·S N4.97 31 EINLEITUNG. Seit dreißig Jahren ist die öffentliche Diskussion über die ursprðugliche Form der Sakuntıla bei uus verstummt Aber nie mand wird sagen honnen daß die Frage durch die Ausgabe oder durch die Untersuchungen Puschels, so lock man diese Arbeiten aucb 30 Uhrigen schützen mulise zugunsten des bengalischen Textes entschieden ist Unter den europ uischen Sanskntplulologen sind dio Ansichten nach wie vor geteilt In Indien aber hat sich namentlich seit der Auffinilung von Raglarabhatta's Arthadyo. tanıh1,4 ein ner größerer Umschnups zugunsten des Derapa fari Texte und zwar in der noch kurzeren T.*sung, vic se ener Kommentar bictct rollzonen dio dean auch you Godabole-Pa raba, Ishrirachandri Vidyasagar und Vk Kale ihren Ausgabco zugrunde gelegt ist Die fortrefliche Ausgabe TOD Patankar bedeutet zwar eino Nealtion fogen jene Richtung, doch macht auch dieser Geichrte ebenso wie gegen die Uber schattun: Righrabhafta's gegen die amplifications and repetitions' der benealischen Uberlicferung entschieden Front und sein aus qusprochener Zweck ist den reinen Deranagari Text herzustellet Ich selbst habo schon bei meiner Besprechung der Puschelscben Ausgabe (Jen Lul Zeit. 1877, Artikel 117) de Angicht zu begründen Ti nucht, das unser Dann im Laufe der Zeit winnzlache Er weiterungen von fremder land erlitten hat, *ie sie besonders in den bengalischeu llandschriften und dorfen wir jetzt hinzufdgen - teilweise SORIT noch ut hohercin Grade in der hashmrisch en llandschnit vorliegen daß der Herausgeber sich also sa bezug auf dca Umlarx des Textes an die in leser Bezieliuag Lonserraurerea I)etanigari lliu«clıriſten – jetzt mos«en wir hier auch die $ad 16 T & Free Waldol In 71 t r 4xlntra la 40 Aargar tentcllsarlar lr R.

·V EINLEITUNG indischen hinzunclmcn anzuschließen hat. Was die einzelnen Lesarten betrifft, so war und bin ich noch heute der Meinung, daß wir in der Auswahl derselben chlebtisch verfahren musson, also das was uns richtig scheint, nehmen durfen wo wir es finden, ohno uns an eno der sogenannten Rezensionen zu bieden Ob es aberhaupt richtig oder auch nur zwechmaßig war, diesen Ausdruck auf die verschiedenen Uberlieferungsformen unseres Dramas anzuwenden, ist sehr die Frage, nach meiner Ansicht hat er die Sache nur verwirrt Ein so popularer dramatischer Text wie die Sakuntal, mag, Dachdem er einmal medergeschrieben war, bei seiner Verbreitung über ein so großes Gebiet me Indien Wandluogen der rerschiedica - sten Art erfahren haben, er mag — talsciee vielleicht aus bahnen technischen Grunden - Terlangert oder verkurzt sein, viele Ausdrücke mogeu, eutslellt und duch die Unaufmerksamkeit oder den Mutwillen der Abschreiber verschlechtert, im günstigsten Falle wohl auch hie und da einei serbessert sein, und es ist nur natürlich, dal auf diese Weise in diesor Gegend die eine, an jener dio andere Tertgestalt roi herrscht, die dann auch meist «lutch die verschiedenen Schriftgattungon charahterisiert wird Aber diese lok len oder graphischen Einheiten bleiben doch immer nur sehr vage und problematisch, da es zu heiner Zeit ausgeschlossen war, d16 Kopien aus dem Norden nach dem Sudcn dringen oder umgekehrt, daß manche Vanuskripte us einer Schaft in die andere umgesetzt oder dal cins aus melireren abgeschrieben wurile Daler denn auch die schwankenden Grenzen zwischen den einzelnen Gruppen und dio zahlreichen Fallo, yo eine oder mehrere Hse der cipen mt der andern gehen, sowie die sogenannten gemischten Rezensionen, deren 1 Die su lint [stelien len Dev Tax in hezus auf len Umfang weir bir sind aber noch etwaa Lírzer, Olinen achließt sich in dieser Beziehung ilagay battaTest au in dem an anel alle jene Stellen i bilen die keine milind its hut (vgl Prschel GG 1873, P 184) -- 1.0h slmnecha 11. ze_t by zur Mitte des dritten Aktee dsa kurzere Form, von da ah ist sie zum Teil 1 valt nur ni di: beogaleciyi 610 allen hat noch ein Zubespel zwiscien dem chsten uin! anu benteu Akt an emm, Strophen 114 sonst uherall relleu (gl Andeng II) - Jinsort wyle de vier Gripper mot CSAK berficinet ? Der Devanagan holar Ji (anirens) Irigt 1* «on ters binnig vir Uter rin ni un LILI PO die AT) -- A, ogleich ntment in der weten Halfte Behr unteet tient lunt inch nft eine Aux anlero Ollurin drs Dualme und abwelchen la Imatten - Ngurukatta TIt, ver »ch 19mfann nur) zu stellt zeigt Im Linzelnen durclun d. went iml. Ihritrader Drvenkası i'verlieferung dot B in allen Inn pris l'axe):11 I 196 197 1 prochenen fall? 11 af den letzten (vgl. a ich cil Llate 1er) atarlar i're n 13 16 wo die 1 karton ·EINLEITUNG VIL Ansetzung doch nur in diesem Sinne verstandlich ist, und die ich iur wenigstens als Lewußte Vermittelungsversuche nicht vorstellen kinn Die Aufgabe des Herausgebers aber wird nicht daria liegen, eine von diesen Pseudorezensionen llerzustellen (ein Umweg, der sehr leicht auf Abwege fuhren kann), sondern daruber hinaus zu der ursprunglickeu Torm, wie sie aus der Hund des Dichters" werrorgegangen ist, vorzudringen, und dies wird ilm zwar, we die Dinge liegen, vie ganz, aber jedenfalls durch eueu kritischen Ellektizismus besser gelingen, als durch den unbedingten Anschluß an eine Handschriftengruppe Puschel ist sich mit seiner Ausgabe durclijus konsequent geblieben, und diese wurde eine abschließende soin, wenn wir ihm darin bestimmen könnten, das wir eine bessere (Rezedsion als die bengalische) überhaupt nicht brauchen, um dem Original so othc zu hommen, als dies in Indien bei derartigen Werken überliaurt moglich ist" (Die Recensionen der Cakuntala $ 7) Aber wir glauben nicht an die ausschließliche Vortrefflichkeit einer , Rezension" qund sind der Meinung, dan Bohtliagh durchaus im Rechte var als er bei Berstellung eines Testes nach den Deranāgai Handschriften sich nicht auf diese beschränhte, sondern wo sic ihm zu versagen schienen, sich anders so nach besseren Lesurten umsab Auch P tankar hat das Richtige gesehen, wenn er von der eibseitigen Bevorzugung des Deranīgarı Tertes gegenuber dem bengalischen redet und so fortfahrt The first cancion against such a preference or condemnation is that tre should pause before tuholly condemniny the one or teholly eulogising the other, this principle, ue shall sce, leads els to the golden mean, there indeed the practical truth lles (Pref Er selbst verführt jedoch nur teilweise und gewissermaßen zaghaft ellehtisch indem er merkwurdigerseise in the purer Devanagari Text" herzustellen) seine Ausgabe nach der Ubercinstitudung einiger südlichen Landschriften mit der Kashmirischen oder bengalischen einrichtet, sich aber durchaus ablehnend segen cine Lesart der ersteren oder Riglarablatta's verhält, die nicht von den beiden letzteren bestätigt wird, ebensowenig wie er sich dazu entschließen kann, eine Lesart der bengalischen Iavdschnften aufzunelien, die sich nicht auch anderswo findet (l. L p 13). So z 13 opfert er (1, 33 nach seiner Ausg) das ron km sell wtex Iferbeziehung ron Kirit XVI, 58 Oberzeugend als richtig nacligeriesene te for dem schlechteren af, eben weil es nur in dea et en alle f*chno nenhuma din ton xal) Uingos sold - Atweichz-a to Laclin f mul ? viel Antener un guin, lugarec Yaw do kterene atii 140.

·VIII EINLEITUNG beng Hss. steht Freilich nimmt er dann wieder, seinem eigenen Grundsatz ungetreu, das nur in der kashmirischen Hs sich findende prata auh auf(IL 16) Ich kann ihm daraus heinen Torwurf machen glaube im Gegenteil dal es nicht dur das Recht, sondern auch die Pacht des Herausgebers ist die von ihm als nchtig erhannte Lesart in den Text zu setzen, wenn sie sich auch nur in einer Handschrift mag diese gut oder schlecht sein, vorfindet Man vende nicht ein dal bei einem solchen Verfahren der Willkür Tür und Tor geoffnet sei, der besonncne Herausgeber wird in dubio immer bei den Handschriften stehen bleiben, die er im ganzen als die zuverlassigeren erkannt hat -- wir also in unserem Falle bei den kurzeren –, im Notfalle aber wird er ohne Bedenken auch zu den andeien seine Zuflucht pehmen, und tate er dies nicht, so frürde er sich selbst scines größten Vorteils begeben Das der Text der Sakuntalā durch strike Interpolationen entstellt ist, unterliegt heinem Zweifel. An diesen sind alle Hand schriften beteiligt, und starksten aber Bu K Zu den Stellen an welchen dies besonders hervoitritt, gehort zun..chst das Gespräch der Madchen beim Begieben der Baume im ersten Alt Hier sind A und viel kürzer, und ich habe kein Bedenken getragen ihnen zu folgen und die beiden fehlenden Stucke (PL. 101–40 14 14–15,5) wegzulassen zumal da dns letztere auch in K feblt. Ich glaube kein unbefangener Leser wird sich der Ansicht verschließen kunnen dab hier die Wiederholungen in B unertraglich sind, wie schon Weber (Ind St XIV, 257ff) überzeugend durgetan hat. Auch der Monolog des Konigs zu Anfang des dutten Altes ist in Bubermäßig zusgesponnen, und wir werden umsomehr Grund haben, an der kurzeren Fassung von AS festzuhalten als sie sich auch in K findet Am deutlichsten aber zeigt die kurz darauf folgende Liebesszene (welche allerdings anch D steht) die Spuren eder fremden und nicht immer glucklichen Hand Schon die Einleitung (die Stelle Zwischen den Str 75–77 Pi 58 7–60 1) scheint mir sebi ver dachtig vozu noch kommt, daß der Vergleich der Sakuntali init einem Pfanenweibchen in Kan einer anderen Stelle steht (Burkh K Hs S G1) Was nun folgt, die Szcne zwischen den beiden Lucbenden bis zum Auftreten der Gautami, nimmt bei Böhtliogh etwas über eine bei Puschel sieben Seiten ein. K schließt sich hier ziemlich genau au B an und hat nur eine Strophe (P. 80) weniger Trotz dem halte ich diese Stelle, obgleich sie mir aus sprachlichen oder metrischen Grlinden unanfechtbar scheint, nach we тог für ·EINLEITUNG IX sein einen vielleicht schon früh hinzugekommenen, aber doch fremden und upgehorigen Zusatz Nar braucht durchaus kein Puritaner zu sein, um das Benehmen der Sabuntalı, die sich hier picht nur als eine ganz gewöhnliche Koletto, sondern sogar als Lugnerin zeigt (67, 6), in hohem Grade anstollig und ihrem sonstigen Charakter widersprechend zu finden, und in K (S 64) entfahrt gar den Konis auf die Frage der Sabuntala Fiat (scil #taufa)? die melir deutliche als zarte Antwort 27 mai ufaufs Das sind gesuchte Frivolitaten, die wir dem Dichter nicht zutrauen durfen, und die die Luft des Buberwaldes verunreinigen Weniger storend, aber doch 'befremdlich genug ist das starke Hervortreten des Kuumerers in D und K, dessen Rolle mir hier nicht vorzliglich durchgeführt (P1, Rez S 25), sondern ubern 1028 ausgesponnen zu scheint Walrend er im sechsten Alt in den kürzeren Hss die Beschwerden des Alters nur andcutet'(Bo Str 100), klagt er in BK noch besonders über Gedachtnisschuiche (Pi 93, 7—11) In Akt VI lassen ihn Snur am Anfang im Gespräch mit den Zofen auftreten, in BK erscheint er auch zum Schlusse, und die spannende Szene nach dem Angstrufe des Viduşaka wird in höchst ungeburiger Weise ladurch aufgehalten, Jab der Konig noch einmal auf das Alter seines Dieners zuriickkommt (P. 143, 2–144,2) In Stritt bier statt des Kammerers die Tursteherın auf und die ganze Szeno spielt sich, der Hast der Situation angemessen in vier Zeilen ab (Bo 93 1-4) Dicsa Berspiele uber die man laum verschiedener Meinung sein kann, werden genügen von den Wiederholungen und Erweiterungen in B und K ein Bild zu geben und uns auch gegen andere diesen Ess ausschließlich augeliurende Stellen, bei denen die Interpolation nicht so kar am Tage liegt wie P1 26 13–27, 2, 81, 8, 9 (nur in B), 126, 6, 7 (nur in B), 137, 8–10 u. a mißtrauisch zu machen Es ware aber ungerecht, wenn wir nicht auch denselben Mal. stab an einzelne Stellen in Yanlegen wollten, die zum Teil wiederum in BR fehlen, und die wir uns ebenfalls für berechtigt halten auszuscheiden Sie sind samtlich unten (Anhang I) angeführt, zugleich mit den Handschriften welche sie auslassen Davon sind 1) und 2) stereotype Phrasen, welcho von den Abschreibern aus anderen Druinen entnommen zu sein scheinen, 1) fehlt zudem in demselben Zusammenhange auch in der Urvaſi, und in 2) würde #funfer neben dem gute in der Antwort des Sutradbara storend wirken 3) scheint aus dem Grunde binzugefügt zu sein, um den Kong (wegen Str 11 Ru) den Bogen spannen zu lassen, wahrend ·LINLEITU YG er doch schon mit gespruntom Bogen auftritt, der Ruf hinter der Szene greift der Situation for 13) enth ut ein auch sonst haufig vorkommendes Motis, daß die Stelle luer nicht etui wegen Str 45 (Bu) notig ist hat Patanlar (Anmn 14) gezeigt 11) mas dem folgenden afrat UU seinen Ursprung verdanl en 16) und 18) dem Bestreben die Teilnahme der Freundinnen stiker lerrortreten zu lassen 20) klingt nach dem rorangchenden Glückwunsch der ersten Einºredlerin schir matt 21) 130 tiberflussig und scheint eipon Fehler zu enthalten da furafr sonst nur hausatus gebraucht wird Vatt und zum mindesten uberflässig schieben auch 22) 23) 25) muit klem trpialen Vidu ahascherz, 2G) ----29) — 7) 10) 11) 15) 17) 21) at schon Pischel in seiner Dissertation mit Recht verworfen Wegen 1)-9) 12) 19) s S XI u Anli II roi das Vorspiel zwa siebenten Alt, on reclites bors d'eurre das sich nur in K findet, wird wohl niemand eine Lanze brechen wollen, aber es ist lehrreich weil es zeigt we sich die Abschreiber mit dem Ieit unseres Dramas umzugehen erlaubten Tielleicht wird es unter diesen Unustanden weniger vermessen erscheinen wenn nur iins nucl gegen eine langere Stelle im sechsten Alt skeptisch verlaten die sich freilich in allen Handschriften zeigt und daher sehr alt sel! mug gegen deren Eclitheit aber schwerwegende Gründe sprechen Es ist dies die Unterhaltung des Königs mit dem I duenka vor dem Bilde an welchur sicli die beiden unsichtbare Situmatı nit cmgen Zwischenisemnei hungen beteiligt (uncre AUSE 87, 12-81, G) In der Crsten Milite dieses Gespräclis (bis 80 ) zühlt der König alle d18 nuſ raç er noch luinzozumialın beabsichtigt, in der zeiten muclien ally drcı 1 teiligten lire Benuurkungen aber das Bill, soncit et sclion f rtis ist Her ut nun zunuchst der Widerspruch 7««chen der früher (78 17-21) Yom Vidu aha gemachten Deachreilung der fripalten Sakuntala und der siteren (506_9) muffallen. Dort wir alt erindet vom Begrebeniler Blume un i mit herblingenden Armen geschildert (niso ganz wic in Str 21), her erscheint die w le di Gesicht mit den li'in Icn 1 edeckt und di Picne abre rt og! 8 B-10) Dieser lladerupruch scheint mir klark group um din Stelle quit thrca stuchen inklingen an den ersten Alt 21 TLF. dichtinn zumal in das Wort der Turechslung des Bildes 11 ar Hirnlicht schi roll der Arla est sormers and Ictt inč chti al rt auch gern das Vorbergrliendo enthalrus Strophe 1,9 mir war mit Recht Tralatankar regelbrer treffe: de...cmidcruno Felobt. Aueria 140 stort witlor dur Jatut fincan rang der ducb erst in dertien 181 dr Seberkradio. 199.

·EINLEITUNG XI tala von den Freundinnen auf die Brust gelegt wird, wahrend sie hier in der schon hervorgehobenen Situation des ersten Abtes erscheint Ich weils selir wobl, das man bei Dingen dieser Art nicht allzu genu hinsehen darf, her aber glaubt man den Grund der Interpolation deutlich zu erkennen Die Frage des Vidusala (79 11) „Was soll denn noch anderes genollt werden schien dem Abschreiber eine bestimmte Antwort zu erfordern, die er sich in Spiner Weise zu geben bemiihte und dann weiter ausführte, ohne sich der Widersprüche, in die er sich verwichelte, und die dem Dichter gelbst schwerlich entgangen waren, bowußt zu werden Wenn wir aber die groze Stelle weglassen, stimmt zu der Frage dcs Vidusaha die Gegenfrage des Königs (89,5) Freund, warum bist du so vorsitzigen auf das rortrefflichste und auch die dun folgende Bemerkung der Sedumati schließt sich am besten 10 Str 138 an (vgl unten die Anm zu 81, 10) Aus diesen Grunden habe ich die Stelle znar nicht ausgeworfen, da sie siclt in allen Ilse findet aber dock cingchlammert um meino Bedenken dagegen auszudrucken Ennen sichereren Boden betieten wir, wenn wir jetzt zu den einzelnen Stroplien übergehen welche nicht in allen IIandschriften überliefert sind und darumi melar oder weniger verd ichtig erscheinen Ich habe schon ſrulier darauf auſmerksam gemacht, daß wir iner ein juberes Krsteunim besitzen, wenn es richtig ist, dass Kalıdása in Gegensatz yu anderen drimatis clien Dichteru Strophersysteme d li dic Zustomeustellung mclirerer gar nicht oder nur durch das rein berliclie of serbundener Strophen (10sofern sie nicht, wie zB dic Heroldsruft oder Begraßungsstrophen der Bauer, verschiedenen Personen in den Mund gelegt werden) Yermicden hat. Jeden. fulls lommcn sie in der Malarıha gar nicht vor (vielleicht noch ein Beweis für ihre Fehtheit) und in der Urrast (wenn wir von den Apabhramsaliedern alschen) nur einn al zum Schluß im Bliarata- Tilkynm, wo aber die südindischen Hiss wahrscheinlich mit Recht dio letzte Strophe auslassen Wenn wir bedenhen, wie häufig solche rein iußerliche Zusamenstellungen bei anderen Dichtern sind, so werden wir nicht umhin loonen, die Vermerdung derselben für eine charakteristische Figentümlicllent des de laat.clien Sules Kalvisas ru lialten. Son erscheint aber in der Sikuntali cine erhebliche Medge soleler Synteme, bintich 1) - * (P. S 5), 2) part If (ib 7), 3) AR - farafa (ab 11), 4) ant पत --धनापा-मालाष्टिb 16), 5) रमपुर ATUR (BU S 17 18), 6) fat rafatrafi - #BT (Burhh. A HLS 47), 7) « ·EINLEITUNG XIII 3) Sie finden sich gewuhnlich nur in einigen Hss und in diesen an verschiedenen Stellen Dasselbe gilt aber noch fur einige andere Strophen, die wir aus einem oder mehreren der angefuhrten Grunde ebenfalls für upecht halten Es sind dics die folgenden 1) 56 ue (Bo 12) Ist im ersten Verse nur eine metrische Paraphrase des vorangehenden im zweiten des Dachfolgenden Satzes und scheint durch eine Reminiszenz an 49 veraolalt zu sein 2) sagaftaran (Bo 18) Steht in eingen Hss vor 17 und ist nur eine Variation von 19 schließt sicli auſerdem nur schlecht an die vorangehende Rede an 3) = fadern Steht nur in B (P. 140) neben noua fareita Die anderen Hss zeigen nur eine dieser Strophen die erste die zweite Eine ist jedenfalls genugend und sowohl der Sion Wie die Uberlieferung sprechen fur die zweite Eine besondere Beachtung verdienen noch die beiden Strophen, die sich auch bei Bhartfları finden (TIET gtu und Huf FHI Ele Bo 43 u 109 - Bliarts Sragar 16 und Vair 71, Bombay Niin Press) und die zu den schonsten Stellen unseres Dramas ge horep Es muß wenigstens auf die Moglichkeit Lingedeutet werden daß sie nicht von Kalidasa lierstammen, sondern den lyrischien Dichter angehoren der durchaus der Mann dazu war solche Verse zu machen Sie honnen sehr wohl wenn auch in fruher Zeit durch die Abschreiber in die Sakuntala eingedrungen sein wie sich ahn liche Zitate aus Bhartpharı auch in spateren Dramen finden (vgl Bohtlingk MIClanges asiatiques, St Petersbourg 1875 tome VII p 551) Entbehrlich sind sie beide man konnte sie sogar ungehorig finden da die erstere mot obrer webmutigen Resignation ebensowenig der unternehmenden Stimmung des Konigs entspricht (vgl Bo 27 1 2) wie die letztere ut ilirem uberschwenglichen Lobe einer gewahrten Audienz dem sonst bis zur Scbrofiheit reservierten Oharakter Singaravas angemessen scheint Doch haben wir uns auf Grund dieser Erwigungen nicht fur berechtigt gehalten diese Strophen auszuscheiden die sich in llcn Hss finden und von denen dio erstere auch Daſar 92 und Sarasvatih 207 zitiert wird 1 1 Dac do Lel rhucher der Poetih n t il ren Z taten fr unsere Irace n cht 10* t ewicht fallen at auch Tschel y ederholt anerkannt (heg nder Ort ZUT Unrası 6 611) nu kun en zus deuselben ehen por schlecen du unser Dran 1 uem betr Terliseer od konmentator in dieser oder jeder For n vorlig oder im Ge dachtn 9 Torschrebte lenn also avapát! 1 den lengaleel en Test z t ert $0 folgt darzus nor daß do Łrs citeroogen te selben schon n 15 Jahrhundert ·VIV ELNLEITUNG Alles in allem haben wir also 19 Strophen gefunden, welche wir ausscheiden zu müssen gluulten, so schwer dies uns auch bei einigen besonders lieben alten Bekannten geworden ist B ist dabei 18mal vertreten, K 10mal, 4 9mal, 7mal (vgl Anh II) DB K hier pur in 10 Fullen beteiligt ist, hat seinen Grund darın dan diese Strophen fast sämtlich aus dem ersten Drittel des Dramas stammen, in welchem diese Handschrift in bezug auf den Umfang mit ds geht Es wird aber diese Ubersicht genügen, um zu zeigen, daß wir uns auch fur dio rein metrischen Partien mit großeror Sicherhert wuf die kurzeren Handschriften verlassen honden, wie wir es oben bereits fur die prosaischen und gennschten Dachgewiesen haben. Nun ware es aber selir wohl möglich, dnb die bengalischen Handscliriften, wenn auch stark interpoliert, im ubrigen in bezug auf die Gute des Textes nichts zu wünschen ung lieben, und das wir ihnen den einzelnen Lesarten, we Peschel mennt, unbedingt den Vorzug einraumen mußten und mit boen begnugen durfter Man kann ohne weiteres zugestehen, daß der Tert in B in Ganzen horrekter 13t und weniger cruces bietet als der in 4, ob er aber darum auch überall der ursprunglichere ist, dürfte doch sehr die Frage bein Wenn Puschel die Behauptung aufstellt, daß eino Menge von Lesurten in aus alten Glossen entstanden ist und die schwierigeren Ausdruche luer häufig durch leichtere oder trwalere ersetzt sind, so ist dies in einigen Fillen gewiß nebtig, aber in jener Verallgemeinerung sehr ubertrieben, und es lassen sich dom gegenüber auch manche Falle anſuhren, wo 4 die richtige lectio difficilior erhalten hat und B auf Abwege geraten ist Ich habe schon in meiner Anzeige von Puschels Ausgabe auf einige Stellen dieser Art hingewiesen (070 ich unterdessen in einzeluca Dingen anderer Meinung senorden bin, wird mir wohl niemand verargen), hier will ich nur einige nepige besonders bezesclinende Tulle infahren uns yorlinden waren un 1 wenn dics r test a aclı arhlteste fur uns erreichbare zat (l'at Tret p 12) 5o war er lovli bereits in den Jahrtaus nel dus zwischta ular araluna 2018 Sully younger straweru anchmalzstieren die Lebroucher Atch nach verschiedenen Ifantisch matunci util) WAH nuch bei llomacandra der fill ist (vgl. 1 >ch II Duacandra and aranci S56) - Trotzdem gebe ich minh 11 eine Liste von den mir hekannten Zitaten aus den wichtigstin Lehrb) cbern der Potok da eu linn rl in roa In tererte 19t zu woben welckie Stroplien alet erond n mustergültız srlten der arch Jer grußten Pupulancit in der indischen Celebrtowelt erfreutuu ·EINLEITUNG XV 1) 2 6 (Pi) nicht nhiztamaie gegenüber dem einficheren VAIZDa den Eindruck einer Glosse 2) 5 14 scheint au fur aty von einem Abschreiber hierzurühren der den Gobrauch des letzteren beim Imper nicht haante (lat. ubersetzt unrichtig the tuell aumel arroid) 3) 6 7 scheint HTA 20 tietur im Mundo des einficli bo richtenden Schüler viel zu überschwenglich 4) 7 1 ist fafcruthaf hria fauzfucafa gegen fuffifi Al HEU afa eine sel undäre und ruinderwertige Lexart (ol Weber Ind St XIV 298 und die Anm zu 4 16 ineiner Auss) 5) 10,6 130 TUTTO nicht so gut wie a Die lufmerk sukeit vird erst sputer auf das Bastgewand gelenht G) 19 1 ist das tautologi che oder übertriebeno TUTTA schlechter als agai 7) 39 3 ist aftung Glosse zu aftang, desg! 8) 52 16 ARTU # zu foray À fratau, १) 557 पुनकाधितेन ॥ कण्टक्रितेन 10) 74 6 1st afefefih niclit am Platze und jedenfalls nicht so gut wo das einfache sia 11) 80 9 ist wireunfit Gl zu VCC 1.2) 83 7 ist Ord scllechitur als aluum desgl 13) 83 15 fig als cutây (so auch Vall zu Kır [ 1) 14) 86 5 FUHT ist nicht so gut als OHIT (51 Ragh V, 7) 15) 9G G multe st AA (des \amens der Supgerin) der Namo der Tarorıtın stehen de der Satz 1 ur so einen guteu Sian gibt 16) 104 9 ist | JAIA schlechter als TITI UTUH 17) 116 12 1st gras Gl zu yuon fuurs 18) 119 9fr ist nefro schlechter als mafro negen des 11ort spiels (12) 19) 123 | 1st 30176 (rgefirbt) weniger gut als quite (mentfarbt") -0) 199 3 ist STRER #fcufat zwar leichter Terst indlich aber rrel matter alsसनि दायात 21) 133 11 15th leichter, aber nicht so bezeichnend als fraut (meine Aom zu 75 19 Anders Patanlar Prof. 10) 22) 148 11 ist on aet oft viel inutter als VIACION 23) 167 G ist das abertossigo y Glosse F, wall muir femer scheinen dat die Verfertiger ron II an eigen Stellen geradezu mit Abaicht gemisca sprachlichen oder gradina taschen Schmierigheiton nus dem lego gegangen rol die sich in dem ursprünglichen Texte finden So zB Termeiden ese (PL. 29 (7) ·XVI LINLFITING das bedenkliche werft (8 meino A07 zu 16, 7), (105, 15, 163, 8) die doch wohl unbedenkliche Form gu (S. zo 61, 3), (36, 16 u. 53, 6) auch die Locatiform auf off in Beziehung auf ein Fem (8 zu 9 14), ebenso wo (91 8, 159, 7) de freie Konstruktion von A mit einem Gerundium oder Infiortiv (vgl Anm zu 51, 11), no se meist andere leschtere, aber nicht bessero Lesarten zeigen Wer ups auch nur an einigen von diesen und den oben angeführten Stellen Recht giebt, wird zugestehen müssen, daß auch die bengalischen Hss, nicht aberall den Anspruch erbcben dürfen das Echte erhalten, zu haben, was uns natürlich nicht hiodern hann, wo uns dic anderen im Stiche lassen, zu jenen unsere Zuflucht zu nehmen Dat die verchiedenen Namen der handelnd in den einzelncn Handschriftengruppen für unsere Frage entscheidend ins Gomicht fallen möchto ich nicht behanpten, doch spricht auch bier die größere Ubereinstimmung und Konsequenz mehr für die Abgeschlossenheit und Ursprünglichkeit der kürzeren Fassung und S gehen in diesen Diogen immer zusammen, dagegen weichen B und x mehrfach yon einander ab So zB heißt im žreiten Alt der Elecrführer in D Bhadrasenn, in K (wie in 4 ) bleibt er ungenannt, der Turstelier B (we in JS) Rairataha, in Krevala Im sechsten Aht heißt die Apsaras in D Mısrakeši, in K Akauld, 12 / Sinumati, die erfersuchtige Konigin hinter der Szene in B Vasumati (wie ja 19) K Kulaprabha (nahrend hier Vasumatı statt Vetriyati der Name der Türstelerin ist), der Kaufman in B Dhanavrddhi Il K Dhanvrdula, in siebenten Akt der Eiasiedlerkorbe D Manhapka (bei Chezy Samhocinz und in 4 Mirkanleya), in Kund Swird er gar acht benannt KS nennen im zweiten Abt noch einen jungen Einsiedler Gantama, der in 2 ohge Namen bleibt K allein hat noch im funften Akt (Bu 92, 8) einen Hofbermten Mundgalyi und einen Einsiedler Bhaguri (104 10), die sonst überall fellen van sieht dab anf diesem Gebiet eine große Fillkur geherrscht hat, die sich namentlich in der Abweichung der langeren Handschriften sowohl von den hirzeren als untereinander zeigt Jedoch auch wenn wir bei Ballein stehen bleibe), zeigt sich in diesen Dirgen manches, vas uns stutzig macht Daß die Namen der neuen Favoritan des Konigs Hamsziati und der Zofe Madhuriki nicht befriedigen ist schon S XV gezeigt Am schlechtesten aber hommt hier die Zofe fort, welche in der Episode mit dem Bilde eine gewisse Rolle ilar da der Ensedlerknabe in unbenannt bleibt (vgl 1).

·nur eiD- Widerspruch mit PINIOL Dennoch habe ich mich bemüht die dia. lektischen Stellen möglichst nach der Grammatik tu cormalele 11 dea nielen schwulenden F.llen, die aber auch nach Mischels bahnbrechenden Leistungen noch abng bleilca, claubte ich sucht Ton abweiclieu zu müssen, rarelen sell Widerspruch mit dnich racioc frühere psicht geindert habe (TEL Jeu Lit. Zeit. LL} Ich halte nimlich jetzt die Srsche des Sarradnana ( wie de des Rohaceni 10 Jer JTreclakatli) mit Blick (Vatariei E der rech. Land auch schol (Gr $27 cm) for die 12 llemacandri, S 4 Aom. 1) A Saurskal, ce! fur ki la Etsitzte Seizung our dic 1'erme und sind beiro, tad EINLEITUNG ITII spielt In DS wird diese bei ihrer ersten Errabatos - forfet egfist genannt und erscheint in der Folge immer als est und unter dem Namen Caturika, ia K belt sie ebenxo Lorsequent das erste Mal fart fent (Bu. 118, 10) und wird bei ihren spi. teren Auftreten in der szennchen Aufführuns fat socst mis ihrem Yamen Jedha ini bezeichnet (194 14, 128, 7, 129, 4). In B dagegen wrd sie als die haefcafea ufaut eingeführt (125, 5), erscheint dann wieder als 2 (130, 15), die nachher (133, 6, 136 15) Catarılā, und später (137, 9) wieder ved häripi genannt wird. F'ntze hat sich in seiner Übersetzung damit gebolfen das Wort Rufet immer als Adjektiv zu innen, das verbietet aber die Stelle 137, 9 (wo ein Substantir dann nicht fehlen dürfte) und namentlich der Vergleich mit K Die anderen bengalischen Angaben lae-en diesen ganzen Passas (PL 137, 8 9) aos nod zeigen al o soal das Fort rurfurt (125 5), o es aber auch zum mindesten aberfiassız ist und seine Esistenz selleicht aur dem gle ch darauf folgenden Anyar verdankt. Jedenfalls ist aber die ganze Stelle acht danach angetan, unser Vertragen in die größere Abgeschlossenheit and Ursprünglichkeit der langeren Textform zu erheber Es bleibt mir noch übrig ein Wort aber das Pralrit in unserem Drama binzuzufügen. Dat die bengalischea Has, sich bier erger an die Grammatik an chlieben und also im ganzen einen korrikteren Teit geben als die kürzeren, ist bekannt, es fragt sich ner, ob sie damit auch immer dem Ongaal niker Lomzen oder in nackt lue und da Zwang antun Ich glaube nicht dat den Dichter Ar das Praktit so bestimmte Regeln vorschwebten ma für das Sanskrit, und auch hier stehen sie zu beliontlich nicht selten in wad babe mich daher in diesen Duugen meist an B angeschlossea, des gramnatı cben Regula Für die Einzelheiten Terkere ich auf d. anmerkungen Hier nit seb aur esse Hall le torbebes. Aber ·XVIII EINLEITUNG das einmalige sige in der eingeschobenen Szene bei Godabole (wofur bei Stenzler rem) durfte kaum genügen, um die Sprache als Magadbi zu charakterisieren In unserem Drama zeigen auch die Hss in B nur teilweise die Eigentuinlichkeiten dieses Dialektes, am haufigsten 1st auch hier der Ubergang von r zu l, der in der kash mirischen Hs Dot Ausnahme des einzigen på (falsch fur 07, 150, 8) allein fur Puschels Ansicht geltend gemacht werden konnte 4 und Szeigen reine Sauraseuſ Meine Ansicht ist nun die, dan berde Dichter die Knaben allerdings Sauraseni sprechen lassen, ihre Sprache aber durchweg durch ein l statt , als Kindersprache charakterisieren wollen Demgemäß habe ich meinen Text her. gerichtet Die Abweichungen von BK gegeu 12 aber erklare ich mir folgendermaßen jene haben einfach den vermeintlichen Fehler ( statt r) horrigiert und reine Sauraseni hergestellt, diese saben darin eine Eigentümlichkcit der Māgadhr und versuchten auch im übrigen jenen Dialekt anzubringen. Soviel ich aus Puschel Gr 5 23 ersehen kann, schreiben die Grammatiker auch keineswegs die Magadhi als Kindersprache yor, und eigentlich ist es doch auch widersinnig, kleine Kinder einen anderen Dialekt sprechen zu lassen als ihre Mutter oder Warterinnen Dies sind die Gesichtspunkte, welche mich bei der erstellung der nachstehenden Ausgabe geleitet habeu Diese sollte ursprung lich nur eine neue Auflage des Bobtlingkschen Textes bieten, zu der ich von dem verstorbenen Gelehrten schon vor vielen Jahren autongiert war Da aber im Laufe der Zeit 2u9 meiner Arbeit doch etwas ganz anderes geworden ist, fühlte ich mich nicht be rechtigt, sie unter diesem empfehlenden Namen einzufuhren, obgleich die darın befolgten Grundsätze bis zuletzt von Bohtlugh gebilligt. ja zum Teil schon in seiner eigenen Ausgabe angewandt sind Doch habe ich in den Anmerkungen s.mtliche Abweichungen von jener (außer den heutzutage selbstverständlichen Verbesserungen der Prakrit Orthographie), some im Anbange die von mir gelassenen Stellen besonders gegeben, so dal mein Buch wenigstens den Bobtlinghschen Text vollständige ersetzen kann. Selbst verglichen habe ich nur die Leipziger Devanagari H8 (L) und die bereits von Burkhard herangezogene Berliner (E), doch ist mir daneben noch manches andere Material zustaften gekommen, 80 vor allem die von dem um dio Sakuntalakritik hochverdienten Burkhard zugüoglich gemachten Varianten des Codex Bikanırc8818 (BI) und der von demselben berausgegebeno Text der kashmirischen 2015- ·NACHWORT XIX Handschaft (K), ferner der von T Foulkes (Madrıs 1904) nach südindischen Hss hergestellte Text (F) und die S 1 aufgeführten indischen Ausgaben samt dem Text des Rāghavabhatta (R), Wie er in der zweiten Ausgabe von Godabole-Paraba (Bombay 1891) vorliegt (vgl Pref p 7) Auch die Ausgabe mit dem Kommentar des Nivisācirya (Madras 1874) habe ich benutzt. (N) und aus den beiden neu hinzugekommenen Scholiasten fue und da kurze Auszüge gegeben Im Ganzen glaube ich, daß es nicht so sehr die Aufgabe des Herausgebers der Sakuntala ist, neue Handschriften oder Scholasten herbeizuschaffen, als vielmehr das im Uberflusse vorbandede alte Material nach den kritischen Grundsatzen, die für alle Zeiten und Volker gelten, zu sichten und zu verarbeiten, wozu ich wenigstens den Versuch gemacht habe Da ich boffe, dal meine Ausgabe auch von Anfagern benutzt werden wird, habe ich einen Prakrit-Index und neben den kritischen auch sachliche Anmerkungen hinzugefügt und dementsprechend eingerichtet Für den ersteren ist mir das Glossar von Burkhard, fur die letzteren die neueren indischen Ausgaben von großem Nutzen gewesen NACHWORT, Noch ebe ich die letzte Hand an diese Zeilen gelegt habe, trifft die erschütternde Kunde ein, daß Richard Mischel For cinigen Tagen auf seiner Studienreise in Indien zu Madras gestorben ist Sein Tod bedeutet für die indische Philologio, dio seit dem Beginn dieses Jahrhunderts schon um vier ihrer glanzend sten Vertreter getrauert hat, einen neuen, unersetzlichen Verlust, am schmerzlichsten werden wir Alteren berührt, die er schon vor fast vierzig Jalırcn dic ersten, in jugendlichem Enthusiasmus zwar zuverlen Ober das Ziel budausschiebenden und zum W.derspruch herausfordernded, Juner aber durch Gelehrsamheit und Scharfsinu ausgezeichacten und an mehr als einer Stelle balinbrechenden Arbeiten des Heimgegrogenca ant Teilnahme und Bewunderung verfolgt haben Diese Jugendarbeiten aber Yuren vor allem der Sakuntalı gewidmet, und sie allein würden genügen, Pischel auch obno seine späteren großen Leistungen auf anderen Gebieten eia ·. 5 10 या सृष्टिः स्रष्टुराद्या वहति विधिहुतं या हविर्या च होत्री ये द्वे कालं विधतः श्रुतिविपयगुणा या स्थिता व्याण विश्वम्। यामाहुः सर्वचीजप्रकृतिरिति यया प्राणिनः प्राणवन्तः प्रत्यक्षाभिः प्रसन्नस्तनुभिरवतु वस्ताभिरष्टाभिरीशः ॥ १॥ नान्द्वानी सूत्रधारः। नेपथ्याभिमुसमवलोक्य । आयें। यदि नेपथ्यविधा- नमवसितम् । तदितस्तावदागम्यताम् । प्रविश्य नदी। अज्ज । इअम्हि। सूत्रधारः । आर्ये । अभिरूपभूयिष्ठा परिपदियम् । अद्य खलु कालिदासपथितवस्तुना नवेनाभिज्ञानशकुनालाख्येन नाटकेनोपस्थातव्यमस्माभिः । तत्मनिपानमाधीयतां यत्नः । नटी । सुविहिदप्पओअदाए अज्जस्म ण किं मि परिहा- इस्मदि। सूत्रधार । आर्ये । कथयामि ते भूतार्थम् । आ परितोषाद्विदुषां न साधु मन्ये प्रयोगविज्ञानम् । बलवदपि शिक्षितानामात्मन्यमत्ययं चेतः ॥२॥ नदी। एवं णेदं । अणन्तरकरणीनं दाव अज्जो आणवेदु । सूत्रधारः । किमन्यदस्याः परिषदः श्रुतिप्रसादनतः । तदि- 20 ममेव नायचिरप्रवृत्तमुपभोगक्षम यीप्मसमयमधिकृत्य गी- 15 । यताम् । संप्रति हि SARTYTALA 1 ·. 2 प्रथमो का सुभगमलिलावगाहाः पाटलसंसर्गमुरभिवनवाताः । प्रछायसुलभनिद्रा दिवसाः परिणामरमणीयाः ॥३॥ नटी । तधा। इति गायति । इसिचुम्बिाद भमरेहि मुउमारकेसरसिंहाई। अवअंसन्ति दअमाणा पमदा सिरीसकुसुमाई ॥ ४॥ सूबधारः । आर्ये । साधु गीतम् । अहो रागबद्धचित्तवृ: तिरालिखित इव सर्वतो रङ्गः । तदिदानी कतमत्प्रकरणमा- 10 थित्यैनमाराधयामः । नटी । णं अज्जमिस्सेहिं पढमं जेब आणतं । अहिणाण- सउन्तलं णाम अपुलु णाड पओएण अधिकरीअदुति । सूत्रधार । आर्ये । सम्यगववोधितो ऽस्मि । अस्मिन्क्षणे विस्मृतं खलु मया । कुतः। तवास्मि गीतरागण हारिणा प्रसभं हतः। एष राजेव दुष्यन्तः सारङ्गेणातिरंहसा ॥ ५॥ इति निष्क्रान्ती। 16 प्रस्तावना। 20 ततः प्रविशति मुगानुसारी सशरचामहतो राजा रथेन भूनय । सूतः । राजानं मृग चावलोक्य । आयुप्मन् । कृष्णसारे ददच्चन्नास्वयि चाधिज्यकामके। मृगानुसारिणं साक्षात्पश्यामीव पिनाकिनम् ॥ ६॥ राजा । सूत । दूरममुना सारङ्गेण वयमाकृष्टाः। अयं पुन- रिदानीममि ·प्रथमो ड्का 3 ग्रीवाभङ्गाभिरामं मुहुरनुपतति स्यन्दने बद्धदृष्टिः पश्चार्धन प्रविष्टः शरपतनभयाद्भूयसा पूर्वकायम् । दभैरावलीद्वैः श्नमविवृतमुखभ्रशिभिः कीर्णवामा पश्योदयप्लुतत्वादियति बहुतरं स्तोकमा प्रयाति ॥ ७ ॥ स एप कथमनुपदमेव मे प्रयत्नप्रेक्षणीयः संवृतः । सूतः । आयुप्मन् । उद्घातिनी भूमिरिति मया रश्मिसंय- मनाथस्य मन्दीकृतो वेगः । तेन मृग एप विप्रकृष्टान्तरः । संप्रति समदेशवर्तिनस्ते न दुरासदो भविषति । राजा । तेन हि विमुच्यन्तामभीशवः । सूतः । यदाज्ञापयत्यायुप्मान् । रथवेग निरूप्य । आयुष्मन् । । 10 पश्य पश्य। 15 मुक्तेपु रश्मिपु निरायतपूर्वकाया निष्कम्पचामरशिखा निभृतोर्यकर्णाः । आत्मोद्धतैरपि रजोभिरलछनीया धावन्यमी मृगजवाक्षमयेव रथ्याः ॥ ६ ॥ राजा । सहर्पम् । सत्यम् । अतीत्य हरितो हरीश्च वर्तन्ते वा- जिनः । तथा हि यदालोके सूक्ष्मं यजति सहसा तद्धिपुलतां यदर्प विच्छिन्नं भवति कृतसंधानमिव तत् । प्रकृत्या यद्वक्रं तदपि समरेखं नयनयो- ने मे दूरे किंचित्क्षणमपि न पा रथजवात् ॥९॥ सूतः । आयुप्मन् । अस्य खलु ते वाणपातवर्तिनः कृष्ण- सारस्यान्तरे तपस्विन उपस्थिताः । राजा । समधमम् । तेन हि प्रगृह्यन्तां वाजिनः । सूतः । तथा । रति रथ स्थापयति । 20 25 1.

