·सर्ग.] ९१ विजयदेयसुरि-माहात्म्यम् विचिन्त्यैवमुभावेतौ श्रीमारभापरौ । भ्रातरी संघसंयुक्तावाहातुं तमगच्छताम् ॥२८॥ प्रणम्य चरणौ मूरेः पुरस्तादुपविश्य च । अवक्ता व्यक्तवद् व्यक्तवाचया तो गुरुत्तमम् ॥२९॥ नवपल्लयपार्थाईत्मतिमा प्रतितिष्ठतात् । स्वच्छेन विधिनातुच्छगच्छेशागच्छ सत्वरम् ॥३०॥ श्रीसंघ सरिरमाक्षीत् वीसेवापुरवासिनम् । ततो विगतसन्तापः सन्तापं चेतसो हरन् ॥३१॥ भवन्मनोरथः पूर्णचतुर्मासीविधानतः । अथ स्याद्भवदाज्ञा चेत् प्रतिष्ठै पल्लिका प्रति ॥३२॥ मामाहयत एतौ यत् श्रीमडुंगरभापरौ । भ्रातरौ श्रीप्रतिष्ठायै श्रीपल्लीसंघसंयुतौ ॥३३॥ अवोचच ततः श्रीमद्वींसेवासंघ आहतः । आहास्यतां न यद्यतौ नाऽचालयिप्यमन्यथा ॥३४॥ प्रतिष्ठाया महान् लाभः प्रतिपेधानि त कथम् । अतः सुरे प्रतिष्ठस्व प्रतिमा प्रतितिष्ठ च ॥३६॥ अचलस चलत्कल्पक्षकल्पो थुकल्पधीः । संकल्पपूरणायैव तयो न्यान कल्पना ॥३६॥ त्रिः मामोत् पुरी पल्ली सदातोद्यध्वनिर्दिवम् । यशस्तस्य च सज्ज्योतिरिव विश्व विवस्वतः ।। अथाकारयतामन्यान्नागरानगरादितः । ती सन्तौ च सतः श्राद्धान् ग्रामीणानपि चादरात् ॥ चतुर्दिग्भ्यः समाजग्मुः श्रावका जलदा इव । दातुं लातुं च साराणि नीराणि सुयशांसि च ॥ पोडशस्य शतस्याय पडशीतितमेऽब्दके । वैशाखशुरूपक्षस्य सुमुहूर्त दिनेऽष्टमे ॥४०॥ प्रत्यतिप्ठद्वरिष्ठात्मा श्रेष्ठेन विधिना गुरुः । नवपल्लवपार्धाऽहमतिमा प्रतिमानिमाम् ॥४१॥ अस्मिन्नवमरे मन्त्री जयमल्लः समागमत् । सौधर्मेन्द्र इव द्रष्टुं प्रतिष्ठां तौ च वन्दितुम् ॥४२॥ मनिष्ठा-प्रतिमा-चैत्यं निरीक्ष्येति च सोऽवदत् । अधिकाधिकमाहात्म्यं समकारयतामिमौ ॥ २९-भवतां-वच् परिभापणे इत्यस्य सनातने लडोति लडि,प्रथमपुरुषद्विवचनं व्यकवत पण्डितवत् , व्यकवाघया स्पष्टभाषया । अन्न वाचाशब्दः हलन्ताद्वेति वैकल्पिके टापि टायन्तः । 'वष्टिभागुरिरल्लोपमवाप्योरुपसर्गयोः हसान्ताना यथावाचा निशा दिशा॥' इति वचनात्। ३०-प्रतितिष्ठतात् आशिषि लोटो मध्यमपुरुषस्य तुझोस्तावाशिष्यऽन्यतरस्यामिति हि स्थाने वैकल्पिके तातड्. इत्यादेशे रूपम् । ३६-मः श्रीविजयदेवमूरिः अचलत् । कि विशिष्टः । तयो: उंगरभापरयो नोः संकल्प- पूरणायैव मनोरथसिद्धये एव चलकल्पवृक्षफल्पः जामपाल्पाशसमानः । कथंभूतः सुकल्पधीः । आ पथैव दिवससमानयुद्धिः। ३९-भावकाः आजग्मुः । किं कर्तु ! साराणि द्रव्याणि दातुं, लोकेभ्य इति गम्यते । पुनः किं कर्तुं ? सुयशासि लातुं । ? जलदा इव । किं कर्तुं ? नौराणि दातुं । पः पुनः सुयशासि लातुं । मेघाः सर्वतो दिशः सम्यग् ववर्युरिति सुयशांसि लातुमिति पदं युक्तम् । ४३-प्रतिष्ठाप्रतिमाचत्यमित्यत्र समाहारद्वन्द्वत्वादेकवचनम् ।

·२२ [बादशा श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं स्मिन्नवसरे लोकाः प्राक् पश्चादृशाः किल । प्रभावात् श्रीगुरोः श्रीमत् पार्श्वनाथस्य चाभाना विरोख इच्छंति वामोख उपासते । लक्ष्मणोरख एधन्ते करभोरख ईशते ॥४५॥ योः सेवां समीपं च सद्गुणस्तवनात् श्रिया । प्रसादाद् राज्यमद्वन्दं निर्लोमकरभोपमम् ॥ विरोध वामोर्चः करभोर्वश्व काश्चन । लक्ष्मणोः कलादक्षाः रंजिताः प्रीतनेतसः ॥४७॥ क्ष्मीनाम्न्यः मुनामानो रंभानामाच सर्वदा । आस्तिक्यमतयोऽर्हन्तमास्तियः स्तु ।। च ।।। फोस्तानं जायन्ते संहितोर्वश्च कर्हि चित् । यद् गुणान् याः प्रगायन्ति लिग इत्यानुस्ता ।। वं निदे प्रतिष्ठायाः कार्य तौ भ्रातरावथ । कामकुंभाविवाभीक्ष्णं समभोगतां जनान ।।२।। । नमितान्नमंचातयुक्तं श्रीनयमल्लकम् । अथना-सहस्रजनरांगुक्त मन्त्रिधीनगालाभ । निमन्ध्यात्याग्रहं कला पादजाहं प्रणत्य च ॥५२॥ विभिविशेषकम् । = चितानि मभनानि भोज्यानि नवनवानि हि । कुण्डलीमभृतीनीष्टमष्टानि स्तनान्यहो ।।

·१ सर्गः] विजयदेवरि-माहात्म्यम ततस्तत्सर्वसंभूतश्रीसंघनिचयाय नी । रूप्याम्बराणि चाणि प्रादानां पीनतमी ... ! आहृतान् श्रावकान् सर्वान् तो व्यसयतां तनः । इनि वितपयन्तौ च नमानाधिगयुतः । आयाताः परदेशेभ्यः श्राद्धाः सच्छद्धयान्विताः। आहयन्ति चतुर्मान गर्नु नरीया नदा ॥ मन्त्रि श्रीजयमल्लोऽपि वाग्मी वाग्मीनमित्यपक । एदि कर्नु ननुर्मास मृग बगिन मन !! सरिस माह महामन्त्रि धतुर्मासी व्ययां पुग। अभवद्र्पयोर्युग्मं महालामन ने च में ... .il प्रतिष्ठाजिनविम्बानां कर्तव्यास्तीति सोऽवदत् । तीर्थे गये चन्ये नन्ययापनको अत आव महाभाय समभावमहात्मनु । प्रतिनिष्ठ यनियेप्ठ जिनानां निना' भवितायं महान् लाभः पुनरन्योऽपि कान । इत्यायमामि गृणीयाः नियाम इत्यवादीततः मूरिः श्रीजयमालमन्त्रिणम् | मनिष्ठास्याभिविम्मानि पनि । इत्थं श्रीविजयादिदेवमुगुरुः श्रेष्ठमनिष्ठां व्यपान , श्रीमगरभाखरमविहिताऽत्यसंवत्ययोः । सिद्धान्तप्रतिपादितेन विधिना पुष्पावनी पाने, (मा.का.) श्रीश्रीवालभपाठकमपठितमठप्रतिष्टोत्गवाः ॥६॥ शति हसरतरगटीय जिस रिक... श्रीवहभोपाध्यायतिराषिते जामताधेिरा। पा. श्रीहरिविजयसूरीधरपटातार पाणिनि-14 . ३२.1.11.... सेनसूरीधरपट्टपूर्वाचसायकरसारि it is fie's pak ... यदेवसूरीश्वरगुणवर्णधे मजा to inlist info. पिदिापुरी मातार insa माया... Artist 4 " - 4 4 2 द + . * - Re A S + ५३- गीत withilione it.. कोपागोजाना: fatuitik रोपनीज !! . . ....... से समिती Hit inicia... ५४- Roi : ... .३२ ५५-दामारा...। । ५५ विगारजाना. ....." पति देव...' जि.injiline. In ·त्रयोदशः सर्गः . अथातः पाचलमूरिालसावान् निरालसः । ब्रह्मचर्यप्रतिष्ठादिधर्मकार्ये हि सत्कलः ॥१॥ नालीलालीकजल्पाकसाधुशाली मुशीलयान् । शीलव्रतादिधर्मेणु साधुलोकान् पातयन् ॥२॥ श्रीनावानरं पामोन् मरीन्द्रचन्द्रशीतलः । अभ्यायाजयमल्लोऽपि वन्दितुतं न संगयुर ॥३॥ विवादोन्मययुत्माहाद् गीतातोयस्तनाद्भुतम् । नगरस्गान्तरे गरि जगमल्लः समानयत् ॥१॥ नजान गंतीनि स्वस्थान्गेषां न मानसम् । एकस्य हर्षसम्प्राप्तानन्येषां हिन मुमणाम् ॥ मीमा नाम निसामनोरथः । अर्हतां भविता नाश प्रतिष्ठेप्टेत्यचिन्तात् ॥६॥ १. मग परियामरम् । सोऽगपश्यन् मुहूर्त च युक्तो मोहस्तिदा ॥७॥ ....मागरम् । भामुरं तीकद्विम्नमतिठा पाते ॥८॥ ! . ' मा मितिमानितः । मन्त्रिणं जयमल्लाख्यं श्रीमुनर्णगिरी (१ ॥५॥ को गोला। देशेभ्यः माता भगः रांगा। समाइया ॥१०॥ महा नगदेशः । ग्रामीणाय स्वदेशम्य गालामागिलाषिणः ॥११॥ ..' . . . . . ३ ाियातम् । अगानोद गीतमानोगदास भाग पाff॥ दानादिमि । निर्मापिनपतिदय मनीति :: PM 1. मादा । माया या ift ||१६ ॥? " ५. सीमा पापन् । मापदहा पोल ॥ ५ मामा मनिमाविनाः । १.५६ दि. श्री 11 Fi? A. ' if वर्णन यानि -Hindi kill it ifiififtssa !!! if it is initiatime . 1 1 2 + ine ३ म M क Aur ·सर्ग.] विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् अकारयन्मुनीन् कांचित् तपः पष्ठाष्टमादिकम् । अवाहयच सद्योगं सिद्धान्तानां यथाविधि ॥ दिव्येन विधिना श्राद्धीरुपधानादिकं च सः। श्रद्धया वाहयद्धर्म श्रद्दधानाः शिवमदम् ॥२२॥ वतं हरितकायादिप्रत्याख्यानमकारयत् । श्रावकानन्यलोकांश्च वन्दितुं स समागतान् ॥२३॥ श्रावयन् शुद्धसिद्धान्तमाचाराङ्गादिकं प्रगे। श्रावकान् मुनिनथासौ चतुर्मासं समाप्तवान् ॥ अवोचन्मन्त्रिणं सुरिरथातः प्रचलान्यहम् । चतुर्मास्यभवत्पूर्णा नाथाविस्थितिर्मम ||२५॥ माह मन्त्री तदा सूरिमा चैत्रीं तिष्ठ निश्चलः । चतुर्मास्यभवत्पूर्णा न पूर्णा मे मनोरथाः॥२६॥ सुरिः स्वस्थमना अस्थात् साधुसाधुव्यवस्थया। कथनाकरणं दुःखं माभूदस्येति सद्धिया ॥२७॥ मेदिनीतटसद्रो हपोऽभवदधास्तिमान् । अस्तिमन्नायकः सङ्घनायकः सुखदायकः ॥२८॥ अजयजयवन्ताख्यः सुतस्तस्य मुताग्रणीः। अजयच जयं देवराजांगजमजोत्तमः ॥२९॥ साहलागोत्रविख्यातो वाघो नामास्ति अस्तिमान् । सोनानाम्नी सुता तस्य तस्य जायास्ति आस्तिकी॥३०॥ आयुपः क्षयतः स्वर्ग जयवन्तोऽवजद् द्रुतम् । पत्नीसोहागदेव्यस्याशोचचित्ते चिराय च ॥३२॥ यौवने वयसि श्रेयान् विपद्येत पतियदि । महदुःख वरस्त्रीणां हा यास्यति कथं वयः ॥३२॥ (-धिक संसारं शरीरिणः-इति वा पाठः) कियत्यपि गते काले पत्युः शोके गतेऽपि च । विज्ञाय साथ संसारमसारं परमार्थतः ॥३३॥ दानं शीलं तपो मुख्यं धर्मकर्मपरायणा । कुर्वाणा वर्ततेकाग्रचित्ता सा पापभीरुका ॥३४॥ भव्या वपन्ति ये द्रव्यं क्षेत्रेप्येतेपु सप्तम् । ते फलं किं लभन्ते हीत्यपृच्छद्गुरुमन्यदा ॥३५॥ तत्व माच्छातया प्रश्ने कृत इत्याह तत्वभुन् । जनैनांसि ध्रुवं धुन्वन् वितन्वन् प्रेममानसे ॥३६॥ तथाहि-तीर्थ १ तीर्थकर २ साधौ ३ भक्ति निर्मलचेतसा । धर्मशास्त्रे रुचिः २ सत्या दया ३ दानं ४ सुपात्रके ॥३७॥ सत्यं वाक्यं ५ विवेकश्च ६ प्रशस्तास्तिकतामतिः ७॥ आर्यदेशो ८ मनुप्यत्वं ९ दोर्वायू १० रोगहीनता ११ ॥३८॥ २१-उभयत्र श्लोके अवाहयदिति क्रियापदत्य ण्यन्तत्वात् नियन्तुकर्तृस्य वहेरनिषेध इति निषेधात् । मुनीन् इत्यत्र द्वितीयश्लोके श्राद्वीरित्यत्र च कर्म । धम्मसारहीणमिति वचनात् गुरोधर्मकर्मणि प्रेरकत्वेन नियन्तृकर्तृकत्वसद्भावात २९-अज इव कृष्ण इव उत्तमः सर्वोत्तमत्वात् यः स भजोत्तमः। 'अजागे हरे विष्णौ रघुजे वेधसि स्मरे।' इति हैमानेकार्थे । ३०-वत्य वाघानान्नः सुता । वस्य जयवन्तस्य जाया परिणीता खो अस्ति। अस्ति अस्तिमान् , अस्ति आस्तिको इत्युभयन इकोऽसवणे शाकल्यस्य इत्वश्चेति प्रतिभावः । 1- ·श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [ त्रयोदशः उज्ज्वलं च कुलं १२ श्रेयः श्रेयोन्यायपाजिताः । सम्पदो १३ विपदाहीनाः परोपकृतिसत्कृताः ॥३९॥ त्रयोदश समाख्याता हेतवोऽमी मनीपिभिः । पुण्यानामर्जने नृणां मर्त्यलोके सुखप्रदाः ॥४०॥ चतुर्भिः कलापकम् । श्रुत्वा सोहागदेवी ति श्रीगुरोर्वदनाम्बुजात् । सप्तक्षेत्रेषु सद्र्व्यं वपति स्म पावती ॥४१॥ सदादाने सदा दाने धनधान्याम्वरादिकम् । अर्थिभ्यः सा ददातीष्टं श्रेयसे श्रेयसेभृशम् ॥४२॥ ददाना सर्वदाभीष्टं धनधान्याम्बरादिकम् । अदृश्याप्याभवट्टश्या कामधेनुरियं किमु ॥४३॥ अभ्यधुस्तां बुधा एवं तदा प्रमुदिता हृदि । यथावद् दृष्टवक्तारो यल्लोकाः कवयोऽपि च ॥४४॥ सम्यक्त्वपीवरी श्रीमदर्हत्सद्गुरुदृश्वरी । श्रीधीवरी व्यराजत्सा पातकावावरी तदा ॥४५॥ एवं प्रवर्तमाना सा चेतसीति व्यचिन्तयत् । प्रतिमा अर्हतां कान्ताः कारयाणि सुशिल्पिभिः प्रतिमाकारणे पुण्यं निश्चित्येति विचिन्त्य च । आहूय शिल्पिनो दक्षान् प्रतिमाः सा व्यधापयत्।। मुधर्मस्वामिसर्वीयप्रभृतीनां महाद्भुताम् । श्रीमद्विहरमाणानां विंशतेचैत्यविंशतिम् ॥४८॥ चतुर्विशति विम्बानि वर्तमानार्हतां पुनः । दृपत्स्फटिकसदीरीमयानि विविधानि हि ॥४९॥ -निभिर्विशेपकम् । विधाय प्रतिमाः माहुः शिल्पिनस्तामिति स्फुटम् । निष्पन्नाः मतिमाः सन्ति यथेप्सितमथो कुरु॥ समाकोभयाकणि सा तदा शिल्पिजल्पितम् । सद्यः प्रसद्य तद्योग्यं तेभ्योऽदात् पारितोषिकम् ॥ आहयान्यथ मूरीन्द्रं ताः प्रतिष्ठापयानि च । विना प्रतिष्ठां पूजा नो स्याद्दोपः पूजया विना॥५२॥ एवं विचार्य चातुर्यशोण्डीयादायंवर्यया। तयाण्यार्ययार्याणां प्रैपि प्रेप्यो विचक्षणः ॥५३॥ ४२-मदादाने सतारेति भाषाप्रसिद्धे। सदा राबस्मिन् काले दाने लागे श्रेगरो कल्या- पाय; पुनः अयसे धर्माय । ४५-सम्यक्त्वपीवरी सम्यक्त्वं पीताती । पा पाने । श्रीमदई सदनारी श्रीमदत्यन गुन्न् दृष्टयनी, श्रीवीवरी नि वृतवती। दुवान वारणपोषणमा निपु अन्योऽपि दृश्यन्त इति कनिन् , मनोति टप् प्रत्ययो रेफादेशय । परी पीरी ट्युमय । शुमा पागा .! ५ वारी पापापी गो गोलि य इति निपि तपादिनि पि.1 ft.til 'नीनां नानी। शनि. हादितिit it. k ffirst +1144ffffff wifit int.ti indin ! - ·९७ सर्ग.] विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् आवसन्त चतुर्मासी श्रीसुवर्णगिरिं पुरम् । आकारयितुमानन्दकारकं मूरिपुङ्गवम् ॥५४॥ सोऽपि गत्वा ततो नत्वा श्रीमरिचरणाम्बुजे । मादात्पत्रं पवित्रधि श्रीमरीन्द्रकराम्बुजे ॥५५|| मरिः भवाच्य तत्पत्रं ज्ञातोदन्तोऽतिमोदतः । अबदद्वदनादित्यं सुवर्णगिरिमंयकम् ॥२६॥ श्रीमत्सद्धसमस्ताधमतापसवितः सदा । सोनानाम्न्या इदं पत्रं श्राविकायाः प्रवाश्य ॥२७॥ वाचयित्वाध सङ्घस्स तत्पत्रं प्रीतिकर्तृकम् । प्रतिमानां प्रतिष्टाया वितप्तिपनिपादकम् ॥५८|| समनुप्यत्तरां चित्ते तचित्त्वेनातिरअितः । चातुर्येण च केनापि लिसनाजानकौतुक ॥ युन्मम् । प्रतिष्ठातापकोदन्तं सडगे विज्ञाय चेतसि । श्रीमरीन्द्रमिति प्राह प्रामलिनतमलकः ॥६॥ इतीति किं तदाह-ययेतस्याः प्रतिष्ठाय नायास्यत् किल पत्रिका । नाचालयिप्यमेवातो यद्वियोगं सहे न ते ॥६॥ तपःशमवरिष्ठस्त्र प्रतिष्ठस्व गरिष्ठधीः । न निषेधाम्ययो धर्मकार्यपिम्नं करोमि न ॥६॥ अथ मातिष्ठत श्रेष्ठे मुहर्ते मूर्तिमान् गहान् । राद्धर्म इव गरीन्द्रः श्रीनारायपुगनरः ॥ ५॥ मतिग्राम प्रतिद्रमं विचरन्नाचरन् वरम् । साध्वाचारं प्रनोवारं कार पन याकादि का मेदिनीतटसद्दङ्ग समचाप गणाधिपः । श्रुत्वा तमागनं गदो नाम याममा अभिवन्ध पदाम्भोजे सह लात्वा च तं गुरुम् । नयति स्म मुदा ना ! पदा सोऽकरोदिव्यधनव्ययमहोत्सवम । गुरोरागमने कि किन गीilit: भय सोनाभिधा श्राद्धी प्रतिष्ठाई शुभ दिनम् । अलीगु माया... 1. Ft...: . ५४-एपं पिधार्येति गुग्गा लियो सार .it त्विपत्वमित्यर्थः। गिरनुरगारतालज्यशपथदिर ! जानी . . , . पया पणिग्जानिखिया पणिजः पुस । ... 11 णिगजातिस्त्रीणा अर्यमा पानिमाणी जी tes पापा स्वान इति फलिप बीपि vil -५ अजातापिति दापि जय जवान जारि ' ५. देमाः । एवं जया की मर्माणiding ... भोसुपर्णगिरि पुरा मिल मीनुपर्णगिरि पुराणिक मर्ग । मारा.' ५९-मचदिति-ist. सोनांना...: 4 . + . A . . Am 4 . ६२-पराय 18+ .it भीषिमादकारे पनि , ५ • { ...! . के

·९८
श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं
[त्रयोदशः
श्रीसूरीन्द्रस्तदा प्राह सोनाख्ये श्राविकेऽस्ति हि । प्रतिष्ठाह दिनं ज्येष्ठ शुक्लपक्षत्रयोदशम् ॥६९॥
मुसामग्री प्रतिष्ठाया विधाय विधिवत्तदा । प्रतिमाः मूरिहस्तेन प्रतिष्ठापयति स्म सा ||७०||
प्रतिमाः प्रत्यतिष्ठत्ताः सरिर्जातमहोत्सवम् । रूपकाण्यददाद्धोद्भक्त्या संघान् प्रभोज्य सा॥
पोडशस्य शतस्यास्मिन् सप्ताशीतितमेऽब्दके । प्रतिमानां प्रतिष्ठाऽभूदेवं श्रीमेदिनीतटे ॥७२॥
एवं श्रीविजयादिदेवसुगुरुः स्वर्णाचलाख्ये पुरे,
श्रीमन्मेदतटे पुरे च स लसद्विम्वप्रतिष्ठे व्यधात् ।
श्रीश्रीवल्लभपाठकः समपठत् यस्य प्रशस्यानिमान् ,
सत्कर्तव्यचयान् विचक्षणगणैः संवर्णनीयान् सदा ॥१३॥
इतिश्री श्रीबृहत्खरतरगच्छीय श्रीजिनराजसूरिसन्तानीय पाठकश्रीज्ञानविमलशिष्य
श्रीवल्लभोपाध्यायविरचिते श्रीमत्तपागच्छाधिराज पातशाह श्रीअकबरप्रदत्तजगद्गुरुविन्दधारक
श्रीहरिविजयसूरीश्वरपट्टालझार पातिशाहिश्रीअकव्यरसभासंलब्धदुर्वादिजयवाद भट्टारक श्रीविज-
सेनसूरीश्वरपट्टपूर्वाचलसहस्रकरानुकारि पातिशाहि श्रीजिहांगीरप्रदत्त महातपाविरुदवारि श्रीविज.
यदेवसूरीश्वरगुणवर्णनप्रवन्वे श्रीमद्विजयदेवमाहात्म्यनानि महाकाव्ये श्रीविजयदेवसूरिनिर्मित-
भीजाबालपुर-ओमेदिनीतटपुरप्रतिमाप्रतिष्ठाप्रतिपादको नाम त्रयोदशमः सर्गः ॥१३॥

·चतुर्दशः सर्गः अथ नागपुरात्सहः समाहातुं समागमत् । संरक्षितुं चतुर्मासं सूरीन्द्रं मेडतापुरे ॥१॥ प्रणम्य बहुशः भोक्तस्तेन भूरिः स्वभक्तितः । अपृच्छन्मेडतासङ्घ संघो मामादयत्ययम् ॥२॥ मेदिनीतटसंघोऽत्र संघ नागपुरीयकम् । पाहेति साम्पतीनेऽब्दे चतुर्मासं वसिष्यति ॥३॥ महत्त्वमिदमानन्य मसद्य च प्रदेहि मे । संयो नागपुरस्येति श्रुत्वा तूष्णीं व्यधात्तदा ॥४॥ मेदिनीतटसद् चतुर्मासमुपावसत् । सूरि गपुरीयोऽपि र छः प्रास्थात् तदाज्ञया ॥५॥ अथार्जुनपुरीनाम पुरासीच्छ्रेयसी पुरी । घंघाणीत्यधुना नाम्ना प्रसिद्धास्ति पुरी वरा ।।६।। तब सम्मतिराना मान जिनागारमकारयत् । पमप्रभजिनं तत्र स्वामित्वेन न्यवेशयत् ॥७॥ अनेकाः प्रतिमा रीरीमग्यः सर्वा मनोरमाः । श्वेतवर्णमयी पार्श्वप्रतिमैका प्रभावभाः ॥८॥ पद्मभभजिनाधीशपा सीना इमा व्यभुः । प्रभावोऽपि महानासीत्तस्य तासां च सर्वदा ॥९॥ कुनोऽपि कारणाद् द्राभझात्तदासिनो जनाः। ताः सर्वाः प्रतिमा भूमौ न्यस्यन्नुपसरः पुराः ॥ अगच्छत्मचुरोऽनेहा अम्रियन्त जना अपि । तासां निक्षेपकाः सर्वे द्रङ्गं ग्रामोऽपि चाभवत् ।। अखनन्नान्यदा लोकाः समीपे सरसो भुवम् । प्रतिमैका तदा खण्डा भादुरासीत्स्वभावतः ॥ अन्या अपि ततः सर्वाः प्रादुरासन् यधाधृतम् । अभवच तदा तासां सत्पूजा महिमापि च ।। अहो अजीववस्तूनां रागद्वेपायभावतः । कदा नार्चा कदाप्यर्चा पुनरर्चा कदापि यत् ॥१४॥ विद्मस्तत्कर्म नो किचिदक्तुं नो शक्नुमोऽपि च । संभावयामः कमैव किंचित्तत्रापि निश्चितम् ॥ अधासीत्मवणो धर्मे त्रिहुणः साहुलाकुले । तस्य पुत्रा अमी पञ्च जनीनाः पञ्च सज्जनाः ॥१६॥ तद्यथा-हंसस्तेजस्तधा राजा मद्दः श्रीमहिराजकः । तेषु भ्रातृद्वयं स्वर्गमायुपः क्षयतोऽवजत् ॥ १-मेडतापुरे इति-मेदिनीतटै पाठान्तरम् । २-तेनेति नागपुर सकेन । अयमिति नागपुरस । ३-वसिष्यतीति-विधास्यति पाठान्तरम् । ५-मेदिनीतटसद्गमित्यत्र उपाऽन्वध्याऽवसः इति उपपूर्वस्य वसतेराधारत्वात् द्वितीयकवचनं । चतुर्मासमित्यन कालावनारत्यन्तसंयोगे रति द्वितीया । तदाज्ञयेति श्रीविजय- देवसूरेराज्ञया । ६-वरेति जने पाठान्तरम् । ८-प्रभावेण भासते दीप्यते इति क्विपि प्रभापमाः। १०-न्यस्वर निधिक्षिपुः । उपसरः तटाकसमीपे । १७-इंसमहिराजधालयम् ।

·No text on this page.

·२ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [ प्रथमः माहात्म्यं पूर्वसुरीणामतिशेतेऽत्र भूतले । विजयदेवमुरीणां माहात्म्यमधिकं सदा ॥२॥ विजयदेवमाहात्म्यं वर्ण्यतेऽत्र यतोऽद्भुतम् । विजयदेवमाहात्म्यं नाम काव्यं ततः स्मृतम् ||३|| विजयदेवमाहात्म्यनाम काव्यं कविप्रियम् । श्रीवल्लभ उपाध्यायः कुरुले स्वार्थसिद्धये ॥४॥ विजयदेवसूरीणां प्रगुणाः सद्गुणा गुणाः। विदिता अवदाताश्च प्रेरयन्ति यतोऽत्र माम ||२|युग्मम भास्वच्छ्रीभारते क्षेत्रे, परालकरणं सदा । पुराणां भाति राजेच श्रीईडरपुरं पुरम ॥६॥ तत्र श्रेष्ठी स्थिरो नाम श्रेष्ठश्रेष्टिशिरोमणिः। ऋद्धिमान भूपतेः प्रेष्ठः श्रेष्ठः सर्वमतिष्ठया ॥७॥ रूपानाम्नी सुरूपा स्त्री तस्यासीच्छुभलक्षणा । विनयादिगुणोपेता रूपवत्स्वप्रियप्रिया ||८|| एतौ जायापती भोगान् शचीशक्राविवानिशम् । अमुञातामयुआतां रतिप्रीतीव चेतसि ||९|| सुखसुप्तैकदा रूपा स्वमे सिंहं व्यलोकयत् । एतत्प्रभावान्मे पुत्रो भावी चेति व्यचिन्तयत् ॥१०॥ उत्थाय प्रातराहेति पति प्रति पतित्रता। अद्यापश्यमहं रात्रौ स्वमे सिंहं सह श्रिया ॥१२॥ इति श्रुत्वा वचस्तस्याः स्थिरः स्थिररतिः पतिः। अभवच्छुभवद्वाक्यं श्रुत्वा प्रीतो भवेन्न कः?} पतिः पत्नी प्रति प्राइ तव पुत्रो भविष्यति । सूर्यवद्भुवि तेजस्वी सर्वसर्वसहाधिपः ||१३|| ५-प्रगुणाः प्रकृष्टाः अन्यसूरिजनापेक्षया, क्रोधाक्रोशगालिप्रमुखप्रतिकूलदोपरहित- त्वात् , एकैकतोऽधिकत्वाञ्च; गुणा भयानकमनोहरत्वादयो येषां वे प्रगुणाः । गुणाः शौयौदार्य- सौन्दर्यशौण्डयिर्यादयः । 'पडिल्वो १ तेयस्सी २' इत्यादयः षट्त्रिंशत्सूरिसम्बन्धिनः, सप्तविंशतिः साधुसम्बन्धिनो वा । कथंभूताः गुणाः सद्गुणाः सन्तो विद्यमानाः सत्याः प्रशस्याः अर्चिता वा; पूर्वसूरीणां अपरसाधुजनानां च गुणानामपेक्षया सुभगत्वादयस्तत्तद्गुणप्रतिकूलाऽसुभगत्वादिदोष- रहितत्वात् ; येषां ते सद्गुणा इति गुणविशेषणं युक्तम् ॥५॥ ६-श्रीईडरपुरमित्यत्र सन्ध्यऽकरणं प्रकटाववोधाथै, सन्धौ हि डरपुरमित्यनिष्टनामा- शङ्कानिरासार्थ च; विवक्षितत्वात् सन्धेः, 'भो भगो अघो अपूर्वस्येति' पाणिनीयसूत्रवत् ; अइउकाल समाना' इति सारस्वतसूत्रादिवत् । अहं पूर्वो अहं पूर्व इत्यहपूर्विका बियामिति गौडवचनवञ्च । न चात्र ‘संहितैकपदे नित्या' इति कथनात् श्रीईडरपुरमित्यकपदत्वात् नित्यस- न्धिविधानाशङ्का करणीया; भो भगो अघो अपूर्वस्येत्यस्यैव एकपदत्वे सत्यपि सन्धेरकरणे ज्ञापकात् । श्रीईडरपुरं पुरं क इव राजेव । कयंभूतो राजा ? सदा धरालङ्करणं पृथिव्या अलङ्कारः । अल- करणशब्दस्य अजहल्लिङ्गत्वात राज्ञो विशेषणे नपुंसकवचनं न दुष्टम् । पुरविशेषणे तु पुरशब्दस्य नपुंसकत्वात नपुंसकवचन विशिष्टमेवेति ॥६॥ ८-रूपवत् सौन्दर्यमिव नामकमिव वा यथा सौन्दर्य नाणकं वा वल्लभं भवेत् तथा रूपा नानी त्यपि। १३-सर्वत्याः सर्वसहायाः पृथिव्याः अधिपः स्वामी सर्वसर्वसहाधिपः । . ?

·पञ्चदशः सर्गः पूर्वमेव तपोऽकुर्वनर्हन्तोऽत्त्वसिद्धये । तपस्यत्यधुनाईत्वमासाघायं नयो जिनः ॥१॥ सूरयः साम्मतीना हि वर्तमाना जिना अपि । वर्धमानं विहायान्ये कारो नेहगं तपः ॥२॥ तपः स्तुमोऽत एवास्य कृतं कर्ता करोति च । दीयन्तेऽन्ये च कुर्वन्नो दोप्यतेऽनों दिन दिने । पोडशस्य शतस्यास्मादेकपष्टितमाब्दकात् । प्रथमं यत्तपः मृरिय॑धानन नौमि सम्मनि ।। एकवर्ष पुराचाम्लपष्ठाष्टमतपो गुरुः । पारणाविकृनित्यागं निविकनिकमानीन ।।५।। आचाम्लानि चतुर्मायं द्रव्यत्ययुतानि च । रथानस्थभक्तपानानि च्या मान्य मानिधिः धाष्टमोपवासानां पारणायां तपोभिदि । राजन च्याणि चत्वारि द्वितीयाटावर !! मा। द्रव्याणि त्रीणि चत्वारि गृहन्नेकाशनं तपः । आवर्षयुगलं किगेन निजाम !" वन्दनाभिग्रहे श्रीमद्विजयसेनसद्गुरोः । ज्ञात्येनि विरहे सरे तिना नका।। एकान्तरोपवासान स व्यधादागाससप्तकम । निम्कृितिकमानन्दन पारणारा पष्ठमाचाम्लमेकाशं निर्विकृतिक तथा । पदव्यमहिनं म्यानमनपान." यायदर्पत्रयं मूरिरकरोत्तप ईदृशम् । यावत्मारमेकं च कायो fife: अभिग्रहे च यात्राया आ मायनवयं किल । पर विमती निमिया : निर्विकृतिकमाचाम्लगेकासनगनिन्दितम । यायन्मायन मरिना; पक्ष द्रव्याणि संगृान एकां च विकृति भूषण । पानपणापान ".* है . ३ . be * F -- - कस्मिविद्वत्मरे सूरिय॑धात्पत्तिविकतपः। उपवासादार' एकाशनैश्च कृत्यैव द्रव्याणां परिगाणसग । परित्ययम्मा ५२ फर्मक्षयविधानार्थगुपवासादिक नपः । भगोकमागमा .. फस्मिन्नन्दे गुरोरता गासमध्ये कल्यो । ma fer.fr यागुपदानाटि फरणी गया तो, फरिंगविमरे संघामानाय ... आचाग्लान्युपयागांया निवि-निक - अपफर्माय मर्तमुपदासादि । 5 monitoring - 1 N m .

·१०२ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [ पञ्चदशः तपास्येतादृशान्येवमनेकान्यकरोद्गुरुः । तद्विधौ पुनरद्यापि तस्याद्यो दिवसोऽसति ॥२४॥ अद्य यावद्गणाधीशोऽभ्यतपदुस्तपं तपः । एतादृशोऽस्त्यभिप्रायश्चिरायास्य च तत्कृतौ ॥२५॥ जीर्णोद्धाराजरत्तीर्थाऽजरचैत्यादिकं भवेत् । तपो लाभोपमं तर्हि तदर्थेऽल्पं तपोऽस्तु चेत् ॥२६ कस्यचिन्महतो मन्त्रिजयमल्लादिकस्य हि । विज्ञप्तिकरणादेव नान्यथा तत्तपोऽल्पता॥ युग्मम् । क्रियात्युग्रतया साक्षादवतीर्णो धनो मुनिः । सन्दिहन्तीति यं वीक्ष्य कवयो यं कलौ किल ॥ आनन्दविमलसूरिदितीयोऽयमभूद्गणे । नैवमेपोऽधिकस्तस्मादित्यन्ये ब्रुवते बुधाः ॥२९॥ तदाह-क्रियोद्धारः कृतस्तेन नैतादृक्ष कृतं तपः । महातपा इति ख्यातं नाप्तं च विरुदं भुवि ॥ इति हेतुत्रयाधिक्यं शोभतेऽस्मिन्नहर्निशम् । यदनान्यगुणाधिक्यमस्ति वक्तुं न तत्क्षमः ॥३१॥ -विभिनिशेपकम् । क्रियायास्तपसश्चास्य पारं वक्तुं कदापि हि । शक्नुवन्ति कवीन्द्रा नो वृहस्पतिसमा अपि ॥३२॥ इत्युत्तमं श्रीविजयादिदेवमूरिस्तपो दुस्तपमातनोत्तत् । श्रीवल्लभः पाठक एवमाख्यत् कर्तुं न शक्तोऽन्यजनो यदीक् ॥३३॥ :निश्री श्रावृहत्परतरगच्छीय श्रीजिनराजसूरिसन्तानीयपाठ श्रीमानविमलशिष्ग शीपात- भोपाध्यायविरचित श्रीमत्तपागच्छाधिराज पातशाह श्रीअकलरप्रदत्तजगद्गुरुविरुदधारा श्रीहार- विजनीयरपट्टालंकार पातिशाहि श्रीअकयरमभासंलब्धदुर्वादिजयवाद भट्टारक श्रीविजयरोग सूरीश्वरपट्टपूर्वाचलमहमकगनुकारि पातिशाहि श्रीजिहांगीरप्रदत्तमहातपाविदधारि श्रीविजगदेव- मरीश्वगुवनप्रवन्ये श्रीमद्विजयदेवमाहात्म्यनानि मामागे श्रीशिजयदेवरित वर्णनो नाम पदसाः सर्गः ॥१५॥ -:-गादानेर वहाभयपदी । - देवा । दामि !! infornो। : -आज कि {" 15 fat. । योan ft.

·Hd- पोडशः सर्गः अथास्ति पत्तनं नाम पत्तनं यत्र चाभवत् । विजयसिंहसरीणामुपाध्यायपदं पुरा ॥१॥ विजयदेवमरीन्द्रमावसन्नं सुखेन तत् । श्रीमदहम्मदावादसंघ आह्वातुमागमत् ॥२॥ आपृच्छय पात्तनं संघमागृयाहूय चादरात् । श्रीमदहम्मदावादसंघः सूरियुतोऽचलत् ॥३॥ संघः सूरि विधायातिमहामृतमहोत्सवम् । श्रीमदहम्मदावादसदुपाश्रयमानयत् ॥४॥ श्रीमदहम्मदाबादन गरिरुपावसत् । साधूचितहितातिथ्यैर्वरीयान् वर इवोत्सवैः ॥५॥ स्तम्भतीर्थादधागच्छदतुच्छश्रीसमुच्छ्रितः । संभूय संघ आह्वातुं प्रणन्तुं च गणेश्वरम् ॥६॥ मौक्तिकैः स्वर्णपुप्पैश्च संवाझलिभिः शुभैः। श्रीस्थंभतीर्थसङ्घस्तमभ्यवन्दत भक्तितः ॥७॥ श्रीमदहम्मदावादद्रगश्रीस्थंभतीर्थयोः। सड्डौ बूत इति स्पष्टं मिथो न वितथं वचः ॥८॥ तद्यथा-आधः सङ्घ इति व्रते द्वितीयं सङ्घमागतम् । भट्टारको नवीनोऽयं चतुर्मासं निवत्स्यति॥ अवश्यं स्थापयिप्यामि न च स्थास्यति चेत्स्वयम् । चतुर्मासमसौ सरिः पत्तनाद्यत्पुरावयं नयम् ॥ द्वितीयः स्तंभतीर्थस्य संघो वक्तीति तं प्रति । भवान्मोक्ष्यति सन्तुष्य समेष्यति तदा गुरुः ॥ अत्र त्वमानयः मूरि श्रीसंघ किल पत्तनात् । गृह्णाति प्रार्थ्यसद्वस्तु सड्डः प्राघूर्णको हि ते ॥१२ श्रुत्येति प्रथमः सहः कृत्वा तूप्णी स्थितस्तदा । प्रोक्तं द्वितीयसंघेन विनयेनोचितं वचः ॥१३॥ उभौ संधी समागत्य प्रणत्य च तदेति तम् । अव्रतां स्वस्वविज्ञप्ति स्वस्वचेतोहितावहाम् ।। आधुनिकं चतुर्मासमिहेव स्ववशा वस । विजयदेवसूरीन्द्र विजयदेवसौख्यभाक् ॥१५॥ इति साक्षीव मरीन्द्रः संघौ प्रति तढावदत् । आसीनौ पुरतो भक्त्या सुवादिप्रतिवादिवत् ।। इतीति किं तदाह-विजयसेनमूरीन्द्रपादुकावन्दनां विना । विकृती हरामीति पुरा गृह्णामभिग्रहम् ॥१७॥ इत्युक्ते मरिराजेन पुरस्तात्संघयोर्द्वयोः । पूर्वपक्षनिषेधोऽभूत् द्वितीयाङ्गीकृतिः स्वतः ॥१८॥ श्रीसंघोऽहम्मदाबादद्रङ्गवासी महाशयः । प्रसद्य स्तम्भतीर्थस्य संघ प्रत्यब्रवीदिति ।।१९।। अभिग्रहमिमं भूरि करिप्यबदा पुरा । नामोक्ष्यं च तदा सूरिं श्रीसंघस्थंभतीर्थक ॥२०॥ स्वत एव हि मरीन्द्रो विना विज्ञप्तिमावयोः । स्थंभतीर्थ चतुर्मासं पुण्यान्निरणयत्तराम् ॥२१॥ अचलचलनौ मुञ्चन् कौसेयादिसिगम्युजे । सुदिने जिनवत्सरिः संघयुक् स्थंभतीर्थकम् ॥२२॥ २-उपान्वध्याइवम इति आइपूर्वस्य वसतराधारस्य । तत्रेत्यस्य स्थाने तदिति कर्म । १८-पूर्वपक्षनिषेधः श्रीमदहमदावादनगर चतुर्मासावस्थानलक्षणपक्षनिषेधः । द्विती- याङ्गीकृतिरिति श्रीस्तरभतीर्थचतुर्मासावस्थान लक्षणपक्षागीकारः । स्वतः आत्मतः । २२-कौमेयादिसिगम्बुजे कौसेयादिवस्त्रकमलेपु । कौसेयादिसिगम्युज इत्यत्र जान्या- ·श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं तपांस्येतादृशान्येवमनेकान्यकरोद्गुरुः । तद्वियौ पुनरद्यापि तस्यायो दिवमोऽमनि ॥२४|| अद्य यावद्गणाधीशोऽभ्यतपदुस्तपं तपः । एतादृशोऽस्त्यभिप्रायश्चिरायास्य च नन्कृतौ ॥२६॥ जीर्णोद्धाराजरत्तीर्थाऽजरचैत्यादिकं भवेत् । तपो लाभोपमं तर्हि तद्रूपेऽस्पं नमोऽस्तु चेत् ॥२६ कस्यचिन्महतो मन्त्रिजयमल्लादिकस्य हि । विज्ञप्तिकरणादेव नान्यथा तत्तपोऽल्पना॥ युन्मम् । क्रियात्युग्रतया साक्षादवतीर्णो धनो मुनिः । सन्दिहन्तीति यं वीक्ष्य कवयो यं कलौ किल । आनन्दविमलसूरिदितीयोऽयमभूगणे । नैवमेपोऽधिकस्तस्मादिन्यन्ये चुदते बुधाः ॥२९॥ तदाह-क्रियोद्धारः कृतस्तेन नैतादृशं कृतं तपः । महातपा इति ख्यानं नातं व विल्दं भुवि ।। इति हेतुत्रयाधिक्यं शोभतेऽस्मिन्नहनिशम् । यदत्रान्यगुणाविश्यमस्ति वक्तुं न तत्समः ॥३॥ त्रिभिविशेषकम् । क्रियायास्तपसश्चास्य पारं वक्तुं कदापि हि । शक्नुवन्ति कवीन्द्रा नो बृहस्पनिसमा अपि ॥३२॥ इत्युत्तमं श्रीविजयादिदेवमुरिस्तपो दुस्तपमाननोत्तत् । श्रीवल्लभः पाठक एवमाख्यत् कर्तुं न शक्तोऽन्यजनो यतीक्॥३॥ इतिश्री श्रीवृहत्खरतरगच्छीच श्रीजिनराजसूरिसन्तानीयपाठक नीनानविमलगिय शेवट- भोपाध्यायविरचिते श्रीमत्तपागच्छाधिराज पातशाह श्रीअकबरप्रदत्तजगद्गुरुवितधारक श्रीहीर- विजयसूरीश्वरपट्टालंकार पातिशाहि श्रीअकबरसभासंलब्धदुर्वादिजयवाद भट्टारक श्रीविजयसेन सूरीश्वरपट्टपूर्वाचलसहस्रकरानुकारि पातिशाहि श्रीजिहांग्गरप्रदत्तमहातपाविन्दवारि श्रीविजयदेव- सूरीश्वरगुणवर्णनप्रवन्धे श्रीमद्विजयदेवमाहात्म्यनान्नि महाकाव्ये श्रीविजयदेवत्रिकृतयोवर्गनो नाम पञ्चदशः सर्गः ॥१५॥ २४-अमगतिदीप्यादानेपु भ्वादिग्भयपदी । २५-अस्य श्रीविजयदेवसूरेः । तत्कृतौ तपोविधाने । एतादृगोऽभिप्रायोऽस्ति । २७-चेत्तपोलामोपम जीर्णोद्धाराऽजरत्तीर्याऽजपत्यादि भवति तद्व, न्यचिन्म. हतो मन्त्रि जयमल्लादिन्य विज्ञप्रिकरणादेव अल्पं तपोतु । जन्यथा तत्तयोऽपता तन्य श्री. विजयदेवमूरेग्नपाऽस्मता तपसोऽन्यत्वं नान्यथा नान्यंन प्रकारेगेत्यर्थः । म ·२-उपान्यप्यायम इति आइपूर्वस्य वसतेराधारस्य । तत्रेत्यस्य स्थाने तदिति फर्म । - - mum . न म नियमिनरीणामुपान्यायप पुरा ॥१॥ मायानगंध पाहातगागमत् ॥२॥ र पानपान श्रीमान्मदापाटयः मरियुतोऽचलत् ॥३॥ HTTER श्रीमागदागदमदपाश्रयमानयत् ॥४॥ गायिका । नाचिनानिय गियान् वर इयोत्सवः ॥५॥ श्रीन । मंथर नंच आहातं प्रणन्तुं च गणेश्वरम् ॥६॥ निर्ग, त्रिभिः । श्रीग्धभतीर्थमहस्तमभ्ययन्दत भक्तितः ॥७॥ RAHTI मशः । ममील इति स्पष्ट मिथो न चितथं वचः ॥८॥ स्था-भाजन. हतीयं नामागनम । भट्टारको नवीनोऽयं चतुर्मासं निवत्स्यति॥ अवधारदिवार चयनियन्वयम । चतुर्मासमसौ सरिः पत्तनायत्पुराहयं नयम् ॥ हिनीया गान्धी तीन प्रति । भवान्मोक्ष्यति सन्तुप्य समेष्यति तदा गुरुः ॥ अरवमानय गरि श्रीमंध पिल पत्तनात् । गृहाति मार्यसद्वस्तु सहः माघूर्णको हि ते ॥१२ अन्ननि मधमा मा हत्या गणी धिनस्तदा । प्रोक्तं द्वितीयसंघेन विनयेनोचितं वचः॥१३॥ उभी मंया समागल प्रणाय च नदेति तम । अव्रतां स्वस्वविज्ञप्ति स्वस्वचेतोहितावहाम्॥ आधुनियं, पायरियामा बम । विजयदेवसूरीन्द्र विजयदेवसौख्यभाक् ॥१५॥ नि साक्षीय मीनः संघो पनि नदायदत् । आसीनौ पुरतो भक्त्या सुवादिमतिवादिवत् ।। उनीनि कि नहार-विजयनेनगरीन्द्रपादुकावन्दनां विना । विकृती हरामीति पुरा गृहामभिग्रहम् ॥१७॥ इन्युन ग्गिजेन पुरम्नान्संघयोयोः । पूर्वपक्षनिषेधोऽभूत् द्वितीयाङ्गीकृतिः स्वतः ॥१८॥ श्रीसंघोऽहम्मदाबादशवामी महाशयः । प्रसद्य स्तम्भतीर्थस्य संघं प्रत्यब्रवीदिति ॥१९॥ अभिग्रामिमं सरि करिष्यवदा पुग । नामोक्ष्यं च तदा सूरि श्रीसंघस्थंभतीर्थक ॥२०॥ स्वत एच हि मरीन्द्र विना विज्ञप्तिमावयोः । स्थंभतीर्थे चतुर्मासं पुण्यान्निरणयत्तराम् ॥२१॥ अचलचलनी गुञ्चन् कोसेयादिसिगम्बुजे । मुदिने जिनवत्सरिः संघयुक् स्थंभतीर्थकम् ॥२२॥ AL १८-पूर्वपक्षनिषेध. श्रीमदहमदावादनगर चतुर्मासावस्थानलक्षणपक्षनिषेधः । द्विती- याझीकृतिरिति धीरसम्भतीर्थचनुर्मासावस्थान लक्षणपक्षाशीकारः । स्वतः आत्मतः । २२-कामयादिसिगम्बुणे फौसेयादिवनकमळेपु । कौसेयादिसिगम्युज इत्यत्र जात्या- ·१०४ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचित [पोडशः प्रसाबाहम्मदावादसंघमापृच्छय च ध्रुवम । महान्तो हि न कम्यापि बिगादं कुर्वने किल ॥२३ श्रीमतः स्तंभतीर्थस्य संघः सन्तुष्टमानसः । मरिं वरमिवाटाय रथंभतीर्थमुपागमत् ॥२४॥ आहोपुरुपिकां विभ्रदथाहपूर्विकां पुनः । अहमहमिकां कुर्वन् इति संघोऽवदन्मियः ॥२५॥ इतीति किं तदाह-स्थंभतीर्थपुरावेगमहोत्सवमहो गुरोः। करिप्याम्येव मुख्योहं करिप्यति भवान् कथम ॥२६॥ अस्मिन्नवसरे संघमुख्यः ख्यातः क्षितेस्तले । गोभते जिनदासोऽसौ रत्नामीपालसोदरः ॥२७ पादजाहं स आगृह्य संघमाख्यदिति स्फुटम् । पू:प्रवेशोत्सवं श्रीमत्करबै भवदानया ॥२८॥ तदा संघः समस्तोऽपि प्रसद्येति तमादिशत् । परित्यज्य मिथश्चित्तादाहोपुरुपिकादिकम् ॥२९॥ इतीति किं तदाह-विजयदेवसूरीन्द्रपूःप्रवेशमहोत्सवम् । जिनदास विधेहि त्वं संघादेशोऽस्ति ते स्फुटम् ॥३०॥ पू:मवेशोत्सवस्याथ सामग्रीमग्रिमामिमाम् । श्रावको जिनदासोऽसौ व्यवादहुविधां शुभाम् ॥ तद्यथा-पूर्णकुंभानिवाभीष्टसर्वसिद्धिप्रसाधकान् । व्यधापयच् शुभाकारान् पूर्णकुंभान् स सत्वरम्।। स्वर्णरूप्यमयान् नव्यान् दिव्यान् रत्नावलीयुतान् । अलङ्कृतानलङ्कारैः पूजिनान् कुंकुमादिभिः ॥ उपर्युपरि कौशेयवासांसि दधतोऽद्भुतान् । स्फुर्जन्नेजान् स राजच्छ्रीराजमानानकारयत् ॥३४ दधती रुचिरं रूपमिन्द्राणीः काश्चिदङ्गनाः। धर्तु मुर्द्धसु सत्पूर्णकुंभान् व्यरचयच्च सः॥३५॥ मौक्तिकस्वर्णसंदृब्धप्रालम्बनकशोभितान् । अपहर्तृनातपं श्रेष्ठी चन्द्रोदयानकारयत् ॥३६॥ मुक्ताभिः संस्कृतैः शस्तैः स्वस्तिकैः सहितान् शिवैः। पूर्णकुंभान्वितेन्द्राणी मूर्नामुपरिरक्षितुम् ॥ जिनदासोऽथ लोकानां सर्वेषां सुखकाम्यया। स्थान:शिविकादीनि यानान्यानाययहृतम् ॥ तद्यथा-अदृष्याद्दिव्यवैदुप्यात् पुप्यं पुप्यरथोच्चयम् । सच्छायं छत्रिकोपेतं कौशेयादिभिरासतम्।। उपवेशाय केपांचित् शकटान् सौख्यदान सदा । वहुधा युयुधानानां सुपुंसां परमोत्सवे ॥४०॥ पेक्षया एकवचनं । सिक्शब्दो वस्खपर्यायः स्त्रीलिङ्गः । व्यञ्जनचवर्गाद्यान्तः। अंशुकं वस्त्रमम्बरं सिचयो वसनं चीगच्छादी सिक्चेलवाससी इति हैमकोपः । अथवा मुखमल्लादिवारिजे इति पाठान्तरं । मुखमल्ला इति लोकभापाप्रसिद्धौ वस्त्रविशेपः । स आदिर्यस्य तत् मुखमलादि तदेव वारिज कमलं तस्मिन् मुखमल्लादिवारिजे । अत्रापि जात्यपेक्षया एकवचनं । मुखेनं मला इव मल्ला मुखमलाः । अन्यशासिनः प्रतिवादिनः ते आदिथेंपा ते मुखमल्लादयः त एव वारिजं कमलं मौक्तिकगणो वा तस्मिन् । ३४-नैर्नृभिरीज्यन्ते प्रेर्यन्ते इति नेजास्तान् । नो नरे व सनाथेऽपीति विश्वशंभुः । ३५-स जिनदासः। दधतीः इन्द्राणीः काश्चिदगानाः । इत्यत्र चतुर्पु द्वितीयावहुवचनम् । ३९-पुप्यरथः मूर्वन्यांनस्थाद्यमध्यः । सक्रीडार्थः पुप्यरथ इति हैमः ।

