अष्टाङ्गनिघण्टुAṣṭāṅganighaṇṭu

AṣṭNigh, 1

1 of 1 · 814 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सर्वज्ञाय नमस्कृत्य द्रव्याणां गूढवाचिनाम् । (१।१)

sarvajñāya namaskṛtya dravyāṇāṃ gūḍhavācinām |

1.2१.२

अष्टाङ्गसंग्रहोक्तानां निघण्टुर् अभिधीयते ॥ (१।२)

aṣṭāṅgasaṃgrahoktānāṃ nighaṇṭur abhidhīyate ||

2.1२.१

विदारीपञ्चाङ्गुलवृश्चिकालीवृश्चीवदेवाह्वयशूर्पपर्ण्यः । (२।१)

vidārīpañcāṅgulavṛścikālīvṛścīvadevāhvayaśūrpaparṇyaḥ |

2.2२.२

कण्डूकरी जीवनाह्वस्वसंज्ञे द्वे पञ्चके गोपसुता त्रिपादी ॥ (२।२)

kaṇḍūkarī jīvanāhvasvasaṃjñe dve pañcake gopasutā tripādī ||

3.1३.१

विदार्यादिर् अयं हृद्यो बृंहणो वातपित्तहा । (३।१)

vidāryādir ayaṃ hṛdyo bṛṃhaṇo vātapittahā |

3.2३.२

शोषगुल्माङ्गमर्दोर्ध्वश्वासकासहरो गणः ॥ (३।२)

śoṣagulmāṅgamardordhvaśvāsakāsaharo gaṇaḥ ||

4.1४.१

विदारी गजवाजीष्टा वृषगन्धेक्षुगन्धिका । (४।१)

vidārī gajavājīṣṭā vṛṣagandhekṣugandhikā |

4.2४.२

शृगालिका पुष्पवल्ली शुक्लकन्दा पलाशिका ॥ (४।२)

śṛgālikā puṣpavallī śuklakandā palāśikā ||

5.1५.१

क्षीरेक्षुवल्लीगन्धान्या क्षीरशुक्ला पयस्विनी । (५।१)

kṣīrekṣuvallīgandhānyā kṣīraśuklā payasvinī |

5.2५.२

वल्लीपलाशिका क्षीरविदारी श्रेष्ठकन्दकः ॥ (५।२)

vallīpalāśikā kṣīravidārī śreṣṭhakandakaḥ ||

6.1६.१

पञ्चाङ्गुलो वर्धमानश् चित्रो गन्धर्वहस्तकः । (६।१)

pañcāṅgulo vardhamānaś citro gandharvahastakaḥ |

6.2६.२

उरुवूकस् तथैरण्ड आमण्डो वातनाशनः ॥ (६।२)

uruvūkas tathairaṇḍa āmaṇḍo vātanāśanaḥ ||

7.1७.१

रक्तैरण्डो द्वितीयस् तु व्याघ्रो व्याघ्रतलोपमः । (७।१)

raktairaṇḍo dvitīyas tu vyāghro vyāghratalopamaḥ |

7.2७.२

नक्राहिदंष्ट्रिका कोली वृश्चिकाल्य् उष्ट्रधूमकः ॥ (७।२)

nakrāhidaṃṣṭrikā kolī vṛścikāly uṣṭradhūmakaḥ ||

8.1८.१

कालेयी धूम्रपत्त्रोष्ट्रा विशल्या सर्पदंष्ट्रिका । (८।१)

kāleyī dhūmrapattroṣṭrā viśalyā sarpadaṃṣṭrikā |

8.2८.२

पुनर्नवा वर्षकेतुः वृश्चीवः श्वेतमूलकः ॥ (८।२)

punarnavā varṣaketuḥ vṛścīvaḥ śvetamūlakaḥ ||

9.1९.१

वर्षाभूः दीर्घपत्त्रा च विकसस् तु कठिल्लकः । (९।१)

varṣābhūḥ dīrghapattrā ca vikasas tu kaṭhillakaḥ |

9.2९.२

सुनाडिको रक्तपुष्पो विशाखो मण्डलच्छदः ॥ (९।२)

sunāḍiko raktapuṣpo viśākho maṇḍalacchadaḥ ||

10.1१०.१

सहदेवा महागन्धा देवगन्धा बलाह्वया । (१०।१)

sahadevā mahāgandhā devagandhā balāhvayā |

10.2१०.२

गाङ्गेरुकी नागबला खरबन्धा निशाह्वया ॥ (१०।२)

gāṅgerukī nāgabalā kharabandhā niśāhvayā ||

11.1११.१

विश्वदेवा झषा काला तथा चाश्वगवेधुका । (११।१)

viśvadevā jhaṣā kālā tathā cāśvagavedhukā |

11.2११.२

मुद्गपर्णी सहा सूप्यपर्णी मार्जारगन्धिका ॥ (११।२)

mudgaparṇī sahā sūpyaparṇī mārjāragandhikā ||

12.1१२.१

काकमुद्गा क्षुद्ररसा चास्रपित्तहरा सरा । (१२।१)

kākamudgā kṣudrarasā cāsrapittaharā sarā |

12.2१२.२

पिशाची सिंहविन्ना च माषपर्णी महासहा ॥ (१२।२)

piśācī siṃhavinnā ca māṣaparṇī mahāsahā ||

13.1१३.१

मर्कटी चात्मगुप्ता च कण्डूकृत् कपिकच्छुरा । (१३।१)

markaṭī cātmaguptā ca kaṇḍūkṛt kapikacchurā |

13.2१३.२

वृष्यबीजा गलेकण्डूकरी शार्दुलविग्रहा ॥ (१३।२)

vṛṣyabījā galekaṇḍūkarī śārdulavigrahā ||

14.1१४.१

फणिजिह्वापर्ण्य् अभीरुः पीवरीन्दीवरी वरी । (१४।१)

phaṇijihvāparṇy abhīruḥ pīvarīndīvarī varī |

14.2१४.२

सूक्ष्मपत्त्रा द्वीपिशत्रुः शतमूली शतावरी ॥ (१४।२)

sūkṣmapattrā dvīpiśatruḥ śatamūlī śatāvarī ||

15.1१५.१

काकोली कवरी वीरा ध्वाङ्क्षोली क्षीरशुक्लिका । (१५।१)

kākolī kavarī vīrā dhvāṅkṣolī kṣīraśuklikā |

15.2१५.२

जीवन्ती जीवनी जीवा शाकश्रेष्ठा सुमङ्गला ॥ (१५।२)

jīvantī jīvanī jīvā śākaśreṣṭhā sumaṅgalā ||

16.1१६.१

पयस्या पयसी पोटगला ज्ञेयार्कपुष्पिका । (१६।१)

payasyā payasī poṭagalā jñeyārkapuṣpikā |

16.2१६.२

जीवकः कूर्चनिभस् तु वृषाणी वृषभो वृषः ॥ (१६।२)

jīvakaḥ kūrcanibhas tu vṛṣāṇī vṛṣabho vṛṣaḥ ||

17.1१७.१

पृश्निपर्णी पृथक्पर्णी धावनी कलशी गुहा । (१७।१)

pṛśniparṇī pṛthakparṇī dhāvanī kalaśī guhā |

17.2१७.२

शृगालविन्ना लाङ्गूली स्थिरा क्रोष्टुकपुच्छिका ॥ (१७।२)

śṛgālavinnā lāṅgūlī sthirā kroṣṭukapucchikā ||

18.1१८.१

विदारिगन्धांशुमती शालपर्णी स्थिरा ध्रुवा । (१८।१)

vidārigandhāṃśumatī śālaparṇī sthirā dhruvā |

18.2१८.२

त्रिपर्ण्य् अतिगुहा सौम्या महाक्षी तन्विका मता ॥ (१८।२)

triparṇy atiguhā saumyā mahākṣī tanvikā matā ||

19.1१९.१

व्याघ्री निदिग्धिका क्षुद्रा द्रावणी कण्टकारिका । (१९।१)

vyāghrī nidigdhikā kṣudrā drāvaṇī kaṇṭakārikā |

19.2१९.२

सिंहा च क्षुद्रवार्त्ताकी बृहती बहुपुत्रिका ॥ (१९।२)

siṃhā ca kṣudravārttākī bṛhatī bahuputrikā ||

20.1२०.१

वार्त्ताकी हिङ्गुली सिंही भाण्टाकी दुष्प्रधर्षिणी । (२०।१)

vārttākī hiṅgulī siṃhī bhāṇṭākī duṣpradharṣiṇī |

20.2२०.२

गोकण्टको गोक्षुरकः श्वदंष्ट्रा च त्रिकण्टकः ॥ (२०।२)

gokaṇṭako gokṣurakaḥ śvadaṃṣṭrā ca trikaṇṭakaḥ ||

21.1२१.१

कन्या गोपी कृष्णवल्ली सारिवा फाणिजिह्विका । (२१।१)

kanyā gopī kṛṣṇavallī sārivā phāṇijihvikā |

21.2२१.२

सुगन्धिमूला भद्रा च सुगन्धा गोपवल्ल्य् अपि ॥ (२१।२)

sugandhimūlā bhadrā ca sugandhā gopavally api ||

22.1२२.१

हंसपादी रक्तपादी त्रिपादी कीटमारिका । (२२।१)

haṃsapādī raktapādī tripādī kīṭamārikā |

22.2२२.२

धृतराष्ट्रपदी चैव मृतमन्दातिपर्णिका ॥ (२२।२)

dhṛtarāṣṭrapadī caiva mṛtamandātiparṇikā ||

23.1२३.१

सारिवोशीरकाश्मर्यमधूकशिशिरद्वयम् । (२३।१)

sārivośīrakāśmaryamadhūkaśiśiradvayam |

23.2२३.२

यष्टी परुषकं हन्ति दाहपित्तास्रतृड्ज्वरान् ॥ (२३।२)

yaṣṭī paruṣakaṃ hanti dāhapittāsratṛḍjvarān ||

24.1२४.१

सारिवादिगणं वक्ष्ये पुरा प्रोक्ता तु सारिवा । (२४।१)

sārivādigaṇaṃ vakṣye purā proktā tu sārivā |

24.2२४.२

वीरण्याभयलामज्जकोशीरम् अमृणालकम् ॥ (२४।२)

vīraṇyābhayalāmajjakośīram amṛṇālakam ||

25.1२५.१

वीरं वीरणमूलं च बहुमूलं रणप्रिया । (२५।१)

vīraṃ vīraṇamūlaṃ ca bahumūlaṃ raṇapriyā |

25.2२५.२

काश्मर्यभीरुः श्रीपर्णी काश्मर्यं कट्फलं तथा ॥ (२५।२)

kāśmaryabhīruḥ śrīparṇī kāśmaryaṃ kaṭphalaṃ tathā ||

26.1२६.१

डोलाफलस् तीक्ष्णसारो मधूको गुडपुष्पकः । (२६।१)

ḍolāphalas tīkṣṇasāro madhūko guḍapuṣpakaḥ |

26.2२६.२

मधुपुष्पो लोध्रपुष्पो वानप्रस्थो मधुद्रुमः ॥ (२६।२)

madhupuṣpo lodhrapuṣpo vānaprastho madhudrumaḥ ||

27.1२७.१

ज्ञेयो मधूलसंज्ञो ऽपि मधूको वारिसंस्थितः । (२७।१)

jñeyo madhūlasaṃjño 'pi madhūko vārisaṃsthitaḥ |

27.2२७.२

छदे ह्रस्वस् तैलपुष्पस् तुल्यस् तु रसवीर्यतः ॥ (२७।२)

chade hrasvas tailapuṣpas tulyas tu rasavīryataḥ ||

28.1२८.१

भद्रश्रियं मलयजं गोशीर्षं श्वेतचन्दनम् । (२८।१)

bhadraśriyaṃ malayajaṃ gośīrṣaṃ śvetacandanam |

28.2२८.२

कुचन्दनं ताम्रवर्णं लोहितं रक्तचन्दनम् ॥ (२८।२)

kucandanaṃ tāmravarṇaṃ lohitaṃ raktacandanam ||

29.1२९.१

यष्टी मधुकयष्ट्याह्वा मधुकं क्लीतकाह्वयम् । (२९।१)

yaṣṭī madhukayaṣṭyāhvā madhukaṃ klītakāhvayam |

29.2२९.२

परुषको मृदुफलो रोषजो धन्वनच्छदः ॥ (२९।२)

paruṣako mṛduphalo roṣajo dhanvanacchadaḥ ||

30.1३०.१

कृष्णाग्रन्थिककाकमाचिचविकाविश्वौषधाजाजिभिः पाठारामठरेणुकागजकणासिद्धार्थचित्रोषणैः । (३०।१)

kṛṣṇāgranthikakākamācicavikāviśvauṣadhājājibhiḥ pāṭhārāmaṭhareṇukāgajakaṇāsiddhārthacitroṣaṇaiḥ |

30.2३०.२

स्पृक्का जात्यजमोदहिङ्गुत्रुटिभिः भार्ङ्गीविलङ्गान्वितैः एभिर् विंशतिभिः कफामयहरः कृष्णादिको ऽयं गणः ॥ (३०।२)

spṛkkā jātyajamodahiṅgutruṭibhiḥ bhārṅgīvilaṅgānvitaiḥ ebhir viṃśatibhiḥ kaphāmayaharaḥ kṛṣṇādiko 'yaṃ gaṇaḥ ||