·4 प्रथमी का -- 5 10 ततः प्रविशत्यात्मनातृतीयो वैखानसः। वैखानसः । हस्तमुद्यम्य । राजन् । आश्रममृगोऽयं न हन्तव्यो न हन्तव्यः। तत्साधु कृतसंधानं प्रतिसंहर सायकम् । आतंत्राणाय वः शस्त्रं न प्रहर्तुमनागसि ॥ १० ॥ राजा । एष प्रतिसंहतः । इति यथोक्तं करोति । वैखानसः । सदृशमेतत्पुरुवंशप्रदीपस्य भवतः । इतरौ । बाह्र उद्यम्य । सर्वथा चक्रवर्तिनं पुत्रमानुहि । राजा । संप्रणामम् । प्रनिगृहीतम् । वैखानसः । राजन् । समिदाहरणाय मस्थिता वयम् । एष खलु कण्वस्य कुलपतेरनुमालिनीतीरमाश्रमो दृश्यते । न चे- दन्यकार्यातिपातः। तत्मविश्य प्रतिगृह्यतामातिणेयः सत्कारः । राजा । अपि संनिहितोऽत्र कुलपतिः । पैखानसः । इदानीमेव दुहितरं शकुन्तलामतिथिसत्काराय 15 नियुज्य दैवमस्याः प्रतिकूलं शमयितुं सोमतीर्थं गतः । राजा। भवतु । तां द्रक्ष्यामि । सा खलु विदितभक्तिं मां महर्षेः करिष्यति । वैखानसः । साधयामस्तावत् । इति सशिष्यो निष्क्रानः । राजा। सूत ! चोदयाश्वान् । पुण्याश्रमदर्शनेन तावदात्मानं पुनीमहे । सूतः । यदाज्ञापयत्यायुप्मान् । इति भूयो रथवेगं रूपयति । राजा । समन्तादवलोक्य । सूत । अकथितो ऽपि ज्ञायत एव यथायमाभागस्तपोवनस्येति । । 20 सूतः । कथमिव । 25 राजा। किं न पश्यनि भवान् । इह हि ·प्रथमोक 5 5 नीचाराः शुकगर्भकोटरमुखभ्रष्टास्तरूणामधः प्रस्निग्धाः क्वचिदिगुदीफलभिदः सूच्यन्त एवोपलाः । विश्वासोपगमादभिन्नगतयः शब्दं सहन्ते मृगा- स्तोयाधारपथाश्च वल्कलशिखानिस्यन्दरेखाशिताः॥११॥ सूतः। सर्वमुपपन्नम्। राजा। स्तोकमन्तर गत्वा । तपोवननिवासिनामुपरोधोमाभूत् । एतावत्येव रथं स्थापय । यावदवतरामि। सूतः । धृताः प्रयहाः । अवतरत्वायुप्मान् । राजा । अवतीर्य । सूत । विनीतवेषप्रवेश्यानि तपोवनानि 10 नाम । इदं तावद्गृह्यताम् । इति सूतस्याभरणानि धनुरोपनीय । सूत । यावदहमाश्रमवासिनः अत्यवेक्ष्योपावर्ने । तावदाद्रपृष्ठाः कि यन्तां वाजिनः। सूतः। तथा। इति निष्क्रान्त । राजा। परिक्रम्यावलोक्य च । इदमाश्रमबारम् । यावत्मविशामि। 15 प्रविश्य निमित्त सूचयन् । शान्तमिदमाश्रमपदं स्फुरति च वाहुः कुतः फलमिहास्य । अथ वा भवितव्यानां वाराणि भवन्ति सर्वच ॥१०॥ नेपथ्ये । इदो इदो सहीओ। राजा। कर्ण दत्त्वा । अये। दक्षिणेन वृक्षवाटिकामालाप इव थूयते । यावदये गच्छामि । परिक्रम्यावलोक्य च । अये। एतास्त- पस्विकन्यकाः स्वप्रमाणानुरूपैः सेचनघटैवालपादपेभ्यः पयो दातुमित एवाभिवर्तन्ते । निरूप्य । अहो मधुरमासां दर्शनम्। शुद्धान्तदुर्लभमिदं वपुराश्रमवासिनो यदि जनस्य । दूरीकृताः खलु गुणैरुद्यानलता वनलताभिः ॥ १३ ॥ यावदिमां छायामाथित्य प्रतिपालयामि । रति विलोकयन्वित । 00 15 ·6 प्रथमो ऽङ्कः । 10 ततः प्रविशति यथोक्तव्यापारा सह सखीभ्यां शकुन्तला । शकुन्तला । इदो इदो सहीओ। अनसूया। हला सउन्तले। तुवतो वि तादकस्मवस्स अस्स- मरुक्खा पिसदरति तक्केमि । जेण णोमालिआकुसुमपेलया वि तुमं एदाणं आलवालपूरणे णिउता। शकुन्तला।ण केवलं तादणिओओज्जे। अत्थि मे सोद- रसिणेही वि एदेसु । इति वृक्षसेचनं रूपयति । राजा। कथम् । इयं सा करावदुहिता। असाधुदर्शी खलु तब- भवान्काश्यपः । य इमामाश्रमधर्मे नियुङ्क्ते। इदं किलाव्याजमनोहरं वपु- स्तपाक्षम साधयितुं य इच्छति । ध्रुवं स नीलोत्पलपत्रधारया समिलतां छेनुमृपिळवस्यति ॥ १४ ॥ भवतु । पादपान्तरित एव विधं तावदेनां पश्यामि । इति 15 तथा करोति । शकुन्तला। सहि अणसूए । अदिपिणचेण वकलेण पिअं. वदाए णिअन्तिदम्हि । सिढिलेहि दावणं । अनसूया। नधा । इति शिथिलयति । प्रियंवदा । एत्यपओहरवित्थारदनअं अक्षणो जोवणं 20 उवालह। राजा। काममननुरूपमस्या वयसी वललम् । न पुनरलं- कारश्रियं न पुष्यति । कुतः सरसिजमनुविधं शैवलेनापि रम्यं मलिनमपि हिमांगोर्लक्ष्म लक्ष्मी तनोति । - ·प्रथमो क 7 5 - 10 इयमधिकमनोज्ञा वललेनायि तन्वी किमिव हि मधुराणां मण्डनं नाकृतीनाम् ॥ १५ ॥ शकुन्तला। एसो वादेरिटपल्लवङ्गुलीहिं तुवरेदि विस में केसररुक्वओ। जाव णं संभावेमि । इति परिकामति । प्रियंवदा । हला सउन्तले। एत्यज्जेध दाव मुहुन्न चिट्ठ । जाव तुए उवगदाए लदासणाधो विअ अनं केसरस्वती पडिभादि। शकुन्तला । अदोक्यु पिअंवदा सि तुमं । राजा । प्रियमपि तथ्यमाह प्रियंवदा । अस्याः खलु अधरः किसलयरागः कोमलविटपानुकारिणौ वाहू। कुसुममिव लोभनीयं यौवनमङ्गेषु संनद्धम् ॥ १६ ॥ अनसूया। हला सउन्तले । इशं सवेवरवहू सहबारस नुए किदणामहेा वणजोसिणिनि णोमालिआ । णं विसु- मरिदा सि। शकुन्तला। तदा अताणं पि विसुमरिस्म। लतामुपेत्यावलोक्य च । हला। रमणीएक्यु काले इमस्स लदापाअवमिधुणस्स व- दिअरो संवुतो। रणवकुसुमजोषणा वणजोसिणी । बद्धपल्लव- दाए उवभीअक्खमो सहआरो। इति पश्यन्तो तिष्ठति । प्रियंवदा। अणसूए। जाणासि । किं सउन्नला वणजोसि- 20 णिं अदिमेतं पेक्वदिति । अणसूया। रणक्यु विभावेमि । कहि । भियंवदा। जया वणजोसिली अपुरूषण पाश्वेण संगा। अवि णाम एवं अहं पि अतणो अणुरूवं वरं लहेशं ति । शकुन्तला । एसो गूणं तुह अत्तगदो मनोरयो । इति कलय- 25 मावर्जयति। 15 - .

·6 प्रथमो I 10 ततः प्रविशति यथोतव्यापारा सह सखीभ्या शकुन्तला । शकुन्तला । इदो इदो सहीओ। अनसूया। हलासउन्तले। तुवतो वि तादकस्मवस्म अस्स- मरुक्वआ पिअदरति नक्केमि। जेण णोमालिआकुसुमपेलवा : वि तुमं एदाणं आलवालपूरणे णिउत्ता। शकुन्तला। ण केवलं तारिणोओजे। अत्यि मे सोद- रसिणेहो वि एदेसु । इति वृचसेचनं रूपयति । राजा। कथम् । इयं सा कखदुहिता। असाधुदर्शी खलु तब- भवा-काश्यमः । य इमामाश्रमधर्मे नियुङ्क्ते। इदं किलाव्याजमनोहरं वयु- स्तपाक्षम साधयितुं य इच्छति । ध्रुवं स नीलोत्पल पत्त्रधारया समिलतां छेनुमृषिय॑वस्यति ॥ १४ ॥ भवतु । पादपान्तरित एव विथब्धं तावदेनां पश्यामि । इति 15 तथा करोति । शकुन्तला। सहि अणसूए । अदिपिणदेण वक्कलेण पिझं- वदाए णिअन्तिदम्हि । सिढिलेहि दाव एं। अनसूया। तधा। इति शिथिलयति । प्रियंवदा । एत्य] पोहरवित्पारदनशं अन्तगी जोध 20 उवालह। राजा । काममननुरूपमस्या वयसो वत्कलम् । न पुनरलं- कारश्रियं न पुष्पति । कुतः। सरसिजमनुविधं गैवलेनापि रम्यं मलिनमपि हिमांशोलक्ष्म लक्ष्मी तनोति ।

·प्रथमो को 7 । 10 यमधिकमनोज्ञा वल्कलेनापि तन्वी किमिव हि मधुराणां मण्डनं नाकृतीनाम् ॥ १५ ॥ शकुन्तला। एसो यादेरिदपल्लवङ्गुलीहिं नुवदि विश्न में केसररुक्खओ। जाव णं संभावेमि । इति परिकामति । प्रियंवदा। हला सउन्तले। एत्यज्जेत दाव मुहुत्तों चिट्ठ । जाव तुए उवगदाए लदासणाधो विन अनं केसररूपी पडिभादि। शकुन्तला । अदोक्यु पिअंवदा सि तुमं । राजा। प्रियमपि तथ्यमाह प्रियंवदा । अस्याः खलु अधः किसलयरागः कोमलविटपानुकारिणी पाहू । कुमुममिव लोभनीयं यौवनमङ्गेपु संनद्धम् ॥ १६ ॥ अनसूया। हला सउनले । इशं सभंवरवहू सहारस्स नुए किदणामहेआ वणजोसिणिति होमालिआ । णं विसु- मरिदा सि। शकुन्तला। तदा अताणं पि विसुमरिस। मतामुपेत्यापमोक्य प । हला। रमणीएकनु काले इमस लदापाअवमिधुणस व- दिझरो संयुत्तो। णवकुसुमजोषणा वरएजोसिणी । वडपल्लव- दाए उवभोनक्समो सहआरो। रति पम्तो तिति । प्रियंवदा। अणसूए। जाणासि । किं सउन्तला वणजोसि- आणिं अदिमेनं पेक्यदिति । अणसूया। एक्यु विभावेमि । कहि । प्रियंवदा। जया वणजोसिणी अरूण पासवण संगदार अयि णाम एवं अहं पि अतणो अगुस्वं परं लहेझं नि । शकुन्तला । एसो गूणं तुह सतगदो मनोरयो । रति समय- 25 मापयति। 15 ·8 प्रथमो का 5 राजा । अपि नाम कुलपतेरियमसवर्णक्षेत्रसंभवा स्यात् । अथ वा कृतं संदेहेन। असंशयं क्षषपरियहक्षमा यदायमस्यामभिलाषि मे मनः । सतां हि संदेहपदेषु वस्तुषु प्रमाणमन्तःकरणप्रवृत्तयः ॥ १७ ॥ तथापि तत्वत एनामुपलप्स्ये। शकुन्तला। ससंधमम ! अम्मो । सलिलसेअसंभन्नो णोमा- लिअं उझिं वअणं मे महुअरो अहिवदि । इति धमरवाधा 10 निरूपयति। राजा। सस्पृहम। चलापाङ्गां दृष्टिं स्पृशसि बहुशो वेपघुमती रहस्याख्यायीव स्वनसि मृदु कर्णान्तिकचः। करौ व्याधुन्वत्याः पिबसि रतिसर्वस्वमधरं वयं तत्वान्वेषान्मधुकर हतास्त्वं खलु कृती ॥ १ ॥ शकुन्तला । ण एसो धिट्टो विरमदि । अणदो गमिस्सं । पदान्तरे थिला सदृष्टिक्षेपम् । कथं । इदो वि आअच्छदि । हला। परित्ताअध परिनाअथ मं इमिणा दुविणीदेण दुद्रुमहुअरेण अहिभूअमाणं। उभे । सस्मितम् । काशी अम्हे परितार्दु । दुस्मन्तं अक्कन्द । गअरक्खिदवाई तवोवणाईणाम। राजा। अवसरोऽयमात्मानं प्रकाशयितुम् । न भेतव्यम् । इत्यक्ति स्वगतम् । राजभावस्त्वभिज्ञातो भवेत् । भवतु । एवं तावदभिधास्य। शकुन्तला । पदान्तरे स्थिला । कधं । इदो वि मं अगुसरदि । 15 20 25 ·प्रचसो का 9 5 10 राजा । सत्वरमुपसृत्य। कः पौरवे वसुमती शासति शासितरि दुर्विनीतानाम् । अयमाचरत्यविनयं मुग्धासु तपस्विकन्यासु ॥ १९ ॥ सर्वा राजानं दृष्ट्वा किं चिदिर सभ्रान्ताः। अनसूया। अज्ज । एक्यु किं पि अघाहिदं । इणो पि- असही महुअरेण अहिभूमाणा कादरीभूदा । रति शकुन्तला दर्भयति। राजा । शकुन्तलाभिमुखो भूत्वा । अपि तपो वर्धते। शकुन्तला साध्वसादवचमा तिष्ठति । अनसूया । इदाणिं अदिधिविसेसलाहेण । हलासउन्तले। गच्छ उडझं। फलमिस्सं अग्धं उवहर। इदं पादोदकं भवि- स्सदि। राजा। भवतीनां सूनृतयैव गिरा कृतमातिथ्यम् । प्रियंवदा । तेण हि इमस्सिं पच्छाअसीदलाए छत्तव- णवेदिआए मुहुत्तरं उवविसि परिस्समविणोदं करे? अज्जो। राजा । नूनं यूयमयनेन कर्मणा परियान्ताः । अनसूया । हला सउन्तले । उइदं णो पजुवासणं अदि- धीणं । एत्य उवविसम्ह । 8 20 सर्व उपविमन्ति। - शकुन्तला । भागतम् । किं णुक्यु इमं पेक्विन तवोवण- विरोहिणणे विचारस्स गमणीअम्हि संवुत्ता। राजा । भर्वा विमोश । अहो समवयोरूपरमणीयं भवतीनां सीहार्दम्। प्रियंवदा । जमान्तिकम् । अणसूए। को गुक्यु एसो।चदुरग- 23 ·12 प्रथमो कि 10 राजा । सम्यगुपलक्षितं भवत्या । अस्ति नः सच्चरितश्रव- णलोभादन्यदपि प्रष्टव्यम् । प्रियंवदा। अलं विभारिस । अणिमन्तणाणुओओ तव- स्सिअणो णाम। राजा। सखीं ते ज्ञातुमिच्छामि । वैखानसं किमनया व्रतमा प्रदाना- यापाररोधि मदनस्य निषेवितव्यम् । अत्यन्तमात्मसदृशेक्षणवल्लभाभि- राहो निवस्यति समं हरिणागनाभिः ॥ २१ ॥ प्रियंवदा । अज्ज । धम्मचरणे वि परवसो अशं जणो। गुरुणो उण से अणुरूववरप्पदाणे संकप्पो। राजा। दुरवपियं खलु प्रार्थना । आत्मगनम् । भव हृदय साभिलाषं संप्रति संदेहनिर्णयो जानः । आशङ्कसे यदसिं तदिदं स्पर्शमं रत्नम् ॥ २२ ॥ शकुन्तला । सरोषमिव । अणसूए । गमिस्सं अहं। अनसूया । किंणिमित्तं । शकुन्तला । इमं असंवद्धप्पलाविणिं पिअंवदं अज्जाए गोदमीए णिवेददस्सं। अनसूया। सहि । ण जुतं अकिदसारं अदिधिविसेसं उ- 20 झिा सच्छन्ददो गमणं । शकुन्तला न कि चिदुत्का प्रस्थिनेव राजा । अपवार्य । कथम् । गच्छति । ग्रहीतुमिछविगृह्यात्मानम् । आत्मगतम् । अहो चेष्टाप्रतिरूपिका कामिमनोवृत्तिः । अहं हि अनुयास्यन्मुनितनयां सहसा विनयेन वारितप्रसरः । स्थानादनुबलन्नपि गवेव पुनः प्रतिनिवृतः ॥ २३ ॥ 15 है ·प्रथमो ऽङ्कः 13 5 10 प्रियंवदा । शकुन्तला निरुध्य । हला। ण दे जुत्तं गन्तुं । शकुन्तला । सधूभङ्गम् । किंणिमितं । प्रियंवदा। रुक्खसेअणे दुवे धारेसि मे। एहि दाव। अताणं मोआविच नदो गमिस्ससि । इति बलादेनां निवर्तयति । राजा । भद्रे । वृक्षसेचनादेव परिथान्तामत्रभवती लक्षये। तथा ह्यस्याः मस्तांसावतिमाचलोहिततलौ बाहू घटोन्क्षेपणा- दद्यापि स्तनवेपथु जनयति श्वासः प्रमाणाधिकः । वई कर्णशिरीपरोधि वदने धर्माम्भसा जालक बन्धे संसिनि चैकहस्तयमिता पर्याकुला मूर्घजाः ॥ २४॥ नदहमनामनृणां करोमि । इत्यद्गुलीयं दातुमिच्छति । उभे नाममुद्रावराण नुवाच्य परस्परमवलोकयतः । राजा । अलमस्मानन्यथा संभाव्य । राज्ञः प्रतियहो ऽयम्। प्रियंवदा । तेण हि णारिहदि एदं अङ्गुलीअन्नं अङ्गुली- 15 विओनं । अज्जम वअणेण अणिरिणा दाणिं एसा। कि घि- दिहस्य । हला सउन्तले । मोददा सि अणुकम्पिणा अज्जेण । अध वा महाराएण । गच्छ दाणिं । शकुन्तला । आत्मगतम् । जद अत्तणो पहविस्सं । प्रकाश । का तुमं विसज्जिदवस वा रुन्धिदास्स वा। राजा । शकुन्तलामवलोक्य । आत्मगतम् । किं नु खलु यथा वयम- स्यामवमियमणस्मान्प्रति स्यात् । अथ वा लब्धावकाशा मे 20 प्रार्थना । कुतः। । वाचं न मिश्नयति यद्यपि मे वचोभिः कर्णं ददात्यभिमुखं मयि भापमाणे ।

·14 प्रथमो का कामं न तिष्ठति मदाननसंमुखी सा भूयिष्ठमन्यविषया न तु दृष्टिरस्याः ॥ २५ ॥ नेपथ्ये । भो भोस्तपस्विनः । संनिहितास्तपोवनसत्वर- शायै भवत । प्रत्यासन्नः किल मृगयाविहारी पार्थिवो । दुष्यन्तः। तुरराखुरहतस्तथा हि रेणु- चिंटपविषक्तजलावल्कलेषु । पतति परिणतारुणप्रकाशः शलभसमूह इवाथमद्रुमेषु ॥ २६ ॥ सर्वा' कर्ण दत्ता कि चिदिव सधान्ता'। राजा। प्रात्मगतम् । अहो धिक् । पौरा अस्मदन्वेषिणस्तपो- वनमुपरुन्धन्ति । भवतु । प्रतिगमिष्यामस्तावत् । सख्यौ । अज्ज । इमिणा आरणअवुतन्लेण पज्जाउलम्ह । अणुजाणाहि ो उडअगमणा। राजा । ससभ्रमम । गच्छन्तु भवत्यः । वयमप्याथमपीडा यथा न भविष्यति तथा प्रतिष्थामहे । 10 15 सर्व उत्तिष्ठन्ति। 20 सख्यौ । अन्न । असंभाविदादिधिसकारं भूलो वि पेक्ख- णणिमितं लज्जामो अज्नं विणवेहूँ । राजा । मा मैवम् । दर्शनेनैव भवतीनां पुरस्कृतोऽस्मि । शकुन्तला रानान मेरावलोकयन्ती सन्याज बिलम्च्य सह सखीभ्या निष्काना। राजा । मन्दौत्सुक्यो ऽस्मि नगरगमनं प्रति । यावदनुया- विकासमेत्य नातिदूरे तपोवनस्य निवेशयेयम्।न खलु शनो- मि शकुन्तलाव्यापारादात्मानं निवर्तयितुम् । मम हि ·प्रथमोप 16 गच्छति पुरः शरीरं धावति पश्चादसंस्थितं चेत.। चीनांशुकमिव केतो. प्रतिवातं नीयमानस्य ॥ २७ ॥ दति निक्रान्ता सर्वे। इति प्रथमोऽङ्कः।

·5 ततः प्रविशति विषलो विदूषकः । विदूषकः । निश्चय । भो दिट् । हदोम्हि एदस्म मिला- सीलस्स रंगो वासभावेण । अनं मिश्रो । अझं वराहो। अशं सहूलोति मज्झसे वि गिम्हविरलपानवच्छामासु वण- राईसु आहिण्डीअदि। पत्नसंकरकसाआई कडुआई गिरिणईज- लाई पीअन्ति। अणिअदवेलं मुल्लमंसभूइट्ठो आहारो अण्ही- अदि । तुरगाणुधावणखण्डिदसंधिणो रति पि णिकामं सइ- दव्वं णत्यि । तदो महनजेच पञ्चूसे दासीएपुत्तेहिं सउरिणलु- इएहिं वणग्गहणकोलाहलेण पडिबोधिदोम्हि । एतिएण 1० दाणिं पि पीडा ण णिकमदि। तदो गण्डस्स उवरि पिण्डिा संवुत्ता। हिलो किल अम्हेसु ओहीणेसु तत्यभवदो मिआणु- सारेण अस्समपदं पविठुस्स तावसकणा सउन्तला णाम मम अधणदाए दंसिदा । संपदं सरगमणस्स कथं पिण करेदि । अन्ज वि तस्स तं जेन्च चिन्तसन्तस्स अच्छीसु पभाद आसि । का गदी । जाव णं किदाजारपरिक्कम पेक्वामि । परिक्रम्यावलोक्य च । एसो वाणासणहत्यो वणपुम्फमालाधारी इदोज्जेव साअच्छदि पिअवसस्सी । भोदु । अङ्गभङ्गाविसली वित्र भविश्न चिस्सिं । जइ एवं पि णाम विस्समं लहेशं । इति दण्डकाठमवलम्य स्थितः। 15 ·द्वितोयो कि 17 10 ततः प्रविशति यथानिर्दिष्टी राजा। राजा। कामं प्रिया न सुलभा मनस्तु तद्भावदर्शनाचासि । अकृतार्थे ऽपि मनसिजे रतिमुभयप्रार्थना कुरुते ॥ २ ॥ * सितं कुत्ला । एवमात्माभिप्रायसंभावितेप्टजनचित्तवृत्तिः प्रार्थ- यिता विडम्व्यते । तद्यथा स्निग्धं वीक्षितमन्यतो ऽपि नयने यन्मेपयन्या तया यातं यच्च नितम्बयोगुरुतया मन्दं विलासादिव। मा गा इत्यवरुद्धया यदपि सा सासूयमुक्ता सखी सर्व तत्किल मत्परायणमहो कामी स्वतां पश्यति ॥ २९ ॥ चिदूपकः । तथा स्थित एव । भो वास्स । रण मे हायपाआ पसरन्ति । ता वाामेत्तेण जीभावइस्स। राजा । कुतो ऽयं गात्रोपघातः । विदूषकः। कुदो किल सशं अच्छीई आउलीकरित अस्सु- 15 कारणं पुच्छसि। राजा । न खत्ववगच्छामि। विदूषकः । भो वास्म । जं वेदसो खुज्जलीलं विडम्वेदि। तं किं अतणो पहावेण । रणं गईवेअस्स । राजा । नदीचेगस्तच कारणं । विदृपकः । मम विभवं । राजा। कथमिव । विदृपकः । एवं राकज्जाई उज्यिा एदारिसे आउलप्प- देसे वणचवुत्तिणा तुए होदधं । जं सचं पचहं सावदसमूसा- रणेहिं संखोहिदसंधिवन्धाणं मम गताणं अणीसोम्हि संवुत्तो। ७ ता पसाददस्सं विसज्जिदूं मं एकाहं पि दाव विस्समिदुं । 20 LAKESTATAL ·18 द्वितीयो ' 5 राजा । गतम् । अयं चैवमाह।ममापि काश्यपतनयामनुः स्मृत्य मृगया विक्लवं चेतः। कुतः न नमयितुमधिज्यमस्मि शक्तो धनुरिदमाहितसायकं मृगेषु । सहवसतिमुपेत्य यैः प्रियायाः कृत इव मुग्धविलोकितोपदेशः ॥ ३० ॥ विदूषकः । राजो मुख विलोक्य । अत्थभवं किं पि हिआए कदुश मन्नेदि । अरणे मए रुदिदं । राजा । सस्मितम् । किमन्यत् । अनतिक्रमणीयं मे सुहृता- 10 कामिति स्थितोऽस्मि । विदृषकः । चिरं जीव । इति गसुमिच्छति । राजा । वयस्य । तिष्ठ । सावशेषं मे वचः। विदूषकः । आणवेदु भवं। राजा । विश्रान्तेन भवता ममान्यस्मिन्ननायासे कर्मणि सहायेन भवितव्यम्। विदूषकः । किं मोदअखण्डिाए । राजा। यत्र वक्ष्यामि। विदूषकः । गहिदो खणो। राजा। क. को न भोः । 15 20 प्रविस्य दौवारिकः । प्रणम्य । आणवेदु भट्टा। राजा। रैवतक । सेनापतिस्तावदाहूयताम्। दौवारिकः । तधा । रति निष्क्रम्य मेनापनिमा मह पुन प्रविश्य । एसो अणावअणुक्कण्ठो इदो दिणदिट्ठी जेव भट्टा चिटुदि । उवसप्पदु अज्जो। 25 ·द्वितीयो का 19 5 10 सेनापतिः । राजानमवलोक्य | दृष्टदोपापि स्वामिनि मृगया केवलं गुण एव संवृता । तथा हि देवः अनवरतधनास्फालनक्रूरपूर्व रविकिरणसहिष्णु स्वेदलेशरभिन्नम्। अपचितमपि गानं व्यायतावादलक्ष्य गिरिचर व नागः माणसारं विभर्ति ॥ ३१॥ उपेत्य । जयतु स्वामी । गृहीतश्वापदमरण्यम् । किमद्यापि स्थीयते। राजा। मन्दोत्साहः कृतोऽस्मि मृगयापवादिना माठव्येन । सेनापतिः । जनान्तिकम् । सखे । स्थिरप्रतिवन्धी भव । अहं नावस्वामिनश्चिनवृत्तिमनुवर्तिये । प्रकाशम् । प्रलपत्वेप वैध- वेयः । ननु प्रभुरेव निदर्शनम्। मेदग्छेदकृशोदरं लघु भवत्युत्थानयोग्यं वपुः सत्यानामपि लक्ष्यते विकृतिमच्चित्तं भयक्रोधयोः । उत्कर्षः स च धन्विनां यदिपवः सिध्यन्ति लक्ष्ये चले मिथ्यैव व्यसनं वदन्ति मृगयामीग्विनोदः कुतः ॥ ३२॥ विदूषकः । अत्यभवं पइदिं आवणो। तुमं दाव अडवीडो अडविं आहिण्डन्तो रणरणासिालोलुवस्स जिणरिच्छस्स क- स्स वि मुहे पडिस्ससि। राजा । भद्र सेनापते । आश्रमसंनिकृष्टे स्थिताः स्मः । अत- स्ते वचो नाभिनन्दामि । अद्य तावत् गाहनां महिपा निपानसलिलं शृद्धेमुंहुताडित छायावदकदसकं मृगकुलं रोमन्धमभ्यस्यतु । विथव्यं क्रियतां वराहततिभिर्मुस्तामातिः पत्तले विद्यामं लभतामिदं च शिथिलज्यायधमस्मनुः॥३३॥ 15 35 ·20 द्वितीयो डू 5 सेनापतिः । यत्प्रभविष्णवे रोचते। राजा । तेन हि निवर्तय पूर्वगतान्वनयाहिणः । यथा न मे सैनिकास्तपोवनमुपरुन्धन्ति । तथा निषेदव्याः । पश्य । शमप्रधानेषु तपोधनेषु गूढं हि दाहात्मकमस्ति तेजः। स्पानुकूला इव सूर्यकान्ता- स्तदन्यतेजोभिभवावमन्ति ॥ ३४ ॥ विदूषकः । धंसदु दे उच्छाहवुतन्तो । निक्रान्ना सेनापतिः । राजा । परिजन पिलोक्य । अपनयनु भवनो मृगयावेषम् । 10 रैवतक । त्वमपि स्वं नियोगमशून्यं कुरु । परिजनः । जं देवो आणवेदि । इति निष्क्रान्त । विदूषकः । किदं भवदा णिम्मक्खि। संपदं एदस्सिं मा- अवच्छाआए विरबदलदाविदाणदसणीआए आसणे णिसी- ददु भवं । जाव अहं पि सुहासीणो होमि। 15 राजा। गच्छामतः। ॥ विदूषकः । एदु एदु भवं । उभी परिक्रम्योपविष्टी। राजा। माठव्य । अनवाप्तचक्षुःफलो ऽसि । येन त्वया दर्श- नीयं न दृष्टम्। विदूषक' । णं भवं अग्गदो मे वदि । राजा। सर्वः कान्तमात्मानं पश्यति । तामाश्रमललामभू- तां शाकुन्तलामधिकृत्य ब्रवीमि । विदूषकः । सगत । ण से अवसर दाइसं । प्रकाशम् । भी वस्म । ने नावसकरणा अभत्थणीसा दीसदि । राजा। सखे । न परिहार्ये वस्नुनि पौरवाणां मनः प्रव- 25 लेते।

·द्वितीयो 21 - 5 10 सुरयुवतिसंभवं किल मुनरपत्यं तदुयिताधिगतं अकस्योपरि शिथिलं च्युतमिव नवमल्लिकाकुसुमम्॥३५॥ विदूषकः । विहस्य । जधा कस्म वि पिण्डखजूरेहिं उल्वे- जिदस्स तिन्तिणीए अहिलासो भवे । तथा इत्यिआरदणप. रिभाविणो भवदो इअं अभयणा । राजा । न तावदेनां पश्यसि । येनैवमवादी। विदूषकः । तं खु रमणीकं । जं भवदो वि विम्हचं उ- प्पादेदि। राजा । वयस्य । किंबहुना । चिचे निवेश्य परिकल्पितसत्खयोगा रूपोचयेन मनसा विधिना कृता नु। स्त्रीरत्नसृष्टिरपरा प्रतिभाति सा में धातुर्विभुत्वमनुचिन्य वपुश्च तस्याः ॥३६ ॥ विदूपकः । जद एवं । पञ्चादेसो दाणिं रूववदीणं । राजा । इदं च मे मनसि वर्तते । अनाघ्रातं पुष्पं किसलयमलूनं कररहै- रनाविध रत्नं मधु नपमनास्वादितरसम् । अपराई पुण्यानां फलमिव च तद्रूपमन न जाने भोक्तारं कमिह समुपस्थास्यति विधिः ॥३७॥ विदूषकः । तेण हि लहु परितारादु भयं । मा कम्स वि तयस्मिणो गुदीतेलचिकणसीसम्स हत्ये पद्धिम्मदि राजा । परवती खलु तमभवती । न च संनिहितो ऽच गु- रुजनः। विदूपकः । स भवन्तं अन्तरेण कीदिसो में दिद्विराओ। राजा । निसर्गादेवाप्रगस्भन्तपस्विकन्याजनः । नचापि तु 15 ·22 द्वितीयो कि अभिमुखे मयि संहृतमीक्षित हसितमन्यनिमित्तकृतोदयम् । विनयवारितवृप्तिरतस्तया न विवृतो मदनो न च संवृतः ॥ ३ ॥ विदूषकः । एक्वु दिमेतस्स तुह अङ्घ आरोहदु । राजा। सखीभ्यां मिथःप्रस्थाने पुनः शालीनतयापि ममा- विष्कृतो भावस्तत्रभवत्या । तथा हि दर्भाकुरेण चरणः क्षत इत्यकाण्डे तन्वी स्थिता कति चिदेव पदानि गत्वा । आसीद्धिवृत्तवदना च विमोचयन्ती शाखासु वल्कलमसक्तमपि द्रुमाणाम् ॥ ३९ ॥ विदूषकः । तेण हि गहिदपाधेओ होहि । किदं तुए उव- वणं तवोवणं ति पेक्वामि । राजा । सखे । चिन्तय तावत । केनापदेशेन सकृदयाश्र- मपदे वसामः। विदूषकः । को अवरो अवदेसो। णं तुमं राआ। णीवार- च्छभाभं अम्हाणं उवहरन्तुति । राजा । मूर्ख । अन्यद्भागधेयमेतेषां रक्षणे निपतति । यद्र- लराशीनपि विहायाभिनन्द्यम् । पश्य यदुनिष्ठति वर्णेभ्यो नृपाणां क्षयि तत्फलम् । तपापड्भागमक्षय्यं ददत्यारण्यका हि नत् ॥ ४०॥ नेपथ्ये । हन्त सिद्धार्थों स्वः। राजा । कर्णं दत्त्वा । अये। दीर्घप्रशान्तस्वरतया तपस्विभि- भवितव्यम् । 15 20 25 प्रविश्य ·द्वितीया 23 दौवारिकः । जेदु जेदु भट्टा । एदे दुवे इसिकुमारा पडि- हारभूमि उवद्विदा। राजा । तेन विलमितं प्रवेशय तौ। दौवारिकः । एसो पवेसेमि । रति निष्क्रम्य ऋपिकुमारकाम्या सह 5 प्रविश्य । इदो ददो भवन्तो । उभी राजान विनोकयत । प्रथमः । अहो दीप्तिमतो ऽपि विश्वसनीयतास्य व. पुपः । अथ वा । उपपन्नमेतपिभ्यो नातिभिने राजनि । कुतः। 10 13 अध्याक्रान्ता वसतिरमुनापाथमे सर्वभोग्ये रक्षायोगादयमपि तपः प्रत्यहं संचिनोति । अस्यापि द्यां स्पृशति यशिनचारणद्वंद्वगीतः पुण्यः शब्दो मुनिरिति मुहुः केवलं राजपूर्वः ॥४१॥ द्वितीयः । गौतम । अयं स वलभित्सखो दुष्यन्तः । प्रथमः । अथ किम्। चितीयः । तेन हि नैतच्चिचं यदयमुदधिश्यामसीमां धरित्री- मेकः कृतां नगरपरिघप्रांशुवाहु नक्ति । आशंसने मुरसमितयो ववैरा हि दैत्य- रस्याधिज्ये धनुषि विजयं पौरुहूते च बजे ॥४॥ उभी। उपगम्य । विजयस्त राजन् । राजा । पाममात्याय । अभिवादये भगवन्ती। उभी। सन्ति भवने । रति फनायपहरत । राजा । ममाम परिगृष्म । आज्ञामिच्छामि। उभी। विदितो भवानाध्यमसदामिहस्यः । तेन भवन्तं । प्रायन्ते।

·24 द्वितीयो ङ्क: राजा । किमाज्ञापयन्ति । उभौ । तत्रभवतः कण्वस्य महर्षेरसांनिध्याद्रक्षांसि न इष्टि- विघ्नमुत्पादन्ति । नत्कतिपयरात्रं सारथिद्वितीयेन भवता सनाधीक्रियतामाश्रम इति । राजा । अनुगृहीतो ऽस्मि । विदूषकः । अपवार्य । एसा दाणिं अणुऊला दे अभ- 5 10 राजा। स्मित कृत्वा । रैवतकामवचनादुच्यतां सारथिः । सबा- णासनं रथमुपस्थापयति । दौवारिकः । जं देवी आणवेदि । इति निष्क्रान्तः । उभौ । सहर्षम् । अनुकारिणि पूर्वेषां युक्तरूपमिदं त्वयि । आपन्नाभयसत्त्रेषु दीक्षिताः खलु पौरवाः ॥ ४३ ॥ राजा । सप्रणामम् । गच्छतां पुरो भगवन्तौ । अहमप्यनुपद- 15 मनुगत एव। उभौ। विजयस्व । इति निष्क्रान्ती । राजा । माठय्य । अथस्ति शकुन्तलादर्शने कुतूहलम्। विदूषकः । पढमं सपरिवाहं आसि । इदाणिं रक्वसवुन- तेण विन्दू वि णावसेसिदो राजा । मा भैषीः । ननु मासमीपे वर्तिप्यसे। विदूषकः । एसो रक्खसादो रक्सिदोम्हि । 20 प्रविश्य दौवारिकः । सज्जो रधो भट्टिो विजअप्पत्याणं अवे- क्वदि । एसो उण अरादो देवीणं आणतिहरो करभनी 25 आअदी।

·द्वितीयो का 25 - राजा । सादरम् । किमम्बाभिः प्रेपितः। दौवारिकः । अधई। राजा । ननु प्रवेश्यताम् । दौवारिकः । तधा । इति निष्क्रम्य करभकेण सह प्रविश्य । एसो 5 भट्टा। उवसप्प । करभकः । जेदु जेदु भट्टा । देवी आणवेदि । आआमिणि चदुत्थदिनसे पवुत्तपारणो मे उववासो भविस्सदि। तहिं दी- हाउणा अवस्सं अम्हे सभावइदवति । राजा । इतस्तपस्विकार्यम् । इत्तो गुरुजनाज्ञा । वयमप्यन- 10 तिक्रमणीयम् । किमत्र प्रतिविधेयम्। विदूषकः । तिसळू विन अन्तराले चिट। राजा । सत्यमाकुलीभूतोऽस्मि । कृत्ययोर्भिन्नरूपत्वाद्वैधीभवति मे मनः । पुरः प्रतिहतं शैले स्रोतः सोतोवहो यथा ॥४४॥ 15 विचिन्य । सखे । त्वमम्बया पुत्र इति प्रतिगृहीतः । अतो भवा- नितः प्रतिनिवृत्य तपस्विकार्यव्ययमनसं मामावेद्य तत्रभव- तीनां पुषकृत्यमनुष्ठातुमर्हति । विदूषकः । णक्वु मं रक्खोभीरुशं गणेसि । राजा । सस्मितम् । कथमेतद्भवति संभाव्यते । विदूषकः । जथा गआणुएण गन्तवं । तधा गच्छामि । राजा । ननु नपोवनोपरोधः परिहरणीय इति सर्वाननुया- विकांस्त्वयैव सह प्रस्थापयामि । विद्रुपकः । तेण हि जुवराश्नोम्हि दाणिं संवुत्तो। राजा । आत्मगतम् । चपलो ऽयं बटुः । कदा चिदस्सत्मार्थना- मन्तःपुरेभ्यः कषयेत् । भवतु । एनमेवं वक्ष्ये । विदूपर्क हस्ते गृही. 20 - ·26 द्वितीयो का खा। प्रकाशम् । वयस्य । ऋषिगौरवादाश्रमं गच्छामि । न खलु सत्यमेव तापसकन्यकायां शकुन्तलायां ममाभिलाषः । पश्य । छ वयं व परोक्षमन्मयो मृगशाकै सममेधितो जनः। परिहासविजल्पितं सखे परमार्थेन न गृह्यते वचः॥ ४५ ॥ विदूषकः । अध इं। इति निष्क्रान्ताः सर्वे। इति द्वितीयोऽङ्कः ।

·5 ततः प्रविशति कुशानादाय यजमानशियः । शिष्यः । अहो महानुभावः पार्थिवो दुष्यन्तः। प्रविष्ट एवा- थमं तत्रभवति राजनि निरुपद्रयाणि नः कर्माणि संवृत्तानि। का कथा वाणसंधाने ज्याशब्देनैव दूरतः । हुंकारेणेव धनुपः स हि विनानपोहति ॥ ४६ ॥ यावदिमान्वेदिसंस्तरणार्थ दर्भानृदिग्भ्य उपनयामि । परिक्र- म्यावलोक्य च। आकाशे । प्रियंवदे । कस्येदमुशीरानुलेपनं मृणाल- वन्ति च नलिनीपत्राणि नीयन्ते । श्रुतिमभिनीय । किवी- पि । आतपलनादलवदस्वस्या शकुनला । तस्याः शरीर- 10 निर्वापणायेति । तहि त्वरितं गम्यताम् । सखी सा खलु भग- वतः कण्वस्य कुलपनेरुच्छ्रसितम् । अहमपि नाववैतानिक शान्युट्कमस्यै गौतमीहस्ते विसर्जयियामि । इति निष्कानः । विष्कम्भकः। 15 ततः प्रविशति कामयमानावस्थो राजा । राजा। जाने तपसो वीर्य सा बाला परवतीति मे विदितम् । अलमसि ततो हृदयं तथापि नेदं निवर्तयितुम् ॥ ४७ ॥ मदगवाधा निरूप्य । सासूयम् । भगवन्मन्मथ । कुतस्ते कुसुमायुधस्य शस्तदायमेतत् । स्मृत्वा । सां ज्ञातम् ।

·मृतीयोग अद्यापि नूनं हरकोपवहि- स्त्वयि जलत्यौवं इवामुराणी। त्वमन्यथा मन्मथ महिधानां भसावशेषः कममेवमुणः ॥ ४ ॥ त्वया चन्द्रमसा च विश्वसनीयाभ्यामतिसंघीयते कामिननसा- । कुतः तव कुसुमारवं गीतरपिमत्वमिन्दी- वैयमिदमयपाथै दृश्यते महिधेषु । विसृजति हिमग रमिमिन्दुमपूरी स्त्वमपि कुमुमवाणान्यजसारीकरोपि॥ ४९ ॥ मपेद परिकम्य । कनु रालु सम्यिते कमरिण सदस्यरनुज्ञातः थ- मकान्तमात्मानं विनोदयामि । निम्न । किं नु सलु मे मि- यादर्शनारते शरणमन्यत् । मापदेनामन्यिथामि । मुर्पमपमोर। इमामुपातपा पेलां प्रायेण लतायलयवान मालिनीतीरेयु " समगीजना शकुन्तला गमयति । तमेव ताकालामि । पार. माया | अहो प्रपातमुभगो ऽसमुदेगा। गरपमरविन्दमुरभिः करणयाही मालिनीतरंगाणाम् । सहिग्नहताविरलमालिनि पपन ॥ ५० ॥ पभोग । सम्मिन्यतमपरिथिने तामगापे मंनि- हितया तया भक्तियम् । तथा र सभ्युनता परम्सादयगादा जयनगाग्वात्पपात। हारे उम्स मामियते पदपम्मिने भिनमा ५५॥ माहिटपानोपलोणमामि ruri re mariri नि नेपनियां या में मनोमिस्तमा मनमः ।

