभूः अमुकाकः । अत्र मतानि । अत्र साक्षिणः । उभयाभ्यर्थितपारिक अमुकाकेन लिखितं प्रमाणमिति ॥ वृद्धिफलभोगपत्रं यथा- 13 संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमेऽयह श्रीमदणहिल्लपाटके स- मस्तराजावलीपूर्व अद्येह बालूयाग्रामे वृद्धिफलभोगपत्रमभिलिख्यते यथा ॥ धनिको नाम नामतः । इहैववास्तव्यकुटुम्बिकअमुकाकेन सञातप्रयोजनेन श्री- श्रीमालीयखरटङ्कशालाहतत्रिःपरीक्षितहव्यवहारिक्यप्रचलितश्रेष्ठश्रीमत्पारौ- पथरौक्यगृहीतोहारे द्र० १०० शतमेकम् । अमीषां द्रम्माणां व्यवहारकस्य विश्वा. सनिमित्तं पूर्वाभिमुखं समालिन्दकं द्विभूमिकं सफलहिकं स्वसीमापर्यन्तं चतु- - ·लेखपद्धतिः। राघाटनिबद्धं गृहं वृद्धिफलभोगाचारेण अडाणके मुक्तम् । गृहस्य भाडकं नहि। द्र- म्माणां व्याज नहि । एष वृद्धिफलभोगन्यायः । गृहस्य पतितधुषितसमर्चापनोप- क्षयः सर्वोऽपि धारणिकसमक्षं पत्रे चटति । छोव्यमानगृहे गृहसमर्थापनोपक्षयो व्यवहारकेण लभ्यः । एतद् गृहं यदा तदापि अक्षयतृतीयायां समग्रकद्रम्मान सोपक्षयान् दत्त्वा धारणिका छोटयति । गृहस्याघाटा यथा । अस्य पत्रापालि- खितविधेः पालनाय सोपक्षयद्रम्माणां दानाय दत्तप्रतिभूः कुटुं०अमुकाका तथा द्वितीयप्रतिभूः अमुकाकः । अत्र मतानि । अत्र साक्षिणः ॥ गृहाड्डाणकपत्रविधिर्यथा- A सं० १२८८ वैशाग्वशुदि १५ सोमेऽयेह यथासन्तिष्ठमानराजावलीपूर्व श्रीचन्द्रावत्यां राउलश्रीधारावर्षपञ्चकुलप्रतिपत्तौ गृहाड्डाणकपत्रमभिलिख्य- ते यथा। घनिको नाम नामतः अमुकग्रामवास्तव्यअमुकज्ञातीयअमुकाक- सुतअमुकाको लाभाय स्वधनं प्रयुङ्क्ते । अस्य च हस्ताक्षराणि धारणिको नाम नामतः । इहैववास्तव्यवायडज्ञातीयव्य. कूरासुतसूराकेण स्वीयसमुत्पन्नप्रयो- जनवशात् श्रीश्रीमालीयबरटंकशालाहतत्रिःपरीक्षितहव्यवहारिक्यप्रचलि- तश्रेष्ठश्रीश्रीविश्वमहाप्रियद्र० ४०० चत्वारिशतानि द्रम्मा व्यवहारकपा- र्थात् गृहीताः । अमीषां द्रम्माणां व्यवहारकस्य मनोविश्वासनिमित्तं पूर्वपुरुषोपार्जितं अद्यापि भुज्यमानं सफलहिकं चतुर्दिक्षु वरंडिकावृतं पटशालारसवतीसमन्वितं कवेलुकैः समाच्छन्नं दटितं विभूमिकं पूर्वा- भिमुखं स्वगृहं अघोविलिग्वितचतुराघाटोपेतं वृद्धिफलभोगाचारे अड्डाणके मुक्तम् । गृहस्य भाटकं नहि । द्रम्माणां व्याजं नहि । अयं वृडिफलभोगा- चारः । गृहस्याघाटा यथा । पूर्वस्यां दिशि देवसदनस्य वरण्डिकायां मीमा, दक्षिणस्यां दिशि वा०देवडगृहनीवपाते सीमा, पश्चिमायां दिशि राजभ- वनकोटडीमर्यादा, उत्तरस्यां दिशि राजमार्गे मर्यादा । एवं चतुराघाटोपेतं पूर्व- पुरुषोपार्जितं स्वगृहं मया व्यवहारकस्य मनोविश्वासनिमित्तं अद्यदिनपूर्व पञ्च वर्षाणि बन्धीकृत्य अड्डाणके मुक्तम् । यदि गृहस्यास्याङ्गजगोत्रिदायादराज- कुलप्रभृतिना व्यवहारकस्य कीदृशोऽप्युपक्षयो जायते स सर्वोऽपि धारणि- केन निर्वहणीयः । अथ कदापि व्यवहारकस्य भीडायां जातायां द्रम्मा विलो- क्यन्ते, तदा घारणिकमाक्रम्य द्रम्मा ग्राह्याः । नो वा धारणिकविदितमन्यव्यव- हारकहस्ते पत्रमड्डाणकं दत्वा द्रम्मा ग्राह्याः । गृहमिदं दैववशादग्निदाहेन अति- .

·लेखपद्धतिः। जलपाताचा ज्वलति पतति ध्रुषति तदा धारणिकेन निजवित्तं व्ययित्वा तादृश- मेव गृहं काराप्य व्यवहारकस्य देयम् । अथ कदापि धारणिकः स्वयं कारयितुं न शक्नोति, तदा व्यवहारकेण अग्रीकपायाउपरि धारणिकविदितं तादृशमेव का- राप्यम् । काठकिवेलूकडीयमंजूरप्रभृतीनां लागिद्रम्मा व्याजसहिताः सोपक्षया धारणिकविदितं पत्रे चटाप्याः । गृहमध्ये कोष्ठकं कृत्वा अथ भूमावेव चणक- लवणं वा व्यवहारकेण न क्षेपणीयम् । तेनोपद्रवेण यदि कीदृशोऽपि गृहे वि- नाशः स्यात्, ततो व्यवहारकेण स्वीयद्रव्यं व्ययित्वा गृहं समरामर । एवं व्य- वहारकेण लिखितावधिं यावन्निजमनोहार्या गृहं भोगवनीयम् । अवधेरूध्वं प्रति- वर्ष दीपोत्सवे सामकसोपक्षयद्रम्मैर्दत्तैः छुटति। दीपोत्सवाचं प्रतिपद्दिने ग्र- विद्वैरपि द्रम्मैर्धारणिकः छोटयितुं न लभते । अस्योपरि लिखितविधेः पलाप- नाय सामकसोपक्षयद्रम्माणां दावापनाय अन्यगोत्रिदायादपत्रहस्तान्यव्यव- हारिक्यादिसमस्तग्वश्चान्निवारणाय दावापितआधिपालप्रतिभूअमुकज्ञाती- यअमुकसुतअमुकामुकाको दो चरौ वा लिखितपत्रविधि समग्रामपि धारणि- कवयवहारकसमं निर्वहतः । एकेन सर्वे सर्वैरप्येकः । एकेन व्यवहारकस्य हस्तप्राप्तेन अपरस्योत्तरमकुर्वतो धारणिकवत् व्यवहारकलिग्वितपत्रविधेः नि- विलोऽपि निर्गमो विधेयः। परस्परमुत्तरप्रत्युत्तरो न कार्यः । इहार्थे धार- णिकआधिपालानां स्वहस्तेन अधिवाससक्तीयपञ्चसाक्षिविदितं प्रदत्तमतानि । लिखितपत्रमिदं उभयाभ्यर्थितेन पारथीजयताकेन । हीनाक्षरमधिकाक्षरं वा प्रमाणम्। गृहलिपत्रं यथा- A सं० १२८८ वैशाखशुदि १५ गुरावयेह यथासन्तिष्ठमानराजावलीपूर्व आधिपत्रमभिलिख्यते यथा । श्रीपत्तनवास्तव्यवा०मालापार्धात् स्वकार्यव- शात् व्यासोमाकेन स्वीयगृहमाधौ मुक्त्वा गृहीतद्रम्म २०० शतद्वयं द्रम्मा गृहीताः व्याजे शतं प्रति द्र० २। अमी द्रम्माः सव्याजका मस्कन्धर- हिता एकमुष्ट्या सां० अक्षयतृतीयायां व्यवहारकस्य देयाः। यदि कथितदिने द्रम्मान न ददाति तदा छिगुणदत्तद्रम्मैहमाचन्द्रार्क डुलति । प्रतिभूभिर्धा- रणिकेन च डुलितगृहपत्रं नवनवत्याचारेण व्यवहारकस्य लिखाप्य देयम् । इहार्थे धारणिकप्रतिभुवां च पञ्चाधिवाससाक्षिसमं दत्तमतानि स्वहस्तेन प्रमाणानि । - ·लेखपद्धतिः। ३९ - अथ क्षेत्राड्डाणकपत्रम्- A सं० १२८८ वैशाखशुदि १५ गुरावोह यथासन्तिष्ठमानराजावली- पूर्व क्षेत्राड्डाणकपत्रमभिलिख्यते यथा । धनिको नाम नामतः श्रीपत्तन- वास्तव्यश्रीमालज्ञातीय व्य०चाहडो लाभाय स्वधनं प्रयुङ्क्ते । अस्य च हस्ताक्ष- राणि धारणिको नाम नामतः । संखारीग्रामवास्तव्यकुटुं०मोखाकेन स्वीयसमु- त्पन्नप्रयोजनवशात् व्य०चाहडपार्धात् श्रीश्रीमालीयखरटकशालाहतविपरी- क्षितसर्वत्रव्यवहरमाणश्रेष्ठजीर्णविश्वमल्लप्रियगृहीतोद्धारद्रम्माः ५०० पञ्चशता- नि द्रम्मा गृहीताः । अमीषां द्रम्माणां सम्बन्धे धनिकस्य मनोविश्वासनिमित्तं पूर्वपुरुषोपार्जितं अद्यापि भुज्यमानं सवृक्षमालाकुलं नवविधानसहितं चतुरा- घाटोपलक्षितं निजं क्षेत्रं वृद्धिफलभोगाचारेण अड्डाणके मुक्तम् । धनिकेन क्षे- वमिदं सामकद्रम्मान् दत्वा अक्षयतृतीयायां प्रतिवर्ष छोटनीयम् । क्षेत्रस्या- यपदं व्यवहारकेण भोक्तव्यम् । चतुर्थीदिने ग्रन्थिबडैरपि द्रम्मैः क्षेत्रं छोटयि- तुं धारणिको न लभते। अस्योपरि लिग्वितपत्रविधेः पलापनाय अन्यगोत्रि- दायादपत्रहस्तान्यव्यवहारकसमस्तखश्वानिवारणाय दापितप्रतिभुवो अमु. काको लिग्वितपत्रविधि निर्वहतः । एकेन द्वौ द्वाभ्यामेकः । एकेन हस्तप्राप्तेन व्यवहारकस्यापरस्योत्तरमकुर्वाणेन लिखितपत्रविधिनिर्वहणीयः । इहाथै अधि- वासे समेत्य जनत्रयसाक्षिसमं मतानि । अश्वाड्डाणकपत्रमभिलिख्यते यथा-- I A यथासन्तिष्ठमानपूर्वलिखितराजावलीपूर्व सं० १२८८ वैशाखशु. दि १५ सोमेऽयह श्रीपत्तने अश्वाडाणकपत्रमभिलिख्यते यथा । धनिको नाम नामतः । इहैववास्तव्यासधीरो लाभाय स्वधनं प्रयुते । अस्य च हस्ताक्षराणि धारणिको नाम नामतः । इहैववास्तव्यहेडाउनागडेन स्वी- यसमुत्पन्नप्रयोजनवशात् श्रीश्रीमालीयखरटंकशालाहतत्रिःपरीक्षितहव्य- वहारिक्यप्रचलितजीर्णश्रेष्ठश्रीविश्वमल्लप्रियद्र० ८०० अष्टौ शतानि द्र. म्मा गृहीताः । व्यवहारिआसधीरमनोविश्वासनिमितं हेडाउनागडेन स्वीयह- रीउघोड १ तथा श्रीषण्ड घोडु १ उभयं द्वौ घोटको व्य. धीरवारे निवडौ । तदेतयोारनिबद्धघोटकयोः खडखादनमोदनस्थानपाल- वैद्यौषधपाहरिक्याथुपक्षयः सर्वोऽपि धारण केन वोढव्यः। यदि धारणिकः पत्रलिखितोपक्षयविधिं प्रतिदिनं न वहति ततो व्यवहारकेण खडस्थाने ज्ञा आस- ·लेखपद्धतिः । परा ग्वादनस्थाने वालुका वारिस्थाने मूत्रमश्वयोर्बन्धनीयानि । अनेनापि परिणा विधीयमाने तस्मिन्नर्थे धारणिकेन व्यवहारकस्य परिपन्था न कार्या । ईदृशे सम- ये यदा धारणिकः पत्रसमयेन उपक्षयनिर्वाहं न कुरुते ततो दिनैकादृवं व्यव- हारकण प्रतिदिनं सर्वोपक्षयलाग्यां द्र० १॥ सार्धद्रम्मैको वैद्यानाम पधोपचार लागिद्रम्माश्च उद्धारपत्रपृष्ठितो लिग्वनीयाः। घोटकयोर्योगारे धारणिकवत् मर्वोऽपि व्यवहारकेण निच्छद्मवृत्त्या विधातव्यः । तदेतयोोटकयोारनिबह- योः स्वकार्यवशात् यहारकेण तत्परिजनेन यदृच्छया आसमुद्रान्तमारुह्य पर्य- दनीयम् । यदि कदापि अतिवाहनात् मधिरभृतावश्वौ म्रियेते, पलायनं कृत्वा व्रजतः, अमारीपर्कगकृग्गेते, केडसरीयेते, उद्धम्य गच्छतः, उत्कर्णितो म्रिये- ते, जले बुडतः, शलायितौ म्रियेते, व्याधिना विपद्यते, मोकीरके व्याघ्रसिंहा- दिश्वापदार्येते, अथ राजविद्रवेण परचक्रे आगते म्रियेते, अथ धारणिकवैरि- णा गृहे प्रविश्य मार्येते, कीलके स्फुटित्वा म्रियेते कोऽपि वैरी रसनाकर्तनं विधाय मारयति, उत्पन्नचरणव्रणैः माटो जायेते, अग्निदाहाहतिजलवाताति- सर्पदंशनाद्वा कदाचिदपि अन्येन देवोपघातेन एतौ घोटको विनाश प्राप्नुतः , तदा हेडाउनागडेन व्य० आसधीरदारे तद्वौँ तत्तुल्यौ तत्सुतौ वा अन्यौ तद्वयस्को अग्रीकमृतविनष्टघोटकयोः स्थाने तादृशावेव बन्धनीयौ । एतौ दौ घोटको हेडाउनागडेन अद्यदिनपूर्व मासयमध्ये पत्रे लिखितसोपक्षयस- व्याजकद्रम्मान् व्य० आसधीरस्य कलिंकावलिरहितान् एकमुष्ट्या रौक्यानेव माटभाटवर्ज प्रवेशयित्वा छोटनीयौ । यदि लिखितदिनपूर्व मासघ्यावधौ स- व्याजकसोपक्षयद्रम्मान् दत्वा धारणिको व्यवहारकपार्थात् लिखितपत्रविधि- ना घोटको न छोटापयति, तदा शाकपणिकान्यायेन षण्डबदरीफलन्यायेन वा व्यवहारकेण धारणिकविदितं उभावपि घोटको हट्टे नीत्वा वर्तमानतदिनमूल्येन विक्रीय यथोत्पन्नद्रम्माः सव्याजकाः सोपक्षया ग्रहीतव्याः । कदापि तदेताभ्यां विक्रीतघोटाभ्यां पत्रे लिखितद्रम्माः सोपक्षया न पूर्यन्ते तदा व्यवहारकेण धारणिकपार्थात् अथवा दावापितप्रतिभूभ्यां घोटकविक्रयं धारणिकविदितं कार- यित्वा लिखितपत्रविधिना घटितहीनद्रम्माणां निर्वाह उअयोरपि धारणिकप्रति भुवोः गृहात् अपरवस्तु विक्रीय विशुद्धिः काराप्या । तथा विक्रीतघोटक- योहीनाधिकमूल्यविषये कालान्तरेणापि व्यवहारकसमं धारणिकेन परिपन्था काऽपि न कार्या । अस्योपरिलिखितपत्रविधेर्निर्वहणाय पलापनाय च दावापित- प्रतिभूश्रीमालज्ञातीयवा०जगसीसुतपूना तथा गूर्जरज्ञातीयवा मोषासुत- ·लेखपद्धतिः । खोवाकः उभौ प्रतिभुवो धारणिकवत् समग्रलिखितपत्राक्षरविधेर्निर्वाह कुर्वतः । एकेन द्वौ बाभ्यां एकः । व्यवहारकस्य लिखितपत्राक्षरविधेर्निर्वाहं कारापयत एकेन हस्तप्राप्तेन द्वितीयस्य उत्तरोन विधेयः । धारणिकवत् समग्र- पत्रविधेर्निर्वाहो व्यवहारकसमं विधातव्यः । इहार्थे धारणिकप्रतिभुवोः स्वह- स्तेन दत्तमतानि । तथा यथाज्ञातियथानामप्रत्ययं साक्षित्रयं पंचकं वा पत्रे लिवितव्यम् । हीनाक्षरमधिकाक्षरं वा पत्रलिखितं प्रमाणम् । II B संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमे अोह श्रीमदणहिल्लपाटके ममस्तराजावलीपूर्वमोह बालूआग्रामे अश्वपत्रमभिलिख्यते यथा।धनिको नाम नामतः इहैव वास्तव्यव्य०खेताकः लाभाय स्वधनं प्रयुते । अस्य च हस्ताहार- णिको नाम नामतः । इहैववास्तव्यहेडाप्रअमुकाकेन समुत्पन्नप्रयोजनेन श्रीश्री. मालीयग्वरटकशालाहतत्रिःपरीक्षितप्रचलितहव्यवहारिक्यश्रेष्ठश्रीमत्पारौप- थरौक्यगृहीतोद्धारे द्र० ८०० अष्टौ शतानि । अमीषां द्रम्माणां व्याजे शतै- कस्य मासं प्रति द्र० २ छौ । अमीषांसव्याजकद्रम्माणां व्यवहारकस्य विश्वासाय व्यवहारकहारे निबडो अडाणके मुक्तौ श्रीषंडपोलिघोटको । अनयो रनिबद्ध- योः खडखादनमोदनस्थानपालवैद्यौषधप्राहरिकप्रभृतिउपक्षयो हेडान(हेडावुक) अमुकाकेन वोढव्यः । यदि हेडाप्रअमुकाकः वादनायुपक्षयं न प्रयच्छति तदा म्बडखादनादि उपक्षयं भणित्वा दिनं प्रति व्यवहारकेण पत्रे उद्धार्यम् । साई- द्रम्मः दिनं प्रत्युपक्षये चटति । तथाऽनयो?टकयो:रनिबद्धयोरनिदाहादिभि- ब्रलपानात् सर्वातिदेशेनाश्वस्कन्धाधिरोहणादतिवाहाद्राजविद्वात् समस्तरा- जकदेवकवशात् वातपित्तश्लेष्मादिरोगात् योगक्षेमादिकमुत्पद्यते तत्सर्व धार- णिकस्य । यदा च कथंचिजातयोगक्षेमः तदा तावबौँ तादृश्थूल्यौ चानयोः स्थाने धारणिकेन धनिकस्य द्वार घोटको बन्धनीयौ । आभ्यां घोटकाभ्यां धार- णिकपरिवारेण समं व्यवहारकपरिवारेण वा आकर्णपुच्छं मर्यादी कृत्यारुया. समुद्रान्तायामवन्यां पर्यटनीयम् । अनयो रनिबडअडाणकयो|टकयोः बह- स्थाने कुशाः खादनस्थाने कुलवाः डांषरादि नीरणे दीयमाने धारणिकेन कापि परिपन्धान कार्या । पत्रलिखितमितिपूर्व मासकेन घोटको न छोटयति तदा खण्डबदरन्यायेन व्यवहारको विक्रीणाति || विक्रीतघोटकयो: ये केऽपि द्रम्मा न पूर्यन्ते ते सर्वेऽपि द्रम्मा धारणिकन आधिपालकेन प्रतिभुवा च उभाभ्यां सोपक्षयाः सव्याजकाः द्रम्माः स्वगृहाहातव्याः । अनयोर्विक्रीताश्वयोहीनाधि- कमूल्यविषये कालान्तरेऽपि धारणिकेन परिपन्था कापि न कार्या । अस्योपरि- लिखितविधेः पालनाय सोपक्षयकसव्याजकद्रम्माणां दानाय घोटकयोः छोट- ६-७ लेखप० ·४२ णको नाम देववास्त- लेखपद्धतिः। नाय सामान्यग्राहकाचारेण दत्तप्रतिभूः राज. अमुकाकः तथा द्वितीय तिभूः । अत्र मतानि । अत्र साक्षिणः। लिखितमिदम् । आधिपत्रं यथा- I A सं० १२८८ वैशाग्वशुदि १५ सोमेऽयेह श्रीपत्तने यथालिग्विन. व्यवा०वीमाको लाभाय स्वधनं प्रयुकैः । अस्य च हस्तात् नामतः । इहैववास्तव्यवा पूनाकेन स्वीयसमुत्पन्नप्रयोजनवशात् व्यामा- कपार्धात् श्रीश्रीमालीयग्वरटङ्कशालाहतत्रिःपरीक्षितहव्यवहारिक्यप्रचरत्- श्रेष्ठद्रिवल्क्यवीसलप्रियद्र०२००शतद्वयं द्रम्माः गृहीताः । अमीषां द्रम्माणां व्याजे मासं शतं प्रति इ०२ द्वौ द्रम्मो चटतः । ततोऽमीषां द्रम्माणां दानाय व्यवहारकस्य मनोविश्वासनिमित्तं आधौकृतं पूर्वाभिमुग्वं समालिन्दक विभूभिकं दटितं कवेलुकैः छन्नं सफल हिकं समाङ्गणं यथालिग्विताघाटमहिनं वा पूनाकेन आधी मुक्तम् । गृहस्यास्य आघाटा यथा । पूर्वस्यां दिशि वा जग- सीगृहस्य पाश्चात्यनीव्रजलपाते मर्यादा । दक्षिणस्यां दिशि वा०चाहडस्य कोटडीमर्यादा । तथा पश्चिमायां दिशि राजमार्गे सीमा । उत्तरस्यां दिशि देवश्रीआदिनाथदेवालयस्य वरंडिकायां सीमा । एवं चतुराघाटोपेतं स्वीय- गृहं व्यवहारकस्य आधौ कृत्वा दत्तम् । गृहमिदं सां० अक्षयतृतीयायां दत्तम- व्याजकद्रम्मैः माटघाटरहितैः एकमुष्ट्या लिखितपत्रविधिना कलिकावलिवर्ज व्यवहारकस्य प्रवेशितैः छुटति । यदि धारणिको लिग्विताक्षरविधिना सां० अक्षयतृतीयायां न छोटयति ततः प्रतिवर्ष अनेनैव विधिना व्यवहारकेण गृह- मिदं लिखितपत्राक्षरप्रमाणेन व्यवहारकस्य प्रवेशद्रम्मैः छुटति । कदापि गृहमिदं राजकदैवकवशात् ज्वलति ध्रुषति पतति तदा धारणिकेन प्रतिभूभिश्च ताह- शमेव गृहं काराप्य व्यवहारकस्य दातव्यम् । अनेन लिखितविधिना व्यवहार- केण गृहमिदं आचन्द्रार्क भोगवनीयं, यावता धारणिको लिखितपत्रविधिना द्रम्मान् सव्याजकान् न ददाति । इहार्थे लिग्वितपत्रविधेनिर्वाहणाय दावापित- प्रतिभूः ओसवालजगसीसुतपूना तथा नागरबाहडसुतचाहड उभौ दावा- पितप्रतिभुवौ। एकेन छौ दाभ्यामेकः । परस्परमुत्तरं अपरस्य अकुर्वाण एक एव प्रतिभूर्धारणिकसमं लिखितपत्रविधे: निर्वाहं कुरुते । इहार्थे धुरप्रतिभुवोः स्वह- स्तेन प्रदत्तमतानि ॥ तथा यथालिखितसाक्षिपञ्चकसहितं पारधीजयताकेन लिखिताधिपत्रं प्रमाणमिति ॥