31.1३१.१

पिप्पली मागधी कृष्णा वैदेही चपला कणा । (३१।१)

pippalī māgadhī kṛṣṇā vaidehī capalā kaṇā |

31.2३१.२

उपकुल्या कौलनामा शौण्डी स्यात् तीक्ष्णतण्डुला ॥ (३१।२)

upakulyā kaulanāmā śauṇḍī syāt tīkṣṇataṇḍulā ||

32.1३२.१

काकमाची गुच्छफला स्वर्या मरिचिका फला । (३२।१)

kākamācī gucchaphalā svaryā maricikā phalā |

32.2३२.२

काकोली चविका चव्यं ग्रन्थिला कोलवल्लिका ॥ (३२।२)

kākolī cavikā cavyaṃ granthilā kolavallikā ||

33.1३३.१

शुण्ठी महौषधं विश्वं नागरं विश्वभेषजम् । (३३।१)

śuṇṭhī mahauṣadhaṃ viśvaṃ nāgaraṃ viśvabheṣajam |

33.2३३.२

अजाजी जीरकं माता मेध्यं स्याद् औत्तरापथम् ॥ (३३।२)

ajājī jīrakaṃ mātā medhyaṃ syād auttarāpatham ||

34.1३४.१

कृष्णजीरेति काकोली कालिकोद्गारशोधनी । (३४।१)

kṛṣṇajīreti kākolī kālikodgāraśodhanī |

34.2३४.२

जीरणा कारभी योनिशूलघ्नी चोपकुञ्चिका ॥ (३४।२)

jīraṇā kārabhī yoniśūlaghnī copakuñcikā ||

35.1३५.१

मालवी त्रिशिरा पाठा प्राचीना वृत्तपर्णिका । (३५।१)

mālavī triśirā pāṭhā prācīnā vṛttaparṇikā |

35.2३५.२

अम्बष्ठा स्थापनी वीरा बोधकी च कुचेलिका ॥ (३५।२)

ambaṣṭhā sthāpanī vīrā bodhakī ca kucelikā ||

36.1३६.१

जन्तुघ्नं जरणं हिङ्गु भूतघ्नं वस्तिहिंसकः । (३६।१)

jantughnaṃ jaraṇaṃ hiṅgu bhūtaghnaṃ vastihiṃsakaḥ |

36.2३६.२

कपिला रेणुका कौन्ती राजपुत्री हरेणुका ॥ (३६।२)

kapilā reṇukā kauntī rājaputrī hareṇukā ||

37.1३७.१

श्रेयसी स्याद् गजकणाकृत्रिमाचविकाफला । (३७।१)

śreyasī syād gajakaṇākṛtrimācavikāphalā |

37.2३७.२

आसुरी सर्षपो राजी नासासंवेदनः कटुः ॥ (३७।२)

āsurī sarṣapo rājī nāsāsaṃvedanaḥ kaṭuḥ ||

38.1३८.१

सिद्धार्थको भूतनाशो रक्षोघ्नः श्वेतसर्षपः । (३८।१)

siddhārthako bhūtanāśo rakṣoghnaḥ śvetasarṣapaḥ |

38.2३८.२

तिला कट्वी मत्स्यपित्ता कटुका शकुलादनी ॥ (३८।२)

tilā kaṭvī matsyapittā kaṭukā śakulādanī ||

39.1३९.१

वल्लीजं यवनेष्टं स्यान् मरिचं तीक्ष्णम् ऊषणम् । (३९।१)

vallījaṃ yavaneṣṭaṃ syān maricaṃ tīkṣṇam ūṣaṇam |

39.2३९.२

स्पृक्का स्पृक् ब्राह्मणी देवी पिशुना च लता सती ॥ (३९।२)

spṛkkā spṛk brāhmaṇī devī piśunā ca latā satī ||

40.1४०.१

जातीफलं मज्जसारं जाती मदनशौण्डिकौ । (४०।१)

jātīphalaṃ majjasāraṃ jātī madanaśauṇḍikau |

40.2४०.२

अजमोदा खराह्वा च बस्तमोदा च मर्कटी ॥ (४०।२)

ajamodā kharāhvā ca bastamodā ca markaṭī ||

41.1४१.१

एला तु द्राविडी तुत्था सूक्ष्मैला बहुला त्रुटिः । (४१।१)

elā tu drāviḍī tutthā sūkṣmailā bahulā truṭiḥ |

41.2४१.२

भार्ङ्गी गर्दभशाकं च पद्मा ब्राह्मणयष्टिका ॥ (४१।२)

bhārṅgī gardabhaśākaṃ ca padmā brāhmaṇayaṣṭikā ||

42.1४२.१

पद्मकपुण्ड्रौ वृद्धितुगर्द्धयः शृङ्ग्य् अमृता दश जीवनसंज्ञाः । (४२।१)

padmakapuṇḍrau vṛddhitugarddhayaḥ śṛṅgy amṛtā daśa jīvanasaṃjñāḥ |

42.2४२.२

स्तन्यकरा घ्नन्तीरणपित्तं प्रीणनजीवनबृंहणवृष्याः ॥ (४२।२)

stanyakarā ghnantīraṇapittaṃ prīṇanajīvanabṛṃhaṇavṛṣyāḥ ||

43.1४३.१

पद्मकादिगणं वक्ष्ये हेमपद्मं तु पद्मकम् । (४३।१)

padmakādigaṇaṃ vakṣye hemapadmaṃ tu padmakam |

43.2४३.२

प्रपौण्डरीकं श्रीपुष्पं पुण्ड्राह्वं मूलसाधनम् ॥ (४३।२)

prapauṇḍarīkaṃ śrīpuṣpaṃ puṇḍrāhvaṃ mūlasādhanam ||

44.1४४.१

वृद्धिस् तु श्रावणी पुष्टिः महावृद्धिः परोच्यते । (४४।१)

vṛddhis tu śrāvaṇī puṣṭiḥ mahāvṛddhiḥ parocyate |

44.2४४.२

तवक्षीरी तुषा शुभ्रा वंशाख्या वंशरोचना ॥ (४४।२)

tavakṣīrī tuṣā śubhrā vaṃśākhyā vaṃśarocanā ||

45.1४५.१

शृङ्गी स्मृता महाघोषा ज्ञेया कर्कटशृङ्गिका । (४५।१)

śṛṅgī smṛtā mahāghoṣā jñeyā karkaṭaśṛṅgikā |

45.2४५.२

गुडूची कुण्डली छिन्नरुहा काण्डोद्भवामृता ॥ (४५।२)

guḍūcī kuṇḍalī chinnaruhā kāṇḍodbhavāmṛtā ||

46.1४६.१

मधुपर्णी वयःस्था च मण्डली तन्त्रिका स्मृता । (४६।१)

madhuparṇī vayaḥsthā ca maṇḍalī tantrikā smṛtā |

46.2४६.२

शल्यपर्णी मणिच्छिद्रा मेदा मेदःसमुद्भवा ॥ (४६।२)

śalyaparṇī maṇicchidrā medā medaḥsamudbhavā ||

47.1४७.१

महामेदा वृक्षरुहा महापुरुषदन्तिका । (४७।१)

mahāmedā vṛkṣaruhā mahāpuruṣadantikā |

47.2४७.२

दशानां जीवनीयानां संज्ञा तु परिकीर्तिता ॥ (४७।२)

daśānāṃ jīvanīyānāṃ saṃjñā tu parikīrtitā ||

48.1४८.१

परुषकं वरा द्राक्षा कट्फलं कतकात् फलात् । (४८।१)

paruṣakaṃ varā drākṣā kaṭphalaṃ katakāt phalāt |

48.2४८.२

राजाह्वं दाडिमं शाकं तृण्मूत्रामयवातजित् ॥ (४८।२)

rājāhvaṃ dāḍimaṃ śākaṃ tṛṇmūtrāmayavātajit ||

49.1४९.१

परुषादिगणं वक्ष्ये पुरा प्रोक्तं परुषकम् । (४९।१)

paruṣādigaṇaṃ vakṣye purā proktaṃ paruṣakam |

49.2४९.२

वरोत्तमा च त्रिफला श्रेष्ठा चापि फलत्रयम् ॥ (४९।२)

varottamā ca triphalā śreṣṭhā cāpi phalatrayam ||

50.1५०.१

प्राणदा पूतनामोघा हरीतक्य् अभया जया । (५०।१)

prāṇadā pūtanāmoghā harītaky abhayā jayā |

50.2५०.२

पथ्यामृता हैमवती कायस्था रोहिणी स्मृता ॥ (५०।२)

pathyāmṛtā haimavatī kāyasthā rohiṇī smṛtā ||

51.1५१.१

अक्षः कलिः कर्षफलो विन्ध्यजातो विभीतकः । (५१।१)

akṣaḥ kaliḥ karṣaphalo vindhyajāto vibhītakaḥ |

51.2५१.२

कोरङ्गको मृदुफलो धात्री चामलकी शिवा ॥ (५१।२)

koraṅgako mṛduphalo dhātrī cāmalakī śivā ||

52.1५२.१

रोहिणी खट्वला प्रोक्ता द्राक्षा मृदुफला तथा । (५२।१)

rohiṇī khaṭvalā proktā drākṣā mṛduphalā tathā |

52.2५२.२

मृद्वीका तूत्तमफला गोस्तनी चौत्तरापथा ॥ (५२।२)

mṛdvīkā tūttamaphalā gostanī cauttarāpathā ||

53.1५३.१

हेमवल्को महावल्को भद्रवृक्षश् च कीर्तितः । (५३।१)

hemavalko mahāvalko bhadravṛkṣaś ca kīrtitaḥ |

53.2५३.२

कतकस्य फलं कात्यं ज्ञेयं वारिप्रसादनम् ॥ (५३।२)

katakasya phalaṃ kātyaṃ jñeyaṃ vāriprasādanam ||

54.1५४.१

राजादनं क्षीरशुक्लं राजाह्वं वानरप्रियम् । (५४।१)

rājādanaṃ kṣīraśuklaṃ rājāhvaṃ vānarapriyam |

54.2५४.२

शुकेष्टं दाडिमं चैव रक्तबीजफलाह्वयम् ॥ (५४।२)

śukeṣṭaṃ dāḍimaṃ caiva raktabījaphalāhvayam ||

55.1५५.१

स्वाद्वम्लं रोचनं चैव द्वितीयम् अम्लदाडिमम् । (५५।१)

svādvamlaṃ rocanaṃ caiva dvitīyam amladāḍimam |

55.2५५.२

बृहच्छदस् तथा शाको वरदारुः खरच्छदः ॥ (५५।२)

bṛhacchadas tathā śāko varadāruḥ kharacchadaḥ ||

56.1५६.१

अञ्जनं फलिनी मांसी पद्मोत्पलरसाञ्जनम् । (५६।१)

añjanaṃ phalinī māṃsī padmotpalarasāñjanam |

56.2५६.२

सैलामधुकनागाह्वं विषान्तर्दाहपित्तनुत् ॥ (५६।२)

sailāmadhukanāgāhvaṃ viṣāntardāhapittanut ||

57.1५७.१

स्रोतोञ्जनस्मृतं स्रोतोञ्जनं वीरम् अञ्जनं यामुनं तथा । (५७।१)

srotoñjanasmṛtaṃ srotoñjanaṃ vīram añjanaṃ yāmunaṃ tathā |

57.2५७.२

स्रोतोद्भवम् अथो नाद्यं सौवीरं नेत्रभूषणम् ॥ (५७।२)

srotodbhavam atho nādyaṃ sauvīraṃ netrabhūṣaṇam ||

58.1५८.१

फलिनी कोलगिरिका श्यामा कान्ता प्रियङ्गुका । (५८।१)

phalinī kolagirikā śyāmā kāntā priyaṅgukā |

58.2५८.२

पिशाची नलदं मांसी जटिला भूतकेशिनी ॥ (५८।२)

piśācī naladaṃ māṃsī jaṭilā bhūtakeśinī ||

59.1५९.१

नलिनं पुष्करं पद्मम् अरविन्दं कुशेशयम् । (५९।१)

nalinaṃ puṣkaraṃ padmam aravindaṃ kuśeśayam |

59.2५९.२

पङ्केरुहं तामरसं सारसं सरसीरुहम् ॥ (५९।२)

paṅkeruhaṃ tāmarasaṃ sārasaṃ sarasīruham ||

60.1६०.१

बिसप्रसूनराजीवजलजाम्भोरुहाणि च । (६०।१)

bisaprasūnarājīvajalajāmbhoruhāṇi ca |

60.2६०.२

इन्दीवरं कुवलयं नीलं नीलोत्पलं तथा ॥ (६०।२)

indīvaraṃ kuvalayaṃ nīlaṃ nīlotpalaṃ tathā ||

61.1६१.१

सौगन्धिकं तु कल्हारं रक्तोत्पलसुगन्धिके । (६१।१)

saugandhikaṃ tu kalhāraṃ raktotpalasugandhike |

61.2६१.२

द्रवाह्वम् अमृतासङ्गकृतं तार्क्ष्यो रसाञ्जनम् ॥ (६१।२)

dravāhvam amṛtāsaṅgakṛtaṃ tārkṣyo rasāñjanam ||

62.1६२.१

एला तु द्राविडी प्रोक्ता बहुला त्रुटिसंज्ञका । (६२।१)

elā tu drāviḍī proktā bahulā truṭisaṃjñakā |

62.2६२.२

हेमपुष्पं तु नागाह्वं केसरं नागकेसरम् ॥ (६२।२)