·ततीयो व 29 । 5 मास्तरणं गिलापट्टमधिशयाना सखीभ्यामन्वास्यते । भवतु । श्रोथाम्यासां विश्यम्भकथितानि । दनि विलोकयस्थित । नत प्रविशति यथानिर्दिष्टा सह सखीच्या शकुन्तला । सख्यो । उपयोज्य । सस्नेहम 1 हला सउन्तले । अवि सुहाअदि दे णलिणीवनवादो। शकुन्तला । किं वीअअन्ति मं पिअसहीओ । सख्यो विपाद नाटयित्वा परस्परमवलोकयत । राजा । बलवदस्वस्यशरीरा शकुन्तला दृश्यते । सवितर्कम् । तकिमयमातपदोषः स्यात् । उत यथा मे मनसि वर्तते । 10 सामिलाप निर्ण्य । अथ वा । कृतं संदेहेन । स्तनन्यस्तोशीरं शिथिलितमृणालैकवलयं प्रियायाः सावाधं तदपि कमनीयं वपुरिदम् । समस्तापः कामं मनसिजनिदाघमसरयो- नं तु पीप्मस्येवं सुभगमपराधं युवति ॥ ५२ ॥ अनसूया। हला सउन्तले। अणब्भन्तरा खु अम्हे मश्रण- गदस्स वुतन्तस्स । किं तु । जादिसी इदिहासणिवन्धेमु काम- अमाणाणं अवत्या सुणीअदि । तादिसिं दे पेक्वामि । कधे- हि । किंणिमितं दे संतावो । विआरं खु परमत्यदो अजा- णि अणारम्भो पडिआरस्स । राजा । अनसूयामप्यनुगतो मदीयस्तः । शकुन्तला। आत्मगतम् । बलिशंखु मे अहिणिवेसो । सहसा एदाणं पि ण सक्कुणोमि णिवेदिहूँ । प्रियंवदा । सहि सउन्तले । मुटू एसा भणादि । किं अन्न- णो आतवं उचेक्ससि । अणुदिन खु परिहीअसि अङ्केहिं । 8 केवलं लावणमई छाआ तुम ण मुनादि । 15 - 20 ·30 सूतोषी . 5 राजा । अवितथमाह प्रियंवदा । तथा हि सामक्षामकपोलमाननमुः काटिन्यमुक्तस्तनं मध्यः क्लान्ततः प्रकामविनतावंसौ छविः पाण्डुरा। शोच्या च प्रियदर्शना च मदनक्लिष्टेयमालश्पते पत्राणामिव शोषणेनमरुतास्पृष्टा लतामाधवी॥५३॥ शकुन्तला । सहि । कस्म वा अपस्स कथइस्सं । आआस- इत्तिा दाणिं वो भविस्सं। प्रियंवदा । अदोज्जेच णिवन्यो । संविभतं हि दुक्वं सज्झ- वेअणं भोदि। 10 राजा। 15 पृष्टा जनेन समदुःखसुखेन बाला नेयं न वक्ष्यति मनोगतमाधिहेतुम् । दृष्टो निवृत्य बहुशो ऽप्यनया सतृष्ण- मत्रान्तरे श्रवणकातरतां गतोऽस्मि ॥ ५४॥ शकुन्तला । सहि । जदो यहुदि मम दंसणपधं आअदो सो तवोवणरक्विदा राएसी । नदो आरहिअ तग्गदेण अहि- लासेण एदावायम्हि संवुत्ता । राजा। सहर्षम् । श्रुतं श्रोतव्यम् । स्मर एव तापहेतुर्निर्वापयिता स एव मे जातः । दिवस इवाभ्रश्यामस्तपात्यये जीवलोकस्य ॥ ५५ ॥ शकुन्तला । तं जइ वो अणुमदं । तथा वट्टध । जधा तस्स राएसिणो अणुकम्पणीआ होमि । अण्णधा अवस्सं सिञ्चध मे तिलोदरं। राजा। विमर्शछेदि वचनम् । 20 ·मृतोपो क 31 SN । 5 10 प्रियंवदा । जनान्तिकम् । अणसूए । दूरगदमम्मधा अवमा इझं कालहरणस्स। अनसूया । को उण उवाओ भवे । जेण अविलमिदं हुदं च सहीए मणोरधं संपादेम्ह । प्रियंवदा । णिहुदं ति चिन्तणीनं भवे । सिग्घं ति सुन्न। अनसूया। कधं विभ। प्रियंवदा। णं सो गएसी इमस्सिं सिणिद्धदिद्विसूइदाहि- लासो इमाई दिअसाई पज्जाअरकिसो विश्न लक्लीअदि । राजा । सन्यमित्थंभूत एवास्मि । तथा हि इदमशिशिरैरन्तस्तापाद्विवर्णमणीकृतं निशि निशि भुजन्यस्तापाहुप्रसारिभिरथुभिः। अनभिलुलितज्याघाताद्धं मुहुर्मणिबन्धना- कनकवलयं सस्तं सस्तं मया प्रतिसार्यते ॥ १६॥ प्रियंवदा । विचिभ्य । हला । मणलेहो से करीअदु । इमं देवसेसावदेसेण सुमणोगोविदं कदुम से हत्यं पावइम्स । अनसूया । रोअदि मे सुउमारो पोश्रो । किं वा सउ- न्तला भणादि। शकुन्तला । को एिशोसी विअप्पीअदि। प्रियंवदा । तेण हि अत्तो उवणासपुर्य चिन्नेहि दाव कि पि ललिदपदवन्धणं । शकुन्तला । हला। चिन्नेमि अहं । अवहीरणभीरनं उण वेवदि मे हिस। 15 । २० राजा । सहम।

·32 तृतीयो का 5 अयं स ते तिष्ठति संगमीत्सुको विशङ्कसे भीरू यतोऽवधीरणम् । लभेत वा प्रार्थयिता न वा श्रियं श्रियो दुरापः कथमीप्सितो भवेत् ॥ ५७ ॥ सख्यो । अन्तगुणावमाणिणि । को दाणिं सरीरणिवावर- तिनं सारदीअं जोसिणिं पडन्तण वारेदि। शकुन्तला । सस्मितम् । णिोइदा दाणिम्हि । हात्युपविष्टा चिन्तयति। राजा। स्थाने खलु विस्मृत निमेषेण चक्षुषा मियामवलो- 10 कयामि । यतः उन्नमिनकभूलतमाननमस्याः पदानि रचयन्याः । कण्टाकितेन प्रथयत्ति मय्यनुरागं कपोलेन ॥ ५ ॥ शकुन्तला। हला । चिन्तिदं मए गीदवत्थु । ण हु संणि- हिदाई उण लेहणसाहणाइं। प्रियंवदा । इमस्सिं सुश्रोदरसुउमारे णलिणीवते णहेहिं णिक्खितवणं करेहि। शकुन्तला । यथोक्त रूपयित्वा । हला। सुणय दाणिं संगदत्थं ण वति। उभे । अवहिदम्ह। शकुन्तला । वाचयति। तुज्झ ण आणे हिअशं मम उण कामो दिवा विरतिं पि। णिग्यिण तवेइ पलिशं तुइ वुतमणोरहाद अङ्गाई ॥ ५९ ॥ राजा । सहसोपसृत्य । तपति तनुगाचि मदनस्वामनिशं मां पुनदेहत्येव । ग्लपयति यया शशाढून तथा हि कुमुदती दिवसः ॥६॥ 15 25 ·तृतीयो कि 33 5 10 सख्यौ । सहपम् । साअदं अविलम्बिो मणीरधस्स । शकुन्त- लाभ्युत्थातुमिच्छति। राजा। अलमलमायासेन । संदष्टकुसुमशयनान्याशुक्ला नविसभङ्गसुरभीणि । गुरुपरितापानि न ते गावाण्युपचारमर्हन्ति ॥ ६१॥ अनसूया । इदो सिलादलेक्कदेसं अलंकरेदु वधस्सो। राजो- पविशति । शकुन्तला सल जं तिष्ठति । प्रियंवदा । दुवेणं पि वो अपोणाणुरानो पञ्चक्यो । स- हीसिणेहो उण मं पुणरुतवादिणिं करेदि । राजा । भद्रे । नैतत्परिहार्यम् । विवक्षितं ह्यनुक्तमनुतापं जनयति । प्रियंवदा । आवरणस्त विसअवासिणी अतिहरेण रणा होदयं ति एसो वो धम्मो। राजा । नास्मात्परम् । प्रियंवदा । तेण हि इशं णो पिसही तुमं उद्दिसिन इमं अवत्थन्तरं भन्नवदा मनणेण आरोविदा । ता अरिहसि अ- भुववत्तीए जीविदं से अवलम्विहूं। राजा।भने। साधारणोऽयं प्रणयः । सर्वथानुगृहीतो ऽसि। शकुन्तला । प्रियंवदामवलोक्य । हला । किं अन्तेउरविरहप- ग्जुस्सुअस्स राएसिणणे उवरोहेण । राजा । सुन्दरि। इदमनन्यपरायणमन्यथा हृदयसंनिहिते हृदयं मम । यदि समर्थयसे मदिरेक्षणे मदनवाणहतोऽस्मि हतः पुनः॥ ६२ ॥ 15 20 25 IALCIALA.

·34 तृतीयो . अनसूया। वअस्म । बहुवल्लहा राआणणे सुणीअनि । ज- था णो मिअसही बन्धुअगासोअणीआ ण भोदि । तथा णि- वाहेहि। राजा । भद्रे। किं बहुना परिपहबहुत्वे ऽपि वे प्रतिष्ठे कुलस्य मे। समुद्रवसना चोर्वी सखी च युवयोरियम् ॥ ६३ ॥ उभे । णिचुदम्ह। प्रियंवदा । सदृष्टिक्षेपम् । अणसूए । एसो इदो दिदिट्टी उस्सुओ मिअंपोदओ मादरं अणेसदि । एहि । संजोएम्ह णं। 10 इत्युभे प्रस्थिते। शकुन्तला । हला । असरणम्हि । अणदरा वो आस- उभे । पुढवीए जो सरणं । सो तुह समीवे पट्टदि । इति निष्क्रान्ते। शकुन्तला । कथं । गदाओज्जेव्व । राजा। अलमावेगेन। नन्वयमाराधयिता जनस्लव समीपे 15 वर्तते। 20 किं शीतलैः क्लमविनोदिभिरार्द्रवाता- संचारयामि नलिनीदलतालवृनौः । अङ्के निधाय करभोरु यथासुखं ते संवाहयामि चरणावुन पन्नताम्रौ ॥ ६४ ॥ शकुन्तला । ण माणणीएसु अत्ताणं अवराहइस्सं । रत्यु- स्थाय गन्तुमिच्छति । राजा । सुन्दरि । अपरिनिर्वाणो दिवसः । इयं च ते स- मवस्था।

·वसीयो 35 । - 10 . उत्सृज्य कुसुमशयने नलिनीदलकल्पितं स्तनावरणं । कथमातपे गमिष्यसि परिवाधापेलवैर. ६५ ॥ इति बनादेनां निवर्तयति । शकुन्तला । पोरव । रक्प अविण । माणसंतता वि ण हुअत्तणो पहवामि । राजा। भीरू । अलं गुरुजनभयेन । दृष्ट्वा ने विदितधर्मा तषभवानच न दोपं यहीथति कुलपतिः। शकुन्तला। मुञ्च दाव मं । भूओ वि सहीअणं अणुमा- गइस्स। राजा। भवतु । मोक्ष्यामि। शकुन्तला। कदा। राजा। अपरिधातकोमलस्य याव- कुमुमस्येव नवस्य पट्पदेन । अधरस्य पिपासता मया ते सदयं मुन्दरि गृल्यो रसो ऽस्य ॥६॥ तमि मुपमया ममसमयितुमियति । गतमा परिहरति नायेग। नेपथ्ये। चमवासपहुए । आमन्तेहि सहारं । उपट्टिदा रखणी। शकुन्तला । मर्मधमग । पोरव । असंसरं मम सरीखुत- नोवलम्भास अन्जा गोदमी उदोग्नेय आसरदि। ता वि- उपन्तरिदो होहि। राजा तिचा यामागमापाव दिति । नमःमपिमति पापमानातमी मातो. 15 ३.

·.. 5 10 सख्यो । इदी इदो अज्जा गोदमी। गौतमी । शकुन्तलामुपेत्य । जादे । अवि लहुसंताबाई दे अगाई। शकुन्तला। अत्थि में विसेसो। गौतमी । इमिणा दम्भोदएण णिरावाधं जेब दे सरीरंभ- विस्मादि । शिरसि शकुन्तलामभ्युच्य । वच्छे । परिणदो दिअसो। एहि । उडझं जेव गच्छम्ह । इति प्रस्थिताः । शकुन्तला । आत्मगतम् । हिअभ। पढमं जेव्व सुहोवणदे म- णोरघे कादरभावं ण मुञ्चसि । अणुसञ्चविघष्टिदम्म कधं दे संपदं संतावो। पदान्तरे स्थिखा। प्रकाशम् । लदावलन संतावहा- रस । आमन्तेमि तुमं भूओ वि परिभोआन। इति निष्क्रान्ता श. कुन्तला सहेतरामा राजा । पूर्वस्थानमुपेत्य । सनिःश्वासम । अहो विघ्नवत्यः प्रार्थिता- थसिद्धयः । मया हि मुहुलिसंवृताधरीष्ठं प्रतिषेधाक्षरविक्लवाभिरामम् । मुखमंसविवर्ति पक्ष्मलाक्ष्याः कथमन्नमितं न चुखितं तत् ॥ ६७ ।। क नु खलु संप्रति गच्छामि । अथ वा। इहैव प्रियाभुक्तमुक्ते 20 लतावलये मुहूर्त स्थास्यामि । सर्वतोऽषलोक्य । तस्याः पुष्पमयी शरीरलुलिता शय्या गिलायामियं क्लान्तो मन्मथलेख एष नलिनीपत्रे नखरपितः । हस्ताअष्टमिदं विसाभरणमित्यासज्यमानेदाणो निर्गन्तुं सहसा न वेतसगृहाच्छक्तोऽस्मि शून्यादपि॥६॥ 15 ·37 तृतीयो का आकाशे । राजन् । सायन्तने सवनकर्मणि संप्रवृते वेदी हुताशनवती परितः प्रयस्ताः । छायाश्चरन्ति बहुधा भयमादधानाः संध्याकूटकपिशाः पिशिताशनानाम्॥६९ ॥ राजा । अयमहमागच्छामि । इति निष्फ्रान्त । तृतीयोऽङ्कः। 5 ·10 तत' प्रविशत कुमुमावचयमभिनयन्यी सख्खी। अनसूया । हला पियदे । जइ वि गन्धोण विवाहवि- हिणा णिचुतकल्लाणा सउन्नला अणुरूवभत्तुगामिणी संवु- नति णिचुदं मे हिमश्र । तधा वि एतिसं चिन्तणीनं । प्रियंवदा। कधं विन। अनसूया । अज्ज सो गएसी इष्ट्रिं परिसमाविन इसीहिं विसज्जिदो अत्तणो णारं पविसि अन्नेउरसमागदो इदो. गदं बुतन्तं सुमरदि वा ण वन्ति। प्रियंवदा । बीसद्धा होहि । ण नादिसा आकिदिविसेसा गुणविरोहिणो होन्ति। तादो दाणिं इमं वुन्नन्तं सुणि ण आणे किं पडिवजिस्मदिति। अनसूया। जधा अहं पेक्खामि। तधा तस्स अणुमदं भवे। प्रियंवदा । कधं विन। अनसूया। गुणवदो कणा पडिवादणीअति अभं दाव 15 पढमी संकप्पो। तं जद देवं जेब संपादेदि । णं अप्पनासेण किदत्यो गुरुभयो। मियंवदा। पुप्पभाजन पिलोक्य । सहि। अवइदाई बलिकम्म- पज्जताई कुसुमाई। अनसूया। णं पिनसहीए सउन्नलाए सोहागदेवदासो 20 अञ्चणीनाओ।

·चतुर्यो 'क 39 10 प्रियंवदा । जुज्जदि। इति तदेव कारमेते । नेपथ्ये । अयमहं भोः। अनसूया। कर्ण दत्त्वा । सहि । अदिधीणं विणिवेदिदं। प्रियंवदा । णं उडअसंणिहिदा सउन्तला। आत्मगतम् । 5 अज्ज उण हिआएण असंणिहिदा। अनसूया। भोदु अलं एतिएहिं कुसुमेहिं । इति प्रस्थिते । नेपथ्ये। आ अंतिथिपरिभाविनि। विचिन्तयन्ती यमनन्यमानसा तपोधनं वेत्सि न मामुपस्थितम् । स्मरिणति त्वां न स वोधितोऽपि स. न्कयां प्रमतः प्रथमं कृतामिव ॥ ७० ॥ प्रियंवदा। हरी हद्धी । अप्पिनं जेब संयुतं । कस्सिं पि पूआरिहे अवरद्धा सुणहिला सउन्तला । पुनर्विलोक्य । रण हु जस्सिं कस्सिं पि । एसो दुधासा सुलहकोवो महेसी। तथा 15 सविन वेअचलुप्फुलदुवारगदीए पडिणिवुत्तो। को अणो हु- दवहादो दहिदुं पहविस्सदि। अनसूया। गच्छ । पादेसु पणमिस णिवतेहि णं । जाव अहं अग्धोदनं उवकप्पेमि । प्रियंवदा । तधा। इति निष्क्रान्ता । अनसूया । पदान्तरे स्खलित निरूप्य । अम्मो। आवेअक्वलि- दाए पन्भर्ट्स मे अग्गहत्थादो पुप्पभानणं । इति पुप्पोच्चयं 'रुपयति। 20 प्रविश्य प्रियंवदा । सहि । पकिदिवको सो कम्स अणुण पडि- गेएहदि। किं पि उण साणु कोसो किदो। 25 ·40 चतुर्थो अङ्क 10 अनसूया। सस्मितम् । तस्सिं बहु एदं पि । कहि। प्रियंवदा । जदा णिवतिदुं णेच्छादि । तदा विमविदो मए । भअवं । पढमभतिं अवेक्विन अविणादतवप्पहावस्स दुहिदुजणस्स भअवदा एको अवराहो मरिसिदद्योनि । अनसूया। तदो तदो। प्रियंवदा । नदो सो ण मे वअणं अस्पधा भवितुं अरिह- दि। किंतु अहिणाणाहरणदसणेण सावो णिवत्तिसदिति मन्तअन्तो सनं अन्तरिहिदो। अनसूया। सर्वं दाणिं अस्मसिदुं । अत्यि तेण राएसिणा संपत्यिदेण सणामहेअङ्किदं अङ्गुलीअसं सुमरणीअं ति सझं पिणद्धं । तस्सिं साहीणोवाआ सउन्तला भविस्मदि। प्रियंवदा । सहि । एहि । देवकज्जं दाव णिवनेम्ह । इति परिकामत। प्रियंवदा । अवलोक्य । अणसूए । पेक्ख दाव। वामहत्योव- हिदवअणा आलिहिदा वि पिअसही। भतुगदाए चिन्ताए अताणं पि ण एसा विभावेदि। किं उण आअन्तुझं। अनसूया। पिवदे । दुवेणं जेब णो मुहे एसो वुत्तन्तो चिट्ठदु । रक्खिदा खु पकिदिपेलवा पिनसही। प्रियंवदा । को दाणिं उपहोदएण णोमालिशं सिञ्चदि। 20 इत्युभे निष्क्रान्ते। विष्कम्भकः। - 15 । . ततः प्रविशति मुप्तोत्थितः शिष्यः । शिणः । वेलोपलक्षणार्थमादिप्टो ऽस्मि तवभवता प्रवा- सादुपापप्तेन काश्यपेन । प्रकाशं निर्गतस्तावदवलोकयामि।

·चतुर्था । 41 5 कियदवशिष्टं रजन्या इति । परिक्रम्यावलोक्य च । हन्त प्रभातम् । तथा हि यात्येकतो ऽस्तशिखरं पतिरोषधीना- माविष्कृतोऽरुणपुरस्सर एकतो ऽर्कः । तेजोदयस्य युगपद्यसनोदयाभ्यां लोको नियम्यत इवात्मदशान्तरेषु ॥ ७१॥ प्रविश्यापटीपेण अनसूया । एवं णाम विसअपरंमुहस्स वि जणस्म ण एदं ण विदिदं । जधा तेण रणा सउन्तलाए अणज्ज आ- 10 अरिदं। शिप्यः । मावदुपस्थितां होमवेलां गुरवे निवेदयामि । रति निष्क्रान्तः। अनसूया। पडिबुद्धा वि किं करिस्सं । ण मे उइदेसु वि णिअकरणीएम हत्थपाआ पसरन्ति । कामो दाणिं सकामो 15 भोदु । जेण असच्चसंधे जणे सुरणहिला सही पदं कारिदा । अध वा । दुवाससावो एसो विआरेदि । अण्णधा कधं सो रा- एसी तादिसाई मन्तिम एनिअस्म कालस्स लेहमेनं पिण विसज्जेदि । ता इदो अहिणाणॉलीअभं से विसज्जेम्ह । अध वा। दुक्यसीले तवस्सिनणे को अभाथीअदु । ण सही- 20 गामी दोसोति ववसिदा वि ण पारेमि पवासणिवुत्तस्स ता- दकस्सवस्म दुस्मन्त परिणीदं आवणसतं सउन्तलं णिवेदिहुँ । इत्थंगदे अम्हहिं किं करणीशं। प्रविश्य प्रियंवदा । सहर्षम । सहि । तुवर तुवर सउन्तलाए पत्था- णकोदु णिवत्तेढुं। 25 ·42 चतुर्था का 5 अनसूया । सहि । कथं एदं। प्रियंवदा। सुणाहि दाणिं । सुहसइदपुच्छिा सउन्तला- सासं गदम्हि। अनसूया। तदो तदो। प्रियंवदा । जाव एणं लज्जावणदमुहि परिस्म जिस सनं नादकस्सवेण एवं अहिणन्दिदं । दिहिआ। धूमाउलिदिट्टि- णे वि जअमाणस पावएज्जेव्व आहुदी पडिदा । वच्छे । सिस्सपरिदिणा वि विज्जा असोअणीआ सि मे संवुता । अज्जज्जे इसिपडिरक्विदं तुमं भक्षुणो सासं विसज्जे- 10 मिनि। अनसूया। अध केण सूइदो असं नादकस्सवस्स वुन्नन्तो। प्रियंवदा। अग्गिसरणं पविदुस्म सरीरं विणा छन्दोमईए वाआए। अनसूया। सविस्मयम् । कहि । प्रियंवदा । सस्कृतमाश्रित्य । दुष्यन्तेनाहितं तेजो दधानां भूतये भुवः अवेहि तनयां ब्रह्मन्नमिगी शमीमिव ।। ७२ ॥ अनसूया । प्रियपदामाझिश्य । पिझं मे । पिशं मे । किंतु अज्जज्जेब सउन्तला णीअदिति उक्कण्ठासाहारणं परितोसं 9 अणुभवामि। प्रियंवदा । सहि । अम्हे दाव उक्कण्ठं विणोदइस्सामो। सा तवस्सिणी णिबुदा भोदु । अनसूया। तेण हि एदस्सिं चूदसाहावलमिदे णारिएल- समुग्गए एदंणिमितं जेब कालन्तरक्खमा णिक्खिता भए केसरमालिया । ता इमं हत्यसंणिहिदं करेहि । जाव अहं 15 45 ·"चतुर्थी क 43 पि से मिअलोअणं तित्यमितिअं दुबाकिसलाई ति मङ्ग- लसमालम्भपाइं विरएमि। प्रियंवदा । तधा करीअदु । अनसूया निष्क्रान्ता । प्रियवदा नाव्येन मुमनसो गृहाति । नेपथ्ये । गौतमि । आदिश्यन्तां शावमियाः शकुन्त- लानयनाय। प्रियंवदा । कर्ण दत्त्वा । अणसूए । तुवर तुवर । एदेक्यु ह- थिणाउरगामिणो इसीओ सदावीअन्ति। 5 । प्रविश्य समालम्भनहन्ता 10 15 अनसूया। सहि । एहि । गच्छम्ह । इति परिकामत । प्रियंवदा । विलोक्य । एसा सुज्जोदएज्जेद्य सिहामज्जिदा पडिच्छिदणीवारहत्याहिं सोत्थिवाणियाहिं तावसीहिं अहिणन्दीअमाणा सरन्तला चिट्ठदि । उवसप्पम्ह णं । इत्युपसर्पत। तत प्रविशति यथानिर्दिष्टपरिवारासनस्था शकुन्तला । तापसीनामन्यतमा । जादे । भतुणो बहुमाणसूअनं महा- देवीसदं लहेहि । द्वितीया । वच्छे । वीरप्पसविणी होहि । इत्याशियो दत्त्वा गीतमीय निष्फ्रान्सा। सख्यौ । उपमृत्य । सहि । सुहमज्जणं दे भोदु । शकुन्तला। साअदं मे सहीणं । इदो णिसीदध । उभे । मङ्गलपात्राण्यादाय । उपविश्य । हला । सज्जा होहि । जाव महलसमालम्भणं विरएम्ह । शकुन्तला। एदं पि बहुमन्तवं । दुलहं दाणिं मे सहीम- *5 राडणं भविस्सदि। इति बाप्प विहरति । 20 । ।

·44 चतुथा कि उभे। सहि । ण दे उइदं मङ्गलकाले रोदिएं । इत्यश्रूणि प्रम- ज्य भाय्येन प्रसाधयतः। प्रियंवदा । आहरणोइदं रूबं अस्समसुलहेहिं मसाहणेहिं विप्पारीअदि। प्रविण्योपायनहस्तावृपिकुमारकी उभौ । इदमलंकरणमलंक्रियतामत्रभवती । सर्वा विलोक्य 5 ६ विस्मिताः। 10 15 गौतमी । वच्छ णार । कुदो एदं । प्रथमः। तातकाश्यपप्रभावात् । गौतमी । किं माणसी सिद्धी। द्वितीयः । न खलु । श्रूयाताम् । तत्रभवता वयमाज्ञप्ताः । शकुन्तलाहतोर्वनस्पतिभ्यः कुसुमान्याहरतेति । नत इदानी दौम केन चिदिन्दुपाण्डु तरुणा माङ्गल्यमाविष्कृतं निःष्ठयूतश्चरणोपभोगसुलभो लाक्षारसः केन चित् । अन्येभ्यो वनदेवताकरतलैरापर्वभागोत्थित- देतान्याभरणानि तकिसलयोद्धेदप्रतिद्वंद्विभिः ॥ ९३ ॥ प्रियंवदा । शकुन्तलां विलोक्य । हला । इमाए अन्भुववत्तीए सूइदा दे भतुणो गेहे अणुभविदवा रामलच्छी । शकुन्तला ब्रोडा निरूपयति । प्रथमः । गौतम । एोहि । अभिषेकोनीर्णाय काश्यपाय वनस्पतिसेवां निवेदयावः । द्वितीयः । तथा । रति निष्क्रान्ती । सख्यौ। अए । अणुवजुत्तभूसणो अशं जणो। चित्तकम्म- परिएण अङ्गेसु दे आहरणविणिओअं करम्ह । शकुन्तला। जाणे वो णेउणं । उभे नाव्येमालंकुरुतः । ततः प्रविशति सानोत्तीर्णः काश्यपः। 20 । 25 ·चतुर्थों का 45 काश्यपः। 5 इति परिकामति । यास्यत्यय शकुन्तलेति हृदयं संस्पृष्टमुत्कण्ठया कण्ठः स्तम्भितवाप्पवृतिकलुपश्चिन्ताजडं दर्शनम् । वैक्तव्यं मम तावदीदृशमपि नेहादरण्यौकसः पीयन्ते गृहिणः कथं नु तनयाविश्लेषदुःखैनवैः ॥७४॥ सख्यौ । हला सउन्तले । अवसिदमण्डणा सि । परिधेहि संपदं खोमजुअलं । शकुन्तलोत्याय परिधतो। गौतमी। जादे। एसो दे आणन्दपरिवाहिणा चक्खुणा प- रिसजन्तो वि गुरू उवट्टिदो। आआरं दाव पडिवज्ज । शकुन्तला । सबीडम् । ताद । वन्दामि । काश्यपः। वात्से। ययातेरिव शर्मिष्ठा भर्नुहुमता भव । सुतं त्वमपि सम्राजं सेव पूरुमिवामुहि ॥ ७५ ॥ गौतमी । भावं । चरोक्यु एसो। ण आसिसा। काश्यपः । वासे । इतः सद्योहुताग्नीप्रदक्षिणीकुरुष्व । सर्वे 10 15 परिक्रामन्ति । काश्यपः । 20 अमी वेदी परितः कुन्नधिष्ण्याः समिद्वन्तः प्रान्तसंस्तीर्णंदर्भाः। अपमन्नो दुरितं हव्यगन्धै- वैतानारत्वां वहूयः पावयन्तु ॥ ७६ ॥ प्रतिष्ठस्वेदानीम् । मदृष्टिपेपम् । क ते शाङ्गरवमियाः । शिष्याः। भगवन् । इमे स्मः। काश्यपः । शाङ्गैरव । भगिन्यास्ते मार्गमादेशय । प्रविश्य 25 ·46 चतुओं क s 10 शाईरवः । इत इतो भवती । सर्व परिकामन्ति । काश्यपः । भो भो संनिहितदेवतास्तपोवनतरवः । पातुं न प्रथमं प्यवस्यति जलं युप्मास्वपीतेपु या नादने प्रियमण्इनापि भवतां स्नेहेन या पल्लवम् । आद्ये वः कुसुमप्रसूतिसमये यस्या भवत्युत्सवः सेयं याति शकुन्तला पतिगृहं सर्वेरनुज्ञायताम् ॥७७ ॥ कोकिलरव मूघमिला। अनुमतगमना शकुन्तला तरुभिरियं वनवासबन्युभिः । परभृतविरुतं कलं यथा प्रतिवचनीकृतमेभिरीशम् ॥ ७ ॥ आकाशे। रम्यान्तर कमलिनीहरितः सरोभि- ग्यायामनियमितामयूखतामः । भूयान्कुशेशयरजोमृदुरेणुरस्याः शान्तानुकूलपवनश्च शिवध पन्थाः ॥ ७९ ॥ सर्वे सविस्मयमाकायन्ति । गौतमी । जादे । णादिजणसिणिचाहिं अणुणादगमणा सि तवोवणदेवदाहिं । पणम भवदीणं । शकुन्तला । सप्रणाम परिक्रम्य । अनान्तिकम् । हला पिवदे। अज्जउनदंसगुस्सुआए वि अस्समं परिच्चन्तीए दुक्खदुक्वेण मे चलणा पुरदी पवन्ति । प्रियंवदा । ण केवलं तपोवणविरहकादरा सही जेब । तुए उट्टिदविओअस्स तवोवणस्स वि दाव समवाथं पेक्ख । 15 20 ·47 चतुया उग्गलिअदभकवला मिई परिचणचणा मोरी। ओसरिअपगुडुपना मुअन्ति अंसूद व लआओ ॥१०॥ शकुन्तला । स्मृत्वा । ताद । लदावहिणि वणजोसिणिं दाव आमन्तइस्स। काश्यपः । अवैमि ते तस्यां सोदर्यस्नेहम् । इयं तावद्द- क्षिणेन। शकुन्तला । मताइपेत्य । वणजोसिणि । चूदसंगदा वि मं पञ्चालिग इदोगदाहिं साहावाहाहिं । अज्जप्पहुदि दूरपरिव- तिणी देक्यु भविस्सं। 5 । 10 काश्यपः। संकल्पितं प्रथममेव मया त्वदर्थे भर्तारमात्मसदृशं सुकृतर्गता त्वम् । चूनेन संथितवती नवमालिकेय- मस्यामहं त्वयि च संप्रति वीतचिन्तः ॥ १॥ 15 इतः पन्थानं प्रतिपद्यस्व । कुनाला । मयी प्रति । हला । एसा दुवेणं वो हत्ये णि- क्वंयो। सख्यो । अझं जो कस्स हत्ये समाप्पिदो । रति वाम वि. 40 काश्यपः । अनसूये । अलं रूदित्वा । ननु भवतीभ्यामेव स्थिरीकर्तव्या शकुन्तला म परिकामन्ति । शकुन्तला । ताद । एसा उडअपजन्तचारिणी गभम- न्थरा मिअथहू जदा अण्पप्पसवा भोदि । तदा मे कं मि पिणिवेददन्नसं विसज्जदम्मध। काश्यपः। नेदं विस्मरियामः ।

·48 चतुर्यों का । 5 शकुन्तला । गतिभन्न रूपयित्वा । को णुक एसो णिवसणे मे सज्जदि । इति परावर्तते । काश्यपः। वत्से। यस्म त्वया प्रणविरोपणमिगुदीनां तैलं न्यपिच्यत मुखे कुशसूचिविखे । श्यामाकमुष्टिपरिवर्धिनको जहाति सोऽयं न पुत्रकृतकः पदवीं मृगस्ते ॥ १२ ॥ शकुन्तला । वच्छ । किं सहवासपरिचाइणिं मं अणुसर- सि। अचिरप्पसूदाए जणणोए विणा विवडिदोज्जेन । इदाणं 10 पि मए विरहिदं तुमं पिदा चिन्तइस्सदि । इति रुदती प्रस्थिता । काश्यपः। उपक्ष्मणोनयनयोरुपरुद्धवृत्तिं बाप्पं कुरु स्थिरतया विरतानुबन्धम् । अस्मिन्नलक्षितनतोन्नतभूमिभागे मार्गे पदानि खलु ते विषमीभवन्ति ॥ ३ ॥ शारिवः । भगवन् । ओदकान्तास्निग्धो जनो ऽनुगन्तव्य इति श्रूयते । तदिदं सरस्तीरम् । अब संदिश्य नः प्रतिगन्तु- मर्हसि । काश्यपः । तेन हीमां क्षीवृक्षछायामाथयामः । सर्व प- 15 20 रिकम्य स्थिता। काश्यपः । आत्मगतम् । किं नु खलु तत्रभवतो दुष्यन्तस्य यु- तरूपमस्माभिः संदेष्टव्यम् । इति चिन्तयति । शकुन्तला । जनान्तिकम । हला। पेक्व णलिणीवतन्तरिक्षं एसा पिअसहअरं अपेक्वन्ती आरडइ चक्कवाई दुक्करमहअं करेमिति ॥ ४ ॥ 25 ·चतुओं पर 49 अनसूया। सहि । मा एवं मन्ति। एसा वि पिएण विणा गमेद रश्रणिं विसाअदीहरं । गरुअंपि विरहदुक्खं आसावन्धो सहावेदि ॥५॥ काश्यपः। शारव । त्वया मवचनात्स राजा शकुन्तलां पु- रस्कृत्य वक्तव्यः। शाङ्गरवः । आज्ञापयतु भगवान् । । काश्यपः। 10 । 15 असान्साधु विचिन्य संयमधनानुच्चैःकुलं चात्मन- स्त्वय्यस्याः कथमप्यबान्धवकृतां स्नेहप्रवृत्तिं च ताम् । सामान्यप्रतिपत्तिपूर्वकमियं दारेषु दृश्या त्वया भाग्यायत्तमतः परं न खलु तद्वाच्यं वधूवन्धुभिः ॥८६॥ शाहुरवः । गृहीतः संदेशः । काश्यपः । वासे । त्वमिदानीमनुशासनीयासि । वनौकसो ऽपि सन्तो लौकिकज्ञा वयम्। सागरवः । न खलु धीमतां कश्चिदविषयो नाम । काश्यपः । सा त्वमितः पतिकुलं प्राय शुश्रूषस्व गुरून्कुरु प्रियसखीवृतिं सपानीजने भविप्रकृतापि रोपणतया मा म प्रतीपं गमः । भूयिष्ठं भव दक्षिणा परिजने भाग्येष्वनुत्सकिनी यान्येवं गृहिणीपदं युवतयो वामाः कुलस्याधयः॥७॥ कथं वा गौतमी मन्यते। गौतमी । एतिनो वहूअणस उवदेसो । जादे । एदं खु सवं ओधारहि। काश्यपः । वात्से। परिष्वजस्व मां सखीजनं च । 20. BAHUNTALI ·60 चतुर्थी का . 10 शकुन्तला । ताद । इदोज्जेन्च पिकंवदामिस्साओ सहीओ णिवत्तिस्सन्ति। काश्यपः । वासे । इमे अपि प्रदेये। न युक्तमनयोस्तत्र ग- तुम् । त्वया सह गौतमी यास्यति । शकुन्तला । पितरमासिभ्य । कधं दाणिं तादस्स अङ्कादो प- रिभट्ठा मलअनडुम्मूलिदा चन्दणलदा विश देसन्तरे जी- विदं धारइस्सं। काश्यपः । वत्से। किमेवं कातरासि । अभिजनवतो भर्तुः श्वाध्ये स्थिता गृहिणीपदे विभवगुरुभिः कृत्यैरस्य प्रतिक्षणमाकुला । तनयमचिरामाचीवार्क प्रसूय च पावनं मम विरहजां न त्वं वासे शुचं गणयिणसि ॥४॥ शकुन्तला पितु पादयोः पतति । काश्यपः । यदिच्छामि ते तदस्तु शकुन्तला । सख्यावुपेत्य । हला । दुवे वि मं समं जेब परि- स्सजधा सख्यौ । तथा कृत्वा । सहि । जइ णाम सो राआ पन्चहिणा- णमन्धरी भवे । तदो से इमं अतणामहेअदिदं अगुलीन दंसेहि। शकुन्तला । इमिणा संदेहेण वो आकम्पिदम्हि । सख्यौ । मा भाआहि । सिणेही पावसकी। शारवः । युगान्तरमारूढः सविता । त्वरतां भवती। शकुन्तला । आश्रमाभिमुखी स्थित्ला । ताद । कदा णु भूओ तवीवणं पेक्विस्सं। 15 20 -- ।

·धतुर्थी का 61 5 i0 काश्यपः । )यताम्। भूत्वा चिराय चतुरन्तमहीसपत्नी दोषन्तिमप्रतिर तनयं निवेश्य । भर्ना नदर्पितकुटुम्बभरेण साधे शान्ते करियसि पदं पुनराश्रमे ऽस्मिन् ॥ ९ ॥ गौतमी । जादे । परिहीअदि गमणवेला । णिवतेहि पिदरं । अध वा चिरेणावि पुणो पुणो एमा एवं मन्तइस्म- दि। णिवत्तदु भगवं। काश्यपः । वत्से । उपरुध्यते मे तपोऽनुष्ठानम् । शकुन्तला । भूयः पितरमाथिप्य । नवञ्चरणपीडिदं तादस्स सरीरं । ता मा अदिमेतं मम किदे उक्कण्ठिदुं । काश्यपः । सनिःयासम् । शममेष्यति मम शोकः कथं नु वत्से त्वया रचितपूर्वम् । उटजद्वारविरूढं नीवारवलिं विलोकयतः॥ ९॥ 15 गच्छ। शिवास्ते पन्थानः सन्तु । निष्क्रान्ता शकुन्तला सहयायिनम् । सख्यौ । शकुन्सलां विलोक्य । हद्धी हद्धी । अन्तरिहिदा सउ- न्तला वणराईए। काश्यपः । सनिःश्वासम् । अनसूये। गतवती वां सहधर्मचा- 20 रिणी। निगृह्य शोकमनुगच्छतं मां प्रस्थितम् । उभे । ताद । सउन्तलाविरहिदं मुणं विस तवोवणं कथं पविसामो। काश्यपः । स्नेहप्रवृत्तिरेवंदर्शिनी । सविमर्श परिक्रम्य । हन्त भोः । शकुन्तलां पतिकुलं विसृज्य लब्यमिदानीं स्वास्थ्यम् । 2s कुतः।

·52 चतुर्थी का अर्थो हि कन्या परकीय एव तामद्य संप्रेष्य परिग्रहीतुः । जातो ममायं विशदः प्रकामं प्रत्यर्पितन्यास इवानरात्मा ॥ ९१ ॥ इति निष्क्रान्ताः सर्वे । चतुर्थोऽङ्कः।