·सर्गः] विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् १०५ विचित्रश्चित्रिताश्चित्रैर्जननेत्रकृतोत्सवाः । आनाययत्स संघेशः शिविकाः शिवकारिका:॥४१॥ -त्रिभिविशेपकम् । एवं विधाय सामग्री पू:भवेशोत्सवोचिताम् । जिनदासो धृतोल्लासो महाजनान् समाह्वयत् ॥ वाजिनो हस्तिनोऽनेकान् अलङ्कारैरलङ्कृतान् । समास्तीर्णपरिस्तोमान् श्रीमानानाययत्ततः ॥४३ वाद्यान्यनेकजातीनि समानाय्य विशेषतः । छटाः सत्केसराम्धूनामकरोत्स महाजने ॥४४॥ मक्षेप पटवासानां महाजनपटेप्वपि । अतिभक्तिमनाः स्वीयहस्ताभ्यां स व्यधात्तदा ॥४६॥ पूरमवेशोत्सवस्यैवं सामग्रीमग्रतोऽग्रिमाम् । कृत्वाभिमुखमानन्दादानेतुं सोऽवजद् गुरुम् ।। गत्वा महाजनोपेतो जिनदासो हरिर्गुरुम् । अभिवन्ध हृदानन्य स्वर्णपुष्पैरवर्धयत् ॥४७॥ इन्द्राण्योऽपिहृदा मीताः पूर्णकुम्भान्विताः स्त्रियः। अभ्यचन्दल्लॅसन्मुक्ता पङ्क्त्या तं चाभ्यवर्धयन्। सह लात्वाग्रतः कृत्वा स सुरिं परमन्तरा । प्रावेशयच धमौको यशो देशान्तरं स्वकम् ॥४९॥ (-'कीर्ति देशान्तरं स्वकाम्'-इति वा पाठः) साध्वाचारात् प्रतिक्रम्य स ईर्यापथिकी तदा। जिनेन्द्र इव सद्भद्रासनमध्यास तत्क्षणात् ।।५० जिनदासः सुराधीश इवासत च तत्पुरः। श्रीसङ्घसहितो भक्त्या सुरप्रकरराजितः ॥५१॥ आसन्ताग्रत इन्द्राण्य इव देवीसमन्विताः। योपितो योपितां तत्या श्रियां तत्या च चञ्चुगः॥ धर्मोपदेशं श्रीमरिः शुभाशिपमिवेदृशम् । उपादिशत्मसन्नात्मा ततः संघसमक्षकम् ।।२३।। ईदृशं इति कीदृशं तदाह-जिनाः सिद्धास्तथाचार्या उपाध्यायाश्च साधवः । श्रियं च मङ्गलं कुर्युः पञ्चैते परमेष्ठिनः ॥५४॥ श्रुत्वेति जिनदासोऽथ समुत्थाय स्वपाणिना । श्रीमहाजनहस्तेषु न्यस्तवान् स्पकोत्करम ॥२५॥ पूःमवेशोत्सवे सुरेवं श्रीजिनदासकः । त्रयोदशशतान्यत्र रूप्यायव्यययत्तराम् ॥२६॥ ततः संघेन संयुक्तः समहोत्सवपूर्वकम् । विजयसेनमूरीन्द्रपादकाजमवन्दत ॥५७|| उपाध्यायपदं श्रीमदत्नचन्द्राय सोऽददात् । पण्डितपदमन्येभ्यः साधुभ्यश्च तदोन्मयात् ॥ ८॥ चिकृत्यभिग्रहं पूर्णमपूर्णमिव सोऽकरोत् । विकृतीनां समरतानां न सदा भोजनादान ॥५०॥ जिनदासादिक-स्थम्भतीर्थसंघाग्रहाद्गुरुः । अध्यक्सचतुर्मासं स्तम्भतीर्थपुरं मुन्नात् ॥६॥ भन्यान् मावर्तयद् धर्मे सिद्धान्तोक्तचतुर्विधे । चतुर्दशानवद्याथ विश अपयन् मनीन् ।।६।। ४३-श्रीमान् जिनदासः । ५६-व्यय वित्तसगुत्सर्गे पुरादिः पररौपदी । यपि भायारामिनेन विमा इत्यों लब्धस्तत् कथं पुनरूप्याणीति । सत्य, फरियर भवनिरोपाचोदः । अश्मा कि सामान्यधनपर्यायत्वात् रूप्याणीति रूपदरसामान्येन गनापति न Fr इति भाषापर्यायं प्रवीति, इत्यतो न पुनरस्तिदोषः । - ·श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [षोडशः इत्यं श्रीविजयादिदेवमुगुरुः श्रीस्थम्भतीर्थ पुरे चातुर्मासकमद्भुतं समकरोत् सङ्घाग्रहादुत्सवैः । साम्राज्यं प्रतिपद्य मूरिपदजं जाग्रत्प्रतापोज्ज्वलम् श्रीश्रीवल्लभपाठकपठितं हर्षे प्रकर्षमदम् ॥३२॥ इतिश्री श्रीवृहत्तरतरगच्छीय श्रीजिनराजसूरिसन्तानीय पाठकमीतानविमलशिष्य श्रीवल्लभोपाध्यायविरचिते श्रीमत्तपागच्छाधिराजपातशाह श्रीअकबरप्रदत्तजगद्गुरुविरुद्धारक मोहोर विजयसूरीश्वर पट्टालङ्कारपातिशाहि श्रीअकञ्यरसभासंलब्धदुर्वादिजयवाद भट्टारक श्री. विजयसेनसूरीधरपट्टपूर्वाचलसहसकरानुकारि पातिशाहि श्रीजिहांगीरप्रदत्त महातपाविरुदधारि शीविजगदेवसूरीश्वरगुणवर्णनप्रबन्धे श्रीमद्विजयदेवमाहात्म्यनान्नि महाकाव्ये श्रीविजयदेवमरि- श्रीयम्भाश-प्रथम तुर्मासकारणवर्णनो नाम पोडशः सर्गः। r ·सप्तदशः सर्गः अयात्रावसरे श्रीमन्मण्डपं सर्वसम्पदाम । पत्तनं मण्डपं नाम घाभात्युत्सवमण्डपम् ॥१॥ पातिसाहि-जहांगीर-सिलेमसाहिरुत्तमः । हिन्दू-नुरुप्फभूपालनायकस्तत्र शोभते ॥२॥ पानिसाहिसभासीना विद्वांसोऽन्ये जना अपि । दर्शनानां शुभां पण्णां धर्मवाती जगुर्मिथः।।३ तयया-दर्शनेप्येषु सर्वेषु जनं दर्शनमुत्तमम् । दानं तपः क्रियाक्रूरा शीलं श्रेयश्च यत्र यत् ॥४॥ तत्रापि साम्मतं भाति विजयदेवसद्गुरुः । कुर्वन्नुग्रं तपश्चोग्रां क्रियावत्पुङ्गवः क्रियाम् ॥५॥ उग्रत्वं तपमः श्रुत्वा क्रियायाश्च यतिबजे । पातिसाहिर्जहांगीरोऽन्यदेति प्रत्यपादयत् ।।६।। इतीति किं तदाह-भो चन्दः संघप ! कासि धर्माचार्यस्तवाधुना । विजयदेवमूरीन्द्रो नाऽमिलत्स कथं च नः ॥७॥ तदा चन्दुरिति माह पातिसाहिं कृताञ्जलिः । अस्ति सम्पति सूरीन्द्रः स्थम्भतीर्थे गुरुर्मम ॥८॥ पातिसाहिरिति श्रुत्वा प्राह चन्दं प्रतीति च । विजयदेवमूरीन्द्रं समाय ममाज्ञया ॥९॥ फरमाणं तदालेख्य मूरेराहानसूचकम् । चन्दुसंघपतेर्हस्ते पातिसाहिरदान्मुदा ॥१०॥ । अववदनाचेत्यं मदीयमहदीं वरम् । मुश्च सूरीश्वराहानहेतवे मुखहेतवे ॥११॥ युग्मम् ॥ तनश्चन्दुः समाहृय तदा सदहदीं द्रुतम् । स्फुरन्मानं स्वहस्तेन तद्धस्ते च समार्पयत् ॥१२॥ अचालीदहदीः शीघ्रं ततः सन्तुष्टमानसः । स्थम्भतीर्थपुरं प्राप्नोत् समामोत् स्वेहितानि च ॥ भणम्य शिरसा मरि स्फुरन्मानं समार्पयत् । वाचं वाचं गुरुः सहः श्रावं श्रावं त्वमोदत ॥१४॥ भीतिदानं तदा पादाजीविताईमनेकधा । संघः श्रीस्थम्भतीर्थस्य तुष्टः किं किं ददाति न ॥१५ विहारो नोचितः साधोश्चतुर्मासे कदापि हि । तथापि कारणे कार्य उक्तिरस्त्याहतीति च ।। (-जैनीत्युक्तिश्च वर्तते-इति वा पाठः) ॥१६॥ शाखार्थमवधार्येति निवेद्य च महाजनान् । महालाभं च विज्ञाय धीमरिरचलत्ततः ॥१७॥ अर्जयन्नध्वनि श्रेयः प्रापयंचापरान् जनान् । व्यापारीव सुवस्त्वोघलाभं ग्रामादिकं प्रति ॥१८॥ मण्डपं नगरं सुरिः प्रामोदिव्यमहोत्सवैः । आधिनस्यावदातस्य दिवसे हि त्रयोदशे ॥१९॥ ततश्चन्दूः प्रसन्नात्मा पानिसाहि न्यवेदयत् । आगतो भवदाहतो विजयदेवमुरिराट् ॥२०॥ १४-तुरत्र पुनरर्थे । तेन गुरुः श्रीविजयदेवसूरिः वाचं वाचममोदन | तु पुनः सह श्रीस्तम्भतीर्थश्रावकगणः श्रावं श्रावं श्रुत्वा श्रुत्वा अमोदत । वाचं वाचं श्रावं श्रावमित्युभयात्र णमुल, १७-ततः श्रीस्तम्भतीर्थात् । २ आभीक्ष्णे णमुल चेति नित्यवीप्सायां द्विरुक्तिश्च ।

·यसनत्वात् विजयदेवसूरन्द्रिामिति द्वितीया। প্রাণনাথাবিনি पातिसाहिरिति श्रुत्वा स्वमतुण्यस्वचेतमि । अस्ति स्वस्ति गुरोः कार्य प्राक्षीदिनि च नंप्र चन्दचन्दसमं सौम्यात् इहाद्वय तमानय । पादौ गोष्टी च धर्मस्य नमानि न विधानि च। आश्विनस्यावदातस्य चतुर्दशदिने शुभे । मध्यादे तसबीखानास्थाने मृरिवरोऽवजत् ॥२३ पातिसाहिस्तदोत्यायाभ्यागत्य च पदत्रयम । अभ्यवन्दत पादानं श्रीमरः पुण्ययोगतः॥२ तपस्तेजस्विनं मूरिं द्रष्टेति व्यस्मयत्तराम् । अहो धन्योऽयमीक्षा साक्षादेप तपस्तनुः ॥२६ कथमीक्षकायोऽयं ज्योतीरूपं दधत्सढा । कथमीग् तपः कृत्वा धर्ता पुष्टिं तनौ तनुः ।।२ स्वागतादिकसद्वार्ता समपृच्छत्पुनः पुनः । सहान्धव इव स्नेहाल्पातिसाहिर्जगद्गुरुः ॥२७॥ धर्मगोष्ठी वरिष्ठात्मा गरिष्टेन गुणः सदा । श्रीमूरिणा सह श्रीमान् पातिसाहियंधाद् रहः ।। राज्याहारपरित्यागं साध्वाहारविधि पुनः । अपृच्छच्चापरं साधु साध्वाचारं स सद्गुरुम् ॥२९ राज्याहारपरित्यागविधानसुफलाफलम् । अवदच् ड्रीगुरुः सर्वमन्यदपि च नं प्रति ॥३०॥ कृत्वैवं धर्मसद्गोष्ठी पातिसाहिरमोदत । श्रेयानेतस्य धर्मोऽयमवादीदिति चाद्भुतम् ।।३१।। इतीति किं तदाह-तपाविरुद इत्यस्ति भवतां प्राक्तनस्सदा । सदातस्त्वं मदुक्तोऽसि जहांगीरमहातपाः ॥३२॥ विजयदेवसूरीन्द्रमन्वन्ये सूरयो भुवि । तपस्विनोऽपि विद्वांसः क्रियावन्तश्च सर्वदा ॥३३॥ उत्सूत्रभापिणो ये च तदीयाः प्रतिवादिनः । पातिशाहिः समस्तांस्तान् सर्वथा हि नरा महातपा इति ख्यातः शब्दः सिद्ध उणादिषु। सार्थकस्त्वद्य विख्यातस्त्वय्येवान्यत्र नैव पातिसाहिरिति प्रेम्णा निवेद्य विरुदं मुखात् । चन्दूसंघपति माह कुर्वित्यस्य : तद्यथा-सन्ति सर्वाणि वाद्यानि गृहीत्वा तानि मेऽधुना। वादयन् स्थानतोऽस्मात्तं नायय : निवेद्य करवाणीति सद्यश्चन्दूरुदारधीः । पातिसाहिं प्रसादालोचनं लप पातिसाहेः समस्तानिसंगृह्यातोद्य सञ्चयम् । महाजनान् समाकार्य प." पुरस्तात्सद्वाक्षस्य पातिसाहेढाग्रहात् । सम्भूयानेक लोको ज विजयदेवसूरीन्द्रमण्डपोपाश्रयं मुदा । आनयन्नयतो नित्यं जितविद्वेपिदुर्जनम् ।। चतुभिः २१-तं प्रति श्रीचन्दं प्रति । २२-रेफहीनश्चन्दशन्दश्चन्द्रपर्याय: ७. लद ३०-रात्र्याहारपरित्यागस्य सुफलं शोभनं लाभं स्वर्गादि, राज्याहारा फलविरोधिनं लाभं पापं नरकगत्यादि । न फलं अफलं विरोधेऽत्र नञ् । ३३-अन्ये सूरयो भुवि विजयदेवसूरीन्द्रमनु हीना इत्यर्थः । एवं त होनाः, विद्वांमो हीनाः, क्रियावन्तश्च हीनाः । हीने इति होने द्योत्ये अनु इत्यस्य ·ri ३ गिजयदे बसूरि-माहात्म्यम् पन्त पर शुन्या चा गुमुदे हदि । मम स्वामिन् मुतो भावी नीति मागचिन्तयम् ॥ पन्या चा शुभान भोगान देवनागपतयेय किम । भुआना प्राधरगर्भ सा ततस्ततचित्तमुत् ॥ जान मुषेनापि निराधाधनया तथा । तरयाः कुक्षौ सरस्यां सन् गर्भः पा इवैधत ॥१६॥ धर्म कर्माणि कुर्वन्ती पूरयन्ती च दोध्दान् । गर्भयोग्यानि भोव्यानि भुभाना चाप्यवर्तत ॥ विगतमे वर्षे पोटशरय शतम्य कि । पीपे मासे सिते पक्षे त्रयोदृश्यां दिने रखी ॥२८॥ नक्षत्रे रोहिणीनासि सम्यगयोगसमन्विते । सर्वास्खाशामु सौम्यामु निप्पन्नान्नावनीपु च ॥ घिरे परे पं लग्ने शोभमाने शुभः । उपस्थानस्थितेः सर्वः स्वस्वस्वामिभिरीक्षिते ॥२०॥ परिपणे तथा माध नवमासावधी शुभे । पुत्रं मासूत सा पूतनाग्रज्ज्योतिस्तनूदयम् ॥२१॥ निरातमा निरात निशोका गोकवर्जितम । मुभगा नुभगं सौम्या सौम्याकारं सुखाकरम्।। -पइभिः कुलकम् । म सदोचितवालारयगोत्रोदयकरोऽनुरत् । जगज्ज्योतिप्करोऽगारान्तःस्थः खस्योऽयमेव हि ।। अगायन् जन्मयोग्यानि गीतानि च सुयोपितः । वाद्यान्यऽवादयच् श्रेष्ठी विविधानि दिवानिशम्।। ननः प्रातः स्थिरश्रेष्ठी समाहय महाजनान् । तेभ्योऽदानालिकेराणि सुतजन्म प्रियं यतः ॥२५ अभूजयजयाकारः सारः श्रेष्टिस्थिरालये । आत्मसम्बन्धिनश्चान्ये लोका उदसवस्तदा ॥ २६ १५-भोगान् शब्दादीन् मुखाना अनुभवन्ती । भुलाना इत्यत्र 'ताच्छील्यवयोव- पनशपिपु पानम्' इत्याना ताच्छील्यार्थः । १६-पद्मशब्दः फमलवाची पुनपुंसकलिगत्वात् पुल्लिगो व्याख्येयः । १७-दोहपशब्दः पुनपुंसफः । २३-स घालोऽसुरत् अशोभत । कथंभूतो वालः ? सदा उचितवालाख्यगोत्री- एयफरः । कथंभूतः स पालः ? अगारान्त स्थः सन् गृहमध्यस्थितः सन् जगज्ज्योतिष्करः । क एव ? उत्प्रेक्ष्यते; हि निश्चयेन सस्थः आकाशस्थितः अर्यमेव सूर्य इव । कथंभूतः सूर्यः ? सदा उचितयालाख्यगोत्रोदयकर:-उचिता योग्या घालः प्रथमतस्तत्कालोद्गतत्वात् बालफ इत्याख्या नाम यस्य स उचितवालारयः तत्कालोद्गतः सूर्यो चाल एवोच्यते । गोने अर्थाद् उदयाचले । उदयं उद्गमनं फरोतीति गोत्रोदयकरः । उचितघालायचासौ गोत्रोदयकरश्चति कर्मधारये उचि- तपालाख्यगोत्रोदयकरः । पुनः कथंभूतः अर्यमा ? जगज्ज्योतिष्करः । २५-तेषां सन्नालिफेराणि, ददौ यद्वल्लभः सुतः इति पाठान्तरम् । २६-मुं प्रसवश्वर्ययोः, गतावप्येके; भ्वादिः परस्मैपदी इत्यस्य अनद्यतनी प्रथमपुरुषबहु- वचनं उदसवन उत्सवान् चरित्यर्थः । तदर्शयति- ५ ·LWAlpana NRAJ सर्गः विजयदेवसूरि-मादात्म्यम् १०९ पातिसाहि-जहांगीर-महातपा अयं गुरुः । विजयदेवमरीन्द्र इति ख्यातोऽभवद्भुवि ॥४२॥ श्रीजिनशासनस्यास्य तपागच्छस्य चाद्भुतः । अभवन् महिमा ज्यायान् श्रीपूज्यस्यापि च भ्रवः।। पातिसाहिरथापृच्छत् श्रीचन्दु संघनायकम् । तस्मिन् रात्रिंदिवे चैवं गोसलखानसंस्थितः ॥ एवमिति किं तदाह-भो चन्दुस्त्वमधातुप्य उत नो वेति मां वद । अतुप्यमिति सोऽवादीत् पातिसाहि प्रति स्फुटम् ॥४५॥ पातिसाहे चिरं जीव धुर्य न्याययतां सदा । रामराज इव न्यायं त्वं व्यधा विबुधाग्रणीः॥४६॥ अहं कथमतुप्यं नो समतुप्यं विशेपतः। धर्मन्यायविधानाधत् सर्वस्तुष्यति सज्जनः॥४७॥ युग्मम्। पातिसाहिरिति माह लोकभूपसमक्षकम् । सर्वेषां गुरुरेपोऽस्तु सर्वस्वामी च सर्वदा ॥४८॥ समस्तपूर्वसूरीन्द्रपरम्पराक्रमाश्रितः । यथाहं पातिसाहीनां क्रमायातस्तथा ह्यसौ ॥४९॥ वर्तते दीप्यते चोर्ध्या सर्वमरिशिरोमणिः । हिन्दू-तुरुप्कभूपालमौलिचूडामणिः सदा ॥५०॥ अतः समस्ता भो लोका मन्यन्तामिममुत्तमम् । समस्तारिं समस्तानां मामिव प्रभुतोनतम् ॥ पातिसाहिरभापिष्ट वारं वारमिति स्फुटम् । मत्तोऽप्यधिकतेजस्वी यद्वर्ने वशवयहम् ॥१२॥ कुपितः कोऽपि पापीयान कोपतः कोपपूरितः । भविष्यति सदा दुःखी स एतस्मात्पराङ्मुखः ॥ धन्योऽयं कृतपुण्योऽयं तपस्तेजःसमुच्चयः । दर्शनेपूत्तमं चास्य दर्शनं सुखकारि यत् ॥५४॥ एवं प्राशंसतानेकभूपलोकसभास्थितः । पातिसाहि-जहांगीर-शिलेमसाहिरहो गुरुम् ।। इत्थं माप महातपाविरुदकं श्रीपातिसाहेमुखाद् यः श्रीमद्विजयादिदेवसुगुरुः सोऽयं सदा दीप्यताम् । श्रीश्रीवल्लभपाठकेन कविना व्यावणितं सर्वतः पोश्रोत्रसुखपदं सुविशदं सत्योक्तितः सर्वदा ॥५६॥ इतिश्री श्रीवृहत्खरतरगच्छीय श्रीजिनराजसूरिसन्तानीय पाठकश्रीज्ञानविमलशिष्य श्रीवल्लभोपाध्यायविरचिते श्रीमत्तपागच्छाधिराज पातिशाहि श्रीअकबरप्रदत्तजगद्गुरुविरुदधारक श्रीहरिविजयसूरीश्वरपट्टाल द्वार पातिशाहिनीअकबरसभालव्धदुर्वादिजयवाद भट्टारक श्रीविज- सेनसूरीश्वरपट्टपूर्वाचलसहस्रकरानुसारि पातिशाहि श्रीजिहांगीरप्रदत्त महातपाविरुधारि श्रीविज- यदेवसूरीश्वरगुणवर्णनप्रवन्धे धीमद्विजयदेवमाहात्म्यनानि महाकाव्ये श्रीविजयदेवरिलब्ध- जहांगीरमहातपाविरुदवर्णनो नाम सप्तदशः सर्गः ॥१७॥ ४८-सर्वेषां एतद्च्छीयसाधुपावरलोकाना सर्वस्वामी साधुसाध्वीश्रावकनाविनाजिन- प्रासादोपानयादिस्वामी सर्वदा एष विजयदेवसूरिरस्तु ।

·अष्टादशः सर्गः अथ यस्य सदानन्दात् कुर्वन्त्यादरतः सदा । स्वर्णरूप्यादिभिः पूजां नवाङ्गानां वरागिनः॥१ प्रतिग्राम प्रतिद्रग धर्मरङ्गण धर्मिणः । नीलीरागा गुणग्रामान गायन्तो गुणरञ्जिताः।।२॥ युग्मम् । यदीयवचसा भव्याः कारयन्ति दिने दिने । विम्वानि विविधान्यत्र स्वर्णरूप्यमयानि च ॥३॥ प्रासादान् विविधान नव्यान्जीर्णोद्धारांश्च सुन्दरान् । यदीयवचसा श्राद्धाः कारयन्ति दिने दिने॥ तद्वर्ष नास्ति यस्मिन्न प्रतिष्ठा स्यात्कदाचन । करोति चाकरोत्कर्ता प्रतिष्ठां च स सद्गुरुः॥५॥ याः प्रतिष्ठाः कृताः पूर्व द्रङ्गशत्रुअयादिपु । नालभै सर्वथा तासां संख्यां यावदियत् क्षणम् ॥३॥ शत्रुभयादितीर्थानां यात्रां कर्तुं यदुक्तितः । सङ्घान् कुर्वन्त्यकुर्वश्च कर्तारथोत्सवाजनाः ॥७॥ साधवः श्रावकाश्चान्ये सद्धर्म साध्नुयुः सदा । उपाश्रयानिति श्रेयोबुद्धया श्राद्धाथ कुर्वते ।।८।। अकुर्वश्च करिष्यन्ति यद्वचः प्रेरिता भृशम् । व्ययित्वा प्रचुरं द्रव्यं सत्सुधर्मसभा इव ॥९॥ सत्साधर्मिकवात्सल्यं श्रावका भावभासुराः । सवै कुर्वन्ति सर्वत्र यत्पवित्रवचोधुताः ॥१०॥ व्याख्यानागमनादौ च यस्यानेहस्यहनिशम् । प्रभावनां प्रकुर्वन्ति रूप्याद्यैः श्रावका मुदा ॥११॥ प्रक्षिप्य मोदकायेषु छन्नं रूप्यादिकं धनम् । ददति श्रावकादिभ्यः श्रावका यपश्रुतेः ॥१२॥ श्रीमत्पर्युपणापर्वदिवसेषु नवस्वपि । व्याख्यानेषु च कुर्वन्ति यन्नवाङ्गार्चनं जनाः ॥१३॥ चौरादिवन्दिलोकानां छोटनं कुर्वते नृपाः । विना स्वं वचसा यस्य श्रावकान्यजनस्य च ॥१४॥ अन्यद्रव्यमुवस्त्रादिगुप्तदानं सदा जनाः। ददति श्रावकादिभ्यो यस्य शस्योपदेशतः ॥१५॥ जन्तुमात्रदयां लोकास्तुरुष्का दुष्टचेतसः । पालयन्ति यदीयेन वचसा शुद्धचेतसा ॥१६॥ कथनीयं किमन्येषां हिन्दुभूमिभुजां खलु । सदा धरिव्यां सर्वत्र जन्तुमात्रमुखपदाम् ॥१७॥ ३-चकारात् पित्तलस्फटिकपापाणादिमयानि । ६-क्षणशब्दः कालविशेषस्य पर्यायोऽपि सामान्यावशेषयोरभेदोपचाराद् अत्र काल- पर्यायो व्यान्येयः । अथवा क्षणः अवसरः। यदनेकार्थ:-क्षणः कालविशेपे स्यात्, पर्वण्यवसरे महे इति । इयांश्चासौ क्षणश्च इयत्क्षणस्तं इयत्क्षणं यावत् पोडशशतकोननवतितमवर्ष यावद् इत्यर्थः । ७-जना श्रावकलोका इत्यर्थः। ९-भूतान उपाश्रयान् । सत्सुवर्मसभा इव सत्सुवर्मशाला इव इत्यर्थः । अशाला घेति सभाशब्दस्य अत्र शालार्थत्वात्तत्पुरुपेन श्रीमलिङ्गता । लिङ्गभेदं तु मेनिरे इति वचनात् भिन्न- विलोपनापि न दोषाय। १४-श्रावकाच वजनाथ आवकान्यजनमिति समाहारी द्वन्दरतम्य ।

·-------- 444 सर्ग.] विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् तपः सूरिजंगचन्द्रो वर्षाणि द्वादशाकरोत् । तत्तपोऽवधिवर्षाणि लुप्त्वा यस्तमुतोऽजयत् ॥१०॥ तपसां संविधानेन मर्यादावजितेन हि । न कृतेन पुरा कैश्चिन्महद्भिः पूर्वसूरिभिः ॥१९॥ तपसा क्रियया चोगं मत्यक्ष्यं वीक्ष्य सद्गुरुम् । विस्मरन्ति धनागारं श्रुतं दृष्टं न कर्हिचित् ॥ करोत्याशातनामस्य यः पुमान् कोऽपि पापधीः । लभते स कलावेव सकलाङ्गेषु वेदनाम् ।।२१।। सेवन्ते ये नरा नित्यं सत्येनैव च चेतसा । साम्राज्यादि लभन्ते ते यं गुरुं सुरसन्निभम् ॥२२॥ यादृशोऽतिशयोऽस्यास्ति नान्येपांतादृशः कलौ। सेवाविधायिनां पुंसां सौख्यदो दुःखनाशकः।। पराङ्मुखानां लोकानां पराङ्मुखमुखप्रदः। दुर्मुखानां सदा मातमुखानामिव दुःखदः॥२४॥ यस्य प्रभावतो बद्धमुखा वाक्पतयोऽमृताः । ये च मातृमुखास्ते च समुखाः स्युः सुसेवकाः ॥२५ दरिद्रा अदरिदेन्द्रा रोगिणोऽरोगिणोऽपि च । धनिनो धनिनामीशा नीरोगा भोगभोजिनः ॥ यस्यास्यैकावतारित्वं लघुकर्मत्वतः किल । सम्भावयन्ति सर्वेऽपि कवयो भविका अपि ॥२७॥ एप देवभवादेवावतीर्ण इति निर्णयात् । दृढसंहननाङ्गत्वात्तप ईदृग् करोति यत् ॥२८॥ नित्यं पद्मासनादीनि यः करोत्यासनानि च। चतुरः महरान यावद् ध्यानं ध्यायति च ध्रुवम् ॥ इत्थं लसच्छ्री विजयादिदेवसूरीश्वरश्रीसुकृतोपदेशान् । शृण्वन्ति कुर्वन्ति च भव्यलोकाः श्रीवल्लभः पाठक इत्यपाठीत् ॥३०॥ इतिश्री श्रीवृहत्खरतरगच्छीय श्रीजिनराजसूरिसन्तानीयपाठक श्रीज्ञानविमलशिष्य श्रीवल्लभो- पाध्यायविरचिते श्रीमत्तपागच्छाधिराज पातिशाहि श्रीअकबरप्रदत्तजगद्गुरुविरुद्धारक श्रीहीर- विजयसूरीश्वरपट्टालंकार पातिशाहि श्रीअकबरसभासंलब्धदुर्वादिजयवाद भट्टारक श्रीविजयसेन सूरीश्वरपट्टपूर्वाचलसहस्रकरानुकारि पातिशाहि श्रीजिहागीरप्रदत्तमहातपाविरुधारि श्रीविजयदेव- सूरीश्वरगुणवर्णनप्रवन्धे श्रीमद्विजयदेवमाहात्म्यनानि महाकाव्ये श्रीविजयदेवसूरिधर्मोपदेश- श्रवणाङ्गीकरणवर्णनो नाम अष्टादशः सर्गः ॥१८॥ २५-२६-ये सुसेवका अवद्धमुखाः दुर्मुखाः लपाड इति भाषाप्रसिद्धास्ते यस्य श्रीविजय- देवसूरेः प्रभावतो अद्भुताः वाक्पतयः प्रधानवक्तारः स्युः। दुर्मुखे मुखरामदगुखौ इति । वागीशो वाक्पतौ इत्युभयं हैमकोपः। चः पुनः।ये सुसेवकाः मातमुखा मूर्साः ते च समुखा. वाचोयुतिपटवः स्युः। अथ वालिशः मूढो मन्दो यथाजातो बालो मातृमुखो जडः इति । वाग्मी वाचो युक्तिपटु. प्रवाक् संमुखो वावदूकः-इत्युभयं हैगकोपः । समुखदन्त्याद्यस्वरादिरे । ये इति पदं, ते इति पदं, सुसेवका इति च पदं अप्रिमेऽपि लोके योज्यम् । यथा ये सुसेवकाः दरिद्रा. ते यस्य प्रभावत भदरि- द्रेन्द्राः धनिनः स्युः। ये सुसेवकाः रोगिणस्ते यस्थ प्रभावतो अरोगिणो नीरोगाः स्युः । ये सुसेवकाः धनिनस्ते यस्थ प्रभावतो धनिनामीशा. धनभिराः स्युः। ये सुसेवका नीरोगास्ते च चस्य प्रभावतः भोगभोजिनः स्युः। भोगान् भुसन्तरियेवं शाला भोगमोजिनः । युग्म-न्यारवानम् । MP4 ·एकोनविंशः सर्गः अथ श्रीकल्पशाखीव शाखाभिरभिशाखिकाः । संतुष्टोऽयं समृश्नोतु विद्यमानाभिरन्वहम् ।। (-शाखनाजगतीं जाग्रजगज्जगदधीश्वरः-इति वा पाठः) सर्वान् विजयते शत्रून् अस्त्यस्याविजयोऽथवा । विजया प्रथमा शाखा ज्यायां विजयते सदा॥ सुन्दरा सद्गुणैः सर्वैस्तपःप्रभृतिभिर्भृशम् । शोणादिगणपाठात् स्यात् सुन्दरीत्यपि डीपिच ॥ निरतीचारचारित्रतपोविद्यादिभिर्गुणैः । वल्लभा निर्मला चैव हंसा हंस इवोदिता ॥४॥ मलते सर्वशास्त्राणां परमार्थ विशेषतः । जगत्यां च यशः शस्यमित्युक्ता विमला बुधैः ।।५॥ चन्द्रवत्सर्वलोकानां चन्द्रोक्ताहादनात्वतः । सदा कुशलसंयोगात् कुशला कुशलप्रदा॥ यस्यामुत्पन्नसाधुभ्योऽहंद्धर्मों रोचते सदा । सच्छास्त्राध्ययनं चाग्रं रुचिस्तेनोच्यते बुधैः ॥७॥ सविद्यालक्षणां लक्ष्मी गृणातीत्यचि सागरा। सौभाग्यं सर्वदास्त्यस्यां सौभाग्येति बुधैः स्मृता ॥ ८॥ सर्वेषां हप॑हेतुत्वात् हर्पोऽस्त्यस्यां च शाश्वतम् । अस्त्यर्थप्रत्ययाकारयोगाद् ही निगद्यते॥ कलाभिः सहिता नित्यं सकलेत्युच्यते बुधैः । सर्वदोदयसम्बन्धादुदयेत्युद्यते जनैः ॥१०॥ आनन्दति सदानन्दैः सर्वविद्याविनोदतः । आनन्देति समाख्याता सारासारप्रभावतः ॥११॥ १-अयं श्रीविजयदेवमरिः श्रीकल्पशाखी शाखाभिरन्वहं समृश्नोतु वर्धतामित्याशीर्वादः। कथंभूतः अयं ? शाखिकाः अभिशाखाः, अभिलक्षीकृत्य संतुष्टः, आभिरभागे इति लक्षणेऽर्थे अभी- त्यव्यवस्य योगे शाखिका इत्यत्र द्वितीयावहुवचनम्, अव्ययीभावसमासाभावात् । अव्ययीभाव. समासे तु लक्षणेनाभि प्रती आभिमुख्ये इति अव्ययीभावे, अव्ययीभावश्चेति अव्ययीभावस्य नपुंसकत्वे, नपुंसकत्वाद् इस्वत्वे अभिशासिकमिति स्यात्। शाखा: अभि लक्षीकृत्येत्यर्थः । शाखा एव शाखिकाः। सर्वशब्देन्यः स्वायें कन्निति कगि, केण इति इस्ने, प्रयणस्था कापूस्यातः इदाणमुप इति वारस्य इशारः । एवं कल्पशाखि विशेषणमपि व्याख्येयम् । शायनानगत जामनगमग- दवीश्वर:-इति पाठे जगदीश्वरः श्रीविजयदेवमूरिः शासाभिः नगलो शापतात् व्यासातु। का व श्रीकल्पशालीव, कां जगती, यया कल्पशाखी जगतीं व्यामोति तथा बीजयदेवमूरिरपि । २-मनि शत्रून् अन्नरस्थान, कामकोवलोभमोहमदपीन् । अथवा अम्पा: शालायाः या दिव्या विजयोतीनि प्रथमा विजया शाला। ३-मुन्दा मुन्दरीवि अन्यायप्रत्ययाःकारयोगात् मुन्दरा, शोमादिगणादान fifteen ९- अवन्यप्रत्ययः सचामोनहारयतिमात्यत्यय योग १०-लाबानुपादियानामिः।

·सर्गः] पिनयदेवसूरि-मादात्म्यम् इत्यादिका महीयस्यः शाखाः शाखन्ति सर्वदा । यत्तपागच्छगच्छस्य विख्याता जगतीतले ॥१२ श्रीपण्डितपदायम्बुधाराटन्दै रिमा गुरो। श्रीतपाकल्पसक्षमूलं सिञ्चस्त्वमेधय ॥१३॥ मालाकारानिव श्राद्धास्तत्मपालनतत्परान् । सुरिमन्त्रमभावाशोदिय सद्गुरो ॥१४॥ एधतां श्रीतपागच्छो दीप्यतां सवितेव च । तेजसा सुरिमन्त्रस्य त्वदीयस्य च सर्वदा ॥१६॥ महीयान् श्रीतपागच्छः सर्वगच्छेषु सर्वदा । सर्वदा सर्वदाता च पर्वतात्सर्ववाञ्छितम् ॥१६॥ रानान इव विद्यन्ते श्रावका यत्र सर्वदा । नन्दताच्छ्रीतपागच्छः सततं सततक्षणः ॥१७॥ यत्र त्वमीदृशः नरिर्वतसे गच्छनायकः । स्तूयसे चेति विद्वद्भिः पातिसाह्यादिभिर्नुपैः ॥१८॥ इतीति किं तदाह- उल्लसन्ति भुवि ज्योन्नि मूरयस्तारका इव । एकैकतो महीयांसो जाग्रज्ज्योतिप उद्गताः ॥१९॥ विच्छायीकृत्य तान् सर्वान् राजते सवितेव यः । विजयदेवसूरीन्द्रस्तपागच्छे स वर्तते ॥२०॥ भूयः सूरयः सन्तो भूतलेऽभ्युदिता दिवि । यत्प्रतापरविध्वस्ता न प्रेक्ष्यन्ते ग्रहा इव ॥२१॥ यत्रायं दीप्यते सरिः सरयस्तत्र नापरे । यत्र सूर्यस्सदोदेति तत्र स्युस्तारकाः कथम् ॥२२॥ (' तत्र किं चन्द्रतारकाः' इति वा पाठः ।) त्वं सरिर्वासरो यत्र न निट् तत्रान्यसूरयः । सदोद्योतः सदोद्योधः पदार्थानां नवो नवः ॥२३॥ प्रातः सूरियंदा यत्र प्ररूपयति सपम् । प्रत्यक्षोऽयं महादेव इति माहुस्तदा जनाः ॥२४॥ व्याख्यातिरूपमुत्कर्पात् शास्त्रार्धान् सरिशेखरः । व्याख्यान्तकि वरव्याख्यां व्याख्यातारोऽन्यसूरयः ॥२५॥ शास्त्रार्धास्तन्मुखमोक्तान ये शृण्वन्तितरां नराः । ब्रुवन्तिरूपमेवं ते ब्रुवन्तकि परे बुधाः ॥२६ १६-पर्व पूरणे भ्वादिः परस्मैपदी । २४-सूरियंदा यत्र प्रातः सद्रूपं प्रधानं पुण्यं दानादिचतुर्विध प्ररूपयति कथयति तदा जनाः अयं प्रत्यक्षो महादेव इति प्राहुः कथयन्ति महादेवो दि सर्प प्रधानवपमं प्रष्ट रूपं करोतीत्यर्थः । तत्करोति तदाचष्टे इति चुरादित्वात् सुपंताणिच् ; अथवा सद्रूपं विद्यमान- वृषभं प्ररूपयति प्रकृष्टरूपं पश्यति । अत्र दर्शना णिच् । २५--सूरिशेखरः श्रीविजयदेवसूरिः सूरिशिरोवतसः शावार्थान् गाफरणला- हित्यालझारच्छन्दस्तर्कप्रमुखानेकशास्त्रार्धान् उत्कर्षात् व्याख्यातिरूपं प्रास्तं यारोतीत्यर्थः । व्याख्यातारोऽन्य सूरयः परव्याख्या शास्त्राणां प्रधानन्याल्पानं व्याख्यान्तकि दुत्सित व्याकुर्वन्तीत्यर्थः । २६-ये नरास्तन्मुखप्रोक्तान श्रीविजयदेपसूरिनुसारूप्तिान शान्नानि शुग्मन्निवरा अतिशयेन शृण्वन्ति, ते नरा एवं नुवन्तिरूप प्रशहां जपचान्ति । एपनिति पाइ-परेऽन्ये उधाः शाखार्थान् ध्रुवन्तफि कुत्सितं कथयन्तीवर्धः । ।

·श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [एकोनविंशः अतिशेषेतरां सूरीन् विद्यातेजोगुणादिभिः । राजन्तकि महान्तोऽपि सूरयोऽन्ये त्वदग्रतः ॥२७ गुणैरित्यादिभी रम्यैर्गुरुरत्नैरिवार्णवः । विजयदेवसूरीन्द्रः साक्षादर्हन्निवावति ॥२८॥ सत्यवादी सदावादी नोन्मादी न च दुर्मदी । न प्रमादी मृपावादी न वादे प्रतिवादिभिः॥२९ प्रतिवादी जनोऽवादीद् यशोवादीति यद्यशः । स्याद्वादवादमानन्दी वावदीति स सद्गुरुः॥३० यशोभग्योऽतिसौभाग्याज्जगज्जनयशस्विषु । वेशोभग्योऽसि मूरे त्वं निखिलेषु वलिप्वपि ॥३१ अयं सरिर्जगत्राता पाता दुर्गतिपाततः । प्रमाता सत्पदार्थानां दाता चार्थान् मनीपितान् ॥३२ सरिः सरिरयं यत्र तत्र न पटु पटुपेटकम् । यत्र तिष्ठेद् हरिस्तत्र स्यात्कि करटिपेटकम् ॥३३॥ विरटत्यारटत्येव पटुकूटं कटूत्कटम् । दृष्ट्वामुं सद्गुरुं सिंह कूटं करदिनामिव ॥३४॥ निराचकार निस्साराननगारांश्चिराय यः । उग्राचारक्रियाकारः सोऽभूदाचारतत्परः ॥३५॥ प्रामुयात् कः खगोऽनन्तं मेरुमुत्पाटयेच कः । कस्तरेत्तारकः सिन्धुं मरे कः स्तौति ते गुणान् ।। सहस्रद्वितयेनापि जिह्वानां नागनायकः । स्फुटान् स्फटान् सहस्रं च धरन् शिरसि सन्ततम् ॥ यदीयानि प्रशस्यानि विशदानि यशांसि हि । शेपो वक्तुं न शक्नोति को पराकोऽहमुत्सुकः।। २७-भो श्रीविजयदेवसूरे ! त्वं विद्यातेजोगुणादिभिः सूरीन् अर्थात् पूर्वभट्टारकान अतिशेपेतरां अतिशयेन अतिशयं प्रापयामि । अत एव त्वदग्रतो महान्तोऽपन्ये सूरयो राजन्त- कि कुत्सितं शोभन्त इत्यर्थः । व्याख्गातिरूपं ध्रुवन्तिरूपमित्युभयत्र प्रशंसायां रूपप् इति तिडो- नुवृत्तोस्तङतादपि रूपपप्रत्ययः । शृण्वन्तितरां अतिशेषतरामित्युभयन किमेतिडव्ययेऽतितरपतम- पौ घ इति सूत्रेण घसंज्ञकस्य तरप् प्रत्ययस्य आमुः । व्याख्यान्तकि ब्रुवन्तिकि राजन्ताक इति त्रिपु सुवन्तत्य विडोऽनुवृत्तः कुत्सितेऽर्थेऽकच् प्रत्ययः। ३०-स सद्गुनः श्रीविजयदेवसूरिः स्याद्वादवादं वावदीति आतिशयेन वदति । स कः ? यद्यशः प्रतिवादी जन इति अवादीत् अकययत् । कथं० प्रतिवादीजनः यशोवादी। इतीति किं ? किं भूत: सद्गुनः सत्यवादी । पुनः कथं० सदावादी पड् दर्शनाना मध्ये मुख्यवादि. त्वात् । शेपं सष्टं । पुन. कथं । प्रतिवादिभिरिह महयोग विनापि तृतीया, वृद्धो यूनेति निदेशात् । ततोऽयमयः-प्रतिवादिभिः सह नैयाबिमादिपञ्चदर्शनसम्बन्धिभिः नार्य पादे न प्रमादी न प्रमादवान न मृपावादी न कूटभाषकः। . , ३१-याः नादाल्य सत्त्वं श्री ज्ञान प्रतापः कीर्तिश्चति देमोगादिः, श्रीमRARI. दरम्यवर्दियामा मान्दः । शोगोऽयमियने शोभाया, पेश इनि वसाव्या शोभा विन्य सामग्र । नत्र दो मश नाद गायन इनित पद परयः उकार सराई।

·सर्गः] विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् ईक्षमाणः सहस्राक्षः सहस्राक्षिभिरन्वहम् । चेन्न तृप्यति यद्वक्त्रं कथं तर्हि जगज्जनः ॥३९॥ अवतारस्त्वदीयोऽयं संसारापारपारदः । अवतार इव श्रेयान् श्रेयस्कारी च सद्गुरो ॥४०॥ अन्येषां सद्गुणान् सम्यक् पश्यतां त्वद्गुणाननु । विश्रामस्थानकं मरे कवीनां वचसामसि।। ईश्वरीकरणं सत्यं द्योतते त्वयि सम्पति । सर्वीय इच सर्वीयसर्वसर्वगुणाग्रणीः ॥४२॥ चिकीर्पसि रणं मरे यद्यमा प्रतिवादिभिः । भजन्ते विकृतं तर्हि तमहो प्रतिरादिनः ।।४३।। चपूर्व प्रतियुद्धय द्वार तपूर्व भवयारिधेः । मपूर्व तपसा सिद्ध शपूर्व ते मुसाप्तये ॥४४॥ त्वं रणं कुरुपे मरे यदा क्षणमयः क्षणे । श्रुत्वा तं च तदा तं च दधने विविध युवाः ॥४५॥ कपूर्वं सर्वदायत्तं धपूर्व संयमश्रियः। भपूर्व तपसः शश्वत् वपूर्व गिरायोपिनः ।।४६।। युगमा ४१-फि कुर्वता कवीना अन्येपा भट्टारकादीना सद्गुणान् बन्नु विद्यान व या निान् पश्यता, अन्यसुरीणां समीपीनान् वयेशीयांदार्यगारमायादीन गुणान बहामा हातान पश्यन्तः फवयो न स्तुवन्तीनि कविवचनाना संविधामस्थान सीमान् - 3 इत्यत्र हीने इति सूत्रेण हीनेऽये अनुः कर्मप्रवचनीयः । काचनीयायामा अनार २. यस्य योगे त्वद्गुणान् इति द्वितीया, अनुना सह समामाभापान थर पद ५। ४२-ईश्वरीकरणं अश्विरस्य पुरुषस्य शिवराय पारण in It फस्मिन्निव सीय इस तीर्थहर इव इत्यर्थः । संघीय इत्यपि मिनिसानको [.. ६६ सर्वेषु सर्गुणैरमणामुख्यात्सम्योपन सगिसगुणामणी । । - .. - - 4. Ke . ४४-हे गरे यदि प्रतिवादिभिरमा सा पिन it funt: 1 सरदानात रणं संप्रागं पादलक्षणं विकीपनि पाए । १६ सरण अधिकृतं पितारतं भजनो सेवाला। iya tul प्राक् प्रतिबुद्धय । पुनः भूसं रणं पूर्व तरणा...! पुनः कथंभूतं । शपूर्व शरणमित्यो । ५. १ त । ४६-पाया:-६ पूरे (Hair ... ' पु.२५ वा jा. पाnिt i cil, पpिtions, hindi v६ दिमियज., 4-11 ." ५५५. ५२ सालमा iii. .....' .' पूर्व परण १.i, ५.. ... अपस; In५. ५६ ५४ + 1 क ·श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [एकोनविशः सुधास्यन्तो विधास्यन्त इव शश्चन्महाजनाः । पीयन्ते गोपयःश्रेयाश्रद्धया यचासुधाम् ॥ पयसस्यन्ति यस्यैते जना वृजिनवर्जिताः । वचः शुचि शुचिश्रेयोमयं ज्ञानमयं प्रियम् ॥४८ सर्वदा ये मुखस्यन्ति दुःखस्यन्ति कदापि न । ऋद्धिस्यन्ति बुधा ये च साम्राज्यस्यन्ति चावनौ॥ स्तुवन्ति त्वांत एवैव श्रयन्ते च शुभाश्रयम् । त्वदीयं चरणाम्भोज भट्टारकशिरोमणे ॥५०॥ युग्मम् सृरयोऽन्ये महीयांसो गरीयांसो यशस्विनः । स्वस्थत्वं स्वस्वगन्छेषु यथा पुण्यं तु विभ्रति ।। विभर्ति चक्रिवर्तित्वं तेषु यो जिनशासने । दिव्यं च दानशौण्डत्वमिति तं स्तौति को न लिन् ।। वयैश्चर्यमुमौण्डीर्यशौर्यदार्यादिभिर्गुणैः । सर्वेभ्योऽप्यविकैः किन्तु धात्रैकत्र धृतैस्त्वयि ॥५३॥ -विभिषिशेषाम् । १५-गाया:-महाजनाः शश्वत् यद्वनःसुधा श्रीविजयदेवसरितचनामृतं पीगनो पित. लिन पा । पाने गातुर्यस्तारान्तो दिशादिरातमनेपदी । कया गोपगःश्रेयःनया-जीरोग. निदोपहारिगरकारिगव्यदुग्धसमानधर्मश्रद्वगा । कुन्तिः ? मुबारात sai Hः । श्यंभूता उत्प्रेक्ष्यन्ते-विधास्यन्त मामन पाति वा छन्त । पमा दा . आगमन पर द्विमिच्छन्ति तथा महा जनाः आतानः मुनामिच्छन्तीयः । विमोरिति हैमान कार्यः । गुगायत निवारयन्त इत्युभयन मप्रातिपदिकाना क्या । मचा मुक अमुक बागा इत्यपरे-इत्युक्त्वालालमाया क्यापि मुगागो शहरापः ४८-२ जना पर श्रीविजयदेवमूरेः शुचि पवित्रं पप: काताप पनि Mail: विजय वरिप्रापित 4 दुnिiell Fff- ५.०६.न....पटामाया । ५- श्रीपिनयदेवरे या paui gilrk's taiter effort 2. iiiiiiiii Hitri.kifort icon traft. ... ... for gl. A gil. fasties k: fat find this titi . . J • . . ! ! m m , स 4 M * * *

·No text on this page.

·श्रीवल्लभोपाध्यायविचितं [ एकोनविंशः आरासणेऽर्बुदादौ च सीरोहीनगरादिषु । स्वर्णशैलीयदेशे च श्रीजाबालपुरादिषु ॥६०॥ मरुस्थल्यां मेडतादौ कोठे घंघाणिकापुरे । ओसवालोत्पत्तिभूमावोकेशनगरादिके ॥६१॥ सपादलक्षदेशे च श्रीमन्नागपुराङ्किते । इत्यादिद्रङ्गदेशेषु व्यहापीद् तृपवद्गुरुः ॥३२॥ -सप्तभिः कुलकम् । इतो मरुस्थलीमध्ये सदा स्वास्थ्यनिबन्धनम् । श्रीमत्सरेवस्थानमेवाकर्ण्य स्वकर्णयोः ॥६३|| श्रीमेदपाटदेशेशश्रीकर्णनृपसनुना । श्रीजगत्सिहसंज्ञेन श्रीराणाकेन चिन्तितम् ॥६४॥ युग्मम्। अहो मरुस्थले देशे यन्महिन्ना महीयसा । अष्टाब्दावधि यन्नष्टा दोपा दुर्भिक्षकादयः ॥५॥ पश्यामि यदि तस्यास्यं सूरेः सुकृतशेवधेः । मरौ दुष्कालवन्मेदपाटे पापं प्रयाति नः ॥६॥ ध्यायेति तेन धात्रीणां पत्याऽत्यन्तादराद् द्रुतम् । प्रेपिता बहवो लेखाः मरेराकारणाय च ॥६७ तदा पुरे नागपुरे श्रीगुरुविहरनभूत् । लेखहारकहस्तेन लेखास्तत्रागता द्रुतम् ॥६॥ ६०-भारासणे स्वप्रतिष्ठितमूलनायकाईद्विम्बाना, चकारात् अर्बुदापि महता सदन सह पायां उर्वन् । सीरोहीनगरादिष्वपि आदिशब्दाद् बम्भणवाडि-वसन्तपुराधनातीर्थयात्रा कुर्वन् । चः पुनः स्वर्णशैलीयः स्वर्णगिरिसम्बन्धी यो देशस्तत्र रामसैन्य-भिन्नमालादिषु याना कुर्वनः । पः जाबालपुरे चतुर्मासी कुर्वन् । ६१-परदेशे मेहता कोट्टे चतुर्मासीद्वयं तद्देशे च घंघाणीमामे सम्पतिभूपति हारिता- निवर्गमयतिमाना, ओसवालाना उत्पत्तिस्थाने ऊकेशनगरे नादिशब्दात् तिमिरीपार्धनायादीनां पात्रां कुर्वन् । ६२-उबाउपनाम देशे श्रीनागोरनगरे चतुर्मामी कृतवान् । इत्यादयो ये ज्या ॥ दहा देशाय नेमु गु म गम इव अथवा पो धर्मस्ततमा मार्ग इनाम पुष. मुगुमान बहन श्रीविजयदेवमुरिर्व्यहापनि विहारमहरोत्। न या या यः प्रा * नान्याच्या स्वात् सम्पम् न सायन्ते तेग तत्मंदगातु पीय नीति दामोऽवने मिति तत्वं । मनमानी करूया। ६३-४ विकासनारे । ५६ महात्मा निकादि fittist ! यता न hitr Hit ! ६ . ५.दन २१-istian Samacा-1f. : - . . 1 { if alera(astik Aik | . . E ritik'... ... ... ....... ... .art 4 . . .

·ए श्रीवल्लभोपाध्यायविरचित [प्रथमः वर्धापकं गृहीत्वाशु योषितो यान्तु तद्गृहम् । सद्गीतानि च गायन्तु स्थिराङ्गजननिर्यतः ॥ २५ ततोऽति पञ्चमेऽस्य दर्शनं शशिनो निशि । कारयामासतस्तस्य पितरौ परमोत्सवात् ॥२८॥ एवं जन्मोत्सव दिव्ये जायमाने दिवानिशम् । आजगाम श्रियां धाम दशमं सुदिनं दिनम् ॥ सगोत्रानादरात्तत्र निमन्य व महाजनान् । भक्तितो भोजयामास मृष्टान्नं लप्सिकादिकम्।। तंपामिभ्यः ससभ्यानां नालिकेराण्यदात्ततः। चिरं जीव्यादयं वालो ददुरित्याशिपं च ते॥३१ वसत्यस्मिन् सदा लक्ष्मीबलवांश्च कुमारवत् । इति वासकुमारोऽयं पिता नामावदत्तदा ॥३२ दिव्यदेवानं चाय जलयात्रां महोत्सवात् । पुत्रस्याकुरुतां रूपं पितरौ प्रीतचेतसौ ॥३३॥ एवं जन्मोत्सवं तस्य कृत्वा तुपतुस्तराम् । पितरौ च तथैवान्ये तुतुपुर्नागरा नराः॥ ३४॥ अब वामकुमारोऽमाववर्षत दिने दिने । कलारूपप्रतापायैद्वितीयाचन्द्रमा इव ॥ ३५ ॥ श्रीमान प्रमादनीयक्ष मुरम्यो दर्शनीयकः । प्रतिरूपो ऽभिरूपश्च कलाकलितपुद्गलः ॥३६॥ -युग्मम् ॥ पानीभिः पथभिः गम्या पाल्यमानो दिवानिशम् । स प्रापत्सप्तमं व पठनाई सदा शिशोः।। भने मामिपसे यग्यारे वर नियौ । सुमुहर्ने शुभे लग्ने मुयोगे मुदिने दिने ॥ ३८ ॥ हामहोप दिव्यं गनाधादि विराजितम् । नानामकारवाद्यानां गन्दसन्दोहमुन्दरम ।। नामनिमंमीटगीतामृतविधायकम् । गीयमानयशाकीर्ति विजुधर्मागधादिभिः ॥ ४० ॥ दिगन्याने पिताध्यापति म्मतम । विद्याः सोऽधीतवान् मर्वाः पूर्वाधीत इयत्र यत् ।। चतुभिः कलापकन् । विलोक्य दिनयान्वितम । पिनरी मममोदेतां तम्मिथास्निानांतराम ॥४२|| २६-मदद दोमनपचार्य । टेकन्यत्र मदानाभावान चतुर्थी। ३-टाटानगर कपन । पना मन प्रमअदाकारी । मुगः मुटु रमणीयः । : 27: द अमन परः पत्यन्तो लोका. या 24 :- 377 का नर नर काला बगल. - ram पर दामियार. ::::mg ! Haiting यर्थ ।

·सर्ग: - M विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् सरिः सपरिवारोऽपि दृष्टस्तल्लेखवाचनात् । कस्य न स्यान्मढोऽमन्दो हीन्दृच्छत्रपतये ॥६९॥ श्रीराणाकारणं तस्य गुरोः श्रुत्वा तदा मुदा । सर्वम्संवश्वमञ्चके वक्रेतरतराशयः ॥७॥ तदानीं मेदिनीनवासी सहोऽनघो घनः । श्रीमन्नागोरनगरे गुरुं नन्तमुपागमत् ।।७।। सौवर्ण रौप्यकः पुष्पैः शक्तिभत्त्यनुसारतः । पूज्यः पट्टधरेणामा श्रावकैः पृजिस्ततः ।।७२ मेस्त्तीयस्य संघस्याग्रहतश्चलितस्ततः । श्रीनागोरीयसंघेन संयुतः संयनाविपः ॥७॥ सपादलक्षदेशीयजन्तुजातं प्रबोधयन् । क्रमेण फलवर्दीशं श्रीपार्चप्रभुमानमत् ।।७।। गुरुः श्रीपार्वतीर्थेशमेकमेव तदाऽनमत् । जगमं तीर्थमायान्तं तं जना बहवोऽनमन ॥८॥ कुशलात्सागरा विज्ञा गुरुभिर्वाचकाः कृताः । यतो महीयसि पदे ते महाफलदाय :०६)। अत्रान्तरे गृर्जरत्रासत्कः संघो महद्धिकः । समागाच्छर्करापान याभून्यमध्यगः ) तेन संघेन सर्वेण शर्येणेवोरुभूतिना । पूजितास्तत्र तीधेशाः श्रीपायाचार्य रताः ।।०४ अय नागपुरीसंधे गुरुं नत्वा गृहं गते । गुरवो गुरुसंघादयाः प्रापुः शीरनाम जयमल्लाख्यमन्त्रीशस्तत्रागाद् गुरसंमुखः । पुर्व महोत्सवातमोचन्यानिलियो. . . : ६९-पूर्वार्ध सुबोध हन्दूछत्रपसे: श्रीगणाजी काय को भार लोफस्य मदोऽहकारः, गुरोरतु स सर्वया नास्तीति गुगपो मदो..: ..., हर्षे घेति । पोऽपि गुजिनशासनोति विनावितो. । ७०-वफात् इतरो धोतरः सरल पति सायन् । अतियार ऽभिप्रायो यस्य सोऽतिसरलगना सिख पण मा.:. ... ७२-पूजनः भीमहारप: । पापण दिया off सार्धमा सहे विमोगनाशकोशे । राजामामायांग 415:९ : ५३-संयमानामापूनामपिपी गुर रियर्थः । ७५-हितीयपदेणम प्रभारे : ८१६ पाती: 7} ...:..: पदे तस्यैव पोतो दार नाना पातार ५६ ७६.- पशिमा-पोवास र समय : तीर्थक्षणे, प मदीमा ९.१३॥ veritfraiya भूतिभरम २१ नि। ४९-१० : NROEN . . 4 -- . . . *. .