hemapuṣpaṃ tu nāgāhvaṃ kesaraṃ nāgakesaram ||

63.1६३.१

पटोलकटुरोहिणीचन्दनं मधुस्रवगुडूचीपाठान्वितम् । (६३।१)

paṭolakaṭurohiṇīcandanaṃ madhusravaguḍūcīpāṭhānvitam |

63.2६३.२

निहन्ति कफपित्तकुष्ठज्वरान् विषं वमिम् अरोचकं कामलाम् ॥ (६३।२)

nihanti kaphapittakuṣṭhajvarān viṣaṃ vamim arocakaṃ kāmalām ||

64.1६४.१

पटोलादिस् तु राजीमत् कुलकं च पटोलकम् । (६४।१)

paṭolādis tu rājīmat kulakaṃ ca paṭolakam |

64.2६४.२

खरच्छदः पाण्डुफलो राजमान्यो ऽमृताफलः ॥ (६४।२)

kharacchadaḥ pāṇḍuphalo rājamānyo 'mṛtāphalaḥ ||

65.1६५.१

पीलुपर्णी मधुरसा मूर्वा चातिरसा स्मृता । (६५।१)

pīluparṇī madhurasā mūrvā cātirasā smṛtā |

65.2६५.२

मधुस्रवा पीलुपत्त्रा मोरटी क्षीरमोरटम् ॥ (६५।२)

madhusravā pīlupattrā moraṭī kṣīramoraṭam ||

66.1६६.१

गुडूचीपद्मकारिष्टधानकारक्तचन्दनम् । (६६।१)

guḍūcīpadmakāriṣṭadhānakāraktacandanam |

66.2६६.२

पित्तश्लेष्मज्वरच्छर्दिदाहतृष्णाघ्नम् अग्निकृत् ॥ (६६।२)

pittaśleṣmajvaracchardidāhatṛṣṇāghnam agnikṛt ||

67.1६७.१

निम्बो ऽरिष्टो गुडूच्यादौ पिचुमान्दः शुकप्रियः । (६७।१)

nimbo 'riṣṭo guḍūcyādau picumāndaḥ śukapriyaḥ |

67.2६७.२

धान्या कुस्तुम्बुरुः धान्यं धनिका धान्यकं तथा ॥ (६७।२)

dhānyā kustumburuḥ dhānyaṃ dhanikā dhānyakaṃ tathā ||

68.1६८.१

आरग्वधेन्द्रयवपाटलिकाकतिक्तानिम्बामृतामधुरसास्रुववृक्षपाठाः । (६८।१)

āragvadhendrayavapāṭalikākatiktānimbāmṛtāmadhurasāsruvavṛkṣapāṭhāḥ |

68.2६८.२

भूनिम्बसैर्यकपटोलकरञ्जयुग्मसप्तच्छदाग्निसुषवीफलबाणघोण्टाः ॥ (६८।२)

bhūnimbasairyakapaṭolakarañjayugmasaptacchadāgnisuṣavīphalabāṇaghoṇṭāḥ ||

69.1६९.१

आरग्वधादिर् जयति छर्दिकुष्ठविषज्वरान् । (६९।१)

āragvadhādir jayati chardikuṣṭhaviṣajvarān |

69.2६९.२

कफं कण्डूं प्रमेहं च दुष्टव्रणविशोधनः ॥ (६९।२)

kaphaṃ kaṇḍūṃ pramehaṃ ca duṣṭavraṇaviśodhanaḥ ||

70.1७०.१

आरग्वधो राजवृक्षः शम्याकश् चतुरङ्गुलः । (७०।१)

āragvadho rājavṛkṣaḥ śamyākaś caturaṅgulaḥ |

70.2७०.२

आरेवतो व्याधिघातः प्रग्रहः कृतमालकः ॥ (७०।२)

ārevato vyādhighātaḥ pragrahaḥ kṛtamālakaḥ ||

71.1७१.१

कलिङ्गकस् त्व् इन्द्रयवो वत्सकः कौटजं फलम् । (७१।१)

kaliṅgakas tv indrayavo vatsakaḥ kauṭajaṃ phalam |

71.2७१.२

पाटली दीर्घवृत्ता च स्थल्यामोघाम्बुवासिनी ॥ (७१।२)

pāṭalī dīrghavṛttā ca sthalyāmoghāmbuvāsinī ||

72.1७२.१

वृत्ततुण्डा काकतिक्ता शार्ङ्गेष्टाङ्गारवल्लिका । (७२।१)

vṛttatuṇḍā kākatiktā śārṅgeṣṭāṅgāravallikā |

72.2७२.२

व्याघ्रपादः स्रुवतरुः स्वादुकण्टो विकङ्कतः ॥ (७२।२)

vyāghrapādaḥ sruvataruḥ svādukaṇṭo vikaṅkataḥ ||

73.1७३.१

किराततिक्तो भूनिम्बः कत्तृणः काण्डतिक्तकः । (७३।१)

kirātatikto bhūnimbaḥ kattṛṇaḥ kāṇḍatiktakaḥ |

73.2७३.२

सैर्यकस् तु सहचरः सर्यको मृदुपुष्पकः ॥ (७३।२)

sairyakas tu sahacaraḥ saryako mṛdupuṣpakaḥ ||

74.1७४.१

बाणः स्मृतो नीलपुष्पः धीरशौर्यकघोश्वराः । (७४।१)

bāṇaḥ smṛto nīlapuṣpaḥ dhīraśauryakaghośvarāḥ |

74.2७४.२

पूतिकरञ्जः कैडर्यः प्रकीर्यश् चिरबिल्वकः ॥ (७४।२)

pūtikarañjaḥ kaiḍaryaḥ prakīryaś cirabilvakaḥ ||

75.1७५.१

उदकीर्यो नक्तमालः करञ्जो लाजपुष्पकः । (७५।१)

udakīryo naktamālaḥ karañjo lājapuṣpakaḥ |

75.2७५.२

सप्तच्छदो ऽयुग्मपत्त्रः सप्ताह्वो गुच्छपुष्पकः ॥ (७५।२)

saptacchado 'yugmapattraḥ saptāhvo gucchapuṣpakaḥ ||

76.1७६.१

चित्रको द्वीपिसंज्ञस् तु वह्निपर्यायवाचकः । (७६।१)

citrako dvīpisaṃjñas tu vahniparyāyavācakaḥ |

76.2७६.२

रक्तचित्रस् तथान्यस् तु महाङ्गः कालमूलकः ॥ (७६।२)

raktacitras tathānyas tu mahāṅgaḥ kālamūlakaḥ ||

77.1७७.१

पानीयवल्ली सुषवी बृहद्वल्ल्य् उत्पलच्छदा । (७७।१)

pānīyavallī suṣavī bṛhadvally utpalacchadā |

77.2७७.२

गालो राठो ऽथ मदनः पिण्डीतः करहाटकः ॥ (७७।२)

gālo rāṭho 'tha madanaḥ piṇḍītaḥ karahāṭakaḥ ||

78.1७८.१

शल्यकैडर्यवृक्षः स्याच् छर्दनस् तगरः फलम् । (७८।१)

śalyakaiḍaryavṛkṣaḥ syāc chardanas tagaraḥ phalam |

78.2७८.२

घोण्टो मुण्ठगोपघोण्टौ पद्मकी मर्कटाह्वया ॥ (७८।२)

ghoṇṭo muṇṭhagopaghoṇṭau padmakī markaṭāhvayā ||

79.1७९.१

असनतिनिशभूर्जश्वेतवाहप्रकीर्या खदिरकदरभण्डीशिंशपामेषशृङ्ग्यः । (७९।१)

asanatiniśabhūrjaśvetavāhaprakīryā khadirakadarabhaṇḍīśiṃśapāmeṣaśṛṅgyaḥ |

79.2७९.२

त्रिहिमतलपलाशाः जोङ्गकः शाकशालौ क्रमुकधवकलिङ्गच्छागकर्णाश्वकर्णाः ॥ (७९।२)

trihimatalapalāśāḥ joṅgakaḥ śākaśālau kramukadhavakaliṅgacchāgakarṇāśvakarṇāḥ ||

80.1८०.१

असनादिर् विजयते श्वित्रकुष्ठकफक्रिमीन् । (८०।१)

asanādir vijayate śvitrakuṣṭhakaphakrimīn |

80.2८०.२

पाण्डुरोगं प्रमेहं च मेदोदोषनिबर्हणः ॥ (८०।२)

pāṇḍurogaṃ pramehaṃ ca medodoṣanibarhaṇaḥ ||

81.1८१.१

असनादौ पीतसारः प्रियको बीजको ऽसनः । (८१।१)

asanādau pītasāraḥ priyako bījako 'sanaḥ |

81.2८१.२

स्यन्दनः स्तिमितो नेमिः रथद्रुः सर्वसाधकः ॥ (८१।२)

syandanaḥ stimito nemiḥ rathadruḥ sarvasādhakaḥ ||

82.1८२.१

भूर्जो भुर्जो बहुपुटो मृदुत्वक् चास्थिरच्छदः । (८२।१)

bhūrjo bhurjo bahupuṭo mṛdutvak cāsthiracchadaḥ |

82.2८२.२

पार्थो ऽर्जुनः श्वेतवाहः ककुभः फाल्गुनाह्वयः ॥ (८२।२)

pārtho 'rjunaḥ śvetavāhaḥ kakubhaḥ phālgunāhvayaḥ ||

83.1८३.१

गायत्री खदिरो गीता कुष्ठघ्नो बालपत्त्रकः । (८३।१)

gāyatrī khadiro gītā kuṣṭhaghno bālapattrakaḥ |

83.2८३.२

कदरः खदिरः सारः कोटरी श्यामसारकः ॥ (८३।२)

kadaraḥ khadiraḥ sāraḥ koṭarī śyāmasārakaḥ ||

84.1८४.१

भण्डी शुकद्रुः प्लवंगः शिरीषो मृदुपुष्पकः । (८४।१)

bhaṇḍī śukadruḥ plavaṃgaḥ śirīṣo mṛdupuṣpakaḥ |

84.2८४.२

कपिला शिंशपा कृष्णसारो मण्डलपत्त्रकः ॥ (८४।२)

kapilā śiṃśapā kṛṣṇasāro maṇḍalapattrakaḥ ||

85.1८५.१

बस्तान्त्री मेषशृङ्गी च चक्षुष्या बहुलाङ्गिका । (८५।१)

bastāntrī meṣaśṛṅgī ca cakṣuṣyā bahulāṅgikā |

85.2८५.२

कालेयकं पीतसारं तृतीयं वर्णकृद्धिमम् ॥ (८५।२)

kāleyakaṃ pītasāraṃ tṛtīyaṃ varṇakṛddhimam ||

86.1८६.१

ताडस् तालो दीर्घतरुस् तृणराजस् त्रिबीजकः । (८६।१)

tāḍas tālo dīrghatarus tṛṇarājas tribījakaḥ |

86.2८६.२

पलाशः किंशुको वातरोधो ब्रह्मतरुः पटुः ॥ (८६।२)

palāśaḥ kiṃśuko vātarodho brahmataruḥ paṭuḥ ||

87.1८७.१

जोङ्गकः शीतशमनो लोहनामागरुः स्मृतः । (८७।१)

joṅgakaḥ śītaśamano lohanāmāgaruḥ smṛtaḥ |

87.2८७.२

सजह्विः श्रीकरः शालो रसो निर्यासरालकौ ॥ (८७।२)

sajahviḥ śrīkaraḥ śālo raso niryāsarālakau ||

88.1८८.१

धवो दृढतरुर् गौरः शकटाक्षो मरूद्भवः । (८८।१)

dhavo dṛḍhatarur gauraḥ śakaṭākṣo marūdbhavaḥ |

88.2८८.२

क्रमुकं कैवुकं पूगं कषायं मधुराह्वयम् ॥ (८८।२)

kramukaṃ kaivukaṃ pūgaṃ kaṣāyaṃ madhurāhvayam ||

89.1८९.१

श्वेतघ्नः शीतशमनः बस्तकर्णो ऽजकर्णकः । (८९।१)

śvetaghnaḥ śītaśamanaḥ bastakarṇo 'jakarṇakaḥ |

89.2८९.२

शस्यसंवरणः शूरः कुशिकश् चाश्वकर्णकः ॥ (८९।२)

śasyasaṃvaraṇaḥ śūraḥ kuśikaś cāśvakarṇakaḥ ||

90.1९०.१

वरुणसैर्यकयुग्मशतावरीदहनमोरटबिल्वविषाणिकाः । (९०।१)

varuṇasairyakayugmaśatāvarīdahanamoraṭabilvaviṣāṇikāḥ |

90.2९०.२

द्विबृहतीद्विकरञ्जजयाद्वयं बहलपल्लवदर्भरुजाकराः ॥ (९०।२)

dvibṛhatīdvikarañjajayādvayaṃ bahalapallavadarbharujākarāḥ ||

91.1९१.१

वरुणादिः कफं मेदो मन्दाग्नित्वं नियच्छति । (९१।१)

varuṇādiḥ kaphaṃ medo mandāgnitvaṃ niyacchati |

91.2९१.२

आढ्यवातं शिरःशूलं गुल्मं चान्तः सविद्रधिम् ॥ (९१।२)