·5 10 नतः प्रविशत्यासनस्थो राजा विदूपकथ । विदूषकः । कर्ण दया । भो भो वास्स । संगीदसालन्तरे अवधाणं देहि । कलविसुद्धाए गीदीए सरसंजोओ मुणीन- दि। जाणे । तत्पभोदी हंसवदिशा वणपरिसरं करदिति । राजा । तूष्णों भव । यावदाकर्णयामि। आकाशे गीयते। अहिणवमहुलोलुवो तुम तह परिचुम्बिन चूअमरिं। कमलवसइमेनणिबुनो महुअर विम्हरिश्रो सिणं कहं ॥ ९२ ॥ राजा । अहो रागपरिवाहिनी गीतिः । विदूषकः । किं दाव गीदीए अवगदो अक्सरत्यो। । राजा । स्मित कला । सकृत्कृतप्रणयो ऽयं जनः । तदस्या देवी वसुमतीमन्तरेण महदुपालम्भमवगतो ऽस्मि । सखे माठय्य । 11 मवचनादुच्यतां हंसपदिका। निपुणमुपालन्यो ऽसीति । विदूषकः । जं भवं आणवेदि । उत्थाय । भो वभस्म । ग- हिंदी तुए परकीएहिं हत्यहिं सिंहण्डए अच्छभल्लो। ता अवी- दराअस्स वि समणस पत्यि दाणिं मे मोक्यो । राजा । गछ । नागरिकवृत्त्या संज्ञापयैनाम् । विदूषकः । का गदी। इनि निष्क्रान्तः । 20 ·64 पञ्चमो का 5 10 राजा । आत्मगतम् । किं नु खलु गीतमेवंविधार्थमाकण्र्येष्ट- जनविरहाहते ऽपि बलवदुत्कण्ठितो ऽस्मि । अथ वा। रम्याणि वीक्ष्य मधुरांश्च निशम्य शब्दा- पर्युत्सुकीभवति यत्सुखितोऽपि जनुः। नचेतसा स्मरति नूनमबोधपूर्व भावस्थिराणि भवनान्तरसौहृदानि ॥ ९३ ॥ इति पर्याकुलस्तियति। ततः प्रविशति कञ्चुकी। कन्जुकी । अहो खल्वीहशीमवस्यां प्रतिपन्नोऽस्मि। आचार इत्यवहितेन मया गृहीता या वेवयष्टिरवरोधगृहेषु राज्ञः । काले गते बहुतिथे मम सैव जाता प्रस्थानविक्लवगतरवलम्बनाय ॥ ९४ ॥ भोः । कामं धर्मकार्यमनतिपात्यं देवस्य । तथापीदानीमेव धर्मासनादुत्थिताय पुनरूपरोधकारि करवशिष्यागमनमस्मै नो- सहे निवेदयितुम् । अथ वा । अविथमो ऽयं लोकतन्त्राधि- कारः । कुतः। भानुः सकृयुक्ततुरंग एच रात्रिंदिवं गन्धवहः प्रयाति । शेयः सदवाहितभूमिभार षष्ठांशवृत्तेरपि धर्म एषः॥ ९५॥ यावन्नियोगमनुतिष्ठामि । परिक्रम्यावलोक्य च । एप देवः प्रजाः प्रजाः स्वा इव तन्त्रयित्वा निषेवते शान्तमना विविक्तम् । 15 20 ·पञ्चमी का 55 10 यूयानि संचार्य रविप्रतप्तः शीतं दिवा स्थानमिव विपेन्द्रः॥ ९६॥ उपगम्य । जयतु जयतु देवः । एते खलु हिमवतो गिरेरुपत्य- कारण्यवासिनः काश्यपसंदेशमादाय सस्त्रीकास्तपस्विनः सं- 5 प्राप्ताः । श्रुत्वा देवः प्रमाणम्। राजा । सादरम् । किं काश्यपसंदेशहारिणः । कञ्जकी । अंथ किम्। राजा । तेन हि मवचनाविज्ञाप्यतामुपाध्यायः सोमरातः । अमूनाश्रमवासिनः यौनेन विधिना सत्कृत्य स्वयमेव प्रवेश- यितुमर्हसीति । अहमयेनांस्तपस्विदर्शनोचिते प्रदेशे स्थितः प्रतिपालयामि। कन्जुकी। यदाज्ञाययनि देवः । इति निष्क्रान्तः । राजा । उत्थाय । वेवति । अमिशरणमार्गमादेशय । प्रतीहारी । इदो इदो देवो । उभी परिक्रामतः । राजा । अधिकारखेदं रूपयिता। सर्वः मार्थिनमर्थमधिगम्य सु- खी संपद्यते जनः । राज्ञां तु चरितार्थता दुःखोतरैव । औत्सुक्यमानमवसादयति प्रतिष्ठां क्लिनाति लब्धपरिपालनवृत्तिरेव । नातिश्रमापनयनाय यथा यमाय राज्यं स्वहस्तधृतदण्डमिवातपत्रम् ॥ ९७ ॥ वैतालिको। विजयतां देवः । 15 20 नेपथ्य प्रथमः। स्वसुखनिरभिलापः खिद्यसे लोकहेतोः प्रतिदिनमथ वा ते वृत्तिरेवंविधैव । 25 ·पञ्चमो 5 10 तथापीदं शश्वत्परिचितविविक्तेन मनसा जनाकीर्णं मन्ये हुतवहपरीतं गृहमिव ।। १०१॥ शारवतः । स्थाने भवान्पुरप्रवेशादित्यंभूतः संवृतः। अहमपि अभ्यक्तमिव स्नातः शुचिरशुचिमिय प्रवुद्ध इव सुप्तम् । बद्धमिव स्वैरगतिर्जनमिह मुखसङ्गिनमवैमि ॥ १०२ ॥ शकुन्तला । निमित्तं सूचपिला । अम्मो । किं मे वामेदरं ण- अणं विस्फुरदि। गौतमी । आदे । पडिहदं अमङ्गलं । मुहाई दे भन्नुकुलदेव- दाओ वितरन्तु । इनि परिकामति । पुरोहितः । राजानं निर्दिश्च । भो भोस्तपस्विनः । असावत्र- भवान्वर्णाथमाणां रक्षिता प्रागेव मुक्तासनो वः प्रतिपाल- यति। पश्यतनम्। शारवः । भो महावालण । काममेतदभिनन्दनीयम् । त- थापि वयमत्र मध्यस्थाः । कुतः । भवन्ति नमास्तरवः फलोद्गमै- नवासुभिभूरिविलम्बिनी घनाः । अनुशताः सत्पुरुषाः समृद्धिभिः स्वभाव एवैध परोपकारिणाम् ॥ १०३ ॥ प्रतीहारी । देव । पसणमुहवरणा दीसन्ति । जाणामि । ४० वीसद्धकजा इसीओ। राजा । शकुनामां दृष्ट्वा । अथावभवती का स्विदवगुण्डनवती नातिपरिस्फुटशरीरलावण्या। मध्ये तपोधनानां किसलयमिव पाण्डुपचाणाम् ॥ १०४ ॥ प्रतीहारी। देव । कुदूहलगभी यहिदो ण मे तक्कोपस- रदि । रणं दंसणीआ उण से आकिदी लक्वीअदि। 15 25 ·। । पञ्चमो : 5 10 राजा । भवतु । अनिवर्णनीयं परकलवम् । शकुन्तला । हस्तमुरसि चला। आत्मगतम् । हिअन । किं एवं वेवसि । अज्जउत्तस्स भावं ओधारिश धीरं दाव होहि । पुरोहितः। पुरो गला । एते विधिवदर्चितास्तपस्विनः । क- श्चिदेपामुपाध्यायसंदेशः । तं देवः थोत्तुमर्हति । राजा । अवहितो ऽसि । ऋषयः । हस्तमुव्यम्य । विजयस्य राजन् । राजा । सर्वानभिवादये। ऋषयः । इष्टेन युज्यस्व । राजा । अयि निर्विघ्नतपसी मुनयः । ऋषयः। कुतो धर्मक्रियाविमः सतां रक्षितरित्वयि । तमस्तपति धर्माशी कयमाविर्भविष्यति ॥ १०५॥ राजा । अर्थवान्खलु मे राजशब्दः । अथ भगवाँल्लोकानुय- 15 हाय कुशली काश्यपः। शाहरवः । स्वाधीनकुशलाः सिधिमन्तः । स भवन्तमना- मयप्रश्नपूर्वकमिदमा । राजा। किमाज्ञापयति भगवान् । शाहरवा । यन्मिथासमयादिमा मदीयां दुहितरं भवानुपा- 20 यस्त । तन्मया मीनिमता युवयोरनुज्ञातम् । कुतः त्वमहतां प्रामसरः स्मृतोऽसि य- छकुन्तला मूर्तिमनी च सन्क्रिया। समानयंस्तुल्यगुणं यधूवरं चिरस्य वाच्यं न गतः प्रजापतिः ॥ १०६॥ नदिदानीमापवसला प्रतिगृह्यतां सहधर्मचरणायेति । 25 ·पश्चीम न 69 गौतमी । अज्ज । किं पि वस्तुकामम्हि । ण मे वाणाव- सरो अत्यि । कधं ति। णावेक्सिओ गुरुअणो इमीण तुए वि पुच्छिा बन्धू। एक्कक्कमेण चरिए भवामि किं एकमेकास ॥ १०७ ॥ शकुन्तला । आत्मगतम् । किं गुकवु अज्जउनोभणादि। राजा। किमिदमुपन्यस्तम्। शकुन्तला । आत्मगतम् । पावोक्खु वमोवणासो। शारिवः । कथमिदं नाम । भवन्त एव मुतरां लोकवृता- न्तनिष्णाताः। सतीमपि ज्ञातिकुलैकसंथयां जनो ऽन्यथा भर्तुमती विशङ्कते। अतः समीपे परिणेतुरिप्यते तप्रियापि प्रमदा स्ववन्धुभिः ॥ १० ॥ राजा । किं वात्रभवती मया परिणीतपूर्वा । शकुन्तला । सविपादम । आत्मगतम् । हिना । संपदं दे आ. 10 15 20 शाईरवः। किं कृतकार्य पाद्धम प्रति विमुखता कृता राक्षा। राजा। कुतो ऽयमसत्कल्पनाप्रमः। गारियः। मूर्च्छन्त्यमी विकाराः प्रायेणेश्वर्यमन्तेपु ॥ १०९ ॥ राजर। विशेषाधिरितोसि। गौतमी । जादे । मुहुन्तसं मा लज्ज । अवणदस्सं दाय दे ओउण्ठणं । नदो नुमं भट्टा अहिजाणिस्मदि । रति यथोत्र करोमि।

·60 पञ्चमो 5 10 राजा । शकुन्तला निर्वर्ण्य । आत्मगतम । इदमुपनतमेवं रूपमक्लिष्टकान्ति प्रथमपरिगृहीतं स्यान्न वेत्यव्यवस्यन् । भ्रमर इव विभाते कुन्दमन्तस्तुषारं न खलु च परिभोक्तुं नापि शक्नोमि हातुम् ॥११०॥ इति विचारयस्थितः। प्रतीहारी । अहो धम्मावेक्खिदा भट्टिणों । ईदिशं णाम सुहोवणदं रूवं पेक्खिा को अपो विआरेदि । शारवः । भो राजन् । किमिति जोषमास्यते। राजा । भोस्तपोधनाः। चिन्तयन्नपि न खलु स्वीकरणम- नभवत्याः स्मरामि । तत्कथमिमामभिव्यक्तसललक्षणां प्रत्या- त्मानं क्षेत्रिणमाशङ्कमानः प्रतिपस्य । शकुन्तला । अपवार्य । परिणएज्जेव्व संदेहो। कुदो दाणिं मे दूराहिरोहिणी आसा। शारवः । मा तावत् । कृताभिमामनुमन्यमानः सुतां त्वया नाम मुनिर्विमान्यः । मुष्टं प्रतिमाहयता स्वमर्थ पावीकृतो दस्युरिवासि येन ॥ १११॥ शारदतः । शाईरव । विरम त्वमिदानीम् । शकुन्तले। व- क्तव्यमुक्तमस्माभिः । सो ऽयमनभवानेवमाह । दीयतामस्मै प्रत्ययप्रतिवचनम्। शकुन्तला । अपवार्य । इमं अवत्यन्तरं गदे तादिसे अणु- राए किं वा सुमराविदेण । अप्पा दाणिं सोअणीओति - वसिदं । प्रकाशम् । अज्जउत्त । इत्याक्ति । संसददे दाणिं प- 15 20 25 ·पञ्चमो 61 । रिणए ण एसो समुदाआरो । पोरव । जुत्तं णाम दे नधा पुरा अरसमपदे सहायुत्ताणहिअसं इमं जणं समसपुचं पता- रिब ईदिसेहिं अक्सरेहिं पच्चाचक्खिदुं । राजा। शानं पापम् । व्यपदेशमाविलयितुं किमीहसे जनमिमं च पातयितुम् । कूलंकपेव सिन्धुः प्रसन्नमम्भस्तटतरुं च ॥ ११२ ॥ शकुन्तला । भोदु । जइ परमत्यदो परपरिण्गहसङ्किणा तुए एवं पउत्तं । ता अहिणाणेण इमिणा तुह आसझं अव- इस्सं। राजा । उदार कल्पः । शकुन्तला । मुद्रास्याम परामृश्य । हरी हरी । अगुलीअन- सुणा मे अगुली । रति सविपाद गीतमीमपेपते । गौतमी । णूणं दे सझावदाभन्तरे सचीतित्थसलिलं व- न्दमाणाए पन्भहूँ अगुलीअनं । राजा । मस्मितम् । इदं तत्मत्युत्पन्नमति स्त्रैणमिति यदु- 10 15 च्यते । 20 शकुन्तला । एत्य दाव विहिणा दंसिदं पहुतणं । अवरं दे कपदसं। राजा । श्रोतव्यमिदानीं संवृत्तम्। शकुन्तला । णं एमादिअसे णोमालिआमण्डवे णलिणी- यतभाशणगदं उदक्षं तुह हत्ये संणिहिदं आसि। राजा। शृणुमस्तावत् । गकुन्तला । नकवणं सो मे पुतकिदो दीहापङ्गो णाम मिअपोदो उपट्टिदो। नुए अशं दाय पढमं पिपदुप्ति अ.

·62 पञ्चमो : 5 10 णुकम्पिणा उवच्छन्दिदो उदएण । ण उण दे अपरिच- आदो हत्थ-भासं उवगदो। पच्छा तस्सिं जेब मए गहिदे स- लिले णेण किदो पणओ । तदा तुम इत्यं पहसिदो सि । सबो सगन्धेसु विस्ससदि । दुवे वि एत्थ आरमअनि । राजा । एवमादिभिरात्मकार्यनिर्वर्तिनीनामनृतमयवाड्य- धुभिराकृष्यन्ते विषयिणः । गौतमी। महाभा । णारिहसि एवं मन्तिदुं । तवोवणसं- वड्डिदो अणहिणो अशं जो केटवस्म । राजा । तापसवृद्धे। स्त्रीणामशिक्षित पदुत्वममानुपीपु संदृश्यते किमुत याः प्रतिबोधवत्यः । प्रागनरिक्षागमनास्वमपत्यजात- मन्यविजैः परभृताः खलु पोपयन्ति ॥ ११३॥ शकुन्तला । सरोपम । अणज्ज । अतणो हिमआणुमाणेण 15 पेक्षसि । को दाणिं अणो धम्मकञ्चुअप्पवेसियो तिणच्छ- कूवीवमस्स तव अणुकिदिं पडिवज्जिस्मदि। राजा । आत्मगतम् । संदिग्धबुद्धिं मां कुर्वनकैतव इवास्याः कोपो लक्ष्यते । तथा नया भय्येव विस्मरणदारुणचिन्नवृत्ती . वृत्तं रह प्रणयमप्रतिपद्यमाने। भेदाभुवोः कुटिलयोरतिलोहिताक्ष्या भगं शरासनमिवातिरुपा स्मरस्य ॥ ११४ ॥ प्रकाशम् । भद्रे । प्रथितं दुष्यन्तस्य चरितम् । तथापीदं न ल- क्ष्यते।

·पश्चमी पर 63 5 10 शकुन्तला । मुटु दाव सच्छन्दचारिणी किदम्हि । जा अहं इमस्स पुरुवंसम्म पंचएण मुहमहुणो हिसअविसस्स हत्य- भासं उवगदा । इति पटान्तेन गुषमावृत्य रोदिति । शारवः । इत्थं परिहतं चापलं दहति । अतः परीक्ष्य कर्तव्यं विशेपासंगतं रहः । अज्ञातहृदयेम्वेवं वैरीभवति सौहृदम् ॥ ११५ ॥ राजा । अयि भोः । किमनभवतीप्रत्ययादेवामान्संयुतदो- पाक्षरेण चिगुण। शाहरवः । सामूयम् । श्रुतं भवगिरधरोत्तरम् । आ जन्मनः शाध्यमशिक्षितो य- स्तस्याप्रमाणं वचनं जनस्य । परातिसंधानमधीयते ये- विद्येति ते सन्तु किलाप्नवाचः ॥ ११६ ॥ राजा । भोः सत्यवादिन । अभ्युपगतं तावदस्माभिरेवम् । 15 किं पुनरिमामतिसंधाय लभ्यते । शाहरवः । विनिपातः। राजा। विनिपातः पौरवैः प्रार्थ्यत इति न श्रद्धेयमेतत् । शारततः । शारिख । किमुत्तरेण । अनुष्ठितो गुरोः संदेशः । प्रतिनिवर्तामहे वयम् । राजानं प्रति । नदेषा भवतः कान्ता त्यज वैनां गृहाण वा। उपयन्तुर्हि दारेषु प्रभुता सर्वतोमुखी ॥ ११७ ॥ गौतमि । गच्छापतः । इति प्रस्थिताः । शकुन्तला । कथं । इमिणा किदवेण विप्पलधम्हि । तुम्हे विमं परिचअध । रत्यनुमतिछते । 20 .

·64 पञ्चमी : 5 । 10 गौतमी। स्थित्वा । वच्छ सगरव। अणुगच्छदि इयं खुणो करुणपरिदेविणी सउन्तला । पच्चादेसपस्से भतरि किंवा मे पुत्तिा करिस्सदि। शारिवः । सरोप निवृत्य । किं पुरोभागिनि स्वातन्त्यमवल- बसे । शकुन्तला भीता देपते। शाईरवः । शकुन्तले। यदि यथा वदति क्षितिपस्तथा त्वमसि किं पितुरुकुलया त्वया.। अथ तु वेत्ति शुचि व्रतमात्मनः पतिकुले तव दास्यमपि क्षमम् ॥ ११ ॥ तिष्ठ | साधयामी वयम् । राजा । भोस्तपस्विन । किमत्रभवती विमलभसे। कुमुदान्येव शशाङ्कः सविता बोधयति पङ्कजान्येव । वशिनां हि परपरिपहसंप्टोपपरामुखी वृत्तिः ॥ ११९ ॥ शाङ्गरवः । यदा तु पूर्ववृत्तमन्यसङ्गाविस्मृतो भवान् । तदा कथमधर्मभीरू। राजा । भवन्तमच गुरुलाघवं पृच्छामि । मूढः स्यामहमेया वा वदेन्मिथ्येति संशये। दारल्यागी भवाम्याहो परस्त्रीस्पर्शपांसुलः ॥ १२० ॥ पुरोहितः । विचार्य । यदि तावदेवं क्रियेत । राजा । अनुशास्तु मां भवान् । पुरोहितः । अनभवती तावदा प्रसवादस्मद्गृहे तिष्ठतु । कुन इदमुप्यत इति चेत् । त्वं साधुभिरादिष्टपूर्वः । प्रथममेव चक्रवतिनं एवं जनयिष्यसीति । स चेन्मुनिदौहिवस्तलदाणी- 15 . 20 ·पञ्चमी का 65 5 10 प्रविश्य। पपन्नो भविपनि । अभिनन्ध शुद्धान्तमेनां प्रवेशयिषसि । विपर्यये तु पितुरस्याः समीपनयनमवस्थितमेव । राजा । यथा गुरुभ्यो रोचते। पुरोहितः । वत्से । अनुगच्छ माम्। शकुन्तला।भअवदि वमुहे।देहि मे विवरं। इति रुदती मस्थिता निष्क्रान्ता सह पुरोधसा तपसिभिछ । राणा शापव्ययहितस्मृति. शकुन्तलागत. मेव चिन्तयति । नेपथ्ये । आश्चर्यमाश्चर्यम् । राजा । आकरणं । किं नु खलु स्यात् । पुरोहितः । सविस्मयम् । देव । अद्भुतं खलु संवृत्तम् । राजा। किमिव । पुरोहितः। देव । परावृत्तेषु कखशिष्येषु सा निन्दन्ती स्वानि भाग्यानि बाला वाहूनोपं क्रन्दितुं च प्रवृत्ता। राजा। किं च। पुरोहितः। स्त्रीसंस्थानं चाप्सरस्तीर्थमारा- दुन्क्षिप्यैनां ज्योतिरेकं जगाम ॥ १२ सर्व विस्मय रूपयन्ति । राजा । भगवन् । ग्रागपि सो ऽस्माभिरर्थः प्रत्यादिष्ट एव। किं वृथा तणान्विष्यते। विधाम्यतु भवान् । पुरोहितः। विजयस्व । रति निक्रान्त । राजा । बेनवति । पर्याकुलो ऽस्मि । शयनभूमिमार्गमा- 25 देशय । प्रतीहारी । इदो इदो देवो । इति प्रस्थिता । 15 20 GAUTALA. 5 ·66 पञ्चमी राजा। कामं प्रत्यादिष्टां स्मरामि न मरियहं मुनेस्तनयाम् । बलवतु दूयमानं प्रत्याययतीव मां हृदयम् ॥ १२२ ॥ इति निम्मान्ताः । पञ्चमोऽङ्कः। 5

·तत' प्रविशति नागरिक स्थान पयावद्ध पुरुषमादाय रविणौ च ।
रक्षिणौ । ताडयित्वा । अले कुम्भिलआ। कधेहि । कहिं तुए
एशे मणिवन्धणुक्किणणामहेए लाभकीए अङ्गुलीअए शमा-
शादिदे।
3
पुरुषः । भोतिनाटिसकेन । पशीदन्तु भावमिश्शा । अहके रण
इंदिशकम्मकाली।
प्रथमः । किं गुक्वु शोहणे बम्हणेनि कदुआ लज्जा पडि-
ग्गहे दिणे।
पुरुषः । शुणध दारिणं । अहके शकावदालभन्तलवाशी
10 धीवले।
द्वितीयः । पाडच्चला। किं अम्हेहिं जादी पुश्चिदा।
स्यालः । सूअन्न। कधेदु सवं अणुक्रमेण । मा णं अन्तरा
पडिबन्धध।
उभौ। भाउते आणवेदि । कधेहि ।
पुरुषः । अहके जालुग्गालादीहिं मश्चयन्धरणोवारहिं कुडु-
खभलणं कलेमि।
स्यालः । विहस्य । विसुद्धो दाणिं आजीवो।
पुरुषः । भट्टा।
15

·GB पकी 5 शहजे किल जे वि णिन्दिदे शे कम्म विवज्जणीअके। पशुमालणकम्म दालुणे अणुकम्पामिदु एच शोतिए ॥ १२३ ।। स्यालः । तदो तदो। पुरुषः। एकदिन खरो लोहिदमशे मए कम्पिदे जाव। तश उदलभन्तले एदं लदणभाशुलं अगुलीनं पेक्खिदं । पश्वा अहके शे विकास देशमन्ते गहिद भावमिश्शशेहि। मालेध वा मुन्वेध वा । अअंशे आअमवुन्नन्ते। स्यालः । जाणुन । विस्मगन्धी गोहादी मच्छबन्धोज्जेव णिसंसझं । अङ्गुलीअअसणं से विमरिसिदछ । राउलं जेव गच्छम्ह । रक्षिणौ । तधा । अले गश्च गरिठभेदसा । म परि- स्यालः । सूअञ्ज । इमं पुरदुवारे अप्पमता पडिवालेध । जाव इमं अङ्गुलीअनं जधागमणं भट्टिो णिवेदिन नदो सासणं पडिछि पिकमामि। उभौ । पविशदु आउने शामिप्पशादा ! निष्क्रान्तः 10 कामन्ति । 15 स्थाला। 20 प्रथमः । जाणुन। चिलाअदिक्खु आउत्ते। द्वितीयः । णं अवशलीवशप्पणीआ लाआणो। प्रथमः । जाणुन । फुलन्ति मे हत्या इमश्श बज्यश्श शु- मणी पिणहूं। इति पुरुष निर्दिशति । पुरुषः । णालिहदि भावे अकालणमालके भवितुं । द्वितीयः । विलोक्य । एशे अम्हाणं शामी पत्रहत्ये ला. 25 ·69 अगाणं पडिच्छिा इदोमुहे लक्वीनदि । गिवली भवि- शाशि। प्रविश्य 10 । स्यालः । सूअल । मुञ्चीअदु एसो जालोवजीवी। उव- वणो किल अअं अङ्गुलीअभस्म आअमो। प्रथमः । जथा आउत्ते आणवेदि। द्वितीयः । एशे जमणदणं पविशिम पडिणिवुन्ने । रति पुरुष परिमुत्तावन्धन करोति । पुरुपः । स्थान प्रसम्य । भट्टा । अध कोलिये मे आजीवे। स्यालः । एसो भट्टिणा अगुलीशसमुलसमिदो पसादो वि दाविदो । रति पुरुपायाधं प्रयच्छति । पुरुषः । मप्रणाम प्रतिगृह्य । भट्टकेण अणुग्गहिदेम्हि । प्रथमः । एशे णाम अगुग्गहिदे । जे शूलादो अवदालिस हत्यिकवन्धे पट्टिाविदे। द्वितीयः । उत्ता । पालितोशिभं कदि । तेण अहु- लीआएण भट्टिणे संमदेण होदा । स्यालः । ण तम्मिं महारिहं रदणं भट्टिणो यहुमदं ति त- समि। तम्म दंसणे भहिणो को वि अहिमदो जणो मुमरिंदो। जं मुदुसरं पकिदिगम्भीरो वि पन्जम्मुणमणो आसि । प्रथमः । विदं णाम आउनेण । हितीयः । रणं भणाहि । हम किदे मश्चिाभनुणोति । ति पुरपमम्पपा पम्मति पुरुषः । भट्टालका । उदो अदं तुम्हाणं शुमणोमु भो । दिनीयः । एमिके तुन्नदि । स्यालः। पीयर । महतो नुमं पिसवसम्मसी दाणि मे 10 1 ·70 बन्दो वा संवुत्तो। कादम्बरीसक्विअं अम्हाणं पढमसोहदं इच्छीअदि । ता सोगिडआपणं जेब गच्छम्ह । सर्वे। तधा। इति निष्कान्ताः सर्वे । प्रवेशकः। 5 10 ततः प्रविशत्याकाशयानेन सानुमती नामाप्सराः। मानुमती । णिवतिदं मए पज्जाअणिवत्तणीअं अच्छराति- स्थसंणिज्झं । जाव इमस्स राएमिणो उदन्तं पञ्चक्खीकरिस्स। णं मेणासंबन्धेण सरीरभूदा दाणिं मे सउन्तला । ताए अ दुहिदुणिमितं आदिट्टपुधम्हि । समन्तादवलोक्य । किं एक्बु उदु- च्छवे चि णिरुच्छवारम्भं विश्न एदं राउलं दीसदि । अत्थि मे विहवो पणिधाणेण सधं परिणाएं । किं तु सहीए आदरी मए माणइदधो । भोदु । इमाणं जेध उज्जाणपालिआणं ति- रकरिणीपरिच्छया पासपरिवतिणी भविश उवलम्भिस्स। 1 इति नामावतीर्य थिना। ततः प्रविशति चूनाङ्कुरमवलोकयन्ती चेटी। अपरा च पृष्ठतस्तस्याः । । प्रथमा। 20 आअम्बहरिअपण्डुर वसन्तमासस्स जीअसधस्स । दिट्टो सि चूअकोरा उदुमहुलशं पसाएमि ॥ १२४ ॥ द्वितीया । पर दिए । किं एआइणों मन्तसि। प्रथमा । महुअरिए । चूदकलिशं पेक्विन उम्मतिमा परहुदिा भोदि। द्वितीया । सहर्ष स्वरयोपगम्य । कधं । उवविदो महुमासो।

·पाठो 71 . प्रथमा । महुअरिए । तव दाणिं काली एसो मदविभम- गीदाणं। द्वितीया । सहि । अवलम्ब मं । जाव अग्गपादविदा भ- विअ चूदकलिअंगेण्हिन कामदेवच्चणं करेमि । प्रथमा । जइ मम विक्यु अई अच्चणफलस्म । द्वितीया । अकधिदे वि एदं संपज्जदि । जदो एवं जे णो दुहाठिदं सरीरं । सखीमवलम्व्य स्थिता चूताङ्गुरं गृह्णाति । अए । अप्पडिबुद्धो वि चूदप्पसवो एत्य वन्धणभङ्गसुरही भीदि । कपोतहस्तक छला। तुं सि मए चूअङ्कुर दियो कामस्स गहिअधणु अस्म । पहिाजणजुवइलक्खो पञ्चभहिलो सरोहोहि॥१२५॥ 10 इति विपति। प्रविश्यापटीक्षेपेए कुपितः कक्षुकी । मा तावदनात्मजे । देवेन प्रतिषिद्धे वसन्तोत्सवे 15 विमानकलिकाभङ्गं किमारभसे । उभे। भीते । पसीददु अज्जो । अगहिदत्याओ अम्हे । कचुकी । न किल श्रुतं युवाभ्याम् । यहासन्तिकैस्तरूभि- रपि देवस्य शासनं प्रमाणीकृतं तदाश्रयिभिः पत्रिभिश्च ! तथा हि चूतानां चिरनिर्गनापि कलिका वभाति न स्वं रजः संनएं यदपि स्थितं कुरुवकं तत्कोरकावस्थया। कण्ठेपु स्खलितं गते ऽपि शिशिरे पुस्कोकिलानां स्तं शङ्ख सहरति स्मरो ऽमि चकितम्लूणार्धकृष्टं शरम् ॥१६॥ उभे । णत्यि संदेहो । महप्पहावो राएसी। प्रथमा । अन्ज । कदि दिअसाइं अम्हाणं मितावसुणा 20 25 ·72 प्रण्ठो का 3 रदिएण भट्टिणी पादमूलं पेसिदाणं । इत्थं च णो पमदव. णम पालणकम्म समप्पिदं । ता अस्सुदपुबो अम्हेहिं एसो वुत्तन्ती। कञ्चुकी । भवतु । न पुनरेवं प्रवर्तितव्यम् । उभे । अज्ज । कोदूहलं णो । जइ इमिणा जणेण सोदई । कधेटु भवं। किंणिमितं भट्टिणा वसन्नूसवो पडिसिद्धो। सानुमती । ऊसवप्पिा खु मणुस्सा । गुरुणा कारणेण होदवं। कनुकी । बहुलीभूतमेतत्किं न कथ्यते । किमबभवत्योः 10 कर्णपर्थ नायातं शकुन्तलामत्यादेशकीलीनम् । उभे। सुदंरडिअमुहादो जाव अङ्गुलीसमदंसणं । कचकी। तेन शल्यं कथयितव्यम् । यदैव खलु स्वाङ्गुली- यकदर्शनादनुस्मृतं देवेन । सत्यमूढपूर्वा मया तवभवती रहसि शकुन्तला मोहात्मत्यादिऐति । तदा प्रभृत्येव पश्चात्तापमुपग. 15 ती देवः । तथा हि रम्यं वेष्टि यथा पुरा प्रकृतिभिर्न प्रत्यहं सेव्यते शय्यामान्तविवर्तनैर्विगमयत्युनिट एव धपाः । दाक्षिण्येन ददाति याचमुचितामन्तःपुरेभ्यो यदा गोपु स्खलितस्तदाभवति च घीडाविलाश्चिरम्॥१२७॥ सानुमती। पिझं मे। कचुकी । अस्सामभवतो वैमनसादुत्सवः प्रत्याख्यातः । उभे । जुजदि जुज्जदि। नेपथ्ये । एदु एदु भवं। कञ्चकी । कर दसा । अये । इत एवाभिवर्तते देवः । स्व- "कर्मानुष्टीयताम्। 20 - ·अप्ठो क 73 उभे । तधा । रति निष्क्रान्ते । ततः प्रविशति पश्चात्तापसदृशवेपो राजा विदूपक प्रतीहारी च । कञ्चुकी । राजानमवलोक्य । अहो सर्वास्ववस्थासु रमणीयाव- माकृतिविशेषाणाम् । एवमुत्सुको ऽपि प्रियदर्शनी देवः । तथा हि प्रत्यादिष्टविशेपमण्डनविधिर्वामप्रकोष्ठार्पित विभत्काञ्चनमेकमेव वलयं श्वासापरक्ताधर । चिन्ताजागरणप्रतान्तनयनस्लेजोगुणादात्मनः संस्कारोल्लिखितो महामणिरिव क्षीणोऽपिनालक्ष्यते॥१२॥ सानुमती । राज्ञान दृष्ट्वा । ठाणेक्यु पञ्चादेसविमाणिदा वि इमस्स किदे सउन्तला किलम्मदि। राजा । ध्यानमन्द परिक्रम्य । प्रथमं सारङ्गाक्ष्या प्रियया प्रतियोध्यमानमपि सुप्तम्। अनुशयदुःखायेदं हतहृदयं संप्रति विबुद्धम् ॥ १२९ ॥ सानुमती। रणं ईदिसाई तवस्मिणीए भाअहेआई। विदूषकः । अपवार्य । लद्धिदो एसो भूओ वि सउन्तला- वाहिणा। ण आणे । कथं चिकिच्छिदधो भविस्सदि। कचुकी । उपगम्य । जयतु जयतु देवः । महाराज । प्रत्यवे- क्षिताः प्रमदवनभूमयः। यथाकाममध्यास्तां विनोदस्थानानि महाराजः। राजा । वेबवति । मवचनादामान्यमार्यपिशुनं चूहि । चि- रप्रवोधान संभावितमस्माभिरद्य धर्मासनमध्यासितुम् । यत्प्र- त्यवेक्षितं पोरकार्यमायण । तत्पत्वमारोण दीयतामिति । प्रतीहारी। जं देवो आणवेदि। इति निष्क्रान्ता । राजा । वातायन । त्वमपि स्वनियोगमशून्यं कुरु । 5 15 ·74 पाठो ऽङ्कः 5 10 कजुकी । यदाज्ञापयति देवः । इति निक्रान्तः । विदूषकः । किदं भवदा णिम्मक्खि । संपदं सिसिरवि- छेदरमणीए इमस्सिं पमदवणुद्देसे अताणं रमइस्ससि । राजा । वयस्य । न्योपनिपातिनो ऽनर्या इति यदुच्यते । तदव्यभिचारि वचः । कुतः। मुनिसुताप्रणयस्मृतिरोधिना मम च मुक्तमिदं तमसा मनः। मनसिजेन सखे प्रहरियता धनुषि चूतशरश्च निवेशितः ॥ १३० ॥ विदूषकः । णं आसणपरिआरिआ चदुरिआ भवदा संदि- ट्ठा। मावीमराडवे इमं वेलं अदिवाइस्सं । नहिं मे चित्तफ लअगदं सहायलिहिदं तत्थभोदीए सउन्तलाए पडिकिदि आणेहिति । राजा । ईदृशं हृदयविनोदस्थानम् । ततमेव मार्गमा- 13 देशय। विदूपकः । इदो इदो भवं । उभी परिकामतः। सानुमत्यनुगच्छति । विदूषकः । एसो मणिसिलापट्टअसणाधी माहवीमण्डवो उवहाररमणीअदाए णिसंसनं साअदेण विणो पडिच्छ- २० दि । ता पविसि निसीददु भवं । उभी प्रवेश कृत्योपविष्टी। सानुमती । लदासंसिदा पेक्खिस्सं दाव सहीए पडिकि- दि। नदो से भन्तुको बहुमुहं अणुरासं णिवेददस्सं । इति तथा राजा। सखे । सर्वमिदानी स्मरामि शकुन्तलायाः प्रथम- छत्वा स्थिता।

·पष्ठो क 76 वृत्तान्तम् । कथितवानस्सि भवने च । स भवामयादेशवेला- यां मत्समीपमुपगतो नासीत् । पूर्वमपि न वया कदा चि- संकीर्तितं तत्रभवत्या नाम । कञ्चिदहमिव विस्मृतवानसि त्वम्। 10 विदूषकः । ण विसुमरामि । किं तु सवं कधिन अवसाणे तुए परिहासविअप्पो एसो ण भूदत्योति आचक्खिदं । मए वि मिप्पिण्डवुद्धिरणा तथा जेश गहिदं । अध वा भविट्वदा बलवदी। सानुमती । एवं णेदं। राजा । यात्वा । सखे। घायस्व माम्। विदूषकः । भो। किं एदं । अगुववणं खु ईदिशं तुइ । क- दा वि सप्पुरिसा सोअवनवा ण होन्ति । णं पवादे वि णि- कम्पा गिरीओ। राजा । वयस्य । निराकरणविक्लवायाः प्रियायाः समव- स्थामनुस्मृत्य बलवदशरणोऽस्मि । सा हि इतः प्रत्यादेशात्स्वजनमनुगन्तुं व्यवसिता मुहुस्तिष्ठेत्युच्चैर्वदति गुरुशिये गुरुसमे। पुनदृष्टिं वाष्पप्रसरकलुषामर्पितवती मयि क्रूरे यत्नत्सविषमिव शल्यं दहलि माम् ॥ १३१ ॥ सानुमती । अम्हहे । ईदिसी सकज्जपरदा । इमस्म संता- वेण अहं रमामि। विदूषकः । भो। अत्यि मे तक्को । केण लत्यभोदी आना- सचारिणा णीदति। राजा । कः पतिदेवतामन्यः परामाटुंमुत्सहेत । मेनका 15 20 ·76 पाठी कः 5 10 . । किल सख्यास्ते जन्मप्रतिष्ठेति श्रुतवानस्मि । तत्सहचारिणी- भिः सखी ते हृतेति मे हृदयमाशङ्कते। सानुमती । संमोहोक्यु विम्हणीनो । ण पडिबोधो। विदूषकः । जइ एवं । अत्यिक्षु समाअमो कालेण तत्थ- मोदीए। राजा । कथमिव । विदूषकः । रणक्तु मादापिदरी भतुविनोअदुक्लिदं दुहिद चिरं पेक्खिद् पारेन्ति । राजा । वयस्य। स्वभो नु माया नु मतिभ्रमो नु क्लिष्टं नु तावत्फलमेव पुण्यम् असंनिवृत्त्यै नदतीतमेते मनोरथानामतटप्रपाताः ॥ १३२॥ विदूषकः । मा एवं । णं अङ्गुलीअ जेध णिदंसणं । अ- 15 वस्संभावी अचिन्तणीश्रो समाप्रमो भोदिति । राजा । अङ्गुलीयक पिलोक्य । अये। इदं तावदसुलभस्थान- भ्रंशि शोचनीयम्। तव सुचरितमङ्गुलीय नूनं प्रतनु ममेव विभाव्यते फलेन । अरुणनखमनोरमासु तस्या- युतमसि लब्धपदं यदगुलीषु ॥ १३३ ॥ सानुमती। जइ अणहत्थगदं भवे। सञ्चं जेध सोमणी 20 भवे । विदूषकः । भो । इशं णाममुद्दा केण उग्पादेण तत्यभी- 2 दीए हत्यसंसग्गं पाविदा ।

·पठीक 10 सानुमती । मम वि कोदूहलेण आआरिदो एसो। राजा । श्रूयताम् । यदा स्वनगराय प्रस्थितं मां प्रिया स- बाप्पमाह । कियच्चिरेणार्यपुनः प्रतिपतिं दास्यतीति । विदूषकः । तदो तदो। राजा । पश्चादिमां मुद्रां तदङ्गुलौ निवेशयता मया प्रत्य- भिहिता। एकैकमंच दिवसे दिवसे मदीयं नामाक्षरं गणय गच्छसि यावदन्तम् । तावप्रिये मदवरोधगृहप्रवेशं नेता जनस्तव समीपमुपैयतीति ॥ १३४ ॥ तच दारूणात्मना मया मोहान्नानुष्ठितम् । सानुमती । रमणीओक्यु अवही विहिणा विसंवा- दिदो। विदूपकः । कथं धीवलकप्पिदस्स लोहिदमच्छस्स उदल- भन्तले आसि। राजा । शचीतीधै वन्दमानायाः सख्यास्ते हस्ताइगास्रोत- सि परिभ्रष्टम् । भवतु । उपालप्स्ये तावदिदमङ्गुलीयकम् । कथं नु तं यन्धुरकोमलाहुलिं करं विहायासि निमममम्भसि । 20 अध था। अचेतनं नाम गुणं न लधाये- न्मयैव कस्सादयधीरिता प्रिया ॥ १३५ ॥ विदृपक' । आत्मगतम् । कथं । बुभुक्वाए शादददरोम्हि । राजा । अकारणपरित्यक्ते । अनुगयतमहदयस्तावदनुकम्प्य- तामयं जनः पुनदंगनेन। प्रविमापरीपेश चिपपम्बयामा 1

·78
पठो का
5
10
चतुरिका । इझं चित्तगदा भट्टिणी । इति चिचफलक द
शयति।
विदूषकः । साहु वअस्स । महुरावत्याणदंसणीओ भावा-
गुप्पवेसी। खलदि विझ मे दिट्री णिगुणदप्पदेसेसु ।
सानुमती । अहो एसा राएसिणो हिउणदा। जाणे। सही
अग्गदो मे वट्टदिति।
राजा।
यद्यासाधु न चित्रे स्यान्क्रियतां तत्तदन्यथा।
तथापि तस्या लावण्यं रेखया किं चिदन्वितम् ॥१३६॥
सानुमती। सरिसं एवं पच्छादावगुरुणो सिणेहस्स अण-
वलेवस्म ।
विदूषकः । भो। तिणि तत्यभोदीओ दीसन्ति । सवाओ
अ दंसणीआओ । कदमा एत्य तत्यभीदी सउन्तला।
सानुमती । अणहिपोक्षु ईदिसस्स रूवस्स मोहदिट्टी
15 अकं जणो।
राजा। वं तावत्कतमा तयसि।
विदूषकः । तक्केमि । जा एसा सिदिलबन्धावनकुसुमेण
केसन्तेण उभिणसेअबिन्दुणा वअणेण विसेसदो ओसरि-
दाहिं वाहाहिं अवसेअसिणिद्धतरुणयल्लवस्स चूदमाअवस्स
20 पासे इसिपरिस्मन्ना विश आलिहिदा । एसा सउन्तला ।
इदरात्री सहीनोति।
राजा। निपुणो भवान् । अस्त्यच मे भावचिह्नम्।
स्विन्त्रागुलिविनिवेशी रेखाप्रान्तेषु दृश्यते मलिनः ।
अश्रु च कपोलपतितं दृश्यमिदं वर्णिकोच्छासान् ॥ १३७॥

·पठो 79 3 । 10 चतुरिके । अर्धलिखितमेतदिनोदस्थानम् । तस्सागुच्छ । वर्ति- कां तावदानय। चतुरिका । अज्ज माढव । अवलम्ब चिन्नफलनं । जाव आअच्छामि। राजा। अहमेवैतदवलम्बे । इति यथोक्त करोति । निफ्रान्ता घेटी। अहं हि साक्षामियामुपगतामपहाय पूर्व चित्रार्पिता मुहुरिमां बहुमन्यमानः। स्रोतोवहां पथि निकामजलामतीत्य जातः सखे प्रणयवान्मृगतृष्णिकायाम् ॥ १३ ॥ विदूषकः । भो। अवरं किं एत्य लिहिदछ । [सानुमती। जो जो पदेसो सहीर मे अहिरूवो। तं तं आलिहिदुकामो भवे। राजा। श्रूयताम्। कार्या सैकत्तलीनहंसमिथुना थोतोवहा मालिनी पादास्तामभितो निपणहरिणा गौरीगुरोः पावनाः । शाखालबिनवल्कलस्य च तरोर्निर्मातुमिच्छाम्यधः शृङ्गे कृष्णमृगस्य वामनयनं कण्डूयमानां मृगीम् ॥ १३९॥ विदूषकः । आत्मगतम् । नधा अहं पेक्वामि । पूरिदवं पण 20 चिन्नमल लमकुच्चाणं तावसाणं कदम्बेहिं । राजा । वयस्य । अन्य शकुन्तलायाः प्रसाधनमभिप्रेत- मम विस्मृतमस्माभिः। विदूपकः । किं वि। सानुमती । वणवासस्स सोउमारस्म अजं सरिसं भवि- १ मदि। 13 ·80 प्रष्ठी का राजा। 5 10 कृतं न कर्णार्पितवन्धनं सखे शिरीषमागण्डक्लिनिकेसरम् । न वा शरश्चन्द्रमरीचिकोमलं मुणालसूचं रचितं स्तनान्तरे ॥ १४० ॥ विदूषकः । भो । किं णुक्खु नत्यभोदी रतकुवलपल्लव. सोहिणा अग्गहत्येण मुहं आवरिल चइदचइंदा विच ठिदा। सावधान निरूप्य । दृष्ट्वा । आ । एसो दासीएपुनो कुसुमरसपाड- च्चरो तत्थभोदीए वअणं अहिलङ्गदि महुअरो। राजा । ननु वार्यतामप धृष्टः । विदूषकः । भवं जेब अविणीदाणं सासिदा इमस्म वारणे पहविस्मदि। राजा। युज्यते । अयि भोः कुसुमलनामियातिथे । किमत्र परिपतनखेदमनुभवसि । 15 एपा कुसुमनिषणा तृषितापि सती भवन्तमनुरक्ता। प्रतिपालयत्ति मधुकरी न खलु मधुविना त्वया पिवति॥१४१॥ सानुमती । अन्न अहिजादं खु एसो वारिदो। विदूषकः । पडिसिद्धवामा खु एसा राजा । एवं भो न मे शासने तिष्ठसि । श्रूयतां नर्हि सं- 20 प्रति। अक्लिष्टवालतरुपल्लवलोभनीयं पीतं मया सदयमेव रसोत्सवेषु । बिम्बाधरं स्पृशसि चेद् भमर मियाया- स्त्वां कारयामि कमलोदरवन्धनस्थम् ॥ १४२॥ विदूषकः। एवं तिक्खदण्डस्स किं ण भाइस्सदि। प्रहस्य। आत्म- 25 ·आष्टी का B1 इति बाप्प विहरति । 10 गतम् । एसो दाव उम्मतो। अहं पि एदस्स सङ्गेण ईदिसव- अणो विन संवुत्तो। प्रकाशम् । भो। चितं खु एदं । राजा। कथं चिवम् । सानुमती । अहं पि दाणिं अवगदत्या। किं उण जधा- लिहियाणभावी एसोग राजा । वयस्य । किमिदमनुष्टिनं पौरोभाग्यम् । दर्शनसुखमनुभवतः साक्षादिव तन्मयेन हृदयेन। स्मृतिकारिणा लया मे पुनरपि चित्रीकृता कान्ता॥१४॥ सानुमती। पुवावरविरोही अपुडो एसो विरहमग्गो। राजा । वयस्य । कथमेवमविधान्तदुःखमनुभवामि। प्रजागरात्खिलीभूतस्तस्याः स्वप्ने समागमः । बाप्पस्तु न ददात्येनां द्रष्टुं चित्रगतामपि ॥ १४४ ॥ सानुमती । सवधा पमज्जिदं तुए पच्चादेसदुक्खं सउन्त- 15 लाए। चतुरिका । जेदु जेदु भट्टा । वट्टिाकरराअं गेण्हिन इदो- मुहं पत्थिदम्हि। राजा। किंच। चतुरिका । सो मे हत्थादो अन्तरा तरलिशादुदिआए दे. वीए वसुमदीए अहं जेद्य अज्जउन्नस्स उवणइस्सं ति सबल- सारं गहिदो। विदूषकः। दिट्टिा । तुमं मुक्का । चतुरिका । जाव देवीए विडवलग्गं उत्तरीशं तरलिया मोआवेदि। ताय मर रिणवाहिदो अप्पा । प्रविश 20 25 JAICIALA .