·१२० श्रीवल्लभोपाध्यायविरचित [एकोनविंशः आग्रहाज जयमल्लस्य मेडतीयजनस्य च । कियत्कालं स्थितस्तत्र संघः सोऽगावथागतम् ॥८१॥ श्रुत्वा गुरूणामाह्वानं मेदपाटनरेशितुः । मन्त्रीशो जयमल्लस्तु दोयां भृशमाप्तवान् ।।८।। बहुशो जयमल्लेन विज्ञप्तोऽपि गुरुयंदा । नैव तस्थो तदा मन्त्री राजकार्य ययौ क्वचित् ॥ गुरवस्तु मिपं प्राप्य तदैवाशु प्रतस्थिरे । श्रीवाडीपार्थयात्रार्थ वाटिकान्तरुपागताः ॥८४॥ तदा गुरुनन्तुमेता धर्मचन्द्राभिधा बुधाः । कारुण्यपूरितैः पूज्यैस्ते तदा वाचकीकृताः ॥८॥ ततः श्रीमेडताद्रङ्गादाणाजीकस्य भाग्यतः । प्रति मेवाडदेशं ते चलिताः कलिता जनैः ॥८६॥ क्रमेण गोडवाडान्तर्ग्रामे ग्रामे पुरे पुरे । आगृह्यमाणा बहुभिः संबैस्सुकृतकृययैः ॥८७॥ नैव नस्युः कचित्किन्तु तीर्थयात्रां पचक्रिरे । नडुलनगरे विन्ध्यपुरे श्रीवरकाणके ॥४८॥ श्रीमन्नारदपुयी च जीवितस्वामिनेमिनः । सादडीस्थानके राणपुरे च प्रथमप्रभोः ॥८९॥ इत्यादिमीर्थयात्रां कृत्वा सत्संघसंयुतः । गुरुर्घाणपुरे प्रापत्तद्वार्ता मेदपाटके ।।९०॥ युग्मम् । ननो मेवाटदेगेन्द्रमान्यो झालाकुलोद्भवः । राणः कल्याणजी नाम माग्देवकुलपाटकात् ।।९१॥ घाणेगग्यपुरं यावत् गुरोस्संमुखमागमत् । घनाश्वमुभटश्रेणिरोचिष्णुर्गुरुमानमत् ॥१२॥ दृष्ट्वा ननियुक्ति च श्रुत्वा वाक्यकलामपि । ममग्रगोढवाडीयो लोकोप्याथर्यभागभूत् ॥ मन्कार गर्लान्या नत्र पादावधारणे । द्राग देलवाडकेऽभ्येत्य जने गुर्वागगं जगी ॥१.४॥ अथ श्रीग्गिगेहन्मेदपाटोभूमिकम । पमणोरपुरस्थायी संघोऽप्यभ्यागमद्गुरोः ।।९.५॥ पमनोरं मृगगमा पूर्वमेव हि । प्रतिष्ठाविधिमामग्री सर्वो सट्ठोऽग्यकारयन् ।।९.६।। उलयात्रां गजेन्द्रावध्यनाद्याटम्बगद् व्यधात् । तेनवाटम्बरणोयक्रे गर्वागमोगवः ॥१७॥ नत्रयाः श्रादकाः क्षेमा-गदा-जेमाभिधानकाः । त्रयस्महोदरायकु प्राक्प्रतिष्ठामहोत्सवम ॥९८॥ ८१-पदत्रयं तु मुगमं । म गृजरदेशीयः महो बहुविज्ञप्ति त्या पृज्याचार्यानत्वा च का सागदिल्यानं अगान गन इति । ८. दापटनरशिनुः श्रीगगाजीयम्य आदानं श्रुन्या गुम्न मरदेशे पत्र दिनुामो मदद ददृयामादि । ८६-23-2 काम । नत्र यो टोकिदिातीला ,' ने न्याय व 1ि2 याना नि । ८.--: अपमान... TExpretitertaift agriti. 17. र माः । HT ...मना 477, i xxxii ! म. अर- - ·१२१ अथाषाढादिमेघसे सुराचार्यस्य वारके । पवित्रे पुष्यत्रक्षे च शुभेषु शकुनादिपु ॥१७॥ सर्गः] विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् स्वच्छस्फटिकरत्नादिपतिमानां शुभे दिने । कृत्वा प्रतिष्ठामुत्कृष्टां ततस्मृरिवरोऽचलत् ।।९९॥ गत्वा कल्याणजीराज्यास्पदे द्राग् देलवाडके । मन्त्रिमुख्येन मांडाख्यश्राद्धेन विहितोत्सवम् ।। श्रीशालिशैलबिम्बानां प्रतिष्ठां सरिराड् व्यधात् । तस्मिन्महोत्सवे मेघो ववर्ष स्पर्धयेव किम् ॥ तत्र गत्वानेकचैत्यानां चन्दनं च विलोकनम् । उपदेशमदानेन जीर्णोद्धारश्च निर्ममे ।।१०२ अयोदयपुरीयोऽपि संघस्तत्रत्य सत्वरम् । विधाय विविधां भक्ति विज्ञप्तिं च पुरो गुरोः ॥१० विशिष्टशकुनान्वीक्ष्य श्रीपूज्याचार्यवर्ययोः । चतुर्मासकसम्बन्धि वचः प्राप्य पुरं ययौ ॥१०४]] गुरुगिहदे नत्वा श्रीपाच नवखण्डकम् । अद्भुद शान्तिनाथं च श्रीआघाटमुपागमत् ॥१०॥ तपेति विरुदमाप्तिस्थानेऽत्राघाटपत्तने । सर्वोदयपुरीयोऽपि सट्ठोऽगाद्वन्दितुं गुरुम् ।।१०६।। आगच्छतो गुरून ज्ञात्वा श्रीजगत्सिंहराणकः । संघायादात् सम्पर्ट म्यां ममग्रां मिउगविकास ।। अथ सज्जीकृतोत्तुंगतोरणश्रेणिवन्धुरम् । राणाजीदत्तपूर्वोक्तमामग्रीप्रीणितप्रजम ॥१०० !' शृङ्गारिताशेषजनस्त्रीगीतोदाममङ्गलम् । पुरं प्रविश्य मुगुरुः प्रतिश्रयमुपाश्रयन ॥११॥ अथ तत्रोत्सवाद्वते चतुर्मासं गुरुर्व्यधात् । श्रीमदाचार्यधुर्यग्नु श्रीआरपर पुनः 11/।। आघाटे वीरचैत्यस्य जीर्णोद्धारो व्यधायि च । संघेन श्रीमदाचार्यया मामी: १०१-श्लोफसप्तकं कण्ठ्यं । परं सप्तमसोका तरिमनगर...' लोको गुगिमात् प्रतिस्सन् वित्तवर्ष । तथैव तत्स्पर्धया मेपोऽपि यथा सर्वापि पृथ्वी जलगयी जातेति । अनेन तदानी गुरगाण्यात - T मेषागमनं घासूचिः। १०२-तत्र तस्मिन् देवकुलपाटके अनेक त्यानां राम"नि...' तपागच्छेन्द्रप्रीमोगसुन्दरसूरियारके जाताना पारित गति : . गाडीयैः पण्टिसपीतिविजय श्रीराणाजी श्रीपाल्याणजी सादपासननिवारण-वाकालाजिमानेनागर-रि-चार: मयनाराधमेन जीर्णोद्धारविषयीमारितामा पुनः मी, पतिताना त्यानी पदिपा पुनरुपदेशात मीनोस, । . नामपामादरप प्रतिपसमिति Y, .. {01-2 (सदि६ मत! ...: नगरपापित ३.५० ५६६ २६.1 ·श्रीनहभोपागागानि पिकोनविंश दर्शनादेव पूज्यानामाचार्याणां गिरापि च । मिथ्यान्विनोऽपि विमायाग्नत्रागन मामबोधयः।। तस्मिन् वर्षे क्वान्दोऽष्टपूर्वोऽद्भुनावहः । यं दृष्ट्या मानवाः प्राइअनुर्गिप्कमागतः ॥१११ १ श्रीजगत्सिंहराणोऽपि चमत्कारात्ततोऽवदन् । मन्यं मृगालियो मदः समागादत्र गद्गुरुः ॥ ततः प्रभृति सर्वत्र सुकालभवनाद् भुवि । अगौ मुगालिओ मर्द इति च्यानिमृिद् गुरोः ।। कदा स वासरो यत्र भावी मे गुरुसद्गमः । इनि ध्यायन् गनकार्यव्यग्रन्वानृपतिः म्धिनः ।। अथ पारणके जाते चतुर्मास्या मुनीश्वरः । मेवाडदेगे व्यहरत्तीर्थयात्रार्थमुद्यनः ।।१२।। गुरुः श्रीकरहेडादितीर्थयात्रां विधाय च । चित्रकूटमहादुर्ग दृगटायवलोक्य च ॥१९९।। खमणोरपुरं प्राप्य प्रतिष्ठां चरममभोः । मोहीग्रामीयमंन कारितामकरोत्ततः ॥१०॥ ग्रामे गोगुंदके गत्वा नत्वा श्रीनवपल्लवम् । नाहीनाम्नि मन्नियो नथाप्याघाटपत्तने ।।१२१॥ एकैकां क्रमतश्चक्रे प्रतिष्ठां शिष्टहद्गुरुः । एवं देशे मेढपाटे प्रनिष्ठापञ्चकं कृतम् ।।१२३॥ अध गूर्जरदेशेषु ज्ञात्वा चिचलिपून गुरुन् । प्रागप्युत्कण्ठिनो दृष्टुं श्रीजगन्सिहराणकः ॥१२४ पीछोलाख्यसरोमध्ये महोद्यानान्तरालगम् । दलवादलके सौधे प्राच्यगणककारिते ॥१२॥ आश्चर्यकारके नाकि विमानमदहारके । नानामहोम्बरामुख्योद्भटभट्टयुतोऽभ्यगात् ॥१२६|| दर्शनादेव सूरीन्दोनत्वावर्तादिपूर्वकम् । कृताञ्जलिपुटस्तस्थौ मुविनीतस्मुशिप्यवत् ॥१२॥ .११३-श्लोकचतुष्कं कण्ठ्यं । अन्तिमे श्लोके तत्रेत्युदयपुरं विप्रभट्टराजपुत्रादयोऽनेके मिथ्याविनोऽपि प्राप्तवोधयोऽङ्गीकृतशुद्धधर्मा आसन् जाताः । किं बहुना ? कोचित्पडावश्यक- भक्तामरादिपाठिनो जाताः । ११९-अत्र पञ्चमे श्लोके स मुनीश्वरः श्रीविजयसिंहमूरिसंयुनोऽनेकलोककृतां विज्ञप्ति- मवधार्य तदुपकारायानेकतीर्थानां श्रीकरहेडकपार्श्वनाथादीनां यात्रां विधानाय च मोहीग्रामवासि- सङ्घकारितप्रतिष्ठाकरणाय च श्रीराणाजीकेन धनतरं सङ्घद्वारा विज्ञप्तोऽपि श्रीराणाजीकेन सह मिलने मम महालाभो भावीति पुनरत्र पादावधारणीयमेविति सङ्घविज्ञप्ति प्रतिपद्य च दश- सहस्रमेवाडदेशे व्यहरदिति | १२६- लोकत्रिकं कण्ठ्यं । परं प्राच्यः प्राचीनो यो राणकः अर्थाच्छीउदयार्सिहाख्यः श्रीउदयपुरनिवासकः पुनरुदयसागरसरोवरकारकश्च तेन कारिते | १२७-सौधे पुनः किं० नाकिनां देवानां विमानस्य मदहारके अत एवाश्चर्यकारके दलवा- दलनानि महलविशेपे | राणक: किं० नानाजातीया ये उम्बरा वागियाख्याः पितृव्यशिपाजी श्रीकृष्णदासजीश्रीसवलसिंघजीश्रीसुजाणसिंघ श्रीमानसिंघजीश्रीभीमजीश्रीइन्द्रमाणजीमुख्याः । पुनः उद्भटा ये भट्टा व्याकरणादिपाठिनो भट्टवासुदेवहरिपाठकप्रमुखास्तैर्युक्तः श्रीजगत्मिहराणकः श्रीगुरुन् शतावधानाऽष्टावधानादिसाधकानेकच्छेकच्छात्रपरिवृतान् द्रष्टुं अभ्यागादागत इति ।

·गंभीरध्वनिना तस्मै धर्मलाभ गुगदी। नम्राय मेदपाटानामधीशाय हसन्मुखः ॥१२८॥
ततो गुरोरेव मुखे न्यन्ननेत्री नरेग्धरः । अघ मे सफलं जन्म जातमित्यूचिवान्मुदा ॥१२९॥
गुरुणा दीयमानायां देगनायामथान्तरे । माचे पृथ्वीपतिः स्वामिन् विज्ञप्ति मेऽवधारय॥१३०
आयुर्घनतरं केन कर्मणा प्राप्यते प्रभो । सम्यग् विज्ञाय शास्त्रेभ्यस्तस्योपायं समादिश ॥२३१
दीर्घायुपोऽन्यदा श्रुत्वा सोऽध मालवभूपतीन् । धारायां भोजराजस्य पार्थे प्रैपीत्स्वमन्त्रिणम्॥
येनोपायेन दीर्घायुभवेदीमस्तमादिगत् । तिष्ठन्तु भो कियत्कालं सुखं भोजोऽप्यदोऽवदत् ॥
वृक्षमेकमयादिश्य भोजः प्रोचे च मन्त्रिणम् । जातेऽस्मिन् सर्वथाऽपत्रे तवोपायो वदिष्यते ॥
अथोपाये च तत्पृप्टे स्पष्ट भोजोऽप्यवक् पुनः। सर्वथा फलिते क्षेऽस्मिन्नुपायोऽथ वक्ष्यते ॥
श्रीजगत्सिहजीराणः श्रुत्वेति गुरुदेशनाम् । साधु साधु वदन्नुचैः स्वं शिरो धूनयन्मुहुः॥
।
१२३
विजय देवगरि-माहात्म्यम
गुरुरपि किं कृतवानित्याह-
अयोवाच गुरू राजन् सावधानमनाः शृणु । पूर्व श्रीभीमभूपालो जातोऽणहिलपत्तने ॥१३२॥
गत्वा नत्वा च तेऽप्यूचुः पृष्टं भीमेन योऽस्त्यदः। कथं दीर्घायुपो यूयं वयं त्वल्पायुपः कथम् ॥
पत्राण्यस्य पतन्तु द्रागिति दध्यौ स मन्त्रिराट् । तचिन्तयैव दृक्षोऽभूत् निप्पत्रः पूर्वतो द्रुतम्
सत्फलः फलदः शीघ्र स्तादेवं चिन्तितोऽमुना । पुरा नैवाभवद् यादृक् तादृक् स फलितः क्षणात् ॥
हमन्नधो भोजनृपः प्राह तं भीमधीसखम् । तव ध्यानाद्यथा वृक्षो जातोऽपत्रश्च पत्रयुक् ॥
तथा प्रजानां दुर्ध्यानादल्पायुः स्यादिलापतिः । प्रजानां च शुभध्यानादनल्पायुः पुनर्भवेत् ।।
दीर्घस्य जीवितस्येति श्रुत्वोपायमिमं स्फुटम् । यथादृष्टं जगौ गत्वा पत्तने भीमभूपतेः ॥१४२॥
ततः प्रभृति भीमोऽपि प्रजानां परिपालनात् । चिरं राज्यं च भुंक्ते स्म लोकानां हितचिन्तनात् ॥
तथा त्वमपि भूपाल लोकपालोऽसि पञ्चमः । चिरायुभव लोकानामन्योऽन्यहितचिन्तनात् ॥
गुरो त्वदर्शनादेव नूनं भावी जयो मम । गुरुरूचे पुना राजन् यतो धर्मस्ततो जयः ॥१४६॥
अथ राणक: माह-
स धर्मः कीदृशः स्वामिन् यतो नित्यं जयो भवेत् । गुरुर्जगौ शृर्वीश स तु जीवदयामयः ।।
अथ श्रीराणकः स्माह रमितो गुरुवाक्यतः । यधुप्माकमभीष्टं तद् व्रत सर्वं करोम्यहम् ॥१४८॥
ततो गुरुर्जगौ राजन् जालपातान्निधय । पीछोलाख्ये तटाके च तथा तूदयसागरं ॥१४९॥
जन्मनो मासि भाद्राख्ये जीवहिंसां निवारय । जन्ममासं यतः शाहि-दिल्लीनायोऽप्यपालयत् ।।
राज्याभिषेकवारेऽपि गुरौ हिंसां निवारय । मचिन्दनामके दुर्ग जीर्णोद्धारं च कारय ॥१५॥
गुरूक्तांधतुरो जल्पानेतान् स मत्यपद्यत । तदैयारोपयद् घाट जालोपनिषेधकम् ॥१५॥
लात्वेति नियमान्नत्या गुरु द्राग् मेदपाटराट् । ययौ सं सौधमात्मीयपरिवारविराजितः॥१५॥
अथो गुरुर्जरत्रां प्रति प्रस्थातमुत्सुकः । संघेन रक्ष्यमाणोऽपि ममीनाग्राममागमत् ॥१५॥

·श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [पकोनविंशः प्रणम्य पावविश्वेश तत्र तस्य प्रभोः पुरः । गुणविजयविज्ञानामुपाध्यायपदं ददौ ॥१५५|| ततश्च योगिनीपुयाँ तीर्थयात्रां व्यवाद् गुरुः । कोटडीग्रामचन्यानि पञ्च पूज्यान्यकारयन् ।। ततः श्रीऋपभं नाथं नत्वा वागडसन्धिगम् । गुरुः क्रमादिलादुर्ग प्राप्तवान् जन्मभूमिकाम् ॥ गुरुराकारयां चक्रे पुत्रप्रेपणपूर्वकम् । रत्ननाम्ना महेभ्येनाहम्मदाबादवासिना ॥१५८।। श्रीशत्रुअययात्रायै संघः संमेलितो महान् । रत्नेन बनयत्नेन गुरुवाग्रेसरीकृतः ॥१५९।। ततस्तत्र महातीर्थ यात्रां कृत्वा महोत्सवः । गुरुभ्यां सह संघोऽसौ क्षेमेणागान्निनं पुरम् ।। तत्र कृत्वा चतुर्मासं सोल्लासं तस्य पारणे । स्तंभतीर्थे महातीर्थे ननाम गुरुपादुकाम् ॥१६॥ इदानीं तपागच्छीयश्राद्धादिमुखाद्यथा मया श्रुतं तथा देवसान्निध्यं श्रीविजयदेवमरवण्यते- अथास्य देवसान्निध्यमहं वक्ष्ये यथा श्रुतम | स्तंभतीर्थऽभवद्देवचन्द्रो नान्ना महान् गृही॥ स तु श्रीविजयदेवमूरि शुद्धपरम्परम् । जानस्तदुक्तमेवायं कुरुते धर्ममार्हनम् ॥१६॥ तस्य भार्ये उभे जाते सुशीले अपि सन्ततम् । ते तूपाधिमतं नैव त्यजतो वारिते अपि ॥१६४ कालान्तरेण ते देवीभूतेनाप्यथ तेन हि । परंपरागतं धर्म कुर्वातामिति भापिते ॥१६॥ इति प्रोक्तेऽपि ते नैव त्यजतस्तन्मतं यदा । तदा तस्यैव श्राद्धस्य प्रेत्यवासरकर्मणि ॥१६६॥ उपाधिमतरक्तेषु निविप्टेपु जनेप्वथ । पदृष्टिस्तथा चक्रे नेशुस्सर्वेऽपि ते यथा ॥ युग्मम् प्रदोषे प्रकटीभूतं प्रोचतुस्ते स्त्रियौ च तम् । त्वं कोऽसि कस्माचागत्य नित्यं भापयसीह नौ ।। १५५-एते सुगमाः । परं गुणविजयाख्या ये विज्ञाः पण्डिताः पूर्व सादडीग्रामे लुम्पाकविग्रहे क्रियमाणे श्रीकर्णराणकमिलनेन तपाः सत्या लुङ्काञ्चासत्या इतिस्फुरन्मानकारापण- पूर्वकं श्रीगुरुप्रभावाजिनशासनस्थापकास्तेषां श्रीसमीनाख्यपार्श्वनाथप्रतिमायाः पुरो गुरुर्वाचकं पदं ददी दत्तवानिति । १६०-एते सुगमाः । परं तत्र महातीर्थे शत्रसये यात्रां कृत्वेति श्रीपभदेवादीन्नत्वेति गुरुभ्यां श्रीपूज्याचार्याभ्यां सह स रत्नश्रावक सङ्घः कुशलेन निजं पुरं राजनगरं आगात्प्राप्त इति । १६१-सुबोवोऽयं । गुरोः श्रीविजयसेनसूरेर्निर्माणस्थानवर्तितूपे पादुका ननामेति तवानितिपः। १६४-घामम् । ननरं तन्य देवचन्द्रस्य पाद्वाप अपि भार्ये भवन १६७३ पालन द्रव्यलिङ्गिना द्रव्यग्रहणपूर्वकं स्थापिताचार्यकं पञ्चपैपाध्यायः कर्षितत्वादुपाधिनामकं मतं धनि- केन वारिते अपि ते न यजत इति । १६६-अथ किं जानमित्याह-चालान्तरेणेति मुगम । परम्परागतं धर्म श्रीविजयदेव- मूरिक्रियमाणं कुर्वता, उपाधिम त्यज्यतामिति । तु ·संग:] . विजयदेवसूरि-मादात्म्यम् सोऽप्यूचे युवयोर्भतहिं देवो देवचन्द्रकः । भवत्योः प्रतिवोधाय दृपदृष्टिर्मया कृता ॥१६॥ अई. श्रीविजयदेवमरिसान्निध्यमन्यहम् । कुर्वाणोऽस्मि सुरैः सप्तदशभिवापरः मह ॥१७॥ इत्युक्ते तेन ते जाते सद्यः सद्धर्मनिश्रित । मुक्त्वोपाधिमतं को हि सत्याज्ये तैलमीहते ॥१७१ इत्येक देवसान्निध्यं द्वितीयं शृणुताधुना । श्रीमण्डपाचलं दुर्ग चलनि पनि मद्गुरौ ॥१७२॥ मार्गे सेहरपोग्रामस्वामिपुत्रः कमाभिधः । परमारः स भूत्तार्न इत्यभूत्परमारकः ॥१७३|| मारयन् स यहॅल्लोकान् पित्रा निगडितस्ततः । तस्मिन्नवसरे तत्र मूरिमिहम्ममागतः ॥१७॥ महान्तमागतं मत्वा वासक्षेपोऽस्य कारितः । सन्जोभूतत्क्षणात्माऽपि जान नचिन्मताम ।। द्वितीयं देवसान्निध्यं. प्रोच्यतेऽथ तृतीयकम । श्रीराजनगरम्धायी कोऽप्यग्नि यणिजः यः ।। सप्तवर्षाणि यावत् स ग्रहिलोऽभूदभाग्यनः । तत्रागाचाष्टमे वर्षे नहान्यान्मारमा ॥१०॥ पित्रादिभिरतदाऽकारिफरन्यासोऽस्य मस्तके । तन्फालं मोऽपि मनोभमा गोरा: चतुर्थं देवमान्निध्यमथो शृणुन सजनाः । मेटनाद्रप्रयाग्नव्यः श्रालः ग्वीमनगमती : नवमासायधिस्थानाभियों दुष्कर्मयोगतः । गृहीतः क्षेत्रपालेन मृदा दायातमा . नत्रागादन्यदा भाग्याद्विजयदेवगरिराट् । वामक्षेपेण तम्याथ क्षेत्रपा: RATE I...'' नीरोगता तदीयेऽो भूनले च चमन्यूतिः। वार्ता च सकले सो mirrori अधातः प्रोच्यते देवसान्निध्यं परमं प्रभोः । अति गर्मचार: पे नागीदधिपः पूरः भायादेव दशरत् । युद्घागि विशेषण vिie ' पणिग्भिः प्रत्यनीयम अन्यालोभेन लोगिनः । रोश निnिir, गोपरान्नादिकायां गिन्य मपरिसर । रक्षा गाना ! अध सारं गुगरतत्र चिन्नगागाय पेतसि । Em: : ध्यायेनि तत्र चमार्गावकरय नरोतले । 7. अथ तप याना सवा- गोलीपार्षगरियर गन् । १ ... नया पाया र सारा ! गलिन , ३ . r-. , . ... or १ . - ले , न 4 -- ६ ·१२६ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [पकोनविंशः चमत्कृतेन तेनाथ यवनेन नतस्ततः । सत्कृनः वामितस्मृरिययौ च स्थानमीप्यतम ||१९२|| श्रीगुरोदवसान्निध्यं स्पष्टं पष्ठमथो ब्रुवे । अष्टौ वर्षाण्यविच्छिन्नं मुभिमभवन्मरौ ॥१९३।। मरुस्थल्यां हि दुष्कालः शाश्वतः श्रूयते जनः । अष्टवविवि स्पष्टं नैव दृष्टः य केनचिन् ॥१९४ महाजनमुखादेतच्छ्रुतं यनिर्जले स्थले । गुरौ विहरनि ज्येष्ठे मासिऽवपद् घना बनः ॥१९५ अन्यदा स्तंभतीर्थेऽगाद् वत्सरै रिभिर्गुरुः । तदास्य दर्शनादेव बोधि प्रापुस्सुमेधमः ॥१९६ यता-सागरीयं मतं त्यक्त्वा मेघाद्याः श्राद्धमुख्यकाः । बोधि प्राप्ता गुरोरेव वासलेपमकारयन्।। अथास्य काव्यस्योपसंहारमाचरन्नाह- इत्यादिभिर्धनतरैरवदातवृन्दैश्वेतश्चमत्कृतिकरैश्चतुरोत्कराणाम् । प्राचीनसूरितुलनां कलयन् कलौ किं श्रीगौतमः पुनरयं गुरुरेप जीयात् ॥१९८॥ किं चान्यगच्छीयतया मया यत् संमृत्रितं शास्त्रविरुद्धमत्र । तत्सत्यमेवाथ बुधैविधेयं काव्योत्तमाच्छ्रीविजयादिवंशात् ॥१९९॥ अर्थतत्काव्यकरणे पराशङ्कामाविष्कृत्य निराकुर्वन्नाह- यदन्यगच्छप्रभवः कविः किं मुक्त्वा स्वमूरिं तपगच्छमूरेः। कथं चरित्रं कुरुते पवित्रं शंकेयमान कदापि कार्या ॥२०॥ आत्मार्थसिद्धिः किल कस्य नेष्टा, सा तु स्तुतेरेव महात्मनां स्यात् । आभाणकोऽपि प्रथितोऽस्ति लोके, गंगा हि कस्यापि न पैतृकीयम् ॥२०॥ १९५-सुगमोऽयं । नवरं निर्जल इत्यपेयक्षारकूपंक्यसद्भावात् मिष्टनीराऽसद्भावान्, अजले स्थले ओकेशादिस्थले गुरौ श्रीविजयदेवसूरौ विहरति सति अग्रतो ग्रामे ग्रामे धनोऽतिशायी घनो मेघोऽवर्पत् वृष्टः । येन यत्र प्रातर्गुरुः समागात्तत्र सरांसि भृतानि दृष्टानि इति योधपुरस्थेन मया महाजनमुखात् श्रुतमिति सत्यमेवेति । १९७--अर्थः सुगमः । परं सागरीयं मतमित्येव । तदुत्पत्तिर्यथा तपागच्छीयैरेवोपाध्याय- श्रीधर्मसागरैर्गच्छनायकाज्ञां विनैवात्मीयप्ररूपणात्मकछन्नमेव सर्वज्ञशत ग्रन्यः कृतः । परम- नर्थमूलत्वं ज्ञात्वा रहस्येव तत्पुस्तकानि पञ्चपाणि विधाप्य ते तु स्वर्गताः । कालक्रमेण १६७६ वर्षे स अन्यः प्रकटीभूतस्ततोऽस्य केनाप्यशोधितत्वान्निर्नामकत्वाचौररूपत्वात् समस्तगीतार्थमाक्षिक भट्टारकश्रीविजयसेनसूरिभिः सोऽप्रमाणीकृतस्ततः सागरशाखीया ये गच्छनायकाज्ञां विनैव तं बलात्कारेण प्रमाणीकृतवन्तस्तेऽपि भट्टारकश्रीविजयदेवसूरिभिः स्वगणाहुहिः कृतास्ततम्तैः सागरशाखाधरैर्वेषधेरैव्यलिङ्गिद्वारा स्थापिताचार्यकैः १६८७ वर्षे यन्मतं कर्पितं तत्मागरीयं मतं त्यक्त्वा सा० मेघाद्या बहवः श्रावकाः श्रीविजयदेवरेर्दर्शनादेवबोधि प्राय तस्यैव गुरुत्व. वुद्धचा वासभेपमकारयन्निति ।

·मर्ग ) १२७ पिसयदेवसरि-मादाम्यम् तरमान्मया केवलम मिय जिशापवित्रीकरणाय यद्वा । दनि स्तुतः श्रीविजयादिदेवः परिग्ममं श्रीविनयादिसिंहः ॥२०२॥ आचन्द्रगर्य नपगलधुर्यो नो परेणापि परिच्छदेन । जीयाधिरं स्तान्मम नौग्यलक्ष्म्य श्रीवाभः पाठक इत्यपाठीत् ॥२०३॥ इनिधी बननीय पोजिनराजमूरिसन्तानीय पाठक श्रीज्ञानविमलशिष्य श्री- वाभोपाध्यायविरधिसे भीगत्तपानाधिगजपातिमा श्रीअकबरप्रदत्तजगदगुरुविरुदधारक श्री हरिविजयसूरीश्वरपालदार पानिधारियोअफचरमभासंलब्धदुर्वादि जयवाद भट्टारफ श्रीविज- यमेमरीश्वर पट्टपूर्वाचलयनगनुपारिपानिशादि प्रीजिहांगीरप्रदत्तमहातपाविरुदधारि श्री- विग्यदेवमूरिगुणनियन्धे भीमद्विजयदेवमाहात्म्यनाम्नि महाकाव्ये श्रीविजयदेवसूरि सर्व- देशविरमाग्निपादिवर्णनो नामकोनविंशः सर्गः । तत्ममाप्तौ च समाप्तं श्रीश्रीश्रीविजयदेवमाहा- ल्यनाम पाय पतु मान घिरं जीयान । गिवितोऽयं प्राय. पण्तिश्री५ोरङ्गमोमगाण-शिष्यमुनिसोमगणिना | सं० १७०९ वर्षे चैत्रमासे कृष्णपक्षे एकादशी तिथी युधो लिखितं । श्रीराजनगरे तपागच्छाधिराज- म० श्रीविजयदेवसूरीश्वरविजयराज्ये ।

·परिशिष्टम्। [तपागच्छीयैकपदावलिगनं विजयदेवसूरिविशेषवर्णनम् ] अयातना पट्टावली पुरतोऽनुसन्धीयते-- सिरिविजयसेणमूरी, पट्टे गुणसहिमे अ । 'सिरिविजयसेणसूरि'त्ति व्याख्या-एकोनषष्टितमे पट्टे श्रीविजयमेनरिः, तचरित्रं वितरलः श्रीविजयप्रशस्तिकाव्यतोऽत्रसेयं ममासतस्त्वेवम्-संवन् १६०४ वर्षे नारदपुर्या जन्म, सं. १६१३ वर्षे पितृमातृभ्यां सह श्रीविजयदानसूरिहत्ते दीक्षा, ततः श्रीहरिविजयसूरिभिः सर्वशास्त्रागि पाठयित्वा टीमाख्वप्रामे ध्यानं कृत्वा सं. १६२८ वर्षे फागुनगुष्ठमान्यां श्रीमहन्मदापादे रिपदं प्रदत्तं । तदनन्तरं सर्वप्रकारेण श्रीतपागच्छे ज्ञानदर्शनचारित्रादिममृतिः गिध्यागा मार- काणां च वृद्धिश्व गाता | यतस्तस्मिन् वर्षे ऋपिमेयत्रीमुख्या लुवाख्यमनमुन्यारतत्रताधिपत्वं हित्वा सर्पः कधुलिकामिव तत्कुमतबामनां त्यक्त्वा श्रीतपागच्छगुरूणां मिप्यतां प्रामाः, तल्व. रूपं तु प्रागनिरूपित । ततः श्रीहरिविजयसूरयः १६३९ वर्षे शाहिनीअकबरेण आकारिता यथा सन्मानिताः, दद्वपतिकरोऽपि पूर्व प्रकाशितः । ततः क्रमेण श्रीहरिविजयमूरयः श्रीविजयमेनमूरि- नि:सार्द्ध श्रीगजवन्यपुरे चतुर्मामीमार्मानास्तन्निन्नवसरे लाहोरनगरम्यन श्रीदरमुरमागेन मीन्दाचार्य गुनगानप्रीतान्न करणेन तदाकारणाय स्फुरन्मानं प्रेपि । ननः श्रीगुरुनामा पानिदी निधाय दनवन्तः पत्तनप्रभृतिनागवि बदन् प्रामांध पवित्रलोऽनेकमायोके. परिट': परिनाम श्रीनवुदा चटीर्थयात्रां विधाय श्रीमागदीनगरे प्रामालदा नगान गन्ना रकम द इन्दरपूर्व मन्मानिताः । दनः मेग श्रीगमपुर-बसपार्थनागारि. रन्दनमा नन्दपुरी च गन्दा कमेन मेदिनीपुर-टीमा-बैराट महानगदिए व धरि दोबसन्नी लंपिाजामे मनु. मधीमा बाजारामा यीनका प्रतिमा विमान FIR मा पर मागिता र*:दन यात्रा पर ::::: :::::mir भार: :: vikalanath प.:.::fult ne RE- बम :

·पिसयदेवरि-माहात्म्यम नमो नमोऽभयपने पुत्र पित्रोः क्षणे क्षणे । पिठ पुत्रदशां वक्तुं नाशक्नोकोऽपि पण्डितः ।। अभमाणे तधागाधे पुत्रोमसरोवरं । पितरी रसिकावारतां इंसाविध निरन्तरम ।। ४४ ॥ श्रीगहासमारम्य दर्शने जनचेतनाम । इनसा न घटोऽक्षीच्छा लभते च श्रमं न हि ॥ ४५ ॥ दिय बागमाराग्यपन लोका त्यलोकयन । वरं रूपरसं चैव मापिवन् भ्रमरा इव ॥ ४६ पर वासकुमारजन्मन इमं रम्योत्सवं सोत्सवाः, अन्या धर्मविधायिनो भविजना धर्म कुरुष्वं रतिम् । श्रीमहामकुमार उत्तमकुलं पुण्याद् यथा चोचमाद्, दिव्याः सम्पद आपदापदयुता यूयं यथा प्राप्नुत ।। निकापरतरगचीय श्रीजिनराजमूरि सन्तानीय पाठक श्रीज्ञानविमलशिष्य श्रीवाश्मोपाध्यायविरपिरो भोगत्तपागाधिराजपातशाह श्रीअकबर प्रदत्तजगद्गुरु--विरुद- धारयः श्रीतीरविजयमरीश्वर पट्टालदार पातिशादि श्रीअफचरसभासंलब्ध दुर्वादिजयवाद महारमा श्रीविजयसेनसूरीश्वर पट्टपूर्वापलसहसकरानुफारि पातिशाहि श्रीजिहांगीर प्रदत्त- महातपाविरुधारि श्रीविजयदेवसूरीधर गुणवर्णन प्रपन्धे श्रीविजयदेवमाहात्म्य नाम्नि महा- पायरी श्रीविजयदेवमरि जन्मोत्सववर्णनो नाम प्रथमः सर्गः ॥१॥ ४३-पितृपुत्रदशां पिता च पुत्रश्च पितृपुत्री तयोर्दशां व्यवस्था निकाय सत्र पिदशां नपनपोत्सवफरणभव्यभव्यबहुमूल्यवखसुवर्णालङ्कारादिवितरण णाम् । पुत्रदशा विविधचाणक्यादिराजनीतिशास्त्राघभ्ययनविनयशौर्योता दिन पातुर्यादिलक्षणामवस्थाम् । फोऽपि पण्ठितो पक्तुं न शक्नोत् न समयोऽस्मद ४४-इंसाविति इंसा एंसी प इति द्वन्द्वे पुमान स्त्रिया इसन्न : एंसी इति सिद्धिः । यथा प्रामणश्च प्राक्षणी घ वाणी तथा हंसाविली ४५-पटचेष्टायां चेष्टा ईहा भ्वादौ पटादिः, घटादानन्द धातुरन हानार्थो सेयो न हार्थः । ततोऽयमर्थः-न घटने वर्ष इन ४७-आपदिति प्राप्त व्याप्ती लित्वादस्प्रत्यये प्रयास ।

·No text on this page.

·No text on this page.

·विजयदेपसूरि-माहात्म्यम् सटिभमे सिरिविजयदेवसूरी संबइ तवगणतरणितुल्लो ॥१॥ पष्टितमे पट्टे श्रीविजयदेवसुरिः । तत्तमपि यथादृष्टं कियलिख्यते यथा-श्रीराजदेशम- पटने ईरदुर्गे संवत् १६३४ वर्षे जन्म । ततो नया वर्षे-१६४३ वर्षे जनन्या सह दीक्षा । ततः १६५५ वर्षे पण्डितपदं । ततोऽनुक्रमेण १६५६ वषै स्तम्भतीर्थ सूरिपदं । तद्व्यतिकरो यथा- सर्वव्यवहारिणिशिरोमणि सा० भीमल्लनामा स्वभ्रातृजन्मना सा० सोमाख्येन सह श्रीआचा- चपदस्थापनार्थमर्थन्ययं फर्तकामः प्रकामप्रमोदेन मरुभेदपाटलाटसौराष्ट्रकच्छकुक्षणादिदेशेषु गूर्जरदेशे प प्रविप्रामं प्रतिनगरं फुदुमपत्रिकाप्रेपणपूर्व सालोकान् सहस्रशः समाहूय तपागणय- नियतिनीसप्तशतीभिवपरिफरमाकारितवान् । अथ सकलसतामिलनानन्तरं श्रीमलसाधुना बन्धुर- वाऽधरीकतसुरमन्दिरे निजमन्दिरे दिव्यदुकूलफगनीयमण्डपं शझमण्डपमिव निर्माय विज्ञप्ताः श्रीविजसेनसूरयो पैशाखशुद्धचतुर्थी चतुर्थे रवियोगे कुमारयोगे मृगाझमृगशिरःसंयोगाद् अमृतसि- द्धियोगेऽपि पीविजयदेवसूरिरिति नागस्थापनपूर्वकं सूरिपदं ददुः। अथ श्रीमलसाधुना सन्तुष्टेन सबभाफिस्वधाचक्रे यथा कल्पवृक्ष एवायमिति मेने । किंबहुना तस्मिन्महे सा०नीमल्लेन दशसह- खरूप्यफव्ययः कृतः । ततस्तद तनदिने तत्रसेन ठकारकीकाख्येन तत्पदोत्सवनिमित्तमेवाण्टसहस्र- रूप्यकव्ययपूर्व प्रतिष्ठा कारिता । एवं सर्वसङ्ख्यया श्रीविजयदेवसूरीणां पदमहे पञ्चाशत्सहस्रप्रमिता महिमुन्दिका व्यथिताः । ततः १६५८ वर्षे पत्तने परीक्षकसहसवीरसज्ञेन पध्वसहस्रमहिमुन्दि- काव्ययपूर्वकं गच्छानुज्ञानन्दिमहश्चके । अथ श्रीविजयदेवसूरयोऽहम्मदावादे प्रतिष्ठाद्वयं, पत्तने प्रतिष्ठाचतुष्टयं, स्तम्भवी प्रतिष्ठानयं बहुद्रव्यव्ययपूर्वकं कृत्वा स्वजन्मभूमौ श्रीइलादुर्गे पतु- मासी चमः । तदा तवत्यैः सालोकैरनेफे महोत्सवाः कृताः। तन्माहात्म्यहृष्टो राजा श्रीफल्याणम- सनामा[चिन्ता]मणिपाठिमहाभट्टचट्टवेष्टितः प्रविश्रयं प्राप्तस्तपीवादमफारयत् । तदा तेपा सूरीणां पुण्योदयात्पावविभिर्वादिदर्पसर्पगारुडरत्नैः पण्डितपद्मसागरगणिगीतार्थशिरोरत्नैरेव सर्वेऽपिभ- हास्तथा निजिता यथा लाजताः सन्तोऽहो! गुरूणा गुरुतेति स्तुवन्तो राजेन्द्रगुख्याः स्वाभयं प्रापुः। तदा तत्र महती प्रभावना जाता । ततो वृहनगरे वीरप्रतिष्ठा कृत्वा राजनगरे चतुर्मासी स्थिताः । तत्रावसरे इलादुर्गे श्रीमापभदेवपिम्पं यवनैतितं ततस्तत्प्रमाणमेव नवीन विनाविधाप्प नटी- पद्रे महत्यां प्रतिष्ठायां श्रीसूरिभिः प्रतिष्ठाप्य गिरिशिर.स्थचैत्यचैत्योद्धारपूर्वकं लापित । ततोऽन्यदा श्रीमण्डपापले प्रीअफव्यरपातिशाहिपुत्राजिहागीरथसिलेगशाहिः श्रीसूरीन् स्तम्भवीर्यतः सबहु- मानमाकार्य गुरूणां मूर्ति रूपस्फूर्ति प वीक्ष्य वचनागोचरं चमत्कारमाप्तवान् । तवः समये श्रीगुरुभिः समं धर्मगोष्ठीक्षणे पिचित्रधर्मवाचा पृमा साक्षाद् गुरुवरूपं निरुपम याच लप- क्षीयैः परैः प्राक् फिचिद् व्युमाहितोऽपि शाहिस्तदा तत्पुण्यपकर्षण हर्षितः सन् प्रौहारतरीगां नीविजयसेनसूरीणां प पट्टे एत एव पट्टधराः सर्वाधिपत्यभानो भरन्तु, नापरः कोऽपि कूपमण्ड- ·परिशिष्टम् । कप्राय इत्यादि भूयः प्रशंसा सृजन जिहांगारीमहातपाविरुदं दत्तवान् , अनुज्ञापितवांश्च तपागच्छ- श्रावकेन्द्रचन्द्रपालादीन् यदस्मदीयदक्षिणीयमहावाद्यवादनपूर्वकं गुरून् स्वाभयं प्रेषयन्तु यथा युष्मद्गुरून् वयमपि गवाक्षस्था निरीक्ष्य हृष्टा भवामः । इत्यादिवचनोत्साहितैस्तै राजमान्यसबै- र्दाक्षिणात्यमालवीयसङ्घश्च तथा महोत्सवाः कृता यथा तपागणसङ्घमुखे पूर्णिमाऽवतीर्णा अन्येषां च गुरुद्विपां मुंखेऽमावास्येति । किंबहुना यथा पुराऽकव्यरेण श्रीहीरसूरयस्ततोऽप्याधिक्येन श्रीविजयदेवसूरयः शाहिजिहांगीरेण सन्मानिता इति । अथ श्रीगुरवो गूर्जरदेशान्तर्भूत्वा सौराष्ट्र- देशसुन्दरे द्वीपवन्दिरे फरङ्गीपातशाहिप्रदत्तव्याख्यानानुज्ञापूर्व चतुर्मासकद्वयीं च कृत्वा क्रमेण हलारदेशे श्रीनवानगरे चानेकलोकान् वोधिदानेन सुखयन्तः श्रोशत्रुञ्जये यात्रां विधाय स्तम्भवी चतुर्मासकं च निर्माय सावलीस्थाने सोनीरत्नसीक्रियमाणामारपटहादाने तीव्रक्रियाकष्ठानुष्ठा- नपूर्वकं सूरिमन्त्रसत्कं मासत्रयध्यानं विधायाक्षयतृतीयायां सभामभ्येयुः । ततस्तत्रैव चतुमासी प्रतिष्ठाद्वयीं च कृत्वा श्रीइलादुर्गे प्रतिष्ठात्रयं कृतवन्तः । ततः सङ्घन साई श्रीआरासणादितीर्थयात्रां कुर्वाणाः पोसीनाख्यपुरे पुराणानां पञ्चप्रासादानां श्राद्धानामुपदेशद्वारेण बहुद्रव्यव्ययसाध्यमपि तदुद्धारं कारितवन्तः । क्रमेण चारासणे मूलनायकाः पुनः प्रतिष्ठाविषयीकृत्य स्थापिताः। काला- न्तरेण च इलादुर्गे श्रीकल्याणमल्लनरेन्द्राग्रहादागत्य तत्रत्य सा० सहजूगृहे महामहेन १६८१ वर्षे वैशाखशुद्धषष्ठयां श्रीविजयसिहसूरीन स्वपदेऽस्थापयत् । तन्महोत्सवात्तुष्टः कल्याणराजोऽपि रणमल्लचोकीनामके गिरिशृङ्गे श्रीगुरून् समाहूय धर्मगोष्ठी विधाय तत्स्थानं नवीनचैत्यस्थापनाय गुरुपुरः प्राभृतीकृतवान् । अथ च तत्र चैत्यमद्यापि निष्पाद्यमानमस्ति। ततश्चतुर्मासान्ते मरुदेश- सङ्घघनाग्रहात् श्रीगुरवोऽनूचानान्विता अनेकलोकपरिवृताः श्रीअर्बुदाचलतीर्थ नमस्कृत्य सा तेजपालेन विधीयमानां महामहमनोहरां श्रीसीरोहीमागत्य चतुर्मासी तस्थुः । तत्र च श्रीजा- वालपुरप्रमुखतत्परिसरसङ्घलोकैर्जगमं तीर्थमागतं मन्यमानैर्वहुतरद्रव्यव्ययपूर्वकमागय वन्दिताः । तनावसरे सादडीसत्कलुम्पाकैश्चैत्याद्यसद्भावविपयिणी महती जिनशासनाशातना कृता । ततस्त- अत्यनिर्वलैः श्रावकैः सीरोह्यामागत्य श्रीगुरवो विज्ञप्ताः-यद् युष्मादृशेषु गुरुषु सत्सु वयं वराकैल- म्पाकैः पराभूताः स्मस्तनास्मत्साहाय्यं विधीयताम् । इत्युक्तेः शीघ्रमेव गुरुपोपितैर्गीतायैरेव तत्र गत्वा तद्वेपधारिणो भास्करघुझा इव मूकतां प्रापिताः। ततोऽप्युदयपुरे मेदपाटदेशाधीशराणाश्रीक- सिंहपाधैं गत्वा छन्दःकाव्यादिभिस्तं तोपयित्वा सकलराजलोकपरिकलितायां पर्पदि लुम्पा- कान् वादे विजित्य तपाः सत्या लुकाश्चासत्या इति श्रीराणाजीसत्कं सहीत्यक्षरद्वयीकुन्तातित स्फुरन्मानमानीय सादडीचतुष्पट्टे वाचार्यत्वा गुरूणां प्रसत्तेस्तपागच्छपौढिः प्रौढतमा निम्मिता। ततो योधपुराधीश्वरराजनीगजसिंह मान्यपरमप्रधानमन्त्रिजयमल्लेन श्रीजालोरदुर्गे श्रीगुरूना- कार्य बहुतराडम्वरेण प्रतिष्ठात्रयगन्तरान्तरा चतुर्मासकत्रय कारापणपूर्वकं वर्णगिरिशी चैत्यत्रयं च प्रतिष्ठापितम् ।

·ܝܐ है . 4 h- . m है - - - 4 . २ 1 - . . + + ३ . . no m . . + -- . .: ......... गुना ..... .......... ... ... ... ... ... ... ... ... यदि १५.५५०.१५९२२५ Mini aeist initi.ir , सनिदिने २.पा tition १ ., ... ........... ३, मिर्गे intii. 5-ia .. 4 hrine if.vip.nikar bioi भीर २५५१ .kisan नदिना मारि- vious artist ol dinkci रामान गोगुरको महु पनि १६५ १५.५ तोdिiar नगाराश, सौभाग्यनाभि- ५वारा vidmate पानादिना मोवानुमानित स, लिपि कतिदि- saitमायो ...दादास्वागत मानसूर र सोषियदेवसूरयः सूर्या न २३ cिail पतियोपियो नामले चिन्यानो दिमागे च योजापुर-पहनिपुरादौ ३.५.३ सदी अरसे बापालपुर-दिपुर-पाणीमामादो जीर्णोद्धार सारा- ५.पू. वाजविता प्रतियोऽने पण्डितपमानि पाठपदानि स्वापयतो दर्शना दीपराधीलामपि Nirank foat पिदिनामिनिपेशानियां कारगन्त:- सिरिविजयसीहरिप्पमुहेहिं णेगसाहुबग्गेहिं । परिकलिभा पुरविमले, पिहरिता दितु मे भदं ॥२॥ विजयासहनरि-पसायाधुभिः परिवृताधिरं पश्याविहरतो 'भद्रं दिशन्तु' कल्याणं निलति गावाः ॥२॥ इति गाधा पं पूर्वपट्टापल्या प्रयोजनम् । dपतिगुणवसतिरेपा गुणविजयवाचडिलिखे । गन्धारमन्दिरीयताकसा. मावजीतुट्यै ॥१॥ इति गुजविली जानीनगुविल्याः पुरोऽनुसन्भाय सुपीमिचिनीया ॥ श्रीगालमस्तु । veram- ·परिशिष्टम् तथा स्तम्भतीर्थवासिना सा० देवचन्द्रेण देवीभूय से द्वे भार्य सं० १६७३ वर्षात्पनो- पाधिमतमोचनाय भृशं प्रोक्तमपि तन्मतं न त्यजतस्तदान्यदा तदीयमानेमनवारायां जायना- नायां तेन देवेन तत्र पाषाणवृष्टिस्तथा कृना यथा मुक्ति त्यक्त्वा सर्वेपु नष्टेषु तं देवं प्रकटीभूनं ते प्रोचतुस्त्वं कोऽसि कथं चायां भापयसि ? इति प्रोक्ते सोऽवोचत्-अहं भवद्भत्ता देवचन्द्रो देवीभूतोऽन्यैः सप्तभिर्देवैः सह श्रीविजयदेवसूरीणां सांनिव्यं कुर्वाणोऽस्मीति तेन भवतीभ्या- मपि स एव गुरुरङ्गीकार्यों येन मद्भयं न भवतीति प्रोक्ते ते अपि श्रीगुरुभक्ते जाते इत्येक देवसांनिध्यम् १ । तथाऽनयैव रीत्या घोघाख्यवन्दिरवासी सा० सोमजीनामा खं कुदुन्ध प्राक्पराङ्मुखमपि देवीभूय प्रतियोध्य च श्रीविजयदेवसूरिमक्तं कृतवानिति द्वितीयम् २ । तथा श्रीविजयदेवसूरिपु मण्डपाचलं प्रतिचलत्सु सेहरपानामग्रामस्वामिपुत्रः कमाख्यः परमारः। तत्र पूर्व भूतार्तत्वेन लोकान् मारयन् पित्रा निगडितस्तदा गुरुवासक्षेपेणैव सजीभूत इति महदाश्च- यकृजातमिति तृतीयम् ३ । वथा राजनगरवासी वणिक्पुत्रः सप्त वर्षाणि यावञ्च प्रथिलोड- भूत् तत्पित्रादिभिः श्रीविजयदेवसूरिकरक्षेपः कारितस्तत्कालमेव सजो जातश्चेति महदद्भुत- मिति चतुर्थम् ४) तथा मेडतावासी पीमसरागोत्रीयः सा थानाख्यो नवमासान् यावल्क्षेत्रपाल- गृहीतोऽन्यदा श्रीविजयदेवसूरिवासक्षेपेण सन्नोऽजनि, इति सर्वलोकप्रसिद्धमिति पञ्चमम् ५। तथा मरुदेशे गूर्जरदेशे दुर्भिक्षे महति सत्यपि श्रीगुरुपु समागतेषु महत् सुभिक्षं जातमित्यादि श्रीविजयदेवसूरीणां देवसांनिध्यं वहुशो दृष्टमिति ॥ - ·; ܙ ܟ ܕ ܕ ܪ ܪ ܙ ܀. » ܐ ܀ ܀ ܢ ܡܟ ܕ ܀ ܙ ܙܙܙ ܘܙ ܙܙܙ ܠ© ?-$?! ܘܟܕ ܙܙ •• ܙܙ ܙ܀܀ ܫ|ܙ ܙܙ ܀ }i : ( qvܕ݂ܺ܀܀ } ,܀ ܪܸ،Cq ܝܙ܀ ܙ ܙ܀

·No text on this page.

·No text on this page.

·w श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [द्वितीयः द्वितीयः सर्गः अथ वासकुमारस्तद् भोगाई पाप यौवनम् । यस्मिंस्त्यजति सच्छीलमर्यादां मौनयौवनम् ॥ मोमुह्यन्ते जना भोगे संसारारण्यचारिणः । यल्लब्धांभसि मोहेन मृगतृष्णां मृगा इव ॥२॥ दुष्करं सुकरं कर्म सुकरं च तृणोपमम् । यल्लब्ध्वा वेत्त्यमत्तोऽपि मर्योऽतिमदमत्तवत् ॥३॥ इन्द्रियाणि सुरम्याणि विकसन्ति दिने दिने। यस्मिन् सूर्योदये किं न पद्मानीव सुखाय तत् ।४। ईदृशं यौवनं प्राप्तो जयदत्त इवावभौ । श्रीमान् वासकुमारः स रूपवद्' रूपमेव यः ॥ ५॥ अथ पुण्यात्मने तस्मै महान्तो व्यवहारिणः । ददुः कन्या जगन्मान्या लावण्यादिगुणैः शुभैः॥ तथाप्येकस्य सभ्यस्य महेभ्यस्य यशस्विनः । कन्यामनन्यसौजन्यलावण्यां पुण्ययौवनाम् ॥७॥ दृष्ट्वा प्रीतावभूतां तत् पितरौ तद्गुणेरितौ । विज्ञायात्मीयपुत्रस्य योग्यां सौभाग्यसम्पदम्॥८॥ विवाहयितु कामौ तौ तां च तत्पितराविति । अयाचेतामिमां कन्यां दत्तमस्मत्सुताय हि ॥९॥ तदा च पितरौ तस्या अवतां विनयादिति । अनयोरस्तु वीवाहः उभयेषां सुखावहः ॥१०॥ श्रुत्वेतीत्वं स्थिरः श्रेष्ठी वचः कन्यापितुः शुचि । आननन्द हृदानन्ददायी पाणिग्रहो न किम् ॥ एवं वीवाहसदाती व्यदधातां परस्परम् । प्रेमतो जातरोमाञ्चौ पितरौ पुत्रकन्ययोः ॥१२॥ स्वयं वासकुमारोऽथ प्रत्यबुध्यत सन्मतिः। प्रत्येकबुद्धवच्छुद्धसिद्धान्तोदितधर्मवित् ॥ १३ ॥ १-मौनं घ मुनिसमूहः यौवनं च युवतीनां समूह इति समाहारद्वन्द्वे मौनयौवनम् , ऋषीणां समूहो युवतीनां समूहश्च यस्मिन् यौवने वयासि सच्छीलमर्यादा त्यजति । मुनीनां समूहो वृन्दं मौनं यौवनमिति चन्द्राचार्यायभिप्रायेण; वस्तुतस्तु तद्वितप्रत्ययोत्पत्तेः प्रागेव पुंवद्रा- वेन भवितव्यम् । ततो युवतीनां समूहो यौवनं भिक्षादेरित्यणि जामिश्वाणिनाद्वितयत्वरे इति पुंव- द्रावेतीति वर्णलोपे यौवनं चतुर्थवर्गपञ्चमांतोयम् । यत उक्तवान भाष्यकार:-भिक्षादिपु युवति- ग्रहणानर्धक्यं पुंबद्भावस्य सिद्धत्वात् । प्रत्ययविधाविति यथा-'सुरूपमतिनेपथ्यं, कलाकुशल- यौवनम् । यस्य पुण्यकतः प्रेष्यं, सफलं तस्य यौवनम् ॥' इति । ५-रूपवत् मनुष्याकारपारि रूपमेव सौन्दर्यमेव । ८-तपितरौ वासकुमारस्य मातरपितरौ तद्गुणेरितौ तस्याः कन्यायाः गुणा सौजन्या- दयस्वैरीरितो प्रेरितो यो दौ सद्गुरिती। ९-तो श्रीवासमारस्य पितरो कर्तृपदमेतत् , तपितरौ तस्याः कन्यायाः पितरौ दिसतरौ तौ तथा कर्मपदमिदं तां कन्या इति जयाचेना याचतितुर्मिकः तीति कि मास्यसमलनुदाय दत्तम् । त्रिभिविशेषकम् । . - ·सगै ] ७ विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् धर्मात्पाति नरो राज्यं छत्रं शिरसि सन्धरन् । पापात्तस्य भवेद्दासो धास्तद्वाजिनः पुरः॥ संपधन्ते मदोन्मत्ता हस्तिनश्च महायाः । धर्मात्पापाच जायन्ते तद्रजोहारिणो नराः ॥ १५ धर्माद्धनानि भूयांसि सेवकांश्च सुखावहान् । नरा मन्दिरमध्यस्था लभन्ते खेदवर्जिताः॥१६ देशान्तरे भ्रमन्तोऽपि न लभन्ते धनांशकम् । पुरुपाः पौरुपं भूरि कुर्वन्तः पापतः सदा ॥१७ धर्माद्देवो नरश्चैव जायते रोगवर्जितः । पापात्तिर्यङ् सदा दुःखी नरके शोकसंयुतः ॥१८॥ धर्माधमौं क्षयं नीत्वा हत्या कर्माप्टकं तथा । अपवर्गमेवामोति मानवो निरुपद्रवः ॥ १९ ॥ इति चेतसि निश्चित्य धर्माधर्मफलद्वयम् । परित्यज्याशुभं पापं कुर्यां धर्म शुभं सदा ॥२०॥ दानं शीलं तपश्चैव भावना च भवापही । मुख्या धर्मस्य चत्वारः प्रकारास्तीर्थकृन्मताः ॥२१ कुर्यामेतान् विशेषेण विशेपसुखदायकान् । यथा लभेय सत्सर्गापवर्गानन्दसम्पदः ॥ २२ ॥ दानं ददेय सानन्दो बहुधर्पिभ्य आदरात् । पालयेयं सदा शीलं सुशीलो लीलयान्वितः ॥ व्यपोहति कृतं पापं दुर्गति यच लुम्पति । ददाति सम्पदः सर्वा विदध्यां तत्तपोऽप्यहम् ॥२४॥ कुर्वतस्विविधं धर्ममिममहत्मरूपितम् । भावयेयमिमे धन्या नरा इति च चेतसि ॥२५॥ विचिन्त्येत्यात्मनश्चित्ते तदा वासकुमारकः । नाभ्यमन्यत कन्याया विवाहं विपयी न यत् ॥२६॥ वैराग्यरगमापनस्तन्नटो धर्मताण्डवम् । चिकीर्षुः पूर्वतो दानपूर्वरग व्यधात्तदा ॥२७॥ अथ पुत्रं पिता पाह-पुत्रास्मत्मीतिहेतवे । विधेहि सन्ततेवृद्धयै कन्यावीवाहमुत्सवान् ॥२८॥ सन्ततिः परमो धर्मो गृहस्थानां विशेषतः । यतस्सा कथिता पूर्वः पूर्वेषां पावनक्षमा ॥२९॥ अयोविंशतिरहन्तः परिणीतवरस्त्रियः । संजातानेकपुत्राश्च प्रान्ते मापुः शिवश्रियम् ॥ ३० ॥ वर्धमानजिनः पूर्व विजहारतरां निशि । मागदीक्षितसच्छिष्यः शिप्यसन्ततिहेतवे ॥३१॥ एवं त्वमपि पुण्यात्मन् परिणीय वरस्त्रियम् । भुक्ष्व भोगान् नृणां योग्यान् ततोनु त्वं परिमजेः॥ २३-ददि दाने भ्वादिरात्मनेपदी विधिनिमन्त्रणेति लिङि उत्तमपुरुपैकवचनम् । ददीयेति पाठे जुदाञ् दाने अदादी जुहोत्यादिरुभयपदी तत आत्मने पदे लिङि उत्तमपुरुषक- वचनम् । २७-तदा तन्नटो धर्मताण्डवं चिकीर्षुः पूर्वतो दानपूर्वरङ्गं व्यधात् इत्यन्वयः । स एव वासकुमार एव नटस्तन्नटः, धर्म एव ताण्डवं ननं धर्मताण्डवं चिकीर्षुः पूर्वत. प्रथमतः दानपूर्वरङ्गं दानमेव पूर्वरजः-गीत १ नृत्य २ वाद्यानां ३ त्रयाणां प्रारम्भः दानपूर्वरङ्गलं व्यधात् अकरोत् । कथंभूतः सन् तन्नदः-वैराग्यरकं वैराग्यमेव रजो नाट्यस्थानं वैराग्यरद्गस्तं आपन्नः प्राप्तस्सन् । यथा नटो नाट्यस्थानं लब्ध्वा नर्तनं चिकीर्षुः प्रथमतः गीत १ नृत्य २ वाद्यानि ३ त्रीणि प्रारभते तथा वासकुमारोऽपि वैराग्यरङ्ग प्राप्तो धर्म चिकीर्षुः दानमादिवो ददौ इत्यर्थः।

·८ [हितीयः श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं वचोभिर्विविधैरेवं प्रोक्तैः पित्रातिरागतः । नाभ्यमन्यन वीवाहं स कुमारः कुमारवत् ॥ ३३ ॥ एवं मात्रादिमिर्लोकवन्धुभिस्स निवेदितः। नाङ्गीचकार वीवाई शीलव्रतधृतिर्यतः ॥ ३४॥ लक्ष्मी यशः प्रतापं च माहात्म्यं चाप्यरोगताम् । नरः प्रामोति शीलस्य प्रभावाद्वाञ्छितं यया॥ शीलप्रभावतो हेला सकलात्र टलेगुवि । उत्पद्येत सदा सौख्यं दुःखमात्रं कदापि न ॥ ३६॥ पालयेदमलं शीलं यो नरः शीलपालकः । वशीभवन्ति तस्याशु देवाः सर्वे च मानवाः ॥ ३७॥ अनेके सन्ति दातारो ऽनेके सत्पुरुषा अपि । तपस्विनोऽप्यनेके च न कश्चित् शीलपालकः ।। तपस्विनो महान्तोऽत्र लोके द्वैपायनादयः । श्रूयन्ते तेऽपि च भ्रष्टाः शीलतः कीलिता इव ।। दानतस्तपसोऽप्युग्रात् भावनायाच धर्मतः । ज्ञात्वा मुदुष्करं शीलं यतध्वं तत्र पण्डिताः ॥४०॥ ब्रह्मचर्यव्रते सम्यक पालिते पालितानि यत् । शेपत्रतानि चत्वारि महान्ति यतिनामपि । महाव्रतानि पञ्चैव पालनीयानि यत्नतः । स्वर्गापवर्गसौख्यानां दायकानि यतः किल ॥४२॥ चारित्रग्रहणात्तानि पालयेयुर्मुमुक्षवः । मनोवाकायशुद्धया विनातीचारसंचरम् ॥४३॥ विचिन्त्येति च निश्वित्य स्वचित्ते शीलपालनम । अङ्गीचकार चारित्रग्रहणं स कुमारकः।।४४॥ पित्रोरग्रे ब्रवीतिस्म विनयात्समुदैकदा। यद्याज्ञा भवतोमै स्याद् गृह्णीयां चरणं तदा ॥ ४५ ॥ पुत्ररत्न किमीक्षमिदं वदसि कद्वद । वाल्ये वयसि चारित्रग्रहणं युज्यते कथम् ॥ ४६॥ दुःखरक्ष्योदिता दीक्षा मुमुक्षूणां जिनेश्वरैः। सा ग्राह्या वार्धके प्रान्ते भुक्तभोगैर्नृभिः खलु ।। क्षुत्पिपासादयो यस्यां द्वाविंशति परीपहाः। यादृशैस्तादृशैः पुंभिस्सहनीया न दुस्सहाः॥४८॥ क्षमः सोढुं कथं त्वं तान् कथं तांश्च सहिष्यसि । वाललीलाकलाशीली यतः कोमलपुद्गलः॥ अभुक्तभोगसंभोग कन्दर्पो दर्पतो नरम् । दुष्करे रक्षितुं शीलं यौवने व्यधते नराम् ॥५०॥ अतो भोगान नरेभोंग्यान् नरयोग्यान् सुरेप्सितान् । विलासिन्या सहाजस्रं विलसालससन्कलम् ॥ मुकृतोपार्जिताः प्राप्ता इमा लक्ष्यो मनीपिताः। अनेके सेवका एते तत्कालाजाविधायकाः ।। सप्तभूममिमं दिव्यं मन्दिरं स्वर्गहोपमम् । भाण्डागारमिदं सर्व धान्यागाराण्यमूनि च ॥५३॥ सर्वाप्येतानि विद्यन्ते तव पुत्रोत्तमालये। एतदर्थे पुमांसोऽन्ये क्लिश्यन्तो नाप्नुवंति हि ॥ ५४॥ धनोपार्जनचिन्तापि कथनापि निवारकः । शरीरे रोगचिन्तापि नास्ति पुण्यात्पुराकृतात् ॥ इमे हि विविधा अश्वा इमे उष्ट्रा इमे रथाः । वलवन्तो वलीवर्दा इमे सन्ति पुरस्तव ।। ५६ ॥ ३३--स कुमार वासकुमारो वीवाई नाभ्यमन्यत | किंवत् ? कुमारवत्-स्वामि कातियवत् । स्वामिकाकियो हिन परिणीतवान् इति प्रापिद्विः। अथवा कुमारवत् बालकवत्; यथा बाउको हठात् सदसदपि विचिवस्तु स्वस्थ दिवमाहिद वा मनीपितमेव मन्यते न तदन्य- दिति । तथा बासमारोऽपि वखानीसितमहिलं संसारिणामीप्सित दितं वीवाई न मन्यव ६५.