āḍhyavātaṃ śiraḥśūlaṃ gulmaṃ cāntaḥ savidradhim ||

92.1९२.१

वरुणादौ श्वेतपुष्पो वरुणो वरणः स्मृतः । (९२।१)

varuṇādau śvetapuṣpo varuṇo varaṇaḥ smṛtaḥ |

92.2९२.२

शटालवृक्षो बिल्वो ऽस्त्री पूतिवातो महाफलः ॥ (९२।२)

śaṭālavṛkṣo bilvo 'strī pūtivāto mahāphalaḥ ||

93.1९३.१

मालूरः श्रीफलः शैवः शाण्डिल्यः श्रीनिवासकः । (९३।१)

mālūraḥ śrīphalaḥ śaivaḥ śāṇḍilyaḥ śrīnivāsakaḥ |

93.2९३.२

महाकाल्यजशृङ्गी च कूर्चपर्णी विषाणिका ॥ (९३।२)

mahākālyajaśṛṅgī ca kūrcaparṇī viṣāṇikā ||

94.1९४.१

जयाग्निमन्थो ऽरणिका तक्कारी वैजयन्तिका । (९४।१)

jayāgnimantho 'raṇikā takkārī vaijayantikā |

94.2९४.२

शिग्रुः शोभाञ्जनस् तीक्ष्णगन्धो बहलपल्लवः ॥ (९४।२)

śigruḥ śobhāñjanas tīkṣṇagandho bahalapallavaḥ ||

95.1९५.१

मुरङ्गी शिग्रुको रक्तपुष्पो मधुरशिग्रुकः । (९५।१)

muraṅgī śigruko raktapuṣpo madhuraśigrukaḥ |

95.2९५.२

तृतीयो मधुरः सिंशकेसरो मधुशिग्रुकः ॥ (९५।२)

tṛtīyo madhuraḥ siṃśakesaro madhuśigrukaḥ ||

96.1९६.१

सितं तीक्ष्णं शिग्रुबीजं श्वेताङ्गं मरिचाह्वयम् । (९६।१)

sitaṃ tīkṣṇaṃ śigrubījaṃ śvetāṅgaṃ maricāhvayam |

96.2९६.२

दर्भः कुशो लवः स्थूलः सूक्ष्मो वेदपवित्रकः ॥ (९६।२)

darbhaḥ kuśo lavaḥ sthūlaḥ sūkṣmo vedapavitrakaḥ ||

97.1९७.१

रुजाकरस् त्व् आर्तगलो हुंकारो भीषणाह्वयः । (९७।१)

rujākaras tv ārtagalo huṃkāro bhīṣaṇāhvayaḥ |

97.2९७.२

जालवृक्षो दुष्प्रधर्षः स्वादुतिक्तफलः स्मृतः ॥ (९७।२)

jālavṛkṣo duṣpradharṣaḥ svādutiktaphalaḥ smṛtaḥ ||

98.1९८.१

ऊषकस् तुत्थकं हिङ्गु कासीसद्वयसैन्धवम् । (९८।१)

ūṣakas tutthakaṃ hiṅgu kāsīsadvayasaindhavam |

98.2९८.२

सशिलाजतु कृच्छ्राश्मगुल्ममेदःकफापहम् ॥ (९८।२)

saśilājatu kṛcchrāśmagulmamedaḥkaphāpaham ||

99.1९९.१

ऊषकादौ तु वृषको वूषको रुचकाह्वयः । (९९।१)

ūṣakādau tu vṛṣako vūṣako rucakāhvayaḥ |

99.2९९.२

ऊषो निःसारकः सिंहो मूत्रवृद्धिकरः स्मृतः ॥ (९९।२)

ūṣo niḥsārakaḥ siṃho mūtravṛddhikaraḥ smṛtaḥ ||

100.1१००.१

तुत्थकठिनं तुत्थकं द्वेधा कर्परं बर्हिकण्टकम् । (१००।१)

tutthakaṭhinaṃ tutthakaṃ dvedhā karparaṃ barhikaṇṭakam |

100.2१००.२

ड़ेरुल अस ड़ेतिदजन्तुघ्नं जरणं हिङ्गु रामठं भूतनाशनम् ॥ (१००।२)

Ferula asa fetidajantughnaṃ jaraṇaṃ hiṅgu rāmaṭhaṃ bhūtanāśanam ||

101.1१०१.१

कासीस:: सुब्त्य्पेस्कासीसं पांशुधावाख्यं द्वितीयं पुष्पसंज्ञकम् । (१०१।१)

kāsīsa:: subtypeskāsīsaṃ pāṃśudhāvākhyaṃ dvitīyaṃ puṣpasaṃjñakam |

101.2१०१.२

सैन्धव:: स्य्नोन्य्म्स्सैन्धवं माणिमन्थं च नादेयं लवणोत्तमम् ॥ (१०१।२)

saindhava:: synonymssaindhavaṃ māṇimanthaṃ ca nādeyaṃ lavaṇottamam ||

102.1१०२.१

शिलाजतु:: स्य्नोन्य्म्स्शिलाजं धातुजं ज्ञेयं मन्दरोत्थं शिलाजतु । (१०२।१)

śilājatu:: synonymsśilājaṃ dhātujaṃ jñeyaṃ mandarotthaṃ śilājatu |

102.2१०२.२

पार्वतं शैलनिर्यासः गिरिजं च शिलाह्वयम् ॥ (१०२।२)

pārvataṃ śailaniryāsaḥ girijaṃ ca śilāhvayam ||

103.2१०३.२

वृक्षादनीनलकुशद्वयगुण्ठगुन्द्राभल्लूकमोरटकुरण्टकरम्भपार्थाः ॥ (१०३।२)

vṛkṣādanīnalakuśadvayaguṇṭhagundrābhallūkamoraṭakuraṇṭakarambhapārthāḥ ||

104.1१०४.१

वर्गो वीरतराद्यो ऽयं हन्ति वातकृतान् गदान् । (१०४।१)

vargo vīratarādyo 'yaṃ hanti vātakṛtān gadān |

104.2१०४.२

अश्मरीशर्करामूत्रकृच्छ्राघातरुजाहरः ॥ (१०४।२)

aśmarīśarkarāmūtrakṛcchrāghātarujāharaḥ ||

105.1१०५.१

वेल्लन्तरो वीरतरुर् गणे वीरतरादिके । (१०५।१)

vellantaro vīratarur gaṇe vīratarādike |

105.2१०५.२

वसुकः स्थूलपुष्पश् च बुकश् चेश्वरमल्लिका ॥ (१०५।२)

vasukaḥ sthūlapuṣpaś ca bukaś ceśvaramallikā ||

106.1१०६.१

सिंहास्यः कर्कटश् चैव वृषकश् चाटरूषकः । (१०६।१)

siṃhāsyaḥ karkaṭaś caiva vṛṣakaś cāṭarūṣakaḥ |

106.2१०६.२

वेणुपत्त्री वृषा पार्वी पर्वणी वंशपत्त्रिका ॥ (१०६।२)

veṇupattrī vṛṣā pārvī parvaṇī vaṃśapattrikā ||

107.1१०७.१

अश्मभेदी शिलाभेदी ज्ञेया पाषाणभेदिका । (१०७।१)

aśmabhedī śilābhedī jñeyā pāṣāṇabhedikā |

107.2१०७.२

उत्कटा सूक्ष्मपत्त्रा च दीर्घलोहितयष्टिका ॥ (१०७।२)

utkaṭā sūkṣmapattrā ca dīrghalohitayaṣṭikā ||

108.1१०८.१

शरेक्षुकुसुमौ बाणः स काण्डेक्षुनिभाङ्घ्रिकः । (१०८।१)

śarekṣukusumau bāṇaḥ sa kāṇḍekṣunibhāṅghrikaḥ |

108.2१०८.२

श्वेतचामरकः काशो गुन्द्रा स्याद् गुच्छपुष्पिका ॥ (१०८।२)

śvetacāmarakaḥ kāśo gundrā syād gucchapuṣpikā ||

109.1१०९.१

वृक्षादनी तु शिखरो वन्दाकः कामवृक्षकः । (१०९।१)

vṛkṣādanī tu śikharo vandākaḥ kāmavṛkṣakaḥ |

109.2१०९.२

मृदुपुष्पो ऽथ सुषिरो नदीस्थो नलको नलः ॥ (१०९।२)

mṛdupuṣpo 'tha suṣiro nadīstho nalako nalaḥ ||

110.1११०.१

गुण्ठो वृत्ततृणः शुण्ठः शृङ्गवेराभमूलकः । (११०।१)

guṇṭho vṛttatṛṇaḥ śuṇṭhaḥ śṛṅgaverābhamūlakaḥ |

110.2११०.२

भल्लूको भूतवृक्षश् च श्योनाकश् चैव टुण्टुकः ॥ (११०।२)

bhallūko bhūtavṛkṣaś ca śyonākaś caiva ṭuṇṭukaḥ ||

111.1१११.१

श्रीहस्तिनी कुरटका पिचुकः शितिवारकः । (१११।१)

śrīhastinī kuraṭakā picukaḥ śitivārakaḥ |

111.2१११.२

कृष्णसूक्ष्मफला युक्तपुष्पा मस्तकमञ्जरी ॥ (१११।२)

kṛṣṇasūkṣmaphalā yuktapuṣpā mastakamañjarī ||

112.1११२.१

करम्भः कर्कशो युग्मफला चोत्तमकन्यका । (११२।१)

karambhaḥ karkaśo yugmaphalā cottamakanyakā |

112.2११२.२

कपोतवङ्का वरदा रविभक्ता सुवर्चला ॥ (११२।२)

kapotavaṅkā varadā ravibhaktā suvarcalā ||

113.1११३.१

रोध्रशाबरकरोध्रपलाशाः जिङ्गिणीसरलकट्फलयुक्ताः । (११३।१)

rodhraśābarakarodhrapalāśāḥ jiṅgiṇīsaralakaṭphalayuktāḥ |

113.2११३.२

कुत्सिताम्बकदलीगतशोकाः सैलवालुपरिपेलवमोचाः ॥ (११३।२)

kutsitāmbakadalīgataśokāḥ sailavāluparipelavamocāḥ ||

114.1११४.१

एष रोध्रादिको नाम मेदःकफहरो गणः । (११४।१)

eṣa rodhrādiko nāma medaḥkaphaharo gaṇaḥ |

114.2११४.२

योनिदोषहरः स्तम्भी वर्ण्यो विषविनाशनः ॥ (११४।२)

yonidoṣaharaḥ stambhī varṇyo viṣavināśanaḥ ||

115.1११५.१

लोध्रादौ तिल्वको लोध्रस् तिरीटः पट्टिकाह्वयः । (११५।१)

lodhrādau tilvako lodhras tirīṭaḥ paṭṭikāhvayaḥ |

115.2११५.२

द्वितीयः शाबरः श्वेतो घनत्वक् चाक्षिभेषजः ॥ (११५।२)

dvitīyaḥ śābaraḥ śveto ghanatvak cākṣibheṣajaḥ ||

116.1११६.१

जिङ्गिणी झिङ्गिणी ज्ञेया मोचकी गुडमञ्जरी । (११६।१)

jiṅgiṇī jhiṅgiṇī jñeyā mocakī guḍamañjarī |

116.2११६.२

पूतिकाष्ठं देववृक्षः सरलो देवदारुकः ॥ (११६।२)

pūtikāṣṭhaṃ devavṛkṣaḥ saralo devadārukaḥ ||

117.1११७.१

सुरकाष्ठं भद्रदारुः देवपर्यायवाचकः । (११७।१)

surakāṣṭhaṃ bhadradāruḥ devaparyāyavācakaḥ |

117.2११७.२

सुगन्धा सुवहा रास्ना युक्ताह्वा गन्धनाकुली ॥ (११७।२)

sugandhā suvahā rāsnā yuktāhvā gandhanākulī ||

118.1११८.१

सुरभिश् च कदम्बश् च कुञ्चिताङ्गो हरिप्रियः । (११८।१)

surabhiś ca kadambaś ca kuñcitāṅgo haripriyaḥ |

118.2११८.२

रम्भा तु कदली मोचा वृत्तपुष्पांशुमत्फला ॥ (११८।२)

rambhā tu kadalī mocā vṛttapuṣpāṃśumatphalā ||

119.1११९.१

अशोको विगतशोकः सुभगस् ताम्रपल्लवः । (११९।१)

aśoko vigataśokaḥ subhagas tāmrapallavaḥ |

119.2११९.२

एलवालुकम् ऐलेयं बालेयं हरिवालुकम् ॥ (११९।२)

elavālukam aileyaṃ bāleyaṃ harivālukam ||

120.1१२०.१

कुटन्नटं प्लवंगं च वितुन्नं परिपेलवम् । (१२०।१)

kuṭannaṭaṃ plavaṃgaṃ ca vitunnaṃ paripelavam |

120.2१२०.२

सुरभिः सल्लकी मोचा महारम्भा गजप्रिया ॥ (१२०।२)

surabhiḥ sallakī mocā mahārambhā gajapriyā ||

121.1१२१.१

अर्कालर्कौ नागदन्ती विशल्या भार्ङ्गी रास्ना वृश्चिकाली प्रकीर्या । (१२१।१)

arkālarkau nāgadantī viśalyā bhārṅgī rāsnā vṛścikālī prakīryā |

121.2१२१.२

प्रत्यक्पुष्पी पीततैलोदकीर्या श्वेतायुग्मं तापसानां च वृक्षः ॥ (१२१।२)

pratyakpuṣpī pītatailodakīryā śvetāyugmaṃ tāpasānāṃ ca vṛkṣaḥ ||

122.1१२२.१

अयम् अर्कादिको वर्गः कफमेदोविषापहः । (१२२।१)