·82 पठो राजा । वयस्य । उपस्थिता देवी बहुमानगर्विता च । भ- वानिमा प्रतिकृति रक्षतु । विदूषकः । अताणं ति भणाहि । चित्रफलकमादायोत्थाय च । जइ भवं अन्तेउरकालकूडादो मुचीअदि। तदो मं मेहप्पडि- च्छन्दे पासादे सद्दावेहि । इति द्रुतपद निष्क्रान्तः । सानुमती । अपसंकहिओ वि पढ़मसंभावणं भवे- क्वदि । असिढिलसोहदों दाणिं एसो। प्रविश्य पचहस्ता 10 प्रतीहारी । जेदु जेदु देवो। राजा! वेत्रवति। न खल्वन्तरा दृष्टा विया देवी। प्रतीहारी। अप इं। पत्नहत्थं में पेक्विन्स पदिणिवुत्ता। राजा । कार्यज्ञा कार्योपरोधं मे परिहरति । प्रतीहारी । देव । अमची विणवेदि । अत्यनादस्स गण- णाबहुलदाए एवं जेब पोरकज्जं अवेक्विदं। तं देवो पत्ता- 15 रूढं पञ्चक्बीकोदुन्ति। राजा । इतः पचिकां दर्शय । नीहायुपनयति । राजा। अमुवाच्य । कथम् । समुद्रव्यवहारी सार्थवाहो धन- मिचो नाम नौव्यसने विपनः । अनपत्यश्च किल तपस्वी। राजगामी तस्यार्थसंचय इत्येतदमात्येन लिखितम् । कष्टं ख- २० वनपत्यता । बहुधनवाबहुपानीकेन तवभवता भवितव्यम् । विचार्यताम् । यदि का चिदापन्नसत्वा तस्य भार्यासु स्यात् । प्रतीहारी । देव । इदाणिं जेश साकेदसम्म सेटिणे दुहिदा णिबुतपुंसवणा से जाना सुणीअदि। राजा । ननु गर्भः पिश्यं रिक्थमहति । गच्छ। एपममात्यं धूहि। - 25 ·पाठी : 83 5 प्रतीहारी । जं देवो आणवेदि । इति प्रस्थिता । राजा । एहि तावत् । प्रतीहारी । अम्हि । राजा । किमनेन संततिरस्ति नास्तीति । येन येन वियुज्यन्ते प्रजाः स्निग्धेन वन्धुना स स पापाहते तासां दुष्यन्त इति धुप्यताम् ॥ १४ ॥ प्रतीहारी । एवं णाम घोसइदचं । निष्क्रम्य । पुनः प्रविश्य । काले पवुटुं विश्न अहिणन्दिदं देवस्म सासणं । राजा । दीर्घमुष्ण च निःश्वस्य । एवं भोः संततिच्छेदनिरवल- 10 बानां कुलानां मूलपुरुपावसाने संपदः परमुपतिप्रन्ति । म. मापन्ने पुरुवंश्रिय एष एव वृतान्तः । प्रतीहारी । पडिहं अमगलं। राजा। घिमामुपस्थितयोऽवमानिनम्। सानुमती । असंसरं सहिं जेञ्च हिमए का णिन्दिदो णेण अप्पा। राजा। 20 संरोपिते ऽप्यात्मनि धर्मपानी त्यक्ता मया नाम कुलप्रतिष्ठा । कल्पिप्यमाणा महते फलाय वसुंधरा काल इवोपवीजा ॥ १४६ ॥ सानुमती । अपरिच्छिणा दारिणं दे संतदी भविस्सदि। चतुरिका । बनास्तिकम् । अए । दमिणा सत्यवाहवतन्तण दिउगधेसओ भट्टा । णं अस्सासदर्दू मेहप्पडिच्छन्दादो अज्ज मादयं गेण्हि आअच्छ। प्रतीहारी । मुटु भणासि । एगि निष्क्राना । 3 ·84 पष्ठी . राजा । अहो दुष्पन्तस्य संशयमारूढाः पिण्डभाजः । अस्मात्परं बत यथाथुति संभृतानि को नः कुले निवपनानि नियच्छतीति । नूनं प्रसूतिविकलेन मया प्रसिक्तं धौताशुशेपमुदकं पितर मिवन्ति ॥ १४७ ॥ इति मोहमुपागतः। चतुरिका । ससभ्रममवलोख्य । समस्ससदु समस्ससदु भट्टा। सानुमती । हची हद्धी । सदिक्यु दीवे वयधाणदोसण ए- सो अन्धारं अणुभवदि । अहं दाणिं जेध णं णिसुदं करेमि । 10 अध वा । सुदं मए सउन्तलं समस्सासमन्तीए महेन्दजणणीए मुहादो । जणभाउस्सुना देवा जेव्व तथा अणुचिट्ठिस्सन्ति । जधा अरेण धम्मपदिणिं भट्टा अहिणन्दिस्सदिति । ता जुतं एदं कालं पडिवालेदुं । जाव इमिणा वुत्तन्नेण पिअसहिं स- मस्सासेमि । इत्युद्धान्तकेन निष्क्रान्ता । नेपथ्ये । अधम्हणं अधम्हणं । राजा । कर्ण दत्वा । अये । माठव्यस्येवालस्वर । कः कोऽध भोः। 15 मविश्य 20 प्रतीहारी । परिताअदु देवो संसअगदं वभस्म । राजा। केनात्तगन्धो माणवकः। प्रतीहारी । अदिगुरूवेण केणावि सतेण अकमिश्न मेहप- डिच्छन्दस्स पासादस्स अग्गभूमिं आरोविदो। राजा । प्रत्याय । मा तावत् । ममापि सत्वैरभिभूयन्ने गृ- हाः। अथ का।

·पष्ठी 85 अहन्यहन्यात्मन एव ताव- ज्ज्ञातुं प्रमादस्खवलितं न शक्यम् । प्रजासु कः केन पथा प्रयाती- त्यशेषतो वेदितुमस्ति शक्तिः ॥ १४ ॥ नेपथ्ये । भो वसम्म । अविहा अविहा । राजा । गनिभेदेन परिकामन । सखे । न भेतव्यं न भेतव्यम्। नेपथ्ये । पुनस्तदेव पठिला ! कधं ण भादस्सं । एसो मं को वि पच्छावणदसिरोहरं इक्युं विन तिक्खभङ्गं करेदि । राजा । मदृष्टिक्षेपम् । धनुस्तावत् । प्रविम शाहस्ता यवनी । भट्टा । एदं हत्यावावसहिदं सरासणं । राजा मगर धमुरादने। 10 नेपथ्ये। 15 एप सामभिनवकराठशोणिता शार्दूला यमिव हन्मि चेष्टमानम्। सातानां भयमपनेतुमातधन्या दुष्यन्तस्तव शरणं भवत्विदानीम् ॥ १४९॥ राजा । सरोपम् । कथम् । मामेवोद्दिशति । तिष्ठ कुणमा- शन । त्वमिदानी न भविष्यसि । गाईमारोप्य । वेववति । सो. पानमार्गमादेशय। प्रतीहारी । इदो इदो देवो। मर्च मस्परसुपसर्पन्ति । राजा । समताधिभोषय | शून्यं सत्चिदम् । नेसथ्ये । अविहा अपिहा । अहं भवन पेक्वामि । तुमं मंण पेकवसि । पिडालगहिदो भूसको विका मिरासोम्हि जीविदे संयुनो। 20 ·86 पष्टो राजा । भोस्तिरस्करिणीगर्वित । मदीयं शस्त्रं त्वां द्रक्ष्यति । एप तमिपुं संदधे। यो हनिप्पति वध्यं त्वां रक्ष्यं रक्षियति द्विजम् । हंसो हि क्षीरमादते तन्मिथा वर्जयत्यपः ॥१५॥ रति च शस्त्र मधत्ते। ततः प्रविशति विदूषकमुस्मृज्य मातलिः । मातलि। कृताः शरव्यं हरिणा तवासुराः शरासनं तेषु विकृयतामिदम् । प्रसादसौम्यानि सतां सुहज्जने पतन्ति चयूंपि न दारुणाः शराः ॥ १५१॥ राजा । अस्त्रमुपसहरन । अये मातलिः । स्वागतं महेन्द्र- सारथे। 10 प्रविश्य 15 20 विदूषकः । अहं जेण इडिपसुमारं मारिदो। सो इमिणा साअदेण अहिणन्दीअदि। मातलिः । समितम् । आयुप्मन् । श्रूयताम् । यदस्मि हरि- णा भवासकाशं प्रेषितः। राजा । अवहितोऽसि । मातलिः। अस्ति कालनेमिप्रसूतियो नाम दानवगणः । राजा । श्रुतपूर्वो मया नारदात । मातलिः। सख्युस्ते स किल शतक्रतोरजय्य- स्तस्य त्वं रणशिरसि स्मृतो निहन्ता । उच्छेतुं प्रभवति यन्त्र सप्तसप्ति- स्तबैशं तिमिरमपाकरोति चन्द्रः ॥ १५२ ॥ 25 ·षष्ठो 87 5 स भवानातशस्त्र एवमिदानीं तमन्द्रं रथमारुह्य विजयाय प्र- तिताम्। राजा । अनुगृहीतो ऽहमनया मघवतः संभावनया । अथ माठव्यं प्रति भवता किमेवं प्रयुक्तम् । मातलिः । तदपि कथ्यते । किंचिन्निमित्तादपि मनःसं- तापादायुप्मान्मया विक्लवो दृष्टः । पश्चात्कोपयितुमायुप्मनं तथा कृतवानसिं । कुतः । ज्वलति चलितेन्धनो ऽगिर्विप्रकृतः पन्नगः फणं कुरुते । प्रायः स्वं महिमानं क्षोभापतिपद्यते हि जनः ॥ १५३ ॥ राजा । जनान्तिकम् । वयस्य । अनतिक्रमणीया दिवस्पतेरा- ज्ञा। तदन परिगतार्थ कृत्वा मवचनादमात्यपिशुनं ब्रूहि । त्वन्मतिः केवला तावत्परिपालयितुं मजाः । अधिज्यमिदमन्यस्मिन्कर्मणि व्याप्तं धनुः ॥ १५४॥ विदूषकः । जं भवं आणवेदि । इति निष्क्रान्त' । मातलिः । आयुष्मानथमारोहतु । राजा रथारोहण नाटयति । इति निष्क्रान्ता सर्वे। पठो ऽङ्कः । 10 15 ।

·5 ततः प्रविशत्याकाशयानेन रथाधिरूढो राजा मातलिय । राजा । मातले । अनुष्ठितनिदेशो ऽपि मघवतः सन्क्रिया- विशेषादनुपयुक्तमिवात्मानं समर्थये। मानलिः । सस्मितम् । आयुप्मन् । उभयमयपरितोषम् । कुतः। प्रथमोपकृतं मरुत्वतः प्रतिपत्त्या लघु मन्यते भवान् । गण्यत्यवदानविस्मितो भवतः सोऽपि न सक्रियागुणान् ॥ १५ ॥ राजा। मातले । मा मैवम् । स खलु मनोरपानामप्यभू. 10 मिर्विसर्जनावसरसत्कार । मम हि दिवौकसां समक्षमास- नोपवेशितस्य अन्तर्गतप्रार्थनमनिकस्थं जयन्तमुद्दीक्ष्य कृतस्मितेन। आमृष्टवक्षोहरिचन्दनाङ्का मन्दारमाला हरिणा पिनद्या ॥ १५६ ।। मातलिः । किमिव नामायुप्मानमरेश्वरानार्हति । पश्य । सुखपरस्य हरेरुभयैः कृतं पिदिवमुवृतदानवकण्टकम्। 15 ·सप्तमी 89 3 10 तव शरैरधुना नतपर्वभिः पुरुपकेसरिणश्च पुरा नखैः ॥ १७ ॥ राजा। अब खलु शतक्रतोरेव महिमा स्तुन्यः । सिध्यन्ति कर्मसु महास्वपि यन्निोज्याः संभावनागुणमवेहि तमीश्वराणाम् । किं वाभविपदरुणस्तमसा विभेता तं चेत्सहस्रकिरणो धुरि नाकरियात् ॥ १५ ॥ मातलिः । सदृशमेवैतत् । स्तोकमन्सरमतीत्य । आयुष्मन् । इ- तः पश्य नाकपृष्ठप्रतिष्ठितस्य सौभाग्यमात्मयशसः । विच्छितिशेपैः सुरसुन्दरीणां वर्गरमी कल्पलतांशुकेषु। संचिन्य गीतक्षममर्थवन्धं दिवौकसस्त्वञ्चरितं लिखन्ति ॥ १५ ॥ राजा । मातले । असुरसंग्रहारोन्मुकेन पूर्वेधुर्दिवमधिरो- 15 हता न लक्षितो मया स्वर्गमार्गः । कतमस्सिन्मरुतां पथि वामहे । मातलिः । निस्रोतसं वहति यो गगनप्रतिष्ठा ज्योतीपि वयति च प्रविभक्तरश्मिः। तस्य द्वितीयहरिविक्रमनिस्तमस्कं वायोरिमं परिवहस्य वदन्ति मार्गम् ॥ १६० ॥ राजा । मानले । अतः खलु सबाह्यान्तःकरणो ममान्तरा- मा प्रसीदति । रथाङ्गमवलोक्य । मेघपदवीमवतीणों स्वः। मातलिः । कथमवगम्यते । 20 ·90 सप्तमी श्रा 5 10 राजा। अयमरविवरेभ्यश्चातकनिष्पतद्धि- हरिभिरचिरभासां तेजसा चानुलिप्तः। गतमुपरि घनानां वारिगर्भादराणां पिशुनयति रथस्ते शीकरक्लिननेमिः ॥ १६१॥ मातलिः । क्षणादायुप्मानस्वाधिकारभूमौ वर्तियते। राजा । अधो ऽवलोक्य । वेगावतरणादाशयदर्शनः संलक्ष्यते मनुष्पलोकः । तथा हि शैलानामवरोहतीव शिखरादुन्मज्जतां मेदिनी पर्णाभ्यन्तरलीनतां विजति स्कन्धोदयात्पादपाः। संतानेस्तनुभावनष्टसलिला व्यक्तिं भजन्यापगाः केनायुक्षिपतेव पश्य भुवनं मापार्श्वमानीयते ॥ १६२ ॥ मातलिः । साधु दृष्टम् । सबहुमान विलोक्य । अहो उदाररम- णीया पृथिवी। राजा । मानले। कतमो ऽयं पूर्वांपरसमुद्रावगाढः कनक रसनिस्यन्दी सांध्य इव मेघपरिधः सानुमानालोक्यते । मातलिः । आयुष्मन् । एप खलु हेमकूटो नाम किंपुरुष- पर्वतस्तपस्विनां सिद्धिक्षेत्रम् । पश्य । स्वायंभुवान्मरीचेर्यः प्रयभूव प्रजापतिः। सुरासुगुरू सोऽत्र समानीकस्तपस्यति ॥ १६३॥ राजा । तेन मनतिक्रमणीयानि श्रेयांसि । प्रदक्षिणीकृत्य भगवन्तं गन्तुमिच्छामि। मातलिः। प्रथमः कल्पः । नाय्यभापतीणों। 15 20 राजा । सविस्मयम् ।

·सप्तमो ऽ 91 5 10 उपोदशच्दा न रथाङ्गनेमयः प्रवर्तमानं न च दृश्यते रजः। अभूतलस्पर्शतया निरुन्धत- स्तवावतीर्णोऽपि रथो न लक्ष्यते ॥ १६४ ॥ मातलिः । एतावानेव शतक्रतोरायुप्मतश्च विशेषः। राजा। मानले। कतमस्मिन्प्रदेशे मारीचाथमः । मातलिः । हस्तेन दर्शयन् । वल्मीकानिमममूर्तिरुरसा संदष्टसर्पविचा कण्ठे जीर्णलतामतानवलयनात्यर्थसंपीडितः। अंसव्यापि शकुन्तनीडनिचितं विधज्जटामण्डलं यच स्थारिवाचलो मुनिरसावभ्यर्कविम्वं स्थितः ॥१६॥ राजा । नमस्ते कष्टतपसे। मातलिः । सयत प्रग्रहं रथं छला । महाराज । एतावदितिपरि- वर्धितमन्दारंवृष्टां प्रजापतेराथमं प्रविष्टौ स्वः । राजा । स्वर्गादधिकतरं निवृतिस्थानम् । अमृनहृदमिवा- वगाढी ऽस्मि। मातलिः । रथं स्थापयित्वा । अवतरत्वायुप्मान । राजा । अवतीर्य । मातले । भवान्कपमिदानीम् । मातलिः । संयन्त्रितो मया रयः । वयमणवतरामः । तथा 20 छत्वा । इत आयुष्मान । परिक्रम्य । दृश्यन्तामनभवतामृपीणां तपोवनभूमयः । राजा । ननु विसयादवलोकयामि । प्राणानामनिलेन वृतिरुचिता सत्कल्पवृक्षे वने तोये काञ्चनपझरेणुपिशे धर्माभिषेकक्रिया। 15 ।

·92 सासमो I ध्यानं रानशिलातलेषु विबुधस्वीसंनिधौ संयमी यत्कान्ति तपोभिरन्यमुनयस्तस्मिंस्तपस्यन्यमी ॥ १६६ ॥ मातलि। उत्सर्पिणी खलु महतां प्रार्थना। परिक्रम्य । आकाशे । भये वृद्धशाकल्य । किमनुतिष्ठति भगवान्मारीचः । किं ब्रवी- पि । दाक्षायण्या पतिव्रताधर्ममधिकृत्य पृष्टस्तत्तस्यै महर्षि- पत्नीसहिताय कथयतीति । राजा । कर्ण दत्त्वा । अये। प्रतिपाल्यावसरः खलु प्रस्तावः । मातलिः। राणानमवलोक्य । अस्मिनशोकवृक्षमूले तावदा- स्लामायुप्मान् । यावश्वामिन्द्रगुरवे निवेदयितुमन्तराभ्वपी 10 भवामि। राजा। यथा भवान्मन्यते । इति थितः। निष्क्रान्ती मानसिः । राजा। निमित्त मूचयिला। मनोरथाय नाशंसे किं बाहो स्पन्दसे वृथा. पूर्वावधीरितं थेयो दुःखं हि परिवर्तते ॥ १६ ॥ नेपथ्ये । मा सु चावलं करहि । कथ । गदोज्जेच अन्नणो पकिदिं। राजा । कर्ण दत्ता । अभूमिरियमविनयस्य । को सत्वेप निपिथ्यते । शब्दानुसारेणावलोक्य । सविनयम । अये। को नु खत्ल- यमनुवध्यमानस्तपस्विनीभ्यामवालसलो बालः अर्धपीतस्तनं मातुरामर्दलिटकेसरम् प्रक्रीडितुं सिंहशिशुं बलात्कारेण कति ॥ १६ ॥ मतः प्रविशति यथामिदिटकमा तपसिमीभ्या यामः। वालः । जिम्भ सिंह । दन्ताई दे गणदस्सं । प्रथमा । अविणीद । किं णो अपमणिविसेसाई सताई । 15 1 20 ·सप्तमी कुन 98 विप्पअरेसि । हन्त वदि दे संरम्भो । ठाणेक्वु इसिजणेण सबदमणोति किदणामहेो सि। राजा । किं नु खलु वाले ऽस्मिन्नौरस इव पुचे निह्मति मे मनः । नूनमनपत्यता मां वत्सलयति । द्वितीया । एसा खु केसरिणी तुमं लछेदि । जद से पुत्तों, ण मुञ्चसि। बालः । सस्मितम् । अम्हहे । वलिअं खु बौदोम्हि । इत्यधर दर्शयति। 5 . राजा। 10 महतस्तेजसो बीजं बालोऽयं प्रतिभाति मे । स्फुलिङ्गावस्थया वहिरेधापेक्षा इव स्थितः ॥ १६॥ प्रथमा । वच्छ । एदं मिइन्दशं मुच्च । अवरं दे कीलणशं दाइस्स। बालः । कहिं । देहि णं । इति हसं प्रसारयति । राजा । कथम् । चक्रवर्तिलक्षणमयनेन धार्यते । तथा 15 ह्यस्य 20 प्रलोभ्यवस्तुप्रणयप्रसारितो विभाति जालपथिताङ्गुलिः करः । अलक्ष्यमन्त्रान्तरमिद्धरागया नवोपसा भिवमिवैकपङ्कजम् ॥ १७० ॥ द्वितीया। सुखदे । ण सक्को एसो वाआमेलेण विरमाविटुं। गच्छ तुमं । मम केरए उडए मक्कण्डेनस्म इसिकुमारअस्स व- णचिन्तिदो मितिआमोरओ चिट्टदि । तं से उवहर। प्रथमा। तधा। रति निष्क्रान्ता ।

·94 सप्तमो . 5 10 वालः । इमिणा जेद्य दाव कीलिस्सं । इति तापसी विसोस हसति। राजा। स्पृहयामि खलु दुर्ललितायास्मै। आलक्ष्यदन्तमुकुलानिमितहास- व्यक्तवर्णरमणीयवचःप्रवृत्तीन् । अङ्काश्रयप्रायनस्तनयान्वहन्तो धन्यास्तदङ्गरजसा मलिनीभवन्ति ।। १७१॥ तापसी । भोदु । ण मं अशं गणेदि । पार्थमवलोकयति । को एत्थ इसिकुमाराणं । राजानमवलोक्य । भमुह । एहि दाव। मो- आवेहि इमिणा दुम्मोअहत्यग्गाहेण डिम्भलीलाए बाहीन- मारणं बालमिइन्द। राजा ) उपगम्य । सस्मितम् । अयि भी महर्षिपुच । एवमाश्रमविरुद्धवृतना संयमः किमित्ति जन्मतस्त्वया। सस्वसंश्रयमुखोऽपि दूयते कृष्णसर्पशिशुनेव चन्दनः ॥ १७२॥ तापसी। भचमुह । ण हु अझं इसिकुमारो। राजा । आकारसहशं चेष्टितमेवास्य कथयति । स्थानमत्य- यातु वयमेवंतर्किणः। यथाभ्यर्थितममुनिएमालम्पभुपमध्यशमगतम्। अनेन कस्यापि कुलाबुरेण स्पृष्टस्य गायु मुलं ममैवम् । को निति जमिजस्य कुर्या- द्यस्यायमद्वात्कृतिनः प्ररूढः ।। १७३ ॥ तापसी। भी मिल । अच्छी अच्छरी। राजा । आयें। किमिव । 1. 20 ·सप्तमी - 95 5 10 तापसी । इमस्स वालस्स तुह संवन्धवादिणी आकिदिति विम्हिदम्हि । अपरिइदस्स वि दे अप्पडिलोमो संवुत्तोति । राजा । बालमुपलालयन । न चेन्मुनिकुमारो ऽयम् । अथ को ऽस्य व्यपदेशः। तापसी । पुरुवंसो। राजा । प्रात्मगतम् । कथम् । एकान्वयो मम । अतः खलु मदनुकारिणमेनंमघभवती मन्यते । अस्त्येतत्पौरवाणामन्त्यं कुलवतम्। भवनेषु रसाधिकेषु पूर्व क्षितिरक्षार्थमुन्ति ये निवासम् । नियतकयतिव्रतानि पश्चा- तरुमूलानि गृहीभवन्ति तेषाम् ॥ १७४ ॥ प्रकाशम् । न पुनरात्मगत्या मानुषाणामेष विषयः । तापसी । जधा भद्दमुहो भणादि । अच्छरासंबन्धेण इमस्म 15 बालस्स जणणी एत्य देवगुरुणो तवोवणे पसूदा। राजा । अपवार्य । हन्त द्वितीयमाशाजननम् । प्रकाशम् । अथ सा जयभवती किमाख्यस्य राजर्षेः पत्नी। तापसी । को तस्स धम्मदारपरिचाणो णामं चिन्तन- स्मादि। गजा। स्वगतम् । इयं खलु कथा मामेव लक्षीकरोति। यदि तावदस्य शिशोनामतो मातरं पृच्छेयम् । अथ वा। अनार्यः परदास्यवहार प्रविश्य मुमयूरहस्ता तापसी। सबदमण । सउन्तलावसं पेक्व । बालः । मदृष्टिक्षेपम । कहिं वा मे अज्जू 20 25 ·सप्तमी : उभे। णामसारिस्मेण वञ्चिदो मादुवच्छलो। द्वितीया। बच्छ । इमस्म मितिआमोरअसम रम्मन्नणं पे- क्वति भणिदो सि। राजा । आत्मगतम् । किं वा शकुन्तलेत्यस्य मातुराख्या । स- न्ति पुननामधेयसादृश्यानि । अपि नाम मृगतृष्णिकेव नाम- मात्रप्रस्तावो मे विषादाय कल्पते । वालः । अज्जुए। लोअदि मे एसो भद्दमोलओ। इति को. डनकमादत्ते। प्रथमा । विलोक्य । सोद्वेगम् । अम्हहे । रक्षाकरगडझं से म- 10 णिबन्धेण दीसदि। राजा। अलमलमावेगेन । नन्विदमस्य सिंहशावविमर्दा- त्परिभ्रष्टम् । इत्यादातुमिच्छति । उभे। मा खु मा पु एदं अवलम्बिध । कथं । गहिदं रणेण । इति विस्मयादुरोनिहितहस्ते परस्परमवनोकयतः। राजा। किमर्थ प्रतिषिद्धाः स्मः । प्रथमा । मुणादु महाराओ। एसा अबराइदा णाम ओ- सही इमस्स जादकम्मसमए भभवदा मारीएण दिया। एदं किल मादापिदरे अताणं च वज्जिा अवरो भूमिपडिदं ए गण्हदि। राजा । अथ गृहकाति। प्रथमा । तदो तं सप्पो भविस दंसदि। राजा । भवतीभ्यां कदा चिदस्याः प्रत्यीकृता विक्रिया । उभे । अणेसी। राजा । महर्यम् । भागतम् । कथमिव संपूर्णमपि मे मनोरथ नाभिनन्दामि। ति यानं परिपते । 15 20 23 ·मप्तमी का 97 5 द्वितीया । सुबदे । एहि । इमं वुत्तनं णिअमघावुदाए स- उन्तलाए णिवेदेम्ह । इति निष्क्रान्ते । बालः । मुञ्च मं। जाव अज्जूए सासं गमिस्सं । राजा । पुत्रक । मया सहव मातरमभिनन्दयिष्यसि । वालः । ममक्खु नादो दुस्सन्नी । ण तुमं । राजा । सस्मितम् । एप विवाद एव प्रत्याययति । ततः प्रविशत्येकवेणीधरा शकुन्तला। शलुन्तला। विआरकाले वि पकिदित्थं सबदमणस्म ओ- सहिं सुणिम ण मे आसा आसि अन्तणो भाअहेएसु । अध 10 वा । जधा साणुमदीए आचक्विदं । नधा संभावीअदि एदं। राजा । शकुमाला विलोक्य । अये। सेयमत्रभवती शकुन्तला। यैषा वसने परिधूसरे वसाना नियमधाममुखी घृतकवेणिः । अतिनिष्करुणस्य शुद्धशीला मम दीये विरहवतं बिभर्ति ॥ १७५ ॥ शकुन्तला । पद्यात्तापविवर्ण राजान दृष्ट्वा । णक्खु अन्जउत्तो विस । तदो को एसो किदरक्खामङ्गलं दारों मे गतसंसग्गे- ण दूसेदि। बालः । मातरमुपेत्य । अज्जुए । को एसो पुलिसो मं पतो- ति आलिङ्गदि। राजा । प्रिये । क्रौर्यमपि मे त्वयि प्रयुक्तमनुकूलपरि- णामं संवृतम् । यदहमिदानीं त्वया प्रत्यभिज्ञातमात्मानं प- श्यामि। 15 20 JATUNTALA, 7 ·98 मप्तमो : शकुन्तला । श्रात्मगतम् । हिमश्र । समस्सस समस्स- स । परिचतमच्छरेण अणुकम्पिदम्हि देवेण । अज्जउत्तोक्नु एसो। 3 राजा। प्रिपे। स्मृतिभिन्नमोहतमसो दिष्ट्या प्रमुख स्थितासि मे सुमुखि । उपरागान्ते शशिनः समुपगता रोहिणी योगम् ॥ १७६ ॥ शकुन्तला । जेदु जेदु अज्जउत्तो । इत्यक्नेि बाप्पकण्ही विर- मति। 10 15 राजा। सुन्दरि। वाप्पेण प्रतिषिद्धे ऽपि जयशब्दे जितं मया । यन्ने दृष्टमसंस्कारं पाटलोष्ठपुटं मुखम् ॥ १७७॥ वालः । अज्जुए। को एसो। शकुन्तला । वच्छ । ते भाअहेआई पुच्छ । राजा । शकुन्तलाया पादयोः मणिपत्य । सुतनु हृदयात्मत्यादेशष्यलीकमपैतु ने किमपि मनसः संमोही मे तदा बलवानभूत् । प्रबलतमसामेवंप्रायाः शुभेपु हि वृत्तयः सजमपि शिरस्यन्धः क्षिप्तां धुनोत्यहिशङ्कया ॥ १७ ॥ शकुन्तला । उठेदु अजउनो। पूणं मे सुअरिदप्पडिबन्ध पुराकिदं तेसु दिअसेसु परिणामाहिमुहं आसि । जेण सागु- क्कोसो वि अज्जउत्तो मइ तधाविहो संवुत्तो । राजोत्तिष्ठति । अथ कथं सुमरिंदो दुक्खभाई अशंजों। राजा । उद्धृतविषादशल्यः कथयियामि । मोहान्मया सुननु पूर्वमुपेक्षितस्ते यो बद्धविन्दुरधरं परिबाधमानः । 20 25 ·सप्तोम 99 नं तावदाकुटिलपमविलगमद्य बाप्पं प्रमृज्य विगतानुशयो भवेयम् ॥ १७९ ॥ इति यथोक्तमनुतिष्ठति । शकुन्तला । नाममुद्रां दृष्ट्वा । अज्नउत्त । एदं तं अङ्गुली- । अ। राजा । अस्सादगुलीयोपलम्भात्खलु स्मृतिरूपलया। शकुन्तला। विसमं किदंणेण । जं तदा अज्नउत्तम प- चाणकाले दुल्लहं आसि । राजा । तेन यूतुसमवायचिह्ल प्रतिपद्यतां लता कुसु- 10 मम् । शकुन्तला । ण से विस्ससामि । अज्जउत्तोज्जेच णं धारेटु । मार्तालः । दिट्या । धर्मपत्नीसमागमेन पुचमुखदर्सनेन चायुप्मान्वर्धते। राजा । अभूसंपादितस्वादुफलो मे मनोरथः । मातले। न खलु विदितो ऽयमाखण्डलेन वृत्तान्तः स्यात् । मातलिः ।सम्मितम् । किमीश्वराणां परोक्षम् । एह्यायुप्मन् । भगवान्मारीचस्ते दर्शनं वितरति । राजा । शकुन्तले । अवलम्ब्यतां पुनः । त्वां पुरस्कृत्य भग- वन्तं द्रष्टुमिच्छामि। शकुन्तला । जिहिरिआमि अज्जउत्तेण सह गुरुसमीवं गन्तुं। राजा । अयि । आचरितव्यमेतदभ्युदयकालेषु । एोहि । 85 सर्व परिकामन्ति । तत प्रविशत्यदित्या सार्धमासनस्थी मारीच। तत. प्रविशति मातलि.। 13 20 ·100 सफमो I 5 10 मारीचः । राजानमवलोक्य । दाक्षायणि । पुत्रस्य ते रणशिरस्ययमययायी दुष्पन्त इत्यभिहितो भुवनस्य भर्ता । चापेन यस्य विनिवर्तितकर्म जातं तत्कोटिमत्कुलिशमाभरणं मघोनः ॥ १० ॥ अदितिः । संभावणीआणभावा से आकिदी। मातलिः । आयुप्मन् । एतौ पुत्रप्रीतिपिशुनेन चक्षुषा दिवाकप्तां पितरावायुप्मन्तमवलोकयतः । तावुपसर्प । राजा। मातले। प्राहुादशधा स्थितस्य मुनयो यत्तेजसः कारणं भारें भुवननयस्य सुपुवे यद्यज्ञभागेश्वरम् । यस्मिन्बात्मभुवः परोऽपि पुरुषश्चक्रे भवायास्पदं हंहं दक्षमरीचिसंभवमिदं तत्स्रष्टुरेकान्तरम् ॥ ११ ॥ मातलिः । अथ किम्। राजा । प्रणिपत्य । उभाभ्यामपि वासवनियोज्यो दुष्यन्तः प्रणमति । मारीचः । वत्स । चिरं पृथिवीं पालय । अदितिः । वच्छ । अप्पडिरधी होहि । शकुन्तला। दारअसहिदा वो पादवन्दणं करेमि। मारीचः । वत्से। भारतण्डलसमो भा जयन्तप्रतिमः सुतः । आशीरन्या न ते योग्या पौलोम्या सदृशी भव ॥ १२॥ अदितिः । जादे । भतुणो अहिमदा होहि । अवस्सं दी- हाऊ वच्छओ दे उहाकुलणन्दणो भोदु । उपविसध । 15 20 25 व प्रजापतिमभित उपविशन्ति ।

·सप्तमी 101 417 5 ro मारीचः । एकक निर्दिशन् । दिष्ट्या शकुन्तला साध्वी सदपत्यमिदं भवान् । प्रद्धा वितं विधिश्चेति त्रितयं तत्समागतम् ॥ १३ ॥ राजा । भगवन् । प्रागभिप्रेतसिद्धिः । पश्चाद्दर्शनम् । अतो ऽपूर्वः खलु वो ऽनुग्रहः । कुत्तः । उदेति पूर्व कुसुमं ततः फलं घनोदयः प्राक्तदनन्तरं पयः। निमित्तनैमिकयोरयं क्रम- तव प्रसादस्य पुरस्तु संपदः ॥ १४ ॥ मातलि। एवं विधातार प्रसीदन्ति। राजा । भगवन् । इमामाज्ञाकरों वो गान्धर्वेण विवाहवि- धिनोपयम्य कस्य चित्कालस्य वन्धुभिगनीता स्मृतिभि- ल्याप्रन्यादिशन्त्रपराधो ऽस्मि तत्रभवतो युप्मत्सगोषस्य क- खस्य । पश्चादेनामङ्गुलीयकदर्शनाटूढपूर्वामवगतो ऽहम् । त- विचमिव मे प्रतिभाति । यथा गजो नेति समक्षरूपे तस्मिन्नतिक्रामपि संशयः स्यात् । पदानि दृष्ट्वा तु भवेत्प्रतीति- स्तथाविधी मे मनसो विकास ॥१५॥ मारीचः । वत्स । अलमात्मापचारशङ्कया। संमोहो ऽपि त्वय्युपपन्नः। श्रूयताम् । राजा । अवहितोऽसि । मारीचः । यदैवाप्सरस्तीर्भापतरणामन्यष्टावकव्यां शकुन्त- लामादाय मेनका दाक्षायणीमुपगता । तदैव ध्यानाट्यग- 20 ।