·लेखपद्धतिः । - II B संवत् १२८८ वर्षे वैशाग्वशुदि १५ सोमेऽयेह श्रीमदणहिल्लपाटके समस्तराजावलीपूर्वमोह बालूआग्रामे आधिपत्रं लिख्यते यथा ॥धनिको नाम नामतः इहैववास्तव्यव्यखेताकः स्वधनं प्रयुते । अस्य च हस्ताद्धारणिको नाम नामतः । इहैववास्तव्यकुटुम्बिकअमुकाकेन समुत्पन्नप्रयोजनवशेन श्रीश्री- मालीयग्वरटङ्कशालाहतत्रिःपरीक्षितहव्यवहारिक्यप्रचरत्-श्रेष्ठश्रीमत्पारुपय- कगृहीतद्रम्म २०० शतव्यममीषां व्यवहारकस्य विश्वासनिमित्तं आडीकृतं पूर्वा- भिमुग्वं समालिन्दकं द्विभूमिकं कवेलुकाच्छन्नं सफलहिकं स्वसीमापर्यंतं गृहं मुक्तम् । गृहस्याघाटा यथा । एते द्रम्मा अक्षयतृतीयायां सन्याजका मस्कन्ध- बाह्या रौक्या एकमुष्ट्या दातव्याः । यद्यक्षयतृतीयायां द्रम्मान्न ददाति, तदा विगुणद्रम्मैगृहमिदमनेनैव पत्रेणैव चन्द्रकालिकं दुलति । अस्पोपरिलिग्वितविधेः परिपालनाय सामान्यग्राहकाचारेण दत्तप्रतिभूः अमुकाकः तथा द्वितीयप्रतिभूः । एकेन द्वौ द्वाभ्यामेकः । अत्र मतानि । अत्र माक्षिणः । लिवितमिदमुभया- भ्यर्थनया परि० अमुकाकेन । धर्मेण दत्तभूमिपत्रविधिः- I A सं० १२८८ वैशाग्वशुदि १५ मोमे यथालिग्वितराजावलीपूर्व बालूआग्रामे धर्मपत्रमभिलिख्यते यथा । यदिहैववास्तव्यविप्रदामोदरसुतठ. मुकुन्देन संसारविलसितं क्षणदृष्टविनष्ठमनित्यं नित्यः केवलो धर्म एवं शाश्वत इत्यादि वैराग्यं तथा संसारासारतां च स्वमनमि निश्चयपूर्व विचिन्त्य श्रीसोमपर्वणि उनाउआवास्तव्यजानीविद्यानिधिसुतजानीहरिहर शर्मणा हिवे. दाय विप्रवराय उनाउआग्रामीयस्वीयडोहलिकाभूमीमध्यात् तद्वामीयग्रामेय- कानां धर्मस्थानिनां अन्येषां विप्राणां च विदितं धर्मेण प्रदत्तभूमीहल ? हलैकस्य भूमी धर्मेण प्रदत्ता । अथदिनानन्तरं जानीहरिहरेण मया धर्मेण दत्तहलैकभूमेरायपदमाचन्द्राकं पुत्रपौत्रादिसन्तानपरंपरया भोगवनीयम् । इहार्थे लिखितपत्रं समस्तग्रामाधिवासिनां राजवर्गिणां च विदितं मुकुन्देन । तथा स्वीयसमस्तगोत्रकुटुम्बानां च स्वहस्तेन प्रदत्तमतानि । तथा तद्रामाधि- वासिनां चातुर्वर्ण्यलोकानां साक्षिणश्च । तथा समस्तकुटुम्बाभ्यर्थितेन पारथी- जयसिंहेन लिखितमिदं धर्मपत्रं हीनाक्षरमधिकाक्षरं वा प्रमाणम् । स्वचा केनापि न विधातव्या इति । II B संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमेऽयेह श्रीमदणहिल्लपाटके ·लेखपद्धतिः । - समस्तराजावलीपूर्वं बालूआग्रामे धर्मपत्रमभिलिख्यते यथा ॥ इहैववास्तव्य- ब्राह्मणअमुकमुतअमुकाकेन संसारासारतां विचिन्त्य सोमपर्वणि प्रभासक्षेत्रे अमुकज्ञातीयब्राह्मणअमुकाय ग्रामीयडोहलिकामध्यात् तेषां ग्रामीयग्रामेय- कानां धर्मस्थानिनां च विदितमाचन्द्रार्क धर्मेण प्रदत्तभूमी हलः १ हलैका भूमी ब्राह्मणद्विवेदअमुकाय स्वपितुरात्मनश्च श्रेयसे प्रदत्ता । आचन्द्राई धर्मेणा- दिनानन्तरं तदीयपुत्रपौत्रपरम्परया एषा प्रदत्ता भूमी भोक्तव्या ॥ अत्र मतानि । अत्र साक्षिणः । समस्तपुत्रभ्रातृगोत्रविदितमभिलिख्यते॥ दासीपत्रविधिः- I A सं०१२८८ वैशाखशुदि १५ गुरावयेह यथापूर्वलिखितराजावलीपूर्व दामीविक्रयपत्रमभिलिख्यते यथा । यत्परराष्ट्रोपरि दत्तधाव्यां राणाश्रीप्रता- पसिंहेनानीता गौरवर्णा षोडशवार्षिकी पनुतीनानी दासी शिरसि तृणं दत्वा पञ्चमुग्वनगरविदितं चतुष्पथे रहाप्य विक्रीता । व्यवहारकासघरेण दासी- कर्मकरणाय राणाश्रीप्रतापसिंहस्य वीसलप्रियद्र० ५०४ चतुरधिकपञ्चशतानि द्रम्मान दत्वा पनुती नाम दासी समस्तनगराधिवासचातुर्वर्ण्यलोकानां विदितं मूल्येन गृहीता । अतःपरमनया दास्या व्यवहारकगृहे खण्डनपेषणगृहलिम्पन- मम्मार्जनेन्धनानयनपानीयोबहनादिकं मूत्रपुरीषोत्सर्गादिकं महिषीगोअजादो- हनादिकं दधिविलोडनं तथा क्षेत्रखलके तक्रानयनं चारिआनयनादिकं निन्दन- कतनादिकं क्षेत्रकर्म अन्यदपि गृहकर्म सर्वमकुटिलबुद्ध्या करणीयम् । इत्यं प्रवर्त- मानाया दास्या व्यवहारदेशकालानुरूपं विभवानुमानेन भोजनाच्छादनादिकं मर्वमप्रार्थितं दातव्यम् । तथा अस्या दास्या व्यवहारकगृहे कर्म कुर्वत्याः तस्याः पिता भ्राता भर्ता वा धनिकत्वं विधाय कर्मविघातं कारयति तदा व्यवहार- केण बन्धताडनादिधातैर्निर्दयं ताडयित्वा पुनरपि समग्रपत्रलिखितदासी- कमणि नियोजनीया । दासीयं यदि कदापि ताज्यमाना कूपर आत्मघातं कुरुते, तदा गर्दभी शुनी चाण्डाली भूत्वा सा दासी त्रिवते व्यवहारकस्य गङ्गास्नानम् । अस्योपरिलिखितविधेः पालनाय पितरक्षपालाः तथा नगराधिवासिनः साक्षिणश्च । इहार्थे तथा रक्षपालानां चतुर्णी च यथानानां स्वहस्तेन प्रदत्ततानि पत्रं उभयाऽभ्यर्थितेन पारथीजयताकेन हीनाक्षरमविकार II B संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमेऽयह ·समस्तराजावलीपूर्वमोह बालूआग्रामे दासीपत्रमभिलिख्यते पया। नाम नामतः इहैववास्तव्य खेताकः स्वधनं लाभाय प्रयुङ्गे । अस्य च हम्नाडारणिको नाम नामतः । इहैववास्तव्यराज अमुकाकेन महाराष्ट्रोपरि चटितेन महामण्डलेश्वराणकश्रीवीरधवलदेवधाव्यां समानीता गौरवर्णा षोड- शवार्षिकी सुविषया सुलक्षणा अमुकनाम्नी विक्रीता। दासीमूल्ये द्र० ६० षष्टि- ईम्माः ।अधदिनानन्तरमनया दास्या स्वभावविनयनम्रया व्यवहारकगृहे खण्ड- नपेषणसम्माजनरन्धनसमालेपनादि अन्यदपि क्षेत्रखलकादिकं च सर्वमपि कर- णीयम् । अन्यत्र विक्रीणाति धर्मेण वाददाति तत्र सर्वमप्यकुटिलबुङ्ख्या कर्तव्य- म् । यदि व्यवहारकगृहे चौर्यादिकं किमप्यन्यायं करोति तदा अस्या दास्यास्ता- डनादिशिक्षा कार्या। यदि ताज्यमाना सती कूपतडागादिस्थानं करोति तदा एषा गईभचाण्डालन्यायेनास्थानं कृत्वा म्रियते । एषा आत्मघातका आत्मनैव लेपेन लिप्यते । निर्दोषव्यवहारकस्य गङ्गास्नानम् । तथास्या दास्या व्यवहारकगृहे कर्म कुर्वत्या धारणिकेन तदीयभ्रात्रा सुतेन स्वजनेन वा चक्षुःसञ्जया भ्रसज्ञया कृत्रिमभा वा कृत्वा कर्मविघातो मनसा विघातो वा कस्मिन्नपि विषये न कार्यः । धारणिकेन व्यवहारकेण वा कस्मिन्नप्यर्थे कुटिलवुझ्या न कर्तव्यम् । अस्योपरिलिग्वितविधेः पालनाय सर्वकार्यकरणादिविनाशादिरक्षणाय दत्तप्र. तिभूः भ्रातृराज अमुकाकः तथा कार्यकरणविषये अन्तरा प्रतिभूः । देवश्रीवै- यनाथपत्रमुत्पाटयति । अत्र मतानि । अत्र साक्षिणः ॥ लिग्वितमिदम् ।। स्वयमागतदासीपत्रविधिः- I A सं० १२८८ वैशाखशुदि १५ सोमे यथापूर्वलिम्वितराजावलीपूर्व स्वयमागतदासीपत्रमभिलिख्यते यथा । यत्पूर्व दिग्भवमहीतटदेशादागता सिरनारग्रामीया राजपुत्री जगडसुता दशवर्षीया संपूरीनानी दुर्भिक्षवशा. दय म्लेच्छैः व्यापादिता राष्ट्रलूषितनिखिलान्तेषु विसंष्ठुलनागरिक- लोकेन समस्तकुटुम्बेन परित्यक्ता मात्रा पित्रा प्रात्रा भ्रातपुत्रपितृव्यका- भृतिपितृगृहकुटुम्बेन तथा श्वभूश्वगुरपतिज्येष्ठदेवरमभृतिश्वशुरवर्गेणापि म. वारिता उभयोरपि पितृवर्गवशुरवर्गयोः कुटुम्ब दुर्मिक्षवशात् मिक्षा- सं कुर्वाणं परि एकाकिनी अधोमुखं नीत्या निखता । प्रतिग्राम माना, तदनु तस्यापि अदररणामासिवशावत्यन्त Far, मलिनमात्रा, जीर्णवखण्डावृता, देवबहमठमपासत्राकाराविल्या- - ·44 लेखपद्धतिः । नेषु निवासिनी, पृष्टमूर्द्धका समस्तदिशो कान्दिशीकवधिलोकयन्ती, क्षुत्पिपासादिना अन्यथा इत्येवं विचिन्तयन्ती सती यदहं किं करोमि, क गच्छामि, कतिष्ठामि, को मे अनाथायाः स्वामी भविष्यतीति, केवलं मृत्युतुलामापन्ना, देव ! अनाथाहं प्रतिगृहमिति वदन्ती कोऽपि दासी रहापयतीति भाषमाणा विधिवशादित्थं परिभ्रममाणा सती अमुकवर्षमा- मतिथी अमुकग्रामवास्तव्यवाणि चाहडपादयोलगित्वा हस्तौ च संयोज्य स्वयमागत्यात्मानं दासीकर्मणि नियोजितवती त्वं मां कालापदिष्टदुर्भिक्षात त्राहि । अहं युष्मदादेशेनामरणान्तं यावदासीकर्मणि युक्ता सती वण्डनपेषण- सम्मार्जनपानीयानयनगोमयानुलेपनमूत्रपुरीषोत्सर्जनसमस्तगृहकर्म बाह्यकर्म कृषिकर्म क्षेत्रबलकादिसर्वकर्म सोत्साहा सती वर्षाशीतोष्णकालः येऽपि दिवारात्री आलस्यरहिता निरुत्तरा सर्व दासीकर्म युष्मादेशितं क. ज्ये। भवद्भिः स्वशक्त्या मम केवलं भोजनाच्छादनोपानहादि दातव्यम् । अधिकं किं याचिष्ये । इति नगरचतुष्पथे समग्रचातुर्वर्ण्यलोकविदितं वापि चाहडे- न तस्याः कथितं मानयित्वा सा दासीकर्मविषये रहापिता। त पुनरपि तदा वाणि चाहटपुरतो निजप्रतीतिदानाय ईदृशी श्रावणा मर्व गरप्रत्यक्षं विहिता । यदहमामरणान्तं युष्मदावासेऽथान्यत्रापि दासीकर्म कुर्वाणा चौरिकां करोमि, गृहमध्ये पतितमथ शन्यं दृष्टं वस्तु गृह्णामि, अथ सुभिक्षे माते पलायनं कृत्वा अन्यत्र कापि व्रजामि, अथ यौवने केनापि विप्रतारिता प्रलोभिता सती निर्गत्य व्रजामि, अथ कूटकपटवंचनद्रोहादिकं युष्मद्वैरिणा मह मिलित्वा करोमि कारापयामि, ततोऽहं अस्य लिखितपत्रस्य प्रमाणेन केशेष्वाकृष्य बन्धनताडनादिकं च कृत्वा पुनरपि दासीकर्मणि नियोजनीया । अहमहर्निशं सर्वकालं समस्तयुष्मत्कुटुम्बस्यादेशं करिष्ये । अथ कदापि परिपूर्णा सती कुटिलवुद्ध्या सर्व समादिष्टं दासीकर्म न करोमि ततो भव- शिः पादप्रहारैर्यष्टिप्रहारैश्च यदृच्छया व्यापाद्यमाना म्रिये । ततो मम निजः स्वामी अनागत एव निर्दोषः कृतोऽस्ति । चातुर्वर्ण्यलोकैः सर्वैरवधारणीयं यदहं स्वकर्मवशावहता मृतास्मि । मत्स्वामिनः पुत्रपौत्रकलनादिपरिवार- सहितस्य गङ्गास्नानम् । अथ कदाप्युदरबाधां करोमि, कूपतडागविषभक्षणा- दिना म्रिये, ततोऽपि मया पञ्चमुखनगरविदितं निजस्वामी निर्दोष एव विहितोऽस्ति । अहं कृतपूर्वकर्मविपाकेन दैवहता मृता । मत्प्रभोः सपरिवारस्य गङ्गाम्नानमेव । इहार्थे पञ्चमुम्वनगरविदितं आमरणान्तं दासीकर्मणि रहणाय ·लेखपद्धतिः । अमुकामुकाधिवासब्राह्मणपञ्चकुलमहाजनविदितं साथीयासाभिज्ञानसहितं स्वहस्तेन प्रदत्तमतम् । पञ्च साक्षिणश्च ॥ C पूर्विकासंवत्सरादि पूर्ववत् । कस्मादपि स्थानात् कस्यापि सुता स्वकर्मभिः प्ररिता अमुकनानी द्वादशवर्षप्रमाणा गौरवर्णा लम्बकर्णा मृत- भर्तृका उत्सन्नपितृमातृश्वशुरज्येष्ठदेवरोभयबन्धुवर्गा अनाथा कृष्णाक्षी तीक्ष्ण- नासा उच्छन्नकेशा नातिदीर्घा नातिन्हस्वा अविकलसकलेन्द्रिया एवंगुणोपेता प्रत्यक्षा एव वर्तते । तदनया दास्या अद्यदिनादारभ्य स्वजीवितान्तं यावत् ग्राहकअमुकाकगृहे अस्य वादेशेन अन्यगृहे अन्यपरिवारे खण्डनपेषणरन्ध- नसम्मार्जनोपलेपनपानीयोबहनकर्षणहस्तपादप्रक्षालनखालकुण्डिकोल्लुचनकृषि- पाशुपाल्यदूरासनगमनमित्यादिगृहक्षेत्रवलकादीनां समस्तानि कर्माणि दिवा रात्रौ वा शीतातपादिक्षुधापिपासार्दितदासीत्वं करणीयम् । तदियं नवन- वत्याचारेण मूल्यक्रीता दासी ग्राहकेण अड्डाणके मोक्तव्या । धर्मेण दातव्या । अथ स्तोकबहुद्रव्याकामया परदेशे वा प्रहित्य प्रवहणके चटाप्य परखीपे प्रस्थाप्य द्रव्येण वस्तुप्राभृतकेन वा विकेतव्या । यत् रोचते प्रभवे भासते तत्करणीयम् । एतस्या दास्या जन्मग्राहकअमुकाकस्य एव एतदीयमानुषा- णामपि स्वाधीना इति सती दासीपदे विक्रीयमाणा दुष्कर्मणः प्रमाणेन आ- त्मसक्तयौवनोद्धता केनापि विप्रतारिता द्रव्यलिप्सया पितृमातृभ्रातृप्रभृति- स्वजनानां प्रीत्या वा ग्राहकअमुकाकस्य गृहात् सर्वप्रकारं प्रणश्य यदि गच्छति नदा हस्तस्थितपत्रेण ग्राहकअमुकाकेनं राजकीयशिक्षायामधस्तादपि पातयि- त्वा केशादिकेष्वाकृष्य तदनु ग्रहणयन्धताडनादिशिक्षां विधाय पुनरपि दासी- कर्मणि नियोज्या । अथ एषा दासी बहुकर्मणा...... । अद्यदिनाऽनन्तरं ग्राह- कअमुकाकेन पुत्रपौत्रपरंपरया अस्या दास्याः स्वामित्वं करणीयम् । अद्यदि- नादारभ्य आजन्ममरणान्तं यावत् ग्राहकअमुकसक्तपितृभ्रातृनातृपितृव्यक- स्वजनबन्धुवर्गप्रभृतीनां लागभागो नहि । बालेपि वृद्धा ग्रन्धिर्नहि । विभङ्गपत्रविधिः- A सं० १२८८ कार्तिकशुदि १५ गुरावधेह यथावर्त्तमानराजावलीपूर्व विभङ्गपत्रमभिलिख्यते यथा । यत् पितुः परलोकं प्राप्तस्यानन्तरं चत्वारो भ्रा- नरः पृथग्धना जायन्ते । तदेभिश्चतुर्भिातृभिः नैजायमानैः प्रथमं पितृऋणं राजकीयदेयं देवसंबन्धि स्वजनसंबन्धि देयं तथा व्यवहारकाणां च देयं सर्व- मेवात्राई विधाय समग्रगृहवार्तायां मणिमाणिक्यप्रवालमुक्ताफलटकनाण.

·४८ लेखपद्धतिः। कसुवर्णरूप्यमयमाभरणं तथा सप्तधातुमयमपरं च घटितमघटितं भूमिगतंब हिःस्थितं च राच्छपोच्छादिकं तथा गोधूमजोवारिमुद्गमाषव्रीहितिलतूवरि- झालरचुलामालमसरसरसवप्रभृतिधान्यानि गुडखंडघृततैलमधुप्रभृतिस्नेह- रसास्तथा अश्वोष्ट्रमहिषीगोअजान्वरगाडरप्रभृतिचतुष्पद्धनं क्षेत्रखलसंबन्धि लांगडिपाटगडाछकडावाहिनीप्रभृतिवाहनानि तथा पावडाकुहाडाकुदालाकु- मिदात्रलोहडीतावाप्रभृतिलोहमयं वस्तु हललागलपहणिदीवडाप्रभृतिकूपक्षे- त्रोपकरणानि भाजनटांवाटीसयकांसीयाप्रभृतिकांस्यमयानि राच्छानि तथा कडाहितांबडीप्रभृतिताम्रमयानि तथा देघीपडघाहींडोलीटकडाजारांधूपहड- पालभंगारप्रभृतिपित्तलमयानि भाण्डानि च कांस्यताम्रपित्तलवटलोमयं समग्रं वस्तु तथा घण्टीनीशाउदृषलमुसलचुकीवटसेजवटप्रभृतिगृहमण्डनादि राछ. पोछादिकं सर्व कांजिकाधानीबीजमर्यादीकृत्य अपरं मृण्मयं कुंभणी- गुढाकोठीप्रभृतिकं च सर्वमित्यादिगृहवार्ता कुटुंबवृद्धातिमुख्यैश्च चतु- भिर्जनैर्विचार्य निच्छद्मवृत्त्या पञ्चभिर्विभागैर्विभज्य प्रदत्ता । एको विभा- गो मातुः प्रदत्तः । अवशिष्टाश्चतुरो विभागाश्चतुर्णा भ्रातृणां प्रदत्ताः । अथ कदापि एकः सुतः सुता वा अविवाहिता भवति, ततः साध्यगृहवार्ता- मध्यात् कुटुंबवृडानां चतुर्णा मुखेन तेषां पाणिग्रहणोपक्षयः पञ्चभिरपि विभागादेशैः सम एव जनन्या हस्ते दातव्यः । माता निजमनोहार्या यस्य सुतस्य मध्ये रति तेन निजगोत्रदेवीवत् निजमातुर्भक्तिः कार्या । तथा मातुर्जातु विपत्त्यां और्ध्वदेहिकक्रिया एकादशद्वादशाहप्रभृतिका समस्ता ग्या संवत्सरं यावत् दीपदानमासिकषापमासिकसांवत्सरं निजकुलाच' त्या नवाहपक्षमासत्रिपक्षादिक्रियाः सर्वा मातृविभागग्राहकेन सुतेन श्रद्धापूर्व प्रतीतिसहितं सर्वं स्वर्गस्थितमातुः श्रेयोऽर्थ कर्तव्यम् । तथा मातुर्विपत्तेर- नन्तरं अपरिणीतबान्धवभगिनीनां विवाहार्थं रहापितपञ्चविभागमध्येऽन्यः द्रव्यं चतुर्भिः कुटुंबवृद्धः पर्यालोच्य सुशीलस्य श्रद्धापरस्य स्नेहवतोऽव्य- सनिन एकस्य सुतस्य हस्ते दातव्यं , यथा स पितृवत् महाचिन्तापरस्तेषां विवाहं करोति । तथा एभिः सर्वैरपि बान्धवैः पृथग्भूतैः निजनिजविभागा. दत्तद्रव्यं व्यवसायेन वर्धनीयम् । अथ व्यसनैर्भक्षयित्वा न त्रोटनीयम् । तथा सर्वे भ्रातरः पृथग्भूताः स्वीयस्वीयकर्मभाग्यवशात् नवीनं द्रव्यं लक्षसंख्य- या उपार्जयन्तु । अथवा अग्रीकमप्यामूलं भक्षयन्तु । पुनरात्मनां मध्ये पर- स्परं कस्यापि ऋद्धिमतो बान्धवस्य समं हीनवित्तेन बान्धवेन तृष्णाभिमूतेन ·लेखपद्धतिः। वादविवादः कीशोऽपि न विधातव्यः। परस्परं भागविभागः कीदृशोऽपि नहि । तडागेऽपि पानीयं साध्यं नहि । परस्परमात्मनां मध्ये केवलं जातमृत- सूतकेन गृयते । अन्यः कोऽपि भागसंबन्धो नहि । परस्परमेकस्य व्यवहारे- णापि न गृयन्ते । आत्मीयकृतकर्मणा सर्वेऽपि गृपन्ते । अथ चतुर्णा भ्रातृणां मध्यादेकः कोऽप्यात्मीयविभागात् द्रव्यं भक्षयित्वा अपरेषामृद्धिमसहमानो गृहवा याचनाय कूटकपटं कुरुते स कुटुंबवृद्धैः तथा परपुरुषैः दावापितरक्ष- पालैश्च चतुर्भिर्जनैः लिखितविभङ्गाक्षरप्रमाणेन विधिलोपकर्ता निवारणीयः । इहार्थे समस्तभ्रातृणां तथा यथाज्ञातीययथानामदावापितरक्षपालानां पृथक स्वहस्तेन दत्तमतानि । तथा ज्ञातिवृद्धानां विभागकर्तृणां चतुर्णामपरेषां च बहूनां पत्र लिखितसाक्षिवादसहितं विभङ्गपत्रं प्रमाणमिति ।। II B संवत् १२८८ वर्षे वैशाग्वशुदि १५ सोमे अद्येह बालूआगामे श्रेष्ठी अमुकाकस्तथा सुतअमुकाकः अनयोर्विभङ्गपत्रमभिलिख्यते । पूर्वपुरुषोपार्जित- हेमरूपताम्रादिकं तथा कर्पूरकस्तुरीकुडमादिक तथा पकूलशणादिकं तथा जोवारिकरडिगोधूममुद्गउडदादिकं तथा घोटकोष्ट्रमहिषीगोबलीवादिकं जीव- धनं तथा दासदासीप्रभृतिकं तथा गृहोपस्करग्ववादिकं राछपोछादिकं च गोत्रजबृहत्पुरुषैरन्यैश्चास्य नगरप्रवीणः अमुकनामभिरुभयाभ्यर्थितः कार्यकारण- बाह्यन्यायपूर्वमेतत्पाश्चात्यलिम्वितवस्तुप्रभृतिकं अनयोरपि विभज्य समर्पितम् । उभावपि सम्बुद्धौ । उभाभ्यामप्यात्मीयात्मीयपक्षात्प्रतिभुवौ दत्तौ । अद्यदिना- नन्तरमुभाभ्यामप्यात्मीयविभाग उपाय॑ वर्तनीयः। पूर्वोपार्जितादिविषये ऽन्योन्यं केनापि कस्यापि सन्मुग्वं नावलोकनीयम् । पूर्वोपार्जनादिविषये परस्परं लागभागी नास्ति । तडागेऽपि साध्यं पानीयं नास्ति । अस्योपरिलिखितविधेः पालनायोभयोरपि कलहनिवारणाय दत्तप्रतिभूः श्रे०अमुकाकस्तथा द्वितीय- पक्षाहत्तप्रतिभूः श्रेष्ठी अमुकाकः । अत्र मतानि अत्र माक्षिणः । लिग्वितमिद. मुभयाभ्यर्थितेन समस्तकुटुम्बविदितं अमुकाकेनेति प्रमाणम् । गर्दभपत्रविधिः- A सं० १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ गुरावग्रह यथासन्तिष्ठमानराजा- वलीपूर्व गर्दभपत्रमभिलिख्यते यथा । यत् कस्यचित् साधुवृत्तविप्रस्य न्याये वर्तमानस्यैव केनाऽपि पिशुनेनास्य विप्रस्थ ऋद्धिं प्रसिद्धिं चासहमानेन विप्रस्य दण्डापनाय श्रीमद्राजकुले सत्यानृतनिरूपणानि जल्पितानि । ततो ·लेखपद्धतिः। राजादेशो धर्माधिकरणीयपण्डितानां निर्णयार्थ सातः । ततस्तैः पण्डि- तैर्विज्ञातं राज्ञो यथ्यं विप्रेणानेन दत्तं गर्दभपत्रं विना न्यायं न कुर्मः । तदनु तेन साधुविप्रेणोक्तं यद्यहं धर्माधिकरणीयपण्डितानां राजकुलस्य च न्यायं कुर्वतां उत्पन्नाधिना जातसन्तापेनाभिघातं करोमि , ततो गर्दभचाण्डालन्या- येन म्रिये । धर्माधिकरणपण्डितानां राजकुलस्य च गङ्गास्नानमेव । इहार्थे उपरिलिखितपत्रविधेर्निर्वहणाय स्वश्चासंरक्षणाय च मोढेरामहास्थानीयदुवे- रामस्तथा डीसामहास्थानीयत्रिवाडीआलश्रमउभौ विौ रक्षपालौ समग्रप- अलिग्वितविधेनिर्वाहं कुरुतः । इहार्थे धर्माधिकरणे न्यायविचारार्थं आनीत- विप्रेण स्वहस्तेन दत्तमतं, तथा अन्तरस्थरक्षपालविप्राभ्यां स्वहस्तेन प्रदत्त- मतानि च । तथा तन्नगरनिवासिनां चातुर्वर्ण्यलोकानां साक्षिवादाच साधु- विप्रेण तथा रक्षपालविप्राभ्यर्थितेन पारथीजयताकेन लिखितमिः पर्दभपत्रं हीनाक्षरमधिकाक्षरं वा प्रमाणमिति ॥ । संवत् १२८८ वर्षे वैशाग्वशुदि १५ सोमेऽयेह श्रीबालूआग्रामे गई. भपत्रमभिलिख्यते यथा ॥ कस्यचित्साधुब्राह्मणस्य ऋद्धिं प्रसिद्धिं चापि पिशुने- नामहमानेनालीकं चटापितम् । अथ दैववशाभाग्येन लोकमध्ये एतदेवाकाशा- स्पतितम् । तस्योसारणाय श्रीमद्राजकुले गत्वा शुद्धिं ययाचे । ततश्च धर्माधि- करणीयपण्डिता गईभपत्रं समर्पयन्ति । यद्यहं धर्माधिकरणीयबामणानां न्यायं कुर्वतां किमपि आत्मघाताद्यस्थानं करोमि, सदा गईभचाण्डालन्यायेनात्मघा- तकत्वेन म्रिये । धर्माधिकरणपण्डितानां राजकुलस्यैव गङ्गास्नानम् । अस्योपरि- लिग्वितविधेः पालनाय अकरणनिवारणाय दत्तप्रतिभूः । अत्र म्नानि । अत्र माक्षिणः । लिग्नितमिदम् ॥ शीलपत्रविधिः- A सं० १२८८ वर्षे वैशाग्वशुदि १५ गुरावधेह यथासन्तिष्ठमानराजा- वलीपूर्व श्रीवर्धमाननगरे अधिकारिखेतमन्त्रिपञ्चकुलविदितं राज०जगसींह- राजवीरमदेवी डेडाद्राग्रामीयसीमायाः सन्धिलग्नक्षेत्रविषये परस्परं जात- वैरे सभासद्भिः उभयोरपि भाषोत्तरं विचार्य मिलितावपि संबोधितौ । तदनु सभ्यैरुभयोरपि शीलपाला याचिताः यद्यदिनादूर्ध्वमुभाभ्यामेकपितृमा- तृजातन्यायेन वर्तनीयम् । मत्सरस्थानं केनाऽपि न चिन्तनीयम् । सांप्रतं मर्यादां कृत्वा दत्तग्रासेन मिलितैरपि परमः सन्तोषः कार्यः । उभाभ्यामपि स्वीयपक्षात् दत्तशीलप्रतिभूराठोडजोगमसुतरा०चरकाकः तथा द्वितीयो - ·लेखपद्धतिः। वाघेलाभाडमलसुतराज.चित्राक एतावुभावापि लिखितपत्रमर्यादायां शील- रक्षको जातौ । यदि संप्रत्यनन्तरं राज जगसीहराजवीरमदेवौ डेडाद्रा- ग्रामीयसीमासन्धिलग्नपूर्वविवादयुद्धभूमीमर्यादायाः सभासद्भिनिर्णीतविधिना यथाकृताघाटविधिलोपं कुरुतः तदा मिलितावपि राजमायौ दण्डसाध्यौ भवतः । तथा एताभ्यां विनाशस्य समग्रस्य निर्गमं श्रीराजकुले राज.चरका- करा०चित्रको शीलयतः । एकेन द्वौ बाभ्यामेकः । एकेन हस्तप्रासेनापरस्य उत्तरोन विधेयः । समग्रविनाशः शीलनीयः । इहार्थे राजजगसीहवीरमयोः स्वहस्तेनाभिज्ञानसमं प्रदत्तमतानि । तथा रक्षपालरा०चरकाराज. चित्राक- योः कटारीसाभिज्ञानेन स्वहस्तेन लिखितमतानि । सभायां सन्तिष्ठमानमुख्य. माक्षिपञ्चकं च । पत्रमिदमुभयाभ्यर्थितेन लिग्वितं पारथीजयताकेन । हीना- भरमधिकाक्षरं वा प्रमाणमिति ॥ II B संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमेऽग्रेह बालूआग्रामे शील- पत्रमभिलिख्यते यथा । अमुकग्रामवास्तव्यराज अमुकाकः तथा अपरग्राम- वास्तव्यराज अमुकाकः इमौ क्षेत्रकस्य विषये कुटुम्यविषये परस्परं सातबरौ अमुकग्रामीयरा अमुकाकेन सम्बोध्य एकत्रोपवेशितौ । ततश्चोभाभ्यामप्येक- मतीभूय शीलपत्रमकारि । अद्यदिनपूर्वमावाभ्यामेकमातृन्यायेन वर्तनीयम् । मत्सरस्थानं केनापि न कार्यम् । स्वकीयग्रासेन सन्तोषो विधेयः । केनापि परकीयग्रासस्य स्पृहा न कार्या । उभाभ्यामपि निजपरस्परं शीलप्रतिभूः राज अमुकाकः तथा लिखितविधेः पालनाय भ्रसज्ञया चक्षुःसञ्जया वा व्यभिचा- ररक्षणाय दत्तान्तराप्रतिभूः । उभयोः देवश्रीवैद्यनाथपत्रमुत्पादितम् । अत्र मनानि । अत्र साक्षिणः । लिग्नितमिदमुभयाभ्यर्थितेन पारि० अमुकाकेन प्रमाणमिति ॥ समयपत्रं तथा- B संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमेऽघेह बालूआग्रामे समयपत्र- भिलिख्यते यथा । अमुकग्रामीयसमस्तब्राह्मणानामन्योन्यं मध्यादेकस्य कस्यापि विभूति लब्ध्वा कोऽपि केनापि विजेन समं विग्रहं प्रारभते तदा तस्य छिजस्य सर्वैरपि दिजैरात्मीयशम्बलेन साहाय्यं कार्यम् । राणकराजकुलेन स्वीयशं- बलेन कार्यम् । अमीषां मध्यात्कस्यापि पिशुनस्य मिलित्वा केनापि भाषाभेदो न कार्यः । अमीषां मध्याद्यः कोऽपि परपक्षः मिलित्वा भ्रसज्ञया चक्षुःसज्ञया वा राजकुलभाषाभेदं करोति, तदा ब्रह्मघाती लिङ्गभेदी ब्रह्महत्यादिदोषेण.

·लेखपद्धतिः । ५२ कार्या। गृह्यते इत्यर्थे प्रत्येकं सर्वब्राह्मणानां जन्मसुकृतम् । तथा श्रीदेवे दिव्यपूर्व पत्रमुत्पाटितम् । अत्र मतानि । अत्र साक्षिणः । लिखितमिदं उभयाभ्यर्थितेन पारि० अमुकाकेन प्रमाणमिति ॥ यमलपत्रं यथा- B संवत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमेऽयेह श्रीमद्विजयकटके महा- राजाधिराजश्रीमत्सिहणदेवस्य महामण्डलेश्वरराणकश्रीलावण्यप्रसादस्य च संराजकुलश्रीश्रीमसिंहणदेवेन महामण्डलेश्वरराणश्रीलावण्यप्रसादेन पूर्वरू- व्याऽऽत्मीयात्मीयदेशेषु रहणीयम् । केनापि कस्यापिभूमी नाक्रमणीया । उभ- योर्मध्यायः कोऽपि बलिष्ठः शत्रणा गृह्यते तदा तस्य शत्रोरुपयुभाभ्यामपि कटकं कर्तव्यम् । अथ च शत्रुदण्डाधिपो गृह्णाति, तदा दलेन संवाहना याभयोरपि देशयोर्मध्यात्कोऽपि राजपुत्रः किमपि विनाश्यापरदेशे प्रविशति तदा स्वदेशे केनापि स्थानं न दातव्यम् ॥ अन्यत्र विनष्टं समारोपणीयम् । लिखितविधेः पालनाय व्यभिचाररक्षणाय दत्तप्रतिभूः । दत्तान्तरं देवश्रीवैद्य- नाथपत्रमुत्पाटितम् ॥ टोकनपत्रं यथा- B स्वस्ति । श्रीपत्तने महामात्यश्रीअमुकाकः इहैववास्तव्यमे रचाई- आकस्य ढौकनाक्षराणि प्रयच्छति यथा । यन्मेहरलूंणीयाकेन कुल' कुटुम्बं कृत्वा स्वसुता चांइंआपाश्चान्मोचापिता। ततो गतदिवसे मेहर आकेन कुटुम्बसमवायेन आत्मीयस्वजनलोकविदितं आभीरधउलीआक , ढोकन- व्यवहारेणादायि स्वमुता। ढोकनपत्रं राजकुलाद्गृहीतम् । अतः कालान्तरेऽपि पूर्वभळ कस्यापि कस्यापि सन्मुखं नावलोकनीयमिति संगत् १२८८ वर्षे वैशाखशुदि १५ सोमे । मतं श्रीः ।। उत्थानपत्रिकाविधिः- A स्वस्ति । श्रीवर्धमानमण्डलकरणात् महाराजाधिराजश्रीसारङ्गदेवविज. पिनां महामात्यश्रीआलिगपादानामादेशात् व्यापारनियुक्तश्रीकरणचांड- सीहपश्चकुलं जांबुग्रामे लभ्यराजकीयद्रम्माणां संबन्धे विलहितदू०मालदेव- समं भपुत्र ८ समस्तभट्टपुत्राणां दू०मालदेवस्य च उत्थानपत्रिकां प्रय- च्छति यथा । यत् राजादेशप्रमाणेन राणाखेताकेन जांबूग्रामीयसमस्तराजकीय- पदार्थानां लभ्यद्रम्माणां शोधनं भण्डारीनागडसमं विहितम् । भण्डारी- ·लेखपद्धतिः। - नागडेन अस्माकं पुरतः श्रीराजकीयसमस्तपदार्थानां लभ्यद्रम्माः भांडागार- प्रविष्टाः मानिताः विशुद्धिसहिताः । अतो भवता समस्तविलहितभद्दपुत्रैः समं दृष्टादेशेन इहागन्तव्यम् । तथा विलहितभूर्जपत्रस्य प्रथमदिनादारभ्य अद्यदिननिम्द्धं प्रहितउत्थानपत्रिकाप्रमाणेन चटितदिनानां कणभक्तकानि तथा यथालिखितभूर्जद्रम्मान् अपि विशुद्धिसहितान् नीत्वा सपदि आग- न्तव्यम् । इहाथै दृयके स्वयमादेशः । साभिज्ञानश्रीकारोऽवगन्तव्यः ।। सं० १२८८ वैशाववदि १३ सोमे उत्थानपत्रिका प्रमाणम् ।। कृष्णाक्षरउज्वलाक्षरविधिः- A सं० १२८८ वैशाखशुदि १५ गुरावयेह यथावर्तमानराजावलीपूर्व कृष्णाक्षराणि लिख्यन्ते यथा । यत् संघवीपदमसुतपूनाकः अन्यायेन विचर- माणो भणित्वा राजकुले आनीय पितृमातृभ्यां समस्तकुटुम्बसमेताभ्यां समस्त. श्रीपसनाधिवासिनां पञ्चमुग्वब्राह्मणानां विदितं तथा पञ्चमुखनगरस्य महाजन- समक्षं च ईदृशं प्रघोषं जल्पित्वा पूनाकः कालाक्षरितः यत्संप्रति पश्चादेतदीय- कृतान्याये पितृभ्रातृपितृव्यकभ्रातृपुत्रप्रभृतयः तथा समस्तगोत्रिणो दायादा अन्ये राजग्राह्या न भवन्ति । अस्याचरितानाचारेणास्माकं राजग्रहो राज- दण्डो न पातयितव्यः । अथ दिनात् यद्यसौ बहनपराधान् कुरुते, अथ भाण्डागारं विदारयति, अथ पाटहेडाहेतोः शत्रघातं विद्घाति, अथ नगरमध्ये कस्याऽपि विप्रक्षत्रियसाधुव्यवहारकप्रभृतीनां महिला सुरूपां दृष्ट्वा दृतिकामुखेन द्रव्यलोभं दर्शयित्वा विप्रतार्य गृह्णाति, अथ बाय गता मती बलादेवाकृष्यादाय काप्यन्यत्र बाह्यग्रामे देशान्तरे वा ब्रजति, अथ मार्गे वहमानवच्छीवित्तवणिज्याकारादीन् वित्तलोभवशात् व्यापादयति, अथावाचवादनमपेयपानमवध्यवधमगम्यागमनमनाचारं साधुलोकविरुद्धमा- चरति, ततोऽप्यस्य समस्तलिग्वितापराधैः अन्यैरपि प्रचण्डदृषणैराचरितै- दुचरितैरसंभाव्यैः अपिवाहितैः अस्य पितृवर्गीयभ्रातृवर्गीयस्वजनसंवन्धि- गोत्रवर्गदायादवर्गादृष्टमित्रादिः कोऽपि राजकुले दण्डसाध्यो न भवति । एतस्य कृतापराधैः एष एव दण्डसाध्यो निग्रहणीयः । प्राणान्तिकमपि प्रापणीयो भवति । अस्य उल्लिखिनकुटुम्बवर्गः स्वजनवर्गश्च अस्य कृष्णा- क्षरितस्य जालमृतमृतकेन न गृह्यते । अपरं यदिनानन्तरं यदि पूर्वस्नेहेन नहर्गमध्यादस्य कृष्णाक्षरितस्य प्रच्छन्नं आच्छादितं गुप्तं प्रकटं स्थान- दानरहणभोजनाच्छादनादिकं गुप्तं प्रकटं वा ददाति स एव राजकुले दण्ड.