ayam arkādiko vargaḥ kaphamedoviṣāpahaḥ |

122.2१२२.२

कृमिकुष्ठप्रशमनो विशेषाद् व्रणशोधनः ॥ (१२२।२)

kṛmikuṣṭhapraśamano viśeṣād vraṇaśodhanaḥ ||

123.1१२३.१

अर्कादौ तु सदापुष्पा सूर्याह्वार्कस् तु रूपिका । (१२३।१)

arkādau tu sadāpuṣpā sūryāhvārkas tu rūpikā |

123.2१२३.२

मन्दारः श्वेतकुसुमो ऽलर्को विकरणः स्मृतः ॥ (१२३।२)

mandāraḥ śvetakusumo 'larko vikaraṇaḥ smṛtaḥ ||

124.1१२४.१

नागदन्ती श्वेतघण्टा नागिनी पूर्वपुष्पिका । (१२४।१)

nāgadantī śvetaghaṇṭā nāginī pūrvapuṣpikā |

124.2१२४.२

विशल्या हलिनी वह्मिजिह्वा लाङ्गलिका स्मृता ॥ (१२४।२)

viśalyā halinī vahmijihvā lāṅgalikā smṛtā ||

125.1१२५.१

भार्ङ्गी फञ्जी च पालिन्दी द्विजयष्टिः सुगन्धिका । (१२५।१)

bhārṅgī phañjī ca pālindī dvijayaṣṭiḥ sugandhikā |

125.2१२५.२

अपामार्गः शैखरिकः प्रत्यक्पुष्पी मयूरकः ॥ (१२५।२)

apāmārgaḥ śaikharikaḥ pratyakpuṣpī mayūrakaḥ ||

126.1१२६.१

काकादनी पीततैला वेगा काकाण्डकी तथा । (१२६।१)

kākādanī pītatailā vegā kākāṇḍakī tathā |

126.2१२६.२

ज्योतिष्मती पीततैला वेगा कङ्गुणिका स्मृता ॥ (१२६।२)

jyotiṣmatī pītatailā vegā kaṅguṇikā smṛtā ||

127.1१२७.१

श्वेता सुनाभिः कटभी किणिही मधुरेणुका । (१२७।१)

śvetā sunābhiḥ kaṭabhī kiṇihī madhureṇukā |

127.2१२७.२

कटंभरा महाश्वेता कालिन्दी कटभी सिता ॥ (१२७।२)

kaṭaṃbharā mahāśvetā kālindī kaṭabhī sitā ||

128.1१२८.१

कुमार्याख्या महाश्वेता वन्ध्या कर्कोटकी तथा । (१२८।१)

kumāryākhyā mahāśvetā vandhyā karkoṭakī tathā |

128.2१२८.२

इङ्गुदस् तिक्तमञ्जा च पीलुकस् तापसद्रुमः ॥ (१२८।२)

iṅgudas tiktamañjā ca pīlukas tāpasadrumaḥ ||

129.1१२९.१

सुरसयुगफणिज्जं कालमाला विडङ्गं खरबुसवृषकर्णी कट्फलं कासमर्दः । (१२९।१)

surasayugaphaṇijjaṃ kālamālā viḍaṅgaṃ kharabusavṛṣakarṇī kaṭphalaṃ kāsamardaḥ |

129.2१२९.२

क्षवकसरसिभार्ङ्गीकार्मुकाः काकमाची कुलहलविषमुष्टी भूस्तृणो भूतवेशी ॥ (१२९।२)

kṣavakasarasibhārṅgīkārmukāḥ kākamācī kulahalaviṣamuṣṭī bhūstṛṇo bhūtaveśī ||

130.1१३०.१

सुरसादिर् गणः श्लेष्ममेदःकृमिनिषूदनः । (१३०।१)

surasādir gaṇaḥ śleṣmamedaḥkṛminiṣūdanaḥ |

130.2१३०.२

प्रतिश्यायारुचिश्वासकासघ्नो व्रणशोधनः ॥ (१३०।२)

pratiśyāyāruciśvāsakāsaghno vraṇaśodhanaḥ ||

131.1१३१.१

सुरसादौ गणे द्वेधा सुरा कृष्णगौरतः । (१३१।१)

surasādau gaṇe dvedhā surā kṛṣṇagaurataḥ |

131.2१३१.२

स्वादुगन्धिच्छदा चैव कायस्था तुलसी तथा ॥ (१३१।२)

svādugandhicchadā caiva kāyasthā tulasī tathā ||

132.1१३२.१

फणिज्जको मञ्जरीकस् तीक्ष्णगन्धः सुगन्धिकः । (१३२।१)

phaṇijjako mañjarīkas tīkṣṇagandhaḥ sugandhikaḥ |

132.2१३२.२

कृष्णसर्जकः कालमालः वठिञ्जरकुठेरकौ ॥ (१३२।२)

kṛṣṇasarjakaḥ kālamālaḥ vaṭhiñjarakuṭherakau ||

133.1१३३.१

विडङ्गं कृमिजिद् बल्यं किरीटं श्वेततण्डुलम् । (१३३।१)

viḍaṅgaṃ kṛmijid balyaṃ kirīṭaṃ śvetataṇḍulam |

133.2१३३.२

शूकात्मकः खरबुसौ मरुवः खरपत्त्रकः ॥ (१३३।२)

śūkātmakaḥ kharabusau maruvaḥ kharapattrakaḥ ||

134.1१३४.१

वृषकर्ण्याखुकर्णी च तथा भूमिपरिश्रया । (१३४।१)

vṛṣakarṇyākhukarṇī ca tathā bhūmipariśrayā |

134.2१३४.२

राजक्षवः पीतपुष्पः कासघ्नं कासमर्दकः ॥ (१३४।२)

rājakṣavaḥ pītapuṣpaḥ kāsaghnaṃ kāsamardakaḥ ||

135.1१३५.१

उद्वेगजननस् तीक्ष्णः क्षवकः क्षुद्विबोधकः । (१३५।१)

udvegajananas tīkṣṇaḥ kṣavakaḥ kṣudvibodhakaḥ |

135.2१३५.२

कपित्थपत्त्री झरसी निर्झरा झरपत्त्रिका ॥ (१३५।२)

kapitthapattrī jharasī nirjharā jharapattrikā ||

136.1१३६.१

प्राचीना बोधकी कान्ता कामुका रक्तमञ्जरी । (१३६।१)

prācīnā bodhakī kāntā kāmukā raktamañjarī |

136.2१३६.२

माधवी स्याद् अमुक्तश् च सुवसन्तो ऽतिमुक्तकः ॥ (१३६।२)

mādhavī syād amuktaś ca suvasanto 'timuktakaḥ ||

137.1१३७.१

काकमाची गूढफला काकाह्वा माचिकापि च । (१३७।१)

kākamācī gūḍhaphalā kākāhvā mācikāpi ca |

137.2१३७.२

वोलो वृद्धः कुलहलो जम्बूलो भूकदम्बकः ॥ (१३७।२)

volo vṛddhaḥ kulahalo jambūlo bhūkadambakaḥ ||

138.1१३८.१

विषमुष्टिश् च कर्कोटी क्षयाह्वा केशमुष्टिका । (१३८।१)

viṣamuṣṭiś ca karkoṭī kṣayāhvā keśamuṣṭikā |

138.2१३८.२

पुत्राञ्जलिः भूतकेशी भूस्तृणो गुह्यबीजकः ॥ (१३८।२)

putrāñjaliḥ bhūtakeśī bhūstṛṇo guhyabījakaḥ ||

139.1१३९.१

भूतावेशी भूतकेशी निर्गुण्डी तिन्दुवारकः । (१३९।१)

bhūtāveśī bhūtakeśī nirguṇḍī tinduvārakaḥ |

139.2१३९.२

शेफालिका श्वेतपुष्पा श्वेतनिर्गुण्डिका स्मृता ॥ (१३९।२)

śephālikā śvetapuṣpā śvetanirguṇḍikā smṛtā ||

140.1१४०.१

मुष्ककस्नुग्वराद्वीपिपलाशधवशिंशपाः । (१४०।१)

muṣkakasnugvarādvīpipalāśadhavaśiṃśapāḥ |

140.2१४०.२

गुल्ममेहाश्मरीपाण्डुमेदोऽर्शःकफशुक्रजित् ॥ (१४०।२)

gulmamehāśmarīpāṇḍumedo'rśaḥkaphaśukrajit ||

141.1१४१.१

मुष्ककादौ तु शिखरी मुष्कको मोक्षकस् तथा । (१४१।१)

muṣkakādau tu śikharī muṣkako mokṣakas tathā |

141.2१४१.२

कालमुष्कः क्षारवृक्षः क्षीणवारिफलः स्मृतः ॥ (१४१।२)

kālamuṣkaḥ kṣāravṛkṣaḥ kṣīṇavāriphalaḥ smṛtaḥ ||

142.1१४२.१

स्नुहीसुधा वज्री महावृक्षो ग्रन्थिला स्नुग् गुडा स्नुही । (१४२।१)

snuhīsudhā vajrī mahāvṛkṣo granthilā snug guḍā snuhī |

142.2१४२.२

समन्तदुग्धा श्वजिह्वपत्रश् च युग्मकण्टकः ॥ (१४२।२)

samantadugdhā śvajihvapatraś ca yugmakaṇṭakaḥ ||

143.1१४३.१

वत्सकमूर्वाभार्ङ्गीकटुका मरीचं घुणप्रिया च गण्डीरम् । (१४३।१)

vatsakamūrvābhārṅgīkaṭukā marīcaṃ ghuṇapriyā ca gaṇḍīram |

143.2१४३.२

एला पाठा जाजी कट्वङ्गफलाजमोदसिद्धार्थवचाः ॥ (१४३।२)

elā pāṭhā jājī kaṭvaṅgaphalājamodasiddhārthavacāḥ ||

144.1१४४.१

जीरकहिङ्गुविडङ्गं पशुगन्धा पञ्चकोलकं हन्ति । (१४४।१)

jīrakahiṅguviḍaṅgaṃ paśugandhā pañcakolakaṃ hanti |

144.2१४४.२

चलकफमेदःपीनसगुल्मज्वरशूलदुर्नाम्नः ॥ (१४४।२)

calakaphamedaḥpīnasagulmajvaraśūladurnāmnaḥ ||

145.1१४५.१

वनतिक्तो वत्सकादौ कुटजो गिरिमल्लिका । (१४५।१)

vanatikto vatsakādau kuṭajo girimallikā |

145.2१४५.२

वृक्षकः शक्रवृक्षश् च वत्सकः कुटजस् तथा ॥ (१४५।२)

vṛkṣakaḥ śakravṛkṣaś ca vatsakaḥ kuṭajas tathā ||

146.1१४६.१

भङ्गुरातिविषा माद्री शुक्लकन्दा घुणप्रिया । (१४६।१)

bhaṅgurātiviṣā mādrī śuklakandā ghuṇapriyā |

146.2१४६.२

द्वितीया तु प्रतिविषा श्वेतरक्तविषा मता ॥ (१४६।२)

dvitīyā tu prativiṣā śvetaraktaviṣā matā ||

147.1१४७.१

दीर्घवृन्तो महानिम्बः कट्वङ्गो ऽरलुतिक्तकः । (१४७।१)

dīrghavṛnto mahānimbaḥ kaṭvaṅgo 'ralutiktakaḥ |

147.2१४७.२

दीप्यकं त्व् अजमोदस् तु यवानी जरणाह्वया ॥ (१४७।२)

dīpyakaṃ tv ajamodas tu yavānī jaraṇāhvayā ||

148.1१४८.१

वचोग्रगन्धा जटिला षड्ग्रन्था हैमवत्यपि । (१४८।१)

vacogragandhā jaṭilā ṣaḍgranthā haimavatyapi |

148.2१४८.२

शुक्ला या सा स्वादुकन्दा सुवासा हिमसंभवा ॥ (१४८।२)