·102 सप्तमी । 5 तो ऽस्मि । दुर्वाससः शापादियं तपस्विनी सहधर्मचारि- णी त्वया प्रत्यादिष्टा । नान्यथेति । स चायमहुलीयकदर्श- नावसानः। राजा । सोच्छ्रासम् । एष वचनीयान्मुक्तो ऽस्मि । शकुन्तला। खगतम् । दिद्विआ। अंकारणपश्चादेसी ण अ- ज्जउत्तो। ण हु सतं अत्ताणं सुमरामि । अध वा । पतो मए स हि सावो विरहसुसहिआए ण विदिदो। जदो सही हिं संदिगुम्हि । भत्तुणो अगुलीमनं दसइदनं ति। मारीचः । वसे। विदितासि । सहधर्मचारिणं प्रति न 10 त्वया मन्युः कार्यः । पश्य । शापादसि प्रतिहता स्मृतिरोधरूदो भर्तयेपेततमसि प्रभुता तवैव। छाया न मूईति मलोपहतप्रसादे शुद्धे तु दर्पणतले सुलभावकाशा ॥ १६ ॥ राजा । भगवन् । अब खलु मे वंशप्रतिष्ठा । रति धाम्न हलेन गृहाति। मारीचः । तथा । भाविनमेनं चक्रवर्तिनमवगच्छतु भ- वान् । पश्य। रथेनानुदातस्तिमितगतिना तीर्णजलधिः पुरा सप्तद्वीपां जयति वसुधामप्रतिरयः । इहायं सत्तानां प्रसभदमनात्सर्वदमनः पुनर्यास्यान्याख्यां भरत इति लोकस्य भरणात् ॥१७॥ राजा। भगवता कृतसंस्कारे सर्वमस्मिन्वयमाशास्महे । अदितिः । भवं । इमाए दुहिदुमणोरथसंपत्तीए कषो 15 ·सप्तमी एक 103 वि दाव सुदवित्यारो करीअदु । दुहिदुवच्छला मेणा इध- ज्जेव उवचरन्ती चिट्ठदि। शकुन्तला । आत्मगतम् । मणोरधोक्नु में भणिदो भअव- दीए। मारीचः । तपःप्रभावात्प्रत्यक्षं सर्वमेव तत्रभवतः । राजा । अतः खलु ममानतिक्रुद्धो मुनिः। मारीचः। तथाप्यसौ प्रियमस्माभिः प्रष्टव्यः। कः कोऽव भोः। 5 प्रविश्व 10 शिष्यः । भगवन् । अयमस्मि । मारीचः । गालव । इदानीमेव विहायसा गत्वा मम वच- नातत्रभवते कण्वाय प्रियमावेदय यथा । पुत्रवती शकुन्तला तच्छापनिवृत्तौ स्मृतिमता दुष्यन्तेन प्रतिगृहीतेति । शिष्यः । यदाज्ञापयति भगवान् । इति निष्क्रान्तः । मारीचः । वत्स । त्वमपि स्वापत्यदारसहितः सख्युराखण्ड- 15 लस्य रथमारुह्य स्वां राजधानी प्रतिष्ठस्व । राजा । यदाज्ञापयत्ति भगवान् । मारीचः। नव भवतु विडोजाः प्राज्यवष्टिः प्रजासु त्वमपि विततयज्ञः स्वर्गिणः प्रीणयालम् । युगशतपरिवानेवमन्योन्यकृत्य- नयतमुभयलोकानुग्रहमायनीयैः ॥ १ ॥ राजा । भगवन् । यथाशक्ति थेयसे यतिणे। मारीचः । वास । किं ते भूयः प्रियमुपहरामि । राजा । अतः परमपि प्रियमस्ति । यदिह भगवाप्रियंक- तुमिच्छति । तहीदमस्तु भरतवाक्यम् । 20 25 ·101 मप्तमा प्रवर्ततां प्रकृतिहिताय पार्थिवः सरस्वती तिमहतां महीयताम् । ममापि च क्षपयतु नीललोहितः पुनर्भवं परिगतशक्तिरात्मभूः ॥ १९॥ इति मिष्कालाः सर्वे । सप्तमी ऽङ्कः। 5 ·PRAKRIT-INDEX. . Die vollstandig mit dem Sanskrit ubereinstimmenden Worter sind in diese Liste nicht aufgenommen Maharastriformen und durch einen vorgesetzten, Magadhiformen darch einen nachgesetzten Stern bezeichnet - - - - -- - अगुलीअअ (Nom - T - - अ (nach Vohalen) :- च अचम् अर-अचिर अए अये (Inter]) – “असू - अश्रूणि -- अधिद = अकथित अकालण अकारण अकिद = अशत अक्रन्द आक्रन्द अकमित्र- आक्रम्य अक्खम अचम अक्खरत्य अपरार्थ अगहिद -- अगृहीत अग्ग- अय अग्गदो = अग्रतम अन्ग हत्य अग्रहस्त अग्गिसरण অম্বিয় प्राध = अर्घ अघोदा = अर्घोदक अदिद अङ्कित "लीअए) अङ्गुलीयक अचिमणी अचिन्तनीय प्रचण अर्चन अध्वणी अर्चनीय अचाहिद अत्याहित अच्छा = अप्सरस अच्छरीअ = आश्चर्यम् 'अछि अषि अजाणि अजावा अद्य आर्य आर्यपुत्र अज्जमिस्म आमिथ अज्जुश्रा, अज्जू (Alutterchen Mutter) अडवी अटवी "अग - "जन असा ज्ज अनार्य अन्तर अनन्तर अणभन्तर अनभ्य तर प्रणयगद, "दत्य - अनवगत, "तार्थ अणवलेव अखमश्रा अनमूया अणहिम अनभित्र प्रषा- अणिअद अनियत अणिअन्तख यन्त्रण - अमिरिण - अनृण अतीम अनीश अघुलन मुकूल - अणुप्रीम -- अनुयोग अणुकम्पणी, *म्पा, मिणा म्पिद : अनुकम्पनीय, *म्पा, "पिना, "म्पित - अणुकिदि - अनुमति अणुगच्छ दि अनुगति अणुग्गह, "हिद (Morn दे') - अनुग्रह, 'गृहीत अणुचिट्टिम्सन्ति -- अनुष्ठास्यन्ति प्रशाणाहि -- अगुजानीहि - अणु पलेप - - अनि - - - - - ·106 PBAKRIT INDEX LA -- -- - -- - ना अर्थ - म - 204 अनुनय अणुमाद - अनुपात अणुदिअम अदिवसम् अणुधावण अनुधावन अणुप्पस अनुप्रवेश अणुभवदि, 'वा मि विदछ - अनुभवति, 'वामि, "वितव्य अणुभावा "वी अनुभाव वी (Norm zu 'विम्) -अणुमद अनुमत अणुमाया "पद्म नुमान, "नयिथामि अणुवजुत्त अनुपयुक्त अणुवषण -- अणुपपन्न अणुस अणुसरदि, "सि अनुसरति, मि अणुसार - अनुसार अणेश्नसो - अनेकास असदर, 'दो, धा = अन्य तर, तस. था अणा आजा - अगसदि - अन्येष्यति अन्योन्य अषहीअदि अश्यते (wird gegessen) अत्तणो माय, अ त्ति अत्यजाद अर्थजात अत्यभव "मोदी - प्रचभवान् भवती अस्थि - अस्ति अदिट्ट - अदृष्ट अदिधि अतिथि अदिपिणद्ध - अतिपिनद्ध अदिमेत प्रति मात्रम् अदिवाहास अतिवाहयिष्यामि अदी अतस अधणदा अधन्यवा अधिकरी अधिक्रियताम *अन्तरिषu "रिद अन्तरित अन्तरि हिद = अनाहित अन्तर अन्तपुर अन्धार अन्धकार अपच्च - अपत्य अपरिअअ = अपरिचय - अपरिदद = अपरि चित अपरिणि अपरिच्छिन्न अपुवक अपूर्व अपेक्वन्ती अमेचमाया अप्पाम - अप्रयास अप्पडिबुद्ध - अमतिबुद्ध अप्परिध अप्रतिरथ अप्पडिलोम अमतिलोम - अप्पमत्त = अप्रमत्त अप्पा- आत्मा अप्पि अप्रिय - अब्बम्हण ब्रह्म अब्भत्थणा जी - अभ्यर्पणा, णीय अन्भत्थीअदु भ्वर्यताम् -- अब्भन्तर (न्तल)-- अभ्यनार *अन्महित्र अभ्यधिक अब्भास- अभ्यास अब्भुववशि-- अभ्युपपत्ति अम्मो (Inter) अम्हहे (Intery) - झाकम अम्हे वयम प्रावाम अम्हेम अम्मामु अम्हेहि अस्माभिस सा -अरण्य अरिहदि मि अर्हति, मि अलकरीअदि, करदि= असक्रियताम, करोतु अलिहदि* - अर्हति अरे (Inter) *अवसअनि अवतसयन्ति अवद अवचित अवगद अवगत प्रवणदस्स अपनेष्यामि - अव अवमत सद अवतालिम अवतार्य अवत्यन्सर = पवम्या मान - T- - - 2 - = -- ·22 -भरधानपबपाम -- पप ग - पराप दियामि पतगर - - - मापद निभाषी DHAA पासम पक्षणभाषी همونک مد - +- - जमिनी-धार बार fami नर तर milty-पीटा heritin} - Trrrr-त साता म. In -- रमपम --मपy +- H *AJaa LIKA *नि- - AA rate -दामादाग ना 4 THEIR बार-ati - - HARMA rritram T ·108 PRĀKRIT INDEX. -- N = - "- श्रा पन्न - उलीकरित्र आकुलीचत्य आकम्पिद आकम्पित आकिदि आकृति आचकिबद आचष्ट - प्राणत्त - प्राप्त प्राण त्तिहर आजप्तिहरक आणन्द = आनन्द आणवेदि, आज्ञापयति, "तु आणे (nach णो সাল आणहिं आनय आदिट्ट आदिष्ट आमन्तहस्स, नेमि, तेहि आ- मन्त्रयिष्ये, 'त्रये, त्रयस आरडइ - গাঙনি श्रारण आरण्यक आरहि - आरभ्य आरोविद आरोपित आरोहदि, दु आरोहति, "तु पालवन्त आखपन्त् आ लाव आलाप आलिङ्गादि आलिङ्गति आलिहिद आलिखित आलिहिदुकाम आलिखितुकाम आवण = आवरिअ = आवृत्य आवाव = आवाप आवे वेग आसङ्का आशङ्का आसण = आसन प्रासम्म आसन्न प्रामा आशा (Hoffnung) आसि - आसीत् आसिमा शिस प्रामीण आसीन बाहरण आभरण आहिएडना, "एडीअदि आहिण्टुन्त "एड्यते - आहुदि आति इयम् इअम्हि यमस्मि ई (unch अध) किम् रक्खु इच्छादि इच्छति दच्छी अदि = इप्यते (wird ge wunscht) -इटि-दृष्टि (Opfer) इत्यगद इत्यगत स्त्री इतर - ददाणि (am Anfang eines Satzes) नीम, rg! दाणि इदिहास इतिहास इदो इतस -दो गद इतीगत दोमुह - इनोमुख इह मम् इमाम, इदम् श्मरग (मश*) इमस्मि - अहिन (अस्थाम्) इमाद= इमानि इमाए - अनया इमाण - ए पाम, आसाम इमिया अनेन *दमी अनया ऋषि ईपत ईदिस (श*), "सी ईदृश, 'शी ईदिसवअण ईदृशवचन ईरिद - ईरित (ngl पादरिद) सतण्ठ - उत्कण्ठ उकठा उत्फण्टा उकिण उत्कीर्ण उग्गद उहत *उग्गनि- उद्गलित • उग्गाल* म उडार उग्धाद उच्छाह उद्यान उन्झिन सन्दिावा उम्झिद ब्दिात उठेदु- उत्तिछत -- उण (enkit rJedoclhi) पुमर, gl पुशो छाद उन्नत उएह-उप्ण उत्तम्म- -- ता - -- , - . 1 इसि - P उद उचित -- उछात - ·PRAKRIT INDEX 109 - 3- - - - - - - - - म - उत्ताम्य उत्तरी उत्तरीय उत्तान 1 उदअ उदक उदय उदल* उदुच्छव ऋतूमव उदिमिश्र - उदिम्य उप्पादेदि उत्पाद यति उप्फुल उत्फुल उम्भिा उद्धिन त्तिा) उन्मत्त "त्तक (f तिका) उम्मादत्ता उन्मादयित उम्मूलिद - उन्मूलित उवकप्पमि उपकल्पयामि उवगद पगत उवचरन्ती उपचरन्ती उपच्छन्दिद उपन्दित उष्टिद = उपस्थित उवणस्म उपनेष्यामि उवणद - उपनत- उपखोद उपनीत उपपास = उपन्यास उवदेस उपदेश उवभौम - उपभोग "उवम - उपम उरि - उपरि उपरोध उपलभ = उपलम्भ उवलम्भिरम उपन्लप्स्ये उववरा उपवन उववर - उपपन्न उववास - उपवास -३ वविट्ठ उपविष्ट उवविध उपविशत उपविसम्ह उपवि शाम उपविसिप उपविश्य उवशप्पणी उपसर्पणीय उक्सप्प "प्पदु "प्पम्ह उपसर्प “पतु पाम उवहर 'रन्तु उपहर उवहार- उपहार उयहिद उपदित पाय उवालह-उपालभस्व उवक्खसि उपेक्षसे -उड्यन्त - उछत्र उद्वेग छजिद = उजित उम्मुत्र उता क - उत्र- उभय ऊसव - उत्मव एश्राणी एकाकिनी एह *एकमेण एककमेसा (अन्योन्यन) - एकदिअसे (*)-- एकदिवसे एकाए. एकाहम एण - एनम एनाम एगद एत्ति (Non एत्तिके ) एतम् एताम् एतद् एणिमित्त लिमित्तम एदम्म एतस्य एदम्मि एतस्मिन् (एतस्याम) एदाण एनेपाम एतासाम एदारिम एता दापत्य एतदपख एदु-एन एदे - एतेमु एव" - प्रव ए7- एवम - एष एष एपी एसा पा एमो एप एप' एपो भोटखण अवगुण्डन औदार - अवतार श्रोधारिष अवधार्थ पोधारित -अवधारय घोसरिद(गरिम) अपमृत भोसहि चोपधि चोहीरा वहीन कार्य -- म -- सम्मा -- - - - - - ·110 PRAKRIT INDEX - - 24 --- क - - . काख कमा कन्यका कदम - कतम कदि कति. कात्र-शखा कधस्स = कथयिष्यामि -कधकथम् -कधा- कथा कथयित्वा कधेदि, "दु कथयति, 'तु = कथय कप्पिद कल्पित कर्मन करणी करणीय -करण्ड= करएडक करभत्र करभक 'करित्र "कृत्य - करिस्स, "स्सदि-करिष्यामि 'प्यति करीअदु-क्रियताम करेदि, दु, मि करोति, "तु, "मि करम्ह करवाम (वाव) करेहि कलिया कलिका कलेमि* करोमि -कला - कल्याण कसा कषाय कस्य कस्सव = का कस्सि कस्मिन *कह = कथम् कहि कादर (री)= कातर (री) कामप्रमाण = कामयमान - कारिद -कालकूड कालकूट -"काली* == "कारी (Nom zu कारिन) किनिमित्त = किनिमित्तम किद, दम - ऊन, वक किंदत्य हतार्थ -किदव-कितब किलम्मदि साम्यति किसल किमलय कोदिस कीदृश •कीलण क्रीडनक कोसिश* कीदृश कोनिरस क्रीडिप्यामि कुडुम्ब= कुटुम्ब कुटूहल कुतूहल कुदो- कुतस् कुमार, रस कुमार, रक कुम्भीला* (Vocat)-कुम्भीलक कुरवत्र कुरवक कुवन्न कुस कुश - कूव कुप को, कर केदव कैतव -कैरब (mat मम - -मदीय) फेस - केश कोद कौतुक कोदूहन - कौतूहल कोर - कोरक -कोय- कोप -कोसिस कोशिक --- "क्वन्दः "क्खम, "क्खलिदः । खण्ड, खम, खलिद - "कबु (nach kurzen Vokalen upd v vnd , die dapor gekürzt werden) Fa -- - खनु Vol खु - - - - -- खस पण खपिडा खण्डिका खण्डिद वपिड़त सखन्द खुलदि मवम्नति समिद मवलित खाददछ खादयितव्य पु (nach langen Tokalen und Anusitra) - खनु, gl "क्यु खुज सोम गच्छह गच्छाम ("व) गणयिष्यामि गएणा- गणना गणे दिस गणयति, मि - गत्त- गाय * गद ग गदि गति गन्तध -गन्यिभेदा* (Tocnt.)-प थिभेदक गन्धय गान्धर्व गम्भ गर्भ गमणी गमनीय गमिस्म मिमि-गमिष्यामि, "प्यसि गदम- - -- - ·PRAKRIT INDEX 111 - गच्छ . . गुरु (Adj) गृहीत - - --- + HTRA - पित - - - च तिपति, तु 1 - गय* गहा - ग्रहण गाइस्म गास्यामि गामिणी, "णो गामिनीस गाह- ग्राह गिद गृध गिम्ह ग्रीम गीद गीदि-गीति -गुणवदो BRA गुणवतस - गेग हदि- गृहानि गृहीत्वा गोत्त गोदमी = गौतमी गोविंद गी गोहादी गोधाती 'ग्गहण, "ग्गहिद, "ग्गाह, गहण USY घोसहदव घोपथितन्य चद चकित चक्रवाअ, "वाई चक्रवाक वाकी चक्खु. पा = चघुपा चतुर्थ --चदुर चदुरिया तुरिका *चरित्र = चरित - चसरा चरण (Ful) चलुम्कुल चनोकुल चावल चापन चिकिच्छि- चिकित्सितव्य चिट्ठ - तिष्ठ चिटुदि, 'दु चिट्रिम्म स्थास्यामि चित्त चिच - चित्तगद चिवगत चित्तफलम चिचफलक चित्तिद चिचित चिन्सअन्त चि न्सयन्त चिन्सम्सदि चिन्तयिष्यति चिन्तणीअ = चिन्सनीय चिन्तिद चिन्तित -चिन्सेमि चिन्तेहि --चिन्तयामि, चिन्तय -चिन्ना अदि चिरायति . *चुम्वित्र चुम्बित चूअ चूद "च्छ "च्छण, छात्र छः कण, छाया पष्ट -छा - छत -छात्रा = छाया नप्रमाणा- यजमान यदि ज - यम्, याम् यद जन - जथा, vgl "अगा जगाशी - मननी जणिद - जनित जा = यज अदा = यदा - •जदो - यतस -अधा यथा - जधागमण - यथागमनम् मधालिहिद यथालिवित - जम - यम - जयणी = यवनी -अस्सि- यस्मिन् -गा-या -गाथा - ना या -जाणामि 'सि-जानामि, सि-जाणुअ-जानुक जाणे -जाने, vg! प्राणे - जादा 'दा जादकम्म जातकर्मम -गा- दि जाति जादिस, सी जालोवजीवी जा- लोपजीवी (Nom zu "विन) जान - यावत् जिण जीरी जिम्भ न बृम्भव जिहिरिआमि जिमि जीव मोआपरम्म - जीवयिष्यामि बीविद जीवित नुअल युगन मुज्जदि युज्यते युमा *जुकद युवति जुवरात्र - युवराज येन जेदु अयन जेह (nach kurzen Vohalen und Anustāra) एप, rgl जेष्ठ बी - - चूत जर- - re यादृश, शी +- * - यम छेस - - ·112 I RALRIT INDEY स्य = एवं - 12 म - - न - - जा - - - यस जोधण यौवन जोसिणी ज्योत्स्ना "ज्जेत (nach kurzen Vokalen und q und die davor gekurzt werden) vg! जेब स्थाने उिद स्थित रा =न-गण = नयन -- गर खई == नदी एनम, एनाम्। एनद -- रावण - नर्तन गत्थि नस्ति गन्दण नन्दन एलिसी लिनी-लिणीवत्तनलिनीपत्त-णव = नव-पहनख --- खाड - नाटक -गादि-जाति -शाम-नाम -णाममुद्दा नाममुद्रा नामधेय नारद सारिएल नारिकेल सामिागासिका णित्र- -णिअन्तिद-नियन्त्रित -शिअम -नियम --णिउणदा-निपुणता -णिउत्त नियुक्त खिोज नियोग शिओहद नियोजित णिकाम निकामस णिक मदि, 'मामि = निष्कामति 'मामि णिक्कम्म निष्कम्प --णिक्वित्त प्रय निषित खिवखेव निक्षेप शिग्रिण निर्गुण खिण स्त्र शिगुणद निम्बीन्नत णिदसण - निदर्शन निन्दित शिबन्ध निबन्ध -गिबन्ध निर्बन्ध --णिमित्त मित्त हिम्मक्खिय निर्मक्षिक शिराबाध मिरावाध निराश शिरच्छव निकामय णिवत्तदु - निवर्तताम शिवत्तिदु,त्तिस्सदि,त्तिस्मन्नि - निवर्तितम तिष्यते, "निप्यन्ते णिव तेहि निवर्तय शिवसन निवसन पियुत्त - निवृत्त घेदइत्त - निवेदयित णिवेदम, दिन, 'दिद, "दिदुः 'देम्ह मि- वेदयिष्यामि "य, "दित 'दितुग, दयाम ('दयाव) বিৱদীয় निर्वर्तनीय पिवत्तिद - निर्मित शिवत्तेदु, त्म्ह - नियि तुम, 'तयाम (तयाव) विद्यावरा तिश्रा - निर्वापयितु “श्री णिवाहिद, णिचाहि - निर्वाहित, "हय णिधिसम निर्विशेष णिवत्त - निवृत्त णिधुद - निवृत णिमीददु, 'दध निषीदतु "दत ("दतमा खिम्मस निसमयम सिद-निनन अदि नीयते णीद नीत णीवार नीवार मु नूनम खेउण-नपुण णेण - अमेन गद (nuch एय) न्वेतदु मम् खोमालिया अपमालिफा तम, ताम् तद, rg! ता सक समि तर्क. यामि तक्षण - तत्पमम् नग्गद नड - तट - क = - - Fa - - - . - - ·PRĀKRIT INDEX 118 +- ग -- - • *तह PM - तादृश, 'शी - :- - - तुम्हे - यूयम तत्थभवदी - तचमवतम तत्यमोदी-तत्रभवती नदो-ततम् तधा तथा तधाविह तथाविध तरलिया तालिका तपम् तवञ्चरण = तववरण तवसि तपमि - तव- स्मिा तपस्वि तवस्सिरणी, खो तपस्विनी, "नस *तवेद पति -तवीवण तपोवन ता, तस्स तस्सि स्मिन तथा -तहि तत्र तद् (darum, also) ताए-तया ताद तात -तादिम, मी - ताव (am Anfang eines, Satzes und in Correlation mit FIT) तावत्, gl दाव तावस, सी = तापस •सी fa (nach Anusvuru) — fa, vgl त्ति निक्खदण्डनीषणदण्ड निक्लभग तीणभङ्गम तिण तृष्ण तिणि - चयस तिम्रस, चीख तित्थ तीर्थ ति रकरिणी तिरस्करिणी निलोदा तिलोदक निसङ्कु विशड म त्ययि तुए खया = खम - लम्, त्वाम युष्माकम युवाम तुपत्तो = खत्तर -- तुपर - वरस्व तुवरेदि ति - तव ते (am Anfang eines Satzes) = तव, vgl दे तेण तेन तेश तेसुः तेषु of TT (nach Vokalen, die davor verkürzt werden) इति, vgl. ति *दप्रमाण दयमान दशमन्स दर्शयन्न दसइदछ द शयितव्य दसण दर्शन दसणीअ दर्शणीय दसदि शति दसिद - दर्शित दसेहि = दर्शय दर्भ दब्भोदन - दौदक दहिदु दग्धुम दारम दास्यामि दामि (encht) = इदानीम, vgl दाणि दारक लुण* दाव (encht) तापत्, vgl ताप दाविद दापित दासीएपुत्त दास्या पुत्र दिअश* दिअस दिवस दिडण विगुण 1 दिटु दिष्ट (Schicksal) --2 दि दृष्ट दिट्टि दृष्टि दिट्टिा - दिया (Gluck aurl) - दिटिराज - ष्टिराग दिम दीव - दीप दीमदि 'न्ति दुखते, *दीहर दीर्घतर दीहाउणा-दीर्घायुषा दीहाऊ दीर्घायुस (Nomin) दीहापड्ग दीर्धापान दुर दुष्कर दुक्ख = दुख दुक्खभाई - दुखभागी (Nom zu"गिन) दुक्ख सील दुखशील दुक्खिद दुःखित दुदिन द्वितीय दुम्मो दुमाँच दुसह दुर्लभ दुधार द्वार -- म- - - - - - दब्भ - 5 . - - - -- - - -- - - JIKUNTALA 8 ·114 PRAKRIT INDEX - - देस - धारयत, "स - दुवे - दी, द्वे दुवेण = दयोस दुधा - दूवी दुधार वार दुधास' = दुर्वास दुधासा दुर्वासास दुविणीद दुर्विनीत दुश्चन्त , दुस्सन्त दुष्यन्त दुहाठिद - विधास्थित दुहिंदर - दुहितरम दुहिदा दुहिता दुहिदु = दुहित दूसेदि * दूषयति दे (encht) ते (तव) • देवदा - देवता देव = देव देसन्तर = देशान्तर दोस दोष धसदु - ध्वसताम *धणुअ धनुस् धम्म - धर्म धम्म चारण, "रिणो -- धर्मचारण, रिखस धम्मपदिणी.- धर्मपत्नी "-घ म्माषेविषदा-धर्मापेचिता धारइस्त धारयिष्यामि धारदु, "सि धिटु धृष्ट धीधल* - धीवर • धेणु धेनु पउत्त- मयुक्त ॥ प्रवृत्त -पत्रोत्र, "दा = प्रयोग, "ता पोहर पयोधर पकिदि, 'दित्य प्रशाति, तिस्थ पश्चय प्रत्यय प्रश्चनख प्रत्यक्ष प्रचक्खाकरिस्मा "करेबु प्रत्यक्षीकरिथामि, 'क रोतु पचह प्रत्यहम् पञ्चहिसाण प्रत्यभिज्ञान पचाचा प्रत्यायन पसाचविखदु प्रत्याचष्टुम पश्चादेस, 'सी देश, शी (Nom ru "शिन) पञ्चालिङ्ग प्रत्यालिङ्ग पशुस त्यूष पच्छा - पश्चात् पछाव प्रच्छाय - पच्छादाव पवा- पछावनद् = पयादवनत -- पजन्स पर्याप्त पर्यन्त पज्जस्सु पर्यथु - पज्जा = पर्याय - पजापर-प्र जागर पज्जाउल पर्याकुल पज्जुषासण पर्युपासम पण पर्युत्सुक पट्टा पट्टक पटान्त पडिभार प्रविकार पडिकिदि - प्रतिति पङिगएहदि - प्रतिगृहाति पडिग्गह प्रतिग्रह पडिच्छदि प्रतीच्छति पडिमि तीय पडिच्छिद प्रतीष्ट पडिगविद प्रतिष्ठापित पनि णित- प्रतिनिवृत्त - पडिद पतित पडियन्धन प्रतिबन्धक पडिबन्धध* प्रतिवनीतम् पडिबुद्ध - प्रतियुद्ध पडिमोध प्रतिबोध पडिबोधिद प्रतियोधित -पडिभादि प्रतिभाति पडिरक्खिद प्रतिरपित पडिपज प्रतिपाख परिवपिन म्सदि प्रतिपत्स्यते पद्धिवादणीच प्रतिपादनीय परिवा प्रतिपालयितुम "लयतम पडिसिद्ध प्रतिषिद पडिस्मदि, सि पतिष्यति, "सि - • पडिहद মনি परिहार प्रतिहार -पदम-प्रथम --पाण-प्रपथ पगम-प्राम - - -- - -- - म - लेदु 'लेध ·PRAKRIT-INDEX. 115 -- - - - भाव . - - - 4 1 ra -- - - पणमित्र प्रणम्य. पबिधाण प्रणिधान पण्दर पापडर. पतारित्र प्रतार्य 1. पप्त प्राप्त - 2. पत्त पत्तहाथ - पवहन. पता-पन्नाव प्रस्थान पत्थिद प्रस्थित. पदाया प्रदान पदिणी पत्नी. पदेस - प्रदेश पध, पथ पभट्ट प्रभ्रष्ट पभाद भात पमस्जिद ममार्जित. पमदवण प्रमदवन. पमदा प्रमदा परकी परकोय. परदा म परता. परमत्थदो परमार्थतर परंगुह परामुख परवस परवश दिशा- परभूतिका परिपत्र परिचय परिमारित्रा परि- चारिका परिकम परिक्रम परिक्खद परिचत. परिग्गह परियह परिचुम्बिश्व परिचुम्व्य परिसवध परित्यजथ. परिधअन्ती परित्यजन्ती. परिवत्त परित्यता परिचारणी, 'यो परित्याजिनी, "नस परिण परिच्छन. परिणय परि- गय.... परिषद परिणत परिणीद परिणीत परिमादु परिचातुम परितीस परितोष परित्ताबदु, "अध - परिचाय- ताम, "यध्यम परिताएं परिचातुम परिदिण परिदत्त परिदेविणी- परिदेविनी परिपालेध परिपालयतम परिभटू पपिष्ट परिभाषिणो परिभाविनस् परिभोध परिभोग -परिमग्ग परिलप परिवत्तिणी परिवर्तिनी परिवाहिणा परिपाहिला. परिषद - परिवृत परिसमाविम परिसमाप्य -परिस्सजध परिवजेथाम. परिम्मजन्त परिप्वजमाम परि- सभित्र परिप्पग्ध परिस्सन्त परिधान्त. -परिस्मम परिश्रम •परिहारम्मदि परिहास्यते परिहीदि, "सि - परिहीयते. "से पएस-पक्षप -- पसवदा - पनवता- पलावितो मलापिनी - पवट्टन्ति प्रवर्तन्ते पवाद पवास - प्रवास -प. पिटु -प्रविष्ट पविशदु, शिम-प्रविशतु, 'य पविसामो विशामस (वस) पविसिप प्रविष्य पपुर- प्रवृष्ट पवमि. जो प्रवेधिमरा पगि प्रपश्यामि पगाद' पगीदस्तु-प्रसीदमा पथा* - पद्यात्. पसण-प्रसन -पम- - प्रसरनि.नत. - पसव-प्रसव - पसपिणी प्रमधिनी - "पसाएमि प्रसादयामि पसाद प्रसाद पसादरम्म मादपियामि "पखाहण- प्रसाधन - - पसीददि. 'दु प्रसीदति, - पमुमारं पशुमारमा पमूदा मसूता प्रभव - म - - रदिति - ·116 PRAKRIT NDEX. - -- प - - पिणद्ध डु - == -- पहवामि प्रभवामि पहविस्म "स्सदि प्रभविष्यामि, 'ष्यति पहरिद प्रहसित पहाव, "बवन्स - प्रभाव "ववन्त पथिक पहिद - प्रहित - पहत्तण प्रमुख "पहदि - "प्रभृति --पाव पादप -पाडसर (Tocat. पाडवला) पाटहर -- पाद वन्दण - पादवन्दन - पादोदन पादोदक पधिर पाय परिन्ति पारयन्ति पारमि = पारथामि पाला पालन पालिमा पालिका पालितोशि* पारितोषिक = पाप -पावच पावक यावरस्म - प्रापयिष्यामि पाविद प्रापित पास - पार्थ - पासाद - प्रासाद पि (nach Anusrāra) - अपि, vgl अवि and वि पित्र प्रिय पिअवदा - प्रियवदा पिअदर - प्रियार पिअवसम्म 'म्सन प्रियवयस्य, "स्यक --पि सही प्रियसखो - पिन "दुम पिपिडा पि पिद्धका पिदर, 'दा पितरम 'ता पिवदु पिवत पीप पीयन्ते --- पीडिद पीडित पुसवण पुसवन पृच्छछ पुच्छसि = पृच्छसि *पुचि पुच्छिद पृष्ट যুক্তি - पृच्छिका पुछिस्स प्रक्ष्यामि पुढवी - पृथिवी पुखरत पुनरुक्त पुणो (wieder)= पुनर, vgl उगा पुत्त पुस्ता पुष पुचक पुत्तकिद पुवातक पुत्तिा - पुषिका पुप्फ पुष्प पुरतस पुरिश*, पुरिस पुरुप पुरवस पुरुषश पूर्व पुद्यावर पूर्वापर पुचिद - पृष्ट पूरिह पूजाह पूरिदच पूरितव्य पेवड मेख पक्षण प्रेषण पेपखदि, सि प्रपसे से पैक्खामि पक्षिय पेप पेक्खिद प्रेषित 'तुम पेक्खिग्यशि* प्रेषिप्यसे पयिषस्त বিঘ্ন पेसिद प्रेषित पोदा पो तक पोरकन पीरकार्य पोरव पौरव "प्पयो 'म या usw, s पश्नोत्र पञ्चश्न फुलन्ति* बन्धम-बन्धम वन्धुत्रम पलवदो बलवतो मसिभ -- यलोयान 'यस बहिणिमा गिनी बहुमत -ममम्तय - माण- मान - बऊमुख वजनदा - बहनता पाखामा -भाषासम -थाहा- बाहीचमाण -पाध्यमान - -- - -- पुरदो पुन्छ - -- - म . म - मा - ·PRÄKRIT INDEX 117 = - - -- - भद्दमुह, 'मोल - -- -- - ময় -- - भगवान् वन् भअवदा গণমা भभवदि, दीए *दीण भगवति, "त्या, 'तीनाम -भअवन्तो भगवन्तस -भट्टकेण* भवा भट्टा भा, भतर भट्टालका* भतर भट्टिणा र्धा भट्टिणी भर्ती भणादि. "सि - भणति, सि भणाहि भषिद দমির भत्तरि भर्तरि भत्ति भति भर्तृ' भन्तुणो भर्तुर भद्रमुख, "म. यूरक भमर धमर - भय - भयान - भविश्र भूखा -भ विदबदा भवितव्यता भविदु भवितुम - भविश्यशि* भवि प्यसि भविस्म "सदि भविष्यामि, "प्यति भवे - भवेत -भात्र -भाग भाषण -भाजन - भाबहेअ-भागधेय भात्राहि- विभीहि भास्मदि भष्यति भालण* -भारण -भावमिय भावमिथ भाशुल* भासुर -भीद भीत भीर - भी क - भूर-भूयिष्ठ भूत्री - भूयस् भूद - भूम भूदत्य भूतार्थ भूसण भूपण भी भोस भोदि. "दु भवति 'तु मप्रस- मदन मणलेह -- मदननेख मर -मयि -मए - मया -म-माम - मस - मास - मार्कण्डेय भग्ग मार्ग मदलच गगनक मच्छ-मत्स्य मच्छवन्धण - मत्स्यबन्धन मच्छर-मत्मर -- मजए -भजन - मध्यिद मजित मध्याहू मणिबन्धण मणिबन्धन मणि सिला मषिशिला मणुस्म मनुष्य मणोरथ ("रह) मनो मण्ड-मण्डन -मपदव -मण्डप - मस्तपन्त - मननय भारम्सदि मन्दथिप्यते मनाय - --- मम्तावेदि मन्तयति (Caus) मन्तिप मन्त्रयित्वा मन्तिदु मम्वयितुम मनोदि - मनायते मध मन्त्रय (येचे) मन्तसि मन्वयसे महि मन्वयस्य मम्मध -ममथ मरिमिदछ मर्पितव्य मलप-मलय -भय-मत्स्य मरिष-मातियक - महमत महान्त महप्पहाव - महाप्रभाव महाभाष महाभाग महाराष- महाराब महारिह महाई मधु-मर पर मा रिमा मधुकरिफा मार-मधुर - मकर प्पिन मधुरप्रिय मधुरामाप महेन्द महेन्द्र महसि महर्षि माह-माठय मामादध - मानचित्य मासणीप माननीय --माखम 'सी -मादर मा मादापिदर, -मातापितरो (Acc. und Mom) - - - - - - - - -मानस भी ·118 PRIKRIT INDEX. - -- -मारयत ज मृग, मृगो मिदु* - मुदु ल - - S मूषक - - - - - मात मादुपच्छन मातृवत्सल मारिद-मारित मारीत्र मरीच मालक* मारक मालण* मारण मालिमा मालिका मालेध* मिश्र मिई मित्रा मृगया मिअलोअणा -- मृगलोचणा मिन्द - मृगेन्द्र मित्तावसु - मिपाव -मित्तिया मृत्तिका मिधुण मिथुन मिपिण्ड मृत्पिण्ड मिस्स- मित्र मुञ्चन्ति मुळ - मुत्ता मुञ्चदि, "सि मुवति 'सि शोमदि, "दु मुच्यते, 'ताम् सञ्ध मुखत - मुम मूल्य मुह (मही)-- मुख (मुखी) मुहर्तक मूसध मेणा मेनका "मेत "मान मेहप्पडिच्छन्द - मेघात्तिच्छन्द --मोनाविध मोचयित्वा मोआवेदि. "मि हि मोचयति, 'या मोदद - मोचित मोक्ख मोक्ष -मोद-मोदक मोर, रथ री मयूर "रक 'री मोहदिट्टि - मोघदृष्टि OFFE (lange Vokale davor Terkürzt) सस, स्मि रअणी = रजनी रक्खणी रक्षणीय रक्खस राइस रक्खा - रक्षा रक्खिद, "दव रचित "तव्य रक्खिदा Taat (Nom msc) रश्विन राष्ट्रिय राजा रणो राजस रत्ति रात्रि - रदण रमस्ससि रमयिष्यसि रमणीश्र, चदा रमणीय, "यता रमामि = रमे -रम्मत्तण - रम्यख -1 राम राग - राब' राम -रामकाज - राजकार्य राअलच्छी राजलक्ष्मी -रामा राजा राप्राणुन राजानुज रामा खो राजानस - राजि -राउल म राजकुल राएसि राजर्षि रिच्छ रुक्ख, दिद दित सन्धिधव रोधव्य रोदि रोषते रोदिदु रोदितम लक्डीअदि सत्यते लहित लहदि - सापति लच्छी लक्ष्मी सम्जामो लषजामहे समा* राक्षा मदण* रत लम्बकुच्च - लम्बकूर्च सलिद लसित लहश्र लभेय ल हेहि लानकी* राजकीय सााणो* - राजानस लावस - लावण्य समझ, "मई- सापस्यमय "मयो साह लिहिद - । E - - - - - - - - - -- - - लदा - ·PRĀKNIT INDEX. 119 S -- - - - - यत्यु यतु -- - - न *बसर -वधू - दा खित लिहिदव लिखितव्य मुद्ध सुब्धक सह-लेख महण लेखन मोमण सोचन मोअदि* रोचते मोलुव लोलुप लोहिद* रोहित - वचन वयस्य वभ यक- धक बझल - पलल वच्छ भ-वत्स 'क -पल-वत्सल विच्छा-वत्सा वधिमभ • वर्गयिस्खा - वज्झ वध्य वधिद वचित - पद्ददि, 'ध बनते, वम (पतेधाम) वर्तमान पट्टिा - पतिका पड्डदि पर्धते वण - वन वणमोसिनी वनज्योता पण वास - वनवास वग्म वर्ण "वत्त -वत्त वर्तव्य वत्तुकाम चतुकाम वदिअर व्यतिकर वन्दणा वन्दन वन्दमा वन्दमाम -वसत्र - वसय -- वसभ-वधाखा - व्यवधान - ववमिद यवसित वसति वसन्सूसव घसन्तोत्मद वसन्तोदार वसन्तावतार वमुमदी- यमुमती वगुधा वधुका वधूजन - वात्रा - वाच वाआमेत वाद वात -- वादेरिद पातरित वादिगी -- वादि भी पामेदर पामेतर वारिद पारित "वापी* मी (Nom zu मिन्) वासियो वासिनस वाहि व्याधि वायुद च्यापूत विष व विगप्प विमल्प विमप्पीत्र दि विकएप्पले विस- विकल विश्रार विकार •विश्रा रिप विधार्य 1 विआरोदि विकारयति -- 2 विभारदि विधारयति विभोप वियोग विज्ञान विश्य दिव्य विघट्टिद-विपट्टित विजा-विद्या विडम्बेदि पिरम्पयति विडव पिटप विसच विनय मा - विणियोष - दिभियोग विखोद विनोद विणोदर म्मामो पिनोदयियामरा विणविद दिसापित पियवे दिमापयितुम पित्यार वितार पित्याराप-विवारयितु विदाग विज्ञान विदिद-विदित पिप्पपरेमि विप्रक रोषि विप्पप्रारीपदि चिमकायते दिप्यमय - विमसध विप्परदि दिग्फुरति विम्भम - विधम पिमादिमि- विभावपति, "यामि विमरिमिदन विमध्य विमासिद वि विम्म विम्मच पिरायमीय - . - - - - - - - - -- - ·120 PRÅKRIT INDEX - = - - विष न - स्पयनीय विम्हरिद = विस्मृत -विम्हिद विक्षित विरद विरचित विरएमि, एम्ह विरचयामि, याम ( याव) वि रमदि = विरमति -विरमाविदु - विरमयितुम -पिरहिद = विर- हित विरोहिणो, "ही - विरोधिनस °धी (Nom zu "धिन) वि वज्जणीअक* विवर्जनीय विवड्डिद - विवर्धित विस --बिसर विषय विसवादिद विसवादित विसज्जइसध विसर्जयिष्यथ विसग्जिदु - विस्रष्टुम --विभज्जेदि, जेमि, जेन्ह विसर्जयति जयामि जयाम विसम विषम - *विसात्र वि -विमुद्ध -विशुद्ध -दिसुमरामि = विस्मरामि -दिसुमरिद विस्मृत विसुमरिम्स - विस्मरिप्यामि विसेस सदो- विशेष "पतस विस्सगन्धि विस्रगन्धि विस्सम विश्रम विस्समिदु विश्रमितुम • विस्ससदि "सामि विश्वसिति सिमि विस्सास विश्वास विहव विभव पिहि विधि वीअन्ति वीजयन्ति (यतस) पीसद्ध विश्रब्ध वृत्त - वृत्त वुत्तम्त वृत्तान्त त्ति = वृत्ति पत्र- वेग "वेदण - "वेदन व वेतस वेदिया। वेदिका वेवदि स वेपते से पो वस (वाम) त्राश* सकाथ शकायदाल* अक्रावतार पदण* भमाशादिद* - समासादित शहज* सहज शामि खामि' -शामी* स्वामी -भागण" शासन शुणध* णुत शुमणो" सुमनस 1 शे* सो -2 शे* शविद सवित शोत्तिम थोचिय शोहण भीभन स- सय खयवर सत्रास - सकाश सहद -शयित सरदध -शयितव्य सदणि कुनि शकुन्त -सउन्तसा शकुन्तला-सवडण -सवर्धन- सवादिनी सदादिमी सधिभत्त-मधि भक्त - मत्त -समध - सश्य ससइद सशयित ससम्म ससर्ग समिद सश्रित सकन सकार्य -- सहर शक्य सकार -सत्कार सहकावदार-शक्रावतार सकुशोमि - शझोमि -मक्खिन सापिक - सकन्त-सक्रान्त सकप सङ्का -शका "सङ्किणा "सकी भङ्किमा 'मती सखीहिद सषोभित सगद, "दत्य - संगत, 'तार्थ शारव -सगीद-संगीत -मथ- सत्य-सन्दचारिणी-वन्द - सदन - - सवड्डिद - सर्धित -- ·PRAKRIT INDEX 121 - - 2 सप्त सदि - - - - न्- - -- - - म चारिणी मच्छन्ददो - स्वच्छन्दतस सजदि सच्चति सगोत्र सयोग सगोएम्ह सयोजयाम (व) गाध - सनाथ सशिन्झ मानिध्य सणिहिद - सनिहित 1 सत्त शत सत्व - सतवाह सार्थवाह मति सद्द शब्द सद्दावीअन्ति शब्दाव्यन्ते सद्दादेहि शब्दय सदूल शार्दूल सादि सत्तति - सतत सतप्त सताव सताप सदिट्ट - सदिष्ट सधिणो "सधेस सप्प सर्प सप्परिश सत्पुरुष सवलकार सबलात्कारम भाजदु सभाजयितुम समअ = समय समप्पिद समर्पित समवत्था समवस्था समस्सस समाधमिहि समस्मसिद्ध समाश्वमितुम समम्मासअन्ती समाश्वासयन्ती ममम्सासमि समाश्वासयामि समाप्रम -- समागम समागद समागत समालम्भया - समालम्भन समीव - समीप समग्गय समुहक समुदाार समुदाचार -समूसारण समुरमारण सपनदि सपते मपत्तीए सपत्त्या मपत्थिद = समस्थित सपद - साम्प्रतम् सपादेदि देम्ह = सपादयति दयाम (दयाव) -स भन्स मधान्त -मभम - सभ्रम - सभावदव - सभावयितव्य सभावण खी सभावन नीय सभावीअदि वेमि - सभाव्यते "वयामि "- समजण - ममार्जन समद - समत समिद मित 2 सर - सर सरामा भरा सन सरिस सदृश मरीर शरोर सवित्र - शप्त्वा सर्व सबदमण सर्वदमन मवधा-सर्वथा -सव्वस्म सर्वस्व मसिरी मग्रीका -- सहअर "भार - सहपर चार स्वभाव *सहायेर साहयति सहिद महित सही सपी साअद स्वागत साएदम साकेतक णुक्कोम मानुक्रोश माणुमदी-- सानुमती सारदीअ - शार दीय सारिस्म सादृश्य -साय - भाप - सावद-यापद सासण-गासन सासिदा शासिता (msc)-माहरा म्पस साधन साहा-भाना साहारण साधारण माहीणोवा - स्वाधी नोपाय -सा साधु सिन्ध मिचदि ध- ति त "तम) सिटिन शिथिल सिटिलहि शिथिलय मिसिद्ध मिणे सेह मिरोम शिरीष मिरी हर- 'मिरोधरम मिनादम मिनातल गिनापप - गिला 1 सर - - - ·122 PRĀKNIT INDEX पट्टक - - - - -- - -युत - - - सिसिर - शिशिर सिस्म शिथ्य. सिहण्डअ शिख पडक सिहा (सिह) शिखा (शिख) सीदल- शीतल सील शील सीस शीर्य शुक सुकर सुअरिद मुचरित मुउमार, "रदर - सुकुमार, "रतर. मुत्रोदर शुको सूर्य मुजोदन - सूर्योदय सुगध शृणुत (तम्) सुखादु शृणोतु मुणाहि = शृणु सुमित्र शुवा सुणिम्स योप्यामि सुशीअदि, "न्ति श्रूयते सुख शून्य मुहिम शून्यहृदय - मुद सुमखो सुमनम् सुमरणी स्मरणीय मुमरदि, 'रामि सारति. 'रामि मुमराविद स्मारित मुरहि - मुरभि मुलह मुलभ मुल शूल्य मुविहिद सुविहित सुवदा सुब्रता सुख. महाअदि - मुखायते मुहावराद सुखावनत -सहासीण- मुखासीन मुहोवनद मुखोयनत मूत्र सू. चक सूइदा मूचित • सूई - सूची अस्य, अस्यास -- सेटिणी शेधिस सेस - शेष सोश शोक सोअणीत्र शोचनीय सोउमार सौगार सोण्डिअ शौण्डिक सोत्थियाअणअणिमा स्वस्तिवाचनक निका सोदव - श्रोतव्य सोहाग सौभाग्य सोहद -- सौहद सोहिणा- गोभिना हसवदिया हसपदिका इत्यग्गाह हस्तग्राह हत्थपाद हसपाद हत्यावाव हस्तावाप. हत्थि° - हत्यिमाउर इसिगापुर हत हरी - हा धिक *हरि-हरित –हला (Freundin')-हार-- हारक --हिअच- हृदय -हिनी - ह्यस - = खलु, rgl क्षु, रघु ऊदवह हुतवह होदच भवितव्य होनित भवन्ति होमि भवामि हो भव = - - - -

·VERZEICHNIS DER METRA.
Ex Stern vor der Ziffer beleutet dat die betr Strophe in Prakrid alu
gefaßt ist
Epischer Sloka
---
6 6 10 20 40 43 44 46 63 72 75 105 116 117 120 136
144. 145 150 163 164. 167–169 177 182 183
Vedische Trıştubh
--V-V (vermal)
76
Arya ?
2 +3 12 13 16 19 22 23 27 28 35 47 50 51 65 58 60
61 65 *80 181 185 90 102 104 107 109 112 119 129 121
*125 129 137 141 143 163 176
Gitt
*59
Vipali Formen (Tgl Jacob Ind St ITII 41") fodench 4R
136 c, 16%
! Unrollkommene Ciar buch 61 119

·124 VERZEICIENIS DLI MCTRA Vaitaliya. vu-u-(zweimal)' 45 *123 155 Aupacchandasika 66 67 174 175 Aparavaktra vv ... V . - LWV 78 792 Puspitágra VV-X 26 30 133 Upajati -Y (permal) * 34 48 91 95 96 111 116 132 146 148 156 159 173 186 Šulini 121 Rathoddhet 172 Vamsa atha. 14 17 67 70 103 106 108 135 140 151 164 170 184 ? So auch bei den drei nichstfolgenden So Uus za Fade

·VERZEICINIS DER MILTRA
125
Drutarılambita
38 62 118 130 157
Prahar sini
149 162
Rucira
ここ」
189
Vasantatilaka
8 21 25 36 39 54 64 69 71 79 81-83 89 93 94 97
113 114. 134 138 142 147 158 160 171 179 180 186
Málınl
15 31 49 98 99 110 161 188
Sikharint
9 18 37 52 101 131 187
Hariņi
56 88 178
Mandakranti
41 42
Sardulavikridita
11 24. 29 32 33 63 68 73 74. 77 86 87 100 126-128
139 160 165. 166 181

·126
VERZEICIINIS DER DIETRA
Sragdlara
1 7.
Prakrit Metrum
*4

·ANMERKUNGEN. B ist der bengalische Text der Pigchelschen Ausgabe (die einzelnen II: wie bei Pu bezeichnet), 4 begreitt die B3htungkschen Hs, CC femper BELR (. Ein) am Ende), S das sudindische Material (die Burkhardsche H: JI, Fund N, Einl, 1. 1), K ist die Kashmische H. — GP, I und Pat sind die Einl. B I gepannten und Ausgg - Bo Abo und Do Bul gehen auf die Anmerkungen in Bohtlingks Ansgabe und auf dessen Nachtragsartikel zu derselben im Bulletin hist phil II 118 8: Pétersbourg 1814 F 19t die AUB TOD DToniet Williams, Gr die Prabrit Grammatik von Puschel Alt I 1,1-4 Die acht wahrnehmbaren Körper oder Er schemungsformen Siva's sind das Wasser, das Feuer, der Opferpriester (als Repräsentant der Brahmanenkaste), die Sonne, der Mond, der Ather, die Erde, die Luft. An erster und zwester, danı von sechster Stelle ab werden also die fünf Elemente genannt. Von diesen ist das Wasser zuerst erschaffen nach Manu I, 8--10 Der Ather heißt fafaqunul „dessen Merkmal der Gegenstand des Obres (d . der Schal) bildet" Die Merkmale der Elemente und die ihnen entsprechenden Sinnesorgane s im Pet. Wtb unter gu S 766 1. – 1997 (wie schon Böhtlipgk las) ste des matten war mit BK 1, 6. Der Name (eigentl. , Fadenhalter") ist wahrscheinlich von dem Leiter des Puppenspiels auf den Direktor des literarischen Dramas abertragen (Paschel, Die Heimat des Puppenspiels, S 9 10). 1, 9 Die Schreibung möchte ich trotz Gr § 145 festhalten, da e f gegen die Regel verstopt, das auf Anusvira nje eine Konsonantengruppe folgt - Wenn eine Enclitica mit einer solchen beginnt, so schreibe ich sie mit dem Vorangehenden Torte immer zusammen, namentlich gilt dies für die Partikeln (9) und in (a), die im übrigen ganz nach den von Pachel fizierten Regeln behandelt wird ·128 ANDERKUNGEN 1, 11 Das Kompos aftertainment 1st in #1 (nicht) wa aufzulösen (vgl fantamal ICA, Ury 1, 8), und die Lesart Tat Tea in B scheint darum weniger gut. Das Neutrum ist nur da an der Stelle, wo der Name mt einem andern Ntr ın Rektron steht, wie en TE PUR, Mrch 1, 10 (vgl Bohtligh in ZDMG 43, 8 606) Danchen ist auch die nach Pán IV, 3, 87 gebildete lurzere neutrale Form Weits das auf Sakuntala be zügliche (Drima)" gebräuchlich Die Bildung ufuache (E) halte ich mit Apte für inkorrekt (vgl. Kale zu d St) - Uber setzt wurde das Kompos vielleicht am besten (wenn auch etwas altfränkisch) durch Sakuntalt oder das Wiedererkennen Die indisclien Kommentatoren nehmen, um die sehr freie Verbindung der beiden Elemente zu erklaren, den Ausfall eines Mittelguedes (HET) an und ubersetzen die an dem Ridge (Tgl 61, 8) erkannte Sakuntalas Vgl auch Bollensen zu Urv 1, 8 1. 13 Ubers „Da der Herr die Aufführung gut angeoidnet bat" us 1, 20 Der ular (Sommer) ist die Zeit vom 15 Mai bis zum 16 Juli Die Inder nehmen gewöhnlich sechs Jahreszeiten 40, auf den Sommer folgen je vetere zwei Monate umfassend, ui (Regenzeit), Ita (Herbst) H (Winter) fufi (Tauzeit oder Vorfrühling) ut (Frühling) Val die Tabelle bei Lunman, Karpu iamaijari, $ 214 Der Ubergang zwischen Tauzeit und Frühling wird im sechsten Alte unseres Dramas geschildert 2, 4-7 Die in den Ausgaben als eine Aryu behandelte Strophe nach Xnlederhergestellt mit श्रधश्रमप्रन्ति st श्रोदसन्ति, पमटा st. TACT So schon Bolledsen, Einl zin Malayıkā S XII -- Die Sirisa blume ist charakteristisch für den Sommer, wie der Nango fur dep Fruhling (vgl Alt VI) 2, 11 Es steht nicht im Widerspruch mit 1, 12, nefe von der geehrten Herrschaften auf da9 Publikum zu bezieben Vg1 Urv3, 12, Nal 4, 5 und Bollensen zu dieser Stelle Malay 1, 5 nenat der Sutridhāra selbst das Publikum mia 2, 16 Nerodies सरत nach धिप्रसष्टान्तर mit FLR ausgel Der Wedel (arat), aus dem Schweife des Jah bereitet und zum Abwehren der Fliegen sowie als Stirnschinuck der Plerde verwandt gehört zu den Insigpien des Königs aft untra die Hants und die flarısdi die Rosse des Sonnengottes and Indra's 3, 13 3, 16 ·AVIFRKUNGEN 129 klart 4, 7 Dusyanta stammt aus dem sagenberühmten Geschlecht der Purus, das seinen Ursprung von der Sonne berleitet. 4, 15 ithala This is a place of paljrimage in the test of India, near the temple of Somanatha GP. 4, 16 fafattafin mit SHNK, ufa mnt CEGNK „Sie wird mich bei dem Wesen ehrerbietig machen“, di ehrerbietig erscheinen lassen, sie wird ihm meine Ehrerbietung melden" Der Sinn hann ebensowenig zweifelhaft sein, wie die Richtigkeit der Lesart. Vgl 63, 1 Homeftu nafni, yon Patankar nichtig eran I made (late I come to be considered) tochaste, uud Ratn355, 23, 368,2 goufrans Uorccht gesctzt Aus der Frucht des Ingu dibaumes wird ein Ol zum Fiorerben der Haare und zum Bestreichen von Wunden bereitet, Tgl 21, 21, 48, 5 5, 16 Das Zucken des Annes oder Auges bedeutet Glock oder Unglück, namentlich in der Liebe Beim Manoe ist es auf der rechten Seito cia gostigos, auf der linken ein ungünstiges Zeichen, bei der Frau umgebelirt. 5, 20 प्रयst. प्रत्र mit CEL 5, 25 Der Accus दमा (nofur B एताम) gehort zu प्रतिपातयामि (vgl zu 55 20) 6, 9 Kanra heilt mit seinem Patronymicum Ka$yapa di Nachkomme des Kasyara, uber diesen vgl zu 90, 19 6, 23 ir 11 apriatic plant, thich spreads itself oter ponds and entericeat is itself toth the lotus GI 7, 8 Wortspiel sait dem Namen Priyamradi.. 7,9 a naclu Uu mt allen gegen dau-gel 8, 1ff Der König Onscht und linfft, daß die Jutter Sakuntalis nicht vio ihr yermeintlicher Vater zur Brahtanenkiste geboren nuðge, da er 510 10 dieseru Fulle uiclit zum Werve Legereu darf (151 Manu III, 13) Ic therefore concludes that she must had been of misc i origin, trith some Xhanya or gal Wood in her teine, and drepturs oficrtarls What she tas in jant the daughter of die Raj irsin numra (originally of the Kshatriya or nyiltre! ) by a) 115mnt 8,8 Mar St. # mit (Kagat wohl ate ni rerschrieben), TRL auch einige H** bui l'ischel 8 13 CATRO AR Xir Wir werden darch das Forschen auch der Walshrit (aber sabantala's Crsprung) betrogen (d biogehalten, verlierea unuure 7ext). „Geht die Bule gul rob scatten?- 797 ,1) bedeutet ak TAL.