·लेखपद्धतिः। साध्यो भवति । अथ कस्याप्यन्यस्य पार्थादक्षिसंज्ञया भ्रूसंज्ञया वा तस्या- न्यायिनो भोजनाच्छादनद्रव्यादिकमुपायान्तरेण ददाति दावापयति स तस्य कालाक्षरितस्य पार्वादधिको अन्यायी भणित्वा राजकुले निग्रहणीयः । अथ कदापि कुटुंबेन परित्यक्तः कष्टं सहमानः क्षुत्पिपासार्दितश्चित्तेऽनुशयं विचिन्त्य कालान्तरेण सानुकूलदैववशात् पुनरपि साध्वाचारे समायातो भवति, कुटुंबस्य मिलनायाभिलाषं कुरुते, तथा एतदीयकुटुम्बमपि सदा. चारे प्रवर्तमानं लोकोक्त्या स्वयं च परिभाव्य पुनरपि कुटुम्बमध्ये प्रवर्तमान कर्तुमिच्छति, ततः कुटुम्बवर्गेण स्वजनवर्गेण चासौ निजमनोहार्या कुटु- म्बमध्ये वर्तमानो न विधेयः । तद्वर्गीयैः पितृमातृपक्षीयैः सर्वैरपि स्वजन- वर्गेण च राजकुले यात्वा स्वामिनो निजविभवानुरूपं माङ्गलिक्यं किमपि दत्वा परिवारं च सन्तोषयित्वा यथोचितं राज्ञो विज्ञाप्य समस्तनगराधिवास- विदितं लिग्वितकृष्णाक्षराणि विदारयित्वा पुनरेवाधिवासविदितं स्वामिनोऽग्रे उज्वलाक्षराणि धर्माधिकरणे लिग्वाप्य अग्रेकृतापराधानां विषये स्वामिनः पार्थात् पृष्ठौ हस्तं दावाप्य पुनरपि सदाचारो भणित्वा पञ्चमुखनगरविदितं कुटुम्बमध्ये उज्वलाक्षरैर्हस्तगतैर्व्यवहरमाणः कर्तव्यः । अथ नगरमध्ये अग्र- कृतानेकापराधैः कस्याप्युपालम्भयोग्यो न भवति । इहार्थे धर्मा पकार- सभामदां पुरतः सर्वेषां स्वहस्तेन दत्तमतानि । तथा बहवः सा रणश्च कर्तव्याः । इत्यादि अक्षराणि धर्माधिकरणनियोगिनां दत्वा तस्य रितस्य मातृपितृभ्यां उपरिलिखितविधिना तस्य कृतापराधानां निग्र षेधार्थ अभयदानाक्षराणि राजमुद्राङ्कितानि सन्मुखानि ग्रहीतव्यानि । नथा उज्ज्व- लाक्षराणि ग्राह्याणि । अनेन विधिना कृष्णाक्षरउज्वलाक्षरप्रवन्धः । दानमण्डपिकापत्रविधिः A संवत् १२८८ वर्षे वैशाग्वशुदि १५ सोमेऽद्येह श्रीमदणहिल्लपत्तने यथासन्तिठमानराजावलीपूर्व महामात्यश्रीआलिगपञ्चकुलं श्रीनुसारीपथके समस्तमाण्डवीपथकीयाकानां प्रतिसारिणां उपरहीडीयाप्रभृतीनां सर्वेषां दानसंबन्धिकानां समादिश्यते यथा । यत् षष्ट्यधिकशतक्रियाणकालङ्कतमुखेन प्रागनिस्साररीतिप्रमाणेन आगमनिगमदानं वच्छीवित्तानां पार्धात् ग्रहीत- व्यम् । अरीतिरयुक्तिः काऽपि वच्छीवित्तानां ममं न व्यवहरणीया । विकरपदानि च प्राग्रीतिप्रमाणेन ग्राह्यानि । प्रतीसारकैः क्षिप्राभाव्याः कर्वमधिकं किमपि न ग्रहीतव्यम् । पाग्रीते ऊर्ध्वमनाचाराः केपि न - ·लेखपद्धतिः। कार्याः । यदि बच्छीवित्तान् दूहवित्वा अयुक्त्या किमप्यधिकं दानं गृह्यते तथा दानसक्तद्रम्माणां लभ्यानां बलात् वच्छीवित्तानां पार्धात् पण्यग्रहणं किमपि निजमनोहार्या गृह्यते तदा देशान्तरभाण्डानामप्रवेशकरणं वच्छीवितैर्दूहविते. र्जायते । मार्गोऽपि सुन्दरो न वहति । इति मत्वा मार्गे वहमानविणजारावच्छी- वित्ताश्च मानपुरःसरं सुन्दरेणावर्जनीयाः। तथा अग्रतः पार्थात् श्रीपत्तनमालव- कस्यान्तराले मण्डलकरणेषु राउलराणकप्रभृतीनां व्यापारिणां वच्छीवित्तानांपा- वा॑दन्यायेन वुलारामिषेण कोऽपि किमपि याचते स निषेधनीयः । नो वा श्रीअस्माकं सुव्यक्तं विज्ञाप्यम् । अत्रार्थे श्रीकारमुद्राङ्कितं लिखितं प्रमाणम् ॥ हस्ताक्षराणि यथा- A सं० १२८८ वैशाग्वशुदि १५ गुरावयेह यथासन्तिष्ठमानराजावली. पूर्व हस्ताक्षराणि लिख्यन्ते यथा । धनिको नाम नामतः श्रीपत्तनवास्तव्य- श्रीमालज्ञातीयव्य जगसीहसुतपूनाको लाभाय स्वधनं प्रयुते । अस्य च हस्ता- द्धारणिको नाम नामतः । इहैववास्तव्यनागरज्ञातीयमहं०मालासुतपूनाकेन स्वी- यसमुत्पन्नप्रयोजनवशात् श्रीश्रीमालीयग्वरटङ्कशालाहतत्रिःपरीक्षितकणसुव- हटिकायांव्यवहरमाणश्रेष्ठजीर्णविश्वमल्लप्रियगृहीतोडार द्र० ५०४ चतुरधि- कपश्चशतानि द्रम्मा व्य०पूनसीहपार्धात् गृहीताः । अमीषां द्रम्माणां व्या- जेन मामं शतं प्रति द० २ चटतः । अमी द्रम्माः चटितव्याजसहिताः कलिकावलिकुचटवर्ज निर्विवादा मया अष्टप्राहरिक्या एकमुष्टया व्य०पून- सीहस्य देयाः। अमीषां लिग्वितपत्रप्रमाणेन सव्याजकद्रम्माणां दावापनाय स्वयं ग्रहीतारौ इव दावापितप्रतिभूगूर्जरज्ञातीयवा मोग्यासुतपूनाकस्तथा ओसवालज्ञातीयमहं० रतनसुतमहं० राजड उभौ प्रतिभुवौ दापितौ॥ एकेन हौ द्वाभ्यामेकः । धुरप्रतिभुवोरन्तरं नहि ॥ एकेन प्रतिभुवा हस्तप्राप्तेन द्वितीयस्यो- त्तरमकुर्वाणेन व्यवहारकसमं लिखितपत्रविधिर्धारणिकवनिर्वहणीयः । इहाथै मुख्यसाक्षित्रयविदितं धुरप्रतिभुवोः स्वहस्तेन दत्तमतानि । लिग्वितमिदमुभ- याभ्यर्थितेन पारथीजयताकेन हीनाक्षरं अधिकाक्षरं वा पत्रं प्रमाणमिति ।। सन्मुखहस्ताक्षराणि- A सं० १२८८ वैशाग्वशुदि १५ गुरावग्रह श्रीपत्तने यथासन्निष्ठमानरा. जावलीपूर्व सन्मुग्वहस्ताक्षराणि लिख्यन्ते यथा । यत् श्रीमालज्ञातीयमहं०पूना- सुतमालाकः इहैववास्तव्यगूजरमहंकवणासुतपूनाकस्य सन्मुखहस्ताक्षराणि प्रयच्छति यथा । यत् मम पार्धात् व्यवहारेण महं०पूनाकेन व्याजसमेतगृहीतद्र ·५६ लेखपद्धतिः। - ४०० चत्वारि शतानि द्रम्माः सव्याजा यथालिखितपत्रविधिना जल्पितावधौ एकमुष्ट्या रौक्या एव प्रवेशिताः । अमीषां द्रम्माणां लिखितपत्रस्य पतितस्य निर्गमनस्य विषये महं०धरणासमं लागः सम्बन्धः कीदृशोऽपि नहि । अस्योप- रिलिखितविधिपलापनाय समस्तम्वश्वानिवारणाय च दावापितांतरस्थअमुकामु- कजातीयौ अमुकामुकनामानौ हौ रक्षपालौ महं० मालाकं महं० धरणासमं उपरि- लिग्नितद्रम्माणां प्रवेशितानां व्यतिकरे वादविवादं कुर्वाणं निवारयतः । इहार्थे स्वहस्तेन धुरप्रतिभुवोः साक्षिसुजनपश्चकसमं दत्तमतानि । प्रमा नि । स्वहस्ताक्षराणि यथा- }} मंवत् १२८८ वर्षे वैशाग्वशुदि १५ सोमेऽयेह बालूआग्रामे व्य०अमु. काकः अमुकाकसुतः स्वपितुः स्वकीयहस्ताक्षराणि प्रयच्छति यथा । यन्मया आत्मीयविभागस्याऽपि उद्धार्यव्यवहारार्थं स्वपितुः अमुकपार्थात् गृहीतद्र० ५०० पंचशतानि । यद्यहं स्वपितुः पाोद्भागं ग्रहीष्यामि तदा आत्मविभा. गात् पश्चशतानि पातयिष्यामि । अस्य लिग्वितविधेः दत्तप्रतिभूः व्यव० अमुकाकः । अत्र मतानि । अत्र माक्षिणः । लिग्वितमिदममुकेन । अभयाक्षराणि यथा- B स्वस्ति । श्रीअमुकाकः अमुकस्थाने अमुकस्याभयाक्षराणि प्रयच्छति यथा । भवदुपरि श्रीमद्राजकुलस्य प्रसादं कुर्वतः श्रीश्रीकरणीयउडारद्रम्माः प्रसादेन मुक्ताः । अग्रीकसमस्तदोषानां मटमटा साता । श्रीमद्राजकुले- नास्माभिश्च भवत्पृष्ठे हस्तः प्रदत्तोऽस्ति इति मत्वा सत्वरमत्रागन्तव्यम् । शङ्कास्थानं किमपि न कार्यमिति ।। विधिपत्रम्- C संवत् १५३३ वर्षे ज्येष्ठ शुदि ८ भौमे अद्येह नरसमुद्रमण्डलकरणे महं० श्रीअमुकअमुकप्रभृतिपञ्चकुलप्रतिपत्तो विधिपत्रमभिलिख्यते यथा । न्यायोपविष्टश्रे०अमुकप्रभृतिजन ४ श्रेष्टिविषयकअमुकप्रभृतिजन ४ अमीषां अग्रतो मारायां (?) उभयपक्षोपक्षयादिकं अर्धार्धन दातव्यम् ॥ भाषोत्तरं यथा- C ज्येष्ठ शुदि ८ भोमे अमुकामुकेन लिखापितं यत् एतदीयसुतअमु. काकेन खलके क्षेत्रे च निशायां माषकणाश्चोरिताः । यदि चोरिता न भवंति, सदा अहं कारणं करोमि इत्यर्थे पश्चाशदशगुणानां द्र० ५०० पणो मुक्तः ।

·लेखपद्धतिः। - अस्य वचनपले वर्तमाने तेनैव प्रभुणा नियुक्तअमुकमण्डलकरणे महं श्रीअमु- काकप्रभृतिपञ्चकुलप्रतिपत्तौ दायकग्राहकयोरेकमतीभूतयोरेकमतेन ॥ आलापो यथा- पूर्विका पूर्ववत् । पञ्चकुलमालापं प्रयच्छति यथा । राज अमुकाकेन अमुकग्रामस्य पूर्वरूढ्या पलमानदेवदायब्रह्मदायवर्ज संवत् १५३३ वर्षे आलापे देयद्रम्माः ४००० चत्वारि सहस्राणि दातव्याः ॥ श्रीपत्रिका यथा- C महं० अमुकाकवचनात् अमुकनाल्यां प्रतीसारकअमुकाकस्य लिख्यते यथा । लिवितव्यमिदम् । साहुअमुकाकसक्तमजिष्टायोकडां ६० पूग छाट ४ वर्जूर वाडीयां ८ श्रीषंड गांठि १० । एतत् मोक्तव्यम् । ज्येष्ठ शुदि ८ भौमे । मतं । ज्ञातम् ॥ विकरणपट्टको यथा- C पूर्विका पूर्ववत् । पञ्चकुलं पट्टकं प्रयच्छति यथा । अमुकज्ञातीयअमुक- उत्तअमुकाकेन पूर्वरुद्ध्या पलमानदेवदायब्रह्मदायवर्ज परम्परारीत्या मांश्राव. णाऱ्या आषाढनिरुद्धं बादशमासान् परिकल्पितावधौ अथ यदि अधिकमासके भवति तदा अधिकमासेन समं त्रयोदशमासान् परिकल्पितावधौ मण्डपिका- पटके देयद्र० ६०००० षष्टिः सहस्राणि द्रम्माणां दातव्यानि । अत ऊर्य स्कन्ध- कव्यवस्था क्रियते यथा । सांकार्तिकान्ते प्रदेयद्र० १०००० चैत्रान्ते देयम्म ३०००० ज्येष्ठान्ते देयद्र० २०००० एवमनया रीत्या स्कन्धकत्रयेण व्यव. स्थया द्रम्माणां सर्वविशुद्धिः करणीया । अथ यदि राजकदैवकवशात् स्वचक्रपर- चक्रागमात् यावन्ति दिनानि उरन्दरो भवति तेषां दिनानां सक्तदिनयाटिकाः पटकाङ्कप्रमाणेन श्रीमद्राणकैः पातनीयाः । अस्य समस्तलिखितपत्रविधेः परिपालनाय द्रम्माणां दानाय दत्तप्रतिभूः अमुकउत्तअमुकाकः ॥ चीठिका यथा- C संवत् १५३३ वर्षे ज्येष्ठशुदि ८ भौमे श्रीचीठिका यथा। राजादेशात् अथ महन्तकअमुकवचनात् कोष्ठागारपञ्चकुलस्य लिख्यते यथा। पदातिअमुकाकस्य भाद्रमासीयकणभक्तसक्तजोवारि०॥ ३ आज्यं ०) १॥ अनया रीत्या कग- भक्तसक्तजोवारि आज्यं च देयमिति । दृ स्वयमादेशः । दू० अमुकाकः । ८-९ लेखप० ·लेखपद्धतिः । ५८ लेखपद्धतिः II D प्रणम्य शम्भु गुरुपादपद्मं पत्रस्थितं लेखविचित्ररुटम् । कायस्थकण्ठस्य विभूषणा) विज्ञाय तत्त्वाङ्गमशेषमेषाम् ॥ विघ्नेशं भारती नत्वा भक्त्या वक्ष्यामि पडतिम् । लेखानां मुग्धयोधाय संश्रयं सर्वसम्पदाम् ॥ चतुःसागरपर्यन्ते सकले क्षितिमण्डले । देशो नास्ति विना राज्ञा न राजा लेखनं विना ।। स्वस्तिशब्दं प्रसिद्ध्यर्थ मङ्गलार्थं च कारयेत् । क्षेमार्थ वाचकस्यापि तेनादौ लिग्वते बुधः ॥ श्रीकारमादितः कुर्यात्स्थाने प्राकारवेष्टिते । गुरोर्नृपस्य नामादौ मन्त्रिणां चाधिकारिणाम् ॥ मण्डलाधिपतेर्नाम्नि राज्ञो दारसुतादिषु । तथा गुरुप्रसादानां व्रतीशानां च युज्यते ।। श्रीकाराश्च त्रयो मित्रे एकैकं पुत्रके तथा । षड़ गुरौ स्वामिनः पञ्च द्वौ भृत्ये विगुणौ रिपौ । स्वस्थाने पश्चमी देया परस्थानेषु सप्तमी । आत्मनः प्रथमा देया द्वितीया च परस्य च ॥ लिग्वेदादी महास्थानं पादपूज्यसमन्वितम् । लेविस्थानं लिग्वेत्पश्चात् आज्ञाविनयपूर्वकम् ॥ यः प्रस्थापयते लेग्वं तन्नाम सविसर्गकम् । ईकारान्तं स्त्रियाश्चापि एवं नाम विनिर्दिशेत् ॥ यस्य प्रस्थापयेल्लेग्वं कस्यापि चात्मनो बुधः । सानुस्वारं तु तन्नाम कुर्यादक्षरमन्तिमम् ॥ मातुलश्वशुरश्वश्रूस्वामिप्रभृतयश्च ये। पूज्यास्तन्नाम पादान्तं यदेतत्पूर्वकाग्रतः॥ एकपुटे चातिदीर्घ रजोहीने च गुण्ठिते । त्रिभिर्वाचनिके लेखे नास्ति सिद्धिः करार्पिता ॥ स्वस्तिहीने रजोहीने शिरोनामविवर्जिते ।

·सम्वतिः अमुद्रे हस्तदत्ते च लेखे सिद्धिन वियते ॥ ग्रीवाग्रन्थिहरेद्राज्यं मध्यग्रन्थिश्च लेखक । पृष्ठप्रन्थिहरेत्सर्व निर्ग्रन्थ्या लेखनी(न्या)लिखेत् ।। स्वस्त्याद्यमितिकारान्तं मध्ये कुशलसंयुतं । सरजश्च च समुद्रं च कागदं भूगतं शुभम् ॥ C ऊध्वं यो युज्यते लेखः अधो या युज्यते विज्ञप्तिका । लेवलिखिताशी- र्वादः राजादेशश्च ऊर्ध्वम् । तथा त्रिपंचसत श्रीकारा विज्ञप्तिकायां, लेग्व लिखिताशीर्वादराजादेशानामुपरि अभिधानं लिख्यते । समस्तलेखलिखितविज्ञप्तिकादयो लिख्यन्ते यथा- सर्वत्र यो यस्य पितृमातृबृहद्भातृगुरुश्वशुरपूज्यवर्गः, तस्य योग्या विज्ञप्तिका प्रस्थाप्या। अन्यच्च । यो यस्य लघुः पदातिवर्गस्तस्य हेतोयेष्ठप्रतिपत्ती तथा सामान्यप्रतिपत्तौ लिग्वितं प्रस्थाप्यमिति । तथा पितृमातृस्वसभगिनी. प्रभृतिस्त्रीवर्गेषु आत्मीयभ्रातृसुतप्रभृतिलघुवर्गयोग्य आशीर्वादः प्रस्थाप्यः । तथा यो यस्य सम एव तस्य योग्यप्रतिपत्त्या लेग्वः प्रस्थाप्यः। श्रावकगुरुविज्ञप्तिका- C & 1) स्वस्ति । श्रीपार्श्वजिनमानम्य अमुकनगरस्थाने विनिर्जितक्रो. धादिकषायचतुष्टयारातीन् पूज्यपरमाराध्यतमोत्तमपरमपूजार्चनीयान् प्राणा- निपातादिविरतिलक्षणपञ्चमहाव्रतपरिपालनोद्यतैकमानसान् व्याकरणच्छन्दो- ऽलङ्कारप्रमाणआगमचरित्रकथाकथानकमिडान्तादिसकलशास्त्रावगततत्वान् त्रिगुप्तिजननीपरिपालनवत्सलान् संसारसागरनिमन्त्रमानजन्तुपोततुल्यान् निरन्तरसदोपदेशप्रदानात्प्रतिबोधितानेकजन्तून् सुगृहीतनामधेयान् भट्टारक- अमुकश्रीपादाम्भोरुहान् सपरिवारोपेतान् अमुकनगरात् सदादेशकारिश्रष्ठि- श्रावकअमुकाः तथा अमुकश्राविकाः द्वादशव्रतवन्दनकेनाभिवन्ध सविनयं विज्ञपयन्ति यथा । विज्ञप्यमाह । पूज्यानां प्रसादेन निरामया वयम् । तत्रत्य- आत्मीयनिरामयवार्ताभिः प्रत्यहं वयमानन्दनीयाः । अपरं पूज्यैरुपदिष्टमार्ग देववन्दनप्रतिक्रमणस्वाध्यायादिधर्मानुष्ठानरताः वयं कालमधिगच्छामः । अन्यछ । पूज्यैः प्रसादं विधाय कलिकालकल्मषकलुषिताः वयं विमलसद्धर्म- लाभवारिणा सत्वरमिहागत्य प्रक्षालनीयाः । पुस्तकोपकरणादिप्रयोजनेन यत्कृत्यादेशोऽनन्तरं प्रसादीकार्यः । - ·- एवम् । आदेष्टव्यमिक लेखपद्धतिः। आचार्यः श्रावकस्य प्रस्थापयति लेखं यथा- C & D स्वस्ति । श्रीवीरजिनमानम्य अमुकस्थानात् प्रभुश्रीअमुकमरिच- रणकमलाः सपरिचाराः अमुकस्थाने देवगुरुपूजनप्रतिक्रमणस्वाध्यायादिधर्मा- नुष्टाननिरतान् सन्यायोपार्जितवित्तपरितोषितार्थिजनान् अमुकामुकप्रभृतिश्रा- वकान् श्राविकाअमुकाप्रभृतिसमुपेतान् कलिकालकल्मषमषीप्रक्षालितवारिणा निरामया वयं सपरिवारास्तिष्ठामः । तत्रत्यस्वीयकुशलवत्या वातया अनवरतं वयमानन्दनीयाः । अपरं रामारतैरपि इहपरलोकमुग्बमम्पदोघजनके सद्धर्मा- नुष्टाने प्रतिदिनमुद्यमी विधेयः । धर्मादेवाप्यते स्वर्गस्तस्माद्धर्म समाचरेत् । धर्मादेवाप्यते सम्पत् धर्मात् सुखफलोदयः ॥ माहेश्वरयोग्यविज्ञप्तिका- C & D स्वस्ति । अमुकस्थाने अनवरतक्रियमाणवेदाध्ययननिर्मलीकृतमा. नमान अष्टादशस्मृतिपुराणादिधर्मकथाशास्त्राभ्यासनिरतान् गहनज्योतिःशा. स्त्रावगततत्वान् दुष्टग्रहशाकिनीभूतमुद्गलोचाटनमन्त्रवादपरिस्फुरणावाप्तपरम- प्रमिद्धीन हरमुरारिब्रह्मप्रभृतीष्टदेवताराधनसक्तान्तःकरणान् पूज्यपरमाराध्य- तमोत्तमपरमपूजार्चनीयभट्टारकश्रीअमुकपादान् अमुकस्थानात् सदाज्ञावि- धायी शिष्यः अमुकाकः क्षितितलनिहितोत्तमाङ्गेन साष्टाङ्गं प्रणम्य सविनयं विज्ञापयति यथा । विज्ञाप्यमाह । पूज्यपाददत्तआशीर्वादानुभावतः समस्तमा- नुषाणां कुशलवार्तामवधार्य तत्रत्यात्मीयकुशलवती वार्ता मम सन्तोषाय निरन्तरं प्रसादीकार्या । अपरं च । पूज्यपादानामतीव समुत्कण्ठितं स्वीयदर्श- नामलजलेनागत्य कलिमलावलिप्रक्षालनपूर्व मदीयमङ्गं निर्मलीकरणीयम् । तथा पर्वडयात्मनः प्रभृति सुकृतकल्पना तथा चीर्णव्रतोपायनकं समेत्य स्वा प्रतिग्राह्यम् । यत्कृत्यादेशोऽनवरतं प्रसादीकार्यः । गुरुः शिष्यस्याशीर्वादं प्रस्थापयति यथा- C & D स्वस्ति । अमुकस्थानात् आचार्यअमुकाकः अमुकस्थाने अनवरत सडर्मानुष्ठानपयःप्रक्षालितकलिमलकलंक सन्यायमार्गप्रवृत्तं वरगुणगणाला शरीरमायुष्मन्तं शिष्यअमुकाकं वेदचतुष्टयोक्ताभिराशीभिरभिनन्य हुमानमाशीर्वादयति यथा । आशीर्वादार्थोऽयम् ।