śuklā yā sā svādukandā suvāsā himasaṃbhavā ||

149.1१४९.१

वचाजलददेवाह्वनागरातिविषामयाः । (१४९।१)

vacājaladadevāhvanāgarātiviṣāmayāḥ |

149.2१४९.२

हरिद्राद्वययष्ट्याह्वकलशीकुटजोद्भवाः ॥ (१४९।२)

haridrādvayayaṣṭyāhvakalaśīkuṭajodbhavāḥ ||

150.1१५०.१

वचाहरिद्रादिगणाव् आमातीसारनाशनौ । (१५०।१)

vacāharidrādigaṇāv āmātīsāranāśanau |

150.2१५०.२

मेदःकफाढ्यपवनस्तन्यदोषनिबर्हणौ ॥ (१५०।२)

medaḥkaphāḍhyapavanastanyadoṣanibarhaṇau ||

151.1१५१.१

वचादौ प्राग् वचा प्रोक्ता मुस्ता तु जलदाह्वया । (१५१।१)

vacādau prāg vacā proktā mustā tu jaladāhvayā |

151.2१५१.२

गाङ्गेयी कुरुविन्दा च देवाह्वा भद्रमुस्तकम् ॥ (१५१।२)

gāṅgeyī kuruvindā ca devāhvā bhadramustakam ||

152.1१५२.१

हरिद्रादिगणं वक्ष्ये गौरी श्यामा च निर्विषा । (१५२।१)

haridrādigaṇaṃ vakṣye gaurī śyāmā ca nirviṣā |

152.2१५२.२

निशा क्षपा च रात्रिश् च वरा लोमशमूलिका ॥ (१५२।२)

niśā kṣapā ca rātriś ca varā lomaśamūlikā ||

153.1१५३.१

स्वर्णवर्णा हरिद्रा तु निशाह्वा रजनी तथा । (१५३।१)

svarṇavarṇā haridrā tu niśāhvā rajanī tathā |

153.2१५३.२

दार्वी कटंकटेरी च पर्जन्या च पचम्पचा ॥ (१५३।२)

dārvī kaṭaṃkaṭerī ca parjanyā ca pacampacā ||

154.1१५४.१

प्रियङ्गुपुष्पाञ्जनयुग्मपद्माः पद्माद्रजो योजनवल्ल्यनन्ता । (१५४।१)

priyaṅgupuṣpāñjanayugmapadmāḥ padmādrajo yojanavallyanantā |

154.2१५४.२

मानद्रुमो मोचरसः समङ्गा पुन्नागशीतं मदनीयहेतुः ॥ (१५४।२)

mānadrumo mocarasaḥ samaṅgā punnāgaśītaṃ madanīyahetuḥ ||

155.1१५५.१

अम्बष्ठा मधुकं नमस्करी नन्दीवृक्षपलाशकच्छुरा । (१५५।१)

ambaṣṭhā madhukaṃ namaskarī nandīvṛkṣapalāśakacchurā |

155.2१५५.२

रोध्रं धातकिबिल्वपेशिके कट्वङ्गं कमलोद्भवं रजः ॥ (१५५।२)

rodhraṃ dhātakibilvapeśike kaṭvaṅgaṃ kamalodbhavaṃ rajaḥ ||

156.1१५६.१

गणौ प्रियङ्ग्वम्बष्ठादी पक्वातीसारनाशनौ । (१५६।१)

gaṇau priyaṅgvambaṣṭhādī pakvātīsāranāśanau |

156.2१५६.२

सन्धानीयौ हितौ पित्ते व्रणानाम् अपि रोपणौ ॥ (१५६।२)

sandhānīyau hitau pitte vraṇānām api ropaṇau ||

157.1१५७.१

प्रियङ्ग्वादिगणे पूर्वं प्रियङ्गुः समुदाहृता । (१५७।१)

priyaṅgvādigaṇe pūrvaṃ priyaṅguḥ samudāhṛtā |

157.2१५७.२

पद्मासितारविन्दा च चारटी पद्मचारिणी ॥ (१५७।२)

padmāsitāravindā ca cāraṭī padmacāriṇī ||

158.1१५८.१

रजः परागं किञ्जल्कं केसरं पद्मसंभवम् । (१५८।१)

rajaḥ parāgaṃ kiñjalkaṃ kesaraṃ padmasaṃbhavam |

158.2१५८.२

मञ्जिष्ठा विजया रक्ता समङ्गा विकसारुणा ॥ (१५८।२)

mañjiṣṭhā vijayā raktā samaṅgā vikasāruṇā ||

159.1१५९.१

मञ्जुका रक्तयष्टी च ताम्रा योजनवल्ल्य् अपि । (१५९।१)

mañjukā raktayaṣṭī ca tāmrā yojanavally api |

159.2१५९.२

अनन्ता दीर्घमूला च समुद्रान्तो यवासकः ॥ (१५९।२)

anantā dīrghamūlā ca samudrānto yavāsakaḥ ||

160.1१६०.१

सारद्रुः शाल्मली मोचा पुराणी रक्तपुष्पिका । (१६०।१)

sāradruḥ śālmalī mocā purāṇī raktapuṣpikā |

160.2१६०.२

निर्यासो यस् तु शाल्मल्याः स मोचरससंज्ञकः ॥ (१६०।२)

niryāso yas tu śālmalyāḥ sa mocarasasaṃjñakaḥ ||

161.1१६१.१

समङ्गा शतपत्त्रा च तथैवाञ्जलिकारिका । (१६१।१)

samaṅgā śatapattrā ca tathaivāñjalikārikā |

161.2१६१.२

नमस्कारी रक्तमूला तथा पुष्पावरोधिका ॥ (१६१।२)

namaskārī raktamūlā tathā puṣpāvarodhikā ||

162.1१६२.१

पुंनागः पुरुषाह्वश् च तुङ्गाख्यो रक्तकेसरः । (१६२।१)

puṃnāgaḥ puruṣāhvaś ca tuṅgākhyo raktakesaraḥ |

162.2१६२.२

नमेरुर् देवपुंनागः स्कन्धपुष्पः सुराह्वयः ॥ (१६२।२)

namerur devapuṃnāgaḥ skandhapuṣpaḥ surāhvayaḥ ||

163.1१६३.१

मदहेतुः सिन्धुपुष्पी धातकी मदयन्तिका । (१६३।१)

madahetuḥ sindhupuṣpī dhātakī madayantikā |

163.2१६३.२

कुञ्जरा हरिसारा च मदवीर्या मदप्रिया ॥ (१६३।२)

kuñjarā harisārā ca madavīryā madapriyā ||

164.1१६४.१

अम्बष्ठादौ स्मृताम्बष्ठा सहस्री बहुमूलकः । (१६४।१)

ambaṣṭhādau smṛtāmbaṣṭhā sahasrī bahumūlakaḥ |

164.2१६४.२

मधुपर्णी केकिशिखा मयूराह्वा शिखी तथा ॥ (१६४।२)

madhuparṇī kekiśikhā mayūrāhvā śikhī tathā ||

165.1१६५.१

नन्दीवृक्षः प्ररोही च जयवृक्षेन्द्रवृक्षकौ । (१६५।१)

nandīvṛkṣaḥ prarohī ca jayavṛkṣendravṛkṣakau |

165.2१६५.२

कच्छुरा पणिहारी च तीक्ष्णपत्त्रा मरुद्भवा ॥ (१६५।२)

kacchurā paṇihārī ca tīkṣṇapattrā marudbhavā ||

166.1१६६.१

मुस्तावचाग्निद्विनिशाद्वितिक्ताभल्लातपाठात्रिफलीविषाख्याः । (१६६।१)

mustāvacāgnidviniśādvitiktābhallātapāṭhātriphalīviṣākhyāḥ |

166.2१६६.२

कुष्ठं कुटी हैमवती च योनिस्तन्यामयघ्ना मलपाचनाश् च ॥ (१६६।२)

kuṣṭhaṃ kuṭī haimavatī ca yonistanyāmayaghnā malapācanāś ca ||

167.1१६७.१

मुस्तादिके गणे मुस्ता पूर्वम् एव प्रकीर्तिता । (१६७।१)

mustādike gaṇe mustā pūrvam eva prakīrtitā |

167.2१६७.२

तिक्ता च कटुका ज्ञेया रोहिणी कटुरोहिणी ॥ (१६७।२)

tiktā ca kaṭukā jñeyā rohiṇī kaṭurohiṇī ||

168.1१६८.१

स्फोटशोफक्षतकरं भल्लातकम् अरुष्करम् । (१६८।१)

sphoṭaśophakṣatakaraṃ bhallātakam aruṣkaram |

168.2१६८.२

पाकलं वारि भाव्यं च वाप्यं कुष्ठं गदाह्वयम् ॥ (१६८।२)

pākalaṃ vāri bhāvyaṃ ca vāpyaṃ kuṣṭhaṃ gadāhvayam ||

169.1१६९.१

न्याग्रोधपप्पलसदाफलरोध्रयुग्मं जम्बुद्वयार्जुनकपीतनसोमवल्काः । (१६९।१)

nyāgrodhapappalasadāphalarodhrayugmaṃ jambudvayārjunakapītanasomavalkāḥ |

169.2१६९.२

प्लक्षाम्रवञ्जुलपियालपलाशनन्दीकोलीकदम्बविरलामधुकं मधूकम् ॥ (१६९।२)

plakṣāmravañjulapiyālapalāśanandīkolīkadambaviralāmadhukaṃ madhūkam ||

170.1१७०.१

न्यग्रोधादिर् गणो व्रण्यः संग्राही भग्नसाधनः । (१७०।१)

nyagrodhādir gaṇo vraṇyaḥ saṃgrāhī bhagnasādhanaḥ |

170.2१७०.२

मेदःपित्तास्रतृड्दाहयोनिरोगनिबर्हणः ॥ (१७०।२)

medaḥpittāsratṛḍdāhayoniroganibarhaṇaḥ ||

171.1१७१.१

न्यग्रोधादौ यक्षवासो न्यग्रोधो बहुपाद् वटः । (१७१।१)

nyagrodhādau yakṣavāso nyagrodho bahupād vaṭaḥ |

171.2१७१.२

अश्वत्थः पिप्पलो बोधिश् चैत्यद्रुश् चलपत्त्रकः ॥ (१७१।२)

aśvatthaḥ pippalo bodhiś caityadruś calapattrakaḥ ||

172.1१७२.१

उदुम्बरः कृमिफलः सुप्रतिष्ठः सदाफलः । (१७२।१)

udumbaraḥ kṛmiphalaḥ supratiṣṭhaḥ sadāphalaḥ |

172.2१७२.२

बृहत्फला राजजम्बूः काकजम्ब्वल्पसस्यका ॥ (१७२।२)

bṛhatphalā rājajambūḥ kākajambvalpasasyakā ||

173.1१७३.१

फलश्रेणी वरः प्रोक्तः कपिचूतः कपीतनः । (१७३।१)

phalaśreṇī varaḥ proktaḥ kapicūtaḥ kapītanaḥ |

173.2१७३.२

प्लक्षः कुपिप्पलः प्लावो गर्दभाण्डः कपीतनः ॥ (१७३।२)

plakṣaḥ kupippalaḥ plāvo gardabhāṇḍaḥ kapītanaḥ ||

174.1१७४.१

आम्रश् चूतश् चावतलः कान्तः पिण्डफलस् तथा । (१७४।१)

āmraś cūtaś cāvatalaḥ kāntaḥ piṇḍaphalas tathā |

174.2१७४.२

वसन्तदूती माकन्दा भृङ्गेष्टा कोकिलप्रिया ॥ (१७४।२)

vasantadūtī mākandā bhṛṅgeṣṭā kokilapriyā ||

175.1१७५.१

रसालद्रुः सहकारः सौरभः कोकिलप्रियः । (१७५।१)

rasāladruḥ sahakāraḥ saurabhaḥ kokilapriyaḥ |

175.2१७५.२

नादेयो वञ्जुलः प्रोक्तो विदुलो वेतसो ऽपरः ॥ (१७५।२)

nādeyo vañjulaḥ prokto vidulo vetaso 'paraḥ ||

176.1१७६.१

प्रियालस् तु खरस्कन्धश् चारो द्राक्षारसप्रियः । (१७६।१)

priyālas tu kharaskandhaś cāro drākṣārasapriyaḥ |

176.2१७६.२

कर्कन्धूः काष्ठकृत् कोली बदरी युग्मकण्टकः ॥ (१७६।२)

karkandhūḥ kāṣṭhakṛt kolī badarī yugmakaṇṭakaḥ ||

177.1१७७.१

विस्फूर्जनी विकरणी तिन्दुकी विरला स्मृता । (१७७।१)

visphūrjanī vikaraṇī tindukī viralā smṛtā |

177.2१७७.२

कालस्कन्धो नीलसारो द्वितीयः काकतिन्दुकः ॥ (१७७।२)

kālaskandho nīlasāro dvitīyaḥ kākatindukaḥ ||

178.1१७८.१

वक्रशल्या कृष्णफला विरला गृध्रनख्य् अपि । (१७८।१)

vakraśalyā kṛṣṇaphalā viralā gṛdhranakhy api |

178.2१७८.२

गन्धयुक्ता सारवस्त्रा दुर्धर्षा कुण्डली स्मृता ॥ (१७८।२)

gandhayuktā sāravastrā durdharṣā kuṇḍalī smṛtā ||

179.1१७९.१

एलायुग्मतुरुष्ककुष्ठफलिनीमांसीजलध्यामकं स्पृक्काचोरकचोचपत्त्रतगरस्थौणेयजातीरसाः । (१७९।१)

elāyugmaturuṣkakuṣṭhaphalinīmāṃsījaladhyāmakaṃ spṛkkācorakacocapattratagarasthauṇeyajātīrasāḥ |

179.2१७९.२

शुक्तिव्याघ्रिनखो ऽमराह्वमगुरुः श्रीवासकः कुङ्कुमं चण्डागुग्गुलदेवधूपखपुराः पुंनागनागाह्वयम् ॥ (१७९।२)

śuktivyāghrinakho 'marāhvamaguruḥ śrīvāsakaḥ kuṅkumaṃ caṇḍāgugguladevadhūpakhapurāḥ puṃnāganāgāhvayam ||