·सर्गः विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् खलूरिकायां त्वं पुत्र तेपामक पराग्भ्रमः । रमस्व खुरली कुर्वन् सवयः सखिभिः सह ॥५७॥ पश्यन्तस्त्वां तदा लोकास्त्वदालोकनलोचनाः कोऽयं राजकुमारोऽयं भणिप्यन्ति मिथोन्विति। इति प्रेमवचोऽवोचत् पिता पुत्र तथापि हि । नव्यरंसीत्स चारित्राचारित्रैकधृतिर्यतः ॥१९॥ इत्यादिवचनैः पुत्रं प्रतियोधयितुं पिता । करग्रहे क्षमा नाभूदक्षोऽपीन्दुरिवाम्बुजम् ॥ ६० ॥ दृदधर्मा प्रियधर्मानन्तशब्दद्वयोति यत् । सिद्धा व्याकरणे शद्वादर्थाचास्मिन् शिशौ स्थिता ।। जगदुः कवयो लोका नागराः इति सुनृतम् । दृद्वधर्मा पुमानेप प्रियधर्मा तथा तदा ॥ ६२॥ मोक्तः संसारसौख्यार्थमिति पित्रादिभिर्जनैः । संसारं त्यक्तुकामः स नाभ्यमन्यत तद्वचः॥ एवं च पितरौ ज्ञात्वा चारित्रग्रहणे दृदम् । चेतः पुत्रस्य तचेतःप्रीतये वदतामिति ॥ ६४ ॥ चारित्रग्रहणे पित्रोरनुज्ञास्ति तवाधुना । सगौत्रादिपरीवारयुक्तयोरावयोरथ ॥ ६५ ॥ अददातामधैवं तौ शिक्षां गद्गदया गिरा । दीक्षामादाय पुत्र त्वं साध्वाचारान् समाचरेः ॥६६॥ भणेथाः मवणीभूय ग्रन्थान् व्याकरणादिकान् । सिद्धान्तान् ज्यातिषग्रन्थान् तर्कग्रन्यांश्च भूयसः। विनयेः प्रणयेः प्रीतो निर्णयेः पुत्र चेतसा । गुरोः पृष्ठं परैः प्रोक्तं मूनृतं वेति वानृतम् ॥६८॥ स्मरेन्धान पुराधीतान् सूत्रतच तथार्थतः। विस्मृतं स्मारयेरन्यान् पठितं पाठयेः सुत ॥ पञ्चेन्द्रियाणि संयम्य नियम्य विषयान् पुनः । संयम पालयेः पुत्र स्वकीयसुखहेतवे ॥ ७० ॥ गोपयित्वा प्रवर्तेधाः सर्वथेन्द्रियपञ्चकम् । पुत्र कूर्म इव ग्रीवाचतुश्चरणपञ्चकम् ॥ ७१ ॥ भवेनिरुपलेपस्त्वं कर्मलेपेन सर्वदा । पयःकर्दमलेपेन पद्मपत्रमिवाङ्गज ॥७२॥ ग्रामद्रङ्गकुलादीनि नालम्बेथाः कदापि हि । स्तम्भादीनि त्वमाफाशमिव लोकप्रकाशक ॥ सौम्यलेश्यां दधीधास्त्वं चन्द्रमा इव सर्वदा। आदित्य इव तेजस्वी स्यास्तपस्तेजसाअसा ।। उत्पन्ने सुखदुःखादौ समचित्तो भवे भवेः। वयंगांभीर्यसंयुक्तः समुद्र इव सर्वदा ॥ ७५ ॥ ५७-हे पुत्र ! खलूरिकायां चउगान इति भापाप्रसिद्धायां श्रमसाधनाभूमौ तेपामश्वादी- नामवाक् पराग्भ्रमे 'उरहापरहा फेरवानइ विषई' इति भाषाप्रसिद्ध खुरली अभ्यासं कुर्वन् रमस्व । ५८-तदा खलूरिकायां अश्वादीनां अर्वाक्पराग भ्रमणाभ्यासकाले लोकास्त्वां पश्यन्तो नु वितर्के इति मिथो भणिप्यन्ति । इतीति किम् ? एकः कथयति-कोऽयम् ? अपर आह-राजकुमारोऽयम् । ६८-भो पुत्र ! गुरोः विनयेः विनयं कुर्या इत्यर्थ । भो पुत्र ! प्रणयः कथयरित्यर्थः। ! पैररन्यैर्गच्छवासिभिः साधुभिः परगच्छवासिभिः साधुभिः अन्यतीथिभिः प्रवि- वादिभिर्वा प्रोकं कधितं सूनृतं सत्यं वा अनृतमसत्यं वा इति निर्णयेः निर्णयं कुर्या इत्यर्थः । कथं भूतस्त्वं ? चेतर ----- भो पुत्र २

·'श्रीवल्लभोपाध्याय विरचित
[हितीयः
पुस्तकानेकसच्छिप्यश्रावकादिपरिच्छदे । पक्षीव ममतां सर्वो विप्रमुञ्चेस्त्वमात्मज ॥
समुत्पन्ने न कम्पेथाः परोपहागुपद्रवे । दुःखदायिनि देहस्य पुत्रमेखिोत्तम ॥ ७७ ॥
त्वं भवेः सर्वथा शुद्धहृदयः सर्वसाधुपु । शारदाम्भ इव प्रायः सर्वत्पु मुनिर्मलम् ॥ ७८ ॥
प्रदायेत्यादिकां शिक्षा शिक्षादानविचक्षणौ । प्रपनचक्षुरस्यू ती व्यरजेतां तदा सुतात् ॥ ७९ ॥
दीक्षादेशं च सच्छिक्षा दीक्षाया रक्षणे तदा । लव्या वासकुमारोऽयं हृदये मुमुदेतराम् ॥८०॥
चारित्रं द्विविधं प्रोक्तं सर्वतो देशतस्तथा । साधूनां च गृहस्थानां मनीपितफलप्रदम् ॥८॥
इति वासकुमारोऽथ चिन्तयामास मानसे । सर्वविरतिचारित्रमाश्चंगीकरवाण्यहम् ॥ ८२ ॥
धर्मेऽन्तराया भूयांसः संभवन्ति यतः सदा । अतो यतेयं चारित्रग्रहणे त्वरितं खलु ॥ ८३॥
देशविरतिचारित्रं पालयेयमयो पुरा । वीरसेनमहीपाल इवेति स व्यचारयत् ॥ ८४ ॥
तद्यथा-देशविरतिचारित्रं स प्रावतंत पालयन् ।
सर्वविरतिचारित्रं जिगृहीपुस्ततः पुनः॥८५॥
पूर्व कुर्यां गुरोर्वयाँ परीक्षा सर्वसाधुपु । गृह्णायां च ततश्चारु चारित्रं सर्वतः स्फुटम् ॥८६॥
चारित्रं सर्वशास्त्राणां पठनं संयमस्तपः। इत्यादि निर्वहेत्सम्यक् संयोगे सद्गुरोर्यतः ॥८७॥
एवं वासकुमार एप चरणे चेतो यथाचीकरत्
श्रीश्रीवल्लभपाठकेन पठितं पापठ्यमानं बुधैः ।
श्रुत्वा तच तथा जनाः सुमनसः संसारवासोद्भवम्
सौख्यं वैषयिकं विहाय विमलं तस्मिन् कुरुध्वं मनः ॥ ८८ ॥
इति श्री बृहत्खरतरगच्छीय श्रीजिनराजसूरि सन्तानीय पाठक श्रीज्ञानविमलशिष्य
श्रीवल्लभोपाध्यायविरचिते श्रीमत्तपागच्छाधिराजपातिसाहि श्रीअकबर प्रदत्तजगद्गुरु-विरुद-
धारकभट्टारक श्रीहीरविजयसूरीश्वर पट्टालङ्कार पातिसाहि श्रीअकबरसभासंलब्ध दुर्वादिजय-
वादभट्टारक श्रीविजयसेनसूरीश्वर पट्टपूर्वाचलसहस्रारानुकारि पातिसाहि श्रीयहांगीर प्रदत्त.
महातपाविरुदधारिभट्टारक श्रीविजयदेवसूरीश्वर गुणवर्णनप्रवन्धे श्रीमद्विजयदेवमाहात्म्य
नाम्नि महाकाव्ये श्रीविजयदेवसूरि समुत्पन्नचारित्रग्रहणभाववर्णनो द्वितीयः सर्गः ॥ २ ॥

·जैन साहित्य संशोधक ग्रन्थमाला ग्रन्थाङ्क-९
(काम)
श्रीश्रीवल्लभपाठक-विरचितं
विजयदेव-माहात्म्यम्
(प्रथम भाग-मूलमात्र)
संशोधक तथा संपादक
भिक्षु जिन विजय
प्रकाशक
जैन साहित्य संशोधक समिति
अमदाबाद
वि. म. १२८३ ]
[मि. म. १८
కమునకు

·सर्ग.] पिनयदेवसूरि-माहात्म्यम् तृतीयः सर्गः अथवासकुमारः सन् कुर्वन गुरुपरीक्षणम् । लब्धवान् सद्गुरुतं च बुद्धवान् गौतमाधिकम् ॥१॥ तद्यथा-अधाभूत्स पुरा वीरश्चतुर्विशो जिनेश्वरः । शासने यस्य भूयांसो गच्छाः सन्त्युदितश्रियः ॥२॥ तेषु गच्छस्तपानाम प्रसिद्धोऽस्ति प्रसिद्धिमान् । विधानात्तपसः शश्वदुस्तपस्यविशेषतः ।।३।। तत्र वीरजिनाधीशपट्टानुक्रमसंश्रितः । पट्पञ्चाशपदं सरिरानन्दविमलोऽश्रयत् ॥४॥ आचारं शिथिलं त्यक्त्वा व्यधादाचारमुत्कटम् । श्राद्धलोकांच्युतान्धर्मादादधार च यः क्षणात्।। महेभ्यानां महेभ्यानां पुत्राणां च शतानि च । त्याजयित्वा कुटुम्बादि मोहं दीक्षयसिस्म च ॥ आनन्दविमलसूरः सप्तपञ्चाशतित्पदे । विजयदानमूरीन्द्रः सोभाद् भानुरिवोदये ॥७॥ श्रीस्तम्भतीर्थ-पत्तन-श्रीराजनगरादिपु । जिनविम्वशतान्जानि प्रतिष्ठां योऽनयत् क्षणैः ॥८॥ ४-६-सन्ततपागच्छे स आनन्दविमलसरिः पट्पञ्चाशपदं पटपञ्चाशतः पूरणं पट्पञ्चाशं तञ्च तत्पदं च स्थानं पटपञ्चाशपदं ५६ तत् अनयत् असेवत । कथंभूतः आनन्दविमलसूरिः? वीरजिनाधीशपट्टानुक्रमसंश्रितः वीरजिनाधीशापट्टानां योऽनुक्रमस्तं संश्रितो यः स तथा; द्वितीयाश्रितातीतेति द्वितीया तत्पुरुषः । स कः य आनन्दविमलसूरिः शिथिलं आचारं त्यक्त्वा उत्कटं आचारं सिद्धान्तप्रणीवगौतमादिगणधरस्थूलभद्रादिसाधुयथाविधिविहिततपःक्रियादि- समाचरणं व्यधात् । चः पुनः धर्माच् च्युतान् श्राद्धलोकान् क्षणात् आदधार उद्धृत- वान् । तथा चात्र वार्तालेश:-श्रीआनन्दविमलसूरिः क्रियाशिथिलबहुलसाधुलोकपरिवृतोऽपि संवेगरगतरङ्गनिश्चलभावितचेताः श्रीविक्रमनृपाद् व्यशीत्यधिक पञ्चदशशत १५८२ वर्षे फतिषित्साधुपरिवृतः श्रीमदत्यतिमाप्रतिषेध १ साधुजननिपेध २ प्रमुखोत्सूत्रप्ररूपणरूप- समुद्रे बुडतोऽनेफलोकान् विलोक्य फरुणारसरसिकमानसः श्रीहेमविमलसूरिगुरुप्रवराज्ञया शिथिलाचारपरिहरणलक्षणक्रियोद्धरणप्रवहणेन तान् तत्कालात्समुद्धृतवान् । तथा महेभ्यानां महेभ्यपुत्राणां धानेकानि शतानि प्रतियोध्य कुटुम्बधनधान्यादि मोहं प्रतिपेय च प्रामाजितवान् इति लोकद्वयार्थः । एवं चास्यानेके अवदाताः सन्ति तांश्चात्र ग्रन्थविस्तरभिया नाकथयाम नचालिखाम। ७-८--उदये उदयाचले णीप्रापणे अस्य द्विकर्मत्वात् । जिनयिम्मशताब्जानि प्रतिष्ठामित्युभ- यत्र फर्म । क्षणैरुत्सवः। श्रीराजनगरादिपु इत्यत्र आदिशब्दात् महीशानम-गन्धारवन्दिरादिप्रायम् ।

·१२ - খ্রীষমহাখাবিলিন [ नृतीयः शत्रुअयगिरेर्मुक्ति पाण्मासिकीमकारयत् । यस्योपदेशमबुद्धो श्रुनो ग्गज मः ||२.|| सुरत्राणमहिमूंद-राजमान्यो महर्द्धिकः । गलराजाभिधो मन्त्री यात्रां चक्रे च चक्रिवन् ॥१०॥ तत्पट्टमुद्रिकाहीरो हीरविजयमूरिराट् । सोऽपञ्चाशत्पट्टलक्ष्म्या लपति विष्णुवन् ।। ?? || यस्य सौभाग्यवैराग्यनिःस्पृहत्वादिसद्गुणैः । रञ्जितः स्तम्भतीर्थस्य व्ययं महगे व्यवादिति।। इतीति किं तदाह- व्याख्यानादिपु कार्येषु कार्येषु वरमूरिभिः । कोटिमेकां सटवानां तस्मिन्नव्यययन् स्थिते ।। यस्य प्रतिपदं पादपद्मन्यासे सदाऽभवत् । सुवर्णटहरूप्यादि नाणकानां प्रमोचनम् ॥ १४॥ मुक्ताफलादिभिर्दीव्यैर्वहुमूल्यैः शुभप्रदम् । रचनं स्वस्तिकानां च पुरतस्सोभिनन्दिति ।युग्मम् । ९-१०-स विजयदानसूरिः रराज । स कः ? यस्योपदेशसम्बुद्धो गलराजाभिधो मन्त्री अश्रुतपूर्वी पाण्मासिी शत्रुञ्जयगिरेर्मुक्ति अकारयत् । च पुनः चक्रिवत् भरतचक्रिवन् यात्रां चक्रे । कथंभूतो गलराजभिधो मन्त्री ? सुरत्राण-महिमून्दराजमान्यः-सुरत्राणमहिमूदः पातसाहिः प्रसन्नमनाः श्रीगलराजमन्त्रिगे पर्यस्तिकावाहनं 'नगदलमलिक' इति विरुदं च दत्तवान् । पुन क० महर्धिकः । श्रीविजयदानसूरिप्रदत्तोपदेशप्रतिबुद्धः प्रबुद्धशत्रुञ्जयतीर्थयात्राफल: श्रीसुरत्राण- माहिमून्दभूपतिमाननीयो मन्त्रिगलराजोऽपरनाम श्रीनगदलमलिकोऽश्रुतपूर्वी पाण्मासिकी शत्रुञ्जयमुक्ति कारायित्वा सर्वदेशनगरपुरप्रामादिपु कुकुमपत्रिकाप्रेषणनिमन्त्रणानेकदेशनगर- ग्रामाद्यागतश्रीसङ्घसमेतः श्रीशत्रुञ्जययात्रां मुक्ताफलादिना श्रीशत्रुक्षयवर्धापनं च श्रीभरत. चक्रवर्तीव चकारेति । ११-स हीरविजयसूरिराट् अष्टपञ्चाशत्पट्टलक्ष्म्या लसति क्रीडते । किं वत् ? विष्णुवत् नारायण इव । स कः ? यत्तदोनित्याभिसम्बन्धात्-यः तत्पट्टमुद्रिकाहीर श्रीविजय- दानसूरिपट्टरूपमुद्रिकायां हीरोपमः अधिकशोभाविधायित्वात् । श्राहीरविजयसूरीणां विक्रमनृपात् त्र्यशीत्यधिके पञ्चदशशत व १५८३ मार्गशीर्षशुदि नवमीदिने प्राल्हादनपुरवास्तव्यः श्रीऊकेशज्ञातीय साह कुरा भार्या नाथी गृहे जन्म, पण्णवत्यधिक पञ्चदशशत वर्षे १५९६ कार्तिकवदि द्वितीयादिने पत्तननगरे दीक्षा, सप्ताधिके पोडशतवर्षे १६०७ नारदपुयो श्रीऋपदेव प्रासादे पण्डितपदम् , अष्टाधिके पोडशशतवर्षे १६०८ माघ सुदि पञ्चमी दिने नारदपुर्या श्री वरकाणकपार्श्वनाथसनाथे श्रीनेमिनाथप्रासादे वाचकपदम् , पञ्चादशाधिके पोडशशतवर्षे १६१५ सीरोहीनगरे सूरिपदं वभूवेति । १२-१३-स श्रीस्तम्भतीर्थवासी सङ्घः तस्मिन् श्रीहरिविजयसूरौ स्थिते एका टवानां कोटि अव्यययन् प्रभावनादिभिर्द्रव्यव्ययं चकार । व्ययण वित्तस मुत्सर्गे चुरादौ अदन्तः पर- स्मैपदी । केषु व्याख्यानादिपु कार्येषु कर्मसु, कयंभूतेषु वरसूरिभिः कार्येषु ।

·सर्ग: विजयदेवसूरि-मादात्म्यम् विम्बानि कुन्भुनाथस्य प्रत्यतिष्ठय उत्सवात् । नीरोहीनगर भानि न हीरविजयो गुरुः ॥ तथा नारदों यः मत्सनिष्टन्महोत्सवात् । जिनविम्यान्यनेकानि म मृरिवनने भुवि ॥१७॥ श्रीस्तम्भतीर्थ-पत्तन-श्रीराजनगरादिपु । सहमशोऽईतां विम्वप्रतिष्टां नोऽन्ति यो व्ययात्।।१८।। लुकामतपतिद्धः स ललो मेघजी ऋषिः । दीक्षां नवीनां यस्याग्रे म गरि वि भानने ॥१५॥ श्रीमत्यहम्मदाबादनगरे नगरोत्तमे । शात्या लुदामनश्चर्यमिति दुर्गतिकारणम ॥२०॥ आधिपत्यं च दीक्षां च त्यक्त्या लुट्वामतस्य हि । माधुभिः पञ्चविंगल्या संयुतोऽन्मनों नः ।। मरिसेकचित्तोऽदात् पातिमाहिरकव्वरः। स्ववादित्राण्यनेकानि यम्य दीक्षामो ॥२॥ -~-चतुर्भिगिरम ॥ ख्यातोऽवदात एनादक श्रुतपूर्वा न करयचित् । तमचाए यदा मरिगमीलोके नामुनम ! यदीयोपशमादीनां गुणानां सत्यवर्णनाम । प्रधानापुरुषः प्रोतामणोदेकटा नद्रा कालेऽस्मिन्नीदृशः कः स्यादिनि चित्ते चमत्कृतः । तदेत्यचिन्तयनि पानिमारमा इत्यचिन्तयत्-इतीति किं तदाह- तमाकार्य निरीक्षेय परीक्षेय च तद्गुणान् । पृच्छेयं च नृपः कीदय नमो बन्दर का सोऽभ्यपृच्छत्तदा चयं प्रधानपुरुषान्यति । विचरत्यधुना शुत्र याच निनि ना " से माहुस्तद्वचःमीना इति माअलपरतदा । गन्धारवन्दिरं ग्वागिन. गरिमनि सम्म १८॥ आफयेत्युभयाकणि जातरोगाश्चितारयः । कदागकता न च योगपति! !! फरमानं तदाहत्य लेखयामि तदानुत्तम । खीयनागादिनं गन्यामिनि चिन किया। लेखयित्वा तदा दिन्यं सकाशात्रवनियागिनः । पारगानं पनामानामाननी 11: !! आशाविधायिनो विशान्स प्रेग्यान भेपयाराम । तेषां पाणी घारमा - १९-२०-१ सूरि विजयसूरिषि भागोशामा । हारपिजगमरेर स पनी रिपिवीना दक्षिण रती पी se पति: । पुन संभृतो गपजीपपिलि. प्रतिस: अमाEि, परपा ? मामय दुर्गतियारणमिति माया । पर दी . . . : पायंभूरे नगरीतये । पुनः पि. nait निvिi naries पुनः पापं मेरजीपादिः ? पाया साधगि गुहा । मन अईमप्रतिमाया मरियमणमादीन, पिरो का गदोपवे अफन्दर पाका बाcि an ter संयपि ना font::.; पिन... ' 'भार । .

·१४ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [ तृतीयः ततश्च तत्र ते गत्वां नत्वा तं भ्रमरायितम् । विदधुस्तत्कराम्भोजे फरमानं मनोहरम् ॥३३॥ ततः प्रीतमनाः मूरिः फरमानमवाचयत् । गन्धारवन्दिरश्रीमत्सर्वसङ्घसमक्षकम् ॥ ३४ ॥ तदा सङ्घने हृदानन्दः श्रुत्वा तल्लिखितं वचः। प्रेष्येभ्यश्च ददौ द्रव्यं वाञ्छितं जीवितोचितम् युवोधयिषया तस्य सङ्घमापृच्छय सोऽचलत् । साधुभिः सह सच्रै पवद्दिग्जिगीपया ॥३६॥ साधयन् द्विपतो लोकान् श्राद्धांश्च प्रतिबोधयन् । स्थापयन् सुकृते स्वीयानन्यांथोत्यापयनयात्।। विहरन् स क्रमेणैवं जिनवत्समवासरत् । आगरानगराभ्यणे फत्तेपुरपुरे वहिः ॥३८॥ एकीभ्य ततः सङ्घस्तवत्योऽनिमहोत्सवात् । गत्वा चाभिमुखं नत्वा पुरान्तस्तं समानयत् ॥ धर्मोपदेनदानेन ततोऽमृतसदग्गिरा । मूरिस्तांस्तोपयामास दातेव जगतो जनान् ॥ ४० ॥ पानिमाहिं नवयमवलफजलोऽवदत् । पातिसाहिमधानानां शिरस्सु सुशिरोमणिः ॥ ४१ ॥ य आहतम्बया मूरिः, स साम्मतमिहागतः । पातिसाहिरिति श्रुत्वा, ब्रवीति स्मेति तं मुदा ।। अनगनतं वं माफ यया वन्देय भक्तितः। सिद्धये च सर्वथा सद्यो मदीयोऽयं मनोरथः।। अनकनलाग्योऽपि गरिमाहय सादरम् । पातिसाहेः सकाशे साक् तदादेशात्समानयत् ॥ पटोपाध्यायगाव-शिमलहपमुख्यरः । साधुभिः सहितः मूरिः पातिसाहिं मुदामिलत् ॥ भानीभ्यपोग्य च तं गुमम् । प्रणम्य प्राअलाभूय सोऽभ्यपृच्छदिति स्फुटम्। rafमदार- पापी कार्य गियादिकस्य च । गरिराह तदेयरित तदात्तत्र क्षणात् ।।४५ । गत्यारबन्दिर में श्रीहीरविजयमर्ति । तस्य श्राहारविजयाः करामो 4.१८:: - दान | नमन पानिमाहावकचरे । तग पानिगाहेकवरण निन्दा नगा या विषया । f. गु.नि पिनो लोकान गिरिनो . ५ पुनः प्राटान अचान अपम्पशान रान मिदानागारण मुखप- *: लेमन की यन गन । पुन . एन ? हा प्रभागाम :: निमार मो माया ! पु. f..? 4 गुन .:.', 'नाग' दादीमान पकाया 77. ?. प्रा. ४.१६ १५.६.१ । प. ....... ., : ATM, पाय --- . . न . . . है ।

·सर्गः ] विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् कीदृशं गौरवं १ धार्म २ स्वरूपं पारमेश्वरम् ३ । कथं चास्मादृशैः पुंभिः प्राप्यते परमेश्वरः ॥ इत्यादि धर्मसम्बन्धी विचारश्चतुरोचितः । श्रीमता साहिना प्रष्टुमारेभे च परस्परम् ॥४९॥ तदाऽवादीदिदं वादी स्याद्वादी प्रतिवादिनम् । एतत्स्वरूपं प्राप्तिं च, शणु त्वं पारमेश्वरीम्।। तद्यथा-दर्शनानि हि षट्सन्ति सन्ति तद्गुरवोऽपि पट् । शासनान्तरभेदेन गुरवो बहवोऽपि च ॥ बुद्धशानादयस्तेषां देवास्सद्गुरवोऽपि च । विपयादौ सदा सक्ताः सम्यग् जानाति तान् भवान् । धर्मोऽपि तादृशस्तेषां विषयादौ प्रवर्तनात् । तपस्सु च फलादीनामाहारानिशि भोजनात् ॥ -इत्यपरशासने गुरोधर्मस्य च स्वरूपम । तेषां मध्यादिम जैन धर्म शुश्रूपसि प्रभो!। श्रोतुं तं च त्वम)ऽसि मांब्रुवन्तं चतं शृणु ॥ साधुश्रावकभेदाभ्यां धर्मोऽयमुदितो द्विधा । पञ्चव्रतो यतीनां स्वत्, श्राद्धानां द्वादशवतः ।। इति सत्यपि भेदेऽस्मिन् सर्वसाधारणः खलु धर्मोऽभिप्रेत एवायमहिंसा १ संयमः२ तपः ३॥ धर्मोऽयं तीर्थकृत्प्रोक्तो दायी स्वर्गापवर्गयोः। क्रियमाणः सदा लोकैरेतद्दोपविवर्जितः ॥५७।। -इति धर्मस्वरूपम् । जीवलोकस्य यो वन्धुर्दुर्गत्यम्बुधिपारगः । ज्ञानादिना महाभागो गुरुः स शिवसाधकः ॥५॥ क्षीरास्रववचा नित्यं मध्वास्रववचा ध्रुवम् । शिक्षां धर्मोपदेशं च यो दत्ते स गुरुमंतः ॥१९॥ दुर्जेयान् विषयान् सर्वान् कपायांश्च गृहंगृहाः। य उज्झति मनोहर्पविषादौ स गुरुभवेत् ॥६॥ त्यक्त्वा वैरं विरोधं च दोपानष्टादशापि च । प्रसन्नवदनो यः स्यात् स गुरुः सद्गुणः स्मृतः।। -इति गुरुस्वरूपम् । रागद्वेपौ सदा हन्ति दुष्टकर्माष्टकद्विपः । विषयान यः कपायांश्च स भवेत् परमेश्वरः ।। ६२ ॥ त्यक्त्वा राज्यं विदध्याधस्तपश्चरणमुत्तरम् । लब्ध्वा च केवलज्ञानं श्रयेत्स शिवमीश्वरः ॥६॥ ४८-गुरोरिदं गौरवं स्वरूपं १ धर्मस्येदं धाम म्वरूपं २ परमेश्वरस्येदं पारमेश्वरं स्वरूपं ३ एतेषु विष्वपि तस्येदमित्यण् प्रत्ययः । ५०-वादी श्रीहीरविजयसूरिः तदा प्रतिवादिनं पातिसाहिं अकव्यरमिदमवादीत् । इदमिति किं १ एतत्स्वरूपं एतेषां गुरु-धर्म-परमेश्वराणां स्वरूप एतत्स्वरूपं तत्कर्मतापन्नम् | च. पुनः पारमेश्वरी परमेश्वरस्य प्राप्तिं च लाभ त्वं पातिसाहे ! अकवर ! शृणु ५९-चक्रवर्तिसम्बन्धिनो गोलक्षस्य भक्षितेक्षुक्षेत्रस्य आदिविशेषस्य अर्धार्धक्रमेण पीतगोक्षीरस्य पर्यन्ते यावदेकस्या गोः सम्बन्धि यत्क्षीरं तदिव माधुर्यरसं आम्रपति मुञ्चतीति क्षीरानव, एवंविधं पचो वचनं यस्य सः क्षीराखववचाः । मधुशर्करादि मधुरद्रव्यं वन् जालकति मध्वास एवंविधं वचो यस्य स मध्वानक्वचाः । - .

·१६ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [तृतीक दीपज्योतिरिवान्योऽन्यं सम्मिलितपृथक स्थितः।ज्योनिस्पं चिदानन्दं धग्न भायात्म ईश्वरः -इति परमेश्वरस्वरूपमा दयासंयमसंयुक्ते तपश्चरणतोऽचिरात् । साक्षात्पुण्यात्मभिः पुंभिः प्राप्यने परमेश्वरः ॥ ६॥ -इनि परमेश्वरमाप्तिः। वाक्यरित्यादिभिस्तत्त्वं प्रत्यबोध्यत तेन सः । मृष्टैर्मध्वास्त्रवैः स्पष्टैः क्षीरास्रवतात्रवैः ॥६६॥ अभरत्सरिः पाथोदस्तहृदयसरस्तदा । गुरुधर्मश्वरास्तित्वज्ञानाङ्गीकारवारिणा ॥ ६७ ॥ तद्धृदयं सरोरम्यं सूरिमैव इवाभरत् । गुरुधर्मश्वरास्तित्व-ज्ञानाङ्गीकृतिभी रसः ॥ ६८ ॥ अनेकच्छेकसूरीन्द्रसाधुश्रावकपक्षिभिः । सेव्यमानं तदा दीव्यत् तद्धर्मजललब्धये ॥ ६ ॥ आगरानगराद् यावदजमेरपुरं पथि। मनारान् कूपिकोपेतान् प्रतिक्रोशमकारयत् ॥७०॥ स्वकीयमृगयारङ्गत्कलाकुशलतां जनान् । ज्ञापयितुं मृगानेकशृङ्गध्वजविराजितान् ॥७१॥ पापीयानीदृशोऽनेकजीवहिंसापरायणः । अभवत्स पुरा नित्यं रूपमृत्पापमेव यत् ।। ७२ ॥ -त्रिभिर्विशेषकम् ॥ हीरविजयसूरीन्द्रसद्गुरोर्योगतोऽधुना । दयादानानागरादिसङ्गरको बभूव सः॥ ७३ ॥ सद्गुरौं जिनधर्मे च प्रीतचेतास्ततोऽथ सः । इत्याह जगदाश्चर्यकारणं श्रीगुरुं प्रति ॥ ७४ ॥ ग्रामान् द्रङ्गान् गजानवान् द्रव्याणि प्रचुराणि च । ददाम्यहं गृहाण त्वमिति,चानुगृहाण भोः॥ गुरुराह ततो-भूप, त्यक्त्वैतान् सत आलये । भिक्षे वस्तूचितं युक्तो नैतेषां संग्रहो मम ॥७६॥ धन्योऽयं निःस्पृहः सर्वसांसारिकसुवस्तुषु । स्वोचितं वस्तु यल्लाति, स तदेति व्यचिन्तयत् ॥ ततः पुनरिति स्वीये हृद्यालोचयति स्म सः । एतद्योग्यं गृहे मेऽस्ति पुस्तकं तद्ददाम्यहम् ॥ विचार्यैवं तदा चित्ते कृत्वा च प्रचुराग्रहम् । ददौ श्रीगुरवे दिव्यं सिद्धान्तादिकपुस्तकम् ॥ पुत्र मित्रे कलत्रे च धनस्वजनभूवने । ग्रामे द्रङ्गे गजादौ च निरीहाय महात्मने ॥ ८॥ -युग्मम् । ६७-तहृदयं तस्य पातिसाहेरकबरस्य हृदयमेव सरस्तद्धृदयसरः तद्धृदयं अक- व्यरपातिसाहिहृदयं रसः पानीयरित्यर्थः । ७०-७२-स अकबरपातिसाहि आगरानगरात् अजमेरनगरं यावत् मार्गे प्रतिक्रोश कूपिकोपेतान् मनारान् कारयित्वा स्वकीयाखेटककलाकौशल्यप्रकटनकृते प्रतिमनार शतशो हरिणविपाणरोपणकारणादिना प्रथमतो जन्तुं जातव्याघातसंजानचेतोरतिः स भूपतिततिपति. श्री अकबरपातिमाहिः हीरविजयसूरिसद्गुरोयोगतः सम्बन्धात् अधुना दयादानानगरादि- संगरंगो वभूव । ७५-अनुगृहाण अनुग्रहं कुरु प्रसादं कुरु इत्यर्थः ।

·सगः ] विनय देयरि-माध्यम म जग्राहग्रहात्पुरतं तस्यानुग्रहहनरे । नीगगोऽपि निगोविनामार 1८! ततः मरिः ममादाय नदा नन्छम्त पुस्तकम । आगगनगमुनाबकोनयाल, माधिकमरं चावत्रिकालोपविध्य च । गोष्टी धर्मग्य नी हल्ला मियनमा ८:" श्रीगाहिममनुज्ञातस्ततः मृरिः समाययों । उपाथ मानेकलोग: ततश्च सयले लोके जाने प्रवचनोननिः । यन्म्याम्फातिमानि म '' तम्मिन्बर्ष चतुर्मानीकरणानन्तरं मुद्रा । आगगनगगमोगमा::.; नेमिनायजिनेन्द्रस्य यात्रया नत्र नया । माधुधाई महान ८. तत्र श्रीन मिनाथरय प्रतिमादिनयं नहा । नकानिर्मितीम' प्रत्यनिष्टत म मरिश्र श्रेष्ठो ज्येष्टानिष्टया । श्रीमद शिनाmraat आगरानगर स्वर्णटडादिन्ययनम्ननः । न पदापि पुनामा " श्रीमानयिायल्याणमल्लकाग्निगानप । म चितामणि मादुरागीततरनत्र तीर्थ भावि विथना । नागमभाriri... ... ततः पुनरपि श्रीमापोपुरपुरं परं । गमागायामीमीया गरिमामयसरे यावदेकमारगादगन् । धर्मवाना विधार्ग free द्रष्टुं त्वदनारगोजगत्युत्कापिटलमानमः । ग्नान यमदीयं मन न गामि फिपि ममों rt.. पुगतार्थः तार्थध भवानिय भानिय । गधा r . - we-khan- - . ८५- २५ातिराए । निरापद । ममा ३५.६.१ ३६ लि., पावशेषत पाशा दिया माnिi {er . रेव । अथ पारितोलिया। ५०-९{--रा भी गोरी : : प्रतिगरणा | विजय ... ' ' . ford यी ३ . , . Forms in FREE १ . . दि.६१ १.६ : .... (१-२६५ २.५: पसार ११ -- 1 1 .

·[तृतीयः श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं ततः सूरीश्वरश्चित्ते विचिन्त्यैवं तमब्रवीत् । सर्वविश्वम्भराधीशशिरथूडामणीयितम् ॥९८॥ विश्वम्भरायां सर्वषु तव देशेषु सर्वदा । श्रीमत्पर्युपणापर्वाष्टाह्निकायां महीपते ॥१९॥ प्रवर्तनममारेश्च वन्दिलोकस्य मोचनम् । विधेहीति ततः साहिरिति चित्ते चमत्कृतः ॥२०॥ अहो निर्लोभतेतस्य शान्तता च दयालुता। अकिञ्चनोऽपि किञ्चिन्न मामयाचीद् धनादि यत् ॥ श्रीसाहिराह चत्वारो दिवसा अधिका मम । उपरिष्टाचदुक्तस्य भवन्तु सुकृतश्रियै ॥१०२॥ हृद्यं सद्य इति प्रोद्य साहिरुत्साहपूरितः। द्वादशदिवसामारि-फरमानानि पट् तदा ॥१०३|| काञ्चनरचनायुञ्जि स्वीयनामाङ्कितानि च । त्वरित लेखयित्वैव मददौ सद्गुरोः करे ॥१०४॥ स्त्रीयसाधितदेशेषु सर्वेषु वसुधातले । श्रावणवदिपक्षस्य प्रारभ्य दशमीदिनात् ॥१०५॥ मासि भाद्रपदे शुक्लपष्ठी यावन कश्चन । जीवव्यापादनं कुर्यादिति तेषु व्यलेखयत् ॥१०॥ एपां व्यक्ति पुनश्चैवं शृण्वन्तु श्रावका इमाम् । पूर्व गूर्जरदेशस्य, द्वितीयं मालवस्य हि ॥१०॥ तृतीयमनमेरस्य, फरमानं मनोहरम् । दिल्लीफत्तेपुराख्यस्य, देशस्य तु चतुर्थकम् ॥१०॥ लाहोरमुलतानाख्यदेशस्य खलु पश्चमम् । एतानि पञ्चदेशेपु, पञ्चसु प्रेपणाय हि ॥१०९॥ देगपत्रफसम्बन्धि पष्ठं श्रेष्ठावलोकनम् । सकाशे मूरिराजस्य रक्षणाय चिराय हि ॥१२०॥ -चतुर्भिः कलापकम् । ननदेशेषु पयानां तेपो द्वार प्रेपणेन च । अमारिपटहोद्घोपमेघोऽयपत्तरां वरः ॥११॥ शायमाननामातः कृपावाली महीनले । आर्यानार्य कुलोल्लासिमण्डपेवताचिरात् ॥ मोदनं बन्दिनन्ननामहोकन्य गुरूदितम् । श्रीसाहिः मूरिराजस्य पार्शदुत्थाय हर्पतः ।। दर्दवानेवणव्यतमिते डम्बरनामक । महागरमि गन्यात्मशस्तहस्तेन धर्मधीः ।।११४॥ रंदागीयमल्लीकटॉकितान् पक्षिणो घनान् । कारागारस्थलोकांथ मुमोच वचने दृढः।।११।। -विभिर्विोपेकम । एवं चान्दर श्रीमन्याहमिलनतो गुमः । चन्योपाश्रयरक्षाय फुरमानान्गकारगन ॥११॥ विवादासीत्ववचनप्रभावना । नदपन्नथ यो टामः म्नोतुं मानोनित नगः ॥११७॥ नमन धमदाहादानणर्गमनः । मेटतीगो ददौ दानमीदा गम्य दीनान 11:१८॥ दिनादन समिनिन नरए । यमपनियनि यहनि बदलो दही ॥११॥ मागं श्रदाचितः । दिगमितां मायामनी च पि॥२८॥ श्री सन्याय | ग्राना नीच्या नाग नागीन पोस। ::: :२४ा। सस' मा मनाई २६ र माया. r ।

·सर्गः] विनयदेवसूरि-माहात्म्यम् एवं सूरिवरस्स हीरविजयो दिव्यावदातान् घनान् , चक्रे यान् जगतीतलेऽत्र विमलान् संस्कृयमानान युधः । तान् शक्नोति न वास्पतिः कथयितुं गतः कथं स्यां ततो, यं श्रीवासकुमार इत्यवितधं पक्षनोप्रक्रियम ॥१२॥ इत्थं वासकुमार एप मुगुरोर्याक परीक्षां व्यथात् , श्रीश्रीवल्लभपाठकः समपटत् ता पण्डिनैः मंस्तुनाम । श्रुत्वा तां च तथैव तत्र भविकाः सम्यक यनवं गदा, सेवध्वं च विबुध्य तां च खलु तं त्यक्त्वा प्रमादं मृदा ॥१२॥ इति श्री पृहत्तरतरगच्छीय श्रीजिनराजसूरि मन्तानीय पाठय श्रीराम श्रीवालभोपाध्यायविरचिते श्रीमत्तपागच्छाधिराजपातिमाटि श्रीअकसर प्रदान गरएि. धारक भट्टारक श्रीदीरविजयसूरीश्वर पट्टालझार पातिमादि श्रीअकबरममा पादभट्टारफ श्रीविजयसेनसूरीश्वर पट्टपूर्वाचलमहम्मकारानुयारि पानिमा श्रीमाांगीर ६:". महातपाविरुदधारि भट्टारक श्रीविजयदेवगूरीधर गुणवर्णनप्रदाधे श्रीमतियार नाम्नि महाकाव्ये श्रीविजयदेवरसरि गुरुवर्णनपरीक्षणो नाम तृतीय सर्गः ॥ १ ॥ V १२२-सहारविजयः सूरिपरः, एवं प्रधान राम Merer अन जगातले पफे सान् दिव्यावदातान फयरित बायपास, १ : र णार नई कयं केन प्रकारेण शक्तः स्यां गया कि दारविजयसूरि मीपासणगार इति पूर्वोक्ताकारमादिस साल शेप रपम् । १२१-इसरार्धरय स्यारूपा-सा परीक्षा का पृतसपरीक्षाप्रकारे तन सरपरीक्षामा भो दिय: REET EEATER पये सां सरपरीक्षा दिदा र रो | ESE ! ma- ·२० श्रीवल्लभोपाध्यायविरचिोतं [ चतुर्थः चतुर्थः सर्गः अथेष्टे जगतामिष्टः पट्ट एकोनपष्टके । विजयसेन आचार्यस्तस्य शिष्यशिरोमणिः ॥१॥ अस्य शृणुत वृतान्तमुत्पत्यादिसमुद्भवम् । यादगस्ति श्रुतं ताग वक्तुमिच्छामि तत् किल॥२॥ अस्त्यस्मिन् भरतक्षेत्रे, नडुलाई पुरी वरा । ( पाठान्तरेण-पुरी श्री नारदाभिधा) तत्र कर्माभिधः श्रेष्ठी वसति व्यावहारिकः ।। ३ ।। तत्रान्येऽपि महीयांसो भूयांसो व्यवहारिणः । सन्ति तेष्वभवत्तस्य माहात्म्यमधिकं भुवि ॥ तत्रत्यश्च महीनाथस्तं सदाद्रियतेतराम् । वहन्ति च तदुक्ताज्ञां शिरस्युष्णीपवज्जनाः ॥५॥ दिव्या कोडिमदेव्याख्या देव्याख्यातास्तिरूपतः। तस्य पत्नी सपत्नीव लक्ष्म्या लक्ष्मीसमन्विता।। कला रूपं गुणाः सर्वे यौवनं वहुसम्पदः । तं सदा सुखयामासुस्तस्या लाभेन पुण्यतः ॥७॥ जयसिंहाह्वयः पुत्रस्तयोरासीजयोदयः । जयाधिकशिरोरत्नं जयसिंहपराक्रमः ॥८॥ सर्वदा लोकसन्तापी बुधतेजोपहारकः । अस्थैर्यभाजनं नित्यं सूर्यस्तेन कथं समः ॥९॥ सदा दोषोदयः शुक्लैकपक्षः खण्डनान्वितः । कलङ्कालंकृताङ्गश्च सोमस्तेन कथं समः ॥१०॥ निर्जरैर्मथितो बद्धोऽम्भोमयो भूवहिकृतः । हृतरत्नः समुद्रोपि कथं तेन समो भवेत् ॥११॥ परोपकारहीनश्रीरदृश्यः कठिनाकृतिः । गुणैमरुगिरिस्तेन सदृशो हि कथं भवेत् ॥१२॥ आदित्यादपि तेजस्वी यश्चन्द्रादपि सौम्यवान् । सागरादपि गम्भीरो मेरोरपि गुणैर्गुरुः ॥१३॥ सर्वदा पितृपादाब्जसेवाहेवाभवन्मनाः । सद्गती बद्धकक्षो यो राजहंस इवावभौ ॥ १४॥ -जयसिंहकुमारवर्णनम् । अस्मिन्नवसरे तस्य वैराग्यमभवद् हृदि । वाल्येऽपि वयसि स्पष्ट कस्माचिदपि कारणात् ॥ आधिव्याधिजरादुःखदौर्गत्यादिककारणम् । असार एप संसारो नात्राऽतः स्थितिरद्भुता ॥ अस्मिन् येन्यवसन्पूर्व निवसन्ति च ये पुनः । निवत्स्यन्ति च ये लोका दुःखिनो विपयैपिणः।। दौर्गत्यादिकभाजस्ते भविष्यन्ति भवे भवे । तं त्यक्षन्ति भविष्यन्ति ते सिद्धा उत देवताः ॥१८॥ अतो गृह्णाति चारित्रं तप्यैव तप उत्कटम् । लभै स्वर्गादिसौख्यानि तप्यैव जगतीतले ॥१९॥ ७-तं कर्माभिधम् , तस्याः कोडिमदेव्याः । ८-जये सिंहस्य पराक्रम इव पराक्रमो यस्य स तथा । ९-तेन जयसिंहाभिधेन । १९-तपेस्तपः कर्मकादिति कर्तरि आत्मने पदे क्ये च आशिपि लोट उत्तमपुरुपैक- वचनं प्रथमोऽयम् । तपिंच ऐश्वर्ये दिवादिरात्मनेपदी, तपं धूपसन्तापे भ्वादिरित्यस्यैव ऐश्वर्येऽर्थे दिवादितं भात्मने पदं वा विधीयते । अन्ये तु तपिं च ऐश्वर्ये इति धात्वन्तरं दिवादिमाहुः । भन्सार ऐश्वर्ये सन्तापे च आत्मने पदं वेच्छन्ति । लोट उत्तमपुरुषकवचन द्वितीयोऽयम्। ।

·No text on this page.

·है Prism सर्गः] विजयदेयसूरि-मादात्म्यम् स स्वचित्ते विचिन्त्यैवं नदा पिनरमत्रवीत् । प्रपद्ये चरणं हृयमाजया भवतः खलु ॥२०॥ पितापितं तदा प्राह पवजिप्याम्यमा त्वया । संसारापारदुःखेभ्यो भृगमुविनमानमः ||२१|| अपृच्छयत तदा नाभ्यां मुदा कोडिमदेव्यपि । भावां परिवजिप्यावः पितृपुत्रौ नवाजया नि॥ सा माहात्र स्थिताहं किं करिष्यामि युवां विना । युवां यथा नयाई व प्रजिष्यामि नया !! आलोच्यैवं पिता माता पुत्रथैते त्रयो मिथः । दीक्षाय प्रयतात्मानः प्रायनन्त ममनतः ॥२८॥ तद्यथा-अनेकवरयात्राभिः क्रियमाणाभिरादरान् । श्रावक गोंदियौ दिबने विरः ।। वाद्यमानैः सदानोधरनायर्वाद्यवादकः । गीयमानै गनिः कान्नाभिश्व नृभिः ॥२६॥ अधारूढः कदाचिच गजारूढः कदाचन । नृसिंहो जयनिहोऽमी नदा गजन गजवन २ -निमगिरकप । शुभे मासे सिने पक्षे शोभनायां तिथी तथा । नक्षत्रे च शुभे लग्ने शुभ योगे मुभमान ८ हीरविजयमरीन्द्रो जयसिंहमदीक्षत । पित्रा मात्रा च संयुक्तं महात्मापुरम्मम । का तदा यत्सुकृतं जातमन्यच्छीलवतादिनम् । द्रव्यादिव्ययजानं च नदान शानुभो । हीरविजयसूरीन्द्रस्तन्नामेदं तदावदत् । जयशलफारित्वान् नयासपदिनः ।।३।। (विजयविमलानन्दाद् विजयाबाट मुदी -1 :) हीरविजयसूरीन्द्रो जयसिंहन सत्पिता । शिष्येण गुरुणानेन मर्यदायलाय . सद्योऽनवद्याः सद्विद्या अपठत्स चतुर्दश । अशिक्षत चतकालमम टाः 1: ५ ....! सजनोदयसन्तोपी परःदुखनिवारकः । सत्यसाहससंशोभी मोम्म १६ ... दानशीलः सुधीलाल: सिंहब जयसंश्रयः । स रराज पिनीता यो पाचन को 1 11. ३५ श्रीपण्डितपदं पूर्व तस्मै तदनु चोत्सवात् । उपाध्यायपदं सोध्दान् मी.. कियत्यपि गते काले गच्छभारधुरन्धरम् । शान्तात्मानं वरीयानसिक .... सर्वकार्यकरं दृष्ट्वाऽभ्यपिच शुभे दिने । भीमरि वराभ्याय मापा . श्रेष्ठी मूलाभिधोऽकापीत् श्रेष्ठमूरिपदोत्सवम् । न प पुराका: ...', पावन्तो मिलितास्तर जना नवनवा पनाः तावतो मोगरता ३२-चारविजयसरीत. शिया wintina . अतिशयन मुसं वातरम । पय: पोलो का vii ५. समुबये। जसिह ( rani गुरुला दोराज ...' मुखापत जतिशय पति ३० । यो ५६९५ ... १६५९ यमिः । ५५ो Malue virail time 1. " नामिनि । म । AN

·२२
श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं
[ चतुर्थः
पादात्तेभ्यश्च सद्वर्ष्याः सौवर्णाङ्गुलिमुद्रिकाः । श्रीमत्यहम्मदाबादे सर्वत्रावर्ततोत्सवः ॥४१॥
-निभिविशेषकम् ॥
श्रीरङ्गे पत्तनद्रङ्गे यस्य पद्वन्दनोत्सवम् । अधिकं श्रावकोऽकार्षीत् पूर्वपदवन्दनोत्सवात् ॥४२॥
एवं सूरिवरस्य हीरविजयाख्यस्य प्रशस्ये पदे,
दीप्तं तं विजयादिसेनसुगुरुं सर्वात्मना निर्मलम् ।
श्रीमान् वासकुमार एप उदयी पर्यक्षताचारतः,
श्रीश्रीवल्लभपाठकश्च यमिति व्याख्यातवान् सद्गुणैः ॥४३॥
इति श्री वृहत्खरतरगच्छीय अजिनराजमरि सन्तानीय पाठक श्रीज्ञानविमलशिष्य
श्रीवल्लभोपाध्यायविरचिते श्रीमत्तपागच्छाधिराजपातिसाहि श्रीअकबर प्रदत्तजगद्गुरु-विसरः
धारकभट्टारक श्रीहीरविनयमूरीश्वर पट्टालकार पातिसाहि श्रीअकबरसभासंलब्ध दुईदिजय.
बाभट्टाररु श्रीविनयसेनगरीश्वर पट्टपूर्माचलसहस्रकरानुसारि पातिसाहि श्रीयहांगीर प्रदत-
महायपाबिक दयारि भट्टारा श्रीविजयदेवमरीश्वर गुणवर्णनप्रवन्धे श्रीमद्विजयदेवमाहात्म्य-
नाम्नि मदानान्ये भीविनदेवमरि गुरुर्णनपरीक्षणो नाम चतुर्थः सर्गः ॥४॥

·No text on this page.

·श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [पञ्चमः तत्राग्रे सहकारः प्राक् हकारेकारयुग भवन । लोकोक्तां सुनृतां वातौ ज्ञात्वा निरचिनोदिति ॥ श्रीमान् वासकुमारोऽयं पवित्रजिपताश्वरः । सरिः मूरिस्ततो भावी पूर्वजेभ्योऽधिकयुतिः॥ नीलकौशेयसंशोभिपत्रश्रेणिविराजिताः। यत्र रम्भा वभुः स्वर्णमूला इन्द्रध्वजा इव ॥ २२ ॥ फलिताः शाखिनो यत्र बहुधैवं विरेजिरे । कर्तारो दिव्यसस्यानि भर्तारः सर्वसम्पदः ॥२३॥ केतकी-यूथिका-जाति-जपा-कुन्दादिकांश्च यः । पृथकरूपान् पृथक्वर्णान् पुष्पवृक्षानकारयत् ॥ एवं दीक्षासुसामग्रीक्रीडाश्चातोद्यजातयः । मोदकाद्यानि खाद्यानि निरपद्यन्त तद्गृहे ॥२५॥ सोऽक्षिपद् वर्णके पुत्रं शुभेऽह्नि कविवन्नृपम् । कौसुम्भवस्त्रसंयुक्तः प्रातलार्कवत्तदा ॥२६॥ सख्योऽभिगायतोलूलून् संवर्धयत मौक्तिकेः । श्रेष्ठिनः श्रीस्थिराकस्य पुत्रः परिव्रजत्ययम् ॥ आचख्युरिति गायन्त्यः काश्चित्काश्चित्सखीः प्रति । कार्याण्यन्यानि सन्त्यज्य त्वरध्वं तं प्रतीक्षितुम् ॥२८॥ युग्मम् ॥ चारुकर्पूरकस्तूरीकुङ्कुमादिविमिश्रितम् । स्फुरत्परिमलोपेतां शिष्टां कुरुत पिष्टिकाम् ॥२९॥ दीव्यगन्धोदकैरुणः सम्यक् स्नपयत द्रुतम् । दृष्टिदोषाच रक्षायै यतध्वं द्वन्द्ववर्जिताः ॥३०॥ गन्धकारित्वतस्तस्य फुल्लमालादिगर्भितम् । न्यवनन् मूनि धम्मिल्लं वक्रं ग्रीवेव वाजिनः॥ विलिप्तदीव्यदेहश्रीर्वभौ केशवमूर्तिवत् । कर्पूरागरुकस्तूरी मिश्रचन्दनकुडुमैः ।। ३२ ॥ स सर्वाङ्गेषु संयुक्तो मुक्ताभिः कान्तकान्तिभिः । वभौ चन्द्रार्कताराभिराकाश इव निर्मलः || आनाभिलम्वितान् मुक्ताहारांस्तारान् स पर्यंधात् । लावण्यनीरथैः पीनफेनवुवुदसनिभान् ॥ चोलोप्णीपादिवस्त्राणि देवदूप्योपमानि च । पर्यधात्स ततः काये सौवर्णाभरणानि च ॥३५॥ अदीप्यत तदानों स पुप्फितः फलितोऽपि च । विधाता वाञ्छितार्थानां कल्पवृक्ष इवाङ्गवान् । स वरो वरयात्रामु राजेव विरराज हि । ग्रहणैर्मुकुटोत्तंस छत्रश्च सह चामरैः ॥ ३७॥ २०-तत्र आरामे प्राक् पूर्व सहकारः इति लोकोक्तां सूता वार्ता ज्ञात्वा निरचिनोत् निश्चयं चकार । किं कुर्वन् सन् हकारेकारयुम् भवन् । हकारे ह इत्यक्षरे य. ईकारः चतुर्यस्वरः सहकारेकारः । तेन युनाफ यः स हकारेकारयुग, हकाराक्ष(चतुर्यस्वरयुक्तो भनन् गायमानः सहकार इत्यर्थः । इतीति । तदाह- २३-करणीलाः कारः भरणशीला भार:-अत्र उभयत्र तन इति तच्छोलेऽर्थे तृन् प्रत्ययः। दिव्यसत्यानि संपदः इत्युभयत्र न लोनाव्ययनिवापर्यटनामिति पष्ठीनिषेधात् नपुंस्त्रीलिंगद्वितीयाबहुवचनम् । ३५-चाउः आप इति लोकामापाप्रमिद्धः । चुलपरियष्टो मौत्रः। चुल्यनेऽनेन चोल: भाप्रपदीनं कचुछ इवि श्रीरस्वामिव्याख्यानात् । उनीप, पाधा निभाया । उणीपो मनमिति देन.। ।

·सर्गः ] विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् वाथान्यवादयन् केऽपि केऽप्यगायन् मुगायकाः। ननृतुर्ननका केऽपि केऽप्याख्यन् कथकाः कथा:ll नेजव्याजविमानस्थकरकाकारदम्भतः । तमीक्षितमिवायाता न-जीव-कविदेवताः ॥ ३१ ॥ यस्यैवं वरयात्रामु बभूवुः सन्महोत्सवाः । इन्द्रः स्तोतुं न यान् शक्तः तान् व्याख्यान्ति कथं युधाः ॥४०॥ त्रिमितिकम् ॥ अत्यद्भुतानि वासांसि देवदृप्योपमान्यथ । कुमारः पर्यवाद् वर्यस्तदा दीक्षामहोन्म ॥४ मालम्बनकसंशोभिस्वर्णमाणिक्यनिर्मितम् । न्यवनान्मुकुट भाले पद प्राणानि च शिविका स समारोहत् निर्मितामिव देवतः । जाग्रत्पुण्यवनां यांन्यां वर्षमानछमाग्दन् । ४३॥ गायनैर्गीयमानेपु गीतेपु प्रीतमानसः । वाद्येषु वाद्यमानेषु हृद्यरानावबादकः ॥ ४ ॥ विद्वद्भिवन्दिभिर्मोदात् स्तूयमानगुणोदयः । विज्ञानविविधानकमङ्गलातोयमवनाः ॥ ५ ॥ नीरगीरदास्यस्त्रीगीयमानमुमाल । उत्तार्यमाणलवणः पायोगिनीजनः ।। ४६ ॥ श्रीमहाजापटेलस्य मतोल्यां वहुलौकसि । मण्टिनं मण्डपं पूर्व यत्र नत्र नतोऽन्यगात् ।। ~~~वभिमसे ! मुकुटादीनि दिव्यानि ग्रहणानि स्वकायतः । स उत्तार्य बनोचारं कमायागे. पुर, ४८ विजयसेनमरीन्द्रः कृत्वा नन्दि तदाद्भुताम् । चतुर्भिः संयुनां देवादी बारिमा ११४ - ॥ ततस्तं भातृसंयुक्तं दीक्षाफन्यां व्यवाहयत् । कारयित्वा तदा नम्यां पार किया ..। रूप्याणि नालिकेराणि वस्रादीनि च लक्षशः । श्रीमद्धोऽहम्मदाबादे मादाय : पोडशस्य शतस्यास्मिन् त्रिचत्वारिंशवत्सरे । दशम्यां गायशुक्लस्य दीलाम को..." विधाविगय इत्याख्यां तस्य मूरिस्तदाऽकरोत् । सद्विधाविजयास्तित्मात् कि एवं पासमार एप जननीयुक्तः स उलगना, प्रामाजीत् विपयान् विहाय सकलान् सांसारिकान ।। श्री श्रीवालम एप पाठक इमं यस्यार दीपोत, सर्वपां श्रुतमात्रकर्णमुखदं सर्व भियं याकरीत् ।। - : : इति श्री वल्लभोपाध्यायपिराधिो भीम 17 Ji! . . : जगद्गुरु विरुदधारफ भट्टारका माहीरविजयमूरी पर नीर ॥६.१५ भट्टारफ श्रीविजयदेवसूरीधर गुणवर्णनन्धे श्रीमदिनाम .... देवारि दक्षिोत्सबवर्णनो नाम पचम सर्ग. स.पूर्व ५ } . ३९-कार.कारगत त्या कर पगडन्तिका-इति इलायुधः । ४४-नातोपवाद बाजार इति । ५१-सवे दीक्षामहोत्स। -- .