·बहुना । यत्कर्म देखापतिः। कुशलमत्रास्माकम् । तत्रत्यात्मीयकुशलवती वार्ता अनवरत अपरं च । प्रतिदिन प्रातमत्वाय शामितवा भवता स्वरूपं द्रष्टव्यम् । मागेज देवपितृतर्पणाग्निडिजात्यतिथीनां पूजा करणीया । तथा पितृमातृस्वस्नेष्ट्रना- तृप्रभृतिबन्धुजनशुश्रूषा चानवरतं करणीया । दुःस्थावस्थितभागिनेयदौहि- त्रादिपोष्यवर्गावज्ञा च न करणीया । विद्वज्जनारविन्दनिर्गच्छद्धर्मशास्त्रमधु- रसास्वादलालसमधुपेन भवितव्यम् । साधुजनसंसर्गः सदा विधातव्यः । सन्यायोपार्जितवृत्तौ च मानसमाधेयम् । किं इह परलोके हितं तदनुष्ठेयमिति । कुंकुमपत्रिका यथा- C अमुकस्थानात् महं०अमुकाकः अमुकस्थाने यथाज्ञातिसम्बन्धं अमु- काकमामन्त्रयति यथा । अस्मदीयसुतस्य अमुकमासि अमुकतिथौ अमुकवारे अमुकाकस्य अमुकया सुतया पाणिग्रहणं भविष्यति इति मत्वा भवद्भिः सकु- टुम्बैरत्रागन्तव्यम् । स्वामिलेखो यथा- B & D स्वस्ति । यथास्थाने दुःस्थावस्थितजनाधाराननवरतगुणगणोपे- तानाश्रितजने यथोचितवृत्तिविभागान्निजगुणगणासादितराजलोकांत:प्रभावान् पूज्यपरमाराध्यतमोत्तमठाकुरअमुकपादानमुकस्थानात्मदादेशकारी अमुकः क्षि- तितलनिहितमोलिना साष्टांगं प्रणम्य सविनयं विज्ञापयति यथा । विज्ञपनी- यमिदम् । पूज्यैरादिष्टशिक्षापनया व्यापारमहं कुर्वस्तिष्ठामि । पूच्यानां प्रतापेन सत्वरमारब्धप्रयोजनानां सिडिर्भवति । यदुक्तम् । शाखामृगस्य शाग्वायाः शाग्वां गन्तुं पराक्रमः । यत्पुनस्तीर्यतेऽम्भोधिः प्रभावस्तु प्रभाहिं मः ॥ इत्यादि अपरं च।अत्र शिक्षापनाव्याजेन पूज्यपादानां नमस्करणाय तत्र- हामागच्छामि लग्नः स्तोकदिनानांमध्ये। अत्रस्थानिवृत्तिः कस्मिन्नर्थे न विधेया। यदि किमप्यत्र च मया विनश्यति, तदा पूज्यः परीक्षा मम कृतापि नैव इत्य- बधार्य सर्वदा ममोपरि प्रसादो विधेयः । यत्कृत्यादेशोऽनवरतं प्रसादीकार्यः ।। मृत्यलेखो यथा- ·६२ लेखपद्धतिः । - पिशुनप्रवेशः स्यात् । न मन्दप्रतापेन भवितव्यम् । सावष्टंभतया व्यापार- णीयम् । तत्रत्यं व्यापारस्वरूपमनवरतमाख्येयमिति ॥ मित्रलेखो यथा- B & D स्वस्ति । यथास्थाने विद्वत्त्वदाक्षिण्यौदार्यादिवरगुणगणालंकृत- शरीरं परमप्रेमवत्सलं वयस्यममुकममुकस्थानादमुकः सोत्कण्ठं सस्नेहं सांजसं दृरप्रसारितबाहुभ्यां गाढमालिङ्गय कुशलं वार्तयति यथा । कार्य च । कुशल- मिहावगम्य तत्रत्यस्वीयकुशलवार्ताऽस्माकं धृतयेऽनवरतं प्रहेगा। अन्यच्च । यदिनपूर्वं त्वया सह मम वियोगः समजनि तद्दिनपूर्वं भवत्स्मरणकावृतमनसो मे न बुभुक्षा न पिपासा न निद्रादीनि च सुखानि वर्तन्ते । त्वया सह क्रीडित- दिवसानि स्मृत्वा सखेदं मनः संपद्यते । इति मत्वा लेग्वदर्शनादेव यदि चित्ते धारयसि तदा शीघ्रं प्राघूर्णकेन समागन्तव्यम् । उक्तंच- ददाति प्रतिगृह्णाति गुह्यमाख्याति पृच्छति । भुड़े भोजयते चैव षट्विधं प्रीतिलक्षणम् ॥ इत्यादि । अन्यत् । सर्वगुह्यस्थानकं मित्रं वर्तते, यदिना कस्य हृद्गतानि मुग्वदुःखानि कध्यन्ते ॥ तथा चोक्तम्- मो को वि नत्थि सुयणो जस्स कहिचंति हिययदुक्खाई । आवंति जंति कण्ठे पुणोवि हियए विलिजंति ॥ इत्यादि । कार्यप्रयोजनमनवरतमाख्येयमिति ॥ प्रसन्नभार्या भर्तृलेखं प्रस्थापयति यथा- B & D स्वस्ति । यथास्थाने शान्तदान्तादिवरगुणोपेतान् दुःस्थानाथब- न्धुकुटुम्बिकवर्गाधारान् भर्तृअमुकपादान् अमुकस्थानात्सदाज्ञाविधायिनी अमुका सस्नेहं सोत्कण्ठं सविनयं विज्ञपयति यथा । कार्यं च । कुशलमत्र सर्वमानुषाणाम् । स्वीयशरीरारोग्यवती वार्ताऽनवरतं प्रसादीकार्या । अपरं च । युष्मत्प्रदर्शितमार्गानुसारेण गतायातस्वजनजनस्य तथा पोष्यवर्गस्य चित्तमनुरञ्जयमानाऽनुदिनं तिष्ठामि । तथा गृहक्षेत्रकणादिविषये कृतसारा तबिकरणेऽहोरात्रमपि कृतोद्यमा तिष्ठामि । अत्रत्यावसेरी काचिन्न कार्या। अन्यत् । तत्र यद्यपि स्वीयगुणैर्युष्माकं सर्वः कोऽपि गौरवं करोति, अतो यूयं ·लेखपद्धतिः। ६२ - सुखेन तिष्ठत । तथाप्यत्र ममानि तिर्वर्तते । तथा बालानामपि युष्मदीया मह- त्यवसेरी वर्तते । तत्रत्यायोजनानि निष्पादयित्वा शीघ्रमिहागन्तव्यमिति । संरुष्टभार्याभतृलेखो यथा- B & D स्वस्ति । अमुकस्थाने भर्तृअमुकपादान् अमुकस्थानात् अमुका सादरं वार्तयति यथा । कार्य च । सर्वमानुषाणां कुशलमस्ति । तत्रत्यात्मकु- शलवार्ता प्रहेया । अन्यच । यतस्त्वं गतस्ततस्तव पाश्चात्यगृहदारापत्यादिकं सममपि विस्मृतम् । तव यत्रैव चट्टनं तत्रैव पत्तनम् । त्वया गच्छता यच्छंबलं मुक्तं तच्चार्धमासं यावत् तव गृहे निर्यातम् । ग्रहणकानि अड्डाणकानि मुक्त्वा उडारप(प्रो)द्धारादिना दिनानि निर्गमितानि । साम्प्रतमपतौः सह महत्कष्टं वर्तते। यदि भर्तृत्वमनवरतं महिलायाः कस्याश्चिद्विद्यते नतोऽत्रागन्तुं न शक्नोषि । बालकस्य व्यापादनेन गोहत्यादिकं पापं भवति । कुटुम्बकस्यापि सारां कर्तुयु- ज्यते इति परिभाव्य निष्ठुरहृदया यदि सा मुत्कलयति तदा साराकरणायाग- न्तव्यं, नो वा शम्बलं प्रहेयम् । यद्येतच्छीघ्रं न करिष्यसि तदाहं त्वदीयं गृहा- दिकं परित्यज्यापत्यान्यादाय पितृगृहं यास्यामि । इति मत्वा यत्तव मुग्नावहं स्यात्तदनुष्ठेयमिति। गुप्तप्रियायाः प्रियस्य लेखो यथा- B& D स्वस्ति। अमुकस्थाने विनिर्जितमकरध्वजलावण्यानोत्सुक्यौदार्य. मौभाग्यादिगुणगणापहृतयुवतिमानमान्वल्लभअमुकपादान् अमुकस्थानात्मदा- देशकारिणी अमुका सस्नेहं सोत्कण्ठं गाढमालिङ्गय सामं विज्ञपयति यथा । कार्य च । कुशलमत्र । तत्रत्यात्मीयकुशलताकिंवदन्तीभिरनवरतमहमानन्दनीया। यदिने युष्माकं विजययात्रा जाता तदिन पूर्व विरहदुःग्वानलेन तप्यमानमानसा रात्रिन्दिवं सौख्यं क्वापि नानुतिष्ठामि । तथा चोक्तम्- विरहहुयासकरालियह कहि पिययम कहिं जंप । जाव न रइरसि विमलि जलि पेमद्दहि किय झंप ॥ इत्यादि परिभाव्य ममोपरि दयां धृत्वा बहन्यपि प्रयोजनानि मुक्त्वा अत्रागत्य निजदर्शनामृतवर्षेण विप्रलम्भपावकदयमानं मदीयमङ्गं निर्वापणी- यम् । कालक्षेपो न कर्तव्यः । भार्यालेखो यथा- ·लेखपद्धतिः । B & D स्वस्ति । अमुकस्थाने पालितपरमपतिव्रतगुणशालिनीमवगता- स्मद्भवनसकलनीतिमार्गा त्रिवर्गफलसम्पादयित्री विनयवात्सल्यादिप्रियंवदा- दिवरगुणगणावर्जितसकल निजजनमानसां भार्याममुकां सस्नेहं साञ्जसं सब हुमानं कुशलं वार्तयति यथा। कार्य च । कुशलमिहास्माकम् । तत्रत्यसमस्तमा- नुषाणां कुशलवती वार्ता प्रहेया। अस्माभिरागच्छद्भिर्या शिक्षापना प्रदत्ता तया शिक्षया भव्यगत्या गृहं परिपालनीयम् । यथा गतायातकुलटिकापभृ- तिजनो बहिरप्रसिद्धि नारोपयति तथानुष्ठेयमिति । यद्गृहे कुसूत्रं भवति तद- स्माकमिह निरूपणीयम् । अस्माभिरत्र प्रयोजनानि कृतानि, कियन्त्यकृतानि विद्यन्ते । अतोऽस्माकं विलम्बः । समग्रप्रयोजनानि सारयित्वा स्तोकदिनानां मध्ये वयमागच्छामो लग्नाः । अत्रत्यावसेरी न कार्या। यावद्वयमागच्छामस्ता- वद्गृहे यथा किमपि न विनश्यति तथा विधेयमिति ॥ सरोषभर्तृभार्यालेखो यथा- Y & D स्वस्ति । अमुकस्थानादमुको अमुकस्थाने भार्याममुकां सादर कुशलं वार्तयति यथा । कुशलमत्रास्माकम् । तत्रत्यसमस्तमानुपाणां कुशल- वार्ता प्रहेया । अन्यत् । तत्रस्थानाद्यः कोऽप्यागच्छति स सर्वो गृहस्य रावामेव करोति । यत्रापि वां न भवामस्तत्रापि किश्चिन्न भवति । यदस्माभिर्मासद्धि- त्राणां हेतोः शम्बलं मुक्तं तत्त्वया दिनैर्दशभिरष्टभिरेव निष्ठापितम् । पदे पदे वयं दग्धास्त्वया । परं तव दोषो नास्ति । अस्मदीयप्राक्तनजन्मनोपार्जित. दोषः। यदुक्तम् । पूर्वदत्ता तु या विद्या पूर्वदत्तं तु यहनम् । पूर्वदत्ता तु या नारी अग्रे लिष्ठति तिष्ठति ।। अन्यत् । सर्ववारान् यद्वयं भणामस्तत्त्वं विपरीतं करोषि । किं बहुना यत्तव कुलमदृशं तदनुष्ठेयमिति । सानुरागः प्रस्थापयति प्रियालेखो यथा- RE. ) स्वस्ति । अमुकस्थानादभुकोऽमुकस्थाने निजतनुकान्तिविनिर्जि- तप्रत्यग्रकनकभासं किसलयकोमलकरचरणां पूर्णेन्दुमण्डलसमाननां चकितह- रिणीशावनयनां रम्भास्तम्भसमानोरुयुगलां कलकण्ठैकरवां दृष्टिवागुराकृष्ट- कामिजनान्तःकरणहारिणी कुन्दकलिकाकारदशनां सगर्ववनगजेन्द्रकुम्भोत्तुङ्ग- घनस्तनी दयिताममुकां सोत्कण्ठं सस्नेहं निर्भरं गाढमालिङ्गय कुशलं वार्त- ·लेखपद्धतिः। यति यथा। कार्य च । कुशलमत्रास्माकम् । तत्रात्मीयशरीरारोग्यवती वार्ता. ऽनवरतं प्रहेया। तदास्माभिरागच्छद्रिनिर्भरमालिङ्गय यन्त्र दिने त्वं मुत्कला- पिता तदिनपूर्व रणरणकोपेतशून्यमनसां क्षुत्पिपासादिना चास्माकं सन्तापैक- जनका वासरा व्रजन्ति । यतः ॥ दससु वि दिसासु दीससि हिंडसि रत्थासु वससि मह हियए। तुममयमिह सयलमिणं तुह विरहे मुद्धि पिच्छामि ॥ तथा चानेन प्रतिबोधयामि । सवणाण य कायव्यो होइ पिययमवत्ताओ। संगहियपियकलेवर खिजसि रे हियय मा अहियं ।। तथैवानुदिनं चिन्तयामि। तदिनमिह किं भविता विरहानलजलदजलवर्षम् । यत्र तवामृतपूरं वदनं द्रक्ष्यामि मृगनेत्रे ! ॥ इति परिभाव्य यथा प्रवासे तस्कराः प्रेमसर्वस्वं समवयसो नापहरन्ति नया विधेयमालम्बनम् । शीघमागच्छामो लग्नाः । हृदयमध्येऽनवरतमेव त्वत्म- मा नास्ति । अत्रत्यानिवृतिन कार्या । कनिष्ठभ्रातृलेखो यथा- B अमुकस्थानादमुको अमुकस्थाने भ्रातृअमुकं सोत्कण्ठं सादरं सबहुमानं समालिङ्गय कुशलं वार्नयति यथा । कार्य च । कुशलमस्माकम् । तत्रत्यात्मीय- कुशलवार्ता प्रत्यहं प्रहेया । यावद्वयं समागच्छामस्तावत्सर्वमानुषाणां भव्य- सारा सम्भाला तथा गृहक्षेत्रधनादीनां सारा सुन्दरा कर्तव्या। यदि मम दयिते परस्परं रार्टि रटतस्तदा सामवाक्यैर्निवारणीये । कस्यापि पक्षो न विधेयः । ममाग्रे कार्यप्रयोजनं प्रतिलेखेनानवरतमाख्येयमिति ॥ पूर्वोक्तपूज्यविस्तरख्यापिसामान्यप्रतिपत्तिलेखो यथा- B स्वस्ति । अमुकस्थाने व्य०अमुकामुकाभ्यां अमुकं सस्नेहं मानसं सोत्क- ण्ठं कुशलं वार्तयति यथा । कार्य च । प्रयोजनवशाधन बहवो दिना लगन्ते ततोऽस्मद्गृहे सारा रम्या कार्या । यदि मानुषाः सीदन्ति तदास्माकमुपरि उद्धार्य यद्गृहन्ति तद्देयम् । वयमायाताः सन्तोऽग्रेतनोडारस्य साम्प्रतोद्धारस्य च सर्व विशुद्धं करिष्यामः । साभिज्ञानमिदं यदस्माभिरागच्छद्भिहे गस्वा .

·६६ लेखपद्धतिः । व्यावृत्य युष्मत्पाच्छिंबले द्वादश द्रम्मा जगृहिरे । अनेन साभिज्ञानेन नान्यथा विधेयम् । कार्यप्रयोजनमनवरतमाख्येयमिति ॥ अमुकपुरे मित्रं प्रति प्रस्थापयति लेखो यथा- B अमुक- स्नेहाकुरो नित्यमुपैति वृद्धिमन्योन्यसन्दर्शनवारिसिक्तः । वियोगदुःखार्ककराभिघातैर्यथा न शुष्येत तथा विधेयम ।। अमुकं-सो कोवि न जाओ कत्थवि कच्छवकुलाण मज्झम्ि जस्स समप्पिय भारं कुम्मो निवसिउं वीसमह ॥ जह सरसे तह सुक्के वि पयो वधरइ अणुदिणं विंझो । उच्छङ्गबुड्डियं निग्गुणंपि गरुया निसिड्डन्ति ॥ जह सो नीलकलावो पाउसकालम्मि पिंजरइ छूढो । संभरइ वणे रमिङ तह अह्म मणो तुमं सरइ । सो कोवि नत्थि सुयणो जस्स कहिजंति हिययदुक्रवाई। हियआओ जंति कंठे कंठाउ पुणो नियति । ते दीहा चउरंगुला जे पइसरिसा आसि । हवडां दिणयरु अत्थमइ छट्टइ छट्टह मासि ॥ गिरी कलापी गगने च मेघो लक्षान्तरे भानुः जले च पनम् । इन्दुर्खिलक्षः कुमुदोत्पलानि यो यस्य हीष्टो न स तस्य दूरे ॥ सकृदपि यत्प्रतिपनं० वरं प्राणपरित्यागो न वियोगो भवादृशाम् । प्राणा जन्मान्तरेऽपि स्युन पुनस्त्वादृशो जनः ॥ न तद्दिनं न सा रात्रिन सा वेला न सा घटी। ध्रियमाणो यदा लेहं न स्मरामि सुहृत्तव । सन्ति जलानि बहून्यपि देशे देशे सरित्सु विमलानि । तानि तुलां किमु बिभ्रति गङ्गाजलचुलुकमात्रस्य ॥ पितृलेखः- D स्वस्ति । श्रीअमुकस्थाने पूज्यपरमाराध्यतमोत्तमपरमपूजार्चनीयपितृ- अमुकपादान् अमुकस्थानात्सदाज्ञाविधायी सुतअमुकः क्षितितलनिहितो- तमाङ्गेन साष्टाङ्गं प्रणम्य सविनयं विज्ञापयति यथा । कार्य च । समस्तमानु- ·लेखपद्धतिः। पाणां कुशलमत्र । तत्रयात्मीयकुशलवती वार्ता प्रसादीकार्या । अन्यच । पूज्यपादप्रदत्तशिक्षापनया गृहारम्भं कुर्वस्तिष्ठामि । तथा पूज्यपादानां गुरुत- राज्ञाप्रभावतः कृषिकर्मकरादिजनः सर्वोऽपि कर्मण्यधिकतरसमुद्यमपरो वर्तते । कृत्यादेशोऽनवरतं प्रसादीकार्यः । पुत्रलेखः- D स्वस्ति । श्रीअमुकस्थानात् अमुकस्थाने विनयावनतइत्यादिवरगुण- जनिताशेषजनानन्दमायुष्मन्तं पुत्रममुकं सोत्कण्ठं सस्नेहं गाढमालिङ्गय कुशलं वार्नयति । कार्यं च । कुशलमत्र । तत्रत्यात्मीयसमस्तमानुषाणां कुशल- वार्ता सततं प्रहेया । अपरं च यावळ्यमागच्छामः तावत्समस्तगृहप्रयो- जनविषयेऽप्रमादिना भवितव्यम् । मातृलेखः- D स्वस्ति । श्रीअमुकस्थाने परममातृवात्सल्योपेतान् प्रियालापयथोचि- नगौरवकरणावर्जिताभ्यङ्गचित्तान् पूज्यतममातृअमुकापादान् अमुकस्थानात् सदादेशकारी चरणसेवकअमुकः साष्टाङ्गं प्रणम्य सविनयं विज्ञापयति यथा । कार्य च । पूज्याभिः प्रदत्ताशी:प्रभावतोऽहमिह कुशलेनैव वर्ते । प्रतिदिनं प्रसादकार्यं कुर्वस्तिष्ठामि । तत्रत्यसमस्तमानुषाणां कुशलवार्ता स्वगृहस्वरूपकथितवार्ता च प्रतिदिनं प्रसादीकार्या । यावदहं समागच्छामि तावत्समस्तप्रयोजनेषु पूज्याभिरप्रमादिनीभिर्भवितव्यम् । श्वशुरलेख:- D स्वस्ति । अमुकस्थाने पूज्यतमश्वशुरपादान् अमुकस्थानात् सेव- कअमुकाकः सविनयं विज्ञापयति यथा । कुशलमत्र । तत्रत्यकुशलवती वार्ता प्रसादीकार्या । अपरं च । युष्मदीया दुहिता अमुकाख्या अमुकपर्ति मानयति तथा विधेयमिति । श्वश्रूलेखः- D स्वस्ति । अमुकस्थाने पूज्यश्वभ्रअमुकापादसरोजान् अमुकस्थाने सेवकअमुकाकः सारे विज्ञापयति यथा । कार्य च । कुशलमत्र । तत्रत्यापि कुशलवती वार्ता प्रहेया । अन्यत् । युष्मदीयदुहितुः समानयनाय आत्मीयल- घुभ्राता वेलाबयं त्रयं प्रहितः । परं केनाऽपि कारणेन भवतीभिः स्वदुहिता न मुत्कलिता। किं श्वश्रूननान्द्रादिभ्यः सप्तमसुखकारणम् , आहोस्विन्मदीय- ·६८ घु संपत्तिः लेखपद्धतिः। पराभवदर्शनकारणं वा । तत्रानया कथयित्वा भवतीनां चित्तखेदः समुन्पा- दितः । सत्यमेवैतत्। तदपि चित्ते न धारणीयम् । मा दूहयित्वा मुत्कलनीया । अहमागच्छामि। जामातृलेखः- D स्वस्ति । श्रीअमुकस्थानात् अमुकः अमुकस्थाने श्रे०अमुकं वरगु- गगणालङ्कतशरीरं प्रियं वरजामातृकं सस्नेहं साञ्जसं गाढमालिङ्गय कुशल- वाती कथयति यथा । कार्यं च । कुशलमत्रास्माकम् । तवत्यात्मीयकुशल- वार्ताऽस्मत्सन्तोषायानवरतं प्रहेया । अपरं च अस्माभिस्तावहुहितरं दत्वा भवता सर्वारम्भेणापि तत्कर्तव्यं संपद्यते। तथा अस्मदीयपुत्रिकाऽज्ञतयाऽभीक्ष्णं सन्मुखीभूत्वा दुर्वाक्यप्र- स्युत्तरदानेन समादिष्टादेशाकरणेन वा श्वश्रूननान्द्रादिलोकस्य सन्तापमुपपा- दयति तत् सर्वं सहनीयम् । अपरं च । अपकारिषु यः साधुः स साधुः सद्भिरुच्यते । उपकारिषु यः साधुः साधुत्वे तस्य को गुणः ।।

·, APPENDIX I भूमिविक्रयपत्रम् ॐ । स्वस्ति श्री सर्वत् १५८३ वर्षे (श्री )गूर्जरधरियां सकलरा- (जावली)समलङ्कतप्रौढप्रताप(सकल)रिपुवर्गदहनदावानलअरिकुलवरूथिनीग- ( जघटाकुं )भस्थलविदारणैकपश्चानन( महाराजाधिराज( पातमाह)श्रीश्री- श्रीश्रीश्रीबाहदरसाहसंज्ञे श्रीअहिमदावा( दसमी )पस्थराजपुरे कदायाधिकारे कादीश्रीशेखफरीदसंज्ञे तथा पञ्चदीवानाधिका( रे मु)ग्वते मीरकोई को(हपा)- लमण्डपिकायां सर्वव्यापारे खानश्रीमुग्वते( सकल )तलार व्यापारे महं कान्हा नाकरसंज्ञे सा x x य मी० चिरजीसंज्ञे तथा पञ्चकुलप्रति(प)सौ दायकग्राह- कयोर्वचनात् विक्रीयमाणायाः भूमेः पत्रमभिलिख्यते । पूर्व दायकग्राहकयो म लिख्यते । दायकवृद्धसज्जने सोनी लहआ आसा, लाडण ( आसा ), सङ्घा आसा, काशी रणायर आसा x x x ग्राहक परी० आसा सूदा, रवा मृदा, विण्ह सदा, जादव दमा मृदा, लाखा नगा सूदा, सारण कसा सूदा, श्रीब- टुआ । सो० लहाइ, लाडणइ, शंघइ, काशीइ, उत्पन्न(कार्यवशतु आपणी भूमि साह सामलना पाडामध्ये हती ते भूमि राज्यटका ८०४ आंक आठ- सई चिरोत्तर मारह वेचाती परी० आसा रवा जादव, लाग्वा, सारणनई आपी सही । ते भूमी परी. आसाइ रवाह विहइ विण्डइ जादव (इ) लावइ सार- जह आपणह कबजी करी द्राम एक मूटिं गिणी आप्या सही । ते द्राम सो० लहइ लाडणइ शंघह काशीइ आपणइ जमणइ हार्थि संभाली लीधा सही। पूर्व पश्चिम श्रे० कसा अबा वनाना कहरलगइ गज १६ तथा उत्तर दक्षिण दालीया लाडण जीवा ( गांगा) महिराजनी एकहाली पछीतथी वाट सृधा गज ३५ । एवं जमलई सर्व थै गज ५६० अंके पाश्चसइ साठि पूरा । अथा- घाटाः। पूर्व श्रे. कसा अबा बनायूँ फलीह । दक्षण दालीया लाडण जीवा गांगा महिराजी पसम परी० बमा आसा खुदाफलीह । उत्तर हीडवानु मार्ग शेरीनु । तप एवंविधा भूमिः परी० आसा रखा विण्ड जादव लाखा सारण आचन्द्रांक मोकन मालगणधाकाशीदास संबन्धो नास्ति । ए मूमिनई कीचई को बाबु कई लामा लारण शंघा काशी प्रीछ- बई। मदतमतानि साक्षणः ·लेखपद्धतिः। मतं सो० आसा सूत लहूआ मतं श्रीदीवान अमरम्ब श्रीफकर सोनी आसा सत लाडण मतं सो० नसरखान तलार राजपोर अमल आसा सुत शंघा मतं सोनी रणायर अजारि मी० राहाता ४ जणा दास मृत काशी मतं चारि खत १ एक ८०४ आठ शिटंका चारि भूम तो x x लाखित सोनी लहआ लडण संघा सोनी आसा सत सो. वीसा खरीद परीख आशा र (वा) विण्हू लाखा जादव संवत् १५८३ माहा श०९ बु (घ ) तेरीख १० - ग्रहणकपत्रम् (गृहाड्डाणकपत्रम् ) स्वस्ति श्रीनृपविक्रमार्कसमयातीत-संवत् १५ आषाढादि ९१ वर्ष शाके १४६५ प्रवर्त्तमाने ज्येष्ठवदि ११ भूमे अग्रेह श्री अहिमदावादवा- स्तव्य-ग्रहणकपत्रमभिलिख्यते। श्री गुर्जरधरित्र्यां समस्तराजावलीसम- लङ्कत-सकलअरिवरूथिनीगजघटाकुम्भस्थलविदारणैकपश्चानन-अलक्षवर- लब्धराज्यश्री स्वयंवरमालालङ्कतकण्ठकन्दल-यवनकुलतिलक-महाराजा- घिराज-पातसाहश्रीश्रीश्रीश्रीश्रीसुरत्राणमहिम्मुदविजयराज्ये विजारत्यां श्रीअफजलषांन । तत्समये राजा अहिमदावादमध्ये धर्माधर्मविचारणार्थे कादीश्री नसीरदीसंज्ञे न्यायवृक्षपालनैकमुषते दुर्गपाल श्रीअफतिषालमलि- कसंज्ञे मीरकोअसाध श्रीपीरोज मलिक जामति मण्डपिकायां श्रीनगदलम. लिक हवेल्यां मी० नूरदी मी० जलाल एवं पञ्चकुलप्रतिपतौ ढींकूए पटिल- हाजानामध्य(नामधेय)पोलि तत्र मोदी जसा सुत मोदी सारण तत्पुत्र नराइणदास परं मोदी हादासुत तापीदासकेन ग्रहं ग्रहणके दत्तानि । ग्राहक नाम श्रीश्रीमालीज्ञातीयपरीक्ष हाबडसुत प० हांसां तत्पुत्र ३ पद्मा-उदयकर- ण-रङ्गाकेन गृहीत्वा यत् राज्यनाणके टंका ८००४ अङ्के आवसहिस्र चिडोत्तर बधत्रसुपरीक्षत(त्रि:सुपरीक्षित) एकमुष्ट्यानि दत्तानि । डुढीऊ १ न→ टंका ६ लेषई अड्डे छ लेषइ । घर ग्रहणे । घर षडकीबध मध्य उपवर्ग २ गोझारि २ गटसालि प्राङ्गणसहित सन्मुख छापरूं पक्केष्ट वलीषा-प-नलीया-बारत- ·लेखपद्धतिः। अत्र कमाड सहित षडकीबध ग्रहणे मूक्यां। मोदी नाराइणदास तापीदास एणई मूंक्यां । भाइ ३ सहा पदमा उदयकरण रङ्गा कहई मूक्यां । पार्श्व उत्तरह मोदी धनासुत समधर सायरनां घर । पार्श्वपूर्वे मोदी तापीदास नाराइ- णदासना घर । दक्षणे षडकी । तत्र अग्रे पाटिकामार्ग । एवं ४ बूंट । ए घर पडई आखडई राजकि दैवकि लागई ते तथा नलियाग्वोटि धणी छोडवतां सर्व वरती आपई । संचरामणी वसनाहारनी । जां लगइ टंका आठमहिस्र चिडोत्तर आपइ तिहारई छुटइ । तां लगइ भाइ ३ पदमा रंगा उदयकरण वसइ वासइ । बन्धी अवधि वरिष ५ नी । वरिष पाञ्च पछी छोडवइ । वलती ए मास १ प्रति टं० २५ वलइ । वरिष १ ना टंका ३०० व. लइ। घर भाड़े नहीं । द्राम व्याज नहीं । पालपरनालनीवाखाटिक पूर्वारीति सम्बन्ध । मोदी नारायणदास तापीदासे घरग्रहणे प० पदमा प० उदयकरण रङ्गा कहइ मूक्यां । अस्य लषितविधे परिपालनाय । पछई एहिबूं परठ्युं । टंका ३०० वरस ? ना वलई । ओरडा वि मध्य भागला ते बेह प० पदमा ५० उदयकरण रङ्गाना ।। मतं । अत्र साखि। १ मोदी हादासुत तापीदास मतं ऊपर लीग्वते ( आशरे २८ साक्षी छे) परमाण १ मोदी शरणदास सुत नाराणदास मतं विभङ्गपत्रम् संवत् १६१८ वरषे जेष्ठ वदि ६ रवउ अदेह नटपद्रधानमांहा श्रीमु. दाफरविजेराजै वापारी मलिक श्रीसिरफहेदि मलिक अमीपीर पंचकुल- प्रतिपत्तौ दोसी केसव दो० सागा दो० सोमजि जोग लिखितं नरसंग वीरा हरिजि देवजी । जत घरा हाट मालकति दो० ३ बिसी वेची आपी सही। ओ विचिणा रलीआत घटी कीधी । घर जूना दो० जनाना तथा नवा म्वरीदा श्री जिवाना तथा फली १ पट०जिभाईना खरीद तथा हाट ३ ओ मलकीते सरवा वेची लीधी दो० जनाना जूना घरमोघे भाग श्रीजे हती आ गोपालनां छि तो वेची आपयां तथा कोटडी काढतां पीजू काई खरच खराजत बिसी तो मजमू अरघे अरधी आपीई सही। तथा बीजू सर्व हाट लुगडू तथा सरवाईउ करी ऊघराणू देवू तथा हेम रूपू करडी सूखड़ी तथा बीजू जे ·लेखपद्धतिः। काई हतूं तो सर्व प्रीछी वीची लियूं सही । दो०३ बिसी सरव प्रीछवणी करी विची आपू । आजसुधा नरसंग वीरा हरिजि देवजि तथा केसव सागा सो- मजी ओ जणा सघलो बेसी प्रीछाविशी जूजूआ थया । ओहनि माहेमहि कहिनी सरसमांध नहिं। सरव प्रीछी जूजूआ थया । दो०३ बिसी सघला प्रीछवी विची आपू । ओहनी माहेमहि तलावे पाणी सहीआरे नही तथा नरसंग वीरा हरिजि देवजि ओ सरव विची साटी जूजूआ थया। ओहनी का माहेमहि मरसमांध नही। तलावे पाणी सहीआरे नही । तथा केसव सागा सोमजिनि माहेमहि विची सही जूजूआ थया। ओहनि माहेमहि सरसमंध नहीं। तलावि पाणी सहीआरे नहीं। तथा ऊघराणी जूनी पूजमूनी छि तो जिम आवि तिम अरचे अरधि लि । बिजू भीम दो० जनावाली राणा वणा एमना पासे छे बीजे पासे पडोस दवे नाग जोगीदासना पासे छे। बीजू भोम नवा गाम- माहेली तलीआनी छे ते काही भरमपोरे आपी। बाकी छे ते अजमाल छ । उचराणी तथा भीम मजमू छे । बाकी काई ए वरा केहीने कम सरसमंध नहीं। प वेहेचण दो० ३ बिसीने समजावा जोईने भाग जोए मलकत आवी ते मलकत तेहनी । ए लख फेरवे ते तेहेना बापनो जणो नही । आज सूधी कोई नि केईसू कसो अलाखो नहीं । तलाव पाणी सहीआरो नही । ए लखू परमाण । विभङ्गपत्रम् ॐ श्रीगणेशाय नमः । संवत् १७०८ वर्षे शाके १५७३ प्रवर्तमाने दक्षिणा- यने गते श्रीसूर्ये हेमन्तऋतौ महामांगल्यप्रदपौषमासे कृष्णपक्षे ६ षष्ठी भौम- वासरे वेहेचणना नदावाषतपत्रमभिलीख्यते। अधेह गुर्जरधरित्र्यां समस्त- राजावलीसमलङ्कतपरमप्रौढप्रतापपरिजनप्रतापसंशोषितारिगजघटाविदारणैक- (पञ्चानन)अन्यायवर्षोनर्षवमूलनौक(वृक्षोन्मूलनैक)समस्तविध्वंसनदरिद्रदावान- लअगञ्जनगञ्जनरिपुराजमर्दनौकसकलराज्ञां शिरोमणी अभावतमारकुड (अ- भिनवमार्तण्ड)अवतार वाचाअवीचलसंग्रामगुणधीरदानेकवीरयुवनतुलकपात- स्याहा श्रीश्रीश्रीश्रीश्रीश्रीश्रीश्रीअवलमुजफरसाहाब्दी मेहेमद साहाबकराण- सानी पातस्याहा श्रीशाहाजाहागाजीविजयराज्ये क्रियते। तत्र समये पातस्याहा श्रीलाहोरमध्ये असेषफलवृतां गुर्जरभृतां राज्यं कुर्वती नीसतं विजारितांषानश्री सादुलाषानसांज्ञे तत्र समये पातस्याहाश्रीसमीपे तेन प्रभुणा त श्रीमुषात अह- मदाबादनगरे हाकमहवाले पातस्याहाश्रीजीनो ज्येष्ठ पुत्र सुलतान दाराशकर ·लेखपद्धतिः। सांज्ञे तत्र समये पातस्याहाश्रीसमीपे तेन प्रभुणा त श्रीमुषात अहमदाबा- दमध्ये हाकमहवाले पानश्रीगेरतषानसांजे सर्वकार्याधीकारिरायश्रीगोपालदास- मांजे दिवानी मिरयां इआसांज्ञे बकसीश्री मीरयां कायमदोस्तसांज्ञे धर्माधर्म- विलोकनौककादि श्रीमीरयां मेहेमदमीरषसांजे अदलश्रीसेदएहेमदसांज्ञे दरोगा श्रीमीरगां मुकामसांजे कादिना मुफती श्रीअबदल रेहेमान तथा मीआकमाल- मेहेमदमाशे चौरलंपटविधवंसन कोटपालक अहमदाबादमध्ये चोतरे साणे मी- रया मेहेमुदजमासांजे श्रीठाकुर श्रीयीहारिदासमांज्ञे मुसरफ हवेलां मीआ... मांजे काहानुगा मीआ इभरामषानुसांजे एवं पंचकुलप्रतीपतौ श्रीअहमदाबाद- मध्ये हवेलीआसलोडीआनी तदुपरी छीपवाडमध्ये भावसारज्ञातीय भावमार नरायणजी बिन कसीया ए सर्वे भा० नरायणजीने पोताना कमाईना घर पी- नाना । ते भानरायणजीना पुत्र ४। ते पुत्र चारना नाम वृद्धपुत्र भारहीओ तथा भात्र भा० महीओ तथा लघुभात्र भा० मदन तथा लघुभात्र भा० रूपजी ए पुत्र ४ चारना । नाम ए भात्र चारे बेसीने महामाहे माफक थईने घुमी थईनें रलीआत थईने पोताना यापनु भा० नरायणजीन जे काई हतुं भाइ चोहे वेहेची लिधु । घर बार माल मलकत राछपीछ म सोनु कांसु बाबु पीतल लोटु लाकडु वस्तवानु लुगडा चीथरा जे कोई रांकांत होय ते म लेहेणू देवु व्यापारवणज चीठी पत्री सनमारजनी धराधरी जे काई सर्व भा० नरायणजीनु हतु ते भाई चोहे समजीने वेहेची लीधु । हवे भा० महीआने भाग आवु तेनी वगत । भा० मदननी पेली पास घर छे ते घर भा० महीआने भाग आवु छे । ते घरनी वगत। ओरडो १ एक पूर्वाभीमुष छे ते ओरडा उपर मेडो जडीत्र छे ते आग पटमालामहित पूर्वाभीमुष छे । ते पटसाला उपर मेडो जडीत्र छे । आगल त्रीजी पंडनी ओसरी छ। ए उपर नलोअर छाप छ । ए घरना उतरना पासना कहरासरासरी भा०महीआनो समंध ए भामहीआना घरनो चाल । भा० मदनना चोकमाहे हीडी जाए तथा भा०रूपानी पडकीमाहे होडी जाए भा०महीओ हीडी जाए। भा०मदन रूपाने भा० महीआना घरना चोकमाहे सरममंध नहीं। एक घर भा० महीने भाग आq छ । ए घर भुमभी. तडासहीनं पकवेधीतं पालपरनालमोभवलीवापनलकासहीतं द्वारसापकगाटस- हितं आगचालमहीनं मागीककठकाटादिरचीतं एवंविधं ग्रहं भा० महीआने भाग घर आईं। ए घरना पुट ४ पूर्वे ए घरनी चाल छे।माहामी भारहीआनी कहरो छे। दक्षणे कहरे भा०काहानजी जस्यवंतनुं घर छे । पश्चमे पछीते पोलनो चाल छे । उतरे भा० मदननु घर छेर पास भा०मदनना चोकमाहे तथा रूपानी १० लेखप० ·लेखपद्धतिः। पडकीमाहे भा० महिआने हीडीगआनो समंध छे । ए चतवार मध भा० महिआने भाग घर आवु छ । महीआने भाग त्रावु आवु तेनी वगत । चरु ? एक सेर ८ आठमेरनो तथा चरु १ ऐक मेर १०॥ पुणा अगार सेरनो तथा चरु ? एक । पुणा आठसेरनो तथा चरु १८ आठसेरनो तथा चरु १ एक मेर । सवापाच सेरनो तथा देगडी १ एक सेर ८ आठसेरनी तथा कलमी. ओ १ एक सेर १॥ पुणा बे सेरनो तथा त्रमाणु ? एक सेर २५१ पुणात्रण- मेरनु तथा कडहउ ? एक सेर २॥ पुणात्रणर्नु तथा कुडी एक सेर ६॥ माढा छ मेरनी कलमीओ? एक सेर १ एक सेरनी तथा गोणीओ १ एक मेर ४ा मवाचारसेरनी एवं जमले नायाकुट सेर ७३। सवात्रोहीतर सेर भा० महीआने भाग आवी । तथा भा०महीआने भाग पीतल आवु तेहनी वगत । दीवी १ एक सेर ५। सवापाचसेरनी तथा आपलीउ ? सेर ४ चारसेरनो तथा वाढी १ एक सेर २ मवा बे सेरनु तथा पोपट १ एक सेर २॥ सवावे सेरनो तथा ढीचणीउ १ एक सेर । सवाबे सेरनी तथा कुज १ एक सेर । सवा बे सेरनो तथा पीगाणी १ एक सेर १॥ दोढसेरनी तथा कढछी १ एक सेर ०॥ पुणामेरनी तथा लोटी ? मेर०॥अदसेरनी एवं जमले पीतल सेर २० वीस सेर भा० महिआने भाग आवु । तथा भा० महीआने भाग गहरेणू रुपासोनानु आयु तेनी वगत । उतरी १ एक सोनानी गदीआणा ९ नबनी गदीआणा १ ए परत रुपइआ ७ सात लेषे रुपइआ ६३ त्रेहेसठनी थई । तथा वीटी ? एक मोनानी गदीआणा २ वेनी तेना रूपइआ १२ बार था। तथा कंदोरो १ एक रुपानो पहआ १३ तेरनो तथा मादलीउ ? एक रूपानु रूपइआ२ बेनुं । तथा पोचीना मादलीआ सोनानो रुपइआ ३ त्रणनो । तथा षलेल १ एक रुपानी रुपइआ २ बेनी । तथा अकोटी ? सोनानो जडावनो । रुपइआ ३३ तेत्री. सनी तथा वेला २ सोनाना गदीआणा पुणाबेना तेना रुपइआ १२ बार एवं जमले भा० महीआने भाग गहरेणू रूपइआ १४० अंके एकसो चालीम भाग आवु । तथा महीआने भाग कांस आबू तेनी वगत । शाली १ सेर ४॥ नी थाली १ सेर ३ त्रणनी तथा सेर १३९ एकसेर नव- टांकनी तथा सेर १j. एकसेर नवटांकनी तथा सेरदोढनी तथा सेर १।। पुणाबेनी तथा वाटका ॥२. अदसेर नवटांक तथा वाटको १ एक सेर १ एकनो तथा कुट सेर १ एक तथा फरकी ? एक अमथी उपरोंत । एवं जमले भा० महीआने भाग कासू सेर १६।९ सवासोल सेर नवटाकनु मही. आने भाग आवु । अकोटो १ एक सोनानो जडावनो भाइ अणे मलीने भा० ·लेखपद्धतिः। महीओ मदन रुपो ए भाइ त्रणे समजी पुसीथईनें भा० रहीआने अकोटो आपो। वडा भाई माटे आपो । भा० रहीआना कहरा वचे बारी छे ते बारीए भा० मदन महीओ रूपो एहनो हीडानो समंध नही । एहना चोकमा भा०म- हीआने हीडानो समंध नहीं । मन माने पुसीए जावो आवो पण समंध कोहोने कोहोनो नहीं। भा० महीआना चाल माहे कई आवी छ । भा० रूपानी षड- कीने आटले वाडो छे। ते वाडो भा० रूपानो छे । तेमां भा० रूपानु मन माने तेने वाडे जवा दे बाकी बीजा कोहोनो समंध नही । तथा म्पइआ १०० सो ओने आसरे भाई अकेक वस्त नंग वेहेची लीधा । म्पइआ सोओने आसरे भा० महीआए वस्त लीधी तथा स्पइआ सोओने आसरे भाइ मदने वस्त भाग आवी । रुपइआ १०० सोनी वस्त भा० रूपाने आग आवी । ए जण ४ चारीने जुजुइ वस्त आवी । ए सर्वे चारी चाहे पुसी थईने वेहेची लीधी छे । हवे कोइने कोहोनी वेहेचानो समंध नहीं। ए भाई चारने वडीआईए घाइ सषमाईए तथा भा० गांवंजी ए जण बेए काकेवडीआई ए भा० नरायण- जीनो माल वेहेची आलो । बाई सषमाइनु परच भा० रहीओ पुरे छे ते बाई मषमाई पासे दोरी १ एक सोनानो छ । गदी आणा १६ सोलनो छे गोमती २ मोनानी रुपाना डाडानी छे । ए ग्रेहेणनो दावी करवा आवे ते भा० रहीआने परच वेटू होय ते पुरी आपे तथा भा० नरायण जीनी वसातमा त्रायडु १ एक त्राबार्नु तथा त्राबडी एक आखी तथा त्राबडी एक भागी तथा त्राबडी एक नानी मीण ठेकवानी तथा कुटु ? बाबानु ए नंग पांच भा० रहीओ मदन महीओ रुपाए ए भाई चारने नंग पांच अजमाल छे ते वेहची लेवु छ । तथा १ वेहेल यलद २ ए जुनना सामान अजमाल छ त वेहेल जोडी जाए ते भाई चारमा जे जोडी जाए ते जोषन लागे तो ते समरामणि आपि । भा० मदनम- पाने काई कोनु भा० रहीए मदने आपु सही। अतकु आपु छ । काई वृद्ध मांटा माटे । एवा षत भाई चारने कीधा छ । अस्य लषत विध्ये ॥ अत्र मन सामसमा कीधा छे १ भा० रहीआ नराणजी मत लग्वापरमाण १ भा० मदन नराणजी मतृलखापरमाण १ भा० रूपजी नराणजी मत लखापरमाण अत्रमाष ·लेखपद्धतिः । ७६ गृहाड्डाणकपत्रम् । स्वस्तिश्री संवत् १७१५ श्रावणवदि ३ सोमे अद्येह पादशाहाश्री ५ सल- नांनशाहाजाहापादशाहा गाजी धारमीक सत्यवादी वाचा अवीचल यवनकुल. नीलक सकलरायाशीरोमणी महाराजराज्येश्वर एहेवो पादशाहा सरवमृद्रां राज्यं करोती श्रीगजरातमधे सोबिसाहिब श्रीमहाराजाधीराज श्रीराए जस- वंतसंघ दीवानी श्रीमीरजा रिहिमतषान अमदावादमध्ये हवि श्रीषालसि षा- सषति पंभाएतमध्ये हाक्यमश्री मीरजा अबदुल लतीब काजी श्रीमिहिमूदजा- हिद कजायकरता वाकेनीवेस श्री मिरजा मिहिमूद वेग पादशाही दीवानी श्री. ठाकुर च्यंतामण्य कोटवाली श्रीमीरकाशमवेग बेसे छे एवमादी पंचकुलप्रतीप. तोश्रीषंभाएतवास्तव्य ओसवालज्ञातीय वृद्धशापायां"पारशान' पलपीतं । एकज्ञानीय साहा गबा शंघजी हस्ताक्षरांण यत रुपैआ ८१ अंके भाईआ एका- शी पूरा एन मोहोरा रोकडा श्रीश्रीकार मासा ११॥ नाज्यारि जेन नमदाबाद- तथा श्रीषंभाएतनी टंकसालें पडि चालि त्यारि त्येवा थोकडि को वा। अमि अमारा घर उपेरि देवा । घर १ ग्रहिणी आप्यूं । ते घरनी हवेल. तारवाडा- नीमधे तहो भत्य ऊंडी पोलमाहि लोकाना अपाश्रानी पोल्यमः ते घरनू बार पूर्वदिशाए ऊगमण छि। करी १ दक्षणगमनो ते साहा गबा शंघजीना घरमधे साधीलो छि । करो बीजो उतरगमानो। साहामे- घराज लक्षमीदासनामधे साधीलो छि । आगले पंडि करानी जाएगि पपेडी वांसनो छि । पछीतपाछल छींडी छि । मांहि ओरडो १ छि। ते आगल षंड बीजो छि । आगलि पंडि पाणीहार गढूआली बेन छोहोबंध छि । बार आ. गल पडसाल सिहिन छि । उपेरि ओरडा सुधी पीटणी बूजः छि । आगलि पंडी मेडो छि वासनी । ते उपेरि छापरू छि। पाल छि। बार आगल छि । तथा पछीनि पाल छि। ए घरनी वगत्य । ए घरमांहि वसि वसावि भाडि आपि आग्रहिणि मंकि । भरि भरावि । घर भाई नही ग्रथनूं नहीं। पडि आषडि ते अमि समरावी आपिए। तथा अमनि पूछी पर- चो ते मूजरा आपीए । अमि हाजर न होईए त्यारि माणस बे हजूर परचो ते मृजरा आपीए । पैआ एकाशी कलकावलरहीत थोकडि आपीए त्यारि घर सर्वागग्रहिणीथी छुटि । बीजू ए घरनी हद मजूद चाल वावर आंगणू ओटली पाल प्रनाल वाडो नीछारो पूरवि होए त्याहासूधी वावरी । राजक दैवक ए ग्रथ भाए उपेरो देवो । घरना वलत भाडामधे नलिआं घरनो लेनार संचरावि षोटो घर छि। ।