·1: ANBIERKUNGEN o nicht Şionesunkehr in Folge begangenco Unrechts, sondern Selbst. kasterung und fromme Betrachtung zum Zwecke der geistigen Liutertung und der Erlangung übersinnlicher Kräfte, vor denen sich selbst die Gotter fürchten (vgl 11, 13, 27, 16) In diesem Sinne sund auch dre Ausdrucke तापस, तपस्विन् सपोधन, प्रतिन, धर्मचारिन् mit ziren Synonymen fr und fa, die wir gewohnlich durch ,,Büler, Weiser" ubersetzen, zu verstehen 9, 11 we (y) 1st die Ehrengabe für den Gast, die aus Rens, Durvāgras, Blumen, Früchten usw. besteht 9, 14 इमस्सि पच्छा Die Verbindung der Pronominalfurm auf we mit einem femininen Substantiv ist hier und an anderen Stellen zu gut bezeugt, als daß wir Fehler in der Uberlieferung annehmen dürften Puschel (Gr $ 430) begnügt sich damit, diese Erscheinung zu konstatieren, wahrend Bollensen (zu Ury 45,1 und Mál. 8, 3) Erklärungen gibt, die nicht befriedigen. Vir müssen um diesem sonderbaren Sprachgebrazch anf den Grund zu kommen von den haufigeren Fallen ausgehen, wo das Pronomen oder das Adjectir absolut gebraucht wird, 7 B Rata? 336, 9 7 HATTE afssy T wfe fucefa das Flamingoweibchen empfindet, den Lotusteich ausgenommen, an pichts anderem Freuder, der Loc wote ist hier im Deutralen Sinne gebraucht und könnte auch durch ein Adverb manderewok oder „anderweitig" wiedergegeben werden Ein solcher Loc haan nog tunachst nur dem Sinne nach auf ein Fem. Lezogen werden, Tio Nagin 29, 6TH A fag forcefa „sein Auge hat an heiner anderen (anderswo keine) Freude“, Urv 46. 1 safe patut die Hochschütznng für $10 (eigentl für diesen Gegenstand, dafür)", oder Dial 70, 5 NR 4. fucu u ndie Königin ist auf sie (ergti daruuf) böse" (vgl. Val 30, 4 af Fife HET, Sak 31,8 *.. afoam) Wenn man diese Locatiformen aber als Pronominalaiserbia (wie unser darauf, difur) empfandi, so konnten sie auch direkt zu einem fimiainen Substantir binzutreten, entweder relatıs, te Mal 8, 26 EAT - for you to grafa Euro Schoeru, mit der (nomat) der Lehrer fo zufrieden ist, oder demonstrativ, 710 un'erer Stelle und 20, 12, Ko ng advis eigentlich me duecer Stelle, ce au abersetzen würo und die folgenden Locatirc eme Art Appouton dazu bilden. Das irregelcitcte Sprachgefabl konnte diese I'ormen aber als Feminina cropfinden asd mit deu Substantiren 1a Kongruenz setzen, entsprechend unseror Ubersetzung auf dieser Bank, in diceem Schattenu 20 ·NADERLUNGEN 131 10,1 Agefur als Kompos wird durch E (Agtfu) und G (भरपिप्र) uallegelegt. Vgl. मधुरप्रियदर्शन 10, 3 Ich schrcibo nach der überwiegenden Praxis in den Hss immer wh fa, ne fa, 479 fa behalte also vor fa (- sufu) im Auslaut der Genetive und Adverbien die Kurze bel - Dagegen zeigen die Hss am Ende der Instrumentale auf skr at in diesem Falle vorzugsweise die Lunge, die vielleicht noch vedischen Ursprungs ist, deshalb zhute (u. 19) marfar Quta usw 10, 23 भवत्यो st भरत्या mit 11, 3 for ( wra) „Nachkomme des Eußıka" ist der Geschlechtsname des sagen berühmten Kungs Vašvamitra, dessen Bulübungen die Götter durch die Apsaras (Nymphe aus Indra's Hmmel) Menakā stören wollten (Vgl. zu 8, 1) 11, 10 utfit vor y mit B.BK weggel 121 riguafan st faitse mit BIELKBS 12, 12 गण vor टुरयापेय mit Fausgel Dieser Wunsch ist wohl schwer zu erfüllen" (da es kaum einen der würdigen Frerer gibt) WITHIA mit ELK nachgestellt. 12, 15 गमिम अह mit ELBK. 12, 19 nach on mit BIGBKS ausgel, 3 st feels mait allen gegen 4 12 22 अपयार्य । कथम् । गद्धति mut allen gegen a hunzugefugt. 12, 23 FETI UOT ,W10 ahnlich ist doch die Seclentäugkeit eines Verliehten einer (wirklichen) Handlung dh. „Wie lebhaft ist doch die Phantasie eines Verliebteni 13, 13 Obgleich ufcunt im Allgemeinen besser bezeugt ist (namlich in ELRKS) scheint doch friut mit Rucksicht auf 67, 7 vorzuziehen Patankar macht auf den Doppelsian aufmerksam It is a royal gift (implying culler to you or me') 14, 15 FRUAR (auch in R) ist nicht anzufechten Der König ist besturzt, da er puu fürchteu mul, sein Inkogato nicht länger bewahren zu können 14 18 अमभासिदादिधिसकार st. 'ममारा mmt EGLBK, विषयेदु st. .fug mit HK 15, 1 wafant „unstet", mit B st. n, das keinen rechten Sund gibt Jeae Lesart wird von Patanlar (Pref. p 12, Notes 15) unter Herberachung von Kır XVI, 58 sehr wahrscheinlich gemacht Akt IJ 16, 2 Galfire st. des am Ende des Satzes stehenden fufagit. fox mit IN ·132 ANMERKUNGEN 16, 5 atat asfa (wofür EL stat al, Tio auch I und GP lesen) nach sfeestafa mit allen gegen d ausgel 16, 7 Es lag nahe firsz von dem unbelegten fu fur einen alten Schreibfehler zu kalter und dafur das ganz gewohnliche e freg zu setzen (vgl Urv v 19, Kum VII, 28) Icb mochte Dup aber doch lieber bei dem in allen Hss bezeugten fugz stehen bleiben (das auch samtliche Herausgeber derselben aufgenommen haben), da 4105 in der Bed „das Entbulsen" vorkommt die wohl auf „Zerstampfen, zerschlagen“ zurickgehen kann Mas batte dann zerschlagen“ zu übersetzen, und so erklurt auch "Righ (afugh FEATù) Y hat syfta (agfaa), K 46a (1), B liest hier anders 16, 10 VgL JUROTI TUGRITOft fufits g7 Balar 12 4. 16, 13 मण vor कध (कथा) mit allen gegen dausgel 16, 15 facraru (4K) ubers , der die ganze Reihenfolge seiner (morgendlichen) Verrichtungen abgemacht hat" कृत श्राचा रस्य मानावे परित क्रमो येन तम Ragh 16, 16 बारणासादयो बयापुरफमालाधारी st. बाणासरत्यादि जयणादि ध. णपुप्फमालाधारिणोहि परिघुटी ult B Das aus griechischen Mädchen be stehende Jagdgefolge des Konigs ist ein spaterer Zusatz, wie Pischel, Diss. 45 namentlich unter Herinziehung von Ragh DX, 50ff überzeugend dargetan hat 17, 1. यानिर्दिष्टी st ययानिर्दिष्टपरिवारो mut B 17, 3 Patfu , aufatmenu" st mufe gesclaftig" mit HBK 17, 12 Eatega (tiengfalfa = aitafutufa) „Ich will dich begrijßeni (wörtl Jeben lassen) 17, 14. Ich habe die normale Tom vela (vgl Hall 314) ge schrieben, aus der sowohl (119K) vie ufus (B) entstanden sein kann U he fac „Ich habe im Walde geweint“, d h meine Stimmo verliallt ungehort (vgl Ratn. 363, 28) sty mit BKY ausgel 18 14 ममान्यस्मिन st. ममाप्यास्मिन mt BK 18 18 Die ganze Zcıle mit allen gegen A Linzugefügt F Tetaculfie Ubers Ich stche zu Belehlú frontofrafafired, Ny 16, 19 T SE H (cf 84, 17) This prase 1$ used in callung an attendant Pat 16, 24 ayet meinen Befelel auszusprechen Fünscheud“, 19, 1 catafa st. simt (außer G) BK (? 2 16, Menu VUI, 47 50 und Böhtl Anm. zu dieser Stelle) 18, 8 ·ANDIERKUNGEN 133 19, 7 जयतु स्यामो st स्वामो जयतु mat_FH finanfu fatua Warum verweilst du noch?4 st. PATOG Tral mit TN 20, 6 Der fabelhafte Stein T soll durch die Sonnenstrahlen eine ungewöhnliche Hitze erlangen 20, 8 US st uffit mit BIEL Ubers ,Der Henker hole deinen Eifer!“ 20, 9 HET st. warus mit GBK (vgl zu 16, 16) 20, 12 एस्मि Vgl zu 9, 14 20, 18 Heg nach awaitu mut BIGSK ausgel 20, 22 # RT ist die Wortstellung in allen auler A Die Form EN halte ich trotz GI S 474 nicht fur falsch, dz 2142, 15 und Gis beweisen, daß man in den auberpraseptischen Formen at als Stanın empfand, sie verhult sich zu dem von dem Prasensstaram gebildeten दरम्म we मिम्म ZH गच्छिम्म 20, 23 à für habe ich (wie Burkhard und Kale) nach der Analogie von ara und are geschrieben (vgl Gr $ 185, 421, Arm 5) Die Forma (die auch sonst zu gut bezeugt 19t, als daß man sie mit P1 ganz verwerfen konnte) Ware also auf den Anlaut zu beschränken, jedenfalls geben die Hss einen Weclisel zwischen à und ve den zwischen fu (nach Anusvåra) und fa (bach Vokalen) Dicht an die Hand 21, 2 Der Arkabrum gilt für sehr gemein (vgl Ind Spr. 6310 und 7226) Dem Rūnig steht also ſak durch ihre göttliche Nutter uod iliren Vater aus der Kriegerhuste dem Range nach höher als der Rsı Kanya (u finantare praguatia wataperuita FM hraal- Up sud, Ragh) 21, 3 frobersit T footaneit:76, also cibo Art eingsmachter Datteln Nav 21, 10 Nur fuâ, wie d (außer G) K und I får fum (83) lesen, gibt cinen guten Sinn „Hat der Schöpfer 910 zuerst gezeichnet und dann lebendig crschalin (afran PAUTT - FATTUTTI, Ragh) oder hat er sie (oboe einen zechnerischen Entwurf bloo) mit dem Gerste durch eine Iu anmonstellang schöner Formen gebildet? Vgl sput na mfa AORT Hufrecu, kir VI, 4? 21, 19 Vgl An UT PILTI Firefa Dasak (Calc. 1869) II, 30, 6 7 Zu der unten Strople yol En SVIIT 21, 201g nach othTVE mt (anger G) od F aprel, abers. Darum bellu der llerr gata, gl zu 5, 2 21, 2+ Wan $L FR mit BK (Tgl 10 Aom) 12 3 Ihr Lachen latte (scheinbar) emca anderen Grund (als den wirklichen nämlich die Verlichthuat ·134 ANMERKUNGEN 22, 6 WR st ua mit Bi, AndyG st 'fe mit BK Sie soll doch nicht etwas usw 22, 6 Farfusat st STAATF mit EL 22, 15 UHTA paßt zu den vorangehenden Worten des Vidu. maka sehr gut die dem Kung einen dauernden Aufenthalt im Walde nahe legen 22, 16 U TOT H gestellt mit allen gegen 4 - Der Kong d'urf ein Sechstel der Einkunfte als Steue: beanspruchen (Manu II, 131 132) Vgl 54 21 22 23 gta IRAUT aus E ( 29 RR I MUI) und L ("RAT 11 AUT) erschlossen 23 5 74&T mit N (GEL YETIT, Tgl Gr $ 396) Auch spater habe ich 19 der Anrede an die Einsiedler 10 wer die Form भगवन्त gebraucht 23, 11 Die Caranas oder Gandharvas sind die himm mchez Sanger, ihre Weiber die Apsarasen 23, 12 Der Konig ist ein gfe oder #fo mit dem Vorsatz राज also en राजदि Uber den Rajarsis (königlichen Weisen) stehen dio Brahmarşıs (priesterlichen Weisen) und uber diesen die Deparsis (gottlichen Versen) unter denen Narada der den Verkehr zwischen Gattern und Menschen vermittelt, der bekannteste ist (vgl 86 21) 23 18 fandt ( die Götterversammlungen oder , die Götter in ihren Versammlungen ) ist die Lesart von K der auch Patanlar Init Recht gefolgt ist, da daraus sowohl afufag (B) wie 59 UNT (12) entstehen konnte – Die Dartyag Sohne der Diti) und die Danayas (Söhne der Danu) sind die bestandigen Feinde Indras (vgl Alt VI und VII) 23 22 Verbessere फलान्युपात । 24 2 Die Raksas oder Rtkşasas sind böse Danonen Felche die Opfer storen 24, 20 afriure mit RFNB ( Hafe). 24, 23 Rafz st. raf. mit RHNB 24 24.ff Die Plurale zato sentir (25 1) und weitat (25 16) stehen für den Singular (häufiger Sprachgebruch in respektroller Rede) 25, 7 पउसपारणो मे उग्रवातो भविम्मदि .Wird meime Fastenzent thren Abschlub tinden (wortl nihren eingetretenen Abschluss haben") 25 8 * (das nicht fehlen darf) mit B hinzugef 25 11 Trisauku, ein fabelhafter Konis der, wegen seiner Vergehen aus dem Himmel (zu dem aha der mitleidige Vastāmitra erhoben hatte) auf die Erde geschleudert noch jetzt durch des + ·ANMERKUNGEN 136 letzteren Macht als ein Sternbild der südlichen Hemisphäre zwi. schen beiden schweben soll. 25, 18 Um mit OL „Du glaubst doch nicht, daß ich“ usy Akt H. 27, 3 सत्तानि st. प्रवृत्तानि सन्ति mat B.X 27, 15 Die Bemerkung nach Ti mit EGREK ausgel 27, 16 Ich henne die Macht der Bule" (die der gekränkte Kanva gegen mich anwenden konnte, gl zu 9, 8) 27, 18 Det Liebesgott hat nur Blumen als Pfeile, die sich aber chocb inter Umstanden als acharf erweisen 28, 12 „Das Feuer von dem Zorne Siva's“, der den Liebes gott, als er iho einst in seinen Bububungen storte, zu Asche verbrannte, wirkt in diesem fort Cobgleich er körperlos ist, vgL 6). Tie das Aurr& Feuer noch heute im Meere brennt. (Das Zores. feuer des weisen Urra das die "Velt zu zerstören drohte, wurde von Brahman in den Ozean versetzt.) 28 11 सस्थिते vollendet (परिसमाप्त Niv , असित, Ragh) 28 20 qui fain nach nu fg Lut EGLED ausgel. 29 3 ययानिर्दिष्टा st यथाक्तव्यापारा mit K. 29, 4 garafa a (nast du angenehm"") souf a mit BK 29, 12 fost frafa mit allen gegen , (rel Bü Aon), alu st. Thuta mit BIELSK (B geteilt) 29, 21 fg Meine Lust (much auszusprechen) 1st gro04 ---सवाण fa st afar fu unter Weglassung des folgenden van mit E 30 8 प्रदोज्जव्य st. अदो एव्यायु mit BKA, मिशिखजय ror सविभने mit FHBK ausgel. 30 18 Terufe mit BK (951 Nagid 88, 5, Priyad 27, 16, Karpur 35 2) 30, 20 T Bt mit allen gegen & ein be wölkter Tag am Ende der heißen Jahreszeit" (Bö, Bull.) 30, 22 fasau faria ngelet das Sesamvasser für mich 409" di briagt mir das Totenopfer dar (fam faen Nis) da ich dann jedenfalls sterben mut 30, 24 विप st सशय mt SRK 31, 8 परिम Vgl. zu 9, 14 – faforefafcucc. mit ELI (K fazlase. Bi fafan!) 32, 12 Die sich strubenden Hirchen siod ein Zeichen hef. tiger Leidenschaft. 32 12. vy mit B.EL (vgl Urr 11, 2) Die Form g ist viel Uberg „Wie ·136 AMWORKONGEN + fach bezeugt (s ruch den Index zu Karpuram), und trotz Gr $ 94 nicht zu verwerfen. 33, 9 JU # guron mot OELBKS (vgl Bö Anm) 33, 14. Ubers Es geht nichts darüber" 34, 5 6 (Str 63) Nach indischer Vorstellung ist der König auch der Gemul der Erde (vgl. Str 89) 31, 8 STT: For Trì mit allen gegen ausgel 35 1 Lies कममशयन u albers Wenn du dieses aus Lotusblättern bereitete Blumenlager, das deinen Busen schätzt, verlaßt" Zu dem adjectischen Gebrauch Fon * vg! Ragh XIV, 71 35, 4 wa ufuun , hüte dich vor Uubescheidenheit" (B.CER) ist die ältere und schwenge Lesart die von Pat. (Pref p 14) mit Unrecht angefochten wird, und aus der die andere a farzt von jemand der die seltenere Bedeutong ron a mit Ace sich buten yor" (vgl Mroch. 57, 19 u Pet. Wtb unter a) aucht kannte, hergestellt sein hann 35, 6 दृष्ट्वा st. दिष्ट्या mit BiCH (त्या) 35, 8 अगुमापदम्म rich will um Erlaubrits bitten (इत्यनेन प्रथम सख्यनुरोधेनेदमसत्यमारब्ध न त्वनुरागणेत्यात्मगौरव घ्यज्यते । तेन स्वात्मनि प्रणयाभि मान मुच्यते । Niv 35, 13 यायन st, लावत mit RS 35, 18 Die Czhrasakas gelten in der indischen Poesie als Duster ehelicher Inebe und Treue, doch mussen Mannchen und Weibchen sich für die Nacht trconen Die Worte spricht eine you S's Freuoduueu, um sie auf Glutami's Ankunft aufmerksam zu machen Fritze 35, 21 ता st ताव mit allen gegen 4 36, 8 6 mit Praes im Sinne eines Pràter wie 46 3 36 9 अणुसअविद्विदम्स st माणसअविडिअस्स mit K. 36, 19_ भुक्तमुक्त st परिभुक्तमुक्त mrt EL Das Kompos findet sich auch Dašak (Calc 1868) I, 51, 13 37, 5 AUTHBERT st. Huicenfum mit BK (vgl Raghuv XII, 28 und Bo Bull) 37, 6 श्रयमहम् st श्रयमपम् mit BIFHBK. Alt lv. 38, 2 Die Ebe nach Art der Gandharver (vgl zu 23 11) wird ohne jede Förmlichkeit aus bloßer gegenseitiger Zuneigung Follzogen 38, 11 of aftrafe Vgl zu 62, 16 ·ANTERKUNGEN 137 38 16 UTBU t qih mit ELI'K 39 13 gufe (Turku) gedankenlos zerstreut“ auch 41 15 ~ 1027 39 14 Duriusas 19 a saint or drunt represented by the Hundre poets as excessivel, choleric and anexorall / severe DITY 39 16 चलुप्फुल्ल (धन्नारफुल) st चनारफुन्न nach C (चलाफुल vel Bo Anm und 375 „Sprung") 39 21 ale vor targ mit allen gegen d ausgel Cratat mait BIELBKS 40 3 पटमभत्ति st. पढमत्ति mmt allen gegen 4 पढम bedeutet hier früher", ehemalige wie 74 25 82 6, anders 70 1 88 5 40 6 तदी साण में st तदा । मे (गा nach भबिट) ut FB 40 15 Zur Interpuoktion nach funus Bo Anm 41 3 Der Boad herfit der Herr der Pflanzen Wegon seines vermeintlichen Einflusses auf das Wachstum derselben er wie die Sonne gehen hinter einem fabelbaften Berge (9) unter dem gegepuber sich der Aufgaogsberg (364) befindet. Vorganger der Sonne ist Aruna (die personifizierte Morgenrote) Sonne und Mond sind mit ihrem Auf und Niedergange ein Symbol des mensch lichen Schicksals 41 7 guztus „unter Wegstolen des Vorhangsa, d i plotz lich schnell 41 8 Der Vordersetz Dach F und HN (elche beiden letz toren aber das zweite u weglassen) „Auch so weltfremden Leuten ist dies bekannt" Zwei Negationen geben eine nachdruckliche Be jahung (vgl Vām V 19) — STUT zu Anfang des Nachsatzes mit BK. Das an der Spitze des ganzen Satzes (our in 4) stebende se fa mag durch eine Remidiszenz an 38 2 eingedrungen sein 41 16 at fara yfuhrt hier den Wandel herbe.“ 41 18 wou (als Kompos) mit BiH 41 19 TY 21 freilich" mit FBK ufur ve Dach Bos Vor schlag und Ubersetzung (vgl B wo aber das zweite v vor urf nicht fehlen darf) 41 25 fuoraa mut F ubers ,,die Abschiedsfeier zu voll ziehen 42 2 ehsayfas ist die schwierigere durch Nul 31 8 be Stiglo Lestato 42 5 जाटा st. ताय mat allen gegen a 42 7 Dies galt für ein günstiges Vorzeichen 42 8 11 fa # Tor Eran und v nach Fra mit allen gegen lunzugefügt ·138 ANAERKUNGEN 43, 7 12, 12 aforicu „die Feuerstättor. A special apartment was aluays kept apart for fireu orslıp, Pat. 12, 16 a „zum Heile der Welt" Pia SVARTT TT पुत्रो न पुत्रोति व्यज्यते, NIT 42, 17 Der Samibaum, dessen Holz sich besonders leicht entzundet, enthalt nach der Sage Feuer in seinem Innern. wfrat गमित्यनेन भरतस्य तेजस्थित्येन महारथतया चाप्रतिरथत्य गम्यते Niv 43, 1 fauritu mit BiELR (vgl. Bo Anm) at the concete bile of a deer or an exudation from lus head used as a me dicne or a yellow pigment Kale Hostināpura (in der Nähe des heutigen Delhi) gilt als die Residenz Dusyanta's 43, 11 facraT ist fait, nicht wifia (bathed ozerhead, as Hindu comten do on auspicious occasions, Kale) fH SA मान कारिता Ragh अभ्यसातेति यावत् Niv) In ofefacutatief ofruen funt (vgl Bo Aon) die Reiskörner in den Handen halten und Segenswünsche ausspiechen“, scheint ufsfos überflussy, wird aber von Ragh anerkannt प्रतीष्टा ग्रहोता मीयारा परेवभूता इम्ता यासा arfu 1 Er crklart weiter गन्धरस्तानामागमनमनुचितमिति नोयारत्यायुक्ति Der Reis ist also eine Art Hochzeitsgeschenk. 43, 16 शकुन्तला प्रति vor तापसोनाम mit allen gegen 4 ausgel 43, 29 rfu ,die festlichen Gefalo", du die Buchsen mit der oben ervainten Salbe ("Catfig wohl nur Schreibfehler in e, vgAW zu dieser Stelle) 44, 1 ण दे उहद st उइद ण दे mit FN (ct B) 44, 11 #ta (nur einmal) mit BIINBK 44. 14 Der Lack saft, mit dem dio Fule gefärbt werden, wird aus einem Insekt bereitet, welches auf Baumen lebt 44, 18 et st fafar mit allen gegen 4 44, 23 Übers „Wir tragen Leinen Schmuck", fat,Bild" 45, 2 Die von Pischel aufgenommene Lesart atuntudfu afcia enthält einen metrischen I'ehler, nämlich den Liatus zwischen Pada 1 und 2 - Diese Strophe, sowje 87, 88 und 89 gelten den Iuderu far die schönsten les ganzen Dranas 45, 8 HTS die beulen Genunder“, do das Unter- und Obergewand. 45, 10 WT, Ehrenbezeugung“, 45, 13 Yayati und Sarmietlia, die Eltern des Puru, sind demnach die Vorfahren des Dusyanta. 45, 18 ITFT mit allen gegen 4 ausgel 45, 19ff Mögen diese rings um deu Altar angelegten.