·६ श्रीवल्लभोपाध्यापित । पठःमर्गः अथो विजयसेनाख्यो वर्याचार्योऽभ्यमन्यन । श्रीमान् वाममारोऽपि मियोऽयमुनायताम् ।। अधीयानं गुरोः पाश्चऽकुर्वाणं पर्युपामनाम् । आश्रवोऽयं विधेयोऽयमिन्यवादीत्तदा गुरुः ।। गुरुहस्तप्रभावेन दीप्यते वर्धते च मः । गुरुः गिप्यमभान यतैवं नाप्यऽदीप्यते ॥ ३ ॥ तद्यथा-कियत्यपि गते काले, लेभे रिपदं तनः । निःसपत्नं स माम्राज्यमिवोग्राऽग्राजयाऽन्वितम् ॥ ४॥ विजयसेनसूरीन्द्र इति नामाऽभवद्भुवि । विख्यानं श्रीगुरुख्यानं सन्मुग्यात्पारमेश्वरान् ॥५॥ ततः कुर्वन् महीपीठे धर्मराज्यं विशेषतः । अधिकाधिकतेजास्स भवन् पावर्तनाचिरान् ॥ श्रीमतोऽकबराख्यस्य पातिसाहेः मुसंसदि । पड्दर्शनानुसम्बन्धि वार्ता प्रावर्तनान्यदा ।। तदा च कोविदः कश्चित् पातिसाहि न्यवेदयत् । पञ्चदर्शनविद्वांसस्तिष्ठन्ति भवतोऽग्रतः ॥ हीरविजयसुरीन्द्रशिप्यः पठोऽस्ति वादिपः । विजयसेनमरीन्द्रः स त्वत्तोऽन्यत्र तिष्ठति ॥९॥ मनुते स च नो गङ्गां रामं च परमेश्वरम् । इत्यादिभिर्वचोभिस्स तं चेति प्रत्यवोधयत्॥१०॥ पातिसाहिस्ततोऽत्यन्तं तमाह्वातुं समुत्मुकः । अलेखयत्तदाहूत्यै स्फुरन्मानं घनादरम् ॥११॥ स्वसेवककरे दत्वा स्फुरन्मानं तदा मुदा । त्वमानयमाहूयेत्यऽवदत् सेवकं हि सः ॥१२॥ स तदा शिरसि न्यस्य स्फुरन्मानं तदाज्ञया । प्रस्थाय राधनपुरे मूरेः पावं समाययौ ॥१३॥ -अस्थाय राजधन्याख्यपुरे पाच गुरोर्ययो-इति पाठान्तरम् ।। श्रीसूरीश्वरमानम्य तदालोकनतस्तदा । रोमाञ्चिततनुः प्रादात् स्फुरन्मानं स तत्करे ॥१४॥ श्रीसद्भुस्य समक्षं स स्फुरन्मानमवाचयत् । वाचं वाचं गुरोश्चित्तं सन्च मुमुदेतराम् ॥१५॥ सेवकं पातिसाहेश्च श्रीसङ्कगे मोदयत्तराम् । जीवितार्हस्वदानाच मृष्टान्नादिकभोजनात् ॥१६॥ प्रातिष्ठत ततः सूरिः सुमुहूर्त शुभे दिने । श्रीमन्तं समापृच्छ्य सुधी-साधुसमन्वितः ॥१७॥ आयो नयविजयाख्यः १ श्रीमेघविजयो २ ऽपरः । श्रीमेरुविजयो ३ विद्वान्, श्रीनन्दिविजयः ४ कविः ॥२८॥ २-आश्रवो वचने स्थित इति कथनकारीत्यर्थः । विधेयो विनयप्राही इत्यमरः । ५-श्रीगुरुणा श्रीहीरविजयसूरीन्द्रेण ख्यातं कथितं श्रीगुरुख्यातम् । कस्मात् सन्मुखातू प्रधानवदनात् , कथंभूतात् सन्मुखात्, अत एव पारमेश्वरात्-परमेश्वरस्य इदं पारमेश्वरं तस्ये- दमित्यण् । पारमेश्वरमिव पारमेश्वरं उत्प्रेक्ष्यते; परमेश्वरमुखमिवेत्यर्थः, वस्मात् । १३-राजधन्याख्यपुरे रायधणपुरे इत्यर्थः ।

·२७ सर्ग.] विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् विद्याविजय ५ इत्यादि-विनेयैर्विनयोद्यतैः। मज्ञया गुरु २-शुक्र २- शरिव संसेवितः सदा ॥१९॥ त्रिभिर्विशेपकम् ॥ ये ग्रामा ये च सद्गास्तान सिञ्चन धर्मधारया। भअन् दुरितदुप्कालं प्रमोदं मापयञ्जनान् ॥ श्रीमरिनीरदो गर्जन मापानुक्रमतोऽचिरात् । श्रीमल्लाभपुरद्रङ्गं पातिसाहिविराजितम् ॥२१॥ सहस्तवत्य आइत्य प्रणत्य च ततो गुरुम् । कृत्वा महोत्सवं दिव्यमुपाश्रये समानयत् ॥२२॥ अकबरं पातिसाहिं दिने दिव्ये ततोऽमिलत् । श्रीसूरिभूरिसूरिश्रीजितान्यप्रतिवायरि॥२३॥ विनयात् पातिसाहि-श्रीमदकब्बर आनमत् । तं तदा शिरसा भूपान् पश्यतः शस्यचेतसा ॥ अथामच्छद् गुरुं धीमान् पातिसाहिरिदं तदा । पड्दर्शनानुसम्बन्धिधर्मवात सुधर्मधीः ॥ दर्शनानां तदा पण्णां विविच्यैव पृथक्पृथक् । तं विवेकिनमुर्तीनं स धर्म प्रत्यबोधयत् ॥२६॥ सर्वदर्शनसम्बन्धिधर्म ज्ञात्वा पृथक्पृथक् । केनचित्मेरितः साहिरपृच्छत् पुनरीदृशम् ॥२७॥ सूरे किं मनुषे न त्वं रामं गङ्गां च मातृकाम् ? । सरिः माह प्रभो मैवं मन्वेहं तद् वयं सदा ॥ रामध्यानं सदा कुर्वे हृदि तद्ध्यानतत्परः । नोचरामि मुखेनास्य ज्ञानहीनश्च कीरवत् ॥२९॥ राति सर्व मनोभीष्टमिति रा वाञ्छितप्रदः।मथ्नाति सर्वतः पापमिति मः पापनाशकः ॥३०॥ इत्यक्षरद्वयार्थत्वाद् रामनाम स्मृतं बुधैः । तत्स्मरामि सदा स्वामिन् न स्मरामि कथं किल । -विस्मरामि न कर्हिचित्-इति पागन्तरम् ॥३१॥ युग्मम् ॥ अपवित्रशरीरस्य रामध्यानं च चेतसि । अपवित्रे तथा मार्गे स्यात्सदा पापद्धये ॥ ३२॥ -इति रामनाम-ध्यानाङ्गीकारः ।। अहो अगमलाक्षेपो गङ्गायां क्रियते कथम् । गङ्गा तु मातृकोच्येत पूज्यते देवतेव सा॥३३॥ तस्यामङ्गमलक्षेपं स्नानात् कुयी न लोकवत् । पावित्र्यति मात्रओं कथं पुत्राङ्गसङ्गतिः ॥३६॥ -यतः पवित्रमात्रओं कथं पुत्राङ्गसंगतिः-इति पागन्तरम् ॥ जलमेव तदङ्गं स्यान्माननीयं तदेव च । तद्विनोच्येत नो गङ्गां तद्विना न तदर्चनम् ॥३६॥ -- २३-भूरिः प्रचुरा सूरिपु पण्डितेपु भट्टारकेपु वा श्रीर्वेपरचना १ शोभा २ भारती ३ लक्ष्मीः ४ त्रिवर्गसम्पत्तिः ५ मति ६ वा यस्य सः भूरिसूरिश्रीः । अथवा श्रीसूरिभूरिसूरिश्रीति- रस्कारकरः परः इति पाठान्तरम् । तदाऽस्यायमर्थः भूरिसूरीणा प्रचुरभट्टारकाणां प्रचुरपण्डितानां वा श्रीः पूर्वोक्तपडा तस्यास्तिरस्कारं करोतीति भूरिसूरिश्रीविरस्कारफरः परः प्रकृष्टः तदेव प्रकटयति । ३६-तदेव जलमेव तद्विना जलेन विना गहा नोच्येत न कथ्येत । तद् विना गङ्गा विना । न तदर्चनं न गड़ा पूजा न गङ्गां माननमित्यर्थः । :- ·२८ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [षष्ठः मादृशाङ्गस्य संयोगात् तदङ्ग न सुखायते । तदङ्गदुःखे दुःखं स्यान्मदङ्गस्यापि सर्वथाः ॥३७॥ पवित्रं भवदङ्गं चेन्मदङ्गं मलिनं स्पृशेत् । भवदनं तदा स्वामिन , मदनान सुखायते ॥३८॥ एवं राजेन्द्र गङ्गाङ्गं मादृशाङ्गस्य योगतः । सर्वदा बहुदुःखाय न सुखाय कदापि हि ॥३९॥ विना गङ्गाजलं देव प्रतिष्ठादि भवेन हि । तन्मे मान्यासदा गङ्गा न मान्येत्युच्यते कथम् ॥४०॥ -इति गङ्गाङ्गीकारः। वोधयित्वेति सज्ज्ञानं पातिसाहिमकब्बरम् । अरअयत्तदा सूरिरजयत् प्रतिवादिनः ॥४१॥ जितकाशी तदा भूत्वा महोत्सवपुरस्सरम् । मूरिरायाद्दधत्साक्षाज्जयरूपमुपाश्रये ॥४२॥ -इति श्रीमदकव्वरपातिसाहिसदसि श्रीविजयसेनसूरिभिः पराजितप्रतिवादिवर्णनम् ॥ चतुर्मास्यौ दुके तत्र व्यधाद् धर्माभिलाषुकः। आग्रहात्पातिसाहेस्स तचेतस्तोषको यतः॥४३॥ हीरविजयसूरीन्द्र संविज्ञायामयाविनम् । पातिसाहिं स आपृच्छ्य श्रीसूरीन्द्रस्ततोऽचलत् ॥ गूर्जरं देशमागच्छंश्चतुर्मासी समाप्तवान् । श्रीसूरिः सादडीद्रङ्गे सद्रङ्गे श्रीभिरन्वहम् ॥४५॥ संजातं स्वर्गिणं स्वर्गे श्रीहीरविजयं गुरुम् । मर्त्यलोकं परित्यज्य वचः श्रुत्वेति दुस्सहम् ॥४६॥ श्रावकैरक्ष्यमाणोऽपि चतुर्मास्यन्त आग्रहात् । सोत्सवः पत्तनद्रङ्गे प्रस्थायायात्ततो गुरुः ॥४७॥ ३७-तदङ्गं जलमयं गङ्गागं कर्तृ न सुखायते न सुखं वेदयतीत्यर्थः । कस्मात् मादशा- हस्य संयोगात् । तदगदुःखे जलमयगगागदुःखे मदद्गस्यापि सर्वथा दुःखं स्यात् । तदेव प्रकटयाइ. ३८-उक्तिलेशश्चास्य-हे स्वामिन हे अकबरपातिसाहे चेद् यदि मलिनं मदहं मम कायः पवित्रं भवदनं भवतः कार्य कर्मतापन्नं स्पृशेत् तदा मदङ्गात् मम कायात् कारणात् भवदई भवतः कायः कर्ता न मुखायते न सुखं वेदयतीत्यर्थः । उभयत्रापि श्लोके सुखायते इति क्रियापर सुखादिभ्यः कर्तृवेदनायां इति अनुभवेऽर्थे क्यङि सिद्धम् । ३९-एवममुना प्रकारेण मदनाद् भवदनं न सुखं अनुभवति इति लक्षणेन । ४१-अजयत्प्रतिवादिन इत्यत्र च शद्वाप्रयोगेऽपि आर्थो अन्वाचयायश्च कारो ज्ञेय ।। १३-म श्रीविजयसेनमूरिः तत्र श्रीलाभपुरे द्वके द्वे चतुर्मास्यो व्यवात् । करमा पानिसादेः श्रीमदस्मरन्याग्रहान् । व्यंभूतः म ? धर्माभिलापुः । कथं भूतः स यत. तरोत- दो मोदकबरपा माहियमन्तीपकारी । दके इत्या भौपानाशाद्वासानामिति ३. सिवाना । भारतद्नाम दि इत्युभयमपि रूपम् । ४- मरद श्रीविनय नगरिः तत. श्रीलाभपुरान् । 3. नियमेनरिः न !: गादीवान् ।

·सग: ] २९ विजयदेवसूरि-मादात्म्यम् स्थित्वा तत्र सभावित्रः स भूयांसमनेहसम् । पुर्या त्रम्बावतीनाम्न्यां सडनहूतस्ततो गतः ॥ कृत्वा तत्र चतुर्मासी भवन्नानामहोत्सवैः । प्रस्थायायात्ततः सुरिः श्रीराजनगरे वरे ॥४९॥ नानाद्रव्यव्ययैदिव्यैर्जायमानमहोत्सवैः । चतुर्मासी व्यधात्तत्र श्रीसूरिः सूरिशेखरः ॥५०॥ ततश्चाहम्मदावादोपपुरे श्रीशकन्दरे । श्रीसखाग्रहतस्तस्थौ चतुर्मासी गुरुत्तमः ॥५१॥ प्रत्यस्थादुत्सवैस्तत्र शान्तिविम्वं स सद्गुरुः । दौपिकान्वयविख्यात-लहुयाख्यश्राद्धकारितम् ॥ लाटापल्ल्यां समागच्छत् ततः प्रस्थाय सोत्सवः । तत्रावसच सूरीन्द्रश्चतुर्मासी सुखाश्रितः॥ अचिन्तयत् स्थितस्तत्र चेतसीत्येकदेशम् । पदार्हाः सन्ति मे शिष्याः श्रीनन्दिविजयादयः॥ पदयोग्येषु शिष्येषु श्रीनन्दिविजयादिषु । कः शिप्यो भविता ख्यातो गच्छभारधुरन्धरः ॥ विचिन्त्येति स्थितो ध्याने तपाकुर्वननेकधा । त्रीन्मासान् यावदत्युग्रं सूरिरेकाग्रमानसः॥५६॥ अधिष्ठाता तदेत्याख्यत् मरिमन्त्रस्य मन्त्रिणम् । प्रत्यक्षीभूय सूरीन्द्रं तपः साध्यं न किं यतः ।। विद्याविजयनामायं शिप्यस्ते गच्छनायकः । भविता जगति ख्यातो विचारो नापरो गुरो॥ श्रुत्वा श्रीसूरिमन्त्रस्याधिष्ठातुरिति सद्वचः । जाग्रत्मभावकं मूरिः मरिमन्नं सदाचिदत् ॥१९॥ विद्याविजयनामानं शिष्यं श्रीगच्छनायकम् । भाविनं मनसि ज्ञात्वा श्रीसूरिMमुदेद् हदि ॥ मातिष्ठत ततः सूरिः साध्वाचारपरायणः । यतोऽवस्थानमेकत्र साधूनां युज्यते न हि ॥६१॥ ग्रामानुग्राममाचारात् विहरञ् जिनवत्स्वयम् । सहर्पः समवासापर्षीत् श्रीमदुन्नतपत्तने ॥६२॥ तत्रत्याः श्रावकाः सर्वेप्यकुर्वन्नुत्सवान् धनान् । दर्श दर्श मुनीशं तं वन्दं वन्दं दिने दिने ॥६॥ सूरिः कृत्वा चतुर्मासीं तत्रान्यत्र ततोऽचलत् । पवित्रचरणन्यासैः सद्धरित्री पवित्रयन् ॥६४॥ द्रझेवन्येषु वृद्धेषु न्यवसत्स विचक्षणः । अनेहसं च भूयांसं लोकान् धर्माश्च कारयन् ॥६५॥ ४८-तत्र पत्तनद्रशे सभावित्रः सह भावित्रेण भद्रेण वर्तते यः स सभाविनः । भावित्रशद्वो हैमोणादो भद्रपर्यायः । ततः पत्तनद्रङ्गात् । ४९-तत्र त्रम्बावती नाम्न्यां पुयौं । ततः बम्बावती नाम्न्याः पुर्याः श्रीस्तंभतीर्थादित्यर्थः। श्रीराजनगरे श्रीमति अहम्मदाबादे। ५०-तत्र अहम्मदावादे । ५१-गुरुत्तमः श्रीविजयसेनसरिः। ५२-प्रत्यस्थात् प्रतिष्ठत् प्रतिष्ठामकरोदित्यर्थः । तत्र शकन्दरपुरे । ५३-ततः शकन्दरपुरात् । तत्र लाटापल्ल्यां लाडोलपुरे इत्यपरनान्नि । ५७-इतीति कि तदाह । ५८-(उन्नतपत्तने) ऊनानगरे । ६४-ततः ऊनान जरात् अन्यत्र नगरेषु देशेषु वा अचलत् ।

·३ [प ॥ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचित अस्मिन्नवसरे मूरि प्रतिष्ठायै समाह्वयत् । श्रीसुरतपुरात् मेघः स्वपन्नीलाडकीरितः ॥६६॥ ततः प्रस्थाय सूरीन्द्रः श्रीसूरेतपत्तनात् । प्रतिष्ठायै समागच्छत् श्रीमदुन्ननपत्तने ॥६॥ अकरोत् स ततः श्रेष्ठां प्रतिष्ठां सुदिने दिने । कारितां श्राद्धमेयेन यथाविधि महोत्सवा॥ न केचिदपि तादृक्षी यादृशीं पागकारयन् । प्रतिष्ठां स न कश्चित्याग व्यधापयद् व्यधाच सः।। अत्रान्तरेऽन्तिपच्छ्रेष्ठः श्रीनन्दिविजयाह्नयः । कोविदः सर्वविद्यामु सर्वभाषाविदुत्तमः ॥७०|| गुरवो हि फिरङ्गीणां पादरी इति तद्विरा । सन्ति तान् रञ्जयामास पत्रद्वारा दुरात्मनः॥७॥ अत्यन्तं रञ्जितास्ते च जिनधर्मविदस्तदा । अभवञ् जिनभक्ताश्च साधुसेवापरायणाः ।।७२|| पादरीद्वन्दमानन्दादार्हन्तं धर्ममुत्तमम् । गुणांश्च जैनसाधूनां फिरङ्गीणां पुरोऽवदत् ॥७३॥ ततः फिरङ्गीसल्लोका जैनसाधून दिदृक्षवः । विवन्दिपव इत्याख्यन् पादरीवृन्दमादरात् ॥ पादरी ! श्रीगुरुं शीघ्रं समाह्वय सुभक्तितः। अपरं न किमप्यत्र विचारय विचारवित् ॥५॥ ततश्च पादरी पन्नं विलेख्य च विमोच्य च । मरीन्द्रमायामास श्रीमद् द्वीपपुरं तदा ॥७६॥ नायाति स्म तदा सूरिविना मेघस्य सद्वचः। यतो मेवः फिरङ्गीतो भीतोऽतो न समावयेत् ॥ मेघनामास्ति कः ख्यातः सर्वतो जगतीतलम् । किं गोत्रः कस्य पुत्रश्च वसति क्व च पत्तने ॥ इति सर्व समाख्यामि यथाजातमनिन्दितम् । तत्परीभूय तद्भव्याः श्रावकाः मृणुतादरात् तद्यथा-अथास्ति भरतक्षेत्रे नगरंद्वीपनामकम् । अधिकारी फिरंगीणां तत्र राज्यं करोत्यलम् ॥ रामसीतार्चनं नित्यं मनुते नान्यदेवता । विना स्वधर्ममन्येषां धर्म च न कदापि सः ॥८॥ श्रेष्ठी सहस्रदत्तोऽभूत्तत्र सर्वद्धिमत्तरः । पारिक्खगोत्रविख्यातो माननीयतरोत्तरः ॥८॥ फिरङ्गीणां प्रियोऽत्यन्तं तस्य पुत्रः पवित्रधीः । मेयो नाम जगत्ख्यातो वर्तते महिमानिधिः॥ नागात् सूरिः समाहूतःश्रीफिरङ्गाधिकारिणा। मेघस्योक्ति विना वार्ता ज्ञातपूर्वी ति भक्तिमान् श्रावकेणान्यदा तेन स इति प्रत्यवोध्यत । गुरुरस्ति वरिष्ठः श्रीः प्रत्यक्षपरमेश्वरः ॥८॥ इहायाति स आहूतो यद्याज्ञा भवतो भवेत् । इह तस्मिन् समायाते मम धर्मोऽभिवर्धते ॥८६॥ अधिकारीति हि श्रुत्वा प्रससादतरां तदा । दुष्टात्मापि विशिष्टात्मा पृष्टस्तुष्टो भवेज्जनः॥८॥ -साधुसंयोगतो भवेत् ; विज्ञप्तो विनयाद्भवेत्-इति पाठान्तरद्वयम् ।। ६९-उक्तिलेशश्चास्य-स मेघः यादृशी प्रतिष्ठां व्यधापयत् ताही न अकारयत् । चः पुनः स विजयसेनरियादी प्रतिष्ठा यथाविधि व्यधात् ताही कोऽपि प्राग न व्यधात अत्र प्रतिष्ठामिति कर्मपदं उभयत्र व्याख्येयं व्यघाद् इति क्रियापदमपि द्विरावर्तनीयम् ७१-तगिरा फिरङ्गीणां भापया इत्यर्थः । ७४-इतीति किं तदाह । ८९- अध्यक्षं फिरंगीणां अधिकारिणां-अध्यक्षाविकता समौ इति हैमः । प्राग् पूर्व केचिदीप

·No text on this page.

·३१ गिरायदेशसरि-मातारयम ग सहा मनि मा समानास्ति तेऽधुना । श्रीगुगं त्वद्गुरुं गीघं समाहय समानय ॥४॥ अध्यक्ष ने मतीत्या ना भीतमानमः । भवन्नामाडिन पत्रं लिखित्वा मुश्च भो प्रभो॥ सोऽपि तत्पुण्यवन्यामा निपिन्वा परमादरात् । स्वसेवककरे दत्वा स्वसेवकमचालयत् ॥१०॥ लतः नोऽपचलकी याना नारनामनः । उन्ननाख्यं पुरं श्रीमदवाप त्वरितं चलन् ॥२१॥ यत्रोपाश्रय आसीनो गुरुतं नत्र लोऽनमत् । दर्गदर्श तदा तस्य नेत्रे नातृप्यतां तदा ।।१२।। यक्षरय फिरंगीणां पत्रमेतद्वाण भोः । भवदाकारणाया तेन पेपित आगतः ॥९॥ इत्यादि कथयन प्रीतो वारंवारं गुरोः पुरः । स ददौ श्रीगुरोर्हस्ते पन्नं फिरंगिभूपतेः ॥१४॥ सन्पनं वाचयामाय संयन्याने तदा गुरुः । श्रीगुर्वाकारणं श्रुत्वा श्रीसंघेनाप्यतुप्यत ॥९॥ स तदा सामापाय चचालोजालमानसः । आलस्यं धर्मकार्येषु न सतां युज्यते यतः ॥९॥ प्रचलन पयि धर्मात्मा मापयन धर्ममाईतम् । लोकानधर्मिणः मूरिः प्राप द्वीपपुरं क्रमात् ॥ तदा संभूय तमन्यः सहो मेघयुतोऽभ्यगात् । नत्वा कृत्वोत्सवं मूरिं समानयदुपाश्रये ॥९८॥ दन्येनि माभन मेघस्तदाधिकृतमब्रवीत् । यो गुरुभवताहूतः स साम्पतमिहागतः ॥१९॥ स आहेति नदा मीतः स आयात ममाग्रतः। सोऽप्यागत्यान्तिके तस्य धर्मलाभाशिपं ददौ ॥ धर्मलाभाभिपं श्रुत्वा न तुतोपतरां एदि । स्थित्वकत्र च तो धर्मगोष्ठीमकुरुतां मिथः॥१०१॥ धर्मगोष्टी विधानेन स प्रसन्नोऽभवद् गुरौ । आह चेति यथेच्छं भो निवसन्त्वत्र साधवः।।१०२॥ तनस्तस्याग्रहात्तत्र श्रीनरिः शरदौ टके । चतुरो द्वे चतुर्मास्यौ न्यवसद् धर्मद्धये ।।१०३।। ट्रान्मानं पुरा नित्यं धर्मात्मानं च नूतनम् | चिरन्तनमिवात्यन्तं वरात्मानं सदातनम् ॥ अध्यक्ष श्रीपिरंगीणां साधुसेवापरायणम् । विधाय करुणात्मानं प्रतस्थे स गुरुस्ततः ॥१०॥ श्रीमट्टीपपुरे नित्यं प्रत्यब्दमथ माधवः । निवसन्ति हि कुर्वन्तः कारयन्तश्च सट्टपम्।।१०।। -इति फिरंगीणां अधिकारीमतियोधः श्रीद्वीपे । प्रतिष्टा जिनविम्बानां प्रतियोधोऽन्यतीथिनाम । मालारोपादयोऽनेके धर्मा एफैकतोऽधिकाः ॥ देशे देशे महीयोभिरत्नवैरतिमुन्दरैः । सर्वदा सर्वदानाड्यामे ग्रामे पुरे पुरे ॥१०॥ कृताः श्रीमरिणा रम्याः कारिताश्च विशेपतः । तानहं नालिख सर्वान् ग्रन्धविस्तरभीतितः ॥ -निभिविशेषकम् ॥ शष्टअयोजयन्तादि तीर्थयात्रा अनेकधा । अनेकसहसंयुक्तः सोऽकरोदुत्सवोत्करैः ॥११॥ लिखितुं तान्न शक्नोमि नव्यनव्यान दिने दिने । वर्णनीयान् सदा देवैर्यतोऽहमलसो भृशम् ॥ ९८-अभ्यगात अभिमुखमगच्छत् । V ·श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं my [प इत्थं वासकुमारचारुचरणादानप्रभावोद्भवं माहात्म्यं विजयादिसेनसुगुरोस्सत्यं जगद्विश्रुतम् । श्रीश्रीवल्लभपाठकः समपठत्तच्छ्रावकाः सन्ततं श्रावश्रावमनिन्दितं स्वहृदयेऽभ्यानन्दताऽनिन्दिताः ॥११२॥ इति श्रीवल्लभोपाध्याय विरचिते श्रीमत्तपागच्छाधिराज पातसाहि श्रीअकबर प्रदत्त जगद्गुरु विरुदधारक भ० श्रीहीरविजयसूरीश्वर० पातसाहि श्रीजिहांगीर प्रदत्त महातपा विदधारि भट्टारक श्रीविजयदेवसूरीश्वर गुणवर्णन प्रबन्धे श्रीमद्विजयदेवमाहात्म्य नाम्नि महाकाव्ये श्रीविजयदेवमूरि दक्षिामहणप्रभावोद्भव श्रीविजयसेनसूरि माहाम्गवर्णनो नाम पट. सर्गः ॥६॥ MAd------- भार. : त विजयादिमनमा श्रीविगगनात माह " श म मानन्दन । म प्रकार ११: ३hati ागमा 14. पन त ? माना। शनि १. ट ट अध्ययन . 7 ·विजयदेपसूरि-माहात्म्यम् ३३ सप्तमः सर्गः अपामगाद नपुणवं पुण्यं पुण्यवतां सताय । सयौवन मित्र श्रेयः स यौवनवयश्च सत् ॥१॥ सिद्धान्तानां मगरतानां तपोगेदविधानतः । माझे प्रवचनेऽधीती सोऽभात् क्रमपाठतः ॥२॥ दर्श ततः मरिः क्षणयुक्तः प्रतिक्षणम । विद्याविजयनामायं गणिरित्यवतीद् ध्रुवः ।।३।। पोरदाय शनस्थाऽस्मिन् पचपनागवत्परे । श्रीमत्यहम्मदाबादोपपुरे श्रीशकन्दरे ॥४॥ पारितायाः प्रतिष्ठाया उत्पचे भूरिन्यये । श्रादेन लहुआकैन स्ववंशाम्भोजभास्वता ॥५॥ भाग्यचेताः श्रीररिरिरिदिपोपमः । पण्डितपदमानन्दि तस्मै पुण्यात्मने ददौ ॥६॥ मार्गशी सिते पक्षे महप्टे पञ्चमीदिने । देशदेशसमाहतजनरन्दविराजिते ॥७॥ -चतुर्भिः कलापकम् ॥ अयास्ति भरतक्षेत्रे स्तम्भतीर्याभिधं पुरम् । यत्सुखं वर्तते तत्र न तत्स्वर्गे कदापि हि ॥८॥ यत्र श्रीपार्श्वनाथस्य महिमा महिमाऽवति । आवतीव हियं द्रष्टं वापिलाच्छलाकिल ॥९॥ चन पाजिनं नित्यं नौतीवान्यामम्बुधिः । वेलाच्छलेन सद्रत्नाक्षतान् मुञ्चन् पुरान्तिके । पर सन्ति सतां मन्ति गृहाणि ज्यवाारिणाम । विमानः स्पर्धमानानि मनोरमतयोचकैः ।। निवसन्ति च ये तत्र द्रज्यादया व्यवहारिणः । दारत्व सद्गुणाधिक्यात् सुरेभ्यो भागिनोऽधिकाः ॥१२॥ युग्मम् ॥ प्रतधारी सदाचारी ब्रह्मचारीधरः परः । परन्तपतिरस्कारी श्रेयस्कारी सदा नृणाम् ॥१३॥ धर्मकारी गुणाधारी मीतिकारी नरोत्तरः । व्यवहारीवरस्तत्र श्रीमल्लो नाम वर्तते ॥१४॥ युग्मम् ।। १-स विद्याविजयः अथ पुण्यवतां सतां मध्ये पुण्यं अत्यगुतत्वात् अनिन्दनीयत्वाच् च पचित्रं नैपुण्यं निपुणभावं पाससाद प्राप्तवान् । कथंभूतं नैपुण्यं ? श्रेयः अतिशयेन प्रशस्यम् । पुनः पयंभूतं उत्प्रेक्ष्यते सयौवनमिव सह यौवनेन वर्तते यत्तत् सयौवनं तत् सयौवनं तदिव; यादर्श यौवनवयोयुतं शरीरं श्रेयः स्यात् । तथा नैपुण्यमपि अतिविशिष्टत्वात् अध्ययनाध्यापनादिपु सर्वकर्मसु जागरूयस्फूर्तिमत्त्वाच यौवनयुततुल्यमित्यर्थः । यौवने हि सर्व अप्रशस्यमपि प्रशस्यतरं भवति तर्हि प्रशस्यस्य किं वक्तव्यं, नैपुण्यस्यात्याधिक्यात् अत्यद्भुतत्वात् घ । यौवनयुतेन औपम्यं फेवलं नैपुण्यमेव प्राप नान्यत्किमपीत्याह-च पुनः यौवनवयः आससाद । फयंभूतं यौवनवयः सत् प्रधानम् । ९-प्रा आवतीति मियापदं आउ पूर्वकं । मामस्त्येन पालनार्थ महिशब्दोऽत्र इकारान्त भौणादिकः । द्वितीयं आवतीति क्रियापदं गत्यर्थस्यापि अवधातोरार पूर्वकत्वात् आगमनार्थ- मषसेयम् । । rr m ।

·રૂક [नतम श्रीवल्लभोपाध्यायविरचित निश्चला बहुला लक्ष्मीरुल्लासं मलते कुले । नाम जल्पन्ति जल्पाकाः श्रीमल्ल टति सार्थकम् ॥ भ्रातृव्यस्तस्य चा भाति सोमः सोमसमाजया । मोमवन् सर्वलोकानामभितः प्रियंवदः ॥ सोमो नाम जगज्ज्योतिः समरात्रिदिवशुनिः । अन्यो रात्रिद्युतिः सोमः कियांस्तस्याग्रनोऽवनि ॥१७॥ अर्थतस्यान्यदा चाग्रे भक्त्यैकाग्रश्रुतिश्रुतेः। लोकोक्ता लोकवार्तति कैशिदीन्यन मन्जनः॥१८॥ विजयसेनसूरीन्द्रस्स्वशिष्यमभिपेक्ष्यति । विद्याविजयनामानं विद्याविजयमाननान् ॥१५॥ श्रुत्वा स ईदृशं वाक्यं विवेकी धर्मकर्मसु । वाञ्छन् नवनवं धर्म हृद्यविन्दत्तदेवशम ॥२०॥ एतत्पट्टाभिषेकस्य महोत्सवमहोत्सवम । करवाणि तदाऽभाणि तेनेति च तदा जनाः ॥२०॥ लक्ष्मीरनर्गला लीलां कुरुते मम वेश्मनि । युज्यतेऽस्याः कृतार्थत्वमस्मिन्नुत्सवकर्मणि ॥२१॥-पागन्तरम् -इति व्यज्ञपयत्सई विनयात्स महर्दिकम् । करवाण्याज्ञयायोऽहमेनत्पट्टमहोत्सवम् ॥२२॥ १५-मलि मल्लिधारणे भ्वादिरात्मनेपदी । जल्पाका. पण्डिताः । १६-तस्य श्रीमल्लस्य भ्रातृव्यः सामः सोमनामा सोमसमानया चन्द्रोयलयशसावा- भाति आतिशयेन शोभते । यशः कीर्तिसमाज्ञा चैत्यमरः । सोमवत् चन्द्रवत् सर्वलोकानामभिप्रेतः । १८-भक्त्या एकाप्रयोः श्रुत्योः कर्णयोः श्रुतिः श्रवणं यस्य तस्य भक्त्येकापश्रुतिश्रुतेः । ययंत्र समासान्तमेकपदं तर्हि इको यणीति यणि एकादशस्वरमध्य एव पाठः। अथ च भक्त्येति तृतीयान्तं पदं पृथक् तदा वृद्धिरेचीति वृद्धौ द्वादशस्त्ररमध्य एव पाठः । इतीति किं तदाह। १९-विद्याविजयाभ्यां माननं विद्याविजयमाननं तस्माद् हेतोः । अथवा विद्या च विजयश्च माननं चेति त्रिभिः समाहारे एकवद्भावे च विद्याविजयमाननं तस्माद् हेतोः । अथवा विद्याविजयमाननमिति पाठः । तदायमर्थः-कथंभूतं विद्याविजयनामानं विद्याविजयाभ्यां कार- णाभ्यां माननं सर्वलोके यस्य स तथा तं । अथवा विद्याभिश्चतुर्दशसंख्याभिः शिक्षा कल्पो व्याक- रणमित्यादिकाभियों विजयस्तेन कारणेन माननं यस्य स तथा तम् । २०-विद विचारणे रुधादिः परस्मैपदी । २१-तदा तस्मिन् काले श्रीविजयसेनसरिः विद्याविजयनामानं स्वशिष्यमभिषेक्ष्यति इति श्रवणकाले । तेन श्रीमल्लेन जनाः अर्थात् श्रावकलोका इति अभाणि इतीति किं एतत्पट्टा- भिपेकस्य विद्याविजयपट्टाभिषेकस्य महोत्सवमहोत्सवं करवाणि महान् उत्सवो यस्मिन् यस्माद् वा दर्शनाल्लोकानां स महोत्सवः महांश्वासावुत्सवश्व महोत्सवः महोत्सवश्चासौ महोत्सवश्व महोत्सवमहोत्सवस्तम् ।

·सर्ग.] घिलयदेवसूरि-माहात्म्यम् श्रीसङ्घोऽपि तदाऽवादीदाश्रवो भवतोऽस्त्ययम् । मा प्रमाद्य हृदानन्य सद्यः श्रीमल्ल तं कुरु ॥ ततः श्रीमल्ल आनन्दात्तदानीं मोदमेदुरः । श्रीसङ्घस्य समक्षं साक् इति पन्ने व्यलेखयत् ॥२४॥ स्वस्ति श्रीदेवमादीव्य सर्वाभीष्टार्थदायकम् । श्रीमत्यहम्मदावादपुरे सद्धर्भरीवरे ॥२५॥ विजयसेनसरिः स जिनशासनभूपणम् । राजते यस्तपः कुर्वन् हन्ति पातकदूपणम् ॥२६॥ त्वरितं दुरितं हन्ति नामोचारोऽपि ते कृतः । किं स्तुमस्त्वत्पदाम्भोजवन्दनापूजने गुरो ॥ तत्र स्युः सम्पदः सद्यो निरवद्या निरापदः। यत्र त्वचरणन्यासः किं स्तुमस्त्वत्पदस्थितिम ॥ एवं सूरीश्वरं स्तुत्वा वन्दते च वदत्यदः । स्तम्भतीर्थस्थितः श्राद्धः श्रीमल्लस्सहसंयुनः ॥२९॥ प्रमोदे चाभिनन्दामि भवत्पादमसादतः । इच्छामि च भवत्कायकुशलं कुशलमदम् ॥३०॥ पूज्यराज पदाम्भोजमकरन्दस्त्वदीयकः । मदीयनेत्ररोलम्ब पुप्णात्वत्रागमोद्भवात् ॥३१॥ भूयांसः श्रावकाः सन्ति पदोत्सवविधायकाः। परमस्योत्सवं कर्तु चिकीमि गुस्त्तम ॥३२॥ श्रीपूज्यात इहागच्छ सङ्घमापृच्छ्य सर्वतः । पिपमि परमं सर्व मामकं हि मनोरथम ॥३॥ पत्रमीदृशमालिख्य श्रीगुरुचितमादरात् । अलिखत्स पुनः पत्रं श्रीसहोचितमानम् ॥३४॥ तघधा-स्वस्ति श्रीजिनमानम्य, रम्यधर्मपरायणम् । श्रीमदहम्मदावादपुरवासिमहाजनप ।। श्रीमल्लः स्तम्भतीर्थस्थो ज्योक् करोति करोति च । विज्ञप्ति विनयेनेति विनयी विनयीश्वरम् ॥ विजयसेनसूरीन्द्रा विद्याविजयनामकम् । युवराज्यपदे स्वीये धर्म्य न्यसति सम्पति ॥३७॥ कर्तुं तस्योत्सवं श्रीमत्सड्डादेशेन भक्तितः । वाञ्छामीति ततः सहो मुञ्चतादिह सद्गुरम।।३८॥ इह श्रीस्थम्भतीर्थ- विभतु परमं प्रेम श्रीसंघो मयि सेवके । पिपतु च जनाभीष्टमिमं मन मनोरथम् ।।३९|| इति पनं समालिख्य श्रीसडोचितमद्भुतम् । आइयत्सेवकं स्वीयं श्रीमल्लः श्रावकस्ततः ॥४८॥ २३-भयं श्रीसदो भवतस्तव आभवः कथनकारी अस्ति । जाभवो वचनेधित इति हम.। २४-भरीशब्द औणादिकः श्रीपर्यायः। सत्या विधमानया प्रशस्तया वा न्यायोपार्जि तत्वात् । भर्भर्या भिया वरंयत्तत् सद्भर्भरीवरं सस्मिन् । ३९-ज्योफ शति फालभूयस्त्वप्रश्नयोः । ज्योग् जीवाम ;ज्योक तत्व नपति गत । दिनी विनयवान् । कथंभूतं महाजनं ? विनयीश्वरं विनयवतो नायक, यहा विनयी दिनवान् स घासावीश्वरश्य समृद्ध इति फर्मधारये विनयापरस्तं । अनेन श्रीमदहम्मदाबादवासिमहाजनस्य विनयोपेतत्वं महर्षियत्वं पदार्शतम् । एतीति कि ! सदाह. ४०-धीसा एनं पट्टाभिषेकोत्सवकरणलक्षणं मम मनोरयं पिपई पूरब इन मनोरयजनाभीष्टं जनस्य अर्थात श्रीमदहम्मदाबादारापरनगरवासिमानरपानीहो जाती अनेन विशेषणेन पीमदहम्मदाबादपचनापनेकनगरनिवासिन मादाना Tari. - ..

·३६ [सतमः श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं पत्रं गुरोश्च सङ्घस्य सेवकस्य कर ददौ । अवादीच तदा मोदात् श्रीमल्ल इनि वाचिकम ॥४१॥ चन्दनां श्रीगुरोर्च्या देयाः पत्रं करे ततः । ज्योक्कारं सर्वसंघस्य पृन्थ कुशलं नया ||२|| आह्वयत्याव भो स्वामिन् श्रीमल्लः सहसंयुनः । त्वदीयागमने तस्य मन आनन्दमाप्स्यति ॥ इत्युदित्वा गुरुं नत्वा भक्त्या परमया तथा । श्रीसङ्घस्य कर पत्रं दध्याज्याक्कृत्य कुलविन् । इति विज्ञपयत्येप श्रीमल्लः सहसेवकः । श्रीमहम्मदाबादसह सहमित्र श्रियाम ॥४५॥ विजयसेनसुरीन्द्रं मुञ्च श्रीस्तम्भतीर्थक । स्वशिप्यमभिषेक्तारं विद्याविजयनामकम ॥४६|| इत्युक्त्वाचालयत्सद्यः स स्वसेवकमाशुगम् । सोऽप्यचालीत्तदोत्ताल गीघ्रकृद् यत्पतिप्रियः ।। सम्पापाहम्मदाबादपुरं स त्वरितं चलन् । श्रीपूज्यराजपादाब्जमवन्दत च भक्तितः ॥४८॥ ददौ पत्रं तदा हस्ते सशस्ते श्रीगुरोर्मुदा । स स्वयं वाचयामास मुप्रसनमना हि तत् ॥४९॥ प्रददौ सङ्घपत्रं च सङ्घपाणी सदक्षिणः । सड्वेनापि तदाऽवाचि श्रीमता तत् शुभात्मना ॥२०॥ संभूय श्रीगुरुः सङ्घ उभौ विमृशनुस्तदा । किं कर्तव्यमिति स्पष्ट बूतेति मिय ऊचतुः ॥२१॥ पूज्यं व्यज्ञपयत् सङ्घः स्तम्भतीर्थं व्रज प्रभो । वाञ्छितं कुरु तस्याशु यल्लोकः स्वष्टसिद्धितुट् ॥ शुभ मुहूर्तमालोक्य श्रीसवानुज्ञया तदा । विजयसेनसरीन्द्रः स्तम्भतीर्थमचीचलत् ॥५३॥ स्तंभतीर्थपुरं प्राप्नोत् क्रमेण विहरन् गुरुः। श्रीमल्लं सेवकोऽवादीदिति गत्वाऽग्रतस्ततः॥२४॥ त्सवाविधाने अतिरागो दर्शितः । मनोरथपूरणेन च मयि सेवके परमं प्रेम बिभर्तु धरतु । ४१-सन्देशवाक् तु वाचिकं इति हैमः । सन्देसओ इति भापा । इतीति किं तदाह- ४२-अत्र याः देया इति च क्रियापद्वयं पूर्वार्धस्थित उत्तरार्धेऽपि योज्यं । पृच्छेत्र कुशलं तथा-इति पदं गुरोः सर्वसहस्य इत्युभयत्रापि योज्यम् । ४४-भो वदेः भो इति सम्बोधनपदं तेन भो सेवक वदेः कथयेः। किं वदे इत्याह । ४५-श्रीभिर्मदो हर्षो यस्य स श्रीमदः । यद्वा श्रीणां मदो हो अविनाशित्वात् यस्मिन् सः श्रीमदः। अहम्मदावादस्य सहः अहन्मदावादसवः अथवा अहम्मदावादवासीः सङ्घः अहम्म- दावादसङ्घःमध्यपदलोपी समासः। श्रीमदश्वासावहम्मदावादसङ्घश्व इति द्वाभ्यां कर्मधारये श्रीमद- हम्मदाबादसहस्तं । कथं भूतं । उत्प्रेक्ष्यते प्रियां सम्पदा सङ्घमिव समूह मिव | ४७-सः श्रीमल्लः । पतिप्रियः स्वमिप्रियः । ५२-तस्य श्रीमल्लम्य स्वेष्ट सिद्धया स्ववाञ्छितनिष्पत्त्या तुष्वतीति न्वेष्टसिद्वितुद् । यदि पूज्यः स्तम्भतीर्थे न यास्यति तार्ह श्रीमल्लः श्रावको रोपं करिष्यति । पदमहोत्सवावधान विना च तद्वान्छितं न सेत्स्यतीति अतोऽवश्यं श्रीपूज्येन स्तम्भतीर्थे गन्तव्यं पदमहोत्सवावधान- लक्ष्णा तन्मनोरथसिद्धिश्च कर्तव्येति चतुर्थपदाभिप्रायः । :

·सर्ग] विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् स्तम्भतीर्थपुराभ्यणे समायाच्ट्रीगुरुर्गुरुः । भवदाहत आहूतसम्पन्निचयनिश्चयः ॥१५॥ पश्यंस्तदागमाध्वानं प्रतिक्षणं क्षणान्वितः । श्रुत्वा तदागमं चित्ते सोऽनुष्यत् सेवकोदितम् ॥ श्रीमल्लः श्रावकोऽभ्यायान्महाजनसमन्वितः । स्तम्भतीर्थान्तरा नेतुं वन्दितुं चातिहर्पतः॥१७॥ सूरेरन्तिकमभ्येत्य प्राणमत्तत्पदाम्बुजम् । सत्रिमदिक्षिणीकृत्य रूप्यनीराजनां व्यधात् ।। वाघमानधनातोधैर्गीयमानसुगानकैः । नृत्यन्नर्तकसंघातैः पश्यच्छस्यजनवजैः ॥१९॥ स्तम्भतीर्थपुरस्यान्तरुपाश्रयप्रवेशनम् । उत्सवैः श्रीगुरुः प्राप ततः श्रीमल्लनिर्मितैः ॥६॥ इति धर्माशिप पूज्यः सङ्घसन्तोषपोपिकाम् । सुधासदृशया वाण्या सङ्घाय समुपादिशत् ।। धर्मों वो मगलं कुर्यादानशीलाधनेकधा । तनौ धने तनूजादिकुटुम्बे भविकाः सदा ॥१२॥ धर्माशिपमिमां श्रुत्वा श्रावकाः प्रीतचेतसः । रूपकैर्नालिकेरैश्च चार्लम्भनिकां मिथः ॥६३॥ अथ मण्डपमुत्कृष्टमिष्टं मण्डयति स्म सः। नेत्राणां प्रथमो न्दृणामुत्सवो दर्शनोचितः ॥६॥ तत्र ववत्तिभित्तिदृढाऽविज्ञातसन्धिका । विचित्रश्चित्रिता चित्रैर्नताकृतपूर्विणी ॥६५ ।। कुत्रचित्तत्र चित्राणि द्वन्द्वानि विविधानि हि । नानुस्थानमवाप्स्यामः मागेवेति स्थितानि किम्॥ कुत्रचित्तत्र पदानि नराः क्रीडन्त्वितीच्छया । वभुर्वा कापि पुप्पाणि देवानर्चत्वितीच्छया । ५५-माहूतः आकारितः । सम्पदा निचयः समूहः स एव तस्य वा निश्चयो येन सः। बाहूतसम्पन्निधयानिश्चयः । अथवा आहूतानां धातूनामनेकार्थत्वात् सम्पन्नानां सम्पदा निचयस्य समूहस्य निश्चय इव आहूतसम्पन्निचयनिश्चयः । गुरुविशेषणमेतत् । ५८-रूप्याणां रूपकानां रूपइया इति लोकभापाप्रसिद्धानां नीराजना आरती निव- च्छणां इति भापाप्रसिद्धा रूप्यनीराजना ताम् । ६०-ततः श्रीगुरुः स्तम्भतीर्थपुरस्यान्तमध्ये उपाभयप्रवेशनं प्रापफैरुत्सवैः फि० श्रीम- ल्लनिर्मितः श्रीमल्लनाम्ना श्रावफेण कृतैः । शेषाणि चत्वारि विशेषणानि स्पष्टानि । गीत गानं गेयं गीतिरित्यभिधानचिन्तामाणिः । ६५-तत्र मण्डपे पूर्व वा फेनेति कृतपूर्षिणी । सुपसुपेवि समासे सपूर्वाञ्चेति निः ऋनेभ्यो डीप् इति डीप् । ६६-द्वन्द्व स्त्री पुरुषो । अनुपश्चात् । ६७-तत्र मण्डपवृत्तौ कुत्रचित् पद्मानि कमलानि षभुः शुशुभिरे । फया नराः क्रीडन्तु इती. च्छया इति वान्छया षभुर्वा शुशुभिरे इव | लोका अपि कस्मिंश्चिदुत्सवे क्रीडां फतुकामाः परमवेपा- दिना भान्ति । अस्मान् लात्वा प अन्येऽपि फेचन क्रीडन्ति इति च वाञ्छन्ति । तथा पदान्यपि मत्यद्भुताकारैरशोभन्त। श्रीविद्याविजयं द्रष्टुं समागता नराः अस्मान् लात्वा क्रीडन्तु इति ववाञ्छुश्च। ध पुनः । तत्र मण्डपवृत्तौ क्वापि पुप्पाणि कुन्दादीनि प्रभुः । फया ? नरा इति पूर्वार्धस्थितं २८ ·३८ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचित [ मतमः ॥ अशोभन्ततरां तत्र कुत्रचिबहुजातयः । शश्वत्कारस्कराः साराः सहकारादयः किल ॥६८|| तमेष्यन्ति नरा द्रष्टुं थे तेऽर्कातपदुःखिताः। मा भवन्तु निपीदन्तु च्छायास्थिति स्थिता इव ॥ कुत्रचित्तत्र मातङ्गास्तुरङ्गाः करभा अपि । तिष्ठन्तु स्वामिनः श्रान्ता इति भक्त्या स्थिता इव ॥ तस्योपरि समाकृष्टमुत्कृष्टं व्यलसत् स्थुलम् । चतुर्दिग् झल्लरीयुक्तं वियुक्तं सर्वदूपणः ॥७॥ श्वेतमिव वहिः श्वेतं प्रत्यक्षश्वेतपर्वतम् । वन्ति पण्डिता यत्तद् व्यद्योतततरां किल ||७२|| द्यावाभूम्योर्विचालस्थं विमान कोऽपि कौतितम् । चित्रव्याजात्समायुक्तं सुपर्वत्वात् मुपर्वभिः तत्रान्तर्यत्र चित्राणि पुरुपाणां योपितामपि । तन्मिपात्तानि तं द्रष्टुं छन्ना देवा इवावभुः। सद्वर्णा इव सद्वर्णाः प्रस्तीर्णा लिखिता बुधैः । तस्याऽशोभन्त भूपट्टे नानाकारा बुधादराः पदमिहाप्यनुकृष्य व्याखेयं । ततो नरा देवान् अर्चन्तु इतीच्छया इति वाञ्छया बभुर्वा शुशुभिरे इव । अन्न वार्तालेशः पुष्पाणि हि इत्यचिन्तयन् यन्नराः श्रीविद्याविनयं द्रष्टुमायास्यन्ति तत्र च नन्दि: मारोपयिष्यन्ति नन्दौ च देवप्रतिमा भविष्यन्ति तासां पूजार्थ तत्कालगृहीतपुष्पाणि विलोक्यन्ते। ततो वयं प्रागेव तत्र भवामश्चेत्तर्हि त अस्मान् लात्वा प्रतिमाः पूजयन्ति इति वाञ्छया पुष्पाणि बभुरिवेति कवेरुत्प्रेक्षा | वा इत्यव्ययमिवार्थे । ६९-ननु माघमासे पदमहोत्सवोऽभूत् । माघस्य शिशिरतों संभवात्कथं अर्कातप- दुःखिता इति । ब्रूमः शिशित अतिशीतत्वात् अर्कातपस्य सुखकारित्वेऽपि प्रायोदुःखकारित्वात् प्रभूतकालमासेवनेन दुःसहत्वात् । अतिपदुःखिता मा भवन्तु, छायासु निषीदन्तु इति सहकारादीनां विचारो न दुष्ट इति । ७२-तस्थुलं व्यद्योतततरां अतिशयेन व्यराजत । तदिति कि यत् स्थुलं प्रति पण्डिताः प्रत्यक्षश्वेतपर्वत कैलासपर्वतं ब्रुवन्ति । कथंभूतं स्थुलं वहिः श्वेतं धवलं । किमिव ? श्वेतमिव रूप्यमिव । यथा रूप्यं श्वेतं भवेत्तथेदमपि वहिः श्वेतं । स्थुलत्य बहिः श्वेतत्वात् रूप्योत्प्रेक्षा कैलासपर्वतोत्प्रेक्षा च युक्ता । ७३-कोऽपि अर्थात् कविः । तं मण्डपं द्यावाभूम्योराकाशपृथिव्योर्विचालस्थं मध्यस्थित विमान कैति कथयति नायं मण्डपः किन्तु विमानमिति । कथं १ चित्र व्याजात् । देवदेवीचित्र- मिषात् सुपर्वभिर्देवैस्समायुक्तं सहितं कस्मात्सुपर्वत्वात् प्रधानमहोत्सवात् । ७५--तस्य मण्डपस्य भूपट्टे सद्वर्णा इव प्रधानाक्षराणीव । सद्वर्णाः प्रधानास्तर' दीपा प्रमुखाच्छादनवसविशेषा अशोभन्त । कथं भूताः सद्वर्णा बुधैश्चतुरनरैः सद्वर्णा बुधैश्चतुरनरैः फरास इत्यादि भान प्रमिद्धः प्रस्तीर्णा विछाया इति भाषाप्रसिद्धाः । द्वितीयपझे-कथंभूताः सद्वर्णाः प्रधानाधराणि बुधैः पण्डितैः प्रस्तीर्णा विस्तार प्राप्ताः । पुनः कथंभूताः ? लिखिता इव लिखिताः । द्वितीय ·1 पिजयदेवसूरि-मादरम्यम् 'अथ भोजनमामी कारयामास सोऽग्रिमाम् । सुधामिव सुरेन्द्राणां नराणामतिवल्लभाम् ॥ तबादी मोदकान् दिव्यान् सज्जकान् सज्जनोचितान् । कुणालीतपुरादीन श्रीसीलादिमिश्रितान् ॥ ७७ ॥ एतानेव च कर्परकाश्मीरद्रव्यसंयुतान् । अन्यानपि महावीर्यान् बहुजातोनकारयत् ॥ ७८ ॥ ततो नानाविधानेकदेशेभ्यो च्यवहारिणः । श्रावकानापयामास तेऽप्यागच्छन् समृद्धितः ॥ आनन्ददायिनं नन्दि न कैम्चिदपि निन्दितम । अधारोपयदानन्दात्स तदा सतदादृतः ॥८॥ तस्योपरि चतुर्दिक्षु चतुरधतुरो जिनान् । स्थापयामास साक्षित्वे सर्वविघ्नोपशान्तये ॥८१॥ मण्डपेऽध समागचन्दतुन्छोत्सवपूर्वकम् । विजयसेनसूरीन्द्रो विद्याविजयसंयुतः ।।८।। संभूय पारका लोकास्तधान्ये तं दिक्षवः । आसतान्तर्बहिश्चैव मण्डपस्य यदृच्छया ॥८॥ पोरशस्य शतस्यारिमन सप्तपञ्चाशसंवति । वैशाखशुदि चतुर्थी गीतगानादिपूर्वकम् ॥८४॥ सूरिमन्त्रमयो मूरिः प्रादात् पाणौ तदीयके । अश्रावयच तत्कणे दक्षिणे घुसणार्चिते ॥८५॥ दरिमन्त्र प्रदायाध मृरिरित्यत्रवीन्मुखात् । मूरिविजयदेवोऽयं सर्वसङ्घसमक्षकम् ॥८६॥ अर्हत्मिदसदाचार्योपाध्यायाः साधुमाधवः । कुर्युः सहस्य कल्याणं पञ्चैते परमेष्ठिनः ।।८७॥ इत्याशीर्वच उत्कृष्टमादिशद्धर्मसाधकम् । विजयदेवमूरीन्द्रस्ततः सङ्घस्य सगिरा ॥८८॥ श्रीमल्लः श्रावको हात्ततो रुप्याणि सादरः । ददौ श्रावकसद्धेभ्यो याचकेभ्योऽपि भावतः॥ भोजनानि पुरोक्तानि मोदकादीन्यभोजयत् । आहूतानप्यनाहूतान् श्रावकान् स जनानपि । पक्षे लिखिताः । पुनः फर्थ ? नानाकारा विविधचित्राः । द्वितीयपक्षे विविधाकृतयः । पुनः पाय भूताः । बुधादराः बुधाना अर्थात् महद्धिकोत्तमलोकानां आदरो येपु ते । तथा महद्धि- फोत्तमलोफयोग्या इत्यर्थः । द्वितीयपक्षे । पुन फथं० धुर्धराद्रियन्ते इति बुधादराः। ८०-तस्मिन् नन्दी अर्थात् नन्दिरपनायाः करणे आहताः आदरवन्तः नन्दिरचना फरणप्रवीणा नरा इत्यर्थः । तदाता सह तदादतर्वर्तते यः स सतदादृतः । नन्दिरचनाकरणप्रवीण नरसंयुत इत्यर्थः । ८९-अन्न रूप्यशब्दो नाणकपर्यायः । यन्महेश्वर:-रूप्यं स्यादाहतस्वर्णरजतेऽरजतेऽपि चेति । यथा-मणिग्यादिविज्ञानं तद् विदां नानुमनिकमितिः । ९०-स श्रीमल्ल भावकः श्रावमान अपीति समुपये जनान् अर्थात् श्रावकेभ्योऽन्यान् लोफांच पुरोक्तानि मोदकादीनि भोजनानि अभोजयत् । फथंभूतान् श्रावकाच आहूतान् परदेशेभ्यः परनगरेभ्यो वा आकारितान् । पुनः कथं० जनास्तान अनाकारितान् परदेशापेक्षया परनगरापेक्षया वा खनगरनिवासिन इत्यर्थः । आहूतानिति विशेपणेने पत्तनराजधनास- ? ।

·No text on this page.