·लेखपद्धतिः। घालि । बाकी पडा आषडानूं जे बेसे ते सरव ए घरनी माथे । बंधी वरस पांचनी। ए लषीतवीधी पूरण. अत्र मनुं अत्र सारखी गबा संघजी मतू १ सांधा हरजी सा उपरलग्वा परमाण गृहाडाणकपत्रम् । स्वस्ति श्रीसंवत् १७२४ वर्षे माघ सुदि गुरौ अयेह पातशाहा श्रीसु- लतानशाहाआलम ग्यरी साहिबकुरानशानी धारमिक सत्यवादी वाचा अवि. चल ज्यवनकुलतिलक सकलरायांशरोमणि महाराजराज्येश्वर एहयो पातशाहा श्रीश्रीश्रीश्रीश्रीश्रीश्री अवरंगजेब सरवमुद्राराज्यं करोति तस्यादेशात् श्रीगुज. रातमध्ये सो० श्रीराजनगरे सोबेसाहिब नुवापश्रीमहबतषान दीवानी श्रीश्रीहा- जीमहिमद सफि छि। हवि पासषत पालसि श्री षंभायतहवालि मीयों श्रीश्री जहान अलावदीन हवडां श्रीसूरतमध्ये छ । तेषभायतनी चोपंडीइ न्यायकर्ता हाकिम मीर्या श्री मीरमाजूला कजाइकानी श्री महिमदसरागदीन वाकेनिकसे मी- श्री एहमद बेग दीवानी श्री किशुरदास श्रीकोटवाली चोतरि मीर काशमबेग वेसे छे । एवमादीपञ्चकुलप्रतिपती श्रीषंभायतवास्तव्यश्रीओस- वालज्ञातीय वृद्धशाषायां मा बीमवतनी धनीआणि वाई फलां ता तथा सा मानशंगठाकरशीपारस्यात् योग्य लषित ओमवालज्ञानीय लघूशाषायां बाई माणिकदेहस्वाक्षराणि दत्ता यत रुपैआ ५१ अंके एकावन पूरा पहन मुहरा तोल मासा ११ ना ज्यारि जेहेवा चालि त्यारि तेहवा श्री अमदाबादनी ता श्रीषं. भायतनी टंकमालना पडया रोकडा कोरा श्रीश्रीकार कलकावलरहित धोकडि देवा । गरहिणा उपरि देवा ते गरहिणानी विगत्य । हवेली चीतारी अलंगनी पासी सेरी मीठानी पोली गांधिनी छ । ते पोलिमध्ये घर छ । ते घरना पूंठनी विगत्य । घरनं द्वार पछम साहमुं छे । दक्षणदिशे थांभल छ । पछीति थांभ- ला छे। उत्तरगमानु करो पोतानो छ। ते उपरि गौष छ त । बारणि बि ओटला छे। त । गोषनी करि वांसवलीनी मेडो छ । चौगठा उपरि छापकं एकढालिऊं छे। तेहनां नेव आंगणि चुई छई। एहवी रीति घर छि । हवी घरनं भाहू नहीं गुरथ, व्याज नही । ए घर पडि आषडि अम्यो समरावी आपी। जो समरावी नापीइ तु अमनि पूछि परचि ते मुजरा आपीह । कदाचि अम्यो गांमि न हंड तु माणस ५ हजूर परचि ते मुजरा आपि । गुरथ लागता मृधी आहगरहिणी ।

·लेखपद्धतिः।
७८
ए
मुके तृ अमारी दर दावो नही । हवि ए घरनी हद मजूद । चोक चाचर वाडी
नीछारो जिहां मृधी पूचि हुई तिहां सूधी बाई फूलां तथा सा मानशंग ठाकरशी
वावरि । वलत भाडा मध्ये वरस ? ना दोकडा १० वलि । ते माटी बाई फूला
न । मा मानशंग ठाकरसी छापरु संचरावई । नेवां पोटो घाति । राजकदै-
वक गुरथ भुई उपरि देवो । बंधी वरस ५ नी कीधी छे । ए लघु बापना बोल
माधइ पालीह । अस्य लिषितविधे प्रतिपालनीयं श्रीरस्तुः ॥ श्री॥
अत्र मतूं
बाई माणाका दो मार्ने ०५१
अत्र साष्य
आकावन ऊपारा पारमाण

·APPENDIX II EXTRACTS FORM THE PRAŠASTIRATNAKARA ON DALAPATIRÀY.I श्रीकृष्णाय नमः ॥ अभिसर सम्बि ! तृण त्वत्प्रतीक्षाकुलोऽसौ वनघनतिमिरेऽस्मिन् यामिनीमध्यभागे । तमसि हरिरदृश्यस्त्वं च विगुत्प्रकाशे- विति मुदितमना मेराधिका मंगलाय ॥१॥ गिरिलयनगतांभासिक्तवासोविसारे विवसनतनुयष्टिीक्ष्य कान्तं प्रपन्नम् । कृतकभयनिवेशापमानोपविश्य स्तनजघनपिधानन्याकुला राधिकाऽव्यात् ॥ २॥ अथ प्रथमं यवनराज्याधिकारनियोगभृता यथाशक्त्युपचरितनाना. शास्त्रविशारदविबुधवृन्देन पित्रा ग्राहितगीर्वाणयावनशास्त्राभ्यासः तदनु न हिंदुम्लेछमहीपालपरिचर्यापारतंत्र्येऽपि विद्याव्यसनव्यग्रचेता बहुषु जनपदेषु विविधविद्वत्सपर्यापरिचयसंपादितसुरनागवजयवनभाषाकाव्यरसालंकाराय. भिनिवेश: कथमपि पूर्वपुण्यप्राग्भारसंदर्शितफलोदयो निम्बिलराजन्यराजिनी- राजितांघिराजीवश्रीमन्माधवेन्द्राणां परिचारकपदमाप्तवानस्मि दलपतिरायः । तथाहि- अध्यामितगुणो येषां श्रुतिवमानुगः प्रभोः । लब्धलक्ष्या भवन्त्येव माधवेन्द्रचराः शराः ॥ मोऽहं श्रीमद्यारिकेशसेवासफलितपरमोत्तमदेह रिभूपालभालचुम्बित- चरणांभोजैर्गरिममौजन्यविद्याविज्ञानविवेकसत्कीर्तिसुधासिक्तवसुधामंडलैः किं बहुना मदिष्टदेवायितमूर्तिभिर्गोस्वामिश्रीव्रजभूषणशर्मभिर्यवनपरिपाट्य- नुकृत्या गीर्वाणगिरि प्रशस्तिपूर्वकपत्रलेम्वप्रकाराय समादिष्टो रथयामि सन्द- र्भममुं याचे विदुषः सहृदयान् यदपात्रे मयि विद्याया लेशोऽपि चमत्कारीत्य- व्यक्ते बालजल्पित इव तुष्टिमाधाय दुष्टामपि रचनां मैव दूषयतु किन्तृपगृहंतु शोधनैः। इति ग्रन्थोत्पत्ति व्याख्या।

·लेखपद्धतिः १ अथ राजवर्णनम् । जयति श्रीमानखिलमहीपमौलितटभास्वकिरीट- कोटिचुम्बितनवमणिः १ विरिश्चिरिव विमानीकृतराजहंसमण्डलो २ हरिरिव रमाविलासरसिकः ३ शम्भुरिव क्रमाकान्तगोपृष्टः ४ समुद्र इव भूरिभृच्छ- रण्यो ५ मन्दर इव मथितजलाशयः ६ पयोद इव जनतार्पितजीवनो७ वसन्त इव सुमनःसमाजसंश्रयः ८ शशीव मृदुकरमोदितकुवलयो १ भानुरिवोग्र. तेजाः १० सत्कविरिव प्रसादोपबृंहितरसो ११ भिषगिव सुश्रुतचरकोक्त्यु- पचरितविग्रहः १२ करीव दानद्रवाकरो १२ असिरिव कोशत्यागदर्शितवि- क्रमः १४ शर इव श्रुतिवानुसारिचरितः १५ छत्रवत् म गोचितदण्डः १६ सरोवत्कमलालयः १७ कमलवच्छिलीमुखाक्षिप्तदलो १८ गांभीर्यगोष्पदी- कृतजलधिः १९ सौन्दर्यजितकंदर्पः २० माधवसिंहो नाम सार्वभौमः । अथ राजसभावर्णनम् । स च चित्रपेशलास्तरणसमाच्छन्नायां स- दमि प्रलंबमुक्ताजालजातरूपस्तम्भोच्छ्रितं हेमग्वचितविमलवितानस्याधस्ता- हिन्यस्ताद्भुततूलिकाप्रच्छदोपधानसमलङ्कते रत्नजटितासिखेटकलितोपान्ते म- ध्यदेशे नदत्सु तूर्येषु दिव्याम्बरधरः प्रसननिस्यन्दसौरभभृन्मेचकबिन्दुकलित- वरकाश्मीरोज़पौण्ड्रभूषितभालो रविकरकलापकांतिवज्रकिरीटोडुनिकरनिभ- मौक्तिकगुच्छमण्डितोष्णीशो महाारुणमणिमण्डितभास्करशुभ्रामलकप्रमा- णमौक्तिकमयकुण्डलोल्लिखितकपोल: सान्द्रवर्णमरकतेन्द्रनीलपद्मरागमणिमि- श्रितमौक्तिकहाराघहारविभूषितवक्षाः सुहीरकेयूरकंकणाङ्गदकलितबाहुमणि- बन्धी मुद्रामण्डिताङ्गुली रत्नमयकटिबन्धाहितचित्रासिपुत्रिकासन्नद्धमध्यः क्षी. राम्बुधिडिण्डिरपाण्डुरचारुचामर द्वन्द्ववीजिताङ्गो जाम्बूनददण्डोचितहिमांशु- मण्डलनिभातपत्रविलसत्साम्राज्यः श्रीमाननेकयष्टिधरप्रयुक्तजयशब्दावधान- दरगृहीतनृपनिकरसाञ्जलिप्रणामो बन्दिविद्वज्जनस्तूयमानयशाः शतसहस्रवसु- वसनवाजिकरिकुलप्रदेयोपायनविचेष्टितभ्रूलतिकाकृतनिसर्गाङ्गीकारः सप्रश्रय- स्थितोपविष्टपर्षद्गतानेकनपनिकरनिर्निमेषनिरीक्षितास्यस्तत्तदधिकृतजनसंदर्शि- तरत्नांचितग्वलीनपल्याणाद्यलंङ्कतवाजिन्दकनकाङ्कुशकच्छद्मवेयकर्णपूरकलि. तकरिकुल इन्द्र इव सुधर्मायां राजते । इति प्रसङ्गनिरूपणो नाम प्रथमोऽधिकारः । तत्र तावत्पत्रं त्रिधा १ संदेशात्मकं २ व्यवहारात्मकं ३ निदेशात्मकं प। प्रथमं प्रवृत्तिविधिनिषेधहर्षशोकादिसूचनपर्य्यवसायि, प्रतिज्ञातृविप्रतिप- ·लेखपद्धतिः। तिव्युदासहेतु द्वितीय, तृतीयं नृपाद्याज्ञाफलम् । मङ्गलोदेश्योद्देशकोपचार- देशकालोदन्ताः सन्देशपत्रेऽभिधेयं प्राचाम् । मङ्गलमिष्टदेवताप्रणतिराशिषो वस्तुनिर्दशश्च । उद्देश्य उत्तममध्यमावमभेदात्रिधा । प्रथमो नृपभर्तृमान्यगुरुप- भृतिः, ममीलगुणो द्वितीयः, तृतीयो भृत्यछात्रपुत्रादिः। उद्देशकोऽप्येवं योगस्तयोलोम्यात् । उपचारस्तृत्तमे प्रदक्षिणाप्रणतिभक्तिसेवाविनयविज्ञप्ति- प्रमुन्वः, मध्यमे प्रेमौन्मुस्यादिनिवेदनं, अवमे चाशिरनुवादनाश्लेषप्रसादादि । देशस्तयोर्वासः। कालः पत्रलिग्वननिधिमामान्दवेलाः । कुशलविधिनिषेधान्य उदन्तः । इति सन्देशपत्राभिधेयम् । प्रशस्तिविशेषणम् । तद्विधा । उद्देश्योद्देशकविषयभेदात् । यथाोत्कर्षस्य प्रतिपादकानि विशेषणान्युद्देश्ये, इतरस्मिस्त्वपकर्षस्य भूतार्थस्य वा, पोष्यदा- सभृत्यदीनकिङ्करसेवकपरिचारकाज्ञेयनिदेश्यादीन्युत्तमेषु । इतरेषु सखिमित्र- वयस्यशुभचिन्तकोत्सुकवियोगातप्रभृतीनि । इति विशेषणानि । मालवगौर्जराणां मङ्गलपदं निवासविशेषणविशिष्टावुद्देश्योद्देशकौ उपचा- रोदन्तकालाश्चेति । महाराष्ट्राणां विशिष्ट उद्देश्यो निवासी विशेषणांकित उद्दे- शक उपचारः कालपूर्वकः कुशलायुदन्तः । एवं पृथग्ननपदेषु सप्तान्यतमत्यागेन पत्रपरिपाटी । यवनेषु राजवर्गीयानां निरभिधानान्युद्देश्यविशेषणान्युपचार उदन्तश्चेति पत्रे। वेष्टने यथोचितं सर्वमपि । उद्देशकस्य नाम मुद्रा वा । उत्तमो- देशकानामवमोद्देश्ये सा पत्रस्यान्तरूभागे हस्तावलम्वेषु । सर्वेषामप्यन्तः। म्लेच्छे शास्तु मिथस्तावयसी भगवत्स्तुति स्ववर्माचार्यप्रणतिं च विलिख्यो- दन्तेषु प्रवर्तन्ते । केचिदनुकर्षहानिगर्भितामनभिधानामुद्देश्यप्रशस्ति तदोप- चारमपि लिम्वन्ति । तदनु वेष्टनमुद्देशकमुद्राङ्कितं विधाय विचित्रवराम्बरको. शिकायां निक्षिप्य लाक्षामुद्रांकितमुद्देश्यनाममात्राङ्कितपत्रखण्डान्वितं पत्रं प्रेपयन्ति । इति सन्देशपत्रम् । ऋण १ प्रतिवस्तु २ विवेचन ३ प्रतिभू ४ दान ५ प्रतिज्ञा ६ साक्षिक ७ प्रवृत्ति ८ विक्रय ९प्रत्याशा १० कृति ११ संतोष १२ सद्विद्यमान १३ आर्त- विज्ञप्ति १४ सम्भावना १५ या व्यवहारपत्रे । इति व्यवहारपत्रम् । वा ? नयन २ प्रेरण ३ दान ४ दिगीश ५ धर्माध्यक्ष ६ नगर ७ सी- मागौप्तिक ८ ग्रामोद्देशिक ९ स्थापनिकाधिकारा १० निदेशपत्रे । इति निदे- शपत्रम् ।

·८२ लेखपद्धतिः। इत्यभिधेयनिरूपणं नाम द्वितीयोऽधिकारः । अथ भूपतिः समानं भूपति प्रेमदाक्य लिखति । प्रणतिपुष्पाञ्जलिरादिपुरुषाय तस्मै घटते यस्यामेयमहिम्नोऽतुहिनकरकिर णकलापकिर्मीरितजालरिङ्गद्रजांसीव जठरकुहरेऽनन्तब्रह्माण्डमण्डलानि विस्फु. रन्ति, येन चाश्रमवर्णचतुष्टयाध्वविघ्नोपशमहेतवे निजांशमात्रया म स्मिन् भूमिभृतो निर्मिमिरे पीयूषदीधितिकरस्पर्धियशःपुनश्च । य एव राज- न्येभ्यः ये धर्मविदां वचनैः स्वमृष्टिं प्रजापालनैकफलामधिगम्य निरस्तालस्यवि- पया:स्वनियोगमधिष्ठायेहामुत्र च सुखपुण्यभाजो भवन्ति । यदा निदेशानुवर्ति- गणनातिशायिसुभटसेनामोघशरधारासारशमितशत्रुरजापुञ्जेऽमुष्मिन् जनपदे निराकुलमस्मच्चेतः सौमनस्यसुधासम्प्लुतमिवासीत् तदा सौहृदसम्भारसम्भृतं भवत्पत्रं संतोषसमृद्धये समजनि, परस्परपुरुषोपार्जिता प्रेमपद्धतिःसुतरांदाय मभजत्। यञ्चिरायातस्नेहस्मरणपूर्वकं परस्परजनपदसीमानुल्लङ्घने प्रतिनुतिप्रार्थनं व्यलेखि तत्समनंतरं सौहृदसंप्रयोगसङ्कल्पितसर्वस्वानां नः मतम्। यतः श्रेयः- फला मैत्रीलतिका जनानां विशेषतश्चावनिभुजाम् । तथाहि । यस्यां स्तिमितजा- नपदपरिकिर्मीरितावनिसमुदितसमहणः सुरसंघोऽपि संतुष्यति तत्र प्रेमप्रारम्भे प्रथमतोऽस्माभिरेव याच्याविधिः कर्तव्य आसीत् । स च नीतिनिपुणैर्भवद्भिः कृतश्चेवयमपि तमुररीकुर्मः। अहो भाविभव्यानुसारीणि कर्माणि । भगवता श्लाघ्यपदेऽर्पितानां यत्पूर्व भवद्विषयोपालवार्थिनाऽमुकेनास्मत्साहाय्यं सम्भावना- प्रतिज्ञाभिरन्वैषि तदपि क्षुद्रोपकृतिरनय इति नाभिमन्यामहे प्रत्युत भवद्राष्ट्र तस्थितिमुपद्रवाय विदित्वा स्वमण्डलैकप्रान्ते तस्मै वेतनमदायि । इदानीमस्म- दन्वयानुचर्यातिशयलब्धप्रत्ययोऽनुग्रहपात्रममुकः प्रेषितोऽस्ति । स च सत्यैक- भुवोऽस्मद्रसनाया व्याकृतानि भवत्सु सोपहारमुपनेष्यति । तान्यन्तः प्रणिधाय निरभिसंधिः प्रेमा धार्यः । किमधिकं दूरदृश्वसु ॥ भूपतिर्बलाधिकं भूपतिं लिखति । वियत्पुच्छोच्छालच्छलितजलगर्भ निधिरपा- मपां नाथ: पाथःपृथुललवदुःस्थो वियद्भूत् । निधिर्भासामौर्यो दिनपतिरभूदौर्वदहन- श्चलत्काये यस्मिन् स जयति हरिर्मीनवपुषा ॥ १॥ सर्वगर्वापहृत्स एव विजयतेतरां यो दीनबंधुतया त्रिलोकीतमःस्तोमति. .