180.1१८०.१

एलादिको वातकफौ विषं विनियच्छति । (१८०।१)

elādiko vātakaphau viṣaṃ viniyacchati |

180.2१८०.२

वर्णप्रसादनः कण्डूपिटिकाकोठनाशनः ॥ (१८०।२)

varṇaprasādanaḥ kaṇḍūpiṭikākoṭhanāśanaḥ ||

181.1१८१.१

एलादिके पूर्वम् उक्ता सूक्ष्मैलान्या तु कथ्यते । (१८१।१)

elādike pūrvam uktā sūkṣmailānyā tu kathyate |

181.2१८१.२

भद्रैला बृहदेला तु स्थूलैला त्रिपुटोद्भवा ॥ (१८१।२)

bhadrailā bṛhadelā tu sthūlailā tripuṭodbhavā ||

182.1१८२.१

सुहेला च सुषेणी च रेणुका कान्तनामिका । (१८२।१)

suhelā ca suṣeṇī ca reṇukā kāntanāmikā |

182.2१८२.२

पिण्डी तुरुष्कजं तैलं पिरायाकं कृत्रिमं कपिः ॥ (१८२।२)

piṇḍī turuṣkajaṃ tailaṃ pirāyākaṃ kṛtrimaṃ kapiḥ ||

183.1१८३.१

ह्रीवेरं वारि केशाह्वम् उदीच्यं बालकं जलम् । (१८३।१)

hrīveraṃ vāri keśāhvam udīcyaṃ bālakaṃ jalam |

183.2१८३.२

ध्यामकं शबलं गन्धं स्पृक्का देवी लता सती ॥ (१८३।२)

dhyāmakaṃ śabalaṃ gandhaṃ spṛkkā devī latā satī ||

184.1१८४.१

चोरको ग्रन्थिपर्णी स्यात् शटी सोमसमुद्भवा । (१८४।१)

corako granthiparṇī syāt śaṭī somasamudbhavā |

184.2१८४.२

वराङ्गं चर्मनामा च चोचं त्वक् च वराङ्गकम् ॥ (१८४।२)

varāṅgaṃ carmanāmā ca cocaṃ tvak ca varāṅgakam ||

185.1१८५.१

रोमशं छदनं पत्त्रं तमालं रोमशीफलम् । (१८५।१)

romaśaṃ chadanaṃ pattraṃ tamālaṃ romaśīphalam |

185.2१८५.२

बहिष्ठं तगरं वक्रं नतं कालानुसारि च ॥ (१८५।२)

bahiṣṭhaṃ tagaraṃ vakraṃ nataṃ kālānusāri ca ||

186.1१८६.१

चारटी शुकबर्हाख्यं स्थौणेयं तैलपीतकम् । (१८६।१)

cāraṭī śukabarhākhyaṃ sthauṇeyaṃ tailapītakam |

186.2१८६.२

जातीरसो रसो बोलं शुक्तिः कररुहो नखः ॥ (१८६।२)

jātīraso raso bolaṃ śuktiḥ kararuho nakhaḥ ||

187.1१८७.१

बदरीपत्त्रकं चैव ज्ञेयो नागहनुस् तथा । (१८७।१)

badarīpattrakaṃ caiva jñeyo nāgahanus tathā |

187.2१८७.२

समुद्रजो व्याघ्रनखो विज्ञेयो व्याघ्रनामकः ॥ (१८७।२)

samudrajo vyāghranakho vijñeyo vyāghranāmakaḥ ||

188.1१८८.१

श्रीवेष्टको वायसको दधिनामा च कीर्तितः । (१८८।१)

śrīveṣṭako vāyasako dadhināmā ca kīrtitaḥ |

188.2१८८.२

काश्मीरं कुङ्कुमं रक्तं वाह्लीकं घुसृणं वरम् ॥ (१८८।२)

kāśmīraṃ kuṅkumaṃ raktaṃ vāhlīkaṃ ghusṛṇaṃ varam ||

189.1१८९.१

क्रोधना पिशुना चण्डा चौरी शङ्खिनिका मता । (१८९।१)

krodhanā piśunā caṇḍā caurī śaṅkhinikā matā |

189.2१८९.२

महिषाक्षो निशाचारी कौशिको गुग्गुलुः पुरः ॥ (१८९।२)

mahiṣākṣo niśācārī kauśiko gugguluḥ puraḥ ||

190.1१९०.१

रालस् तु देवधूपः स्यात् शालः सर्जरसाह्वयः । (१९०।१)

rālas tu devadhūpaḥ syāt śālaḥ sarjarasāhvayaḥ |

190.2१९०.२

कुन्दुरुर् मेदकः कुन्द्रो विज्ञेयः खपुरस् तथा ॥ (१९०।२)

kundurur medakaḥ kundro vijñeyaḥ khapuras tathā ||

191.1१९१.१

श्यामादन्तीद्रवन्तीक्रमुककुटरणाशंखिनी चर्मसाह्वा स्वर्णक्षीरीगवाक्षीशिखरिरजनकच्छिन्नरोहाकरञ्जाः । (१९१।१)

śyāmādantīdravantīkramukakuṭaraṇāśaṃkhinī carmasāhvā svarṇakṣīrīgavākṣīśikharirajanakacchinnarohākarañjāḥ |

191.2१९१.२

बस्तान्त्री व्याधिघातो बहलबहुरसस् तीक्ष्णवृक्षात् फलानि श्यामाद्यो हन्ति गुल्मं विषमरुचिकफौ हृद्रुजं मूत्रकृच्छ्रम् ॥ (१९१।२)

bastāntrī vyādhighāto bahalabahurasas tīkṣṇavṛkṣāt phalāni śyāmādyo hanti gulmaṃ viṣamarucikaphau hṛdrujaṃ mūtrakṛcchram ||

192.1१९२.१

मसूरविदला श्यामा श्यामादो कालमेषिका । (१९२।१)

masūravidalā śyāmā śyāmādo kālameṣikā |

192.2१९२.२

सुषेणिका शशाह्वा च कालिन्दी कालिका स्मृता ॥ (१९२।२)

suṣeṇikā śaśāhvā ca kālindī kālikā smṛtā ||

193.1१९३.१

चित्रा मुकूलको दन्ती निकुम्भः शम्बरस् तथा । (१९३।१)

citrā mukūlako dantī nikumbhaḥ śambaras tathā |

193.2१९३.२

उदुम्बरच्छदा हस्तिदन्ती स्याद् उपचित्रका ॥ (१९३।२)

udumbaracchadā hastidantī syād upacitrakā ||

194.1१९४.१

न्यग्रोधाह्वा सुतत्रेणी द्रवन्त्य् उन्दुरुकर्णिका । (१९४।१)

nyagrodhāhvā sutatreṇī dravanty undurukarṇikā |

194.2१९४.२

कुम्भस्त्री भट्टिनी सूत्रा श्यामा कुटरणा त्रिवृत् ॥ (१९४।२)

kumbhastrī bhaṭṭinī sūtrā śyāmā kuṭaraṇā trivṛt ||

195.1१९५.१

शङ्खिनी तिक्तला वक्री यवतिक्ता किशोरिका । (१९५।१)

śaṅkhinī tiktalā vakrī yavatiktā kiśorikā |

195.2१९५.२

शङ्खावर्ता शङ्खपुष्पी विशिखा नाहिका स्मृता ॥ (१९५।२)

śaṅkhāvartā śaṅkhapuṣpī viśikhā nāhikā smṛtā ||

196.1१९६.१

सातला सप्तला चर्मकषाह्वावर्तकी स्मृता । (१९६।१)

sātalā saptalā carmakaṣāhvāvartakī smṛtā |

196.2१९६.२

अन्येषां तु तथा ब्राह्मी ब्रह्मनामा तु कीर्तिता ॥ (१९६।२)

anyeṣāṃ tu tathā brāhmī brahmanāmā tu kīrtitā ||

197.1१९७.१

स्वर्णक्षीरी हैमवती कङ्कुष्ठस् तीक्ष्णदुग्धिका । (१९७।१)

svarṇakṣīrī haimavatī kaṅkuṣṭhas tīkṣṇadugdhikā |

197.2१९७.२

इन्द्रवारुणिका चैन्द्री गवाक्षी गजचिर्भिटी ॥ (१९७।२)

indravāruṇikā caindrī gavākṣī gajacirbhiṭī ||

198.1१९८.१

विशाला च विशल्या च सैव प्रोक्ता गवादनी । (१९८।१)

viśālā ca viśalyā ca saiva proktā gavādanī |

198.2१९८.२

गिरिकर्ण्य् अश्वक्षुरकः स्थाणुकर्णी गवादनी ॥ (१९८।२)

girikarṇy aśvakṣurakaḥ sthāṇukarṇī gavādanī ||

199.1१९९.१

नीलस्यन्दा नीलपुष्पी नीलाख्या गिरिकर्णिका । (१९९।१)

nīlasyandā nīlapuṣpī nīlākhyā girikarṇikā |

199.2१९९.२

तिल्वकः शिखरी श्वेतत्वक् तिरीटो बृहच्छदः ॥ (१९९।२)

tilvakaḥ śikharī śvetatvak tirīṭo bṛhacchadaḥ ||

200.1२००.१

कम्पिल्लको रञ्जनको रेचनो रक्तचूर्णकः । (२००।१)

kampillako rañjanako recano raktacūrṇakaḥ |

200.2२००.२

बस्तान्त्री वृषगन्धाख्या मेषान्त्री वृषपत्त्रिका ॥ (२००।२)

bastāntrī vṛṣagandhākhyā meṣāntrī vṛṣapattrikā ||

201.1२०१.१

घनभूरिरसस् त्व् इक्षुः गुडमूलो ऽसिपत्त्रकः । (२०१।१)

ghanabhūrirasas tv ikṣuḥ guḍamūlo 'sipattrakaḥ |

201.2२०१.२

तीक्ष्णवृक्षः शणः पीलुः प्रोक्तो ऽन्यः स्थाणुकस् तथा ॥ (२०१।२)

tīkṣṇavṛkṣaḥ śaṇaḥ pīluḥ prokto 'nyaḥ sthāṇukas tathā ||

202.1२०२.१

गणेषु यानि द्रव्याणि संग्रहे वाल्पसंग्रहे । (२०२।१)

gaṇeṣu yāni dravyāṇi saṃgrahe vālpasaṃgrahe |

202.2२०२.२

तान्य् उक्तान्य् अभिधीयन्ते विप्रकीर्णान्य् अतः परम् ॥ (२०२।२)

tāny uktāny abhidhīyante viprakīrṇāny ataḥ param ||

203.1२०३.१

पवित्रपत्त्रा मङ्गल्या शमी लक्ष्मी च केशनुत् । (२०३।१)

pavitrapattrā maṅgalyā śamī lakṣmī ca keśanut |

203.2२०३.२

सोहला रुदती तन्वी सूक्ष्ममूलापराजिता ॥ (२०३।२)

sohalā rudatī tanvī sūkṣmamūlāparājitā ||

204.1२०४.१

पानीयो बीजवृक्षस् तु जीववृक्षस् तु पाशिकः । (२०४।१)

pānīyo bījavṛkṣas tu jīvavṛkṣas tu pāśikaḥ |

204.2२०४.२

शुक्लपुष्पा भूमिलग्ना ह्रस्वाङ्गा शङ्खपुष्पिका ॥ (२०४।२)

śuklapuṣpā bhūmilagnā hrasvāṅgā śaṅkhapuṣpikā ||

205.1२०५.१

सूक्ष्मपत्त्रा सर्पगन्धा सर्पाक्षी रक्तपुष्पिका । (२०५।१)

sūkṣmapattrā sarpagandhā sarpākṣī raktapuṣpikā |

205.2२०५.२

अन्या तु सुमहाकन्दा नाकुली नकुलप्रिया ॥ (२०५।२)

anyā tu sumahākandā nākulī nakulapriyā ||

206.1२०६.१

विष्णुक्रान्ता नीलपुष्पी सतीना छर्दिका तथा । (२०६।१)

viṣṇukrāntā nīlapuṣpī satīnā chardikā tathā |

206.2२०६.२

वाट्यालकः पीतपुष्पो वाट्या भद्रौदनी बला ॥ (२०६।२)

vāṭyālakaḥ pītapuṣpo vāṭyā bhadraudanī balā ||

207.1२०७.१

महाबला वर्षपुष्पी शीतपाकी सुबीजकः । (२०७।१)

mahābalā varṣapuṣpī śītapākī subījakaḥ |

207.2२०७.२

वाट्यायनी त्व् अतिबला भारद्वाजी सुपर्णिका ॥ (२०७।२)

vāṭyāyanī tv atibalā bhāradvājī suparṇikā ||

208.1२०८.१

रामान्याच्छादनफला वाट्या कार्पाससंज्ञका । (२०८।१)

rāmānyācchādanaphalā vāṭyā kārpāsasaṃjñakā |

208.2२०८.२

अजटा बहुपत्त्रा च भूधात्री तामलक्य् अपि ॥ (२०८।२)

ajaṭā bahupattrā ca bhūdhātrī tāmalaky api ||

209.1२०९.१

शीतवीर्यः पर्पटकः तृष्णाघ्नः सूक्ष्मपत्त्रकः । (२०९।१)