·ews W सद्भुत मोदी श्रीयुत प्रेमचंद दोलतराम स्मारक-ग्रन्थांक २ अमदावाद निवासी सद्गत श्रावक श्रीयुत प्रेमचंद दोलतराभ मोदीना पुण्यस्मरणार्थे, तेमना स्नेही रा. वा. श्रीगिरधरलाल उत्तमराम पारेख, बी. ए., एल्एल्. वी. (पब्लिक.मोसीक्युटर-अमदावाद) एमणे अर्पण करेला द्रव्यमांथी आ ग्रन्थ प्रकाशित करवामां आव्यो छे.

·सर्गः] r विजयदेवभूरि-माहात्म्यम् अष्टमः सर्गः अधैवं वर्तमानोऽसौ वर्धमानं दिने दिने । जिनशासनसाम्राज्यं भुनक्ति धुतिमत्तरम् ॥१॥ अदीक्षत घनान् शिष्यान् प्रतिद्रशमनेकधा । विजयदेवसरीन्द्रो जिनधर्मोपदेशतः ॥२॥ धर्मोपदेशतो यस्य भतिबुद्धा भवन्ति हि । भयास्तीर्थकरस्येव श्राद्धाः सम्यक्त्वधारिणः ॥३॥ सर्वदा सर्वदा यस्य सफला धर्मदेशना। लोकानां कल्पवल्लीव निष्फला स्यात्कदापि न॥४॥ अथ श्रीमेडत्ताद्रले भण्डनो भूमिमण्डनम् । श्रीचोखेडियागोत्रे समभूत् श्रावकोत्तमः ॥५॥ मुरताणः सुतस्तस्य प्रथमः प्रथमः कुले । द्वितीयो नाथ इत्यारव्यः समभूत्समभूत्तमः ॥ ६॥ नाथस्यात्मरुहोऽभूवंखयो लोकत्रयोत्तमाः। केशवः श्रीकपूरच कमानामापि च क्रमात् ॥७॥ यथाक्रममवर्धन्तं पाल्यमाना अहर्निशम् । मात्रा पित्रा तथान्यैश्च त इवात्ममनोरथाः ॥ ८॥ समये पितरौ तांध सर्वविधा अपाठयन् । शीघ्रमध्यापकाभ्यांदपठस्ते च ताः समाः॥९॥ तनयानां विवाहाय सत्कन्या व्यवहारिणाम । अयाचेतांतरां मेम्णा पितरावादरेण हि ॥ अस्मिन्नवसरे पुत्रौ द्वौ केशव-कपूरको । नोपयच्छावहे कन्ये अबूतामिति धर्मिणौ ॥११॥ संसारिणां हि संसारे स्यात् मियं पाणिपीडनम् । तत्तौ न्यपिध्यता वालो कस्माचिदपि कारणात् ॥ १२ ॥ संभावयाम ईदृशं तत्र मिथ्या न सर्वथा । कारणं स्तोकसंसार उपान्तसुकृतं पुनः ॥ १३ ॥ बहुक्तावपि तो पित्रा मात्रा वान्यैनिजैरपि । विवाहं नाभ्यमन्येतां स्तोकसंसारिणौ यतः ॥ दीक्षामेवाभ्यमन्येतां तदा तौ मुकृते रतौ । रतौ यत्र भवेत् यो यत् तदेवाङ्गीकरोति सः॥१५॥ पितरौ च पिदव्यश्च सर्व एते त्रयस्ततः । उद्विमा भवतोऽभूवन् सम्यक् तत्मतियोधिताः॥१६॥ ततस्त ऊचिरे सर्वे संभूयेति परस्परम् । वयं च भवजिष्यामो यधेतौ प्रव्रजिष्यतः ॥१७॥ ६-समस्यां सर्पस्यां भुवि उत्तमः समभूत्तमः । सर्वार्थस्य समशब्दस्य सर्वादिगणे पाठात् बीलिले सप्तम्येकवचने, सर्वनामः स्याद् हस्खश्चेति; स्याट् इत्यागमे आपश्च इखे समस्यामिति रूपसितिः। ९-ताः सर्वविद्याः, कथंभूताः समा मनोरमाः । समं सावखिलं सदफ् इत्यनेकार्थः । १६-पितरौ नायाभिधः पिता, नायकदेवी मावा। पिता च माता च पितरौ । पितामावि पितशेपः । प पुनः पिटव्यः काकत इति लोकभाषामसिद्धा, सुरताण इति नामा एते त्रयः । कयंभूता एते त्रयः । ततो वीवाहानङ्गीकरणात् । ताभ्यां केशवकर्मचन्द्राभ्यां प्रतियो- भिवाः । अयं संसारो दुःखदायी, विषोपमा विषया इति ज्ञापिता ये ते तत्प्रतिबोधिवाः ।

·[मटक श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं अथास्मिन् समये शास्ति वलभद्रो महीपतिः। राज्यं श्रीमेडतादङ्गे भ्रातृगोपालसंयुतः ॥२८॥ सोऽशृणोत् लोकवात्तति प्रव्रजन्ति हि पण्णराः। पिता माता त्रयः पुत्राः पितुर्धांता तथा महान् ॥ १९ ॥ गृहं गृहांश्च सत्यज्य प्रभूतानि धनानि च । स्वयंबुद्धा इव ज्ञानात् मियोबुद्धा विवादतः॥२०॥ रूपस्वभावलावण्यैरुत्तराः कुरवः किमु । नोत्तरे चापरे लोका यानाख्यान्तीति पण्डिताः॥२१॥ वलभद्रमहीपालस्तदेत्याकर्ण्य विस्मितः । तान् समाकारयामास प्रविमुच्य निजं नरम् ॥२२॥ नृपौष्यस्ततस्तेषां गृहे गत्वेत्युपादिशत् । ह्रयते वलभद्रोऽसौ युष्मान् भो घण्णनरा द्रुतम् ।। २०-गृहं मन्दिरं गृहान् परिणीतस्त्रीः त्रियं वा । परिणीतलीवाची गृहशब्दः पुंक्लीब- लिङ्गः पुंस्ययं बहुवचनान्त एव। मिथः परस्परं बुद्धाः ज्ञातधर्माधर्मफलाः। एतौ अदृष्टाऽभुक्तभोगी केशवकर्मचन्द्रनामानौ पुत्रौ वालको यदि प्रव्रजतस्तर्हि वयं भुक्तभोगाः संसारे कथं तिष्टाम, न स्थास्याम इति कारणादेव मातृपितृपितृव्या यथाक्रमं मिथो बुद्धाः। कस्मात् ज्ञानात् । अत एव, पुनः कस्मात् विवादतः । कथंभूता एते उत्प्रेक्ष्यंते स्वयंवुद्धा इव | २१-पण्डिता यान् मातृपितृपितृव्यपुत्रान् षड् नरान् इति आख्यान्ति कथयन्ति । इतीति किं; कथंभूताः षण्नराः। किमु इत्यव्ययं विचारे। रूपस्वभावलावण्यैः करणभूतैः। उत्तराः कुरवः उत्तरकुरुक्षेत्रोत्पन्ना युगलिन इति विचारयन्ति । न अपरे अन्ये लोका उत्तरे उत्तरदेशोद्भवाः । यादृशाः रूपस्वभावलावण्यैः उत्तरकुरुक्षेत्रोत्पन्ना युगलिनः सुन्दरास्तथा एते षनराः अपि सुन्दरा, नान्ये उत्तरदेशोत्पन्ना लोका इत्यर्थः । उत्तराः कुरव इत्यत्र सत्यामपि न नान्नीति निषेधकथनात् पूर्वापरेवि सूत्रेण वैकल्पिको जसः शी न भवति । व्यवस्थेति कोऽर्थः । स्वाभिधेयापेक्षोऽवधिनियमो व्यवस्था । अस्यार्थ:-स्वाभिधेयो दिगूदेशकालस्वभावोऽर्थस्तमपेक्षते यः सः स्वाभिधेयापेक्षः । एवं विधो योऽवधिनियमः स व्यवस्था। तत उत्तरशब्दस्य दिग्देशकालखभावे अर्थे सत्यपि उत्तरशब्दात्पूर्वापरेति वैकल्पिको जसः शीभावानिधो नामत्वात् । ननु उत्तरशब्दस्य दिग्देशकाल- स्वभावानां नामत्वे सत्यपि न नानीति कथं कथयतेति चेत् त्रुमः-कुरवो द्विधा-मेरुपर्वतात दक्षिणत्यां दिशि भवत्वात् देवकुरवः । देवशब्दपूर्वत्वेनैव प्रसिद्धत्वात् तेषां न दक्षिणशब्दपूर्ववे- नेवि उत्तरस्या दिशि भवत्वात् । उत्तरशब्दपूर्ववेनैव प्रसिद्धत्वात् । उत्तराः कुरव इति कुरव इत्युक्तेश्य सामान्येन उभयोः देवकुरव उत्तरकुरव इत्यनयोहणं स्यात् । तत उत्तरशब्दस्य विशेष- स्य द्योतकत्वात् उत्तरा इत्युक्तरुत्तराः कुरव इति लभ्यते । अत उत्तरशब्दस्य कुरव इत्यस्य नामान्तरद्योतकत्वात् । नान्नीति कथनं न दुष्टं। उत्तर इत्यत्र पूर्वापरेति वैकल्पिके जसः शीभाडे प्रथमा बहुवचनं । नात्र प्रत्ययो न च तस्य लोपः । कुरव इत्यत्र जनपदे लुप् इति अग् प्रत्यय इपि पति टुपियुक्त वद् व्यक्तिवचने इति प्रतिवत् लिङ्गवचने ये ।

·सर्गः ४३ विनयदेषसूरि-माहात्म्यम् अलङ्कारैरलङ्कृत्य परिधायाम्बराणि च । प्रभूतं प्राभृतं लात्वा जग्मुस्ते तत्र पण नराः ॥२४॥ प्राभृतं पुरतो मुक्त्वा निपत्य च पदाम्बुजम् । स्वोचितं स्थानमासाध तस्य ते तस्थुराज्ञया ।। तान् निरीक्ष्य परीक्ष्याणा दर्शनादेव तत्क्षणात् शान्तात्मान इमे सत्या आसूध्वमित्यनवीन्नृपः ॥ २६ ॥ तानासीनानधाऽपृच्छद् वलभद्रस्तदादरात् । कथं गृह्णन्ति भो दीक्षा भवन्तस्तद् ब्रुवन्तु माम् ॥ किं दुःखं कस्य कस्माद्वा युष्माकं कश्च दुःखदः । निवारयाणि तत्सर्वं यद्वाञ्छत ददानि तत् ।। यदि स्यान्न धनं पाचै धनं तर्हि ददाम्यहम् । ग्रामं ग्रामोत्तमं चारीन् द्राग निराकरवाणि च ॥ व्यापारं कुरुतां नन्दात् सुखेन वसतात्र च । दुःखतः पालनीया हि दीक्षा यत्कोमलाङ्गकाः ॥३०॥ चतुर्भिः कलापकम् ॥ इति श्रुत्वा नृपप्रोक्तं वचनं तेऽपि पण नराः । तदोत्तरन्ति वाक्शूरा इव भूमीश्वरोत्तमम् ॥ कस्मात् कस्यापि वा दुःखं नास्माकं सर्वदा सुखम् । भवत्मसादतः सर्व धनं चास्ति महीपते ॥ परं स्त्रीभिर्धनैः पुत्रामैश्वान्यैर्गवादिभिः । नास्ति कार्य सदास्माकं विना धर्म हि सर्वदा ॥ एवं विवोध्य सद्भुया धर्ममय्या च सगिरा । हर्पयन्ति स्म भूपालं पण नरा धर्मतत्परा ॥ पुनः माहेति भूपालस्तदा तान् विनयान मुदा । दीक्षां गृहन्तु भो वृद्धा, न गृह्णन्तु च वालकाः॥ माहुः श्रुत्वेति भूपालं ते सर्वे सर्ववल्लभाः । अस्माकं वालका एव दीक्षाग्रहणकारणम् ॥३६॥ एभिविना न चास्माकमेषां चास्मान् विना किल । सर्वथा नैव भूपाल दीक्षाग्रहणमईति ॥ एतत्साहाय्यतोऽस्माकमेषां साहाय्यतस्तु नः । दीक्षाग्रहणनिर्वाहो न संभवति सर्वथा ॥३८॥ उक्ति-प्रत्युक्ति-सयुक्त्या विज्ञायेति महीपतिः। प्रसन्नीभूय तानाख्यत् यूयं धन्यतमा इति ॥ दृढधर्म-प्रियधर्म-शब्दो शब्दानुशासने । नकारान्तौ हि निष्पन्नावर्याचैतेषु पडू नृषु ॥ ४० ॥ युग्मम् । दृढधर्मादयः शब्दा इव प्राप्ता विशेषताम् । त्यक्त्वाऽकारान्ततां सूत्रात् पूर्वी प्रकृतिमात्मनः ।। २५-ते पण नराः तस्य बलभद्रमहीपालस्य आज्ञया तस्थुः-ऊर्जा अभूवन इत्यर्थः । वस्येति पदं अत्रापि योज्यं । किं कृत्वा, वस्य बलभद्रस्य पुरतोऽप्रतः प्रामृतं दौकनं मुक्त्वा।पुनः कृत्वा, तस्य बलभद्रस्य राक्षः पदाम्बुजं चरणकमळं निपत्य नत्वेत्यर्थः । ४०-इति विज्ञाय । इतीति किं ! हि निश्चिवं दृढपर्मप्रियधर्मशब्दो नकारान्ती शब्दानुशासने व्याकरणे निष्पन्नौ सिद्धौ; अर्थाच एतेषु पड्नूपु निष्पन्नौ । एवे पदनराः दृढ- धर्माणः प्रियधर्माण इत्यर्थः ।

·[अष्टमा ४४ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं नाश्रयन्ति गृहस्थत्वं मदुक्तं बहुशोऽपि हि । शुद्धधर्मवलादेते जातसदचनाक्षराः ॥४२॥ युग्मम् । ज्ञात्वैयं भूपतिर्धर्मे तान् विनिश्चिन्तचेतसः । प्रेषयामास सत्कृत्य गृहं सद्वस्तुभूषणैः ॥४३॥ अथायान्तिस्म ते तस्य हादुत्सवतोऽद्भुतात् । वलभद्रमहीपालकृताद् हर्षप्रकर्षतः ॥४४॥ आगत्यावसथे नाथः सुरताणश्च सोदरः । दीक्षोत्सवसुसामग्री व्यदधातामुभौ मुदा ॥४५॥ वसन्त्यक्सरे चास्मिन् मेदिनीतटपत्तने । (पाठान्तरेण-मेडतानाम्नि पत्तने) तपागच्छे महीयांसः श्रावका व्यवहारिणः ॥४६॥ तद्यथा-कोठारीकुलविख्याताः कल्ला टालासुतान्वितः । अर्जनश्वासकर्णश्च रेखा अम्माभिधस्तथा ॥४॥ वीरदासो लसद्वीरदासचामरसिंहयुक् । अन्येऽपि स्वपरीवारयुता आसन्महत्तराः ॥४८॥ युम्मम् श्रीसूजा-हरदासच ताल्हणः पुण्यकारणम् । सादा-माना-दयश्चान्ये मन्त्रिणोऽमी वस्तराम्। पदा-पत्ता-जिणामुख्या मुख्याः सर्वषु कर्मसु । सोनीवंशे सदारव्याता बभुवुः श्रावकोत्तमाः। सहसा-सुरताणारव्यावास्तां कर्णाटवंशके । कुले भाण्डारित भातां रत्ना-मोकाभिधानको ॥ श्रीमान् ठाकुरो नाम शङ्करः शङ्करः सदा । मानो नरहरश्वेते शशलान्वय आवभुः ॥५२॥ ४१-४२-दृढ इति व्याख्या०-एते पण नराः नाथा १ सुरताण २ नायकदेवी ३ केश ४ कर्मचंद्र ५ कपूरचन्दाः ६ गृहस्थत्वं नाभयन्ति न सेवन्ते । कयं० गृहस्थत्वं; हि निश्चितं बहुर मदुक्कं वलभद्रेण राज्ञा उक्तं । कस्मान्नाश्रयन्ति शुद्धधर्मबलात् । कथं० एते जातसद्वचनावरा: सत्सत्याद् वचनान्न क्षरन्ति न पतन्तीति सद्वचनाक्षराः। जावाश्यते सदचनाक्षराध जातसयन भराः। के इब उत्प्रेक्ष्यते-दृढवर्मादयः शब्दा इव । यथा दृढधर्मादयः शब्दाः जातसद्वचनाक्षरा जावं सत्सु सत्येषु वचनेषु प्रथमादीनां सप्तविभक्तीनां एकद्वित्वादिवचनेषु अक्षरं नकारादिलमा वों येषां ते जातसद्वचनावराः । तथा एतेऽपि पड् नरा इत्यर्थः । कथंभूताः; धर्मादयः शब्दाः विशेषता विशेषभावं प्राप्ताः। किं कृत्वा ! ओत्मनः स्वस्य पूर्वा अकारन्तता प्रकृति सूत्रान् वर्नादच केवलात् इति लक्षणात्यक्त्वा । द्वितीयपो कथं भूता एते विशेषता प्रा वामन्यावश्कापेक्षया मावुवानीकारात् विशेष प्राप्ताः । कृत्वा पूर्व प्रथमा मन उनी पापति वा सकता । अत्र एते इति उपमेयपदं, धर्मादयः सदा " माना शुद्धवादिति उपनेयपद सूत्रात् इति उपमानपदम् । १८-छोटारी । १९-मुंहवा । ५०-सोनी। ५१-भण्डारी १२-मरना। ५९-मरतीया k ·सर्गः] विजयदेवसूरि-माहात्म्पम् रत्नसिंहो नृणां रत्नं राजसिंहो नृराजितः । सीहमल्ल-रता नाम भमुखा विदिता वभुः॥५३॥ सदारशः सदारको धनो धन्यो धनीश्वरः । सुरताण इमेऽभूवन् श्रीभडकतियान्वये ॥५४॥ मुरबाणः कृतत्राणः टाहा हाहाविवर्जितः । त्रिलोकश्रीरमीपालः सचिंतीकुल आवभुः ॥५५॥ संघपः पेतसी ख्यातो मन्त्री नरवदस्तथा । रविदासो रविवासाः प्रतापादभवनमी ॥५६॥ द्रव्यदायी सदा देदा बंगाणी सद्गुणाग्रणीः । अभाच्छ्रीमत्तपानाम-सद्गच्छोद्योतकारकः ।। भारमल्लः सदामल्ल-तुल्यो दानालादिभिः । रविदासस्तथाऽभातामेतौ तातहडान्वये ॥५८॥ देवीदासा धनो नाम डूंगरो वत्सनामकः । अशोभन्त त्रयोऽप्येते सर्वदा सर्ववत्सलाः॥१९॥ सुरबाणः स्फुरत्माणः शार्दूलः स्थूलभूवनः । जीवाभिधस्तथेत्याद्या आसन पीमसरान्वये ।। भैरवो वर्धनो वीर एते भाण्डारिके कुले । व्यराजन्त च देपालः परीक्षककुलेऽभवत् ॥६॥ महिकाभिध ऊदाहो मायीदासः सुमायिकः । इत्यादयो महीयांसो बभूवुर्गच्छदीपकाः॥५२॥ अनत्यैरभिरन्यैश्च परदेशागतैरपि । एतेपामचिकीर्ण्यन्त वरयात्रावरास्तिकैः ॥६३॥ अत्रान्तरे मुशन्नेवं पण् नरास्ते परस्परम् । श्रीमत्कपूरचन्द्रस्य दीक्षा योग्या न वाल्पतः॥६४॥ भवेत् कपूरचन्द्रो हि यावत्सप्ताब्दिकः किल । तावत्तिष्ठतु मातास्य पालनाय तदादरा ॥६५॥ प्रलातु ततो दीक्षां माता पुत्रेण संयुता । पालनीयास्ति कष्टेन दीक्षा यन्महतामपि ॥६६॥ विचायैवं तदा नाथो दीक्षाग्रहणतः खलु । निवार्यास्थापयत् पुत्रयुतां मातरमालये ॥६॥ साप्यस्थात्पुत्रसंयुक्ता पुत्रपालनहेतवे । पत्युः कथनकारित्वं पल्या धर्मः सदोत्तमः ॥६८॥ कुर्वाणा परमं धर्म श्रावकं प्रतिनीव हि । पन्यतिष्ठत् सुतं तस्य पालयन्ती च सद्बतम् ॥ केशवः कर्मचन्द्रश्च नाथस्यात्मरुहाविमौ । नाथः पिता तयोरेव पिव्यः सुरताणकः ॥७०॥ चत्वारश्चतुरा एते कर्मारीन् हन्तुमुद्यताः । द्रव्यं दारांच संत्यज्य दीक्षायामभवन पराः॥७२॥ ( चत्वारश्चतुरा एते दीक्षाग्रहणतत्पराः। बभूवुरल्पकर्माणः संत्यज्य स्वगृहांस्ततः ॥७२॥ इति पाठान्तरम् )-युग्मम् । ते यच्छन् प्रत्यहं मातविणं स्वगृहोचितम् । दीनेभ्यो याचकेभ्यश्च दिव्यधान्याम्बराणि च ॥ पूर्वोक्ता अथ ते श्रीमन्मेदिनीतटवासिनः । श्रावका भोजयन्ति स्म चतुरस्तान् घनादरात् ॥ ५५-संचिन्ती त्रिलोकश्रीः तिलोकसी इति नामेत्यर्थः । हाहा सुरस्वरः । ६५ तस्मिन् कपूरचन्दनाग्नः पुत्रस्य पालने आदरो यस्याः सा वदादरा । ६९--तस्य नाथस्य पत्नी नायकदेवीनानी । भावकस्यायं भावका तं, वस्येदमित्यम् नावकसम्बन्धिनामित्यर्थः। ७१-ततः नाकयदेव्या कपूरचन्दस्य व गृहे रक्षणानन्तरं स्वं च द्रव्यं गृहांध दारान् ।

·श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [अनः नाथः श्रीसुरताणश्च वरयात्रामिमावथ । आत्मनोऽकारयेतां नो वैराग्याधिकता यतः ॥१४|| अथ नाथोऽक्षिपत् पुत्रौ वर्णके सुदिने दिने । विचक्षण इवानन्दाद मुरेश्वरनरेश्वरौ ॥७२॥ आवृतौ चारुकौसुंभवस्त्रैस्तौ बभतुस्तराम् । प्रभातोदितवालार्क किरणोपमसद्द्युती ॥७५|| आनन्दात् गायतोल्लून् स्त्रियो वर्षयताहताः । मौक्तिकैरुपयच्छेते दीक्षाकन्यामिमौ यतः ॥ अनेके हर्पतो लोका इत्याचख्युर्विचक्षणाः । दक्षिणां ददतानन्दात् अत्वा तत्कीर्तिमद्भुताम् । काश्चित्सखीः प्रति प्रेम्णा काश्चिदाचख्युरित्यहो । मुक्त्वा कार्याणि तौ द्रष्टुं त्वरध्वं चैत साम्पतम् ॥७२॥ चाल्कर्पूरकस्तुरीकुङ्कुमादिभिरद्भुताम् । स्फुरत्परिमलोपेतां कुरुध्वं शिष्टपिष्टिकाम् ॥८॥ दिव्यगन्धोदकैः पूर्व स्वपयन्तु ततः पुनः । उद्वर्तयन्तु तत्कायं यतवं चाक्षिदोपतः ॥ ८१ ॥ कर्पूरागरुकस्तुरीमिश्रकुङ्कुमचन्दनैः । अङ्गरागं तयोरङ्गे सरङ्गाः कुरुतादरात् ॥ ८२ ॥ ललाटे चारुचचिक्यं कुरुवं कुङ्कुमादिभिः । अङ्गेऽलङ्कारसद्धारान् परिधापयतोत्सवात् ॥४३ मल्लध्वं मूर्ध्नि माल्यानि गले प्रालम्बिकाः शुभाः। बहुधा च वराकारमङ्गुलीप्वङ्गुलीयकम् ॥ द्वयोम॒ग्निं निवनीत कोटोरं च शिरोमणिम् । पुष्पितौ तावदीप्येतां तदानीं फलितो भृशम् । मनोरथमदातारौ कल्पवृक्षाविवाङ्गिनी ।।८६ अभात्तद्वन्दमवस्थं वरयात्रासु राजवत् । भूपणैर्मुकुटोत्तसैश्छत्रैश्च सह चामरैः ॥ ८७॥ गायना अग्रतो गायन् केप्यातोद्यान्यवादयन् । ननर्तुनर्तका हर्पादत्रुवन् कथकाः कथा॥८८ स्फूजन्नेजसमाजश्रीकरकाकाररूपताम् । विभ्राणाः किमु देवेन्द्रास्तौ निरीक्षितुमागताः॥८९! ७८-उल्लुमङ्गलध्वनिरिति हेमशेषः । उपाद् यमः स्वीकरणे इति उपपूर्वात् यम विवाहेऽयें आत्मनेपदे वर्तमाने लटो द्विवचने उपयच्छेते इति रूपं । तयोः केशव-कर्मचन्द्रयाँ कीर्तिस्तत्कीर्तिस्ताम् । ८१-उद्वर्तयन्तु मलं निवर्तयन्तु अगटग करउ इति भाषा इत्यर्थः । ८३-चर्चिक्यं टीका आडिप्रमुखं । चचिक्यं समालभनं इति हैमः। . कता इन्वेति । अार्मिका वटीय कमित्युभयं हैमः । हस्तेषु हस्तसूत्राणि , वाहुभूपाश्च वाहुपु ॥८५ ॥ सप्तभिः कुलकम् । ८४ - मल्लवं घरद मल्लध्वमितिक्रियापदं सर्वत्र योग्यं गले प्रालम्धिकाः काण्ठया । टइट २ टंचावलि ३ चम्पच्दी ४ इत्यादि लोकमायाप्रसिद्धाः गाभरणविशेषाः । प्राउम्मिा ८८ - सीवि वाद्यवादाः । कथा इति क्योरेव पालगडपि दोक्षापदणक्षमा पार ·MA सर्ग.] विनयदेपसूरि-मादात्म्यम् वरयाना ययोरेवमासन्नवनवोत्सवाः । कथं व्याख्यान्ति तान् दक्षाः स्तोतुमिन्द्रो न यानलम् ॥ श्रादैनिर्वाश्यमानानां विचित्राणां दिने दिने । तदीयवरयात्राणां वारानन्ये न लेभिरे ॥११॥ श्राद्धानामतिवाहुल्यात् रागस्याधिक्यतस्तयोः । सामीप्यात्सन्मुहूर्तस्य दिनानां च तनुत्वतः ॥९२॥ युग्मम् ॥ श्रीमन्मेदतटद्रनाद्' (पागल-श्रीमन्मेडतानाद्) वहिराराम उत्तमे । दीक्षायै मण्डपं दीव्यं श्रीनाथः सममण्डयत् ॥२३॥ व्यराजत्तोरणेस्तुङ्गमण्डपस्तत्र मण्डितः । तोरणीकृतसच्छुण्डैः सम्मुखीनगंजैरिव ॥९॥ वातप्रेरितसच्छेयस्कारिकारस्करच्छदैः । कर्णावलम्वितश्वेतस्फुरचञ्चुरचामरैः ॥ ९५ ॥ वस्खैस्तत्र सदुल्लोच आसील्लोचनहर्पदः । आकृष्टै भसोदभ्रसन्ध्याभ्राणां दलैरिव ॥१६॥ सर्वतस्तत्र सन्मुक्तास्रजो रेजुः प्रलम्विताः । कृत्वैकत्रांशुसर्वस्वं चन्द्रो न्यास्यकरोत् किम् ॥ अस्मिन् समभवन काले यावंतोऽयमहाजनाः । निमन्त्र्य तावतः सर्वान् मचुरादरपूर्वकम् ॥१८॥ न सदभोजनमीतं सभोजनमभोजयत् । ब्रुवन् यथोचितं भक्त्या खादत पिवतां क्रियाम् ॥ दीक्षायाः मुदिनस्यादौ दिनेऽदीनमना मुदा । नालिकेराण्यदात् पाणौ तेषां च चरणोत्सुकः ॥२०१॥ त्रिभिर्विशेपकम् । अथ ममाते श्रीनाथः १ सुरताण २ सहोदरः । केशवः ३ कर्मचन्द्रश्च नाथपुत्रौ चतुर्नराः ।। कौमुम्भोप्णीपमुख्यानि वासांसि विविधानि हि । हारमालम्बिकादीनि भूपणानि च पर्यधुः ॥१०२॥ युग्मम् ॥ अवतंसांस्तथा मौलीन् मौली तेऽतिमनोहरान् । न्यवनन्त नितान्तश्री शोभिता अच्युता इव ॥ निरक्रामस्ततोऽगाराद् ग्रहीतुमनगारताम् । समारुह्य विमानश्रीभासुराः शिविका शुभाः ॥ ९२-तयो. केशव-कपूरचन्दयोः। इमाः तदीयाः, ताश्च ता वरयात्राश्च तदीयवरयात्रास्तासो तनुत्वतः अल्पत्वात् । स्तोफ क्षुल्लं तुच्छमल्पं दभ्राणुतलिनानि च । तनु क्षुद्र कशमिति हैमः। १०२-अयेत्यानन्तर्ये प्रभाते । चत्वारो नराः चतुर्नराः कर्तृपदं । हि निश्चितं । विविधानि, कौसुंभोष्णीपं कुसुम्भेन रक्त उणीपं मुज़वेष्टनं पाघडी इति भाषाप्रसिद्ध मुख्यं येषु तानि कौसुं- भोप्णीपमुख्यानि वासासि वस्राणि पर्यधुः परिहितवन्तः । च पुनः हारपालम्बिकादीनि भूष- णानि-अलङ्कारान् पर्यधुः । तत्र हाराश्च शतलता अष्टाधिकसहस्रलवादयो अनेकप्रकाराः। प्राल- म्बिकाश्च काण्ठला १ लहकउ २ दशावलि ३ माला ४ चम्पकली ५ चउकी ६ इत्यादि लोक- भाषाप्रसिद्धविविधकण्ठाभरणविशेषा आदिपा तानि हारप्रालम्बिकादीनि । चतुर्नराः के इत्याह- श्रीनाथः १ मुरताणः सहोदरो भ्राता, नाथस्य महीयान् भाता इत्यर्थः । केशवः कर्मचन्द्रम नाथपुत्रौ नाथस्य सुतौ । एते चत्वारो नरा इत्यर्थः । - ।

·४८ [अष्टमः श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं लम्बितानेकसफुल्लपुष्पमालासमाकुलाः। किंकिणीकारणत्कारचञ्चुरारावचञ्चुराः ॥१०॥ अद्य धन्या वयं लोका अप्येते किंकिणीरवैः । आरोहोत्पाटनादेषां कथयन्त्य इवेति किम् ॥१०६॥ त्रिभिविशेषकम् । अनेके शिविका लोकाश्चतस्रोऽभ्यवहंस्तदा । वृपस्कन्धैः स्वकस्कन्धैः सद्भक्त्या चोत्सवश्रिया॥ आरभ्य स्वगृहात्तेऽथ मध्ये मेदतटस्य हि । रूप्याणुल्लालयन्तोऽमी मागंपु निरगुस्तदा ॥ गच्छन्ति स्माग्रतस्तेषां ब्रुवन्त इति मानवाः । जयतानन्दताजस्रं वर्धध्वं च लसच्छ्यिा ॥ सहा अपरदेशानां स्वदेशानां च भूरयः । धनिनो वसुधाधीशा मागधायाः परेऽपि च ॥ मातङ्गाः पर्वतोत्तुङ्गा हयाः कल्लोलचञ्चलाः। स्यन्दनानि मनोज्ञानि सोत्साहाः पत्तयोऽपि च ॥ उपर्युपरिसदना वर्षासूचाभ्रका इव । स्फूर्जन्नेजाः पुरः पार्श्वमान्ते चाक्षिममोददाः ॥११२॥ पताका नरहस्तस्था ज्ञापयन्त्य इवेति नृन् । कृत्तवस्त्राक्षरन्यासैमियो बुद्धाचतुर्नराः ॥११३॥ सचनुभिर्गवाक्षस्थाः सद्मोपर्युपरि स्त्रियः। पश्यन्ति स्म मिथश्चान्यान् लक्षयन्ति स्म पाणिभिः॥ मेरीदुन्दुभिमुख्यानि वाद्यानि विविधानि हि । वादकैर्वाद्यमानानि दिव्यानि स्वस्वजातिषु ॥ महारादिवानेके साता वरयोपिताम् । कर्णमियाणि गीतानि गायन्तो मधुरस्वरैः॥११६॥ नवभिः कुलकम् । दीक्षामहोत्सवं दिव्यं जातं प्राग न कदेदृशम् । कृत्वा गच्छन् वहिदशात् यत्र ते मण्डपं शुभम् ॥ निपतेनमरीन्द्रसद्गुरोः प्रवराज्ञया । पाठकोत्तमदिव्यश्रीमेघविजयमण्डितम् ॥ ११८ ॥ अवमान्यां पिदिदयेते गत्वा त्यक्त्वा स्वपाणिभिः । भूपाम्बराणि सर्वाणि कुर्युलॊचं स्वमूर्द्धम् ॥ माधुयोन्यानि दिव्यानि चीवराणि तदा मुदा । परिधाय गुरोः पार्थं आययुस्ते चतुर्नराः ॥ पदमिनीत्य प्रणत्य च चतुर्नराः । तस्थुरग्रे गुरोनन्दौ स्थापितान् चतुरोऽईतः।।१२१॥ यथाविधिविषिमतो गुरुः सरसया गिरा । व्रतानि वतिनां पञ्च तदातानुदचारयत् ॥१२२।। रनिता रमिकोभ्य ते चाप्युदचरंस्तराम् । मुखैः स्वस्वमुखैः सम्यक् पनः पुत्रार्थनेदकाः ।। पोटाम्प गुतस्यास्मिन्नेकपञ्चायपत्सरे । मायवतद्वितीयायां दीक्षतेषां शुभाभवत् ॥१४॥ बान्ने नदात्पन्नाचर्य व्रतपञ्चकम् । मेनिरे मनसा चैवमय धन्यतमा वयम् ॥ १२५ ॥ विजयनेन्द्रोगां पिनयत्वाइयात्मनः। मदीय माचलन् शिष्यान् मेघविनयवाचः ॥१२॥ पनि विद्वान् मह नच्छूिया। श्रीगृहाहम्मदाबाद समाप गोत्सवः ॥१२॥ 1-1-शिनिया। १२४.३५४ नाप र मृताग २ का ३ कमे चन्दानां । .२ai4. नाय मुग्लामर ३ कपबन्द नारा ·सर्गः ] विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् अभिवन्धानवद्यात्मा सोऽदाच शिप्यचतुष्टयम् । विजयसेनसरीणां सद्गुरूणां गुणात्मनाम्॥ श्रीनेमिविजयो १ मुख्यः श्रीसूरविजयो २ऽपरः। श्रीकीर्तिविजयो ३ जेयः कनकविजयो ४ जयी ॥१२९॥ चतुर्णामिति चत्वारि नामान्येषां यथाक्रमम् । विजयसेनसूरीन्द्रस्सत्यार्थानि व्यधात्तदा ॥१३०॥ युग्मम् ॥ श्रीनेमिविजयो नाम कनकविजयः पुनः। शिप्यावेतावुभौ सोऽदात् विजयदेवसूरये ॥१३१॥ कपूरचन्दनामानं भ्रातरं लघुमात्मनः । गते नायकदेव्याख्यां मातरं च कियत्क्षणे ॥१३२॥ पोडशस्य शतस्यात्र पट्पञ्चाशत्मवत्सरे । पूर्वरिव महोयोभिरुत्सवैः श्रावकैः कृतैः ॥१३॥ श्रीमन्मेदतटद्रङ्गे मादीमत् शुभे दिने । श्रीपूज्यस्याज्ञया श्रीमत्पद्मसागरपण्डितः ॥१३४॥ -त्रिभिविशेषकम् ॥ ततः कपूरचन्दाख्यं मात्रा संयुतमन्यदा । श्रीपूज्यायार्पयामास पद्मविजयपण्डितः ॥१३॥ श्रीपूज्योऽप्यर्पयामास विजयदेवसरये । कुंअरविजयेत्याख्यां कृत्वा शिष्यतया तदा ॥१३६॥ कुमियत्ति जिनागार-धर्मागाराय यः किल । कुंअरः प्रोच्यते सद्भिः सानुस्वारः स्वरे परे ॥ अनुस्वारो मकारस्य न कदापि स्वरे परे । अनुस्वारः कथं सूनाभावादन स्वरे परे ॥१३॥ उत्तरमाह-अनुस्वारो मकारस्याऽलुक् समासविधानतः । वाहुलकाच नामत्वादापत्वाच स्वरे परे ॥१३९॥ यथा तितउ शब्दे हि डउपत्ययशक्तितः। सन्धिनेह तथार्पोक्तेमकाराकारयोरपि ॥१४०॥ युग्मम् ॥ शत्रून् विजयते सर्वान सर्वत्रात्मीयतेजसा । विजयः मोच्यते माज्ञैः सर्वलोकमुखपदः ॥१४१॥ कुंअरविजयेत्याख्यामन्वर्थामकरोत्ततः । कपूरचन्दशिष्यस्य सद्गुरुर्गुरुवद्धिया ॥१४२॥ १२८-स श्रीमेघविजयवाचकः शिप्यचतुष्टयं नाथ १ सुरताण २ केशव ३ कर्मचन्दान ४ इत्यर्थः। १३२-कियाश्चासौ क्षणश्च कियत्क्षणः । नाथ १ सुरताण २ केशव ३ फर्मचन्दानां ४ चतुर्णी संवत् १६५१ माघसुदि द्वितीयादिवसदीक्षाग्रहणात् कियत्कालस्तस्मिन् फियत्क्षणे गते श्रीमत्पमविजयपण्डितः श्रीपूज्यस्य आज्ञया-श्रीविजयसेनभट्टारकाज्ञया आत्मनः स्वीयस्य कीर्ति- विजयकनकविजययोः फपूरचन्दनामानं लघु भावरं च पुनः नायकदेव्याख्यां मातरं शुभे दिने प्रादीक्षत । कियत्क्षणं द्रढयति कस्मिन् पोडशस्य शतस्य पटूपञ्चाशवत्सरे सं० १६५६ वर्षे इत्यर्थः । शेपं स्पष्टम् ।

·५०
श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं
[ अष्टमः
एवं श्रीविजयादिसेनमुनिपो यस्मै सुशिप्यत्रयम्
मादाद् भक्तिवशप्रसन्नहृदयो यत् किं न दत्ते प्रभुः ।
सोऽव्याच श्रीविजयादिदेवसुगुरुभव्यानपायोच्चयाच्
श्रीश्रीवल्लभपाठकेन कविना व्याख्यात दीक्षोत्सवम् ॥१४२॥
इति श्रीश्रीवल्लभोपाध्यायविरचिते श्रीमद्विजयदेवमहात्म्यनानि महाकाव्ये श्रीविजयदेव.
सूरिवराणां श्रीविजयसेनसूरिप्रदत्तश्रीकनकविजयादिशिष्यप्रदानवर्णनो नाम अष्टमः सर्गः ॥८॥

·जैन साहित्य
संशोधक ग्रन्थमाला
विजयदेव-माहात्म्यम्

·नवमः सर्गः का अथ श बहुरोः पार्थे सर्वा विधाचतुर्दश । सोपाकादगाहीयुक् पूर्वाप्पपि च ॥१॥ अधीयानोऽभवज्ज्यायान्वर्धमानो गुणश्रिया। ओजसा तेजसा चाङ्गे फनका विजयोऽन्निरव २ अन्नन । प्रत्यक्षा हि घभौ तस्मिन चित्तस्थेव सरस्वती । मृत्राधियोन कालेपन्यपनाविपु॥१ शियरनेविद्वद्भिर्युक्तो यधपि भूरिभिः । तथाऽप्यनन्यगियोऽामिन्यमग्न मका गुरु || चक्षुपी तस्य फर्णान्तविश्रान्ते स्तो मनोपरे । चक्षुप्मत्ता तु गारपिनगवानीनदिना ।। विशायदाऽहयस्सोऽस्ति श्रीराजनगरे माघ । विशायदाना उपने पिनदा पन्य धी शंसन्तीति विशो विश्वे विवे विषममूदृशम | अनुने सधशो यन्य विकमाई" विवस्वानिव तेजस्वी चचस्त्रीव बारपतिः । यशरवी परावर्तीय गिननामनगोभरः पशीति विवशो नेति शषधेति वर्शवदः । यमुशन्ति विशागीशा भानोदिया।" उद्धृतर्जगतो मूलं मूलं स्वीयकुलस्य घ । मूलो नाम नदीयोऽस्ति भाला प्रा!ि! अधात्रावसरे श्रीमद्विजयसेनसद्गुरम् । विशापदाऽभिधः भाडा समाधानमा १६.' वन्दित्वा भाजलिर्भूत्वा विनयात् स उपाविशत् । पुररतान् श्रीगरोस यो: विजयसेनसूरीन्द्र इति तं समुपादिशत् । नवीनप्रतिमानां हि पारणं सार " समाकोभयाफर्णि च ईग्गुरोर्मुलात् । प्रतिगाफारणे भागधार श्रीनि.' ८-स विज्ञापिदा भरो धनी भाषा विसरय जगत गयेश फर्मणीति शेषत्वेन विवक्षित कर्मणि वितरगति पारी :: विश्वमाटे ति फर्मापि स्यात् । जगतामोरे जगदी त्यादिवर २३:४' नामः झापपस्य पगूशं सपः निलोफमसुते इति । स " सिन्धि खन्ति पश्यन्तीति यावत् । समूतमिति EिET सर्व स्परपतत्सममतः स्पादिष्यति । ९-स विशापिदानाम भापको भारने दीन् । १. ... . खागिनो रामान व पनि दिनी', एवाति यानि यति धामम् । नि: १०-AT: सायद प., - मनिलाम्बाई ५८: । । है .

·No text on this page.

·सर्गः] ५३ - विजयदेवसूरि-मादात्म्यम् एवं विशावदाः श्राद्धः श्रद्धया धर्मकर्मसु । चकार रूपमेतेपां श्रीपण्डितपदोत्सवम ॥३१॥ कनकविजयः प्राप्य श्रीपण्डितपदश्रियम् । विनयं लघुटद्धेपु यन्नाईयुः सदाऽकरोत् ॥३२॥ एवमुद्भूतसद्भूतश्रीपण्डितपदद्धिमान् । कनकविजयोऽराजद्राजेव भविता सौ ॥३॥ -श्रीकनकविजयस्य पण्डितपदम । अथास्ति पत्तनं नाम पत्तनं पत्तनोत्तमम् । रत्नयोनि यतो लाकास्तद्रुवन्ति च नापरम् ।। महेभ्या तत्र लालीति नाम्नी वसति कामिनी । श्राविका कामुका नैवं कामुक्यपि कदापि न ।। शीलवत्यो हि या आसन् श्राविकाः सुलसादिकाः । तासामेपोऽवतारः किं जातपा ब्राह्मचारिणी ॥३६॥ कुतोऽपि सुकृतात्कान्तात् माप्तसम्पत्ति-सन्ततिः । कुतोऽपि दुष्कृताटात् मा निप्पनि-मुताभवन्।। (कुतोऽपि दुरितान्सासीनिप्पतिः सुपतिः श्रिया, श्रियां -इति वा पाटः ॥ ८॥) फलं लक्ष्म्यादिकं वल्गु फल्गु पत्यादिदुःखजम् । सद्धर्माऽधर्मयोर्बुद्ध्वा माईद्धर्म नमाचन्न् । अहंदुक्तमकारण विधिना शुद्धधर्मवीः । व्रतानि द्वादशाजस्र श्रावकाणामपालयत् ॥४०॥ अथान्यदा फलं भूरि सा गुरोरशणोन्मुखात् । शगुंजयादितीर्थानां यात्राकरणगंभम ॥४॥ श्रुत्वोत्याय गुरोरने सर्वसंघसमक्षकम् । आकार्य सर्वदेशानां सहान् सर्वान्मनोचमान् ।। शत्रुअयादितीर्थानां यात्रां कर्तास्मि भावतः । साध्वोचदिति सद्भक्त्या सिद्धयतामिदमीप्तिम १४॥ यम । श्रीसह मुत्तमं कृत्वा श्रीसवेन जनोत्तमा । उत्तमाहेऽकरोद्यात्रा दशअयमुम्लाई नाम | ३४-पत्तनं नाम पत्तनं नगरं अस्ति । कीदृशं पत्तनं नाम पतनं पत्तनोन एमा रेपु उत्तम श्रेष्ठं पत्तनोत्तम सर्वनगरोत्तममित्यर्थः । तदेवाह-यतो यरमाकारणाला नाम पत्तनं रत्नपोनि रत्नानामुत्पत्तिस्थानं रत्नखानि घुवन्ति । घ पुन. अपरं पर रं रत्नयोनि न ब्रुवन्ति । ३५-फानुका भैथुनाभिलापसाहिता नैव । अत्र रिरसाया अगवादेव नाना सीप निषेधे, अजायतप्टापिति टाप अपीति पुनरये । कामुक्यपि भैधनेसावलपिदाEिRE फाले न कामुकीत्यत्र जानपदफुण्टेति मैंधुनेच्छाया हो । ३६-एपा लाली प्राविका । या मुलसादिका बाविकाः, हिनिधित खासां । फिमिति पित । एप अवतारो जाता । कथंभूता एपा प्रचारित्री! ४४-उत्तमं पतय उत्तमाः शोभनं दिनमित्यर्थः। पुहिमहान TTERar. एसोरेवेति टप्रत्यये टिलोपे प उसमाहः । सदन मोहमूदन स्नोत्रमा मुखराब्दस्यापर्यत्वात् । शपुजयगिरिनाराहे पराईदावलादिलीपुराणम् । . ran mandarmedian ।

·[ना श्रीवल्लभोपाध्यायविरचित उत्याय तत आनन्दादागत्यास्थानमन्दिरम् । आकारयच्छुभेऽतिस्राक् प्रतिमाकारिणो नरान्॥ तेऽप्याजग्मुस्तदाहूताः कृत्वा ज्योक्कारमादरात् । आसन्त पुरतस्तस्य तेनैवोक्तवराज्ञया ॥ नवं कथयामास तानहद्विम्बकारिणः । द्वासप्ततिजिनेन्द्राणां कुर्वन्तु प्रतिमा वराः ॥१७॥ न्हा तदाजयवं ते प्रतिमाकारिणो नराः । चक्रुरप्रतिमा अईत्मतिमाः प्रतिमोत्तमाः ॥१८॥ मानादिसत्कालत्रयसम्बन्धिनीरिमाः। द्वासप्ततिं जिनेन्द्राणां प्रतिमा महिमारामाः ॥ आहायानीय तस्याग्रे ढोकयामासुराशु ते । हृद्यमोदत ता दृष्ट्वा श्रावक श्रीविशावदाः ॥२०॥ युग्गम् । गाजिनागारं गकन्दरपुरे तदा । श्रीचिन्तामणिपार्श्वस्य चैत्यस्यान्तिकमुत्तमम् ॥२१॥ तिमानामय शेष्ठां प्रतिष्ठां श्रीप्रतिष्ठया । निजयसेनसूरीन्द्रकरात्कारयति स्म राः ॥२२॥ नक गरि विज्ञप्यांही प्रणम्य च । वदतांवर इत्याख्यत् श्रावकः श्रीविशायदा ॥२३॥ भयोऽयं कनारिजयोऽप्ययम्। शिप्याशिप्याती ते भ्रातरौ द्वानिमी गिनः॥ THIS गिगः पुनः । कमलविनयशैते पश्च पश्चमपश्चमाः ॥२५॥ पिपलिनागरुम । श्रीरांघाग्रहतः श्रीमद्विजयरोनगद्गुरो ! ॥२६॥ . - -विभिर्विशेषाण। + तीन्द्रमामागद घनात् । ददी तपां दानन्दि पदं पण्डितनागफण ॥२७॥ मादा नतिपदोगो । गामि कादिलोकानां प्रतिहम्न विशाः ॥ यः पन्याः गमोदिनः । धर्गाभिलापिणो मा येशकुलम्मनिका गिः ॥ नमा प्रत्याप । मनोग्यानां लाभाय परेषां गुपकारकन् ॥३०॥ -2 ? महिमाममा पक्षिमा माहात्म्यत न माः परशा गा र मागाने पनापनमाः । पलायनुरे हो गई पाः । नापिनग - गजगन्दा ३ मा पनप ४ कामना "ft १ -11 ११३ । यि fult ....... Aaili क N . -- - * * * और . 4 - - । harra ·सर्गः ] विजयदेवसूरि-मादात्म्यम् एवं विशावदाः श्राद्धः श्रद्धया धर्मकर्मसु । चकार रूपमेतेपां श्रीपण्डितपदोत्सवम् ॥३१॥ फनकविजयः प्राप्य श्रीपण्डितपदश्रियम् । विनयं लघुटद्धेपु यन्नाईयुः सदाऽकरोत् ॥३२॥ एवमुद्भूतसद्भूतश्रीपण्डितपदद्धिमान् । कनकविजयोऽराजद्राजेव भविता ह्यसौ ॥३॥ -श्रीकनकविजयस्य पण्डितपटम् । अधास्ति पत्तनं नाम पत्तनं पत्तनोत्तमम् । रत्लयोनि यतो लाकास्तद्वन्ति च नापरम् ॥ महेभ्या तत्र लालीति नाम्नी वसति कामिनी । श्राविका कामुका नैवं कामुक्यपि कदापि न ॥ शीलवत्यो हि या आसन् श्राविकाः सुलसादिकाः । तासामेपोऽवतारः किं जातपा ब्रह्मचारिणी ॥६॥ कुतोऽपि सुकृतात्कान्तात् भाप्तसम्पत्ति-सन्ततिः। कुतोऽपि दुष्कृताहुष्टात् सा निप्पति-मुताऽभवत्।। (कुतोऽपि दुरितात्सासीनिप्पतिः सुपतिः श्रिया, श्रियां -इति वा पाठः ॥ ३८ ॥) फलं लक्ष्म्यादिकं वल्गु फल्गु पत्यादिदुःखजम् । सद्धर्माऽधर्मयोर्युद्ध्वा साहद्धर्म समाचरत् ।। अहंदुक्तप्रकारेण विधिना शुद्धधर्मधीः । प्रतानि द्वादशाजस्रं श्रावकाणामपालयन् ।।४।। अथान्यदा फलं भूरि सा गुरोरशणोन्मुखात् । शझुंजयादितीर्थानां यात्राकरणसंभवम् ॥४॥ श्रुत्वोत्याय गुरोरने सर्वसंघसमक्षकम् । आकार्य सर्वदेशानां सहान सर्वात्मनोत्तमान् ॥४॥ शत्रुञ्जयादितीर्थानां यात्रां कर्तास्मि भावतः । साऽवोचदिति सद्भक्त्या सिद्धयतामिदमीप्सिनम् ॥४॥ युग्मम् । श्रीसत मुत्तमं कृत्वा श्रीसडेन जनोत्तमा । उत्तमाहेऽकरोद्यात्रां शत्रुभयमुखाहनाम् ॥४४॥ ३४-पत्तनं नाम पत्तनं नगरं अस्ति । कीदृशं पत्तनं नाम पत्तनं पत्तनोत्तमं पत्तनेषु नग. रेपु उत्तम श्रेष्ठं पत्तनोत्तम सर्वनगरोत्तममित्यर्थः । तदेवाह-यतो यस्मारकारपालोकारतत्पत्तनं नाम पत्तनं रत्लयोनि रत्नानामुत्पत्तिस्थानं ग्लखानि मुवन्ति । च पुनः अपरं बन्द नगर रत्नयोनि न मुवन्ति । ३५-फागुफा मैनाभिलापसहिता नैव । अत्र रिरंसाया अभावादेव जनपद टेडि खप निषेधे, अजायतप्टापिति टाप अपीति पुनरर्थे । कामुक्यपि मैनेजावलपि कदापि हिदि फाले न फामुकीत्यत्र जानपदफुण्टेति भैधुनेछापा पीप । ३६-एपा लाली माविका चाः मुलसादिकाः माविका , हि निहितं वीरवत्य TEE तास फिमिति पित। एष अवतारो जाता । फर्थभूता एपा प्रचारिणी । ४५-उत्तम प सदध रामाद: शोभनं दिनमित्यर्थः । निस्सास्मिन इम्। इसोरेवेति टमल्पये टिलपेप उसमारः। मोसन नीसनून अनोत्तमा TREE मुखराब्दसागवान् । शअपगिरिनाराहे पराईनापलादिती राणम् । .