·लेखपद्धतिः। रस्करणपटुकिरणकलापकलितं तिग्मांशुमावृण्वतः सान्द्रप्रावृहपयोदस्य पटली माम्नवेगेन क्षणादभूतपूर्वामिव कुरुते । न सेनाप्राचुर्यं न च तनुबलं नैव पटवः सहाया नैपुण्यं न च रणशिरस्यूर्जिततमम् । ऋते दैन्यावाप्तं किल भगवतोऽनुग्रहमिह स्फुरत्यन्यो हेतुः समरविजये नो तनुभृताम् ॥ १ ॥ विक्रमौद्धत्यप्रपञ्चव्यञ्जकं पत्रमवापि । तदुदन्ता ज्ञेयतामायुः। भाविभव्या- नां तु सर्वशक्तिसम्पन्ने भगवति दैन्यमेव समुचितं यतोऽनाकल्पितपर्यवसानाः समरव्यतिकराः । यावत् सामदानैः प्रतिकतुं शक्यं तावहिरविसर्गसारतरनिक- रनिधनपर्यवसायिन्याहवे न प्रवर्तितव्यमित्यस्मभिमतम् । कथमप्यचिकित्स्ये तु सङ्गरार्थमभ्यागतस्यातिथ्यसम्पादनमेव गृहमेधिनां धर्मः। सविस्तरमुदन्तो दृत्तनिवेद्यः । किमधिकं निपुणेषु ॥ राज्ञः प्रत्यनीकभावं प्रपन्नं कुमारं प्रति उपदेशपत्रम् । कुलप्रदीपवंशमणे ! श्रूयते यत्त्वमतिगर्वैकनिबन्धनतारुण्याभिनिवेशाद. गणितानर्थोपपातस्य कण्डूयितमौलेरमुकस्य विनाविले वचसि समाहितचेता निजसमयाधीनं राजपदमविचिन्त्य दुर्धरारिश्रुटत्कुम्भिकुम्भस्थलापातिशोण. च्छटामेदुरेऽस्मत्कृपाणे महीं शासति विपर्यस्तां धियं धत्से । तदेतद्दुस्तर्कितमेव तव । वयं तु त्वय्येव निग्विलां राज्यधुरं विन्यस्य विश्रब्धास्तिष्ठामः । को नाम त्वदन्योऽस्माकं प्रियतमो यच्छंका त्ववैमनस्यहेतवे जागर्ति । तत्वलानां दुर्ग- दितेषु नास्था समुचिता । यदि परिजनाधिक्ये स्पृहा स्यात्तर्हि विज्ञापय येन विजयिवाहिनीभ्यः कतिपयं बलं त्वदनुगामि कुर्महे । किमधिकं वीतशैशवे ॥

·APPENDIX III SASANAS AND LETTERS. धर्मशासनम् सं. ३१ भादद [सु]दि ११ ऽयेह श्रीन[डूले। [हा ] राजा- धिराजश्रीकटुदेवविजयोद[ यो]त."[ज] यतसीयुवराजभुज्यमानसमी- पाट्या श्रीम"..."रपा [ल:]: समस्तमुद्राव्यापारान् परिप [थयन् । [श्री]. से आ ]भटसमस्तमहाजनप्रभृती[न् ] । [त]"[ व ]रः सिंधुराज- । तस्मिन् काले प्रव [त] माने लि ि[प]ति च पूर्वधर्मशासन यतु घाणक प्र[ ति ] सण सर्वप्रमाण श्या""हलखेटलनिषे [धः ] एत' प्रतिपालयंति [स] आत्मानं पुण्येन लिप्यते ज कोपि लोप [य]स्यति म ब्रह्महत्यापापेन गृह्यते ॥ मंगलं महाश्री॥ ... अभयदानशासनम् ओं ॥ संव [त् ] १२०९ माघ वदि १४ शनी अोह श्री [म........ हाराजाधिराजपरमेश्वरउमापतिवरलब्धप्रशा(मा)दप्रौढप्रताप" निर्जित [श ]कंभरीभूपालश्रीमत्कुमरपालदेवकल्याणविजय" पश्री महादेवे [ श्री] श्रीकरणादौ(दि)समस्तमुद्राव्यापारान् परि- [पं] [प्रभुप्रसादावाप्तश्रीकिराटकूपलाटर्हदशिवा" "राजश्री आलणदेवः शिवरात्रिचतुर्दश्यां शुचिर्द [पुण्ययशोऽभिवृद्धये प्राणिनामभयप्रदानं म" [हा ]जनाबूलि- कसमसप्रकृतीन संबोध्य अभय [से ] मासे उभयोः पक्षयोः अष्टमीएकाद- शीचतुई[शी] दत्तं अतोऽनंतरं एतासु तिथिषु नगरत्रयेपि जी [व] [जा?] च व्यतिक्रम्य जीवानां वध कारयति करोति वा स व्यापा ......"आचंद्रा यावत् केनापि न लोपनीयं । अपरं पुरोहिता [अमा] सर्वैरपरैश्च एषा अमारिरूढिः प्रमाणीकार्या। [यः को] कालेन क्षीयते फलं । एषस्याभयदानस्य क्षय "स्य प्रदत्ताऽभयदक्षिणा न तु विप्रसहस्रेभ्यो'कोपि पापिष्टतरो जीववधं कुरुते तदा स पंचद्रम्मैदंड [नीयः ] ... [दयों ] माहाजिकस्यैको द्रम्मोस्ति । स्वहस्तोयं महाराजश्रीआल्हणदेवस्य] ॥ श्री- महाराजपुत्रश्रीकेल्हणदेवमतमेतत् ॥ महाराजपुत्रगजसिंहस्य [म] तं ॥ सां. पिविग्रहिक ठ०खेलादित्येन लिखितमिदं । श्रीनदलपुरवासिप्राक्वाटवंशप्रभू- ·लेखपद्धतिः। तसु(शुभंकराभिधानावकः तत्पुत्रौ क्षितितलधर्मतया विख्याती पूवि- (ति)गशालिगौ [1] नाभ्यामतीवकृ[प]पराभ्यां प्राणिनामभयदानशाश(म)- नं विज्ञप्य कामपितमिति ॥ ॥ उत्कीर्ण सूत्र भाइलेन । धर्माक्षराणि ओं ॥ संवत् १३५२ वैशाख सुदि ४ श्रीवाहडमेरौ महारा[ ज] कुल. श्रीसामंतसिंहदेवकल्याणविजयराज्ये तन्नियुक्त ] श्रीरकरणे [मं०] चीरासे. लवेलाउल भांof [म][लप्रभृत यो ध[ 1 ]क्षराणि प्रयच्छति यथा । श्रीआदिनाथ ]मध्ये संतिष्ठमानश्रीवि[ ]मर्दनक्षेत्रपालश्रीचउंडराजदेवयोः] उभयमाग्रीयसमायातसार्थ उष्ट्र १० वृष २० उभयादपि ऊई साथ प्रति द्वयोर्दैवयोः पाइला [1] पक्षे [भीम ]प्रिय दशविशोपक [१०] अझै न ग्र- दीतव्याः । असौ लागो महाजनेन म(मा)नित ॥ यथोक्तं [1] बहुभि[4]- सुधा यु(भु)क्ता राजभिः मगरादिभिः । यस्य यस्य यदा भू०मी तस्य तस्य तदा फलं॥१॥छ । हम्नानगणि ओं संवत् ११०८ श्रावण वदि ८ रवावयेह महारा[जाधि ] राजधी- गयपालदेवः कल्याणविजयराज्ये एवं काले प्रवर्तमाने श्रीधालोपस्थाने मेरीवाडा विप्र० विरिगु प्रभाकर । डी[पा वाडा आमदेउ मह । दुंडणवामु देर घाहटि । भांगृरवाइउ मुहंकर दिवाकर । पीपलवाडा देवाइ[चु] धारउ । आंविलवाडा नारायण महाइच । ग्बइग्वनलावाडा आसिगु आमपाल । मुंड- वाडा देवंगु आंविगु । एवं पाडि ८ सत्क विप्रजन १६ आदौ कृत्वा ममस्त- लोको मध्यकदेवाइचमहितः स्वहस्ताक्षरपत्रं प्रयच्छति यथा ॥ मार्गे गछमा- नभाट[ भह ] पुत्र दीवारिककापटिकवणिजारकादिममम्तलोकस्य च सत्क गत- मपट्टतं च देशाचारेण चौकटिकाप्रवाहेणास्माभिः निर्गमनीयं । नथा स्वस्थाने गतं स्वांगेनापि निर्गमनीयम् । एतत निगमंतानां म[ हा ] राजाश्रीरायपाले- नास्माकं रक्षाकारा[स्त्र ]यं द्र[व्य ]कादिकं मुक्तं नास्माकं मध्ये रक्षाकारो मोक्तव्यः ॥ एतदस्माभिः स्वयमपि लोहमयमंगीकृतं निर्गमनीयं च ।। अनया विधिना राणकानां निर्गमापयंतानां अस्माकं मध्यात् यः कोपि ब्राह्मणो [न] निर्गमते पेटं पृष्टिं वा दर्शयति गृह्यमाणस्तु कायव्रतं कृत्वा मृयते च मच मोपि स्वानगईभवांडालो भूत्वा मृयते । राजाश्रीरायपालादीनां राणानां ।

·८६ लेग्यपद्धतिः । वालेपि ग्रंथिर्नास्ति न च दू[षणं किमप्यस्तीति । अत्र साक्षि० श्रीजयसिं- हदेवीयदेवगृहावसरीयभद्दारकईलासत्कसमायातकटुकविप्र० साजणु । तथा श्रीअणहिलेश्वरीभद्दारक वरुणसिउ । श्रीजेन्द्रराजेस्वरीय भट्टारक महेस्वर- मिउ । अणुपम्वेस्वरीय भट्टारक ज्ञानसिउ । पृथ्वीपाले [स्व] रीय भट्टारक भोपाप्रतिबद्धभट्टार[क] ईशान । जोजलेश्वरीय भद्दारक मुक्तिदेउ । त्रिपुरूषीय भट्टारक विनायकसांतिसिउ । आसलेश्वरीय भट्टारक मूलदेउ । श्रीपद्मलेश्व- रीय भट्टारक तत्पुरुषु। [त्रिप]लाकेश्वरीय [भ] धारक केदारू ! आसपाले. [श्व] रीय भद्दारक व्रह्मरासि ॥ पृथ्वीपालेश्वरीय द्वार[व] सत्क अवोटी मागाहारि । आसलेश्वरी द्वारवतीसत्क अवोटी जगधरु । त्रिपुरुषीय द्वारवतीसत्क अवाटी श्रीवछू । श्रीअणहिल्लपुरीय".... देवधरादिसमस्तमहा. जनं । तथा कटकवालश्रे० जसधवलादिसमस्तमहाजन[स्य] (श्च) श्रीधालो- पीयलोकस्य संमतेन लिखितं श्रीगौडान्वकायस्थठकुरपेथडेन वा[ दि गसुतेन जनाधिकं प्रमाणमिति । समस्त श्रीधालोपीयलोकस्य मते ॥ स्थितकाक्षराणि ओं संवत् १३४५ वर्षे कार्तिक शुदि १४ सोमे अद्येह श्रीसत्य- पुरमहास्थ[ने] महा[ रा ]जकुलश्रीसाम्वतसिंहदेवकल्याणविजयराज्ये तन्नि- युक्त[ म ]० हीराप्रभृतिपंचकुलप्रतिपत्तौ [1] एवं काले प्रवर्तमाने f [स्थ] तकअक्षराणि प्रयच्छति [य]था । मे० प्र[भ] मे० पद्म मे० [0]. सपाले[ न ] (॥) थांगुआरहाहुलकस्य वर्ष प्रति स्थितके कृ[त] वीस० द्र ८ अष्ट [द्रम्मा] B] स्थितके कृता । एतत् [स्थि ]तकं वर्षानुवर्षे मेहरै पाल- नीयं । केनापि न लोपनीयं ॥ अन्यत यः [कोपि से]ल[ हाथा] अस्य था- [न]के भवि [1] सांप्रतं मैल० सीधुराकेन स्थित [के ] कृत वर्ष प्रति मुग क १ ॥ सेलह[स्ते]न पालनीयः। सेलहस्तेन उपविश्य देव श्रीवाएस्व- (श्व )रे यात्रा का[ रा]पनीया ॥ अस्य विधि मे० प्र [भ] [म] [तं] । मे० पदमम [नं।] मे० आसपालमतं । सेल. पातलमतं......"जामतं । मे. आम्बडमतं । (From Epigraphia Indica. Vol. XI). पत्राणि। (१) स्वस्ति । श्रीपाटलिपुत्रादसमसमरसाहससमासादितसमस्तसिन्धु- मीमासमुच्छलदविरल विमलयशाकलापकलितधवलदुकूलवसुधावधूदत्तभोग- ·लेवपद्धतिः सौभाग्यगर्वखर्वीकृतविपुलरिपुप्रतापः शाप इवारानिग्मणीविलामानां प्रणति- प्रतिबिम्बितानन्तसामन्तवक्त्रशतपत्रकपात्रीकृतविमलमणिपादपीठः सुहृत्कु- लकमलविकासवासरेश्वरः स्फीतशौर्यमौर्यमहावंशपञ्चाननः श्रीमदशोकदेव- स्तक्षशिलाधिपं श्रीकुञ्जरकर्ण संबोधयति यथा । एष मे निरपत्रपः कुचरित- मैत्रीपरिस्रस्तचारित्रः पुत्रमुग्वशत्रुरपवित्रः शास्त्रविद्वेषी पितृकलत्राभिलाष- विषपात्रीकृतनेत्रशतपत्रः पापानुरूपरूपयौवनोत्साहसाहमः समुत्पाटिनलो- चनमणिनिर्वसनो निर्वास्थतां जननीजनभुजंग इत्यस्मदभ्यर्थनाप्रणयः ।। KIISHEMENDRA'S BODIHISATTTATA DAN-KALPALATA.. KUNAI, AVADANA. ( २ ) स्वस्ति । महेन्द्रद्वीपात परशुरामो लङ्कायाममात्यं माल्यवन्तमभ्य- यति । विदितमेतद्वो यदस्माभिर्दण्डकारण्यतीर्थोपासकेभ्यस्तपोधनेभ्यः प्रति. ज्ञातमभयम् । तत्र विराधदनुकबन्धप्रभृतयः केऽप्यतिचरन्तीति श्रुतम् । तत्ता- प्रतिषिध्य मन्तिमस्मद्विनां च माहेश्वरप्रीतिमनुरुध्यन्तां भवन्तः । ब्राह्मणातिक्रमत्यागो भवतामेव भूतये । जामदग्न्यश्च वो मित्रमन्यथा दुर्मनायते ।। MAHAVIRACHARITRA, ACT II (३) स्वस्ति । सुगृहीतनामधेयस्य देवस्य चन्द्रगुप्तस्य महोत्थायिनां प्रधानपुरुषाणामितोऽपक्रम्य वध्यमलयकेतुमाश्रितानां प्रमाणलेख्यपत्रमिदम् । तत्र प्रथममेव तावद्गजाध्यक्षो भद्रभटः अश्वाध्यक्षः पुरुषदत्तः महाप्रती- हारस्य चन्द्रभानो गिनेयो डिङ्गरातः देवस्य स्वजनसम्बन्धी महाराजो बल- गुप्तः देवस्यैव कुमारसेवको राजसेनः सेनापतेः सिंहबलस्य कनीयान्भ्राता भागुरायणो मालवराजपुत्रो मालवराजपुत्रो लोहिताक्षः क्षत्रगणमुख्यो विजयवमसि । वयं देवस्य कार्ये अवहिताः स्म इति । MUDRÁRAKHSHASA, ACT III (४) स्वस्ति । यथास्थाने कुतोऽपि कोऽपि कमपि पुरुषविशेषमव- गमयति । अस्मत्प्रतिपक्षं निराकृत्य दर्शिता सत्यवता सत्यवादिता । साम्प्रतमेतेषामपि प्रथममुपन्यस्तसन्धीनामस्मत्सुहृदां पूर्वप्रतिज्ञातसन्धिपरि- पणनप्रोत्साहनेन सत्यसन्धः प्रीतिमुत्पादयितुमहति । एते होवमुपगृहीताः सन्तः स्वाश्रयविनाशेनोपकारिणमाराधयिष्यन्ति । अविस्मृतमेतत्सत्यवतः स्मारयामः। एतेषां मध्ये केचिदरेः कोषदण्डाभ्यामर्थिनः केचिद्विषयेणेति । अल.

·लेखपद्धतिः। कारत्रयं च मत्यवता यदनुप्रेषितं तदुपगतम् । मयापि लेवस्याशुन्या) किनि- दनुपितं नटुपगमनीयम् । वाचिकं चाप्त नमान् सिद्धार्थकाच्छ्रोतव्यमिति ॥ IBID, ACT V ( ५ ) स्वस्ति । यज्ञशरणान्नेनापनिः पुष्यमित्रो वैदिशस्थं पुत्रमायु- प्मन्नमग्निमित्रं स्नेहात्परिष्वज्यानुदर्शयति । विदितमस्तु। योऽसौ राजसूययज्ञ- दीक्षितेन मया राजपुत्रशतपरिवृतं वसुमित्रं भोप्तारमादिश्य (सरोपावर्त नायो निरर्गलस्तुरगो विसृष्टः, स मियोः क्षिणे रोधसि चरन्नधानीकेन यवनानां प्रार्थितः । सत उभयोः सेनयोर्महानासीत सम्मदः । नतः परान्पराजित्य वसुमित्रेण धन्विना । प्रसय हियमाणो मे वाजिराजो निवर्तितः ॥ मोमिदानीमंशुमनेव सगरः पौत्रेण प्रत्याहताश्वो यक्ष्ये । तदिदानी- सानं विगतरोपचेतसा भवता यशृजनेन सह यज्ञसेवनायागन्तव्यमिति ॥ MÁLAVIKÂGNIMITRA, ACT V (६ ) स्वस्ति । श्रीवाराणस्यां महाराजाधिराजपरमेश्वरमहामोहपादान श्रीगुरुपात्तमायतनात् मदमानौ साटाचं प्रणम्य सविनयं विज्ञापयता यथा । भद्रमव्याहृतम् । अन्यत् । देव ! पुनर्देवी शान्तिर्मात्रा श्रडया सह विवेकस्य इल्यमापन्ना विवेकसङ्गमाय देवीमुपनि पदमहर्निशं प्रयोधयति । अपि च । कामसहचरोऽधर्मोऽपि बैगग्यादिभिरूपचन इव लक्ष्यते । यतः कामाद्विच्छिा कुतनिन्निग्रहप्रगति । तदेवं ज्ञात्वा देवः रणमिति ॥ PRABODHACHANDRODAYA, ACT II (७) स्वस्ति । श्रीमहाराजदेवधालयः सङ्ग्रामसिंहमण्डलेश्वरं समादि- शति । अम्माभिजिविजयश्रीवशीकलाकारणं त्वत्कृते प्रहितमिदमश्वरत्नम् । वया तु मततमत्रैव कटके स्थातव्यम् । यदा गुर्जरावनि प्रविशतोऽस्य नृपस्य वयमाकस्मिकागमनेन समरसंरंभं सम्भावयामः तदा निजपितृवधभववैरार्णवो- लरणार तरीकरणीयः करवाल इति ॥ HAMMÎRAMADAMARDANA, ACT II ·लेखपद्धतिः ८९ (८) स्वस्ति । श्रीजनमनोवृत्तः श्रीमोहमहाराजो गूर्जरराजराजधान्यां कल्याणमित्रं कलिकन्दलमतिनिबिडमालिङ्गय समादिशति यथा । क्षेमोऽस्मा- कम् । भवताऽपि निखिलप्रवृत्तिगर्भिणी निजकौशलकथातिलकिता निरन्तर- मस्मन्मनःप्रमोदाय प्रहेया विज्ञप्तिः । तथा विपक्षपरिजनोपजापकर्मणि नित्य- मवहितेन स्थातव्यम् । यश्च त्वत्पार्वे मिथ्यात्वराशिनामा तापसच्छया रस- प्रदश्चिरात्महितोऽस्ति स यथाकालं प्रस्तुतप्रयोजने व्यापारयितव्यः । ये च चत्वारः कोपगर्वच्छमलौल्यनामानस्तीक्ष्णास्त्वन्निकटे प्रहिताः सन्ति तेऽपि नचि- रादधिकृतकार्ये नियोजयितव्याः । अत्रार्थे भवन्तं त्वरयितुं संसारको नाम लेग्वहारकः प्रहितोऽस्तीति ॥ MOHAPARA AYA, १२ ·APPENDIX IV. EXTRACTS FROM THE LOKAPRAKASA OF KSHEMENDRA. Adhyâya 1. ज्वलदनलगलत्कपालचन्द्रद्रवदमृतासवसम्भृतोत्सवाय । परहितविहितान्तरायरोहत्तपनजटाय नमो नमः शिवाय विश्वबोधविधातारं विश्वविज्ञानविग्रहम् । विश्वरूपं परं नत्वा विश्वेशं शिवमव्ययम् ।। पराशरसुतो व्यासो वेदव्यासो महामुनिः। तस्य शिष्यो महावुद्धिः क्षेमेन्द्रो नाम विश्रुतः ॥ तेन तस्य प्रसादेन नानाशास्त्रोदृतं परम् । लोकप्रकाशकमिदं कृतं लेग्वसमुच्चयम् ॥ येन विज्ञातमात्रेण सर्वज्ञत्वं प्रपद्यते । तदेव कथयिष्यामि श्रुत्वा चैवावधारयेत् ॥ ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वर्णान्तराश्च ये । तेषां नामचतुःषष्टिं वक्ष्ये वर्णान्तराणि च ॥ इदानीं लोकलेखशिक्षाचरितं लिख्यते । स्वधायपत्रकम् , प्रासादपत्रकम् , दक्षिणापत्रकम् , लिखितलेवपत्रकम् , परित्यागपत्रकम् , अर्थिप्रत्यर्थिसंवादपत्रकम् , पूर्वोत्तरपक्षयोः संवादपत्रकम् , आगच्छयानमध्यस्थम्, दृढमध्यस्थम्, वास्तव्यमध्यस्थम्, दिगिजद्यालमध्य- स्थम्, लवणमध्यस्थः, क्रियाकारमध्यस्थम्, लागनमध्यस्थः, धानुष्कमध्यस्थः, ग्राह्यमध्यस्थः, वंगलमध्यस्थः । एवं विभागशो वण्र्ये प्रत्येकस्य यथाक्रमम् । दिविराणां हितार्थाय भूर्जसारं समुच्चयम् ॥ II Adhyâya. दीनारहुण्डिका, धान्ययवगोधूमहुण्डिका, सेव्यहुण्डिका, क्रियाकारहु. ण्डिका, गोटिकानामहुण्डिका, इति हुण्डिकामतम् । III Adhyâya contains only glossary. IV Adhyaya contains glossary, देशकाकविभाग, and three forms.

·लेखपद्धतिः। अथ दीनारोधमचीरिका, धान्योचमचीरिका, देयंमयाचीरिका, प्रति- वरचीरिका, अबलागणचीरिका, राशिचीरिका, खलासपाटचीरिका, गृहधानु- कचीरिका, स्थावरधानुष्कचीरिका, विभागचीरिका, भागीवर्तनचीरिका, बन्धोद्यमचीरिका, विक्रयक्रियाकारचीरिका, प्रष्ठचीरिका, नियमनचीरिका, गुण्डीचीरिका, अलङ्करणसङ्गेवारचीरिका, रङ्गचीरिका, संरक्षणचीरिका, वा- शुधेवाटचीरिका, शातनचीरिका, गुप्तिचीरिका, दिव्यशपथचीरिका, बङ्गालची- रिका, ग्राह्यचीरिका, प्रतिभुवचीरिका, वाक्यचीरिका, स्वसितग्रहणचीरिका, कर्मपत्रीचीरिका, विज्ञप्तलेखचीरिका । धर्मचीरिका. परमाधिदेवतार्चनीय० अत्र संवत्सरे अत्र दिने अमुकविषयस्थामुकग्रा- मीयामुकेन अमुकपुत्रेण हस्ते सति दिव्यशपथवाक्यचीरिका अमुकविषयस्था- मुकप्रदेशीयामुकं प्रति कृता यथा । अनेन तान्मार्गपुरुषाग्रे प्रतिभूः लगितः । नत्तत्र प्राप्यामिन्नग्रे प्राविवाकपण्डितसाधिकपुरस्थे स्वेयसारप्रसारेत्युदीरितात्प- नवक्तव्ये सति तदनेनोक्तमित्यमुकक्षेत्रादमुकरूपात् भूग्वारिपञ्चकं बलामुक्ति- कत्त्वाच्च मपितृप्रव्यादमुकमद्गृहीत्वा मूल्येन मम्प्राप्तस्थितमित्यर्थाच तचा- नेन बोधितम् । तस्योपभुञ्जमानत्वात् बलाच तेन नीतं सममिति विचार्यंत- द्वक्तव्यतया मयाऽस्य नीतम् । न किञ्चित् । अर्थवत् । न किश्चिदपि तस्मादेत- स्थावरं मम पित्रा तु भुक्तमिति वर्षत्रिंशत्पश्चाशिकं तावदुपभुञ्जीतमेतदेव क्रमेण साध्येन स किलागतः । तस्मादर्थतो वा सर्वस्मान्ममोपभुञ्जमानस्याधि- कवलं केन हेतुना किं प्रयोगेन कथं क्रियते इति पदानि परस्परमुदीयांमुकवि- षयामुकनागराजदेवपादानामग्रे तत्र स्थित्या तत्रास्य विधानेन पश्यमानक्रमेण च पदोदीरणापूर्व शुद्धचीरिकां प्रेक्ष्य धर्मचीरिकां ललाटं गृहीत्वा समपदानि गत्वा दिव्यं कर्तव्यम् । अत्र सन्धयः । वदि पञ्चम्यां वदि द्वादश्यां शुदि प्रतिपदि इत्येकेऽनुष्ठाय मया यदि न शुडि न कर्षिता वा स्फोदितो वा । अहं पल्याध्यगतस्वदेवोपयुक्तं स्थावरं दत्वा सीव्यति क्रमात् । दीनारसहस्रपञ्चकं पादो यो ग्राहकाणां मार्गे धातव्यम् । तदनेन कर्षापितस्तदा मम न वक्त- व्यम् । दैविकराजकुलिकपरस्परं प्रेक्षणीयम् । एवमतः क्रिया न चलनीयम् । अत्र शुखिनिकर्षणाय दत्तप्रतिभूः अमुकमामादमुकोऽमुकपुत्रः । स यस्य दत्तम-तं महमेष यदि दग्धो वा पलाय्य गतस्तदुपयुक्तवदनुपालनीयम् । अनेन तइच्छु- ·९२ लेखपद्धतिः। द्विमध्यस्थः अमुकविषयस्थामुकदेशीयामुको (अमुक)पुत्रः अनेनामुकेन अमुकस्य तबद्दतः। सति स्थितः। ऊनाधिकान्यक्षराणि प्रमाणम् । सति । आदित्यचन्द्रावनिलोऽनलश्च द्यौर्भूमिरापो हृदयं यमश्च । अहश्च रात्रिश्च उभे च सन्ध्ये देवोऽपि जानाति नरस्य वृत्तम् ॥ दक्षिणाप्रतिपादनपट्टकः परमाधिदेवतार्चनीयभट्टारकमहाराजराजाधिराजपरमे चक्रवयुनम- लोकपालश्रीमदमुकसुरस्थानराजदेवविजयराज्ये संवत्सरे अत्र दिने अमुक- विषयस्थामुकग्रामीयामुकः अमुकपुत्रोऽमुकपौत्रः तथा तदीयवैवाहितभाया राज्ञी अमुकोद्यमानामुकाया अमुकग्रामीयामुकदुहितायाश्चेतसवियुतोक्तं वा हस्तवाग्भराभ्यामुपलक्षिते सति दक्षिणाप्रतिपादनपट्टकोऽयं ददाति यथा । अत एवामुकप्रदेशेयग्रहारीयभद्रामुकायामुकपुत्राय त्रिसन्ध्योपासकाय ऋग्यजुःसा- माथर्ववेदपाठकाय नित्यस्नानदानदेवार्चनरताय मम मातापित्रोरुद्धरणाय ब्रह्म- चारिणे सद्राह्मणाय श्रीकाश्मीरेषु श्रीमद्विजयेश्वरदेवपादानां पूजार्थमर्थ्य- पुष्पधूपदीपसमालभनाय आपः क्षीरकुशाग्राणि तण्डुलाः सुमनास्तिलाः । यवाः सिद्धार्थकाश्चैतदष्टाङ्गोऽर्ध्यः प्रकीर्तितः ॥ पूजापूजकाय दत्तं नियमितम् । अमुकविषयादमुकग्रामादमुकसमीपा- दमुकनामक्षेत्रादमुकप्रदेशीयादमुकस्थावरनिकटादमुकसमीपादमुकनामक्षेत्रादमु- कादीनां सत्कार्यान्मूल्येन दीनारशतसप्तकोपेतसहस्रपञ्चकैर्यः सम्प्राप्तः स्थिता- गमसञ्चालकादृप्रस्थद्वादशकमस्मै दक्षिणायां दत्तं प्रतिपादितं परित्यक्तं च । एतस्योपभुजमानस्य सन्तानस्यास्माभिस्मै वंशजने वान्यत्र केनचिद्रोधनपरि- पन्धनादिकं न कार्यम् । केनाऽपि चित्कृतं स नरकपाती स्यात् । पुत्रवश्यो भ. वति । आचन्द्रसूर्यसमुद्रमेरुमलयपर्यन्तं तावदाहायं ससन्ततेर्जीवनाय प्रति. पादितपकोऽयं दत्तः । उक्तं च भगवता । हलकृष्टां महीं दद्यात्सबीजां सस्यशालिनीम् । यावत्सूर्यकृते लोके तावत्स्वर्गे महीयते ॥ षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च । वर्षकोटिशतं पञ्च स्वर्गे वसति मानवः ।। देवद्रव्यविनाशाय ब्रह्मस्वहरणाय च । अर्जितं कुलनाशाय सर्वदा स्ववधाय च ॥

·लेखपद्धतिः।
९३
न विषं विषमित्याहुब्रमस्वं विषमुच्यते ।
विषमेकाकिनं हन्ति ब्रह्मस्वं पुत्रपौत्रकम् ।।
सुवर्णमेकां गामेकां भूमिमप्येकमङ्गुलिम् ।
हरनरकमामोति यावद्भुमिसम्प्लवम् ।।
तटाकानां सहस्रेण अश्वमेधशतेन च ।
गवां कोटिप्रदानेन भूमिहर्ता न शुध्यति ॥
अक्षिपक्ष्मपरिक्षेपक्षणक्षयिनि जीविते ।
कन्याक्षाचाक्षिपेत्क्षोणी यस्या वाचा क्षये क्षयः ।।
तप्तायःपिण्डदण्डाधृततरलदिकावज्रतुण्डाण्डजौधै-
ाघातैर्भिन्नमुण्डा विकटकटुरटचण्डदृट्वाण्डधूर्ताः ।
आराम्याराचकाण्डमहतहुतवताखण्डवण्डाङ्गसङ्गा-
जायन्ते तारकास्ते जलधवनिकटा ये धरित्री हरन्ति ।
भूमिर्माता या त्रिलोकं सुराणां हस्तैर्भुक्तैर्वह्निमामा दिव्यम्।
तस्या हत्वा प्रज्वलत्तैलपूर्णे लोहं कुम्भे पश्यतः कालपूतैः ।।
साधारोऽयं धर्मसेतुर्नराणां काले काले पालनीयो भवद्भिः।
सर्वानेतान्भाविनः पार्थिवेन्द्रान् भूयो भूयो याचते रामभद्रः ॥
स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेच्च वसुन्धराम् ।
स विष्ठायां कृमिभूत्वा पितृभिः सह मज्जति ।।
यो वारयति वा क्रोधयति स नरकपाती रायत् ।
एवं न कश्चिदपहरेत् । अनेनैवं दक्षिणापट्टकोऽयं दत्तः । अत्र साक्षित्वे
धर्मादित्यवसवः मरुद्गणमद्राश्च । एवं अमुकदेवमहाप्रभुशाहिमस्यले लिखितं
गंपत्यमुकेन ॥

·Appendix V.
THE WRITER, PEN, INK, ETCETERA.
लेखकः ।
सर्वदेशाक्षराभिज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः।
लेखकः कथितो राज्ञः सर्वाधिकरणेषु वै ॥
शीर्षापतान् सुसंपूर्णान् शुभश्रेणिगतान् समान् ।
अक्षरान् वै लिखेद्यस्तु लेखकः स वरः स्मृतः ॥
उपायवाक्यकुशलः सर्वशास्त्रविशारदः।
बह्वर्थवक्ता चाल्पेन लेखकः स्यान्नृपोत्तम ॥
राजाभिप्रायतत्त्वज्ञो देशकालविभागवित् ।
अनाहार्यो नृपे भक्तो लेखकः स्यान्नृपोत्तम ॥
Matsyapurana, Adhyaya 189.
मेधावी वाक्पटुः प्राज्ञः सत्यवादी जितेन्द्रियः ।
सर्वशास्त्रसमालोकी ह्येष साधुः स लेखकः ॥
Garudapurana.
मेधावी वाक्पटु(रो लघुहस्तो जितेन्द्रियः ।
परशास्त्रपरिज्ञाता एष लेखकः उच्यते ॥
Śârngadharapaddhati.
समानि समशीर्षाणि वर्तुलानि धनानि च ।
मात्रासु प्रतिबहानि यो जानाति स लेखकः ॥
राजलेखकः।
ब्राह्मणो मन्त्रणाभिज्ञो राजनीतिविशारदः ।
नानालिपिज्ञो मेधावी नानाभाषासमन्वितः॥
मन्त्रणाचतुरो धीमान् नीतिशास्त्रार्थकोविदः ।
सन्धिविग्रहभेदज्ञो राजकार्ये विचक्षणः ॥
सदा राज्ञो हितान्वेषी राजसन्निधिसंस्थितः ।
कार्याकार्यविचारज्ञः सत्यवादी जितेन्द्रियः॥
स्वरूपवादी शुद्धात्मा धर्मज्ञो राजधर्मवित् ।
एवमादिगुणैर्युक्तः स एव नृपलेखकः ॥