·INELUNGEN 139 Opferſeuer" usw (eigentl yderen Stellen angebracht sind“ pafuar TRITET, Righ fadrit kuafara GMT, NY) - Die Strophe kommt im Rigvednicht vor 45 26 gamit allen gegen hizagefugt 46 2 मंनिरितदेयतारst सनिहितार mit allengegen 4 46, 7 Der Kokila spielt in der indischen Poesie die Rolle ooserer Nachtigali D1 er seine Eier in die Nester anderer Vogel legen soll, lat er auch den Namen na „on Freunden ernahrt“ (46 10, vgi 62 12 13) 16, 21 vor 13' mit BiBK ausgel 46, 24. HR trg (, schaue den Zustand") mit B2 47, 1 मिई und मारी st. मिश्रो und मारा mit BK (wo aber मई) 47, 2 अमृद व 8t अम्मूणि विन nach IN (अमणि) 47, 3 YAL 7, 12 47, 8 'वादादि st •चाहि mit LBS 486 Vgl zu 6, 2 48 10 Der matte Zusatz furafu za nach feuif ist dit L (und R bei Ps) weggelassen, zumal da fuzat roten 51, 6 im kausativen Sinne gebraucht 1st 48, 17 for so lautet die heilige Vorschrift" Xale ver weist auf Yaj s Ì, 113 - nach #fatu mit 48, 24 25 Diese Stropho (dic der Str Pfun B der Sinne nach genau entspricht) habe ich mit leschten Anderungen aus der betr Prosastelle in A und wiederherzustellen versucht 49 1 af (4) scheint die richtige Lesart, cl 21 51, 11 49 6 eta st Herr mit Bi (vgl 48 16 und zu 28 5) 50 6 afael (acrofa) mit N (vgl Bo Anm) Ubers Von dem Abhange des Malaya losgenssen" (wo der Sandelbaum besonders gede.ht) 50 22 OTTA „Doch ein Stück weiter“ ist eigentl. ein bestimmtes Langemal (Thitararafu Ragh) Vielleicht ist FITT (B) besser (vgl FT kır III 58, fritib XIV, 30) Danu sare zu übers In den Himmel hinein“, d. i mam Himmel hinauf- 51, 9 à mit allen gegen 4 hinzuger 51 11 Ich glaube Jab Kalidasa ker, 30119 49, 1 und 96 13 sich gestattet bat we das synonyme pa mit dem Ger und den Infin 21 Lopstruieren und das die anderen Legarten zur Versiche sind, diese grammatische Freiheit, die schwerlich durch einen Abschreiber in den Text gekommen ist, zu beseitigen मा ·140 ANMERKUNGEN Ragh. ntiert Hem. II. 116 (vgl. Pı. zu dieser Stelle). At mit Inf. findet sich auch Malar. 47, 6. 7. 51, 2 ff. Vgl. zu 34, 5, 6 und Str. 174 61, 13 tfungua st. afla imt BIELS At 1. 53, 3. HS qllelodie" (wörtl., Tonverbindung"; Rit hier , Ton in der Tonleiter, Note": ufag, Niv.) – agafrau „Modulationsubung" (FaturTeTIKTTaano sifa, Righe; gl. Samgitasarasmgraha IT, 1 गानक्रियोच्यते वर्णः स चतुर्थी निमपितः । स्याय्यारांव्यरोहो च Barat Fatt). 53, 13. Ubers. ,,Einst habe ich sie geliebt" (vgl. Bo. Anm. u. Bull). 53, 16. 17. Alt BK. Zu der Lesart von JF kann die Ver. schreibung von 1 aus dem seltenen amat Peranlassung gegeben haben, woraus dann die ubrigen Feränderungen entstanden sein mogen 54, 1. TRUOVICh yelben Gesang von solchem Inbalt", mat HNK 54, 9. nach mit BiS ausgel.; uforget st. quet mit ERS 54, 13. अवलम्यनाय st 'माधम mit FB 54, 15 उत्थिताय st. उत्थितस्थ mit R.FNB 5+, 16 Oh str wyrat mit ELRS 51, 20. Der Schlangenkumg seşa, welcher auf seinem Kopfe die Erde trugt, gilt als Beispiel höchster Ruhe und Geduld 54, 21. ustacar dessen der vom Sechstel lebt“, d. 1. des Königs, rgl. zu 22, 16 54, 23. afuret st Eleafurat mit allen gegen s 55, 10. vialfa st ventia mit FNB (K xafa) एनासst अत्र mit K(Fr, I TATA, B vais), da der König die Buler nicht hier“, sondern im framar empfängt (vgl Z. 13. 14), afurata vird auch 5, 25 und 57, 11 transitip gebraucht. 55, 14. Dre szen. Bemerkung उभी परिमामत: nach देवो st परि- प्रामाति Rach राजा mitH 55, 17., arct mit FH Übers. „Schon die Aufregung (die mit dem Amte des Königs verbunden ist) beeintrachtigt die Ruhe", und vgl. Urv, Y. 42. 55, 18. एव st गन (E पनां) mit BK (FH एव) 55, 19 यथा न च myt RHBK 55, 22 Die Ilerolde (gewöhnlich zwei) hatten das Geschäft, - ·ANERKUNGEN 141 die Tagesperioden, in welche das Leben des Königs eingeteilt war, auszurufen und diesen dabei zu preisen 56, 13 Afaat st afrat mit BIELYBK. , 18 rfreyfaufreut stuffzeit mit allen gegen d 56, 22 WT mit P (vgl. zu 23, 5) 56 24 #1 st. wet mit allen gegen A 57, 1. fafurit sta oferta tiit BiR2BK (? 54 24) स्थाने st जाने mit allen gegen a 57, 6 Shisha i mit BK (vgl Hem. II, 208) Zum Sinne Tgl zu 8, 16 57, 11, VÍMARITT fort der Herr der Kasten und Stande" Te four Parnas Bralımanas, Ksatriyns, Farsyas and Sudras, the Sour Asramas Drahmacarya. Garhasthya, Vanaprastha and San. 12yzsa GP 67, 14 REZRIT gleicbgiltig", di auf uns macht die Leutseligkeit keinca Eladruck, da wir über den Dingen dieser Welt atehen - Zu der folgenden Str val Evul S. XIII 67, 16. WHAT & FITĀT mit allen gegen de 57, 20 Ubers Die Weisen haben ein vertrauenerteckendes Anliegen" 57, 24 Ubers Meine Vermutung, hunter der Neugierde steckt kommt nicht vorwärts 58, 14 Übers Der Titel König bat ber mir doch einen Sinn (da ich meine Pflicht die Bufer zu beschützen trcu erfülle) Maclı Nur ist ein Wortspiel beabsichtigt (tsacrifA TIT seara, vg! Bo Ann u MBI. XII, 1032) 68 23 24 Sion Der Schöpfer, der die Schuchwale der Mepschen Innlt, ist endlich dem Todel entgangen* ſhat es endlich einmal gut gemacht, mdem er euch beide zusammenbrachte) 59,34 Die Stropho zum Teil nach A wo aber i full an Mnſter Stelle) gegen dau Metrum rerstdct, F1 FR finden auch auch der Ilala, wo ersteres (Str 319) durch z ketztere (Str 116) durch dix erklärt mir 88 25 HUUTOITA pour gemetseamen Pflichterulung di 69 8 Wegra des f'laris * ache zu 21 24 61, 14 fik t f* ON INCE 57, IAft Die von der King unterbrochene iedle Sirugarara's enthält eine Ary Retrople, wolese Ite europischen Ilerau -ler nicht als solelic srlarnt tahes -- *T rast NK sh 6* - T2T **t tocin Vermutung für das daragi robi cotstanden seis ur File ·142 ANMERKUNGEN eides mag, womit ich aber keinen rechten Sinn verbinden kann (vgl. afant * in B, wie auch Patanhar lest) Ich übersetze „Ist sus (plotzlichem) Abscheu vor einer vollbrachten Tat von dem Könige eine (dauernde) Abkehr von der Pflicht vollzogen worden? Es verharten sich gewohnlich jene Sinnesänderungen bei Menschen, die durch ihre Nacht berauscht sind“ 60, 3 Gruzera st af at starta miodem ich nicht entscheiden kann" mit S. 60, 5 मापि st. नर mt FEBK 60, 13 1996 vor afcare mit FNBK ausgel- 60, 24. मुमराविदेण st. सुमरिदेण mit BK Was hilft es dann, ihn mi erinnern? 61, 1. u vor mit FHBK ausgel Der Satz ist als Frage zu fassen. 61, 13 Taart (2T-5T) „Indra's Herabkunft" ist der Name Wallfahrtsortes mit einem Badeplatze, welcher der mul, Indra's Gemahlin, geweiht war 61, 20 faxi st fa fa mit BOELZBK (vgl 68, 6) 62, 3 Die Form ou (st UU) die sich aus u leicht entwickeln konnte, habe ich hier vie 79, 19, 83, 15, 99, 7 trotz Gr. $ 431 beibehalten, da sie sich auch Venis 64, 17 ohne Vanante findet 62, 5 निर्सिनीनाम (- मपादिकानाम, Ragh.) st निघ• mut ELSR (vgl Pet Wörterb) 62, 8 केदयस्म st कडव्यस्त (In AR unde, Bum Tell केदय,K were') nach Gr S 61 62, 13 Vgl. zu 16, 7. 62, 16 afa mit ERE, ufafsefast ufafafa wie 38, 11 (vgl. Urs 43, 12, Nalat. 117, 5, Nag 21, 11, Balar 88, 10) ufuafa (aferufat), BK 4:7 (aferraifa) 62, 21 22 Die Brauen werden mut Kama's Bogen verglichen, der durch die Stirnrudzeln gleichsam zerbrochen wird Einen Doppelsinn hann ich in diesen Worten nicht finden. 62, 23 लक्ष्यते st लक्षये ults (BK दृश्यते) Ubers Dusyanta's Yandel ist bekannt, aber dies (aimlich Heuchelei und Falschheit) wird an ihm nicht wahrgenommen". Mir erklärt ez durch from यरूप चरितम 63, 1 2 A Tor FT ausgel (vgl Bo Anm) fazfit Vell zu 416 A mit EB - fouuuu mit (vgl B8 Anm) G3, 4. Wat dach mit FDK ausgel; often mit CELR M ·Angetreren, als da der König iba (in B) Dach der ersten Satze ANSTEIKINGEN 143 {- fan Ragb) Uhers „So scherzt eine leichtsiopige Handluog, wenn sie auf Widerstand stolt“, 63 4. gastusiu „mit einem Worte roller Tadel“. fauz free Rāgh 63 9 Hafar beziehe ich nicht auf den Kong, sondern auf sämtliche Anwesende „Ihr habt ein Drüber und Drunter (ein Durcheinander von Anklagen und Widerlegungen) gehört" Monier Williams vergleicht für THT mit Recht Manu VII, 21, VIII, 53, Nal 11, 9 bedeutet es schnächer und stärher" 63, 17 Ubeps ,Dal die Pauravas (dio so mächtig sind dab sie alles Unerwinschte von sich abhalten Lönnen) den Untergang begehren, ist nicht glaublich" Eine ironische Zurückweisung der Drohung Sirngarara's 63, 21 उपयन्तुर st उपपचा mit BK 63, 24 ofialafur Dach - mit RFHBK ausgel 64, 2 भत्तरि st भत्तुणि mit BF (h भरि) Vgl Gr $ 390 64, 4 grtatfif (Vorwitzige“) stui mit EB (vgl. Ury 48 3 und Pet wtb ) - PINTAR (Selbstandigheit“) kommt dem Weibe nicht zu (Manu IX, 3) 64 12 en (wofur BK ura) vor der Strophe mit EL ausgel Der Sign ist Warum täuschest du die Herrın her, indem du ihr die Hoffnung lsßt ich könnte ihr Gemahl sein, lich ist als daſ der Mond den Taglotus oder die Sonne den Nachtlotus erwechen konnte G4 15 767 E Wie scheut er dann die Sünde" (was er doch zu tun behjuptet)? 61 20 क्रियेत vermute ich far क्रियताम (45, I un B) und प्रियते (B außer I K) Pat liest ft und übersetzt If so, please do this, Kale. If 50 let it le managed in this tray Aber man kann diesen Satz doch nicht gut anders auffassen als den ganz whnlichen afe Hierea fapatan RITTE ETH (BK, osifa 4F) , Tenn ich nun nach dem Namen der Vutter dieses Kazlen fragte - In beiden Sätzen 1st der Optatır daq Vorwale (5! die gelen Beispiele im Pet Wib unterzte 6), und aus fuum hönnte sehr wohl fica and daraas wieder FAZATX entstanden sein. 6423 on sagen sfat fenn man fragt warum ich dies sage" (co autworte ich) so um findlich und pedantisch einleitet, scheint mir weniger an anterbricht 64, ?1. fazy stuffe mit SB was ebenso unmög Dal der Hauspriester seine Pegrandons ·ANMERKUNGE 65, 2 xafghe ,,80 bleibt es bei der (schon vorher von dir beabsichtigten) Zuruchschickung 65, 6 E nach gut mit ES ausgel. 66, 12 किमिव st, किमेवम् mit HNBK. 65, 18 19 Ubers yund verschwand (mit ihr) in der Ferne nach der Richtung des Apsarasteiches" 65, 23 Die szen. Bem. ferrea ut FHBK ausgel Akt TI, 67, 3 मणिबन्धण Die Steineinfassung ist der eingefalte Stein selbst, auf dem der Name eingraviert ist So auch Pat 011 the precious stone set in it Vgl B8 Anm 67, 7 fer ur mit FHBK Zu ofgre vgl 13, 13 67, 14, STS (EL 135i) nennt der Sabara den Konig als seinen Schwager Mrccl 138, 25 Es konnte auch पायुक्त,Beamter sein 67, 16 उगान afsu (F bei Pat.), wie BK im Texte lesen 68,2 st 2 mit FNB (vgl Bo Anm) 68, 4 मिदु एव Zu dem Nom msc auf 3 vgl Nrech 12, 20 68 6 stan st faz farm mit B.LNK (B fawa) 61, 20 68, 8 ist nicht n, sondern # (zu ) 68, 10 Titrat , Kuhtoter“ (als Schimpfwort) 68, 13 wa (zur Rede der Vachter gehong) nach L (1) 68 22 Ubers diesem Todeshanditaten die Blume (mit der die Verbreche! Yor ilirer Ainrichtung geschmücht werden) anzu stecken Vgl. Mrcch 157, 5, 161, 11 68, 24. मालमे st मालणे (das turz Forber als Nomen actions gebraucht ist) mit FBK 69, 1 लम्योप्रदि st.देकडोअदि mut L 69, 7 GHTCO ,,Yami's Sitz di das Reich des Todesgottes 69, 9 Herr, welcher Art ist doch mein Gewerbe?" di habe ich dir nicht richtig gesagt daß ich ein Fischer bin? 69, 13 surfe (nut allen gegen 1) št. Tur das keinen Techtca Anschlus an den Relatırsatz hat. पलिताशि st पलिदो mutn 69, 18 ait for nach Haut mit allen gegen hinzuger 69, 19 5 or use init lunzugef (BS ST) 69, 21 Afrza UI - AFRAITHT ,des Gatten einer Fischern“, des Fischerherlev so nach GP 69, 15 ·AYYERLUNGEN 145 eine 69 23 *7 mat B2 - TU Blamengeld" (d 2. Kleinigkeit vgl. unser „Trialgeld"). So nach Kale und GP 70 1 पढ़ममाद 8t fra mit H (vgl. 82 7) unsere junge (50 eben geschlossene) Freundschaft Dieselbe Bedeutung hat uuh 88 5 und Urv 164 utgarter (for) wortL den Wein zum Zeugen habeadh übers. soll beim ein besiegelt werden" 70 10 Der Anfang des Fruhlings (vgl zu 1 20) der durch das Aufblühen des Mango und den Gesang des Kokila bezeichnet wird wurde und wird noch heute in Indien durch ein Fest (gria oder UFHI) gefeiert. 70 19 मगमत्र st मद्गल mit BK qu mit allen gegen d ausgel Ubers „Ich verehre den glückverkündenden Frühlingeboten 70 21 22 Man beachte das Wortspiel mit dem Namen Vadhukarıh. (Biene) und Para bhrtıkı (hukkuk) Tgl zu 46 7 71 7 atfe nach Ut mit K ausgel 71 9 lagi tiren yene Taubenland machend“, di die Hunde so zusammenlegcod dal sie eine gewisse (freilich etwas veit hergebolte) Aehnlıcl Leit mit einem Taubenleib bekommen Es ist wohl dasselbe me if I die Hunde hoht zusammen legend zum I mpfaoge bereit machend" 71 11 Zu den fünf Blutueapfeilen Kamas gehört auch der Vango uefort der trefflichste unter den fünf 71 2 afa hann ungeznungen als Frageport gefalt werden Wie viel Tage sind es her da" usw 72 2 Tato nach at mit allen gegen a ausgl 72 11 feugait st feit mit allen gegen d 73 6 मतान्त st प्रताम mit BILSK (E प्राम्स) 73 16 Wirklich das arme V dcben hat ein solclies Glüch* 73 21 Terbersere मचनादमात्य 74 2 fafferasz st fefante mut BK Die Hitte ist noch nicht vorlade di der Frühling erat angefangen hat 74 23 Urut sich vielfach auDernd“ (numit Ragh). 75 6 So Yor tot allen 6e ca s ausgel 76 12 FAA (12) Ton 7orn 20 rerdistern" 75 18 प्रमर st प्रकर mst FIBK. -5 20 FETTUCCI (precat) Eigennutz, Selbstsuci t- 13 22 fu nich vu mit CLK auscl Der Satz 1 t als cine Frage zufzufas en CTRILER *t. afrat mit LYI 7 st. •TT $ Gr 191 fur mit allen gegen a inzuger wy 73 2.1 AtIALA 10 ·146 ANDLERKUNGEN B wie 76, 14. Higl mit BICEL „Die undenkbare Zusammen kunft muß notwendiger Weise stattfinden" 76 20 40 rosig" Der Ring wird als ein lebendiges Wesen hehandelt, das in Folge früherer Sunden jetzt um sem Glück ge kommen ist 76 24. उग्घादेण st उद्देसण mit BIELK. Ubers Bei welcher Gelegenheit? (Nach Ragh JUEUS 11 welcher Absicht?") 77, 2 UGT st. 21 mit EBK Der Nachsatz beginnt mit date (Z. 5) 77, 8 Texte st. Ta fa mit B1 (Textfe) und k. 77, 14 15 Der Viduşaka gebraucht an dieser Stelle (in of und 5) den Magadhi Dialekt des Fischers (gl 68, 6 7) Bohtung meint, um den König etwas zu crheitern 78, 3 „Die Nachbildung der Natur ist reizend durch die liebliche Anordnung (der gemalten Personen und Gegenstunde)" 78, 8 Fanart ist meine Vermutung für fut, tas keinen be. fnedigcodes Sinn gibt. Die Erklärungen der ind Herausgeber schemen mir sehr gezwungen. Man abersetze das soll (von dem Betrachter des Bildes) verladert (d 1 stull-chweigend verbessert) werden 78, 10 11 T2 st. pa mit BiEL ,Das entspricht selber durch die Reue vertieften Liebe und der Bescheidenheit" (der bescheidenen Meinung, die er von seiner Malerei liat) 78 12 atfo yor fafu mit BK ausgel 78, 17 # in den Comp fafar mit N ausgel, da es sich aus dem folgenden To von selbst ermut. 78 24 ufuntEATHTA mit S ( BAT) afortat fHATfHatf afzuforatat 36FRIT Niv Also durch eine Erlebung oder ein Blaschen in der (Auftragung der) Forbes 79, 9 Wegen पधि निकाम' st पधिनि काम 9 Bo Bull 79, 12 Zu der ganzen eingehlammerten Stelle (614 81, 0) * Ein SX-offaut scheint mir trotz Pat Pref p 16 die richtige Lesart, bedeutet aber nicht lieb“, liked" (we Bo, Grun I Kalo Abersetzen), sondern ist synonym tit (2 24) mpaanod ar gemessen" Śsoll in einen ihr angemessenen Milieu erschein Du Lesartca sfat (h) und farra () rollen ebenfalls den freilich nahe liegendca Sinn lieb teuer" herstellen 80, 10-19 Vgl 8, 161 80 16. off THT bösartis. wenn 1090 ne abschlist at tha tret mit BK 81, 46 Ich möchte trotz Bo Anm ber der Lesart It Taf ·XIFRKUNGEN 147 тор stelien bleiben und Obersetzen „Auch ich verstehe jetzt die Suche, un Wieriel mehr er, der doch wissen mus (wörtl Zenge ist), dan es nur ein Bild ist". Auch Ragh erklärt fufafa y Haryant जातमित्यय । So auch L, Pat. und Kale 81, 10 „Beispiellos ist diese Art von Trennung die mit der Vergangenheit (dem Früheren und Sputereo) hadert". Sonst hat der Getrennte wenigstens bei dem Gedanken an die Vergangenheit Freude, während der König sich nur Vorwürfe machen kann. 82, 4 SIIRRETZT ,von dlem Gifte des Harems“, d. L dem boshaften Weibe 82, 6 74##T20 wisata beobachtet er doch die frühere Rocksicht" (vg! 40, 3) 827 afsfor st sfafafe mit Biv (rgi Bo Anm) „Er ist doch unerscliätterlich in der Freundschaft" (wenn auch flatterhaft in der Liebe) 82, 12 muz da sie reid was sie zu tun hat" 82 13 Ubers Wegen der großen Slenge der Anschläge für einen Haufen von Sachen“ usw (** ZAHT, Mir) 82, 18 तपस्यो st सरम्या mit BES 82 22 At Zoh afrit afer die Tochter eines Gildemeisters aus Saheta HAT IS! Adjectir son hiha (Ayodhya) nach Pan IV, 2, 127 82, 23 Das Pumsarann ist eine Zeremonie, welche die Geburt eins mannlichen Kindes benirhen soll Was liegt daran obu uso 83, 6 ATUTEA hauler wo es Sünde wire", d llwend einer Frau der Gatte gestorben ist (d3 eine Witne nicht wieder heiraten darin म्योरा भनत्यन विनेत्य, Ragh पस्दा पसिनासि सस्या पसिन भपिया- alfa , Nir. 83, 10 grandes Stummlalters", 83 11 T127 das Schicksal Die Locsart pach na B3 17 Dis 'deligen der Kinler ist nach der forsicht der Inla an linimersaugen terany dle 83, 13 Zu am pl ***THE MIL ES 14 84, 1 07 much fathTS" 13it alles ergen af auzel. of sol ure ornet'!", te surimore wis , *'« air laitor to fer? 17. mnohet scorlds Pat 84 5 VAUDE mit B:FL K (R).Idas Wasser) dan cach der Auwaichea der Triarn (Jie die Väter bein Gedelen an ibre trostloir Zakunft tcrgieter werdep) cun colt- 83, 4 ·149 ANMERKUNGEN 84, 9 अन्धभार st. 'रदास mnt EB U nach gu mit NBK hinzugef 84, 13 14 जुत्त सद st ण जुत्त, पहिवालेटु st पडियालिटु mit F. Unless Dushyanta was joined trth Sakuntala, he uas ineligible to perform thus san vice. GP 84, 15 U ,,Brahmanenfrerell" 84, 16 प्रत्यागत nach राजा mit BICLHausgel 84, 21 Hy st saman mit 85, 5 अविहा mit F अविहेति खेदे निपात, Ragh 85, 8 erauss „zurückgebogen nach (Taro) 85, 38 H17 st * mit BK (vgl. Bö Ann) 86, 3 रक्षिप्यति st रक्षति च mmt FBK. 86, 4 Der Hamsa soll die Fähigkeit besitzen, aus einer Nischung von Wasser und Milch die letztere auszuscheiden 86, 6 Matalı ist der Wagenlenker Indra's 86, 20. ZRAU Vgl zu 23, 18 86, 21 fer zu Anfang mit NBK ausgel Wegen Narada s zu 23, 12 87, 1 ऐन्द्र रथम् st शेन्द्रर. mat K. Akt VII. 88, 2 Sinn Es kommt mir so vor, als ware ich gar nicht gebraucht worden, als bitte ich gar nichts geleistet (so sehr fallt der kleine Dienst gegen die große Belohnung ab) sugumo रहितम, Righ 88, 5 TURTUTA nden neuen Dienst“ (vgl za 70, 1) Horn afa Urat 10 Folge der dir von Indra erwiesenen Ihre" (rau wat Prir, Ragh, natürlicher als „in Folge deiner Ehrfurcht vor Indra“ देवेन्द्रविषयभतया NY) 88 7 "विस्मिता st "तोसितो mit BIELN 88, 12. Indra's Sohn Jayanta trug ebenfalls Verlangen nach dem Mandiralranz, den der Gott von seiner eigenen, mit Sandel gesalbten Brust (vgl Kum V, 69) abgenommen und dem König umgehängt hatte Der Mandara ist einer von den funf Baumen in Indra's Hummel 88, 17 ar tuit LNBK. Iudra, dessen Himmel als ein Paradies roll supplicher Genusse vorgestellt wird, heißt darum der Freude crgebena 89, 2 Taufis T. durch die glatten Pfeile“ (eigentl. man denen die Knoten des Kobręs geebnet sind" terangana prata मुखपरस्य st ·ANDIERKUNGEN 149 Tracrufu grunt aut à fail, Niv) – Schon früher war I's Himmel durch die Klauen des Mannlöven (Venu's in seiner vierten Verkörperuog) von den Danavern befreit worden. 89, 6 7 Vgl zu 41, 3. 89, 9 "प्रतिष्ठितस्य 8t. गतस्य mmt ELSK. 89, 11 „Auf Streifen (Fag - ceg Niv, von der Rınde oder den Blättern) des Wunschbaumes“ (ebenfalls eines Baumes in I's Himmel, at ma. facrifora ud, Ny 89, 15 मया mit NBK hinzugef --- कतमास्मिन 8t कारम्मिन् mit EBK (vgl 90, 15, 91, 6) - The Hindus ditude the heateng into seren Murgas or Pathas 2 e pathis, courses, orbits, assigning a par. ticular ung or wind to each MW 89, 18 Der Dreistrom ist die Gangi, welche den Himmel, die Erde und die Unterwelt durchfließen soll In dieser Strophe wird die secliste, in der nächsten die erste der Erde zunächst liegende Region beschrieben 89, 20 Vişnu hat in den drei Schratten die Erde, die Luft und den Himmel durchmessen 89, 22 HTTFEST RATAT ,, mein Herz mit den äußeren und inneren Organon“, d i Leib und Scele 90, 2 Der Cataha ist ein Vogel, der nur von Regentropfen leben soll. 90, 17 Die Kimpurushas oder Kipparas, kleine Damonen mit Pferdeköpfen, gelten als die Dieper Kubera's, des Gottes des Reichtums, der auf dem Kail 151 in der Nabe des Hemakuta seinen Sitz hat 90, 18 तपस्थिना st तपमा mit FNKB 90, 19 Gemeint ist Kaśyapa oder Marica, der Sohn des Marcı und Eukel Bralıman's welcher mit Aditi (oder Daksãyini, YgL 92,0, 100, 1) und zwölf anderen Töchtern Daksa's die Götter, Menschen und Tiere erzeugte und deshalb als einer der Prajapati oder Demiurgen gilt. 91, 8 urtatu st. ralsta init allen gegen d - 3CHT HER- HURIUT ant einer von einer Schlangenhaut (an Stelle der heiligen Schnur) fest ungürteten Brust" Der Weise der, hier in Zu. stande eines Yoga engellbrt wird, ist naturlicla nicbt Marca selbst der später in einer ganz anderen Situation erscheint 91, 18 ,,Vie ist es mit der", d h. *as willst da jetzt tag? कि करिष्यमात्य, Righ 91, 20 St. * mit CA.

·150 ANDERKUNGEN 92, 4 Vrddhašākalya ist ein alter Lehrer aus der $akala-Schulc des Rigveda (der hier also in die Gottervelt versetzt erscheint) 92, 7 „Fiir unser Anliegen müssen wir wohl einen gunstigen Augenblick abwarten" 92, 13 Vgl zu 5, 16 92, 18 सविस्मयम st. सस्मितम mit BiF BK 93, 7 W rad, Ragh (vgl 96, 9) 93, 13 Wegen दाइम्म SAL 2022 93, 18 Ein Ansatz zu ciner Art Schwimmhaut zwischen den Fingern und Zehen gilt fur ein Zeichen der Vollkommenheit und wird auch unter den Merkmalen Buddha's angefuhit (Dharmas 83) A lotus just opening would have its petals separated only touards the top Kale 94, 14 RIN (von Geburt an, yon Lleinauf) st mit BioF Ubers Warum verletzest du so die Frommighert, die 10 der Zutraulichkeit der Tiere altre Fioude hat?" 94 15 goed mit allen gegen (vgl Bo Bull) 94, 16 चन्दन st 'नम mit LEBK 94, 23 अकात st अनात mit BIEL 95, 1 2 इमस्स fafafa mit F (unter Weglassung des zwei maligen y dach arz und qe), fafiucifix mit allen gegen 4 95, 7ff Vgl Str 89 95, 16 Ar mit BIELSBX hazuger 95, 16 इदम् nach द्वितीयम mat ELF ansgel 96 18 nag nach wie mit ausgel (vgl BK) 95, 21 एच्व्यसst एच्छामि mIt NBK (vgl. zu 64 20) aft vor å mit allen gegen 4 ausgel 95, 24 Der Knabe versteht सकुन्तला-यण (शगुन्तला धणं dre An mut der Guluntala“) st K-120 (wat eieren die Schunheit des Vogels") 96, 9 W! UZ, Ragh (vgl 93, 7) 96, 13 Vel zu 51, 11 96, 16 अवरादा st अपराजिदा mut BK 96 18 मादापिटर st रो F Gr 8391 97, 1 97, 7 Die Hindufrauen tragen ihr Haar nach dem Tode oder Fährend einer lingeren Abwesenbeit ihres Mannes zum Zeichen der Trauer in eine Flechte gebunden (vgl Str 175) 97,9 Set mit ELSBK hinzugef (auch von Bo bebeert) वायुदार mit LY BO Ter.

·ANERKUNGEN 151 98, 6 99, 18 Rohini ist eine der 27 Jondstationen, welche als die Gattionen des Mondes gelten 98, 11 FCHATE ET* st. "RATGT mit einigen Hss bei fund MW (da der Sloka mit unvollkommener Caesur sonst in den Dramen K's nicht vorkommt) 98, 13 Yegen Åst vgl. zu 20, 23 98, 17 Thig att bei GP und Kale enthalt einen metrischen Fehler 93, 20 परिणामाशिमुह st. 'ममुर mit K. 98, 21. mafaoi st. faceit mit SK (D I RONIT) 98, 25 de st fra mit CELS (582 Bö Apm) 99, Ist als Frage zu ssen (Bo Bull) 99, 7 Wegen du Yol zu 62, 3 म्यायुप्मन st सत्यापुप्मान mt ELS (B सहायुप्मान) 99, 22 fafefenfast fafcsfa mit ( Bif# Kortfa) 99, 24. fa st. wf (schon von Bö vermutet), mit Bi, gaz pach grafour mit BK „dies muß beobachtet werden' अभ्युदय- कालेषु मगनोत्मजाठिसमविदमाचरितय्यमेव. Ragh. 100, 10f va vor der Str mit allen gegen A au-gel - Die ganze Strophe als Frage zu fassen (Bo Bull) - Das zwölffach oder 10 zwölf Formes (dep Adityas) bestehende Licht ist die Sonne oder der Sonnengott der Herr der Dreiwelt und der Opferempfänger (der Gotter) Indra der Selbsterzeugte ist Brahman, der höchste Geist (aus dessen Nabel Brahman hervorging) Visnu. Vgl zu 90, 19 100 15 नियोज्यो st. अनुयोज्यो mmt allen gegen a 100, 17 la mach fac mit allen gegen 4 ausgel 100, 21f Wegen Jayanta vgl. zu 88, 12, Paulom (oder Sacı) ist Indra's Gemahlin. 100, 24 amit allen gegen d biozugef. 101, 4. VIETE „dann erst euer Anblick" (d 1 das Zeichen eurer Guost, das doch vach den naturlchen Lauf der Dinge der Erfulluog mener Wünsche hatte Forausgehen müssen) 101, 14 एनाम For अलायक' st तदुहितरम vor अवगतो सि mit allen gegen A 102, G मत्त (सप्ता) st मच्च mit BiK(E सत्र) 102,9 fafcaraffe st. Oftat mit allen gegen 4 102, 11 Urug gehört zu rritura (Bo Bull.) 102, 17 Zur Interp nach 4 (,90 1st es“) vgl K (at 1) and Bo Anm ·162 ANBIERKUNGEN. 102, 20. uglu. According to the mythical geography of the Hindūs, the earth consisted of seren islands surrounded by seen seas. MY. 102, 23. YgL 96, 17. 103, 15. st. at mit FB. 103, 18. Das einleitende of a mit F ausgel. (vgl. Einl. S. XII). 103, 25. HUAIAH heißt der Segensspruch am Ende eines jeden Stücks nach Bharata, dem angeblichen Schöpfer des Dramas. 104, 2. Sarasvati ist die Göttin der Beredtsamkeit und zugleich die Beschützerin aller Kunste und W15senschaften ·ANILANG I . VERZEICIINIS DLR TOT UNS AUSGESCHIEDFVFY STELLEN NACH DER DOHTLINGKICHEV AUSGABE - (BJA) bedeutet daß dig vorangehende Stelle in Allen (880) daß sie nur u e ner oder mehreren Tiss der betr Gruppe fehlt Das Prakrit sst uberall normalisert ygl Einl 8 IX 1) 1 9 (nach अम्ति) पाणयेदु प्रज्जो । को णिश्रोयो अणुचिटोप्रति । (d) 2)1 19 rach "प्रसादनत ) नटो । कदम उग्र उर्दू अधिकरित्र गाइम्स । सूत्र धार । (10) 3) Nach 3 21 मत । पश्येन घ्यापाटामानम । इलि शरमधान नाटयति । (BKo) नेपथ्ये । भो भी राजन । न हन्तव्यो न हन्तव्य : (GK) 4) Nach 43 न खनु न खलु बाण मनिपात्यो ऽयमस्मि- न्मृटुनि मगरे तूलरागाविधाग्नि । बत हरिणकाना जोवित चाखिलोल कच निशितनिपाता सारपुडा शरास्ते ॥ (doK) 5) Nach 4, 7 जन्म यस्य पुरोयंशे युक्तरूपमिट तय । पुत्रमेघगुणापेन चर्तिनमाप्नहि ॥ (BR) 6) Nach 4 19 अपि च । रथास्तपोधनाना प्रतिहतविधा क्रिया ममवलाकर । चास्यसि क्रियशजो में रक्षति मीकिणार् इति ॥ १) 6 20 (nach उग्रालह) म कि उयाल सि । (JOBK) 8) 621 (nach राजा) सम्यगियमाह । इदमुहिताग्रन्थिना स्कन्धदेगे स्तमयुगपरिणाहाळादिना घल्कलेन । पपुरभिनयमस्या पुष्यति स्था न शोभा कुमुममिय पिनद्ध पागडुपचोदरेण ॥ (3-K) - ·154 AXELANGI 9) Nach 8, 15 माध्यसाराधनमपि रमणीयमस्या । यतो यत पदचरणो अधिधर्तते सतस्ततः प्रेपितवामलोचना । यिय तितभूरियमा गिक्षते हटादझामापि हि दृष्टिविममम ॥ (0.SK) 10) Nach 11, 22 कि तुमच्या परिहासोदाहृता घरप्रार्थना त्या एतद्वोभाय कातर में मन (6B) 11) Nach 13 13 इति राजपुरुष मामयगनाथ (ODK) 12) Nach 149 अपि च । तोवाघातपतिहततम्स्कन्धलग्नरुदन्त पादाकृष्टवततियलयामहमजात । मूता विमस्तपस इव मी भिमसारगयो धमारस्य प्रशियति गज स्पन्दनालासमोस । 13) Nach 14 21 शकुन्तला । अणए । अहिणवकुसमृईए परिकयट मे घनण । फुरपसाहापरिलगा च बङ्गल । ताय परिपालेध म । जाय मा माअामि । (65) 14) Nach 18, 16 तेन हि मुगादो अजयो (BR) 15) 22, 14 (nach मख) तपम्पिभि कैग्चित्परिजातो ऽस्मि (BK) 16) Nach 29,14 प्रिययदा । लनान्तिमम । अगामूम । सम्म रामियो पढमटस गादी पारदिन पञ्जुस्मुत्रा मित्र मउन्सला । कि गुरुयु में मणिमितो अनं प्रात को भये । अनमया । मन्दि । मम पि ईदिसो थामका हिमप्रस्म । भोटु । पुझिम्म दाय ण । प्रझायम । सति । पुदिप्यासि कि पि । यमित्र रघु दे सताया । शकुन्तला । पृधिन पुष्पगण्यामुदस्य । हला । कि धनुकामासि । (R) 17) Nach 29, 20 नहि स्याभिप्रायेण में दर्शनम । (DK) 18) Nach 31,2 जस्मि यदभाथा एसा । मो ललामभदी पारवाण । सा जुन्न में अदिलासा रिन्टुि । अनमूथा । सधा । आधा भग्णासि । प्रियदा । प्रमागम । महि । दिद्धिमा । अरुयो में अधिणिधेमो । माप प जिन कति या महागाई प्रादरदि । का दायि माणारं अन्तरेगा टिमुननड पन्नायिद मदि। राजा । किमत्र चित्रम । पदि निगा रागाहूनेयामनुपर्तते । (8) 19) Nach 41,6 प्रपि छ। शसहित गिनि मय यमहतो में दृष्टिं न मन्दर्यात मम्मोपयोभा । स्टाग्रामननितान्ययनासनम्य टुमानि नुनमतिमात्रगुटु मानि ।। 20) 43, 18 (nach ar) मुतोपा ।। यो । भनुष्मा यदुन्दा दो (UK) 21) 48,10 (nach विसम्मति) गियदि दाय । 133)

·VERZFICHNIS DER LUSGESCHIEDENF STFLLEY
156
22) 67, 18 (aach भहा) मा सय्य भ ! (BoK)
23) 69, 2 (nach भविशाग) गुणो मुद्ध या रियगि ()
24) 70, 8 (nach जाय) साहुजयाम्म भिमप्रझानोत्ति । (BR)
26) Nach 74 9 घिदूपमः । चिट्ठ दाय । जाय इमिणा दगडफट्टेण कन्दप्पयादि
रणासम्मामि । इति टण्डकाप्टमुदयम्य वृतागुर पातयितुमिच्छति ।
राज्ञा । मस्मितम् । भवतु । दृष्ट ग्रालयचमम । सख । नोपविष्ट प्रियाया कि
चिदनुकारिणरेषु नतामु हष्टि बिनोदयामि । (da)
26) 77, 17 (nach परिमष्टम) घिदृषक । जुजदि ।
मानुमतो । प्रदोषव्य तस्मिोस मउन्तनास अधम्मभौगो उमम्म रामिणो
परिगणा मदेशो कामि । अध घार । ईदिमी अणुरानो रिणाण पेटि । फध विभ
एद । (K)
27) b (nach पदमायकम्)
विपरु । श्रात्मगत । गहौदो गुण पन्या उम्मत्तप्राया । (K)
28) 79, 11 (nach विदृप) प्रात्मगत । सा अतभा पादि अदिमित्र मिप्रतिपदार
सान्ती । प्रकाश । (BK)
29) 92, 11 (nach स्थित) मातलि । श्रायुप्मन । साधपाम्यहम । (BK)

·RATITA SN......... BIR ANHANG II. STROPHEN REGISTER In diese Liste sind sämtliche Strophen aus der Sakuntalā aufgenommen, zu gleich mut Angabe der Handschaften, in denen sie felen, und der Stellez ız den Lehrbuchern der Poetik, wo $1e zitiert werden Die griechischen Buchstaben Laven cheselbe Bedeutung wie iu Aul. I – Das a Dasarūpa (Culcutta 1865), Kor =Karyalamkiravrtti (Jena 1875). Kpr -haryaprakasa (Bombay 1001), Kav = Kuralayananda (Bombay 1903), Sar = Sarasvatikanthāhharana (Calc 1883), Sah e Sahityadarpna (Calc 1869) — Die Zahlen beziehen sich auf die Reihen folge der Strophen in unserer Ausgabe – Vgl Einl 8 SILI, Ion. 1 142. अमिष्टबालसा. 166. अन्तर्गतमानमन्तिकस्थं प्रग्ज वि एसा यि अन्तदिते शशिनि 115. अतः परोक्ष्य (समीक्ष्य) अपपास्थति में 8. शममेष्यति अत्युनता श्रभ्युनता अपरामिम तत' (42) 48. अटयापि ननं हरकोप (30) 66 अपरिततकोमलस्य (BK) 16 अधर: किमलयराम: Sah. 176. अप्योत्सुक्ये महति (42) 41. अध्याकान्ता वसतिर 88. अभिजनवतो भर्तुः 31. अनवरतधनुर्या 38. अभिमुखे मयि 37. अनाधातं पुष्पं Das. 92, Sar. 102. अभ्यक्तमिव सातः 207. 81. अभ्युनता पुरस्तात Sah. 149. अनिदोपभोग्यम्य (42) 76. श्रमो धेटी परितः अनिशमपि मकरकेतुर (12K) 57. प्रय मते तिष्टाति 43 अनुकारिणि पूर्वयां अयं स ते प्रयामन (AZ) अनुगच्छम् . अनुपास्यन श्रय म यस्मात (ASK) 78 अनुमतगमना शकुन्तला 161. अयमरविवरभ्यः 23. अनुयास्यन्मुनितनयां Sar. 306. अरिहमि में तुं सि में 173. अनेन कस्यापि Sar. 285. 91. अर्थो हि कन्या अनेन तोलाभरणेन (4) 168. अर्धपोतम्तन मातुर ·STROPUNREGISTER 167 अनिहिता प्रभ्युग्रता अधिमधामण (42B) अधिगिरतर । पदमगिचिर। 17 असमय पत्रपरिषद. DH 182, Kur 187, Sr 284, Sah. 71 147, प्रामारपर घास 86 अम्मान्साधु थिचिन्त्य Sar 288 मायाम्सुङ्गमित्र मायाम्म 148 प्रदन्याहन्यात्मन 92 प्रतिपयमातुनोनुयो 124 प्राअभ्याराडा 182 भारवगनममा भता 91 प्राचार त्यहितेन 116 पा अन्मन गाटा 2 या परितोषाद्विदुषा भाममाष्टमतति (15) 11 पामस्यदनसमुठमा Sar 208 प्रत्यादिष्टा (गाठ) Sar 283 14 रद झिमाध्याजमना Sh. 177 302 62 रमनन्यपरायण रटमपुरसिपी (4) ६. पदमर्मासिस 110 स्टमुपनसमय दमुनिसमाप ( 16) 4 मिम्पिार (रोमिपु) 60 उपगमिपदम्भावना 83 उत्पमापन sar242 63 उम्मकममापन 11 उति कम 15 162 59 minभनाल Sur sisit 151 उपझप समापन उसमत (1) पासुविाचित 8 प्रतुभिाचित 134 मका दियौ 172 मनमायमविरुद्ध 149 एप त्यामभिनय 141 ए कुमुमनिषा 85 समा यि पिम् (A) 97 प्रामुममात्रमय 19 फ घरचे यमुभी फटियमय (42) 135 फथ मुम धन्धुर पन्धनामुपरि (a) 46 का फचा धागामधान Sar 212 122 फाम प्रणादिष्टा Sar 296 28 फाम प्रिपा न मुममा Sih 149 139 कार्या मनोन. 101 का विदरगुपटनयती 64 कि गोसन (सीकर) Sh 180 109 सिकाउमाद 100 कि सायलिनामुपाट 107 फुतो धमरियाविभ 119 कुमुदात्र या फुस्याभाभि पश्न (2) 110 त म शांति ॥ एताभिममनु 151 फला साध्य rin 14 फरवमिंग 131 रस (रूपमा दण्ड मगर : का दिन प्रमुभिमति (1) 45+पापा Tatt.1-) 63 मममम 73 सीमन मिदमु erreform for et rafar and frTTA (K) 33 मा Error 133,Sar 14 उम्मपर, amla ·158 ANHANG II 183 दिष्ट्या शकुन्तला पात न प्रथम 7 dlanu RTTA Kpr 129 143 दर्शनमुखमनुभवत• Sar 179 18 चलापागा दृष्टि Sah 111 चारुणा स्फुरितेना. (41) Sah दीर्घापाषितारि (4ZK) 184 72 दुष्यन्ननाचित तेजा 36 चित्रे (चित) निवेश्य Sar 176 धाम्सोधनामा 283 ने खल न खलु (daK) चिर गनिमै निरास्त न च सा मादृशा (4AB) चून रिसिभ' s प्राअम्बारिश न तिगवलोकित (45) 126 चूताना चिरनिर्गतापि 30 नयितुधियान जन्म यस्य पुरावशे (BK) 99 नियमसि यिमार्ग 47 जाने तपसा बौर्य निरारुतनिमेषाभि (4) 168 जयलति चलितन्धनी 11 नोधारा गुरुगर्भ 84 णलिगो उत्तन्तरिश्र (Inden Hss 42 मैतच्चित्र यदयगुदधि 107 गावेक्षिप्रा गुरुप्रणा [Prosa) पदमिणियस' s पुति त सि मम 5. तुसि 63 परिग्रहपत्ये ऽपि तत प्रत्याटिष्टा इत 10 तत्साधु (तटामु) रूस पादन्यास हितिधर' (45) 117 तदेवा भवत कान्ता विपासासामरूयटन (45) 60 तपति तनुगात्रि पुराणिवत्तन्तरिध (47) 49 सय कुममयरत्य 180 पुत्रस्य ते ग्णागिर 188 सय मयत सिद्धांजा (14) 54 एटा अनेन सम. 133 सय मुचरितमहुलीय 96 प्रजा प्रज्ञा स्याय 5 तास्थि गौतगया Das 112, 144 प्रजागरालियनो Sar 148 Sall 130 128 प्रत्यादिष्टविशेष (8 तस्या पुष्पमयो 129 प्रथम सारङ्गगात्या तस्याग्रभागाद्ध (49) 155 प्रयमापश्त मम्त्यात तस्यास्तुदमिय (MRA) 170 प्रलाभ्यवस्तुप्रणय तोत्राघातप्रतिहत 189 पचतता प्रसिरिताय 127 सि मम सूदुर Sar 58 मागेय जरमा (0) 59 सुन्दा ग आणे"दि Sar 67 166 प्रायानामनिनन Sar 27 मुम्हन्जटय पमान (4SK) 181 प्राधा 26 सुरागपुरतम्तया 177 घायण प्रतिदिने यि 160 निधातम पति 174 भवनेषु रमाधियु म्य दृरमवि गन्तो (45) 103 भन्नि नमाम्सरय 161. स्वमति कचना 22 भयप माभिनाप 106 स्यममा प्रायमर स्यपि भयतु * सय भत्र 83 भुम्या शिप पर• Sar 354 मनिननाम (1) 39 दरेरा घt Sur 29 35 भानु मझयुक्तरंग Sth. 928 ·STROPHEN REGISTER 159 मनु प्रजा प्रजा प्रजा 167 मनोरथाय नायसे 114 मय्यघ विस्मरण (K) Sar 279 169 मदतस्तैजसो घौर्य 101 महाभाग काम 20 मानुपौषु कथ Sar 191 214 361 8 मुक्तेषु रश्मि 130 मुनिसुलाप्रयाय (K) Sar 178 67 महुरद्गतिमयता (0) Sah III 120 मूट स्यामरमेया 32 मेदग्दरुशादर Das 122, Sar 227 179 मोहान्मया सुतनु यता यत पटचरणो (USK) 185 यया गजी नति 9 यदाला मतम यदा शरीरस्थ (4-JA) 118 यदि यथा यति 40 यत्तिष्ठति घणेभ्यो 136 यात्साधु न चित्रे (4) 75 ययातरिय मिष्ठा Sah 182 89 पस्यत्यया प्रण. 71 यात्यैकती उस्तशिखरं 1 या मष्टि अष्टुराट्या 74 यास्यत्या शकुन्तति Sar 284 145 येन यन पियुज्यन्ते 150 यो नियति बध्य 187 रथेनानुदघातम्तिमित 127 रम्य द्वेष्टि यथा Sar 315 93 रम्यागियोत्य 79 राम्यान्तर यमलिनी. रम्यास्तपाधनाना 8 धम्र्यास्त र प्रत्यानि AS) ललिताप्सरा' s मुग्युति' नोला दृष्टि ( UK) 103 दमोकानिमान 175 ग्रसने परिधमर Sur 329 25 याच न मियर्यात 70 पिचिन्तयन्तो यमनन्य' 169 विच्छित्तिसमे सुर एथय मकन्या (BLK) 21 खानम किमनया 112 ध्यपदेशमायिनयितु 50 शामरविन्टसुरभि 34 गमप्रधानेपु तपा' 90 शमप्यति मम शशिकविशवाय (USK) 123 बहने फिलले 12 ग्रान्तमिदमाश्रमपद Sar 303 186 मापादसि प्रतिरता Sar 353 13 शुद्धान्तदुर्लभमिद Kar 45, Sar 213 87 अयपस्य गुम्न्कुSar 69, Sah.177 162 शुलानामवरोहतोय 146 सरापिते अध्यात्मनि सम्पष्टरुमम' 8 सदष्टक 152 मण्यस्ते स किन 81 सल्पित प्रथम 108 मोमपि नातिकुलझ' Sali 186 61 सदष्टम्मुमयपना समौलन्ति न (0.EK) 16 सरसिजमनुविद Das 93, Sar 303, Sah 52 138 साक्षास्प्रियामुपगता 121 सा निन्दन्तो स्यानि 69 मायन्तने मयनकर्मणि 158 सिध्यन्ति फर्ममु 157 सुपपरस्प रिसभये 178 मुतनु दयारपत्या' 3 मुभानिमाया 35 मुरयुतमभर मुख्यपरम्य 52 स्तनन्यम्तीगौर 113 वोगामशिक्षित 29 खिग्ध पोदितमन्यती मुरमयस्य हरेर ·160 ANLANG II - ERICHTIGUNGEN 65 स्मर एय तापटेतुर 176. स्मतिभितमोर 24 खस्तासायतिमात्र 132 स्वप्नी नु माया नु 98 स्वमुनिरभिलाष Das 66 163 स्वायंभुवान्मरोर्यः 137 स्थिनानुलिविनिवेशो हरकोणाग्निदाधस्य (42) BERICATIGUNGEN " " n 'परतोन s 23, 2 22 lhes फलन्युपहरत 73, 21 मदउनादमात्य' 91. 13 सयलप्रपा 92, " 15 कध 94 94, 13 "पतिना 103, 18 प्राज्यवृष्टि 1108, 27 वादरित 108, 28 उस्कण्ठा (st. उत्फपटा) 23 खन्द (st खगड) 111, 33 langen (et kurren) 112, ठाणे (st ठाण) " " T " M " 110, 17 " " " " n Hon ·H HAESSEL VERLAG IN LEIPZIG, Ross-Strasse 5/7. Saknutala. Romantiſches Märchendrama in funf Akten und ernein Vor preſ, frei nach Kalidaſa fur die deutſche Buhne bearbeitet toit Leopold von Sdroeder. Pres M 170 Worte der Wahrheit (Dhammapadan) Ene zum buddhistischen Kanon gehorige Spruchsammlung von Leopold you Schroeder. Preis M. 3, geb M 4 Indiens Literatur und Kultur in historischer Entwickelung Ein Zyklus on funfzig Vorlesungen, zugleich als Handbuch der indischen Literaturgeschichte, nebst zahlreichen, in deutscher Ubersetzung mitgeteilten Proben aus indischen Schriftwerken Von Leopolil von Schroeder. Preis M 18 Mysterium und Mumus im Riggeda Vou Leopold von Schroedei. Preis N. 10 - Prinzeſſin Zofe. Ein Indiſches Luſtſprel in vier Wufzugen nebſt einem Porſpiel, fret fur die deutſche Buhne bearbeitet von Leopold von Sdroeder Prets 0 1 70 Die Bhagavadgitâ aus dem Sanskrit ubersetzt Mit einer Einleitung uber ihre ursprungliche Gestalt, ihre Lehren und ihr Alter von Richard Garbe. Preis M 4.-, geb of 5 - Die Sâmkhya-Philosophie. Elue Darstellung des indischen Rationalismus Nach den Quellen von Richard Garbe. Preis N 6- Dandins Poetik (Kivyldarça) Sanskrit und Deutsch herausgegeben von 0, Bolthingh. Preis M 10- Khândogjopanishad. Kritisch bei ausgegeben und übersetzt son 0. Bohtlingk. Preis M 6 Preis M 5 - Ubersetzung eluzela Ausgewählte Fabeln des Hitopadesa im Urtexte (11 lateinischer Umschrift) nebst metrischer deutscher Übersetzung von Preis M 160 August Boltz. Moral-Philosophie des Morgenlandes, aus persischen Dichtern erläutert vou Osc ir 1 reiherri von Schlechta-sscbrd. Preis 3 — geb M. 4- Mit einen Titelbilde ·IERLAG DER KAISERL AKADEMIE DER WISSEN. SCHAFTEN IN ST PETERSBURG. Bibliotheca Buddhica, 32 Fatia Bd. I Çıkshāsamuccaya A compendium of buddhistic teaching compiled by Çantıdera Chiefly from earlier Malayapa Sutras Edited by 0 Bendall, N A А 10 -- BA II Tutafty i Rastrapālaparıprccha Sutra du Publié par Finot 2-- Bd. III Avadanaçataka A Century of edifying tales belong ing to the Finayāne Edited by Dr JS Srcyer Vol I, fasc. 1—4, Vol II, fasc 1 и 2 15 — ва, IV цаaft Mulamadhyamakakārıkās (Madhyamı kasutras) de Nagarjuna avec la Prasannapadd Commentaire de Candrobirti Publie par Louis de la Valléc Poussin Heft I-7 в 1. 950 Bd. V. Сборникъ Изображений 300 Бурхановъ По альбому Азіатскаго XIузея си призѣтаніями кадалъ с ФОтьденбурхъ Часть первая Рисунки и указатель, [ 7.50 Bd VI Обзоръ Собранія Предиeтoвъ Ламайскаго Культа NE зэ} поискао Состави іt. Профессоры АГрюнвeдeль Часть первая Текстъ и Рисунки. 8 AI, 250 B. VIII Nyayabindu Буддийский Учебникъ ЛоrЛБи Сочи неазе Дармавиртут Толкование На Него Nyaya-undatik. Сочинение Дариоттары Тибет ский перевод нздъ съ введеніемъ и при мѣчанінал е пЦебратское Heft I a II 3 2 250 Ba IX Marthyamakāvatāra par Candrakırtı Traduction Tube taine publiee par Louis de la Vallec Porssin, I 3. 250 Kommissionar Toss Sortiment (G F Sorgenfrey), Leipzig, Ross Str 67.

·H, HAESSEL VERLAG IN LEIPZIG, Ross-Strasse 5/7
Soclcn erschien
OTTO BÖHTLINGK'S
ŠANSKRIT-CHRESTOMATHIE
DNITTE
VERBESSERTE UND VENVIERTE AUFLAGE
JERAUSOFOEDFV
VON
RICIIARD GARBE
26 Bwen in Groz-Okt 11
1) Is J 280
In dinger neuen Ausgabe ron Bühtlinds Sandrit Chrestomathie
wand zahlrende Feliler der zweiten Auflar bu keitigt Seu hinzu.
folgt mod 14 lejer de Atharrereda, din katka l'pon « monir
dic Finllung und der Anfang des litopnics Dae todischen
Tot 172 in der Oberliclerica Gestalt mit der til atlichen
Alxenturion goselo Die Innerlungan mo chladala Jarch.
vielfache Verbesserurgen cine zeitgenic t'orststaltur, erfahren
Der ganz unge ridinih metrie Preix
toll den bedrerer lok die Areela" or lirohes role clit

·H HAESSEL VERLAG IN LEIPZIG, Ross - Strasse 5/7
PẬNINI'S
GRAMMATIK
HERAUSGEGEBEN, UBERSETZT, ERLÄUTERT
UD
NIT VERSCHIEDENEN INDICES VERSEHEN
YON
OTTO BOHTLINGK...
ERSTE ABTEILUNG
Ennleitung
l'uni-Sutra mit Ubersetzung und Beispielen
ZWEITE ABTEI UNO
Alphxhetinches Verzeichnis der Sutril.
Dhatup itha
Alphabetisches Verzeichau der Wurzelo
Ganapiths
Erklärung der grammatischen Elemente
Alpbabetisches Verzeichnis der Suflise nacla Auflūsu
der lautlich bedeutsanca und nach Ablosung der
stormen Laute
PA 101 s Tortschatz
Schregistt:
Der Wortschatz des Gang
VIPYA
TIYA
BHA
51.4.9.7
Proie