·५ श्रीवल्लभोपाध्यागविरचित [नयम शत्रुञ्जयादितीर्थानां यात्राचक्रे तयाऽद्भुताः । व्यययित्वाऽव्ययीभावो भेजे द्रव्येण नदेहे ॥४५॥ अथान्यदा समुत्पन्नगुरुरागा गुरौ गुणैः । क्षणदा क्षणदायां सा चिन एवं व्यचारयन् ।।४६५ एवमिति किं तदाह- - प्रातर्विज्ञपयान्येवं प्रणम्य चरणाम्बुजम् । विजयदेवमरीन्द्रं सर्वसद्समक्षकम ॥ ४७ ॥ उपाध्यायपदं देहि लच्छिप्यस्याऽस्य भास्वतः । कनकविजयाख्यस्य तद्गुणैर्यत्तु शालिनः ॥ युग्मम् । जाते प्रभात आयात्सा सुरेः पार्थ उपाश्रये । रात्रि चिन्तितसद्वार्ती नत्वेत्यारव्यञ्च सद्विरा ॥ इतीति किं तदाह- प्रयच्छ पूज्यराज त्वमुपाध्यायपदश्रियम् । कनकविजयाख्यस्य पूरयेति मढीहितम् ॥५०॥ अङ्गीकृत्य वचस्तस्यास्सरिरेवमुपादिशत् । लालीस्त्वमसि धर्माली किं न कुर्वे त्वदीहितम् ॥ यतश्च-लाति लक्ष्म्याः फलं धर्मपुरत्नं लीयतेऽपि च । उभयोर्वर्णयोोंगे लालीरिति समासवःH तन्मनोरथसिद्धयर्थ तत्समक्ष निरैक्षत । मुहूर्तमुत्तमं मरिरुपाध्यायपदोचितम् ॥ ५३॥ तत उत्थाय साप्यायात्स्वगृहे स्वगृहे श्रियः । तदैव सर्वदेशानां संघानाह्वयति स्म च ॥४॥ संघा अहम्मदावादप्रमुखद्रङ्गवासिनः । उपरिष्टान्मुहूर्तस्य तदाहृताः समाययुः ॥ ५५॥ पोडशस्य शतस्याब्दे त्रिसप्ततितमे रमे । माघमासावदातस्य पक्षस्योत्तमवासरे ॥२६॥ वाद्यमानेषु वायेषु मुशव्देषु घनेषु च । गीयमानेषु गीतेपु सधवैर्युवतीजनैः ॥५७|| ४५-तया लाली नाम्न्या। किं कृत्वा ? व्यययित्वा वित्तं समुत्सृज्य । व्ययण वित्तसमु- त्सर्गे चुरादि अदन्तः। द्रव्येण तद्गृहे लालीग्न्याः श्राविकाया गृहे अव्ययीभावोऽभयोभावो भेजे- शिश्रिये । प्रभूतेऽपि द्रव्ये तीर्थयात्रादिषु व्ययीकृतेऽपि तद्गृहे द्रव्याणि प्रभूतान्येवाभूवन्न न्यू नानीत्यर्थः। ४८-हि यस्मात्कारणात्तु इति विशेषे । तस्य उपाध्यायपदस्य गुणाः शालिनः शोभनशीलस्य अनुपाध्यायोऽपि उपाध्यायपदयोग्यगुणैर्विशेषेण शोभमानस्येत्यर्थः । ५२--लाति तच्छीला लाः, लीयते तच्छीला लीः । समासतः कर्मधारयसमासात् । उभयोर्वर्णयोोंगे लाश्चासौ लीश्चेति लाली तत्सम्बोधन हे लाली ला आदाने अदादि परस्मैपदी, लीङ्च् श्लेषणे दिवादिरात्मनेपदी । उभयत्र अन्येभ्योरपी दृश्यते इति क्विप् । ५३-तन्मनोरथामिद्धयर्थ लालीश्राविकामनोरथसिद्धये । तत्समक्षं लालीश्राविका- समक्षम् । सूरिः श्रीविजयदेवसूरिः। ५५-तदाता लालीश्राविकाकारिताः । तद्गुणास्तैस्तद्गु ·- . ra निजयदेशसरि-मादात्म्यम् जिन कनकविजयास्यम् । उपाचारपदं दत्ता नदिदमबदन्मुखात् ॥ ५८ ॥ पदमिनि किना- [निभिविशेषकम् । फनकाविजयाग्योऽयम्पाध्यायगिरोमणिः । समक्ष सर्वसंघस्य नानागागतस्य हि ॥५९॥ निानि या देशानिवामिनः । वन्दिर उपाध्यायफनफनिजयाहयम् ॥६॥ पनि मानन्दा श्रीमान्य मुग्यावाग । उपादिशदुपाध्यायः फनकविजयाहयः ॥६१॥ सपा-पिपराचार्योपाचाशः माधुनंयुताः । पाश्रेयसं सदा कुर्युः पञ्चैते परमेष्ठिनः ॥ शायोपोनहा दतिलदानः । तेषां पाणौ च रूप्याणि ददी लालीः स्वलीलया ॥ मन्निलिनो लाली' प्रभोज्यास्तभोजनम् । विसस तिसत्कारपरिप्फारादिदानतः ॥ लाली लाली चारधरपाध्यायपदोत्सवम् । फनफविजो जीग्यात् स चिराय यदीयकम् ॥ -इति श्रीकनकविजयस्य उपाध्यायपदम् ।। धमास्ति भरतलेने सर्वस्वर्गसुवादिकम । निर्विपत्तिकसम्पत्तिपुरमीटरसत्पुरम् ॥ ६६ ॥ पाल्याणमल्लमपाल पाल्याणकारणम् । निरुपद्वसाम्राज्यं भुनक्ति व्यक्तशक्तितः ॥३७॥ त्यणारी नदारी परंपरपुरस्कृतः । तर भावित्रभगानः श्रेष्ठी वसति नाकरः ।। ६८ ॥ (नाकरः श्रावकोऽवसत्-इति वा पाठः) महानादिगुणान् पस्य निढीः सारपि । पक्तिरन्यो न कि बक्तिः सहजूरस्ति तत्सुतः ॥ (वक्तिरन्यस्य का वार्ता सरजूस्तत्सुतोऽभवत्-इति वा पाठः) विगताजः कदाप्पाजूः पारायां नुर्न फल्पचित् । यस्य मभावतो लोके सहजूः स विराजते ।। ६४-पतिसत्कारेण परिष्कारादीनामलदारादीनां दानं अतिसत्कारपरिष्कारदानं तस्माद्- विसरपारपरिकारादिदानतः । अलझारस्तु भूषणं परिष्काराभरणे पेवि हैमः । परिष्कार इत्यर्य मूर्धन्यफवर्गापमप्यः । ६८-तत्र प्लीमसि ईडरपुर श्रेष्ठी नाकरो वसति । कथंभूतः! व्यवहारी । पुनः कयं० ? सदा निरन्तरं हारीश्वरेश्वर पुरस्कृतः-हारयो मनाइरा ये ईश्वरा धनिनस्तेषामश्विराः स्वाभिनत्वेषु पुरस्कृतो यस्स । तया पारुहारिरुचिरं मनोहरमिति हैमः । पुनः फयंभूतः १ भाविद्गात्रः कल्याणयुक्तदेह इत्यर्थः । ६९-तत्सुतः नाकरसुतः । जूराफाशसरस्वत्या पिशाच्या जवनेऽपिचेति महेश्वरः । ७०-यस प्रभावतो लोके कदापि फदाचिनुर्नरस्य कारायां वन्दौ न लाजू न हो। कयंभूतः सइजू? विगतान:-विगता आजूःहठात्क्षेपो यस्मात्स विगताः देशावर दर्शितम् । सहलाई स्वेन्ज्यैव स्वस्थान्येषां च ऋणादानादिन्याचा का । ३ ·[ नमः ईडते पण्डिता यत्स्वस्तातीडरसत्पुरम् (-पत्तनमिति वा पाठः) ॥८॥ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं दानैर्यस्य पराभूताः प्रस्रवद्भिः करात्सदा । अम्यया हि मानङ्गाः सवन्त्यद्यापि सप्तथा ॥३१॥ क्षिपन्ति मस्तके रेणून् सहन्ते चातपादिकम । लभन्ते नैव दातृत्वं सोऽभृद्दाश्रुत्तमो भुवि ॥७२॥ अथायाद्विहरंस्तत्र विजयदेवसद्गुरुः । सहजूप्रमुखाः श्राद्धा अपि तं वन्दितुं गताः ॥ ७३ ॥ अभिवन्द्योत्सवं कृत्वाऽन्तरा नगरमानयन् । विजयदेवसूरीन्द्र श्रावकास्त उपाश्रये ।। ७४ ॥ (अभिवन्द्योत्सवं कृत्वाऽन्तरा नगरमानयत् । विजयदेवमरीन्द्रं सहजः स उपाश्रये-पाटान्तरम्) धर्मोपदेशमाकर्ण्य नत्वा चोत्थाय सोऽकरोत् । पुप्पाणीव मुरूप्याणि महाजनकरास्पदे ॥७२॥ अथान्यदा समुत्पन्नविवेकाधिकतेरितः । इति व्यज्ञपयद्भक्त्या सहजूः श्रावको गुरुम् ॥१६॥ इतीति किं तदाह- जानासि यं स्वं शिष्यं सर्वांगीणगुणाश्रयम् । श्रीगुरो प्रापयद्राक्तं वर्याचार्यपदश्रियम् ॥ विजयदेवसूरीन्द्रस्ततः प्राहेति तं प्रति । अस्मिन् कायें करिष्यामि ध्यानमभ्युदयावहम् ॥७८|| ततस्तं सहजूः प्राह प्रयतस्व गुरो द्रुतम् । ध्याना, वीक्ष्यते वस्तु यत्तद् ब्रूहि नयामि तत् ॥७९॥ अस्मिन्नवसरे श्रीमत्सावलीग्राम उत्तमः। वर्तते सावली तस्य प्रवलीष्टे महीपतिः ॥८०॥ परीक्षककुलव्योमव्योमरत्नसमद्युतिः । पुंरत्नं रत्नसिंहारव्या श्रेष्ठी वसति विश्रुतः ॥८१॥ अनेकजीवहिंसाया निवारणकृतोद्यमः । रत्नसिंहोऽलिखत्पत्रं सूर्याहानाय हर्पितः ।।८२॥ तद्यथा-स्वस्तिश्रोशोभितं शश्वनत्वा श्रीपरमेष्ठिनम् । सप्ता विजयदेवसूरीन्द्रं वसन्तं तत्र साम्पतम् । प्रणत्य रत्नसिंहोऽयं श्राद्धो विज्ञपयत्यथ ।।८४॥ श्रीपूज्यराज साधन्तश्रीसमाजविराजितः । सावलीग्राममागच्छ सर्वजीवहिताय हि ॥८॥ तं हठात् तेषु प्रक्षिपन्तीति भावः । विष्टिराजूरित्यमरः । यद्यप्याजूनरके हठात् क्षेपस्य नाम, तथाप्यत्र सामान्यविशेषयोरभेदेन विवक्षणात् अन्यत्रापि हठात्क्षेप नाम न दुष्टम् । ७१-सप्तधा सप्तभिः प्रकारैः । ८०-सा सप्तागराज्यलक्ष्मीस्वया बलते प्राणितीत्येवं शीलः सावली । ज्यलक्ष्मीसमृद्ध इत्यर्थः । वल प्राणने भ्वादिरात्मनेपदी । अत एव प्रवली प्रकृष्टं पविधत्वात वलं सैन्यं प्रवलं तदस्यास्तीति प्रवली । अत इनि ठनौ इति । इनिः पड्विधसैन्ययुक्त इत्यर्थः । महीपतिः राजा तस्य सायलीप्राम्यस्य ईप्टे राज्यं करोतीत्यर्थः । तस्येत्यत्र अधिगर्थदयेही कर्मणीति शेपत्वेन विवक्षिते कर्मणि पष्ठी । अत्र शेपो नाम कर्मण अविवक्षासम्बन्ध इत्यर्थः । ततः दीपस्य सम्बन्धस्य भावः शेपत्वं सम्बन्धत्वमित्यर्थः । तेन विवक्षिते कर्मणि पष्ठी । ८५-साधन्तानां साधूनां श्रीः गोमा तस्याः समाजेन सदानेन विराजिनः साधन्त श्रीममाजविराजितः । - ·wit] ६७ पिसयोपरि- माम्यम जीवर्तिमा प्रभूतान जागते पापभूपतः । त्वदागमनतस्तस्या निवृत्तिर्भविता चिरम् ॥८६|| अग्मिय कार्य आलरयमपास्यागना सद्गुरो! । भवन्ति साधवः सर्व धर्मलाभार्थिनो यतः ।। चरित श्रीजिनमानस्य श्रीमदीररसत्पुरे । सहममुखान् श्रादान रत्नसिंह इति स्तुते ॥ तीति किं तदा- धन्या ययं यतो नित्यं विजयदेवसद्गुरोः । चन्दधे चरणाम्भोज लमध्ये च फलं श्रियः । पारंवारमिति रतुत्वा तांत्र विशपयत्यय । अब सघः मसघात्र मुञ्चेयुः श्रीगुरुं गुरुम् ॥१०॥ अप्रापि भविना लामो नग्यो नव्यो दिने दिने । प्रसादाद् भवतामेव विचारो नात्र कश्चन ।। विलिरण्य पस्योन्द्रमहन्टेन स्वचेतसा (-मद्वन्द्वेन स्वपाणिनेति वा पाठः)। रत्नसिंहस्तदा मादात् मैप्यहस्ते प्रशस्तधीः ॥ ९२ ॥ नदानी मोचलन्मप्यः प्रचलंबापदीडरम् । गुरोरन्तिकमागन्छत्मादात्पन्ने च सद्गुरोः ॥१३॥ मापयन्ट्रीगुरु पत्रं द्वितीयं सहजूकरे । उभाववाचयेतां तो ते पत्रे भीतचेतसौ ॥१४॥ साजूः प्रमुखाः सर्वे श्रादा ईटरवासिनः । विजयदेवमूरीन्द्रमिति व्यज्ञपयंस्तदा ॥१५॥ इतः मचल सूरीन्द्र गत्वा तं तत्र तोपय । धर्मजीवदयादानब्रह्मचर्यादि सम्भवैः ॥९६॥ श्रावफ पोपयित्वा तं कृत्वा ध्यानं हिताय च । अत्रास्मांस्तोपयागत्य वर्याचार्यपदोत्सवात् ॥ इत्युक्तः सरजमुख्यः श्रावकरादरात्ततः । विजयदेवसूरीन्द्रः प्राचालीत्परिवारयुक् ॥१८॥ विदरन्स क्रमालाप सायलीग्राममुत्सवम् । कृत्वा श्रीरत्नसिंहोऽपि तमुपाश्रयमानयत् ॥१९॥ धर्मोपदेशमाकर्ण्य दृष्ट्वा चोग्रनियापरम् । श्रीगुरुं स्वशरीरे स मापानन्दमपापधीः ॥१०॥ यावरहीमद्गुरोरत्र स्थितिः प्रीतिविधायिनी । तावदत्रापवित्रा नो भवित्री मारिरीतिकृत्॥ वितथा वितधामे मा वाचो वाचंयमाधिपे । निवसत्यवनीनाथ रत्नसिंहोऽभ्यधादिति ॥१०२॥ सर्पधा निर्व्यथा लोका अभया अभया इव । भवितारोऽस्य माहात्म्याग्निर्धनाः सधना अपि ॥ ८८-इति स्तुत इति स्तौति । ८९-धन्येति सुगमम् । १०२-युग्मम् । हे अवनीनाय ! भूपाल! वाचंयमाधिपे श्रीविजयदेवसूरौ निवसति सति स्थितिपुर्वति सति इमाः पूर्वोक्ताः-मारिनों भवित्रीत्यादि लक्षणानि, वेद्यमानाश्च सर्वथा निर्व्यथा लोफा इत्यादिलक्षणा वाघो वाण्यः वितथा असत्याः मा वितथाः मा फार्षीः इति रत्नसिंहोड भ्यधान् अकथयत् । वितथा इति तनुविस्तारे इत्यस्य विपूर्वकस्य फरणार्थस्य माडिलुडिति लुटि चिल्लुडि इति चिलप्रत्ययः, च्ले सिच् इति सिच् प्रत्यये तनादिभ्यस्तथा सोरिति वैकल्पिक- सिचो लोपे अनुदात्तोपदेशेति अनुनासिकलोपे न माङ् योगे इत्यनेन अडागमस्य लोपे च मध्यम- पुरपस्यैपावचनम् । १०३-भवितारो भविष्यन्तीत्यर्थः । । " " है ·+ 4- पीनामोपाध्यायविरचित [ना भगवनीयामनायकम् । मारिन्ननारि सारिहरा तेन निराता। मुभि नुनदायिनि । अधिक सप्तभिः शस्तश्रीरातकिडनो। रपयनदिने दिने । पट्ठीनाति विधातेर भाग्ग लिरािमाराम् ।। सम्मानिसनीपरः । भारधरः को मे भाती शामिति स्फुटम् ॥१०७॥ निशिता AT तपः । ध्यागति स्म शुभं ध्यानं ध्यानकागाना || * पामोमिने भरी । गमाग गरोरो पीदमोजाः ॥ Indemmam - makar . 4 Affaiभात । गवर्णात्मा गुपर्णागा श्रीगरो गणो गरे । iifm.fr AMIT मागानां कात्यतामा ॥११॥ . m । न. नगि. गावातीपाम नि. fall . .. .. पदम् । '11 पद, ती नागनापती श्री ... . . . ATTRift? HISH ( ..::.:. या ना! 4 3 4 . ... ... Mur Enा 411 प. १५१ १ + ni नाम का १५ ? (!! {..7 11:11 4 - 17 and :: :: (१ ।। न . . M 1 । . । -- । . . ग ...... 6 - . - 2 4 . - र ·समर्पण जैन समाजना उत्कर्षेच्छु अने एकनिष्ठ आराधक एवा जे आचार्यना तेजस्वी अने तपस्वी जीवननुं प्रस्तुत ग्रन्थमा माहात्म्य वर्णवामां आव्युं छे तेवा ज माहात्म्यने अनुरूप एवा वर्तमान समयमा विचरता तथा जैन- समाजना उत्कर्षनी एकनिष्ठ आराधना करता आचार्य श्रीमद् विजयवल्लभसूरि ना तपस्वी अने तेजस्वी जीवनने सादर समर्पित -जिन विजय ·اسا विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् कर्णयोः कुण्डलव्याजात्सूर्याचन्द्रमसौ विधिः । अनीकस्थाविवाऽमुञ्चद्यस्या अगस्य रक्षणे ॥ कर्णयोः कुण्डलव्याजात्सूर्या चन्द्रमसौ किमु । प्रतापकौमुदीद्धयै सेवेते इव यत्पदौ ॥१३॥ तदास्यदर्शनं शस्यं सदृशं स्यादहनिशम् । सेवाविधायिनां पुंसां समीहितविधायकम् ॥११४॥ कर्णयोः कुण्डलव्याजात् सूर्याचन्द्रमसाविमौ । स्वामिनी मनसः प्रीत्या इत्यस्थातांतरामिव ।। कर्णयोः कुण्डलव्याजात्सूर्याचन्द्रमसाविमौ । द्धिं द्रढयितुं साधैं तयाप्तावागताविव ॥ कर्णयोः कुण्डलव्याजात् सूर्याचन्द्रमसौ तव । आवयोरिव तेजः स्तादिति वक्तुमिवागतौ ॥ शत्रुध्वान्तहरं मित्रकुमुदानन्ददायकम् (-कुमुदोरोधकारकमिति वा पाठः)। मिथ्यात्वाऽज्ञानसम्यक्त्वज्ञानवस्तुप्रकाशकम् ॥२२८॥ युग्मम् । कर्णयोः कुण्डलव्याजात् सूर्याचन्द्रमसौ सदा । महामात्राविवाऽन्येषां स्वेशाऽग्राऽकृतवेदकौ।। दधानाभाति सा कण्ठे हारमालाम्बिकादिकाः । भूपा भूपा इवाधेयवराधारसुखावहाः ॥ लोभ इति शहां निराकुर्वन्नाह-त्यकाऽत्यक्ताऽस्थिरत्वतः त्यक्तानां त्यक्तधनभोगानां योगिना अत्य- कानां अत्यक्तधनभोगाना भोगिनां अस्थिरत्वतः मनसः अस्थैर्यात् । संसारसहजत्वादी- श्वेत्यर्थः । देव्या अत्यद्भुतरूपदर्शनेन तेषां मनसः स्थैर्येऽपि मनाक्षोभो अत्यधिकानुवरूपत्वात् । एवं विद्युदपि व्याख्येया इति युग्मार्थः । ११२-रीक्षवर्गस्त्वनीकस्थ इत्यमरः। ११५-युग्मम् । अस्योतिलेश:-इमा सूर्याचन्द्रमसौ फर्णयोः कुण्डलव्याजात सामिनी मनसः प्रीत्यै सूरिमन्त्राधिष्ठाघ्याः शासनदेवतायाश्चेतसः प्रसन्नतायै इवि अस्थावान्तरानिय प्रम- पण आतिष्ठतामिव । प्रकण अस्थाता अस्थातान्तरां द्विवचनविभज्योपपदेतरपीयमुनो इति वरपि। किमतिउव्ययधादाऽ स्वद्रव्यप्रक इति आम्वागमे रूपम् । इतीति किं तदाह-सेवाविधाविना पुंसां अहर्निशं शस्यं तदास्यदर्शनं शासनदेवी मुखापलोसनं सदृशं समानं स्वात् । फोऽ.? दिवारावावपि उद्योवे ध्वान्ते च गृहस्य मध्ये बहिर्वा समानं शासनदेवीमुखावलोकन नरवान् । एवं पेन तहि द्वयोर्मध्ये एकस्याभावे समान दर्शनं न स्यादिति वदवतु इति भसाताम् । १२०-अस्योक्तिश:-सा शासनदेवता कण्ठे हारप्रारम्भिकादिकाः भूषा जानरजाति दधानाभाति । हाराच उरःसूत्रिका देवच्छन्द-इन्द्रच्छन्द्-विजपच्छन्द-अपाविशतलहरा- हारादयोऽनेकप्रकाराः, प्रालम्बिकाश्च-काण्ठलउ ब्दक रजाति कली घउकी इत्यादि भिन्नभिनाकारानेकप्रकारलोभापाप्रतिद्धालमनाना नाता आदिर्यास ताः हारमालविकादिकाः । भता ? साधेराधारमुखामा हारपालम्पिकाविकाना भूधाणा स्वस्वतन्दरा कारज्योना मोतीसोनामाइ मा , भनाः ·६० श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [ममा तस्याः शरीरमेवेद्रौ हारमौक्तिकदम्भतः । सुराः स्तनसुरदूणां क्रीडन्तीवोपरिस्थिताः॥१२१॥ तस्याः शरीरमेर्वद्रौ हारमौक्तिकदम्भतः । सुराः स्तनासनासीनाः सेवन्ते सेक्का इव ॥१२२ सिद्धिर्मनोरथानां सागस्माकं भविता शुभा । अस्याः प्रभावतो दिव्यादिति निश्चित्य चेतसि ॥ तस्याः शरीरमेवेद्रो हारमौक्तिकदम्भतः । सुराः सूरिं नमामेत्यऽनया सह स्थिता इव ॥१२१॥ यत्सौवर्णाङ्गदम्भन मेरुः सेवत एव ताम् । भवान्यदाता दाताहमिति चेतस इच्छया ॥१२॥ त्यक्त्वैकेन्द्रियतां पञ्चेन्द्रियतां चेल्लभेयहि । तदा दानं प्रदायाहं प्रभवाणि बहुमदः ॥१२॥ विचिन्त्येति यदीयाङ्गीभूयमेरुगिरीश्वरः । निपेवत इवाजस्रं सा देवी दीव्यते न कैः ।। पुम्भ कल्याणं नाम मे लोकाः आहुः सप्तसु धातुषु । शकुनादिपु कार्येषु मामकल्याणकं पुनः ॥ अतः साथै हि कल्याणं दधै नामेति वाञ्छया । तत्सुवर्णांगदभात्तां सुवर्ण श्रयतीव किम् ॥ पन्सयां सर्वदां पूर्व सुवर्ण सर्वदा व्यधात् । सुवर्णमिति नामातो हेम्नस्तां स्तुत पण्डिता ! ॥ पस्याः स्तनयं वीक्ष्य कविः काममदं सदा । कामकुम्भमिहामुञ्चदिव ब्रह्मेति शकते ॥ सिने न रुपं सा हि पश्यतामीहितं नृणाम् । कामदं हृदि या धत्ते कामकुम्भ स्तनद्रपम् ।। हरादीनामेव प्रवरवारफळणाः, तेषां सुखावहाः सुखकारिण्य इत्यर्थः । पुनः कथं भताः ? अब एक संयन्त नपाः भूषा इव । भुवश्च भूमयः, उपाच रात्रय इति द्वन्द्व भूपाः भूमिरात्रयस्ता ६५) ५पा भूमयो राजयच आयेयानां मनुष्यादीनां पराधाराणां च गृहादीनां शुभे मुखाबहा भवन्ति पानमा अनि स्वस्थानन्दरा कारशोमालाणानां आधेयाना वराधाराणा हारादिए भूषापारकाना सुमावदा भवन्ति इति भावः । १२५-बत्यव्ययमियायें। सौवर्णन यस्याः शासनगा: मोगा मेष शरीर दानः काटं तेन यत्सौवर्गदेन करण मतेन तां शान ले एक वि. या दाना दाना भवामि इनितम ३०च्या । १२९- रिश-ता शासनदेयता, ifukill TEH Affi ३. safff जानी रोकने ! If ki blKait, it - inaraili son 44, Hf bloffift. in ii it al. 4. पुन: Aplity at Meeti + rifier ...: : :: १.4 14 . . ! hit attrji ki ....... Antist4. HA T ज ·सर्गः ६१ विजयदेवसूरि-मादात्म्यम् अन्यस्त्रीरूपसर्वस्वपराजयविधानतः । तस्या जयावहौ भात आनकाविव सुस्तनौ ॥१३॥ जयस्तम्भाविव न्यस्तौ स्तनौ तस्या बनोन्नती। वीक्ष्यैवं पाण्डिताः माहुः सर्वत्रीरूपलोपनात् ।। देवीरूपं दधाना कि कामधेनुरियं किल । द्रष्टार इति शंसन्ति यतः कामदुधानया ॥१३५।। मुरूपं चारनेपथ्यं मनोमोहनयौवनम् । तस्या दृष्ट्वा जनाः स्वीयं किं त्यजन्ति न यौवनम् ॥ इन्द्रादयो हि ये देवा ऋद्धिमन्तस्तदीश्वराः । ते वशवर्तिनो यस्याः सा मोहयति किं न नून् । यस्या अत्यद्भुता दृष्टिविकृता विकृतान्नरान् । निहन्त्यर्जुनयन्त्रेपुरिव सा रातु वाञ्छितम् ।। गच्छन्ति सम्मुख वीक्ष्य तां मर्त्या उन्नतस्तनीम् । त्यक्त्वा स्त्रीः पद्मिनीरुचगुच्छां वल्लीमिवाऽलिनः ॥१३९॥ १३६-द्वितीयं यौवनपदं युवतीवृन्दवाचकम् । १३८-सा शासनदेवता वाञ्छितं रातु-ददातु। सा का ? यस्या दृष्टिर्यस्या नेत्रं निहन्ति मारयति । कान ? नरान् । कथंभूतान् ? विकृता द्वेपकामादिना विकारं प्राप्ताः शनवः कामिनो वा । जविकृता द्वेषकामादिना विकारं न प्राप्ता योगिन इत्यर्थः । ततः फर्मधारये विकृताविकृतास्तान् । कथंभूता दृष्टिरत्यद्भुता । का इव ! अर्जुनयन्त्रेपुरिव । यन्त्रेण मुक्ता इपुर्य- न्त्रेपुः । मध्यपदलोपीसमासः । अर्जुनस्य यन्त्रेषु अर्जुनयन्त्रेपुः सा इव । यथा अर्जुनस्य यन्त्रेषुः शत्रून् हन्ति विफली न भवति तथा शासनदेवीदृष्टिरपि द्वेषकामादिना विकृतानरान्निति द्वेषकामादिनाऽविकतानरान् ब्रह्मचर्यादिवतपालनधैर्यभ्रंशात् निहन्ति-नितरां हन्ति न विफली भवति । अन यस्या इत्युपमे यत्य अर्जुन इति भिन्नलिनोपमानं 'क्वापि भिन्नलिज तु मेनिरे' इति वाग्भटवचनात् । दृप्टेरुपमानं यन्त्रेपुरिति । इपुशब्दः शरपर्यायः निलिङ्गः शाकटायनमते, अमरस्तु इपुर्वयोरिति पुंखियोगह । अतोऽन्न स्त्रीलिज एव इयुशब्दो व्याख्येयः । चतुर्विधानि मायुधानि मुक्ताऽमुक्तादिभेदात् । यदाह हलायुधः-" मुक्तामुक्त-? ममुक्तं २ करमुक्तं ३ यन्त्रमुफ्तं च ४ ॥ शक्त्यादिपाणिमुक्तं स्यादमुक्तं क्षुरिफादिकम् । मुक्कामुक्तं च यष्ट्यादि यन्त्रमुक्कं शरादिकम् ।" इति । अतोऽत्र यन्त्रेपुरिवि धनुर्मुक्तमाण इति युक्तोऽर्थः । १३९-गच्छन्तीति व्याख्या:-मां नरास्ता शासनदेवता वीक्ष्य सम्मुखं गच्छन्ति । कथंभूतां ताम्? उन्नतस्तनी-उन्नती उचौ स्तनौ यस्याः सा उन्नतस्तनी ताम् । स्वागायोपसर्जनादसंयो- गोपधादितिवैकल्पिको उप। वैकल्पिक ऊोपाभावे उन्नतस्तनाम् । किं कृत्वा खीः अर्थात् स्वकीयप- रिणीतलीस्त्यक्त्वा । अबोपमानमाह-का के इव, वल्ली अलिन इव भ्रमरा इव । यथा भ्रमरा वल्ली सन्मुखं यान्ति तथा । इवोऽत्र भिन्नामे, उदाहुरिव वामन इतिवत् । किं कृत्वा पशिनीस्त्यक्त्वा । कथंभूता वल्लीम ? उचगुच्छा-उवा गुच्छाः कुतुमानां यखां सा तथा ताम।

·श्रीवल्लभोपाध्याय विरचितं सौम्याचन्द्रो नु सूर्यो नु प्रतापान्नु सरोरुहम् । सौरभ्यावदनं तस्या इति प्रशादिरादिः ।। (सौरभ्यादागतौ तस्यास्तमितिज्ञाश्चिराद्विदुः-इत्यपि पाठान्तरम् देवा देवगुल्यन्ति यां सदा स्वप्रभावतः । दैत्या दैत्यगुल्यन्ति सा ददातु सदा मुदः ॥१४१॥ सा शासनधीशा तं तदेत्यवदन्मुदा । श्रीवल्लभ उपाध्याय उपश्लोकयति स्म यार ।। इतोति किं तदाह- - श्रीपूज्यरान कार्य ते मदाकारणकारणम् । प्रसद्य तद्वद त्वं मां करवाणि त्वदाज्ञया ॥१४॥ यानं क्रिः परित्यज्य तामवोचद्विचारवित् । भूयांसः सन्ति मे शिष्याः अभिपिश्चानि के प्रति ॥१४॥ श्रीरिगति विज्ञप्ता मुरिमन्नस्य देवता । क्षणमात्रं तदा तस्थौ ध्याननियललोचना ॥१४॥ नियनन माऽपश्यत् तपागच्छमकाशकम् । कनकविजयं शिष्यमुपाध्यायं जगनयम् ॥ variati sisir IAमा: कमलिनीः परित्याग प्रोताऽतिसुराभिननि मुगु ... मणीयमा अपिसकीयपरिणीतन्त्रीः परित्यगमाः शान1lk -मन तामिति पदस वतीत्युपमान, गर्या इमानि 'मा { . . . (Thai | बोरिया वाऽशसोरिति वैकलिप को न । ४. देगा आगनी आगाने मा-पणिताः ता-शामतोमा नि ':... | ! या शब्दा अगामी: । सोया . . . . . . ६-मभिनि। सौर माता sirfall it aft and E. IT ना इन चिरा। शेष पास। ':'--' :... - A ना म मुहरो {{I | if it it •.. न निkिi-1 | या to thirtle sit in' • ५ : ... Attitutti finiti... { { 1 at 1.21 : of titant . * प + ifa . ' . . - २ . है . mehr ·सर्ग.] विजयदेषसूरि-मादात्म्यम् भावितात्माध देवीति सूरीन्द्र प्रत्यवोधयत् । कनकविजयः शिप्यो भविता ते गच्छनायकः ॥ अमूदृक्षोऽपरो दक्षो न विपक्षापनायकः । स्थूललक्षो लसत्पक्षो गुणलक्षोऽक्षदर्शकः ॥१४८॥ युग्मम् । विजयदेवसूरीन्द्रमित्यावेद्य न्यवर्तत । आश्या सुरिराजस्य ततः शासनदेवना ॥१४९।। उज्ज्वलान्माघमासस्य दिनात्पष्ठादधामृतात् । दिने वैशाखमासस्य तृतीये म लोग्ज्वलो।१५०॥ शस्ते प्रभाते संजाते परदेशमहाजनाः । आगता वन्दितुं तत्र ज्योतीरूपं जगद्गुरुम् ॥१५॥ रत्नसिंहादयोऽप्यन्ये सावलीग्रामवासिनः । विधायानेकधानेकान् ववन्दुस्तं महोत्मवान् ।। रत्नसिंहस्तथान्येऽपि परदेशमहाजनाः । ददू रूपयाण्यनेकानि जानस्पद्धा बुधा इव ॥१५॥ सहनः समयेऽधास्मिन् कृतपूर्वलसद्वचाः । सुश्रीढरपुराद्धातुममुश्चच्छ्रीगुरुं नरम् ॥१५.४॥ ततः श्रीसहनुमैप्यः सावलीग्राममाययौ । ददौ च शिरसा नत्वा श्रीमूरेः करपङ्कजे ॥१५॥ पत्रं प्रधाच्य सूरीन्द्रः स्वकाकारणवेदकम् । रत्नसिंहाभिधं श्राद्धं नदा प्राज्ञापयन्मुदा ॥१६॥ सोऽप्यवादीत्तदा सूरि तोपाय सहजृहदः । गच्छ स्वच्छमते गच्छनाथ स्वहिनमाचर ॥ माचालीत्परमप्रीत्या महतादम्बरेण च । श्रीसूरिभूरिभिः श्राद्धः साधुभिश्च मह श्रिया ।। श्रुत्वाथ सहजूः सूरिं सामायातं पुरान्तिके । श्रीसद्धयुतोऽगच्छत् सम्मुग्वीनो नृणामिना । अभिनम्य निशम्योपदेशं च श्रीगुरूदितम् । सइई र्पितः मूरि समानयदपाश्ररे ॥१६० । ददौ धर्माशिपं पूज्य श्रीसंघाय विशेषतः । अभ्युत्तस्यौ ततः सहः तस्मै स्याप्यदायम क्षणं लब्धै कदेत्याह सहविनयाद्गुरुम् । श्रावकास्तव भूयांसः सन्त्यन्येऽपि महर्षि काः ॥२६॥ १४७--भावितो वासितो गिधितोऽर्थात् शानेनामा पिसं या ना difast. t} हातगच्छभारसारसूरिमन्त्राधारपीफनफविजयोपाध्यायेत्यर्थ.अति साsirdroi' Fities धूतौ यत्ने' इत्यनेकार्थः। स्थूललो पटुमदः। यद् हैम:-भूटबदाम 4 !,' . . *. र्शका न्यायानां द्रष्टा, द्रष्टा तु व्यवहाराणां प्रापिषाकोऽक्षदर्शक: इवि हेम ! २५.६ ... 1 पमा स सभ्यस्तत्मयत्नतः। विचारयति येनासी माह विधायक ने का। बसन्तः पक्षाः सखायः सहाया वा यस्य स लरात्पक्ष । बसन् १शो Ankit at यता सन्पक्षः साध्यं यस्य स तथा । अथवा अफारमनपात IROENs: -i-t.. विरोधो यस्य सः अलसत्पक्षः। ' पक्षस्तु मासा गल्लाप्पयो । ४ी केशात्परम्पये। पिच्छे विरोधे देहाने सहारे राज रे' प्रति सका। १५४-भुतः सह . विहित पू shiksha भ्यायस्प भाचार्यपददापनमहोत्सवावधान vid ... ! १६१-४ सः सापक विशेषः। - ·श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [ नमः नेपामग्रेऽस्म्यहं मूरे सर्वदा किंमहर्दिकः । त्वदाज्ञाकारकः शश्वत्सेवकस्ते तथापि यत् ॥१६॥ इति ने वाञ्छिनं कर्तुं भव योग्यो मदाग्रहात् । कनकविजयायाऽत्र देवाचार्यपदं मुदा ॥१६४ करवाणि यथालक्ष्मि वर्याचार्यपदोत्सवम् । फलं लक्ष्म्या लभे चाग्यमुत्पन्नायाः मुपुण्यतः ॥ चतुर्भिः कलाकर। श्रीधर्मविनयो नाम महोपाध्याय उद्गतः। तपागच्छेऽर्कवद् व्याम्नि प्रामाणिकशिरोमनिः ।। मुजतानां शुभोपायः सद्गुणश्रीलयालयः । निर्व्यपाय उपाध्यायथारित्रविजगाइयः ॥१६॥ ना.श्री चान्लान्यं लावण्यविजयोऽपि च । द्धोपाध्यायनउद्धायः शास्त्राध्यायपरायणः ।। पन्डिताः पन्डितोत्कृष्टाः श्रीधनविजयादयः । रमितास्तद्गुणैस्तेऽपि मूरिं शिपयामिति ॥ इतीति मिनदाह- कनकनयायन्मिन् भीगरिपदयोग्यता । अतः कुरु गुरुश्रेयः सहानुभावकोदितम् ॥१७॥ ३ : गरि मनोभूनायोग्यारोन सत् । चारुभिधाभिः कः मुप्रसनो भोमपि ।। iiiनाः मयुद्धमागमन् । तदेवाचालयौप्यानाहा पाएकान बनान् ॥१७२।। मी... मन पराने । एवमादिषु सर्वपु नगरेपारेपपि ।।१५३॥ 'एमम । 1514 याने माननाः । उत्गुका नन्दितं च द्रष्टुं मूरिषदोमाम् ॥ बामा कार्यपण्डितः । पिचित्रविनमंयुक्तपत्रोत्मापदम् ॥१५५ को मानि म मापः । पिचित्रः पवारामारीमान् गन जनान् ।। मन्दोदान निम्म्यन महान् मृगम् । जोमा दिपतां दि दारिद्रयाणि मांगा। 11७11 मम । मानादिकानि हिनिनामानि मनानागि विना ।। 'नमान कामगाः । पिHAT का मता ॥ दद को पत् । मानि कि नातिनादिनः - :: * : 26114 AL;"titual * : *" Kar १ 4 . * hi . , . H है ·, ६५ सर्गः] विजयदेवसूरि-भावात्म्यम् कस्माचिदपि श्रुत्वेति समवसरणं भुवि । साक्षात्सुचतुरं सारं रचितं चतुरैनरैः ॥१८१॥ विलोकितुमिवायातस्तं नन्तुं चैव तज्जिनान् । विमानोऽयमिति प्राहुर्य चुधाः सुरभासुरः ।। उत्सवात्कृत्शृगाराः स्त्रियोऽध सहगृहे । अजेगीयन्त गेयानि सर्वदोपाश्रयेऽपि च ॥१८३॥ वादित्राणि पवित्राणि बहुजातीन्यहर्दिवम् । मुस्वरस्वर्गभेत्तृणि वादका अभ्यवादयन् ॥१८४॥ अवदन् पन्दिनो लोका यशांसि वदनाम्बुजात् । गुरूणां श्रावकाणां च द्वारे द्वारे रहे रहे । पुण्याहानि किलाहानि पुण्यरात्रीच राजयः । अभवन्नन सर्वत्र नागरा अब्रुवनिति ॥१८६॥ एवमाविरभूने प्रतिमन्दिरमुत्सवः । उत्सवः पुण्यवत्रणां भवेल्लोकोत्सवाय यत् ॥१८॥ श्रीद्वयशीतितमे वर्षे पोडशस्य शतस्य हि । वैशाखशुक्लपप्ठेऽहि मातर्भास्वति भास्वति ॥ विजयदेवमरीन्द्रो मण्डपं तं समासदत् । सोत्सवः साधुभिर्युक्तः कनकविजयादिभिः॥१८९॥ श्रावकैः श्राविकाभिध नागरैश्च जनैर्युतः । वीक्ष्यमाणो गुणैर्गीतैगीयमानः पदे पदे ॥१९०॥ विभिर्विशेषकम् । ज्योक्कारमईतां नन्दौ कारयित्वा यथाविधि । कनकविजयाख्यस्य मूरिमन्नं श्रुतौ ददौ ॥ दत्वा सूरिपदं दत्तानन्दद्वन्दो जगद्गुरुः । विजयसिंह आचार्य इति नामाभ्यधान्मुखात् ॥ (-इत्याख्यत् स्वमुखात् सुखात् -इति वा पाठः) श्रीकीर्तिविजयाख्याय लावण्यविजयाय च । उपाध्यायपदं दत्वा मूरिरेवमभापत ॥१९३॥ श्रीकीर्तिविजयाख्योऽयं लावण्यविजयो लघुः (-लावण्यविजयः पुनः -इति वा पाउः) उपाध्यायाविमौ गच्छप्रभावकतमौ समौ ॥१९४॥ युग्मम् । ततः श्रीसहजूनामा श्रावकः श्रद्धयाऽशृणोत् । विजयसिंहसूरीन्द्रमोक्तां धर्माशिपं सुखाम् ।। सुखस्य प्राप्तये भूयात् सम्पदेऽभ्युदयाय च । जयाय च सदारीणां पञ्चैते परमेष्ठिनः ॥१९६॥ श्रुत्पेत्युत्थाय चोत्साहात् तानत्वा सहजूस्ततः। श्रीसड्डानां समस्तानां करे रूप्याण्यदान्मुदा॥ १८१-विलोकयितुं तमिति नन्दि । विलोकयितुं युग्मगस्य व्याख्या-सुधाः पण्डिता ये मण्डपं इति प्राहुः । इतीति किं ? च. पुनरर्थे । तजिनान् तस्मिन्नन्दौ मिना अर्धाजिनप्रविमा- स्वनिनारतान् गन्तुं वन्दितु आयात इव अयं विमानो व्योगपानं न तु मण्डप इत्यर्थः । 'यो- मयानं विमानोऽस्त्री' इत्यमरवचनात् । विमानशब्दस पुनपुंसकलिलादन पुहिक निर्देशः। कथंभूतो विमान ? सुरभासुरः सुरैर्देवैर्भासुरः सुरभासुरः । गण्डपे हि देवाना पित्राणि स्युरतो विमानस्यापि सुरसहितत्वं दर्शिवम् । फि मृत्वा विमान आराव इत्याह-चतुरैनर वि साक्षात् सारं समवसरणं रचितं इति पलाधिदपि भुला वावसरणं हि सुरा एप रचरन्ति न नरा इति सुराणामाश्चर्यमत सुररहितविमानागानं समुचितं । कपभूतं समवसरणं सुचतुरं शोभनान्यत्वा- रोऽर्थात् जिना यस्मिंस्तत् सुचतुरं । अचतुरविचतुरसुचतुरेशि च पत्ययनिपातात् सितिः। .

·श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [नवमः आहृय सर्वदेशानां श्रीसंघान् सोऽभ्यभोजयत् । सत्कारं चोत्तरं कृत्वा यथास्थानमचालयत् ॥ कनकविजयाख्यस्य जातः सूरिपदोत्सवः । जाते तस्मिन्ननेकेषां पुंसामासीन्महोत्सवः॥१९९॥ विजयदेवसूरीन्द्रः कुर्वन्नवं महोत्सवान् । विजयसिंहसूरीन्द्रयुतो जयतु भूतले ।।२००॥ गुरुशिष्यावुभौ सूरी समासीनौ विराजताम् । श्रीतपागच्छपुंरूपनेत्रे इव विकस्वरे । (-नेने इव मनोहरे -इति वा पाठः ) ॥२०॥ गुरुशिष्यावुभौ सूरी समासीनौ विराजताम् । श्रीतपागच्छपुंरूप कर्णाविव विभूपकौ ॥२०२॥ गुरुशिष्यावुभौ सूरी समासीनौ विराजताम् । श्रीतपागच्छपुंरूपहस्ताविव तरस्विनौ॥२०३॥ वाञ्छितानां सुकार्याणां कारको स्वेच्छयाद्भुतम् । दानानां दायको चैरिवाराणां च निवारकौ ॥२०४॥ युग्मम् । एकस्तीर्थंकरो यत्र द्वितीयस्तत्र नो भवेत् । एतौ प्रीती मिथःमरी भात इत्यद्भुतं जने ॥ एकस्मिन्नेव साम्राज्ये सम्राडप्येक एव हि । पुण्याधिकमिदं यत्तु सम्राजौ राजतो ह्यम् ॥ आसीनी सम्मुखीनौ तौ मूर्याचन्द्रमसावित । भातः माच्या प्रतीच्यां च पातर्नेत्रसुखावहौ। (-प्रभाते पूर्णिमास्थितौ -इति वा पाठः) एवं नी विहरन्तौ द्वौ गुरुशिष्यो गणाधिपौ । पुष्पदन्ताविवोद्यातौ दीप्येते इव भूतले ॥ --इति श्री विजयदेवमरिशिष्यश्रीविजयसिंहमूरिसर्णनम् । नयाम्मिन् ममय क्षेत्रे भारते मरुमण्डले । श्रीमद् योधपुरं नाम पुरं पुरपुरोत्तमम् ॥२०९।। पत्र वाया घनाःपाः मरमानि सरांस्यपि। मनोऽभिरामाआरामाः सौनगेभ्योऽग्रिमाःमुखाः।। मोजाग्नत्र गनास्ति गनसिंहाभिधः मुधीः । पराक्रमपराभूतपरचक्रपराक्रमः ॥२१॥ मिलममादिरानन्दात् पानिमादिः प्रसनक् । महाराना अयं होति यं पाहोत्तमरागः ॥२१॥ भीमानमामिहाख्यस्तम्य पुत्रो महविकः । जयन्न इव शक्रस्य युवरागो विराजति ॥२१॥ माभियः येष्टी श्रेष्ठोऽन्यव्यवहारिणाम् । राजमान्यो जगन्मानगो न्यायपादिकः ॥ तन्य वायोऽभूवयो बंदा इयोनमा । मूरसिंहमहीपालमहामाना महीनगः ॥२१५|| गायो जमवन्तायो जयानो दिनीयकः । ननीयो नगाललारगो नामनोली गामा आदिमौ त्रिपु नास्तां पृपापनीविनी । आयु ायनोऽभूना मागिणी वf4:५ ।। २.१- दनि पानीला ट्रिी | . .. ft. ift If . iit ki fik' iiiiii spiritfi of st: ! { if f .itution ...; 4 min if I got it २ . . क ·सर्गः ] ६७ विजयदेवसूरि-मादात्म्यम् अभूवन् जसवन्तस्य पुत्रा एते पडत्तमाः । पण्मुखमुखाकारा विराजन्ते जयोदयाः ॥२१॥ सामलः १ मुस्ताणध २, श्रीसहस्रमल्लो ३ ऽपि च । वडा ४ पाचा ५ तथा पत्ता ६ नामतश्च यथाक्रमम् ॥२१९॥ युग्मम् । अविषादः सदा सादाः शोभाः शोभाधनाश्रयः। जगस्तृतीय आभान्ति जयराजसुता अमी ॥ श्रीमज्जेसाभिवस्याथ तृतीयस्तनयोऽवति । मत्येपु जयमल्लोऽयं जयमल्लमतल्लिका ॥२२१॥ श्रीमन्नयनसिंहाख्यः सुन्दरः सुन्दरो नृणाम् । आसा नरहरः सन्ति जयमल्लसुता इमे ॥२२२॥ एभिः पुत्रैः शुभैदीप्तो भ्रातृव्यैश्च पुरोदितः। युतोऽन्यपरिवारेण जयमल्लोऽत्र शोभते ॥२२३।। राजसिंहमहाराजः प्रसन्नहृदयोऽन्यदा । श्रीसुवर्णगिरे राज्येऽभ्यपिञ्चजयमल्लकम् ॥२२४॥ तनान्यत्र ततो धाग्यां सर्वत्र मरुमण्डले । एवं क्रमेण साम्राज्यश्रियमीष्टे स भाग्यवान् ॥ कुमारपालभूपाल इव स व्यलसत् श्रियः । दानेन जिनधर्मण दययाऽद्भुतया भृशम् ॥२२६॥ श्रीमत्सुवर्णगिर्यादिद्राशयुञ्जयादिपु । चैत्योद्धारविधानेन यात्रया च प्रतिप्ठया ॥२२७॥ युग्मम् । एवमेतानि वाक्यानि कुर्वन् पडपि सम्मति । योभुज्यते स साम्राज्यं जयमल्लच वर्तते ॥२२८॥ आह्वयज्जयमल्लोऽयं विवंदिपुरथाऽन्यदा । विजयदेवसूरीन्द्रं श्रीमदीडरपत्तनात् ॥२२९॥ विजयदेवसूरीन्द्रस्तदाहृतस्ततोऽचलत् । विजयसिंहसूरीशसंयुतः समहोत्सवः ॥२३०।। विहरन्तौ क्रमात्सुरी गुरुशिष्यसुखपदौ । श्रीमच्छिवपुरीपार्वे समाजग्मतुरुत्सवात् ॥२३१॥ आसीदवसरेऽथास्मिन् पुंजा पुंजातिपुङ्गवः । प्राग्वाटान्वयसत्पद्मप्रकासनदिवाकरः ।।२३२॥ तेजपालः सुतस्तस्य सत्पुत्रिभिरन्वितः । वस्तुपाल-वर्धमान-धर्मदासैर्विलासिभिः ॥२३३॥ वसतिप्रिय नदीनां जनानां स्वामिनामपि । श्रीमच्छिवपुरीनान्नि नगरे नगरोत्तरे ॥२३४॥ -विभिर्विशेषकम् । अर्बुदाचलसत्तीर्थेऽभवत्मासादकारकः । श्रावको विमलो नाम विमलो विमलैर्गुणः॥२३५॥ चतुरिजिनागारकारको मारिवारकः । अभूद् राणपुरे ख्यातो धरणो धरणो नृणाम् ।। इत्यादीनां प्रसिद्धानां श्राद्धानामतुलां तुलाम् । तेजपालो दधानोऽयं विधत्ते मुकृतं सदा॥ -त्रिभिर्विशेषकम् । यस्य दानपराभूता जग्मुः कल्पद्रवो दिवि । तेजपालस्तु कल्पद्रुर्भाति वाञ्छितदो भुवि ॥२३८॥ २२५-तत्र सुवर्णगिरौ अन्यत्र स्थिराद-सत्यपुरादिपु । तवस्तदनन्तरं धाव्यां भनौ सर्वत्र मरुमण्डले साम्राज्याभिय इत्यन अधीगर्थदयेशामिति फेवलं सम्बन्धवेन विवक्षित कर्मणि पष्ठी, सम्बन्धस्य अविवक्षयां, विवाक्षते च कर्मणि द्वितीयाबहुवचनं वा। - ·६ [ नवमः श्रीवल्लभोपाध्याय विरचितं अथवा-जग्मुः कल्पद्रवः स्वर्गे लोकैः सन्तापिता भृशम् । तेजपालस्तु कल्पद्रुरेकोऽस्तीहितदायकः।। अथवा-सर्वे कल्पद्रवो नेशुः भिन्नभिन्नेप्सितपदाः। तेजपालोऽस्ति कल्पद्रुरेकोऽनेकेप्सितप्रदः ॥ अथवा-तेजपालस्य दानानि साधुयोग्यानि नो नहि । एकोऽनेकैप्सितपाता तेजपालो वयं नहि ।। इति कल्पद्रुमाः सर्वे विमृश्य स्वहृदि स्वयम् । लजयेव गताः स्वर्ग लज्जितो याति यन्न किम् ॥ ऊकेशवंशविख्यातो दौसिकान्वयदीपकः (अथवा-उपकेशाभिधे वंशे दोसीवंशप्रदीपका)। योधो भोजस्तथेत्याद्या वसन्तीभ्याः परेऽपि च ॥२४३॥ विजयदेवसूरीन्द्रस्तपागच्छाधिनायकः । श्रीमद्विजयसिंहाख्यसूरिसेवितपत्कजः ॥२४४|| आगतः स्वागतं कुर्वन् जन्तुजातस्य सम्पति। रम्योपशिवपुर्यत्र तेजपालोऽशृणोदिति ॥२४॥ तेजपालस्ततस्तुष्ट्वा भूत्वा पुल किताङ्गकः । कृत्वैकत्रोत्सवात्सङ्घ प्रास्थात्सूरि विवंदिषुः ॥२४६।। यत्र स्तस्तत्र तो सूरी गत्वा नत्वा च भक्तितः। अग्रतो विनयादस्थाद्धर्म श्रोतुंमना हि सः ॥२४॥ शत्रुञ्जयार्बुदादयादितीर्थयात्रां हि ये नराः । कुर्वन्ति कारयन्त्यन्यान् लभन्ते ते नराः शिवम् ॥ श्रुत्वोपदेशमीक्षं भट्टारकनिरूपितम् । तीर्थयात्राफलं ज्ञात्वा तेजपालोऽभ्यधादिति ॥२४९।। अर्बुदाचलतीर्थस्थान् विधिनाचिचिपाम्यहम् । विवन्दिपामि च श्रीमदादिदेवादिकार्हतः ॥२५॥ भवता दीव्यताचार्यवर्योपाध्यायसाधुभिः । महता च श्रीसड्वेन तथान्यैथ समन्वितः ।२५१।युग्म ओमाहेति ततः मूरिस्तेजपालाभिधास्तिकम् । इच्छाप्तौ स्याद्यतो हर्पः सोऽतोऽतोतुप्यतोत्तमः॥ (-सोऽतोऽतोतुप्यत प्रेयान् इच्छासिद्धिन किं मुदा-इति या पाठः) प्रत्ययुंदाचलं तीर्थं तेजपालस्ततोऽचलत् । प्रत्यहं नन्दमानोऽमा रामायान्तं गणाधिपम् ॥२५॥ (-समायान्तं तपापतिम्-इति वा पाठः) मुदिनाहे समारोहन श्रीमूरिः पावकय सः । अर्बुदाचलसत्तीर्थमनत्तस्मिंचतीर्थपान् ।।२५५॥ द्रव्यतस्तेजपालोणं श्रीजिनेन्द्रानपूजयत् । कश्मीरजन्म-कर्पूर-कस्तूरी-चन्दनादिभिः॥ अन्यष्टौद् भारतः मरिः श्लोकः काव्यध भावदेः। यथामति यथाधीतमन्येऽपि व्यदधन् स्तुतिम्॥ द्रव्याययययेन्द्रेयोबुद्धया नत्र स आस्तिकः । एकेन्द्रियादिनीवानां दयां गरिरपालयन् ।। महाप्याणि म बादः श्रादानां पाणिपते । मरिमु गाधुनां वासे श्रीपदद्धगे ॥२५८।। भद्राचलमतीर्थयात्रायाः परमोत्सवः । प्रावर्तनोभयोरेवं गुरिधारकयोमहान् ।। २५९ ।। उनीर्य मा दग्निानि च दृम्ताम् । अदाचलगत्तीयान् मुनामुमोदगान् ॥२६०।। विजय देवीन्द्रो नियमिश्यिक । अस्थापत्य कायाम नगपालोऽपि गंगा ॥२६॥ :- ii. vita it.ficatifil[: vire ! ....... ...isit: २ - 2-3 , ' ' + : . नामि 1 "" - w 1

·तेर साहित्य संशोधक ग्रन्थमाला
ग्रन्थाङ्ग-९
श्रीश्रीवल्लभपाठक-विरचितं
विजयदेव-माहात्म्यम्
(प्रथम भाग-मूलमात्र)
सशोधक तथा संपादक
भिक्षु जिन विजय
[ आचार्य-गुजरात पुरातत्व मन्दिर-अमदायाद]
प्रकाशक
जैन साहित्य संशोधक समिति मारफत
मर्दुम रा. वा. गीरधरलाल उत्तमराम पारीख
बी. ए. एलएल. बी. ना ट्रस्टीओ
अमदावाद
Edited by Muni Jun Vijayaji Jamna Sahitya Samsodhaha Karyalaya Ahmedabad and
Published by K. P, Modi the trustee of late R. B. Girdlarlal Uttamram Parikh
Haja Patel's Polo Ahmedabad and Printed at the Diamond Jubilee Printing
Press, Salapose Road Ahmedabad by Devidas Chhaganlal Pankh. 192S.
Ist Edition,
500 Copies
वि. स. १९८४]
[वि. सं. १९२८

·सर्गः ] -- विजयदेवपूरि-माहात्म्यम् - आदरं परमं कृत्वा सह लात्वा च सद्गुरुम् । सम्पन्दमिवानन्दं धृत्वा चित्ते च सोऽचलन् ।। अथ प्रभाते संजाते दिवारत्ने प्रभावति । तेजपालो नृणां रत्नं मूरिरत्नं न्यवेशयन् ॥ २६ ॥ श्रीमच्छियपुरीमध्ये गुखाश्रय उपाश्रये । दत्वा रूप्याणि लोकेभ्यः कृत्वा च प्रवगेन्मयम् ॥ जायमानः सदा धर्मः क्रियमाणैः स्वतः शुभैः। कार्यमाणैश्च लोकेभ्यो नव्यर्नव्यैर्दिने दिने ।२६॥ श्रीसूरीन्द्रश्चतुर्मासों समामोत्सुकृतोत्सवाम् । न च श्रीतेजपालस्य जिनधर्ममनोरयान्।२६६युग्मम चतुर्मासी समाप्यैवं प्राचलत्माचलदलः। विजयदेवसूरीन्द्रः प्रमत्तो न यनो यतिः ॥ २६७ ।। श्रीसुवर्णगिरिद्रमात् प्रैप्यं प्रेप्य समादयत् । जयमल्लस्तरोमाला श्रीमुवर्णगिरिप्रभुः ।।२६८॥ उपस्वर्णगिरिग्रामे श्रीसूरिः समवासरत् । लोकवार्तामिति श्रुत्वा जयमालोऽभ्ययययन ॥२६॥ अरसद् रसिका मूरिपदान्जरपर्शसदसम् । मुखेनाऽलीव सन्मूर्ना जयमलोऽग्रनंचया ॥ ७ हृद्यानन्यानवद्येन विधिनवाभिवन्य च । व्यययित्वा च सालोके मह लावा च मम ॥२७॥ श्रीसुवर्णगिरिद्रले सरङ्गे सदुपाश्रये । समानीयाऽसयत् मिहामने भूपमियोगमम ॥ १० ॥ ततः श्रुत्वोपदेशं च जयमल्लो जगजयी । महाजनकरे मादात् रपकाणि महामनाः ॥७॥ -निभिसाम। अधान्यदाच सरीन्द्र जयमालो न्यवेदयत् । मशरयदिवस पश्य प्रविष्टायोग्याईनः ॥ ८॥ ततः सूरीश्वरोऽपश्यज्ज्येप्ठमासे शुभ दिनम् । प्रतिष्ठायोग्यमारोग्यका सौभाग्यावर श्रावकं जयमालाख्यं गुवर्णगिरिनायकम् । मुवर्णगिरिसत्संघममक्ष चयन ! ततः श्रीजयमल्लोऽपि देशदेशमहाजनान । उपरिष्ठात्मतिष्ठायाः मयान यसमा : ! आजग्मुरतत्क्षणात्तेऽपि प्रतिष्ठां द्रा गुपताः। वन्दि च तदा मूरिद्वयं पुण्याभिपिट: + ! (-दूर्य लामायामा-नि. Homemamaanmasum- - २६७-पत.ण अपार अविनश्या पर्व मनोपरगतिषिय ६८ " :- . ? २६९-सभ्यसा यत्-मग मासा दिया." संपेन अभियाति अभिसंपति। णाविपरपासिदियोति । सहिर राक्षापास सि पयागो प्रथम :: २७३-लोक मामलोपारिता पोत्या : पत्वेत्यर्थः । पला विम पुरादिया. 7 ! २७८-:-" : " .......... श्रीविजयनिरिक..: ब म .. येपासे लाभार} .. :: : ।