·लेखपद्धतिः। नृपानुवर्ती सततं नृपविश्वासरक्षकः । नृपतेहितकान्वेषी स एव राजलेखकः ।। Pattrakaumudt. लेखिनी। आद्यग्रन्थी हरेदायुर्मध्यग्रन्थी हरेद्धनम् । अन्त्यग्रन्थी हरेत्सौख्यं निर्ग्रन्थी लेखनी शुभा॥ मषी। सहवरभृङ्गत्रिफला कासीसं लोहमेव नीली च । समकज्जलयोलयुता भवति मषी ताडपत्राणाम् ॥ सहवरेति कांटासेहरिउ । भृङ्गेति भांगुरउ । त्रिफला प्रसिद्धैव । कासीस. मिति कसीसं येन काष्ठादि रज्यते । लोहितं (लोहं?) लोहचूर्णम्।नीलीति गुली- निष्पादकवृक्षस्तसः । रसं विना सर्वेषाममीषामुत्कल्य काथः क्रियते । सच रसोऽपि समवर्तितकजलबोलयोर्मध्ये निक्षिप्यते । ततस्ताडपत्रमषी भवति ॥ इति ताडपत्रमष्याम्नायः ।। उभयोरपि मष्योमहाराष्ट्रभाषया डेरलीति प्रसिद्धस्य रिंगणीवृक्षस्य व. नस्पतिविशेषस्य सत्कत्कस्य (सत्कतकस्य?) फलरसस्य मध्ये प्रक्षेपे मतेजस्व- (स्त्व?)मक्षिकाऽभावादयो गुणा भवन्ति ।। भप्लवघृघ(?)रसेन एकैकं क्षिप्त्वा सर्वाणि पत्राणि हाहन ॥ कोफलि (आहतकोपरि ?) मर्यन्ते । तदनन्तरं पिसाश्वथाभिधं तवक्षीला(रा?)परनाम- चूर्ण मध्ये मुक्त्वा तन्मानेनाम्बु पूर्यते । पश्चाचूर्ण विना वित्राणि धावनी(ना?)- नि नीतार्य नीनार्य प्रक्षाल्यते । तदनन्तरं विमलोज्वला पयसीकै(?) पीलीउ च स्यादिति ॥ खांड बोल अनइ लक्खारम कजल बजल अनइ अम्बारस । भोजराज मिसि निपाइ पानउं फाटइ मिसि नवि जाइ ।। बोलस्य विगुणो गुन्दो गुन्दस्य द्विगुणा मषी। मर्दयेद्यामयुग्मं तु मषी वनसमा भवेत् ।। टीपणानी मषी। मध्यर्षे क्षिपेगुन्द गुन्दाचे बोलमेव च । लाक्षाबीअरसेनोचैर्मर्दयेत्तानभाजने ॥

·९६ लेखपद्धतिः। . काजल टांक १० गुंद टांक ५ बोल टांक ३। पूर्व कोरकमेव कजलं तान. भाजने क्षिप्त्वा दृढं मद्यते । तदनु गुन्दमिश्रितजलेन बिन्दुमात्रक्षिप्तेन घृष्यते, अलक्तकपोतिकाजलं च क्षिप्यते । निम्बगुन्द-खदिरगुन्द-वब्बूल- गुन्देन वा दिनसप्तकं मद्यते । मषी सर्वोत्तमा भवति । न तु धवगुन्देन, मषी सर्वथा विनश्यति ॥ मष्याम्नायः॥ कायस्थनिन्दा । काकाल्लौल्यं यमाक्रौर्य स्थपतेदृढयातिताम् । आद्याक्षराणि सगाय कायस्थः केन निर्मितः ॥ कायस्थेनोदरस्थेन मातुरामिषशङ्कया। अन्त्राणि यन्न भुक्तानि तनहेतुरदन्तता ॥ विना मद्यं विना मांसं परस्वहरणं विना । विना परापवादेन दिविरो दिवि रोदिति ॥ कलमाग्रनिर्गतमषीबिन्दुव्याजेन साजनाश्रुकणा। कायस्थलुण्ठ्यमाना रोदिति खिन्नेव राजश्रीः॥ यमोऽपि वञ्चितो येन नकारान्तरलेखया । आयुधं कलमं यस्य तस्य देवोऽपि शङ्कते ॥ लेखनीकृतकर्णस्य कायस्थस्य न विश्वसेत् । विश्वसेत्कृष्णसर्पस्य वने व्याघ्रस्य विश्वसेत् ॥ निःस्नेहः शूकरहितः सकषायो विबन्धकृत् । मसूर इव कायस्थः कायस्थः कस्य शान्तये ॥ लघुपादो न मार्जारः श्वासधारी न तापसः । दण्डहस्तोऽपि न यमश्छिद्रान्वेषी न पन्नगः ।। चोरतस्करदुर्वृत्तमहासाहसिकादिभिः । पीज्यमानाः प्रजा रक्षेत् कायस्यैश्च विशेषतः ॥ कूटलेख्यम् । काज्वलं बलकृतं मलिनं स्वल्पकालिनम् । भनलिष्टाक्षरयुतं लेख्यं कूटत्वमाप्नुयात् ॥

·. . . GLOSSARY. Page 1 The eas in this datata are about forty in number, if we sce the list of them given in the first five stauzas. But the number becomes about fifty if we take grura afant etc. from 52nd page onwards into account. Another way of making the number fifty is to take even the sub-lıcadings into account. The work is otherwise kuown as a varfer as there are about fifty as iu this. The thirty-two tus or departments may be as under:- श्रीकरण (income department), व्ययकरण, धर्माधिकरण, ममापिकाकरण, वेलाकुल- करण, जलकरण (navy), (स्थल) पथककरण, घटिकागृहकरण, टङ्कशाडाकरण, दव्यभाण्डारकरण, अंशकभाण्डारकरण, वारिगृहकरण (water works) देववेश्मकरण (in palaces), गणिकाकरण, (amusement department) हस्तिशालाकरण, अपशालाकरण, कलभशालाकरण (cannel department ), श्रेणिकरण, व्यापारकरण, तन्त्रकरण (political departilent ), कोष्ठागारकरण, उपक्रमकरण, कर्मकरकरण, स्थानकरण ( P. W. D.) देवकरण (देवस्थान department), सन्धि (विग्रह) करण, महाक्षपालकरण ( depository of legal doctlments ), महानसकरण, जयनशालाकरण (armour departuent), सत्रागारकरण अन्तःपुरकरण and कोष्ठिका. 2 fara fra=appointed. दण्डनायक-generally the Viceroy or the governor of a province. He represents the king, as is clear from lines 4-5 below. घोटक=a horse. चित्रजत=various kinds of armour. निजमनोहार्या=at one's own sweet will. दूयक-a mesinger. गर्जनिकाधिराज=the emperor of Ghazni. पशिदण्डायुधप्रपञ्जने महानिपुण=hirhly skilled in the use of thirty-six kinds of weapons. Thirty-six kinds of weapons are:-- चक-पास-मोगर-मादा-धन-सोमर-तीरह। सकाति-सूल-त्रिसूल-वज-कासर-करदह ।। पटकटारी-कंत-सरसी-घा-अवाजी। कणीउ हरी खड्ग नालि गोला नाराजी॥ पाई पपुर मुंसक हल साँगणि फरसी गुपति गणि। निषंग शांगि अंकुश गुरुज हक पाण बत्रीस भणि ॥ (कविश्व Acc. No. 4568 of the Central Library); 13 ·Page see also makes 6, the 18th book in the Gaekwar's Oriental Series, p. p. 106-7. gureta=the name of a king of Gujerat. Date 720-780 (?) He is the foundor of Auhilapura-pattaua, the modern Pattan in Gaekwar's torritory. factu=the name of a king of Gujerat 1094-1143 A. D. afteu=the name of his prime-niinister. TETEYTT07=a deed of grant of rent-free land. ATF=a proper uanie. 3 etapafot escalifór afreither on the occasion of a luuar or a solar eclipse. पूर्वरीत्यापलमानदेवदायब्रह्मादायगवांगोचरवन=excepting the देवदाय (gifts to temples), tu (gifts to Brahmans), and the pasture land for the cows ( which must be observed as before ); i. e. the whole village excluding these three items is given. 96417 is equal to care in moderu Gujerati. अधिवाससक्तचातुर्वर्ण्यसमक्षं-in the presence of the people of four castes living in the vicinity. TI*=payments in kind or taxes etc. सप्तमचक्रवर्ति-the six चक्रपतिs are:- AFFIAT FIATT! Tua: gerat: 1 भरतः कार्तवीर्यश्च षडेते चक्रवर्तिनः ॥ अभिधानचिन्तामणि । 5 FOTIA, arroga etc. are the names of kings of Gujerat. recenforcy=the conqueror of a rafiqar in Kathiawar or who had the devil mit under his control. Tarfacta=the emperor of Ghazni. 9774=the name of the prime-minister. शाकम्भरी & *7474d, modern eitt was the capital of the Filipino सपादलक्ष country in Rajputana. Ta is the Sanskrit from Sevalik hills. दण्ड-इण्डनायक 4*=an assembly of arbitrators, usually consisting of five.

·Page 6 goo. fra=gift in charity. 7 TETA= 95. a royal charter. Houza district, or taluka. Trpo=TTurgu a Rajput. It means a cavalry-soldier also. दानदायदानीमोगादिकं दान is local cess. दाय is the gift to Brahmins or temples. Proft is the land tax, it is the right of enjoyment. 3.41 TOT cf. Gujerati 39raj. दानी बोलापिका: तलाराभाज्य-दानी land-tax. वोलाविका cf. Gujerati वळामर्श तळार is Kotwala. भाव्य is what is called संभावना i. e. पाघडी. वाढयित्वा cf. Gujerati वाळीने. 89179=income. Fo=families whose rent is fixed once for all. दावापित cf. Sanskrit दापित. Haifa=siguatures. S =15. are cf. Marathi afectar 3947. 9101=cf. Gujerati qat a foot-soldier. FITTI"=a riding horse cf. Marathi att. Fortni= a carriage horse. बहरणेन-mark the use of हरण. It is equal to Gujeratioईने. 847650 cf. Gujerati apten service. Taraft=laud as yet uncultivated. siguature. 197 golat ett fyrsta sitte=5197=generally tries to detect the thief etc. They are generally of the Koli caste. gefa cf. Gujerati forfor the man who accompanies the camp etc. Tor is a kotwala. fourtya is a touring revenue officer. afatetet is an officer who collects tax and allows the cart to go out of the pret (a strip of low ground). बियाणकानि cf. Gujerati करिया grocery. ETE=Merchant पुलापिका-the tax tor बळाविया people. cf. Gujerati पळामण, PUT cf. aber in Gujerati; tease.

·800 Page qi=see above. t=a permission for allowing the cargo to go from one place to another. HÉAT=Accountant; a clerk. It is a term of respect also among afura caste people of Gujerat. LEEF=29fanfaarfa-matat=reeft seems to be the moderu Police officer, qu* already explained. fagfax seenis to be an officer who allows licenced things to go. 978*1*4=belonging to a certain man. This preti is really fck. उचालकभृत लालडि २=उच्चालक is Gujerati उचाळो i.e. household furniture that can be easily moved about. If=a cart or carriage. The whole incans two carts cholitaining liousehold furniture. ATT 8 FOT ET 8 the first figure of 4 seems to be a misprint for four 'in words'. the whole nay mean corn weighing four gers, or the first 4 may mean four chets. =a measure of capacity equal to a hundred maunds or in the Surat district of 24 mauuds. 5417811=allotting some piece of land (allowing them to stand somewhere) वोलापिक is explained. तलाराभाव्य is पाघडी money given to Kotwals. safart=in connection with. @=991 given above. 1 cf. Guzerati qat obstacle. atendo is really of seems to be the revenue head of a Taluka like the Mamletdar. Hogy enere una forte yeterea efekt=small chieftains in the country. Het in old Gujerati means atzare, hence dancer may mean 'Police Superintendent and met Foujdars. ffuettä may be the touring officer of the revenue department. gaftarka the officer who collects tax and allows the cart etc. to go out of the strip of low ground. क्रियमाणक is क्रियाणक for which see above. 9772 Scams to be sporfeegraa7 the modern qizor in the Kadi District of the Baroda State. साधु is साहु a merchant. दानवोकापनादिविषये-दान is road-cess. वोकापन (cf. Gujerati बळावर्थ) is the tax. It is collected by a team the officer-in-charge of collecting the ·Page tax. It seems that formerly a lot or iuen under him accompanied merchants in their journey for the safety of their goods. A tax was collected for safeguarding their goods. 9 THAT is To TT i. e. raga terasa. Tgh explaiuod. Ato is atamtm. to is the abbreviation of a copper coin, which is somethiug like a pice in value. कर्पटभाव-as पाघडी i. e. something like an इनाम. family under the item fan i. e. miscellaneous expenses. 199*=increasing the rent already fixed. cf. Gujerati rat. Hofriad of the present time. This tax is utilised when the whole village wants to show sonie respect to a particular pan. A17seenis to be a tax collected in view of auspicious occasions of the royal family, as the birth of the price to a king ctc. aqtn=Sanskrit mare, Gujerati art i. c. a public place in a village; a police station. It seems to be a tax for the maintenance of this police station. qfar is from na to fall. But liere it is used in the Gujerati sense # FA Tart. This author every now and then uses Sauskritised Gujerati. Tofty: is Gujerati trant, i. e. must be prepared and maintained. see note on afeta above. 99973=the first instalment. fincufafari i. e. informing the income office. TatyaT9=79079 i. e. for making him pay. दावापित-दापित. To=TTTT. भाष्ये see in the previous passage पलस्य कर्पटभावे; thus भाष, भाव्य पद and e (in the next passage) seem to be of the same meaning. 32797404TFIT hrijorage a fait should be as 7* Four orien fari. qEPUBME TUTT=for fulfilling all the conditions in the charter. दोपविनाशावष्टग्घिरवणाय for keeping it safe from the three faults. वो is doing anything wrongly, frame not doing it at all and mefra is detention. fot.

·Pa पतिपती is प्रतिपत्तो for convincing. महं is the abbreviation of महंतक. aff. is really afia (lit. who examines ) It is a surname among the afores or us. The formerly used to examine coins. tit=for the right of enjoyment. देयकवतुलकळसी seems to be a misprint. It should be देय वर्तुलक कळसी. age*=peas. Freeft is a measure of sixteen maunds. trai 9 Ararat 92 Tage Troi rar=If the money remains to be paid after the time is over, it should be paid along with its interest which should be calculated at 5%. For erarai aparat cf. noun nat in Marathi. 10 Farettor in an excellent manner. EAPER-here gelak is forait in modern Gujerati i. c. cultivators who have come from outside and settled here. gorrest is mana a document for a lease of land by the proprietor to cultivators. geft* i. e. farmers who live here for generations, or wlio originally settled lore. Farahis own special arrangement. qe=those living in the confines of a village. spetta aff. T.70714- mark in the compound. It may mean that the men residiug in the confines of a village should not be allowed to liave new fences, i. c. they should not be allowed to have additual land in their possession. HTTEITE FEAT (?) ACE=H18*13 may be em caste inen. may be Araro i. e. the scavenger caste. 'Bharwads' because they keep a number of cows sheep and goats with them, and he people, because they are untouchables, should not be allowed to stay in the village. tent may be Tadwas. aparkrat ut at Ang as they may kill a cow for the sake of its skin. afetyfa: qua: Fronta: the guarantors should see that the conditions in the grant are perfectly fulfilled. FTTTrayefaha: i. c. FLETTE Tafa +9647440ff: Bancuta is a village for which a permanent revenue is fixed, i. e. it will not be increased, and it is fixed at a particular rate. ..

·o Page out is the village of which the revenue is fixed as a lump sum. दाणबुलावी माण्डवीवर्ज-here दाण is दान a road-cess. बुनावी is बोलापन already explained. Frocaft is a tax levied on articles that are to be sold in a market place. est because it is governneut money, and it must go to the government. (9E, TETE is almost explained by ***ATA Or TTTA. वा०-वाणिज्य, a merchant. trong femra royal bill of exchange. fa=collected. cf. Gujerati sar. atera is Gujerati 90, the amount of the revenue of a village sent to the government treasury. faute graa=till the account is clear. कणभक्तक 8=Gujerati सीधुं or सीधु सामान i. e. undressed provisions sufficient for eight meni. =9. s7f7.= first a revenue officer liko the Manulotdar of a Taluka. 11 nesacf. Gujerati jot greacait. i. e. when the bill of exchange becomes due. Seifengrikigi=for the series of days afterwards, i. c. beginning with the sixteenth day. #o is perlaps 6-1. It may be the sixteenth part of a 791, i.e. a pice. HT=signature. go is gre, i. e. in the bright half of a month. 27997=a deed of permanent lease. gh because perlaps it reserves the right of use to a perticular mau. O a merchant caste mani. गुप्ताक्षराणि is गुप्तपट्टक. A deed of permanent lease. faguote for forgot71814 a temple built hy king quyin of the Solanki family at Patta11. Sce gasfertat पाठक is पारो in Gujerati. It means a street or a division of a town. In Pattan even to-day we find names of divisions like arat 9787, tal e etc. ETU=with a terrace iu front of a door. fort=two-storied. hoftiswith a fi. e. an open space round about the house. 2794=increase in the rent. cf. Gujerati 2014).

·908 Page AHTI Tofta=should be got repaired. This is the Sanskritised form of the Gujerati natrag. समर्धापनीयम् cf. समरापणीयं above. Ferrarfor=(cf. Marathi SATTE) seems a deed by which land is given at a favourable rent to merchants etc. as they helped the government with money. 12 8420=8fgif* a dealer, a money-lender, a merchant. aft is TTfor. 3an is FRITTETOT, THATF1 =auspicious occasions for the royal family. sqaruas a tax from merchants. fargeritarat 2% interest. वाहोटक may mean विघोटी an assessment of ind collected per विधा or at may mean the plough+241 the plough tax, i. e. land tax. द्विकशतव्याजप्रमाणेन=it seems that when the विघोटी is in arrears it may be collected along with 2% interest. Hietal=perhaps with walls around. 3m=is equal to half pice, a copper-coin. षट्पष्टयधिकषट्शतोपेतविंशतिटका add सहन after विंशति and make it विशतिसहस्त्र for qui=order for transfer of service. qum=is a group of certain number of villages. It is like the dete Ars of the Baroda State. fa&font=is appointed. unt=governwent seals. q=the ledger in which items of income are given. 13 gtan is in Gujerati; the amount of revenue of a village. affalem=is a day-book, see line 13 below feteft af 1974 feartaifa. zgorata=cf. Gujerati toft sprog haud over the charge. 30*=chief revenue charts. mua record of documents, font foafora:=officially sent. =under the head of personal expenditure. दृष्टपञ्चाशत्पदाति, दृष्टघोटक=the word दृष्ट here shows that money should got be given on faith but sfonte sportene should actually see the foot·poca Page soldiers and horses and then pay the money. अवलगा सदैवावकोक्या-care should be constantly taken. omfat=seems to mean expenses, as they are to be written on the da or the day-book. Fo=names of this kind are found in Gujerat even to-day, chandran old man. निरूपिततंत्रराज =may be separated as निरूपितः तन्ने राजपुष: as in the above passage. feri sfa niay be vi sfa, i. e., per head. permato-before this, a word like sant seems to have been omitted. =expenses, etc. tr=means teater, a man who wanders aloug with a berd of cattle (t) for selling them. TE=is a proper name. oftevealg=a kind of horse, a as (?). TAHT=as regards the sale-tax. =at 10% GHEORET Pa get=This is an instance which shows that the dates, if not the nanies of places, persons, etc., in this book are simply given as models, and not as facts. If we compare this reference with the line 14 above we find that suusk Pt in the same year also comes on it. How can the 13th and 15th of the same wonth come on the same day ? gorrotfora concession letter. 14 पण्डगुल=is Gujerati खit & गोळi. e. sugar and molasses. Tartaruotare=loaded pack-bullocks. SATU-(cf. gre otrar amae in Gujerati) for allowing this favour. $29=likely to be something like a nazrana. बाळाosis really बलाधिकृत. fecara certificate. =Marathi 8, Gujerati #1, Sanskrit 8, a kind of kidney-hean. his qui a measure of capacity equal to a hundred or twenty four maunds. Fi-is really grant. 19-road-cess. 14 ·go Page प्रतिटिप्पनक=a receipt. **, * & H1 are synonymis. भृतगत्री (cf. Gujerati भरेल गाडी) loaded carts. Front-If we compare this with the next passage, it may mean Arc=loaded pack-bullocks, Compare it with a i. e. Then, cf. 7 yes i. e., the cattle is now let loose. Ayora-here the word gut seems to mean a sack-cloth. Thus the whole may mean road-cess along with the tax, the sacks. cf. सगुणीदाने below. from 918a=carts full of sesamum. Agorara-cí. Fyoralara above. 15 FIREFIG, a merchant. सक्त is सत्क-belonging to. qiq-carts. Stara kind of earthen pot. r-probably Gujerati itt a load, a bundle. Rafe-Gujerati gazt a kind of sweet-meat. utf-(niset in Gujerati) packages. sfthe-are i. e. sandal-wood. frate=HAZ, Aarget and receipt book. YE91-son of a warrior i. e., 1997; it seems that $074 Fils and two 795. See page 13 line 10, appa Fatra fai urat देय द्रम्मा २. +97791a-judgement. तदा मम कुलगृहमेव प्रमाण-this is the utmost that an Indian high caste womani cani say FIT&i=1 present, a gift. 16 gets four pofta mengetahy (?)=the reading seems incorrect. 9763 pha-in proportion to thie gift given by him. WHIT-the village institution. Antrafa=the land on which the tax is permanently fixed. fantax=seems to be a vigha, a measure of land equal to 20 vasas. terfa=soft land. उहविकमूमि-table land but uncultivated (खिल).

·. Page मारीयक-may be मणारियक as in the next passage. It means that place where the carts stand to dispose of goods. set=tax for allowing cattle to graze in pasture land. बलोडीया-tams. Glo=sheep. arabarata=bullocks used in ploughing land. efektetheft of skiy. mor=taking away the portiou alloted to some one else. वारके may be -for allowing the cattle to graze the stems with the ears of corn on them as grass. aware taxed. TEHTAAHHrafa=in this a means the laud that is being plunglicd. trai=probably land-tax. FOTHTT9=every kind of crinie ? Seyrefirat-I shall get the revenue collected from the country in this way. 17 -from Sanskrit cu 'beautiful'. चतुरुत्तरचतुरासिकायां-चतुरुत्तर is modern घरोतर, a portion of Gujerat north of Baroda. This portion formerly contained one hundred and four villages. ut is inodern treft, also a portion of Gujerat east of Baroda. This portion forinerly contained ciglity-four villages. The singular number shows that both tliese portions i en formed one district or taluka. Ozorat or cera (uow iu Baroda territory) is in artar. 1997=a city in which there are five leading men. 4619-generally the merchants, maguates, grandees. tart=seven kinds of defects ? 09777 tafa-eleven births ? was white as the inoon (i.e., guiltless). 18 पञ्चालनबारसंस्थाविधि-another reading for बलार is ककार. माडलिकरणे-माण्डली is modern मंडळ near पंचासर in North Gujerat. The whole word means मंडलतालुका. वासलादम्बिक, i. e., वसणारा कणवी farmers residing. gua, Ang=a lease of land granted by proprietors to tenanta or cultivators for the purpose of cultivating or improving it, ·Page 19 समकरजपीयाझुपडीयाङ्क=here the word or appears to be synonymous with g in Marathi, a farmer. Thus #hipe=farmers that have to pay revenue at a particular rate. SAATE TEXT Fo=farmers on whom revenue is fixed as a lump sum and who live in huts. वासनीयम् is वसनीयम्. fdguft-should be observed. श्रीराणाले is श्रीराजकुले. paffati=cf. Gujerati pat ; thus it means 'in this way.' Afaafuata=land mentioned in government registers with the uames of owners. haftal, aftermark these Sanskritised forms. I act is in Gujerati quei craat het 'should not be kept uncultivated'. 09179=tax. afecafa=arat sami sprag in Gujerati. चिणा is चणा-peas. Gizateriar a (?) Tarfa=here ez is the pop.p. of qy 'to cut'. fra barn-yard; a thrasning floor. arcatorla=sce afecafa above. 4769*=artisaus. The five artisans may be the carpenter, the iron-smith, the potter, the barber, and the washerman. 194f=cf. 1947 in Gujerati; 'handfuls'. insanfa=frou ma 'to cut'. avizar, grass. faith a special tax on the thrashing-floor. fronteeritaragrafei=after the payment of the government tax (Two), the thrashing floor tax (ant), and the village-priest (147) tax (?) The afa=for each plough. grains. माषकं मूरा प्रति पूंजीपदे कणसेर १ देयः-here माषक seems to be an incorrect reading for 479% or a man who weighs; thus the whole may mean one seer of grain may be given to the man for every heap weighing one TT. ATITI the superintendent of defenders of the thrashing floors ·Page on the spot. Ett or custa reward or sweet-meat. Atfern=perhaps the grant of land for doing some government work. the chief farmers; that is, perhaps for allowing the petty farmers to have the chance. 479grane pri sf=the case should not be considered. It matters not if there is a loss of one maund only. or is from goor the p. p. of 'to pound'. It means a loss. TT 8 Tiras a sign of warning. eftete. TET=complaint. GTATTETE a:=must be driven out of the village. atr=cattle. quoqurat qafe=an order of royal favour conceruing the farmers of the Panchal country. ST*179= wortgaged. =a nortgage, deposit. 91212=modern Gujerati anal, TEO (TEVT) -seems to be zo in Gujerati, i. e., one who has the charter for collectiug goverunicut revenues. formua bull not castrated ? 20 oftareta atzarrea=it seeius evident that formerly the nints were in charge of goldsmiths. Goldsmiths of worst caste appear to have been the niost reliable. Thus the whole means true coins from the mint in the charge of tarot goldsmiths. At: fwr=thrice examined. E5444771=may be current in the market (TE). fifa chefeq=favourite coin of the older fauna (a). efin=cf. Gujerati ce, 'accmulate'. fer foteni=*f*+*7*12+f; here for is Gujerati are 'grumbling'. PRE=at the same time. 4497769=if it is a joint family. nigarant=here are is the threshold; i. e. money must be brought into the house. foreza debtor.

·880 Page अपूर्यमाण थाकमानदम्माम, which are not completely paid off and still in arrears. (cf. Marathi upatent anat for the word of 47a). retg, write, aptar are synonyms. # rforarga=like vegetables in a market. Det=together with other expenses. &q=expenses incurred. far91f=the defeated party. seejuut=free (from this burden). faaetfe=in connection with the lost thing given in mortgage. ima-cf. Gujerati * 'talk that inay annoy the hearer'. Fo=controversy. + CERITA: 49747 9d=when there is a necessity of having the money back (before the stated time). WEST=sepoys, soldiers. utarti sa stargat=the guarantors are to be considered as debtors. एकेन सर्वे सर्वैरपि एका=when one is approached all are supposed to have been approached, and when all are approached one is supposed to have been approached. (lit. by one all and by all one.) धुरप्रतिभुवोरन्तरं नावगन्तव्यम्=there is no difference between the debtor and the guarantor. प्राप्तेनैकेनापरेषामुत्तरमकुर्वतां-read ता for तां; the meaning is 'wheri one is approached, he in reply should not point to others'. 21 Sf970 are different persons, see next sentence. sufoaretq=neighbours. Tref=is really gresit; such surnames are found even now. STATUTAuri ar =whatever is written in this deed, with additional words or words wanting in it, is to be taken as the authority. वा-वाणिज. erfar=a measure of about 6 maunds. 8671-cf. gore borrowed on trust or credit. Anan:-with one-fourth i. e., 5 qrfors in addition. This patoft system is current in certain parts of India even now. ATT=when cut down. Urd=at the end of the thrashing season. Peut may be forme or Ariat 'seeds of a particular plant'.

·Page fer=up to. femt=from no quartel'. लवकिक-(ct. अवध or वारो in Gujerati) 'loquacity'. Terimpatience; anxiety. TTTTTTTTTATAMATTH=27*TIETATEA i. e., after the government revenue is paid. एकेन द्वौ द्वाभ्यामेक: cf. एकेन सर्वे सरैरपि एक: on the previous page. freordeal. 23 होहलिकामुक्ति होहलिकाभूमिमुक्ति-here रोहलिकाभूमि trom the words "स्वकीयां få farfari far'' in line 14 below means 'land of wliich the ownership is doubted, hence taken by government'. (cf. the Gujerati words , 505, states.) faragon=old wen. fponfa ferra-cf. lines 18-19 below. स्वकीयां भूमि निःसन्देहां विधाय%proved his title to ownership. sota: fta:=faqa: a:, i. c., proved in the court that it was his own land and not shift land. डोहलिकायां in connection with the रोहलिका. लप्त डोहलिका-डोहलिका lost to the owner, hence लप्त. वहमानभूमिव्याषेध:-cf. this व्याषेध with प्रतिबन्ध in the above passage. It means the same; i. e., no one should stop him when he is ploughing his owu piece of land. sorty-seizure, seizing possession of, annex as government property. Antar=may mean land attached to government servants as long as they serve. TOT7 Wray-i, e., TETAS. retten 1609179744=given over for collection in the old way, i. e., the money to be collected directly by the government. 24 असिदप्रहारेषु in war. 77=may be ato mentioned in line 15 below. Hotqs=confiscation of the lands given in maintenance. me is fircte in Gujerati. Pse i59-cf. PRASTAI 1697, vay be made a government property.

·Page FE:-does not mear dead but disappeared. favorfor=acknowledgement. Egut, most probably, the ho of a village. Tanfgevi=clearing item by item. 25 99Tatra receipt. gtart=government money-bag. fro afo=ffat 3751H by the hand of i. e. through fostet. रौक्यद-रौक्य दम्मा (cf. रौक्य with रोकडा i. e. cash in Grti). efieamong the merchants in India it is custom to give some token by which the signature, etc., are recognized. GUTTESTAT:=m+s of peas. 34=special restraint or . serta: 47:-take 44 FAO from each village (?). Note the use of व्याषेध जपती बेसाहवी. 26 fequen=the war-army or camp. Af =a minister of piece and war. quefort-governer. FINT THE T=an army consisting of one thousand men. trata. afania=for defensive and offensive purposes. fa577479=leading to victory. gikontoe (cf. Gujerati aj) may be sent. forear=a private letter. pa-official letter. for for at giai=collected government noney. Tiera:-from the camp. See page 27, 2nd line. Er is 87=an attack. प्रती-प्रतीहारी? 27 fogott seems to nean escort, suite. मेळापक-group. राजभीजयतकर्णचाहायां=here चाडा seems to mean an attackay मीकटक-camp. AUTOE. qutzuta (8) laptis explained in lines 20-21.

·Page =a harbour, rustamatea ship from the Ormuz island. तेजी-fine. $9=fales, etc. 29 retuftaeferungen fra at different kinds of armours'. FUT=armours, pal=it seems that the ministers were in the habit of sprinkling saffrou water on the letters addresed to a king. farartm=who examines the three chief account books 1 fio, 2 elmaraft, 3 qraft art. 30 Tout=note the word. 31 faring=may be efetuagi. PATUT=cf. Gujerati 87-care, protection. 32 flødira weaver. mittaunt=drawn out into threads. cf. Gujerati iat. वर्णापित-woven. cf. Gujerati वणावेलं. It may be वणापित. ufafter-Delhi? yetle=probably net (in Gujerati ) 'with clusters of flowers woven in it'. t=a kiud of cloth worn by women. rest=white speckled cloth. (cf. cft gatit in Gujerati). 'a kind of bangles'. =tortoise-shell. Watcf. Gujerati 'bracelet. c Gajerati a present' or 'gift' ut is really want. tark this for write. 3 hin deed of debt. remarket. Paper hundred. Petaci. Gujerati 'will accumulate'. 15 ·Page HERSTEHETRAW; E is mud; the whole means layers of mud. femrafos autom forf ( mere reduplicatio: ) meaning 'quarrel'. 792=anxiety. (cf. Gujerati ). 8qEmfF=within 24 hours. 3 hours=one PET. Paraforat=renouncing all claim to it. 099891 explained on page 20. u=beating, from Sanskrit to strike. #wat gx Hi-explained on page 20. 34 bafiqq4T 'use'. aniqu=may be a proper name, as coins are sometimes named after certain persons, e. g. arus, Fat, etc. OTEATEAT-cf. Seirei a in the previous passage, i. e., within twenty-four hours. afoagufafa=tasaran in Gujerati. prasotkrsq=may be ETATET39. परत्र स्थापयित्वा-by laying it out at interest. रोक्य-cf. रोकडा in Gujerati. fagofrat-by the addition of iuterest. yr=the stem or the trunk of a tree; here it wcans the wliole tree. TET=niortgaged. 79Eat sa grasat:=848 100 should be deducted froms the value of the mangoes and the creditor should get the sum eutered at the back of the document. (rasai: from 7 to cut '). q9a vetra=will be free from the boud. cf. gefa with Gujerati Oct. 35 लागसंबंध-any connection. धनिक-cf. Gujerati धणी 'owner'. facram-from Sanskrit mam; on which no one has any right. afeare are cf. Gujerati qardaid, i, e., something mortgaged, the produce of which will, in course of time, pay the debt. आम्रपुर-आपथड. aferaren ora 997=the same as above. aroarut may be afana ása amt Foto 5445 Trio wana=this shows that all the "fruik to be enjoyed and the value of all of them is to be considera ·Page a hundred as only, which sum is to be deducted from the original debt of six hundred FHS. वट्यन्ते-cf. Gujerati पटवु. लागभागो-cf. लागसं. ध in the above passage. art=is aita. fefa two-storied. Tex: =covered over with tiles; cf. marathi sito 'tile'. fi=well-founded. Fanfact=with a good threshold. fufri=with an open space on all sides; cf. Gujerati no. Refer=with walls of the compound. tetap 170-99 %, meaning certainly. Hala eragot-probably taforetaget. शाकपणिकान्यायेनsas vegetables in a narket. quunfafci=informing the five leading men of the city, 36 179:=building operations. *=permanently maramil FC Un=covered over with tiles. cf. E*: vi in the above passage. 911946*rua=like vegetables and fruits. eft 40 m=this word is explained further on par: 37 lines 1-2 पृहस्य भारकं नहि। द्रम्माणां व्याज नहि । एष दिफलभोगन्यायः. It is कवजागिरो. sait=cf. in Gujerati. 37 SET =mortgaged. भार-rent; cf. Gujerati भाई. foster=this is the maxim known as glareata. समापन-repairing. inexpenses. bewhen the house is being vacated. i only. समयसम्मा-या in previous passages. muuthe deed for mortgaging a house, ·Page TUTOF=cf. Gujerati red; the first room in a house. Tantra kitchen. 4724-cf. HET in line 1 meaning "rent'. fra=the falling of rain-water from the eaves; cf. Gujerati Ha or tat. #fact="'walls of the compound'. suferagat e anitor profitra=for a period of five years fror: to-day. freT=cf. Gujerati ze 'straitened circumstances'. folya=are being searched for, i. e., when he is in search of money in times of difficulty. 97481ori char=this very bond may be mortgaged. 38 arfumurgraafi=on the original foundation; cf. Gujerati 9797 the 'foundation', काठ-cf. काटमाल in Gujerati. fonto-cf. Marathi te 'tile'. **19-cf. Feiten in Gujerati, 'bricklayer', 'wason'. A-cf. et in Gujerati, day-labourer'. of Fal=expenses incurred. al-cf. Gujerati 61971, i. e., must be entered on the back of) the bond. =grannary, store-house. FACT-cf. Gujerati wc should be repaired'. facratirof=at one's own sweet will. trafaqat=should be enjoyed. F14-cf. ET in Gujerati 'collectively'. cf. pasta in 37-4. चरौ-may be नरौ. arct=may be rett. kat=deed for the house lost to the owner. sort=a mortgage bond. ET=free from the layers of mud. the afora Ana me fuqaro pofIf he does not pay the money on the fixed day the house will be permanently (7) lost to him (even if) he pays double the amount when the period is over. 39 **r=deed for mortgaging a house.

·Page ottuffaretrahere both me and that are used in the sense of Perhe the great and the older. aafar efti-may be femei. छोटनीयम्-cf. छोडाव in Gujerati. oferit ristfad ateform=( when the date is already over) the debtor will not get his farin liberated by the ready money tied in a piece of cloth; cf. Gujerati opt or moet with this afu. पलापन-cf. Gujerati पळावई 'make to obey'. BFT TETT 97=deed for mortgaging a horse. जीर्णमष्ठमीविषमल्लप्रिय-sec above. =grass. Tomsheds. af F4-cf. th in Gujerati; a guard, custodiat. pati=is really miatt=prickly shrubs having a few of no leaves on them. 9 often stands for in writing. 40 utara=should be fixed, i. c., to be served to them. ch. Gujerati बांधी आपवां. queda=according to the conditions laid down in the bond. famin=after one day is over. Fangorai=for the expenses required for every item of expenditure. असारीयक-may be आस्य+सर 'front strings.' केरसरीयेते-a verb formed from कटि+सर, i.e, if death is caused by drawing the ropes round the hind legs of the horses. for forc=when frightened. Hair-cf. in Gujerati 'dens' in a mountain forest. ( Hit=cutting off the tongue. Art=is it arta? unable to walk ? Ill. previous ones. कलिकावली-quarrel. RTZHTE=mud, an example of mere reduplication. steatrit=may be liberated. me formaalike vegetables in a market. querida=like sugar and badari fruit, is ak in Gujerati. TE=a market place. wania us that are really wanting.

·११८ Page सभयो is really wमयो. Qe19479=causing one to observe. 41 हेडाम-for this read हेडात. eftir fentent-two kinds of horses. pri forest=calling it an expenditure for grass, etc. tra=may be debited; cf. Gujerati vinj. (T=calamities owing to the king or god. योगक्षेमादिक-death. जातयोगक्षेम-died. cf. एतौ घोटको विनाशं प्रातः in the previous passage lines 14-15. Frotain the same way as. qual=what is kuown as afore sanskrit. stanite is really nintie explained in the previous passage. fedt=cf. frug in Gujerati; 'placing grass' before cattle as fodder. 1997-a deed of mortgage. 42 fear a=the gas in which there is a mixture of two ares of a lower metal. HITTO=with a court-yard. 4914 is really fta 977. HATC=(mere reduplication) free from layers of earth, etc. 43 TOT44-see पारौपथ ou page 34. भारीकृतं-भाषिकृतं mortgaged. steforylaasyra=although it is in the possession of the owner (because he makes a gift of it) still that land is known as i. e., stou because it might have once lapsed to the government. of the get=the piece of land that can be ploughed by one plough: Arn-may be stato 44 Azofra the releasee the previous page. relat=in the attack made on; cf. 974 an attack' with in Gujerati. gemma place where four roads meet. mogucausing her to stand there. coqu 1754 means that she was sold at a public place frequented by many. agora is twist in Gujerati.

·secu to be Page entegrass. Aga=it is used in its Gujerati sense. Farari-to weed out grass growing along with the com. and fam=claiming ownership. STEETTAFT PATETTA-i. e., the purchaser has no siu thereby. 45 afeaa=by him who niade an attack on; cf. 9818 kcard in Gujerati. at=cf. this with art in the previous passage. 799=cf. Gujerati tha 'to cook'. Trevaretera aterim format=cf. lives 24 & 25 on the previous page. at-tfal 11) cf. this art with Gujerati *** **** देव भीवैधनाथपत्रमुत्पाटयति-cf. this उत्पाटयति with Gujerati उपायु. वैधनाथ seenis to be the name of some idol of Siva and the foreart: In India, among the tas at least, the act of taking, farmaga in hand on the idol of Siva amounts to swearing. Synfar=much harassed. ga=plundered. fahritte 1; unsteady. FinT=thic elder brother of the husband. fratris ota, i. e., making. The use of fire is very peculiar. सत्राकार=is really सत्रागार a place where alns are distributed. 46 Tit=many hairs of lier hicad bave fallen down. faxaftr=frightener sypy=quite clinuçed. रहापयति-keeps. artefirear=falling at the feet. इस्तौ च संयोज्य-for saluting. ofeugfrena=is really #78 y hora. gastriis really got tai, मानयित्वा=cf. Gujerati मानीने 'accepting'. a ti=cf. gratant, i. e., seeing that there is no one to take care of the thing. afequi=perhaps in full youth. warta: a fante:guiltless as if he was absent. art-with a dagger ().

·Page Bh=au iron bar sharpened at one end, used as an instrument Be P 47 Arra=the sign patern. 91TFpurchaser. mon=ploughing sera gutter; a little channel for carrying off water. aforma reservoir of water. meta=cleaning aurrer=99 %, i. e., fully. प्रवदणके चटाप्य=cf. Gujerati वाहणपर चढावीने, i.e., causing her to sh in a boat. agarena=in exchange of something. विकेतव्या=is really विक्रेतव्या. quey-cf. Gujerati arata; 'going out of sight'. 1948a-from fan, i. e., when they are going to themselves separated. Taraf=all the household articles. 48 aanufti-worthy or unworthy things, i. e., go r bad things. राख्छपोच्छादिकं-राच रचीलं, household furniture, जोवारि-जुवार in Gujerati. aftrih in Gujerati. Himane in Gujerati. uratat in Gujerati. Araabunches of castor oil seeds. This word is used by the farmers of the Pattan Taluka even now. 073T=a sheep. CITE=a kiud of cart. 972761=YETTEI "a big bullock cart drawn by four bullocks'. HT=a kind of cart. affect=a kind of carriage. 47981=a spade; cf. Gujerati rast. 56767=an axe; cf Gujerati 18). Frøl=a hoe; a spade; cf. Gujerati ret. for digging; cf. Gujerati mth. 978=a scythe. of Gujerati giat, TS. लोहडीan iron pan; ct. Gujerati लोढी.

·Page ame=&tis both the words mean "a plough". agförra goad; cf. Gujerati hat. R=a well in a dry pond. HEF=a vessel (on which food is served). ziaratag=an example of reduplication. It may be alert in Gujerati (as it follows the word HTAA). Fietgr=vessels made of bell metal (for holding butter, milk, etc.) Taglfa-articles. riferis 1 or are in moderu Gujerati. ataci-a copper pot. देघी is देगडी in modern Gujerati. T671 seems to be the stand of a vessel. fatetea swing Epist may be a kind of lid. Tari=lids, covers. TT Fore=is it a censer, a vessel for burniug iuceuse ? imza waterpot having a spout. वटलोमय illay be atata; qoft=a grinding mill. ftati=cf. Glijerati fatt; a slab of stone on which things are crushed or pounded. चुकीवट is चारपाई. HI-a cot for sleeping (ha from 2697 in Sanskrit). Fift fta=gruel (secs). rata-coriander (sceds) cf. Gujerati 9. ghoft=a tall jar ( 12 ). 90=a small jar (roundislı). Fid=an cartheii pot for filling in coru, etc. रहति=cf. Gujerati रहेगे. जातु घिपल्या nay be grafitezi, i. c., wheu the mother dies. gatifeafteå so that people may kuow that lie lias spent money on her account. 49 mert arti FTETT TR=the division is so complete that even water is not allowed to one from a pond belonging to another. 16 ·Page no Fragnet7 yura, i. e., the relation now is only this much, viz., that they are to be affected by the impurity caused by the birth or death in their families, 95-is fraud. 99-may be joined to the following fefanenfeargefta. TEL-silk cloth; cf. in Gujerati. 70-liuen. करदि-Gujerati करड, i. e., rice once ground and divested of its outer liusk. 367-Gujerati 37€ a kind of pulse. 974FitCaiu -o1978 i. e. why a particular thing is given to the one aud 110t to the other cannot be explained. 779cfefan=written on the back of the boud. Age-i. C., who are not minors. anata: may be atatz: 50 fara-injury or hurt. (Taiat may be a better reading ) see next passage 1. 18. mahapeterurta fat-i. e., I shall die a donkey's or Chandala's death (i. e. a vile death). 1997raha-i. e. there is no sin for them. Taifa To=court of justice. अलीकं घटापितम्=circulated a false rumour; note the use of चटापितम्. 7martfang=a calamity (like a thunderbolt from the sky). धर्माधिकरणपण्डिता गईभपत्रं समर्पयन्ति। In this passage the बाह्मण gives the 2899-the lines following also show that the Brahmana gives the गईभपत्र. So the correct reading seems to be धर्माधिकरणपण्डितेभ्यः गईमपत्रं समर्पयति। stewafaft-a certificate of good character. Bitfeat=advised. Hatai pat=fixing some boundary. GATIÀa=by the portion obtained. 51 fafcat-both of them. altepe=will defray the expenses; cf. Gujerati etaj. shtesatz-see atove. FTIGT ATATA=with the dagger as the recognition mark.

·१२३ Page वैद्यनाथपthe बिल्वपत्र on the idol of वि वैधनाथ" RHYTH=agreement. Tafu=provisions. IST=breach of words, 9898=is really not? FT-i. e., he will have the sin arising from breaking the idol of fua. 52 OFFETA-i. e., they have no sin. पत्रमुत्पटितम् the बिल्वपत्र lifted up (in the presence of श्रीदेव). 9H097=the treaty of alliance. TES=o seems to be a mistake. बलिष्ठ: बलिष्ठन may be a correct reading. *** Froyazarıny should be sent against him. संवाधना-संराधना strong opposition. 871 ai=the given guarantor. दौकनपत्र-permision of divorce cf. Gujerati छुटा छेरा मेळववा. ATEU4** FEAT FEST (9791falergar-this is a peculiar sentence. Aprevfq14 is the husband, and Arration the father of the girl. The husband seems to have been disgusted with the wife, so he caused the father to get the girl made free from the relationship with him. faufaeffe para mentioned'. TOCHå=ith me; i. e., TTT has received all the money and saw that the account is clear. 53 Hifar: fagfarfem=accepted as being clear with reference to the account). facta HERT:=with the men (sepoys) mentioned. विलहित भूर्जपत्र-विलिखित भूर्जपत्र. aftafa=the days accumulated. atraltaking. (mark the use of this ift): Firma offertathe is the mark of recognition. forcat-saying, or charging. Topita:-is something like 'a word of censure passed'; it is explained by the following lines. Tarafang:=i, e., the punishment should not be made to fall on us.

·१२४ Page perta:=** is the drove of cattle; so it may mean 'for the sake of good cattle'. astfam cf. afegra in Gujerati, i. e., a foreign merchant who intends to make purchases and sales; an agent. जातमृतमतकेन न गृह्यते-this is the highest degree of anger towards a near relative. affataai-is suf ararac. 6t=j. e., allowing him to stay in one's own house 54 97afa=it may signify the termination off in Gujerati. निजमनोहार्या कुटुम्बमध्ये वर्तमानो न विधेयः=he should not be allowed to stay with the family at their sweet will. 4i=sonic present for the good they are going to have). लिखितकृष्णाक्षराणि विदारयित्वा=tearing the paper containing the censure to pieces. 3wawufor=a certificate of good conduct. get EERI 1171-7=making the king give liim a warning. fagfaturü=for disallowing any kind of punishment. arogat=those who take market-tax. quita=those who take the road-tax (for the preservation of roads). gfântfi=le who allows the merchants to go through strips of low ground. sqftar= tax) inspectors. siefara=tax for importing and exporting. विकरपदानि=what is called पान-सोपारी in Gujerati, a small present, a bonus. Tehera: fant utst:=it seems to mean that the gate-keepers (i. e., gaffetras ) should make liaste or should not make any delay. 55 दृहवित्वा cf. Gujerati दुभावg, to tease. दानसक्तद्रम्माणां उभ्यानां बलात्=on the strength of the दम्मs being due as the toll-tax. UFICHE=foreigu articles. मार्गोऽपि उंदरो न वहति=cf. Marathi रस्ता चांगला पाहतो for the use of पाति.

·. १२५ Page arrafatatereste=48477 'going'. ANT-c. Gujerati qona), i. e., a travelling merchant who carries for sale goods in a caravan. asta-already explained. ritur auratat=should be well-received. gottfor=as the tax for safeguarding. भीकारमुद्राङ्कितं=sealed with the syllable भी. geratora deed for borrowing money. Furgoiefe Firgistagtart=i, e., current both in the coru-market as well as in the gold-market. कलिकावली-a reduplication of कलि 'quarrel'. up-cf. Gujerati Fait, 'disturbance of the peace of miud'. FETAEFATTUTTIfor=cf. Gujerati Art 7*799. 56 qfars=for non-paynient. farhaty=for tlic payment. UTTT: AFT:=both mcauing the sanie. स्वहस्ताक्षराणिa receipt. SA111542grart=for doing the business of lending money. qrafortfaI shall deduct and thus take less. #CUTTIGIFIAT: GR17 94il=the juoney borrowed from the govern. ment treasury is by (royal) favour left to him, i.e., the government has presented the money to hini. मटमटा-cf. Gujerati मटg. gEFA: =warning and assuarance of security. fafquajudjment. ATTIP=cf. Gujerati 10410 a mutual fighting'. HTË PITTUI Fitfo=I shall prove that the coru is stolen, - 57 अस्य वचनपले वर्तमाने here the word पढ़ is from the Gujerati root पाळ STTCTT=contract deed ? art=ct. Gujerati ar 'a strip of low ground'. Mark=toll-tax collector. Tri=cf. Gujerati tai 'packages'. छाट=cf. Gujerati छाटq. aromat=baskets. mift=bundles. Aq=cf. Gujerati 16.

·- Page विकरणपटक and मण्डपिका पटक-market-tax contract राजकदेवक=calamities owing to the king or God. परन्दर delay. पातनिया=should be left aside, i. e., should not be taken into account when calculating the number of days. fax=a chit; cf. Gujerati fest. कणभक्तसक्तजोवारि. en, जोवारि as undressed provision. This is men. tioned as olll , which is really 3|ll seers. and 2751 ) 911 is really 9111 putas (16 putas make one seer.) 58 लेखपदति II. These : tanzas, in general, give directions for writing letters and treat of the positiou of fea, or vit, or the address, and similar things. 59 समस्तलेखलिखित विज्ञप्तिकादयो लिख्यन्ते यथा-This passage explains as to whom लेख, विज्ञप्तिका, etc., should be written. कषायचतुष्टय=this passage contains words from the Jain philosophy क्रोध, मान, माया, लोभ are the four कपायs. प्राणातिपातादि=these are five महावत, १ प्राणातिपात विरमण, २ मृपावाद विरमण, ३ अदत्तादान विरमण, ४ पैथुन विरमण, ५ परिग्रह विरमण. विगुप्ति जननी-१ मनोप्ति, २ वचनगुप्ति, ३ कायगुप्ति constitute त्रिगुप्ति which is like the mother (to चारित्र्य धर्म, i. c., साधुता) HETTE=respected man. द्वादशत्रतवंदन-nmay be read as द्वादशावर्तवंदन or the form of sal which the joined hands are waved twelve times ( like an भावर्त). प्रतिक्रमण=morning and evening prayers. स्वाध्याय is आध्यात्मिक चिन्तन. It includes five things,-१ वाचना, २ पृच्छना, ३ परावर्तना ( remeubcring it again), ४ अनुप्रेक्षा ( thinking on the real principle of twelve भावनाs), ५ धर्मकथा. धर्मलाभ=Jain साधुs (of the वेताम्बर sect) utter the word धर्मनाभ when they bless the person (गृहस्थ ) saluting. 60 मुद्रलa kind of व्यन्तरदेव among the Jains. चीर्णवतोपायनक=the gift (उपायन) for the vows practised. 61 गर=Gujerati ठाकोर, chief among cretain tribes of Rajputs, or a small chieftain. " . vion in ·Page भागच्छामि खग्र=cf. Gujerati मावी लाग्यो र्छ, i. e., think as if I have come, so soon I shall come to you. अनिवृत्ति-anxiety. यदि किमप्यत्र च मया विनश्यति, तदा पूज्यै मम परीक्षा कृतापि नैव-If there is any loss on account of my being here, your test of myself (your opinion based on your experience about myself) is incorrect; I shall never prove false to the opiniop that you have about myself. 62 धृतये=for consoling or encouraging us. सो को विनस्थि उयणो=the Sanskrit rendering of this Prakrit गाथा:- स कोऽपि नास्ति सुजनो यस्य कथ्यन्त हृदयदुःखानि । आयान्ति यान्ति कण्ठे पुनरपि हदये विलीयन्ते । कृतसारा=taking care. तद्विकरणे=especially doing. अवसेरी-care; anxiety, concern. 63 fef=anxiety. चट्टनं-food; cf. Gujerati चाटq licking'. शंबळ-provisions. ग्रहणकानि-cf. Gujerati घरेणु 'an ornament'. अडाणकानि%as mortgaged things. IGT DIENT=cf. Marathi 8417 47917 'taking on credit'. ATTI=care; cf. Gujerati Fitert. मुस्कलयति-ci. Gujerati मोकलशे. साभं really सायं. fataggie, etc.-the Sanskrit rendering of this area arer is as follows:- विरहहुताशकरालितायाः कथय प्रियतम ! कुत्र शांतिः ? यावत्र रतिरसविमलजले प्रेम हद क्रियते संपा। 64 झंप jump'. कृसत्र:Wrong. सारयित्वा-finishing, cf. Gujerati सार 'to accomplish'. आगच्छामो लना=cf. p. 61. 1. 24. qat=complaint. मिछापितम्-finished.

·Page यत्तब कुलसदृशं तदनुष्ठेयमिति-this is the utmost that an Indian husband can say to his wife. 65 रणरणक=anxiety. दसस वि दिसामु=etc., the Sanskrit rendering of this प्राकृत गाथा is as follows:- दशस्वपि दिक्ष दृश्यसे हिण्डसे रथ्यास वससि मम हदये। स्वन्मयमिह सकलमिदं तव विरहे मुग्धे ! पश्यामि ॥ सवणाण य=etc., the Sanskrit rendering for this is:- श्रवणयोश्च कर्तव्या भवति(? न्ति) प्रियतमावार्ताः । संगृहीतप्रियाकलेवर ! विद्यस्व रे हृदय ! माऽधिकम् ॥१॥ संभाला=cf. Gujerati संभाळ 'care', 'protection'. ATTicare. रार्टि=cf. Gujerati राड 'a cry'. रटत:=cf. Gujerati रटg to speak out' to utter'. et farlit sit down, i. e., do not work (for want of money). अस्माकमुपरि प्रहार्य cf. Gujerati अमारे खाते उधारवा.. अग्रेतनोढारस्य सांप्रतोहारस्य च=of the previous and the present loan too. 66 साभिज्ञानेन=these अभिज्ञानs or recognition-marks were necessary in those days. सो कोवि न जाओ=etc., the Sanskrit rendering of the Prakrit गाथा is as follows: स कोऽपि न जातः कुत्रापि कच्छपकुलानां मध्ये । यस्मै समर्प्य भारं कूर्मो निवस्य विभाम्यति । यथा सरसे तथा शुष्केऽपि पयो वर्धयत्यनुदिनं विन्ध्यः। उपगर्वितं निर्गुणमपि गुरुका न शिथिलयन्ति। यथा स नीलकलापः प्राट्काले पिअरे क्षिप्तः । संस्मरति वने रन्तुं तथाऽस्माकं मनस्त्वां स्मरति ॥ स कोऽपि नास्ति सुजनो यस्य कथ्यन्ते हृदयदुःखानि । हृदयाद् यान्ति कण्ठे कण्ठात् पुनो निवर्तन्ते। ते दिवसाश्चतुरङ्गुला ये खया सहिता आसन् । अधुना दिनकरोऽस्तमेति षष्ठे षष्ठे मासे । चुटक-a nuouthful of water, 67 मुक्कलिला=cf. Gujerati मोकलq. 68 reformatzgetting her displeased; see p. 55 1. 1. THE END.

·List of Important Persons. प्रतापसिंह ४४-१०-११. भाभूय ५-१९. भीम ५-१२. भीमदेव ५-१७२३-१८, २९-२३, ३४-४. मालदेव १२-२८. मूलदेव ५-१७. मृलराज ५-१. अजयपाल ५-१६. आनलदे ५-२३. आलिग २३-११;२३-२५:२४-७; २४-१४; २४-२४, २५-५, २५-२२; २९-३; ५२- २५, ५४-२४. 'कर्णदेव ५-१२-१३. कुमारपाल ५-१५. खेताक ५२-२८. चन्द्राउली २७-७. चामुण्डदेव ५-१०. जगदेव १७-१७. जयतकर्ण २७-३. जयताक २६-५. जयसिंह ५-१४; २९-२. दुर्लभदेव ५-११-१२. धरणीधर २३-१०ः३०-३. धारावर्ष १५-१३; ३३-१२; ३७-१०. नरसिंह २७-६. नाग २४-८. नागड १३-८; १५-५. नागपाल २४-१५. 7 रासिल २६-२८. रिणमल्लदेव १७-२९. लावण्यदेव ५-२१. लावण्यप्रसाद ५-२४, ५२-६. वण(न)राज २-१९. वल्लभदेव ५-११. वाघदेव २७-६. वाघपाद २६-४-५, विजयसिंह ३३-१३, ३४-६. वीरधवल ४५-४. वीरमदेव २३-२९, २५-२३. शीलण २-२० सारंगदेव ३०-२; ३३-१,५२-२४, सिंहणदेव ५२-६. ."

·. १३० List of Places. पञ्चाल १८-१९. पत्तन १४-८; १९-२७, २१-९; २४-२३; २४-२८, २५-४, २५-७;२७-१६,३०- २६; ३८-२८, ३९-३, ४२-४, ५३-१२. पेटलाउद्र १५-५; १७-१९. पेटलापद्र १५-९. प्रभास ४४-२. प्रल्हादनपुर ३३-१४. बर्वरक ५-१३. अणघुर २६-५, २७-६. अणहिल्लपत्तन ५४-२३. अणहिल्लपाटक ५-८; २३-१०, १७; ३५-८; ३६-११, २४,४७-७,४३-१, ३०,४४- २९; ५४-२३. अणहिल्लपुर ४१-७. अग्लुआपथा. १४-१३, २४-७. आतरसुम्बक २७-१. आशापल्ली १६-२५, ३०-२. उज्जयिनी २७-२४. उनाउआ४३-१९-२०. ओडा २९-२९. खेटकाधारपथक ५-२१. खेटकाधारमंडल १७-१८. घोघावेलाकुल २७-१७. चतुरुत्तर चतुरासिका १७-१९. चन्द्रावती३०-१५. चन्द्रावतीकरण ३३-१२. चाडा? २६-२८. जाम्बूग्राम ५२-२६ डीसा ५०-७. 17. MAY IM डेडादा ५०-२५. दण्डाहीपथक २४-१४. दन्दाहीयकपथक ३४-८. नरसमुद्र ९-२५. नागसारिका ८-१३, १४-१. नुसारी पथक ५४-२४. बालुआ ३४ ८; ३५-९; ४३-२; ४३-१६; ४४-१; ४५ १; ४९-११; ५०-१३,५१- १२; ५१-२४.. भीमपल्ली २-२२. भृगुकच्छ ८-१. मण्डलकरण २५-१२. महामण्डपिका १४-१. माण्डलिकपथक २५-२२. मुहुडावा २६-४, २७-६. मोढेरा २३-१२;५०-६. दीगिनीपुर ३२-९. लाटापल्ली ११-२९; २६-२५ वर्धमान १४-१३; ५२-२४. शाकम्भरी ५-१४. संखारी १९-२९:२१-१२. सपादलक्ष ५-१५. सिरनार ४५-२२. सीतापुर २५-१२.

·Gaekwad's Oriental Series. Rs. ... 1 ... ... ... ... ORITICAL EDITIONS OF UNPRINTED SANSKRIT WORKS, EDITED BY COMPETENT SCHOLARS AND PUBLISHED BY THE CENTRAL LIBRARY, BABODA, 1. Kavyamimumsa by Rajasekhara. Re-issue. 1924 2-4 2. Naranarayanananda by Vastupala, ed. by C. D. Dalal, 1916 3. Tarkasamgraha by Anandajnana or Anandagiri, edited by T. M. Tripathi, B. A. 1917 2- 4. Parthaparakrama by Prahladanadeva, ed. by C. D. Dalal, 1917 0-6 5. Rastraudliavamsa-Mahakavya by Rudrakavi, edited by E. Krishnamacharya. Introduction by C. D. Dalal, m. A. 1917 1-12 5. Linganusasana by Vamana, edited by C. D. Dalal, M. A. 1918 0-8 7. Vasantavilasa by Balachandrasuri, ed. by C. D. Dalal, 1917 1-8 8. Rupakasatka by Vatsaraja, edited by C. D. Dalal, M. A. 1918 2-4 9. Mohaparajaya by Yasahpala, edited by Muni Chatur Vijayaji. Introduction and appendices by C. D. Dalal, M. A. 1918 ... 2-0 10. Hammiramadamardana by Jayasimhasuri, edited by C. D. Dalal, m. A. 1920 2-0 11. Udayasundarikatha by Soddhala, edited by C. D. Dalal, M. A. and E. Krishnamacharya, 1920 2-4 12. Mahavidyavidambana by Bhatta Vadindra, edited by M. R. Telang, 1920 2-8 13. Prachinagurjarakavyasamgaha: collection of old Gujarati Poeins (12th to 15th centuries): edited by C.D. Dalal, M.A. 1920 2-4 14. Kumarapalapratibodha by Somaprabhacharya, edited by Muni Jinavijayaji, 1920 7-8 15. Ganakarika by Bhasarvajna, edited by C. D. Dalal, M. A. 1920 1-4 16. Sangitamakaranda by Narada, edited by M. R. Telang, 1920 2-0 17. Kavindracarya's List: List of works in the collection of Kavindracarya, a 17th century pandit: edited by R. A. Shastry, with a foreword by Dr. Ganganatha Jha, 1921 0-12 18. Varahagrihyasutra, edited by Dr. R. Shama Shastry, 1921 0-10 19. Lekhapaddhati: Specimen Sanskrit letters, etc., 8th to 15th centuries, edited by C. D. Dalal, m. A. and G. K. Shrigondekar, M. A., 1925 2-0 20. Panchamikaha or Bhavisayattakaha by Dhanapala, edited by C. D. Dalal, M. A. and Dr. P. D. Gune, M. A., Ph. D. 1923 21. A Descriptive Catalogue of the palm-leaf and important paper MSS in the Bhandars at Jaisalmere, compiled by C. D. Dalal, m. A., and edited by L. B. Gandhi, 1924 ... 3rd ... ... ... ... ... ... ... ... ...

·2 .. 22, 23. Parasuramakalpasutra with commeatary by Ramesvara and Paddhati by Umananda, edited by A. Mahadeva Shastry, B. A. Director, Adyar Library, 2 vols. 1923 11-0 24. Tantrarahasya, edited by Dr. R. Shama Shastry, B, A., Ph. D. Curator, Government Oriental Library, Mysore, 1923 25. Samarangana: a work on architecture by King Bhojadeva: edited by Mahamahopadhaya T. Ganapati Shastri, Ph.D., M. R. A. S. 2 vols.-vol. 1. 1924 5-0 BOOKS IN THE PRESS. 1. Tattvasamgraha: a Buddhist philosophical work of the 8th century by Santaraksita, with Panjika by Kamalasila. Edited by E. Krishnainacharya. 2. Nyayapravesa: the earliest work on Buddhist logic by Dinnaga with cominentaries of Haribhadra Suri and Parsvadeva. Edited by Principal A. B. Dhruva, M. A., LL.B. 3. Sadhanamala: a Buddhist Tantric text of rituals, dated 1165 A. D. consisting of more than 300 small works composed by distinguished writers. Edited by Benoytosh Bhattacharyya, M. A. Illusd. 2 vols. 4. Natyasastra of Bharata, with the commentary of Abhinaya- Gupta. Edited by M. Ramkrishna Kavi, M.A. Illustrated. 4 vols. 5. Catalogue of Sanskrit MSS in the Central Library, Baroda, vol. I (Vedic). 6. Advayavajrasamgraha: a collection of 20 different work by Advayayajra, a Buddhist savant of great repute in 11th century. Ed. by Malamahopadhyaya Haraprasad Shastri, M. A., C. I. E. 7. Kalpadrumakosa of Kesava: a standard work on Lexicograplıy. Edited by Ramavatara Sarma, M. A., Sahityacharyya. 8. Nalavilasa of Ramachandra Suri, pupil of Acharyya Hemachandra Suri. Edited by G. K. Shrigondekar M. A. and L. B. Gandhi. 9. Apabhramsakavyatrayi, being a collection of three small Apabhramsa works, Charchari, Upadesarasayana and Kalasvarupakulaka with a Sanskrit coinmentary by Jinapalasuri. Edited by L. B. Gandhi. 10. Manavagrhyasutra with commentary of Astavakra. Edited by Ramakrishna Harshaji Shastri, of Ahmedabad. JUST PUBLISHED. Supplement (or Khatimae) to the Mirat-i-Ahmadi, translated from the Persian of Ali Mahammad Khan, the last Mogul Dewan of Gujarat, by Syed Nawabali, m. A., and C. N. Seddon, I. C. S. (retired), with notes, appendices and 3 illustrations, 270 pages, demy 8vo. cloth. 1925. Rs. 9.

·No text on this page.

·No text on this page.