·[ नवमः मामायिकोपवामाद्यान् व्रतोचारादिकांश्च सः । अर्हन्निव महाधर्मान कारयन्वारयनयम् ॥२९॥ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचित श्रेष्ठेन विधिना सूरिः प्रत्यष्टादुत्सवादथ । महावीरजिनेन्द्रस्य प्रतिमामपरा अपि ।। २७९ ॥ प्रतिष्ठाय जिनेन्द्राणां चैत्यानि परमोत्सवैः । साधूनां विदुपां सूरिः प्रादात् पण्डिनसत्पदम् ॥ व्रतरत्नानि पञ्चैव साधूनां भाविनामपि । तानि द्वादश दिव्यानि श्रावकाणां विशेषतः । (-साधुभ्यो जायमानेभ्यो व्रतरत्नानि पञ्च हि-इति वा पाठः)॥२८१ ॥ युग्मम् ।। श्रावको जयमल्लोऽपि सत्प्रतिष्ठाविधापकः । श्रीसाधर्मिक लोकेभ्यः प्रादाद्रप्याणि सद्धिया। साधुभ्यो दर्शनिश्य श्च महात्मभ्योऽप्यनेकधा । अदभ्राण्यतिशुभ्राणि वस्त्राणि प्रवराणि च ॥ एवं प्रावर्तत श्रेयान प्रतिष्ठापरमोत्सवः । वर्णनीयः कवीन्द्राणां मूरिश्रावकयोस्तदा ॥२८॥ अथान्यदा च सूरीन्द्रस्ततश्चिचलिपोत्सुकः । इत्याख्यज्जयमल्लाख्यं मन्त्रिणं संघसंयुतम् ।।२८५॥ इतीति किं तदाह- श्रीनागपुरवास्तव्यः सङ्घ आह्वयति स्फुटम् । मेदिनीतटवास्तव्यस्तथान्योऽन्यत्र चान्वहम् ।२८६॥ यदि ब्रूयाः प्रसद्य त्वं तदाहं विहराण्यतःवन्दनायुद्भवं पुण्यं प्रापयाणि तथा च तम्।२८७|युग्म तदानीं जयमल्लोऽयमुत्थाय विनयान्वितः । प्रा.लिनम्रसन्मौलिः सर्वश्राद्धशिरोमणिः ॥२८॥ श्रीसुवर्णगिरिद्रङ्गवासी श्रीसङ्घ एव च । श्रेष्ठी लाधा महामन्त्री वर्धमानो महामतिः ॥२८९॥ साहः श्रीठाकुराख्यश्च साहुला श्रीकलाभिधः । वधा भ्रातृयुतोऽथान्यः साहः श्रीधर्मदासकः ॥ सङ्घपो डुङ्गरः श्रीमान् साहः श्रीडामराभिधः । वर्षमानादिको वर्धमानोऽमानश्रिया सदा विजयदेवमूरीन्द्रमित्थं व्यज्ञपयत्तराम् । साम्पतीनां चतुर्मासी निवस श्रेयसे गुरो ! ॥ २९२ ॥ -पञ्चभिः कुलकर मन्त्रिणो जयमल्लस्य सवस्यापि च भूयसे । श्रेयसे हृदयानन्दवृद्धय चोमकरोद् गुरुः ॥२९॥ धारयन् मर्वयंमारिजन्तुजानदयालुताम । अपारयच्चतुर्मासी न भावं भविनां गुरुः ।। २९४ ॥ चतुर्मामी ममाप्याथ पुनश्चिचलिपुर्गुरुः। श्रीमन्नं जयमल्लाख्यमपृच्छच्छापकोत्तमम ॥२९॥ गन्तव्यम् । न तु भृयांनो लागा भवेयुम्नत्र कथं न गन्न्यं, अवश्यं तत्र गन्तव्यमित्यागयेन आगला दन्यः! २८४-मृरिश्रावस्याः श्रीविजयदेवमग्रिीनयमल्लावकयोः । २९६-ओशोद चतुर्मानी हरियागीनि अदीनवान । म्यादोग परमं मने- भ २६.2-सम्मत पानीमचादिदाता परी ·सर्गः] . । 19 विजयदेवसूरि-मादात्म्यम् अवस्थानं न साधूनामेकत्र किल युज्यते । अतोऽतोऽथ प्रतिष्ठेय भवाना भवेद्यति ।।२९६॥ श्रुत्येति वचनं मूरिमरूपितमनिन्दितम । संगृय चरणो मृी संस्पृीनि च मोऽवदत् ॥२९॥ विजयसिंहभूरीन्द्रवन्दनकमहोत्सवम् । स्वयं चुरु गुरुश्रेयः श्रेयांसं कर्व च नम :२९८॥ इत्युक्तो जयमल्लेन स्वमनोरथसिद्धये । भवत्येवं महाभाग मरिराह भमन्नहद् ॥ २९९ ॥ ततः श्रीजयमल्लोऽध श्रावकान् देशदेशतः । श्रीमच्छिवपुरीवामितेजपालादिशान घनान : विजयसिंहमूर्यविन्दनोत्सव उत्तमः । भवितानाऽनः समानान्तु मयि भून्या पापगः १०-११ ततो द्रव्यार्थिनः केऽपि केऽपि धर्मव्यधार्थिनः केऽपि कौकिनो दापि नन्दनीला अधारोहा रथारोहा बोष्ट्रारोहाथ केचन । पढानिका अनेक च गजान व गाजिता ॥३॥ सासिनीकाः सपनीका वरसीकाः समातरः। महाजनाः समाजामुहिक रिण : ~ मिका सौवर्णानि सुवर्णानि काय आभरणानि च । देवानागिय देवीनागिव नांदगाव : सुवर्णमिव सत्पस्नणं चात्यन्तमो.कम । नदेत्याना वीक्ष्य नुवर्णगिcिom यत्रानेकगवादीनां भूरिारिरभूत्पुरा । अपूर्वा न कटा पूर्व मातीमा: ..! सुवर्णगिरिरित्याख्या यधार्थायाभवन्छुभा । ति प्रयन्ति सालोया या अथ श्रीजयमाख्यः सन्मण्डपममण्डयत् । पारदेगिफयाणां कानोस ! अध वन्दनोत्सवमण्डपवर्णनम- श्रीफैलासशिलातुल्यायचुराः शुचयः सिचः । यध्वनिलो ::. :::: २९६-7. परमाकारणात् । - Hot २०४-थि धर्मनिमित परि म सगो. श्रीविजयदेवतरिमीदिजयति मा पलिमोभिः पनपरपालिका पुरचारिणीयमरः । म पजीभि. परि... ३०६-मर पौ" समूह में लायो साए । १५ " . गिरिरम: । ६०८-RE---- PRASTRA दापू'! ..... - * ·- 4-h-metone MAmb भोवलमोपाध्यायधिरनितं [AR नौगाकारहाणि हि । पीतवासांस्गभासन नद्रभास झोनाः ॥ मनाया नाभी मिषमासागपिअरः। मेरुः मुरी प्रणन्तुं किं गाया '' मायोतिः सूर्यचन्द्रोदिनोदयम् । ( -मोदितादिलानन्द्रगः -हाना पार: )। अवाभानभ पोदं गरमागमिमाम्मरम् ।।११॥ 'पविरुणानि न । लक्ष्मीपुष्पगुलानीन ला मी दा गणां गम ।। मागि ग्लानि नमनागि हि । कर्तु ही लगन्मानि रक्तानी । सगो।। नीमचागि रेजिरे । इग्न्मिणिलानी निरा गिरि ||३|| - .......7:गासम्भोणि गुगोणिकारणं गर्माग पहा १३? r: गमका गिोदिता। नानां या भोणिमा 7. TETपमान । अभिगो मोकिमयभिगारकागि? ": ITI 21 गीगाग गदिगणी ॥३० । 3 . . . . ?' - सागर-निगगि १ ' ! : ' । ६. 3. 127T11 पनि HWAwave NASI - ३ N sar a ३.1, Risit | ॥र 4-4 : finis 11:11: प . 2 , 7 - . 1 - . - + 3B * --- क .. him . . क . in * - 3 ·स.] पिसयोगसूरि-माहात्म्यम् अथवा-चिनकगिरिताः स्तम्भरिका यत्र रेजिरे । नृत्यन्त्य इव नर्तक्यः करैः क्षिप्तैः च चामरैः।। पालग्बानि मलम्बानि यत्र लम्बिनी चोचकः । मुक्तास्रजोऽपि सर्वत्र व्यराजन्त च सर्वतः ॥ तानि ताश्च विलोक्यैवमशान्त तदा जनाः। गगल्या रक्षजातीनां गुच्छामअरयश्च किम् ॥३२३ व्यराजपत्र सवारं रत्नादर्श विनिर्मितम् । प्रचण्डानेकमार्तण्डरिपालरिवाश्रितम् ॥३२४॥ पायदद्वीपोदण्टमोचभुण्डाभतोरणन । पश्यतां सर्वलोकानां परमानन्दकारणम् ॥३२५॥ अधवा-इन्द्रसज्जीकृतोदण्डकोदण्डोपमतोरणम् । पश्यतां सर्वलोकानां सर्वकल्याणसूचकम् ॥ मङ्गलैरटभिः श्रेष्मुक्तारत्नमयः शुभैः । शोभमानं मनुष्याणां मनोनेत्रोत्सवमदम् ॥३२७॥ -चतुर्भिः कलापकम् । न्यवेशयदयात्यन्नमुन्नतं तत्र भण्डपे । सिंहासनमतिश्रेयो जयमल्लः शुभाश्रयः ॥२७॥ शोभमानयथास्थानग्रथित्तानेकरत्नकम् । सुरेन्द्रासनशोभायाः सर्वथा व्यपहारकम् ।।३२८॥ एतस्यैवेदमीक्ष योग्यं नान्यस्य कर्हि चित् । विधात्रेति धिया स्वीयकराभ्यामिव किं कृतम् ॥ साधसाधूचितानेकविस्तीर्णनवतादतम् । स्पृहणीयं सुरेन्द्राणां नराणासुत का कथा ॥३३०॥ -चतुर्भिः कलापकम् । ३२१-चिनति, अस्यान्वयलेश-यत्र मण्डपे स्तम्भपुत्रिका रोजिरे । कथंभूताः ? उत्प्रे- क्ष्यन्ते-क्षिप्तः सुचामरैः फरेत्यन्त्यो नर्तक्य इव | यथा नर्तक्यः क्षिप्तः परैर्नृत्यन्त्यो राजन्ते तथा स्वम्भपुषिकाः क्षिप्तः करैः सुचामरैनृत्यन्त्यो व्यराजन् इत्यर्थः । ३२२-मालम्मानि सूम्बका इति भाषाप्रसिद्धानि यत्र मण्डपे । ३२३-तानि प्रारम्बानि ताश्च मुक्ता सजः । ३२९-३०, पथंभूतं सिंहासनं विधात्रा स्वीयफराभ्यां इति धिया कि कृतमिव । इतीति किं दृक्षमिदं सिंहासनं, एतस्यैव श्रीविजयसिंहस्रेरेव योग्यं । अन्यस्य न फर्दिचित् । पुनः फयंभूतं सिंहासनं ! साधु साधूचितानेफ विस्तीर्णनपत्ताइतम् । साधो रमणीया उप्रक्रियाकर्तृत्वात् । ये साधवोऽनगारास्तेपासुचितानि योग्यानि अनेकानि प्रचुराणि विस्तीर्णानि यानि नवतानी- व नवतानि तै:-दलीचाप्रमुखविछावणासदृशवखैरगुतं यत्तत्तथा । 'कुथे वर्णपरित्तोमप्रवेणी नववा- ऽस्ति रा.' इति हैमवचनान्नवतशब्दस्य दलीचाप्रमुखस्य पर्यायत्वात् । नवतानीव नवतीनि उत्तमाच्छादनवखाणीति व्याख्या । प्रवेण्याऽऽस्तरणं वर्णः परिस्तोमः कुशः सुध. नवतं चेति तुल्यार्थाः । 'प्रच्छदसोत्तरन्छद' इति हलायुधः । 'नववर्णकंबले आच्छादनमाने वा' इति तट्टीका- वचनात् । नवतशब्दोऽन आच्छादनपर्यायोऽपि शेयः । तेन साधुसाधूपितानि भनेकानि वित्ती. पनि यानि नवतानि विच्छावणा इति भाषाप्रसिद्धानि तैरन्द्भुतं यत्तत् साधुसाधूचितानेकविस्तीर्ण ·[ नवमः श्रीवल्लभोपाध्यायविरचित श्रेष्ठकाष्टमयं मध्ये नानारत्नमयं वहिः । प्रत्यष्टापयदुत्कृष्ट पट्ट सप्रच्छदान्त्रितम ॥३३१॥ सूरेश्वरणयोर्वांधा माभूत्तुच्छापि कर्हि चित् । इति निश्चित्य सद्भक्तिधियेन्द्रादधिको यतः॥३३२ आधिक्यमाह-अर्हतोऽध्वनि पन्यासे पद्मानीन्द्रो नवैव हि । मुञ्चेद्विरतो.मध्ये समवसरणस्य न ।। उपाश्रयस्य मध्येऽयं वहिस्तादपि चान्वहम । पनाधिकानि वासांसि प्रस्तुणाति पदोरयः ।।३३४ -चतुर्भिः कलापकम् । उत्तिष्ठतात्कदाचिच्च कदाचित्तिष्ठतादयम् । यथोचितमुपर्यस्य ददानः पदवन्दनाम् ।।३३५॥ इति कारणतः पट्टप्रतिष्ठापनयोग्यता । मण्डपे शोभमानाऽभूयद्विवेकः प्रमोदकृत् ॥३३६॥ -इति पट्टवर्णनम् । लोकचक्षुविनोदाय प्रारब्धं प्रेक्षणीयकम् । विजयदेवसूरीन्द्रोऽविशत्तमथ मण्डपम ।।३३७॥ विजयसिंहसूरीन्द्रस्तं प्रविश्य यथोचितम् । श्रीमूरिवचसा श्रीमत्सिंहासन उपाविशत् ॥३३८ पश्यतां सर्वलोकानामकरोत्पादवन्दनाम् । विजयसिंहसूरीणां विजयदेवमूरिराट् ।।३३९।। यथाविधि तदानीं स द्वादशावर्तचन्दनाम् । व्यदधाच्छ्रीमतस्तस्य यदाचारः परः सताम्॥३४० वन्दनां ददतस्तस्य पट्टाः स्तम्भासनस्थिताः । वभुः पुंपुत्रिका इन्द्रास्तिरोजाता इवेक्षितुम् ।। (-व साक्षिणः-इति वा पाठः) ॥३४१॥ सुरिमन्त्रं जगच्छत्रमिव सन्तापवारकम् । प्राददाद्वदनाम्भोजात् प्रसादसुभगाद्गुरुः ॥३४२॥ श्रीजयसागराख्यस्य श्रीकीर्तिविजयस्य च । श्रीवाचकपदं प्रादात् सूरिय॑त्सर्वतोपकः॥३४३|| अन्येषां साधुलोकानां विदुषां सजुषां नृणाम् । श्रीपण्डितपदं प्रादात् सूरीन्द्रो यद्विवेकवान् ॥ गीयमानशुभैर्गीतैः स्फूर्जज्जयजयारवैः । स्तूयमानो गुणैः पुण्यैर्मागधैर्विवुधैरपि ।।३४५॥ गतव्याधिः समाधिश्रीलब्धसिद्धिः समृद्धिमान् । विजयसिंहसूरीन्द्रः प्राभवत् प्रभुताश्रिया ।३४६ श्रीगुरौ सुप्रसन्ने हि किं न सिद्धयति वाञ्छितम् । अनीश्वरोऽपीश्वरः किं न नरः को भवेद्भुवि॥ मुस्वरा युवतीलोकास्तदा गेयान्यगाययन् । वाद्यान्यवादयन् वाद्यवादका अपि चोत्तमाः॥३४८।। नवताद्भुतम् । पुनः कथंभूतं ? अत एव सुरेन्द्राणां स्पृहणीयं । उतेति वित नराणां का कथा- किं कथनीयमित्यर्थः। इति सिंहासनवर्णनम् । ३३४-स जयमन्ट उत्कृष्टं पढें पाटि इति लोभापाप्रसिद्धं प्रत्यष्ठापयत् । कथंभूतं पटं मध्ये श्रेष्ठकाष्टमयं बहिर्नानारत्नमयं । पुनः कथंभूतं ? प्रच्छादान्वितं प्रच्छयैः विछावणा इति भापाप्रमिद्वैगन्धिनं युक्तं । । पाया प्रत्यष्ठापयन् । सूरेः श्रीविजयदेवसूरेशरणयोः फर्दिचिनुच्छापि यावा माभूदिति धिया । इथंभूनः ग जयमरः-यतः इन्द्रावधिकः । सुदेवाह-नतोऽपनीत्यादि द्वाभ्या अर्थः प्रसिद्व एव | ३३५-अस्य पट्टम्य परि । दनि पट्टवर्णनम् । ?

·पानी भीनमानमा नमाजनकगम्युजे ॥३४॥ पनि मानिनवानि नजानकाश्किलोकानां जयमारनहाऽददात् ॥३५०॥ चियामार्गः पानी का । यादगन् न माहय महाजनमभोजयत् ।। एमाग मानना नोन्यापासहिचानन्दः प्राप्तान्मे हितसम्पदाम ॥३५२ श्रीगलमा बानुपतिमाए । विजयामागको जनाजगनीनले ॥३५॥ द भीगरणा धनवानामा नविना निहिनं तेजो दिनान्तेऽमिरिवाधिकम् ॥ कास्पिद गाभिमां च नम । निगरादिगणां सोऽतिशल्यमिवाभवत् ॥३५५॥ प्रति िनगाकार्य गरेऽधिजनि । हिपां मोमिने पूर्व दि सोऽग्निरिचोत्थितः ।। तत्र गर्ग पर मामलोचनालयः । भानन्दन श्रावका लोका नयाभ्युत्थानदर्शकाः ॥३५॥ आमामहरिवं रायमरिन र दुर्दमम । नगमेय स सूरीन्द्रः प्रतापतपनोपमः ॥३५८॥ मानुन निर दर्नेशान तेजसा चोजमा सणात् । यो जयति विशेपात् स विजयसिंह उच्यते ॥ ति नाममाऽभवत्व ना. मन मार्यकम । विनयनिहरीन्द्रो जयतात्स चिरं भुवि ॥३६०॥ भारफपदच्याजान नमाया वयं फिल । भजताग्रतेजाः श्री राजत्साम्राज्यदीक्षितम् ॥३६१ गरि सर्वस्व लोकरच चेन आचारतोऽहुतात् । आदत्तां नातिशीतोष्णः समीर इव दक्षिणः ॥ चभिरधिविऽगीतिनमे शुभे । पोडशस्य शतस्याहि पष्ठे पौपसितस्य हि ॥३६३॥ एवं भगस्यसम्पनलामीकः कान्तकौतुकः। चिरंजीव्यात्स सूरीन्द्रो यस्यासीद्वन्द्वनोत्सवः॥३६४ सदैवमस्तयन् लोका यं नवं गच्छनायकम् । आगिपं दृशीं यस्मै ददुर्नन्दतु स प्रभुः ॥३६॥ इत्यं श्रीविजयादिदेवमुगुरु स्वीयेन सत्पाणिना, माकापी द्विजयादिसिरमुगुरोः पट्टाभिषेकोत्सवम् । ३४९-प्रासं अवदादूपं प्रशस्तं दत्तवानित्यर्थः। तिडोनुवृत्तेस्तिसन्तादपि प्रशंसायां रूपप इति रूपप् । ३५४-अग्नि चादित्यः प्रविशतीति श्रुतिः। गधाग्निर्दिनान्ते सूर्येण निहितं तेजः माप्याधिक शोभते तथा श्रीविजयसिंहसूरिरपि गोगुरुणा श्रीविजयदेव सूरिगुरुणा दत्तं धर्मराज्धं लया शोमन्तामित्याशीः। ३५५-दत्तेति बस्यान्वय-स श्री विजयसिंहमूरिः शत्रूणां परमतप्रतिवादिनैयायिकादि- दर्शनिना हरि अतिशल्यमिद अधिकाल्योपमोऽगवत् । पार्थभूते ददि ? निःशल्ये शाल्वरहिते इत्यर्थः । कथंभूतानां शत्रूणां सूरि मोविजयदेव भट्टारकं दत्तरिपदं भीविजयसिंह सूरीणां सुरिपदं येन स तथा तं च पुनः तं भीविजयसिंहसूरि प्रभु स्वामिनं गच्छनायकं शुभूवुषाम् । + ·७६ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [नवमः . श्रीश्रीवल्लभपाठकेन पठितं विद्वज्जनानां मतम, श्रोतृणां सुखदायकं भविविशामानन्दसम्पत्प्रदम् ॥३६६॥ इतिश्री श्रीवल्लभोपाध्यायविरचिते श्रीमत्तपागच्छाधिराजपातिमाहिश्रीअकबरप्रदत्त जगद्गुरुविरुधारकभ० श्रीहीरविजयसूरीश्वर० पातसाहिश्रीजिहांगीरप्रदत्तमहातपाविरुधारि भ० श्रीविजयदेवसूरीश्वरगुणवर्णनप्रवन्धे श्रीमद्विजयदेवमाहात्म्यनान्नि महाकाव्ये श्रीविजयदेवरिप्रदत्त श्रीविजयसिंहसूरिभट्टारकपदप्रदानवर्णानो नाम ९ सर्गः ॥

·दशमः सर्गः अथ श्रीमेडताद्रो, हो हर्पकरोऽभवत् । सदा तत्रत्य लोकानामन्येपां च विशेषतः ॥१॥ निविरीसा इवोवींशा धनीशाचापरे जनाः । यस्यासन् पुर आसीना नाहस्तेन केऽप्यमा ॥२॥ अवष्टभ्य सदा तिष्ठन् यदंही जीविकार्थिनः । कलौ लोका अनेकेऽस्मिन् नाहर्पस्तेन केऽप्यमा॥ सदादाने सदा नृभ्यो ददत्यन्नादिदायकाः। न पशुभ्यो विशिष्येति पशुभ्योऽपि ददान्यहम ॥४ विचार्येत्यददद्दानं नरतिर्यग्भ्य ईप्सितम् । कर्णादिदानशौण्डेभ्यो हर्पोऽयमधिको यतः १५} तद्यधा-सदादाने ददौ सोऽन्नं नराणां जीविकाकृते । पशूनां च खटान् दिव्यान् तेन स्पर्धेत कोऽप्यमा ॥ ६॥ यस्याध्यापि मुताः शश्वद्ददत्यनं खटानपि । मनुप्येभ्यः पशुभ्यश्च तेन स्पर्धेत कोऽप्यमा ||७|| श्रीशधुअयसत्तीर्थरैवतकासुंदादिपु । नेमुस्तीर्थकृतः सङ्घ कृत्वा माग भरतादयः ॥८॥ कृत्वा तैः सह संह श्रीहर्षों हर्पवद्वरः । करवाणि महासमिति चेतस्यचिन्तयत् ।।९।। पूजयानि च तवत्याः प्रतिमा अर्हतां समाः। निर्माणि च महापुण्यं फलं लक्ष्म्या लभ पुनः।। -त्रिभिपिफम् । तदानों स विचिन्त्येति महासङ्घ विधाय च । स्वगुरुनन्यसाधूश्च लात्वाऽमा तीर्थमानजन् ।।११॥ २-तेन श्रीहर्पण नाला भावयेणाऽगा सह फेपि नाऽर्पन न स्पर्धा पारित्या तेन केन ? यस्य पुर आसीना उशिा धनाशाः, पः पुनः अपरे जना. निविसमास गनामिका इव कृतनासिका नमना इव आसन् । नेर्विर पपिरीसचौ । इति नासिकाया: सरकाशनि कमरे वाच्ये निशब्दात् पिरीराच् प्रत्यये निविरीसं, संयोगान् पुरुपा अपि निपिरीम निधि व जतनासिफपुरुपा इव येतेऽपि च शब्दस्य लोपेनिविरीसाः तनातिया नमना सपना । ३-तेन हर्पानामा भायफेण अमा सह फेपि नाऽदर्षन न भरपर्धन । सेगमेन यती अवष्टय आलम्च्य अरिमन् पली जीविकाधिनो अनेके लोपः सना शसि | RRC अवाघालम्पनाविदूर्ययोरिति बालग्मनेऽ स्तम्भे महाररूप मूर्धन्या... ! ४-सदादाने सपार इति भाषाप्रसि । १०-आशी: प्रेरण-परपाणि पूजयानि निर्माण एलानिशानिशी इत्यादेशे गाएत्तमध पिणेति गमे तोट मराशि र एत ऐ आदशे लोट जात्मनेपदे उतनपुरम् । ११-गार्य मोरवसापलं पाम पाप्तवान् । ।

·पदं न दृष्टं नया श्रीमत्ममवसरणमिति पदमपि न दुष्टं। प्रतिष्ठापयामेति च,ठा गति निवृत्ती इत्यस्य [ दशमः स्यार्पयामास भूपतिः ॥" इति । यथा शुभेऽह्नि कनकवतीमित्यस्मिन् श्लोके पञ्चहस्वाक्षरं श्रीहेमचन्द्राचार्याः श्रीनेमिचरित्रे-" शुभेऽह्नि कनकवी कलाग्रहणहेतवे । उचितस्य कलाचार्य- श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं श्रीनेम्यादिजिनाधीशान पूजयित्वाऽभिवन्द्य च । कृत्वा लम्भनिको मझे प्रभोज्य च ततोऽचलत्।। प्रचलन् सह संघेन तीर्थ शत्रुञ्जयाभिधम । प्राप्यारुहा च सोऽभ्यदादिदेवादितीर्थपान् ॥१३|| सो वारुह्य ततः संघं प्रभोज्यामृतभोजनम । पाणौ प्रदाय रूप्याणि पुण्यमादाय चाचलत् ॥१४॥ श्रीमदहम्मदावाद तत आगत्य समभुः । अपृपुजज्जिनाधीगश्चित्येषु विविधप्वपि ॥१५॥ विजयसेनसूरीन्द्र विजयदेवसद्गुरुम् । अभिवन्य च सङ्घस्य मध्य आकार्य सोऽर्चयत् ॥१६॥ लम्भनिकां विधायाथ तत्रत्य श्रीमहाजने । प्रतस्थे प्रततस्थेमा ततो देशं स्वकं प्रति ॥१७॥ आयन् शंखेश्वरादीनि तीर्थान्यन्यानि चाध्वनि । पूजयन् लभनी कुर्वन् प्रापादगिरिं च सः।। पूजयित्वा जिनांस्तत्र कृत्वा लम्भनिकां च सः । श्रीमन्छिवपुरीस्वर्णगिरिदेवानपृपुजत् ॥१९॥ एवं धर्माननेकान् यो व्यदधाद् विधिपूर्वकम् । श्रीहर्पः कस्य हर्पाय नाभूद्धर्मपरायणः ॥२०॥ तस्य पुत्रा अमी सन्ति पञ्च पञ्चेन्द्रिया इव । विराजन्ते जगजोतीरूपा रूपश्रियाद्भुताः ॥२१॥ तद्यथा-प्रथमो जसवन्ताख्यो, द्वितीयो जयराजकः । तृतीयो नेमिदासश्च सामीदासचतुर्थकः।। श्रीमद्विमलदासश्च, पञ्चमः पञ्चमो गुणैः । पञ्चाप्यते मिथः प्रीताः सर्वप्रीतिविधायकाः ॥२३॥ पञ्चानामादिमस्तस्य जीवराजः सुतोऽभवत् । पितुः सेवापरत्वेन पितुः स्वर्गमनुव्रजत् ॥२४॥ (-पितृस्नेहाधिकत्वेन-इति वा पाठः) पश्चापि चैकदेत्येते संभूयाचिन्तयन्मिथः । आत्मभिः कारितं श्रीमत्सुवर्णगिरिपत्तने ।।२६।। श्रीमत्समवसरणप्रासादः सर्वतोऽद्भुतः । प्रतिमाः श्रीपार्श्वनाथादिजिनानां कारिता इमाः ।।२६ ताः प्रतिष्ठापयामाऽऽशु यदि स्यात्सर्वसम्मतम् । श्रीविजयदेवसूरीन्द्रमिहाहय महादरात् ।।२, १८-आयन् आगच्छन्-इ गतौ अदादिः परस्मैपदि आड्पूर्वस्य अस्य धातोः शत- प्रत्यये आयन् इति रूपम् । २३-'पञ्चमो रुचिरे दक्षे' इति वचनात् पञ्चमशब्दोऽत्र रुचिरपर्यायः । २६-श्रीमत्समवसरण इत्यत्र पदे श्लोकलक्षणाभावे पि षड्व्हस्वाक्षरपदं न दोपाय यत -त्रिभिर्विशेषकम् । -त्रिभिर्विशेषकम् । हेतुमान चे तिणि चि अतिरीति पुगागमे उपसर्गात् सुनोति सुवतीति सकारस्य मूर्धन्ये छोट उत्तमपुरुपवचनम् ।

·प्रास्ताविक आ विजयदेव माहात्म्य १७ मा सकाना जैन धर्मना इतिहासनी दृष्टिए एक घणो उपयोगी ग्रन्थ छे. जैन आचार्योमा विजयदेवसरि ए छेल्ला प्रभावशाली आचार्य गणी शकाय, एमना समयमां जैन यति-समुदायमां अने श्रावक-वर्गमां घणी घटनाओ अने क्रान्तिओ थई. धार्मिक अने सामाजिक परिस्थितिना अवलोकननी दृष्टिए ए घटनाओनो इतिहास घणो रोचक अने सूचक छे; तेथी ए आखो इतिहास आ ग्रन्थना बीजा भागरूपे प्रकट करवानो विचार राख्यो छे. तेमां आ आखा ग्रन्यनो सार आपवामां आयशे अने ते साथै विस्तृत ऊहापोह करवामां आवशे. ग्रन्थकार श्रीवल्लभ पाठकनो परिचय पण तेमांन अपाशे. तेथी आ भाग केवल मूल ग्रन्थ तरीके ज प्रकट कराय छे. -जिन विजय નોંધ – આ ગ્રંથનું છપામણ ખર્ચ, અમદાબાદ નિવાસી મહૂમ રાબા, ગિરધરલાલ ઉત્તમલાલ પારેખે શેઠ પ્રેમચંદ દોલતરામના સ્મરણાર્થે મુકેલ રકમમાંથી, તેના ટ્રસ્ટીઓ તરફથી આપવામાં આવ્યું છે. મહૂમની ઇચછાનુસાર આ પુસ્તક, એના યોગ્ય અભ્યાસીઓને વિના મૂલ્ય આપવાનું ઠરાવ્યું છે. તેથી ગ્રંથ મેળવવા ઈચ્છનાર, વકીલ કેશવલાલ પ્રેમચંદ મેદી, હાજા પટેલની પિળ, અમદાબાદ, એમના ઉપર પ જ પુરતું ખર્ચ મોકલી મેળવી શકશે. -व्यवस्था५३.

·m + nut Home AN ७९ विजय रेयरि-माहात्म्यम मियोलजीजन्य पदाधि मिनिटाविसपनम् (-मियोऽजीकृत्य पञ्चाप्यहत्यतिष्ठाविधापनम्- दनि वा पा3 ) प्रानुष्यं जिनदामाख्यमन्छन् यज्ज्येष्ठनन्दनः ॥२८॥ जालोया पाणी मियोऽनिमीनतम । अपृच्छन् नेताहयासिसई चिोकिनः ॥२९॥ नयधा-कोठारीवविच्यानटीलाग्या बायकोत्तमः। मोनीशे जिनो नाम, सिंहः श्रीमालगोत्रका ॥३०॥ श्रीगालगावगंगानः पतमिहाभियोऽमात् । पुत्रत्वेन भृतस्तेन भाति इझरसिंहकः ॥३१॥ राजनिंदामिनी गनी, पल्लनामा च गन्त्रिरात् । श्रीनाथो नाधनामा च, मन्त्री नरबदाङ्गजः॥ नगरव्याहारीन्नमित्वादिसमुदायकम् । समाय च संभूय प्राणयन्निति ते मिधः ॥३३॥ -चतुर्भिः कलापकम् । प्रतिष्ठां पार्थनावादिविन्वानां कारयाम हि । विजयदेवसूरीन्द्रमिहाहूय महोत्सवात् ॥३४॥ नैः पृष्ट इनि ते भाइवर कुल्ल भो वरम् । अत्रालस्यमपास्यं यत् धर्मस्य त्वरिता गतिः ॥३५॥ तानिदंते पुनः माहुः सहास्माभिः समावत । प्रसीदतात्र सद्धर्मकार्ये यूयं महाजनाः ॥३६॥ तेप्युरिति नान् समान प्रतिपन्न मिदं वचः । गुरुं विज्ञपयिष्यामः सहैप्यामच निश्चितम् ॥३७॥ ततः श्रीमेटतादाचासिसंघममन्विताः । मातिष्ठन्त शुभे तेऽहि श्रीसुवर्णगिरि मति ॥३८॥ प्रचलन्तः समाजमुस्ते नाबालपुर ततः । ववन्दिरं च सोत्साहाः श्रीमरिचरणाम्बुजम् ॥३९॥ अभियन्ध तदानीं ते भूरि व्यापयनिति । गच्छनाथ समागच्छ श्रीमत्सन्मेदिनीतटे ॥४०॥ पार्थनाधादिदेवानां प्रतिमाः प्रतिष्ठ च । ततः समवसरणमासादे स्थापयामहि ॥४१॥ युग्मम् । मन्त्रिणं जयमल्लं ते मिलित्या चावदनिदम् । सूरीन्द्रं मुञ्च धर्मात्मन्नति यत् त्वद्वचौविना ।। सनः श्रीजयमल्लोऽपि नेदिनीतटसहयुक् । उपमूरि समागत्य नत्वा चैवं न्यवेदयत् ॥४३॥ जसवन्ताया इमे पञ्च श्रीहर्पतनयाः शुभाः। टीलादि-मेडतागवासिसडसमन्विताः॥४४॥ मूरे चितपयन्तीति प्रतिमाः पतितिष्ठ हि । श्रीमन्मेदतटद्रगमेहि नः कुरु चेप्सितम् ॥४५॥ युग्मम्। २८-ज्येष्ठस्य वृद्धिातुर्जीवराजाख्यस्य नन्दनः पुत्रः ज्येष्ठनन्दनः । ज्येष्ठः त्यादग्रजे' इति मानेकार्थः। ३३-ते हर्षापुत्राः संभूय मिलित्या इत्यादिसमुदायकं कोठारी दीलाप्रमुख श्रीमेडतास समाहय मियः इति प्राणयन् इत्यरुपयन् । इतीति किं तदाह । २४-मीत्यव्ययं निधये। ३५-तैः हर्षपुत्रैः । ते टीलाप्रमुखाः । ३६-मावतेति-भव गतौ इति धातोसमापूर्वस्य आगमनार्थस्य लोटो मध्यमपुरुप- बहुवचनम् । , ·८० श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [ दशमः एवं विज्ञापितस्तेन ततः प्रास्थात् शुभेऽहनि । विजयदेवमरीन्द्रो विजयसिंहमूरियुक् ॥४६॥ श्रावका अपि ते प्रास्थन् जसवन्तादयस्ततः । श्रीमन्मेदतटद्रङ्गं प्राप्नुवंस्तेऽग्रतो द्रुतम् ॥४७॥ श्रीसरिर्जन्तुजातानि प्रापयन् धर्ममाहतम् । श्रीमन्मेदतटद्रगसमीपं समुपागमत् ॥४८॥ श्रीहङ्गिरुहाः सर्वे जसवन्तादयस्ततः । श्रुत्वा मूरिं समायात वन्दितुं चाभ्यसंचयन् ॥४९॥ अभिवन्यानयन् सूरि मेडतानगरान्तरे । विमान इव यत्रास्ति जनराजिन्युपाश्रये ॥५०॥ (-जनाश्रय उपाश्रये -इति वा पाठ) श्रीसूरीन्द्रः समारुह्य भद्रं भद्रासनं तढा। निदानं वाञ्छितद्धिनां जिनधर्ममुपादिशत् ॥५१॥ उदतिष्ठत्ततः सङ्घः श्रुत्वा धर्म गुरुदितम् । प्रादासंघाय रूप्याणि जसवन्तो महाशयः ॥५२|| एवं मेदतटद्ङ्गे विजयदेवसद्गुरोः । विजयसिंहवरेश्च जात आगमनोत्सवः ॥५३॥ अथ श्रीजसवन्ताद्याः श्रीहङ्गिरुहाः समे। मूरि व्यज्ञपयन्नेवं प्रणम्य चरणाम्बुजम् ॥२४॥ प्रतिमानां प्रतिष्ठाह श्रेष्ठमीक्षस्व वासरम् । विजयदेवसूरीन्द्र ! सूरीन्द्रप्रणताम्बुजम् ! ॥५५॥ पुण्याहं सुदिनाहं च ततः सूरिनिरक्षत । माघमासे सिते पक्षे पञ्चमं पञ्चमं धुपु ॥५६॥ मूरिस्तान् ज्ञापयामास वासरं भासुरं शुभैः । माघमासस्य पक्षस्य शुक्लस्य खलु पञ्चमम् ॥२७॥ अभ्युत्थाय ततः सूरिं नत्वा गत्य च मन्दिरे । प्रतिष्ठायोग्यसामग्रीमग्रिमां ते ह्यकारयन् ॥१८॥ रोदस्योरन्तरालस्थं विमानद्वयमुन्नतम् । मण्डपद्वयमानन्दविधायकमकारयत् ॥१९॥ लोकानां भोजनायोचं मन्दिरस्याग्रतः स्थितम् । प्रतिमानां प्रतिष्ठायै योग्यस्थाने द्वितीयकम् ॥ यशोजुगन्धरीस्फुर्जद्गाद्वन्द्वमिवं किमु । यशस्तण्डुलसद्गद्वन्दं वेति विदुर्जनाः ॥३१॥ ४९-अभ्यसन्धयन्-सङ्घन अभिमुखमगच्छन् । सङ्घन अभियाति अभिसद्धयति । णाविष्ट वत्प्रातिपदिकस्य इति णो रूपं । ततः अनद्यतने लडिति लडि प्रथमपुरुपबहुवचनमभ्यसक्यनिति । ५०-मेडतानगरस्य अन्तरं मध्यं मेडतानगरान्तरं तस्मिन् । अत्र अन्तरशब्दो मध्य- पर्यायो न सर्वादिकार्यभाक् । कथंभूते उपाश्रये जनराजिनि-जनै राजत इत्येवं शीलो जनराजी तस्मिन् जानराजिनि । नयवा जनाश्रय उपाश्रये इति पाठान्तरं तनावग:-कयंभूते उपाश्रये जनानां आश्रय इव जनाश्रयस्तस्मिन् । कथंभूते उपाश्रये ! विमाने इव विमानोपमाने इत्यर्थः । यंभूने जनराजिनि मुरलोकशालिनि । जनाश्रय इति पाठे सुरलोकात्रय इत्यर्थः । सूरि-प्रथमपञ्चे श्रीविजयदेवरिं, द्वितीयपक्षे मूरि अर्थादृहस्पतिम् । ५४-नने ये पञ्चापीत्यर्थः । ममशब्दोऽत्र सर्वपर्यायः सदिकार्यभार । ५६-दापु दिवनेषु । पञ्च मनोशम् । ६१-इदं मउपद जना इनि विदुः स्वजानन । नीति इति विनम् । यी सुगमरीजवदन्दं । वा पनि पक्षान्तरे । यान हुलसहस हुन्छ । a ·सर्गः] विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् प्राज्यानि प्राज्ययोज्यानि कुण्डलीप्रमुखानि ते । शालिदालिघृतालीनि भोजनानि अपाचयन् ॥ केसराणां सुवारीणि चूर्णानि मुरभीणि च । अकारयन् छटायै ते पटवासाय च स्फुटम् ॥६३।। कर्पूरागरुकस्तूरीचन्दनादीनि चानयन् । वस्तूनि ते प्रशस्तानि प्रतिमार्चनहेतये ॥६॥ यथायोग्यं यथाशास्त्रं यथाविधि यथोदितम् । प्रतिष्ठायोग्यसामग्री व्यधुरेवं युधा हि ते ॥६५॥ मण्डपे मण्डयन् विम्मैः श्रीसहस्रफणादिभिः । अनेकैः शोभितं श्रीमत्पार्थविन्वं तनस्तके ॥६६ विजयदेवमूरोन्द्रो विजयसिंहमूरियुक् । प्रतिष्ठासमयं ज्ञात्वा मण्डपेऽथ समागमन् ॥६७|| विम्य श्रीपार्श्वनाथस्य श्रीसहस्रफणस्य च । विम्बैरन्ययुतं मूरिः प्रत्यनिष्टयथाविधि ॥६८|| ततः श्रीजसवन्ताद्या भ्रातरः पञ्च भक्तितः । विजयदेवसूरीन्द्रनवाझान्यभ्यपृपुजन ॥६९।। कारयित्वा प्रतिष्ठां ते रूपकाणि तदा ददुः । महाजनेभ्य दभ्योद्घाः परमानन्दमेदुराः ॥ सूरीन्दोऽनेकसाधूनां श्रीपण्डितपदं ददौ । साधयः श्रावकाचान्ये तदा नन्नुनुपुरतराम् ।।७।। ततः पञ्चजनीनास्ते निमन्त्र्य श्रीमहाजनान् । प्रभोज्यं केसराम्भूनां उटागगरपुजन ।।७२।। एवं श्रीमेडतादझेऽहत्प्रतिष्ठामहोत्सवः । विजयदेवसूरीन्द्रकृतः मापननाइनः ।।७।। प्रतिष्ठासुरथापृच्छत् मूरिः सी जगद्गुरुः । अत आकारयन्त्यन्ये मनिष्ट भदाया ॥७ ततः श्रीमेडताद्रवासी सट्ठोऽब्रवीदिति । प्रतिष्ठसे यदा गरे त्यां निपनि सो जनः । परमत्रत्य सडरोऽयं भोज्यमाज्यं निषेधति । भोजने भोजने च भो गन पर को स्मित्वा सूरिरपि माह श्रीसङ्घ विस्मयान्वितः । किं पे या नोs in तुती ।। .. तत एवमभापिष्ट सूरिः सङ्घ विचारचित् । चतुर्मासी विधातास्मि नुमा iittire अभिवन्दै जिनाधीशाः सन्ति ये तान् गरी लि। अधवा-अभिवन्दै जिनाधीशमतिमा या मरी हि ताः । तीर्थानि यानि विद्यन्ते तानि पश्यानि चात्मना- ' मत्ययेऽस्मिन् गृहाणेदं मम स्वाध्यायपुस्तकम् । सत्यतानि ..!! अस्मिन्नवसरे श्रीमत्पुरं योधपुरं परम् । वरीपति सुखरात .i-fini :! गजसिंहो महाराजस्ता शम्पद्विराजते । पराजितपराने नि:५३६ ६.: ..... ६२- जसवन्तादयः पत्र प्रार मधुराणि प्राउपयोचानि वरदवियाँthi .... ! साफस्यस्य इस्पति मतिमाप, पोप ... । ६३-पूर्णानि औरAjilufilit: ८०-६० दि १५.५५.... . भस्य प्रतीत मा ५. in. -- *** ·८२ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं [ दशमः पमा पद्मानयं ज्ञात्वा पद्माख्यामिपतो असत् । स श्रीपमाभिधस्तत्र वसति गतहारिकः १८३ कदापि यचो न्याये भूपा नैवोदलहु यन् । वार्ता का चान्यलोकानां प्राविवाफमतालिका !! धर्मात्मा न च दुष्टात्मा द्वेपताः कदापि न । भक्तः समस्तसाधुनामासक्तः मुकृतेऽईतः १८५।। -रिभिाशिषा। नन्य बाजुभावास्तां भैरवान्य-गुभाज्यको । रातः श्रीगुरसिंहस्य मन्त्रिणौ परमणिगो ॥८॥ वायुषः अन्तलौ हि प्रागैतागन्छनां दिनम् । नर्तन्ते च तयोः पुत्राः पौत्राः पनाभिनय या-मिनमुना भीमान सिंहमल्लालो नृए। श्रीसिंहमल्लनामास्ति मनिराजो महोगाः। समाजामा रा गुभागस्य शुभा । नतारः प्रियचलारः एते सनी सम्मति ॥ -सीगो रायमल्लातीयो रणमल्लारुगस्तुर्यः म016: मीना भगिनिन तारो बन्ने गुरुसे (FT: 13. "..... liyfr: । मेदिनीतासानायः श्रीगुलाला ॥२॥ :: ... hifi.inmजागिहमहारानगापिनी नी गाना ॥२॥ first tifift": । श्रीपमानित froin दानी मेदिनी ।। oft; } REMIf I महाजमा पुगिन्दाग लिन it ( poitff fणयाति मति: ~ft if itself.. { { | वागीनि पहिof faittil-g !! । 45.5 {{{21 It isf. hti It" " : ... .. 11:21 || बा.न.1 1111 24 . बर 4 . - M .. 4 ३ . 4 A .. ܢ ܛܪ - " - . १. . * है . m - 1 + ·सर्गः] विजयदेवसूरि-माहात्म्यम् अभ्यवन्दत भूरीन्द्रस्तीर्थकृत्मतिमा रमाः। श्रीपास्ता गुरुं चैव जनेभ्योऽदाच रूपकं (लंभनीम्) मादाच श्रीसीमल्लोऽपि रूपकाणि यथोचितम् । मभोज्य मजुलं भोज्यं मृष्टं सर्वमहाजनम्॥ ततः श्रीतिमिरीद्रो पार्थना जिनोत्तमम् । उपकेशपुरे सूरिवीरं च माणमत्तराम् ॥१०१॥ लोका अनेके रूप्याणामकुर्वन् भनीनाः । उत्सवानप्यनेकांच तत्संख्यां नामवं खलु ।। न्यवर्तत ततः सरिः प्रति श्रीमेदिनीतटम् । संविधातुं चतुर्मासी सङ्घस्याग्ने प्रतिश्रुताम् ॥१०३ विहरन् क्रमतोऽथै प्रामोन्ड्रीमेदिनीतटम् । उत्सवै हुभिर्दिव्यैः माविशत्तदुपाश्रयम् ॥१०४ परिपूर्णी चतुर्मासी श्रीमरिरकरोत्सुखात् । तन्मुखालोकतृप्त्या तु श्रीसङ्घगे नातिसन्ततिम् ॥ एवं श्रीविजयादिदेवसुगुरु सम्पत्यतिष्ठत्तराम, श्रीमन्मेदतटे स्फुटे सुखचयैश्चञ्चचतुर्मासकम् । अर्हद्विम्बसमुच्चयं च रुचिरश्रीः प्रत्यतिष्ठत्तराम्, श्रीश्रीवल्लभपाठकोदितयशाः सर्वत्र जाग्यशाः ॥१०६।। इतिश्री श्रीवल्लभोपाध्यायविरचिते पीगत्तपागच्छाधिराजपातिसाहिनीअफसरप्रदत्त- जगद्गुरुपिरुद्धारभट्टारक श्रीहरिविजयसूरीश्वरपट्टालझारपातसाहिनीअकबरसभासंलब्धदुर्वादि जयवाभट्टारकत्रीविजयसेनसूरीश्वरपट्टपूर्वाचलसहनकरानुसारि पातिसाहिलीजिहांगीरप्रदत्तमहा- तपाविरुधारि भ० श्रीविजयदेवसूरीश्वरगुणवर्णनप्रबन्धे श्रीमद्विजयदेवसूरीणा प्रथमागमन-प्रति- धाविधान-श्रीसंघाप्रहचतुर्मास्यवस्थानवर्णनो नाम १० सर्गः ॥ Lam ९९-रूपमित्यात जातावकवचनं तेन रूपमणोति गलेषम् । १०३-रुभूतां चतुर्मासी सदस्याने प्रतिस्ता मीता । प्रतिज्ञावनोमवोररीम संभुतमभ्युपगतमुरी कृतनापुतं संगीर्ण पतिपुतं चेति महोपः । १०४-तस्मिन् मेदिनीतटे उपाश्यत्तदुपासता बदुपारम् ।

·एकादशः सर्गः - अथ सागरपक्षीयः सान्तीदासो महद्धिकः । श्रावकः श्रावकाधीशो नरेश इस शोभो ॥१॥ श्रीमत्यहम्मदाबादे वदावदवशंबदः । श्रीमत्सागरपक्षीयमूरिधर्मपरायणः ॥ २॥ युग्मम् । एकदा व्यमुशचित्ते स्वीयगुर्वोः परस्परम् । कथं विनाद एकत्वे द्वित्वं चापि कथं पृथम् ॥३॥ भाते गुल्मापृच्छय परस्परमपणाम् (-धर्म यमरूपणाम् -इति वा पाठः) निर्णयानि हि साक्षित्वमझीकृत्य तदा वरम् ॥ ४॥ युगमम् । गुरोः पा समागत्य श्रीगुरुं रा न्योदयत् । मदुक्तं वचनं सत्यं कुरु चेदरमिच्छसि ||६॥ विजयनगेन्दं भीमन्मेदनटात् पुरात् । आलयाऽन्याऽदरं कृत्वा मुगलात्मीयजनानपि ॥६॥ कदिन मागाणामानुसारनिरूपिताम् । कुगाः मख्पणां सारां नान्गया देपपोपिताम् || गोगनीना गनिनामिपणा । कापि पारंपरीणा न भवेत्सर्वपशीनिका ॥८॥ मन्या :- या मुन्दरम् । तमालय, रा भायानादागान्गहगितो धुरम् ।।२।। मादारोगा गामि मानहास्यत् । तानापृच्छय च नानेव तमाहातुमनालगत् ॥१॥ कारपि मतान् । परस्परमुभी ने हि गदिरोपनिकाः ॥११॥ गुमाए । मानन्धर रे श्रीमदिनीलो । विजयदेवपुरी प्राणमन् प्रेमपुरिताः ॥१२॥ मक व मानगिनु । पातः प्रीति ने पनाणि च ६ः हः ॥११॥ FFIf मान्य च । इमोदन निन्दा नयो दुनमा ||2|| (२.५ (-४ समोद निगा नगो देपाः मा पनि :) , - .. - Inा धागानित 1. I fitniking till it is fill fl fill M - -- - है । . ! • initi . - - ar . . । . - . . है ·सर्गः] ८५ यिनयदेयसूरि-मादात्म्यम् मेदिनीतटसोऽपि श्रुत्या वार्ताममोदत । तैरुक्तां श्रीगुरूक्तां च वियुक्तां द्वेषभाषया ॥१५॥ परोपकारपरमीतिरतिनिधितचेतसा । प्रतिष्ठे नाथ तिष्ठानि सङ्घरोऽभाणीति सूरिणा ॥१६॥ सुमुहूतै समालोक्य पुरान्मेदतटाभिधात् । मातिष्ठत च सूरीन्द्रः सहस्रनरसंयुतः ॥१७॥ किष्किन्धाख्यपुरे पूर्वो, ग्रामे च श्रीवलुन्दके । पुर्या श्रीजयतारिण्यां, ग्रामे चाङ्गे बुकाभिधे ॥ ग्रामे रायपुरे, नामे मुरडावासनामके । तथा च बगडीग्रामे, श्रीसोजितपुरे वरे ॥१९॥ ततः श्रीआउयाग्राने, ग्रामे श्रीपयरुयाभिधे । मञ्जुले धामलीग्रामे, पल्लिकापत्तने ततः ॥२०॥ श्रीमद् गुंदवचनागे, श्रीधीशेवाभिधे तथा । नाडूलनानि च द्रों, नडुलाई पुरे पुनः ॥२१॥ श्रीघाणेराभिधे ग्रामे, परे श्रीसादडीपुरे । श्रीसूरीन्द्रः समागच्छद् विहरन्नुत्सवैः क्रमात् ॥२२॥ -पञ्चभिः कुलकम् । अस्मिन्नवसरेऽथानोदयपुरमहाजनः । पुनर्नागपुरादायानमस्कर्तु महाजनः ॥२३॥ उभावाहयतां सरि विज्ञप्यैवं कृपां कुरु । पर्युपितं चतुर्मासी सर्वथादृष्टपूर्विणौ ॥२४॥ मूरिः माहेति तौ वादं भक्तुमाकारयन्त्यमी। मामतो नागतिमा सन्तीदासच सागराः ॥२५॥ ततो राणपुरे देवांस्ताभ्यामन्यैश्च संयुतः । अभिवन्य कृतास्तोकव्ययौ तौ स व्यसर्जयत् ॥२६॥ ततः प्रस्थित आनन्दसाधुन्दविराजितः । मुडाडाभिध सद्ग्रामे वाहलीग्रामके तथा ॥ ततः पावाभिधे ग्रामे, ग्रामे च कमलाभिधे । ततश्च थामलाग्रामे, ग्रामे आहुरिनामके ॥२८॥ एतेषु च विचालेषु ग्रामप्वन्येषु भूरिपु । विचरन् क्रमतः शश्चत् क्रियमाणमहोत्सवः ॥२९॥ चेत उत्पन्नसद्भावैः प्रतिग्रामं बहुव्ययैः । श्रीसूरिं पाप्यत श्राद्धैः श्रीजावालपुरं प्रति ॥३०॥ -अभिःकुलकम् । आदानाय समागच्छन् श्राद्धाः स्वस्य च तस्य ये । श्रीमदहम्मदावादं प्रत्यमुञ्चत्ततः स तान् । २४- उभौ उदयपुर-नागपुर-महाजनौ सूरि आगया । फुला ! एवं विज्ञाप्य एवमिति किं-रुपां कुरु । कथंभूतो उभौ सर्वधा अष्टपूर्षिणौ । २५-सरिः, तो उदयपुर-नागपुर-महाजनौ प्रति इति प्राह । २६-सः श्रीविजयदेवसूरि. नौ उदयपुरनागपुरमहाजनी व्यसर्जयत् । कथंभूतो वो कृताऽस्तोफव्ययौ। ३१-सः श्रीविजयदेवसूरिः। ततः श्रीजावालपुरे आगमनानन्तरं सत्य आत्मनः, प. पुनस्तस्य सागरपक्षीयस्य ये भायाः आहानार समागच्छन् वान् श्रीमदहम्मदाबादं प्रति अमुश्चत् पश्चात्प्रेषयन इलार्थः । F ·८६ श्रीवल्लभोपाध्यायविरचित [एकादशः गत्वा तेऽपि ततस्तत्र सन्तीदासं न्यवेदयन् । विजयदेवसूरीन्द्रो जावालपुरमागमत् ॥३२॥ मुक्तिसागर आदाय भवन्तमभिगच्छतात् । अथवा-गुरुस्त्वदीय आदाय भवन्तमभिगच्छतात् । पोस्फुरीति सती शक्तिर्दातुं प्रतिवचो यदि ॥३३॥ सन्तीदासो वचः श्रुत्वा तेपामिति मनोहरम् । अवोचच गुरुं स्वीयं मुक्तिसागरनामकम् ॥३४॥ उत्सूत्रभापकत्वाच श्रीसूर्युदितलोपनात् । तद्वचः कर्णयोः श्रुत्वा तद्वचःमहतोऽभवत् ॥३५॥ मुक्तिसागरनामा ज्ञो मुक्तिसागरनामभाक् । मुक्तिसागरनामोजःसंजातरसनादृपद् ॥३६॥ विजयदेवसूरीन्द्रनाममाहात्म्यतजितः । निरुत्तरवचःशक्ति गच्छन्मुक्तिसागरः ॥३७॥ दौ भेदौ सागरो धत्ते विष-रत्नसमुद्भवात् । कलिकालस्य माहात्म्यात् सोऽधुनाऽस्त्याद्यभेदभाक्॥ ३२-तेऽपीति श्रीविजयदेवमूरिश्रावकाः सागरपक्षीयश्रावकाच ततः श्रीजावालपुरात् वन श्रीअहम्मदावादे। ३५-३६-युग्मम् , व्याख्या-अयं मुक्तिसागरनामभान ज्ञः पण्डितः प्रतिवादी तद्वचः- प्रहतः अभवत् । तस्य सान्तीदासस्य वचो वचनं श्रीविजयदेवसूरिर्वादी मदाहूतः त्वया सह वाद कर्तुं श्रीजावालपुरे आयातः अथ त्वमपि तेन सह वादं कर्तुं मया सह चल इत्येतल्लक्षणं, वेन प्रहतो निराकृत इव । तद्वचःप्रहतः संजात इत्यर्थः । किं कृत्वा ? तद्वचः कर्णयोः श्रुत्वा तस्य सन्तदास- स्य वचः श्रीविजयदेवसूरिर्वादी त्वया सह वादं कर्तुं श्रीजावालपुरे आयात इति कर्णविषये श्रुत्वा । कथंभूतो मुक्तिसागरनामा ज्ञ: ? मुक्तिसागरनामभाक् । मुक्तिरेव सा लक्ष्मीस्तस्या गरनाम विपनाम भजतीति मुक्तिसागरनामभाक् । मुक्तिलक्ष्न्याः विपनाग समान इत्यर्थः । यथा अन्य- स्यापि सजनस्य दुराशयः प्रतिकूलभाषी पुरुषो विपोपमो भवेत्तया मुक्तिसागरोऽपि प्रतिकूल- वादी प्रतिवादी मुक्तिलभ्या विषोपमानो जात इति भावः । पुनः कथंभूतो मुक्तिसागर. नामा ज्ञः? मुक्तिसागरनामोजःसञ्चातरसनादृपद्-मुक्तिरेव सा मुक्तिसा मुक्तिलक्ष्मीः तामस्यति क्षिपति नाशयति यत्तन् मुक्तिमा:-मुक्तिप्राप्तिनिपेषकमित्यर्थः । ईदृशं यद्गरमिव विषमिव यन् नाम स मुक्तिसागरनामा; अथवा अग इव पर्वत इव राजते यत्तत् अगरं पापाणसहशं मुच्चिसाश्च वन् अगरं च मुक्तिमागरं । एविवं यन्नाम तस्य यत् भोजनस्तेन माता रसना दृषद् यस स., मुक्तिसागरनामोजःसंज्ञातरसनादृषद्-मुक्तिटनीविनाश विषायपापाणप्राय नामप्रभावजातनिहापापान इयर्थः । नमु शेपणे दिवादिः परसादी, सिपि मुक्तिमाः । मोजो दीमिरकामयोः भवटन्ने वडे बातो तेज़मीति हैमानेकार्थः । स्मात् ईदृशो जातः इत्याह- इमूत्रनार रत्वान् । यः पुनः श्रीमूवुदित टोपनात् । श्रीमरिमा श्रीविजयदेवमूरिणा उदितं " नमुदित दम्म छोरन वन तस्मान् । ।

·--- P- सर्गः] विलयदेवसूरि-माहात्म्यम् आयं भेदं समासाद्य वर्तन्ते सागराः कलौ । सागरा इनि नामानः प्रोच्यने नायवोऽप्यमी । विजयदेवसूरीन्द्रसत्यवादिपराजिताः। सागरा इत्याध्यन्न तत्पतीपा हि मायवः ।।४?" अन्त्यं भेदं समासाद्य विद्यन्ते सागरा हि ये । सागरा इति नामानः प्रोच्यन्ते नेऽपि मायवः ।। विजयदेवमूरीन्द्रकधिताज्ञाविधायकाः । ते सर्वेपामुपादेया इव रत्नसमुच्या ॥४३' अथवा सागराः प्रोक्ता द्विविधाः पूर्वसूरिभिः केचित् मृष्टास्तथा धाग केचिदिति जगन्ति । आताः मरिणा येते मृष्टा-अन्येऽन्यथाविधाः । मृष्टाः क्षारा अगन्येन पीनाम्न्चकारनामवन । गरिमतापसन्तप्तो निश्शक्तिर्मुक्तिसागरः । काकनाशं ननाव नम्धौ नग निम्नयः १६ । अथ श्रीभिन्दिमालादिद्रमवासिमहाजनाः । संरक्षितुं चतुर्मामी श्रीमरि मनाइन्न :- इपना च समागच्छन् वीं झेवाद्रनवासिनः । संभूय श्रावकाः म निश्चिन्यादी ने बटः १४. अन्य सभ्या यदीभ्याश्च श्रावका झवासिनः । रक्षिप्यामधनुर्भागी नया व क ... माहः सूरि प्रणम्यैवं चतुर्मासी गुरो कुरु । वयं ग्राम्याः यव चाम्माकं पदारहो...: तीर्थं श्रीवरकाणाख्यं बन्दस्य चिरमिन्द च । त्वदीयाः सेवका मो नः नय भिन्दिमालादिकद्रनवासिनः श्रावकास्तदा । तूष्णींशीला दिला ग f. ::: विज्ञाय निवयं तेषां चातुर्मासकरक्षणे । तृप्णीकः मरिरप्याबारी 1.3: : न विधास्ये चतुर्मासी कथयिष्यामि चंदिनि । एो दुन्य कारि३. १ २०१२ (-पग्राम्यान - थावकान् कांविदापृच्छय प्रमोन्यैव च कांचन । मामा मामा' सूरिः पर्यवसत्तर चतुर्मासी महोत्सवः । प्रीणयन् पनि 42 40 इत्यं श्रीविजयादिदेवगुरुणा सन्ध्यामा । विद्वेपिप्रतिवादिनां परिभयं दोगपनि । मो . ४८-दः सतिकिला-inो urf int. बरेणुः अस्मान कदापीति मा । ५१-दि परमार ६५ ५३पने, सेपिति सहित ५. दिनाकादि . १२५ -

·.
८८
श्रीवल्लभोपाध्यायविरचितं
[एकादशः
यं श्रीवल्लभपाठकः समभद् भूमण्डले विश्रुतं,
श्रुत्वा तं सुकृते भवन्तु भविकाः सान्द्रप्रतिज्ञाः सदा ॥५७॥
इति श्रीबृहत्खरतरगच्छीय श्रीजिनराजसूरिसन्तानीय पाठकश्रीज्ञानविमलशिष्य
श्रीवल्लभोपाध्यायविरचिते श्रीमत्तपागच्छाधिराज पातशाह श्रीअकव्वरप्रदत्तजगद्गुरुविरुदधारक
श्रीहीरविजयसूरीश्वरपट्टालङ्कार पातिशाहिश्रीअकबरसभासंलब्धदुर्वादिजयवाद भट्टारक श्रीविज-
सेनसूरीश्वरपट्टपूर्वाचलसहस्रकरानुकारि पातिशाहि श्रीजिहांगीरप्रदत्त महातपाविरुदधारि श्रीविज-
देवसूरश्विरगुणवर्णनप्रवन्धे श्रीमद्विजयदेवमाहात्म्यनान्नि महाकाव्ये श्रीविजयदेवसूरिविरचित-
प्रतिवादपराभववर्णनो नाम एकादशः सर्गः॥११॥