śītavīryaḥ parpaṭakaḥ tṛṣṇāghnaḥ sūkṣmapattrakaḥ |

209.2२०९.२

त्रायन्ती त्रायमाणा च पालिनी भयनाशिनी ॥ (२०९।२)

trāyantī trāyamāṇā ca pālinī bhayanāśinī ||

210.1२१०.१

दुरालभा धन्वयासो यासो दुःस्पर्शकस् तथा । (२१०।१)

durālabhā dhanvayāso yāso duḥsparśakas tathā |

210.2२१०.२

कल्याणलोचनो ज्ञेयो नादेयो जलजम्बुकः ॥ (२१०।२)

kalyāṇalocano jñeyo nādeyo jalajambukaḥ ||

211.1२११.१

महाकदम्बो निचुलो ऽनपायी जलनूपुरः । (२११।१)

mahākadambo niculo 'napāyī jalanūpuraḥ |

211.2२११.२

किङ्किरातः कर्णिकारो गौरः कनकपुष्पकः ॥ (२११।२)

kiṅkirātaḥ karṇikāro gauraḥ kanakapuṣpakaḥ ||

212.1२१२.१

मन्दारः पारिभद्राह्वो ज्ञेयः कण्टकीकिंशुकः । (२१२।१)

mandāraḥ pāribhadrāhvo jñeyaḥ kaṇṭakīkiṃśukaḥ |

212.2२१२.२

पारिजातश् च रोहीतः प्लीहघ्नो रक्तपुष्पकः ॥ (२१२।२)

pārijātaś ca rohītaḥ plīhaghno raktapuṣpakaḥ ||

213.1२१३.१

शुकनासा तु नलिका शुकघ्राणो ऽल्पनालिका । (२१३।१)

śukanāsā tu nalikā śukaghrāṇo 'lpanālikā |

213.2२१३.२

शाकराजो भूतवासो गोजिह्वा कर्कशच्छदा ॥ (२१३।२)

śākarājo bhūtavāso gojihvā karkaśacchadā ||

214.1२१४.१

अजाक्षी व्रणनाशिनी कुष्ठघ्नी फल्गुवाटिका । (२१४।१)

ajākṣī vraṇanāśinī kuṣṭhaghnī phalguvāṭikā |

214.2२१४.२

सिंहास्यः कर्कटश् चैव वृषो वासाटरूषकः ॥ (२१४।२)

siṃhāsyaḥ karkaṭaś caiva vṛṣo vāsāṭarūṣakaḥ ||

215.1२१५.१

अश्मन्तको ऽम्लयोनिश् च ज्ञेयो यमलपत्त्रकः । (२१५।१)

aśmantako 'mlayoniś ca jñeyo yamalapattrakaḥ |

215.2२१५.२

वंशो वेणुर् यवफलः सुपर्वा च तृणध्वजः ॥ (२१५।२)

vaṃśo veṇur yavaphalaḥ suparvā ca tṛṇadhvajaḥ ||

216.1२१६.१

करीरः कीचको मृत्युफलाङ्कुर इति स्मृतः । (२१६।१)

karīraḥ kīcako mṛtyuphalāṅkura iti smṛtaḥ |

216.2२१६.२

वारणस् तरली कुम्भिकरञ्जस् तीरवृक्षकः ॥ (२१६।२)

vāraṇas taralī kumbhikarañjas tīravṛkṣakaḥ ||

217.1२१७.१

सिन्धुरः सिन्धुवारश् च श्वेतपुष्पावरोहितः । (२१७।१)

sindhuraḥ sindhuvāraś ca śvetapuṣpāvarohitaḥ |

217.2२१७.२

काकोदुम्बरिका फल्गुः भद्रोदुम्बरवायसी ॥ (२१७।२)

kākodumbarikā phalguḥ bhadrodumbaravāyasī ||

218.1२१८.१

कालान्त्रदारी कन्थारी फणी खदिरवल्ल्य् अपि । (२१८।१)

kālāntradārī kanthārī phaṇī khadiravally api |

218.2२१८.२

सिता कुमारिका मल्ली मोहिनी वटपत्त्रिका ॥ (२१८।२)

sitā kumārikā mallī mohinī vaṭapattrikā ||

219.1२१९.१

फेनिलो हस्तिकर्कोटः काण्डो बाणः शणः स्मृतः । (२१९।१)

phenilo hastikarkoṭaḥ kāṇḍo bāṇaḥ śaṇaḥ smṛtaḥ |

219.2२१९.२

श्लेष्मान्तको बहुफलः शैलूषः कान्तवृक्षकः ॥ (२१९।२)

śleṣmāntako bahuphalaḥ śailūṣaḥ kāntavṛkṣakaḥ ||

220.1२२०.१

कुद्दालकः कोविदारस् ताम्रपुष्पो युगच्छदः । (२२०।१)

kuddālakaḥ kovidāras tāmrapuṣpo yugacchadaḥ |

220.2२२०.२

कालकर्णी भूतवल्ली बल्या गन्धाश्वगन्धिका ॥ (२२०।२)

kālakarṇī bhūtavallī balyā gandhāśvagandhikā ||

221.1२२१.१

तिन्तिडीकस् तु वृक्षाम्लो बदरी कोलसंज्ञकः । (२२१।१)

tintiḍīkas tu vṛkṣāmlo badarī kolasaṃjñakaḥ |

221.2२२१.२

कर्कन्धूः ह्रस्वबदरी वसुवृक्षस् तु धन्वनः ॥ (२२१।२)

karkandhūḥ hrasvabadarī vasuvṛkṣas tu dhanvanaḥ ||

222.1२२२.१

सहस्रवीर्यस् तीक्ष्णाम्लो वराम्लस् त्व् अम्लवेतसः । (२२२।१)

sahasravīryas tīkṣṇāmlo varāmlas tv amlavetasaḥ |

222.2२२२.२

गोधापदी गोधवल्ली पट्वम्लादित्यनामिका ॥ (२२२।२)

godhāpadī godhavallī paṭvamlādityanāmikā ||

223.1२२३.१

पत्त्रभङ्गो महाश्यामा खराश्वा वृद्धदारुकः । (२२३।१)

pattrabhaṅgo mahāśyāmā kharāśvā vṛddhadārukaḥ |

223.2२२३.२

दावाग्निदमनी माता क्षुद्रकण्टरिका तथा ॥ (२२३।२)

dāvāgnidamanī mātā kṣudrakaṇṭarikā tathā ||

224.1२२४.१

बर्हिशिखाह्वया गुञ्जा रक्तिका काकणन्तिका । (२२४।१)

barhiśikhāhvayā guñjā raktikā kākaṇantikā |

224.2२२४.२

श्वेतकाम्भोजिका ध्वाङ्क्षी श्वेतपाकी शिखण्डिका ॥ (२२४।२)

śvetakāmbhojikā dhvāṅkṣī śvetapākī śikhaṇḍikā ||

225.1२२५.१

तृतीया कृष्णकाम्भोजी कुणपोकः सुसादनी । (२२५।१)

tṛtīyā kṛṣṇakāmbhojī kuṇapokaḥ susādanī |

225.2२२५.२

ज्योतिष्मती कङ्गुणिका पारावतपदी च सा ॥ (२२५।२)

jyotiṣmatī kaṅguṇikā pārāvatapadī ca sā ||

226.1२२६.१

ईश्वरी नागदमनी कीटारिः सर्पगन्धिका । (२२६।१)

īśvarī nāgadamanī kīṭāriḥ sarpagandhikā |

226.2२२६.२

अधोमुखा त्व् अवाक्पुष्पी वाराही वनमालिका ॥ (२२६।२)

adhomukhā tv avākpuṣpī vārāhī vanamālikā ||

227.1२२७.१

आरामशीतलो देवो गन्धाढ्यः कुरुमर्दकः । (२२७।१)

ārāmaśītalo devo gandhāḍhyaḥ kurumardakaḥ |

227.2२२७.२

नागजिह्वा श्वेतफला क्षीरिणी चार्कपुष्पिका ॥ (२२७।२)

nāgajihvā śvetaphalā kṣīriṇī cārkapuṣpikā ||

228.1२२८.१

निम्बच्छदेन्द्रवल्ली च करभी रुचिरा स्मृता । (२२८।१)

nimbacchadendravallī ca karabhī rucirā smṛtā |

228.2२२८.२

लिखिका भक्तिका भूरी नवनीता प्रकीर्तिता ॥ (२२८।२)

likhikā bhaktikā bhūrī navanītā prakīrtitā ||

229.1२२९.१

ज्ञेया बदरिकापर्णी पर्णकः पूतिकर्णकः । (२२९।१)

jñeyā badarikāparṇī parṇakaḥ pūtikarṇakaḥ |

229.2२२९.२

मलयूः वाकुची चैव चन्द्ररेखा त्व् अवल्गुजः ॥ (२२९।२)

malayūḥ vākucī caiva candrarekhā tv avalgujaḥ ||

230.1२३०.१

चक्षुष्या चारटी ज्ञेया तथारण्यकुलत्थिका । (२३०।१)

cakṣuṣyā cāraṭī jñeyā tathāraṇyakulatthikā |

230.2२३०.२

अहिमारो ऽरिमेदस् तु पीतदारुर् हरिद्रुमः ॥ (२३०।२)

ahimāro 'rimedas tu pītadārur haridrumaḥ ||

231.1२३१.१

श्वेतत्वक् तीक्ष्णसारश् च विबुधस् तीक्ष्णसारकः । (२३१।१)

śvetatvak tīkṣṇasāraś ca vibudhas tīkṣṇasārakaḥ |

231.2२३१.२

वाप्याह्वं पौष्करं शूलहरं बीजाह्वयं मतम् ॥ (२३१।२)

vāpyāhvaṃ pauṣkaraṃ śūlaharaṃ bījāhvayaṃ matam ||

232.1२३२.१

शरी तु सुव्रता ज्ञेया गन्धाह्वा सोमसम्भवा । (२३२।१)

śarī tu suvratā jñeyā gandhāhvā somasambhavā |

232.2२३२.२

सहस्रवीर्या गोलोमी सिता दूर्वा च शाद्वलः ॥ (२३२।२)

sahasravīryā golomī sitā dūrvā ca śādvalaḥ ||

233.1२३३.१

क्षुद्रवारी दुग्धयुता घटिका छत्रपत्त्रका । (२३३।१)

kṣudravārī dugdhayutā ghaṭikā chatrapattrakā |

233.2२३३.२

आघोटको ब्रह्मफलो रक्तबिन्दुस् तिलच्छदः ॥ (२३३।२)

āghoṭako brahmaphalo raktabindus tilacchadaḥ ||

234.1२३४.१

अजाक्षी लोमपर्णी च ज्ञेयो मेषविलोचनः । (२३४।१)

ajākṣī lomaparṇī ca jñeyo meṣavilocanaḥ |

234.2२३४.२

महावृक्षो महानीलो भृङ्गाह्वो मार्कवः स्मृतः ॥ (२३४।२)

mahāvṛkṣo mahānīlo bhṛṅgāhvo mārkavaḥ smṛtaḥ ||

235.1२३५.१

केशरञ्जनको ज्ञेयो भृङ्गराड् भृङ्गरेणुकः । (२३५।१)

keśarañjanako jñeyo bhṛṅgarāḍ bhṛṅgareṇukaḥ |

235.2२३५.२

रामाह्वार्कलतारामा तरुणी पुष्पवत्य् अपि ॥ (२३५।२)

rāmāhvārkalatārāmā taruṇī puṣpavaty api ||

236.1२३६.१

सूर्यभक्ता सुखोद्भावा सूर्यावर्ता रविप्रिया । (२३६।१)

sūryabhaktā sukhodbhāvā sūryāvartā ravipriyā |

236.2२३६.२

हिरण्यपुष्पी खर्जूरी ताडपत्त्री मुसल्य् अपि ॥ (२३६।२)

hiraṇyapuṣpī kharjūrī tāḍapattrī musaly api ||

237.1२३७.१

इक्ष्वालिका तु काकेक्षुः काण्डेक्षुर् वायसेक्षुकः । (२३७।१)

ikṣvālikā tu kākekṣuḥ kāṇḍekṣur vāyasekṣukaḥ |

237.2२३७.२

श्वेतचामरकः काशस् तथेक्षुकुसुमश् च सः ॥ (२३७।२)

śvetacāmarakaḥ kāśas tathekṣukusumaś ca saḥ ||

238.1२३८.१

अध्यण्डेक्षुरकः स्थूलकण्टकः कोकिलाक्षकः । (२३८।१)

adhyaṇḍekṣurakaḥ sthūlakaṇṭakaḥ kokilākṣakaḥ |

238.2२३८.२

उच्चटा चटका ज्ञेया शिखण्ड्य् आस्फोतकः स्मृतः ॥ (२३८।२)

uccaṭā caṭakā jñeyā śikhaṇḍy āsphotakaḥ smṛtaḥ ||

239.1२३९.१

उन्मत्तको मातुलको धुत्तूरो हेमनामकः । (२३९।१)

unmattako mātulako dhuttūro hemanāmakaḥ |

239.2२३९.२

त्रिपुष्पः कृष्णधुत्तूरः कृष्णपुष्पी च मोहिनी ॥ (२३९।२)

tripuṣpaḥ kṛṣṇadhuttūraḥ kṛṣṇapuṣpī ca mohinī ||

240.1२४०.१

देवदाली च कर्कोटी वेणी जीमूतकः स्मृतः । (२४०।१)

devadālī ca karkoṭī veṇī jīmūtakaḥ smṛtaḥ |

240.2२४०.२

धामार्गवः कोशफलो राजकोशातकी स्मृता ॥ (२४०।२)

dhāmārgavaḥ kośaphalo rājakośātakī smṛtā ||

241.1२४१.१

कटुकोशातकी क्ष्वेडा जालिनी कृतवेधनः । (२४१।१)

kaṭukośātakī kṣveḍā jālinī kṛtavedhanaḥ |

241.2२४१.२

कटुकालाम्बुनी तुम्बालाम्बुर् इक्ष्वाकुसंज्ञिका ॥ (२४१।२)

kaṭukālāmbunī tumbālāmbur ikṣvākusaṃjñikā ||

242.1२४२.१

नीलिनी चारटी ज्ञेया नीलिनी नीलपुष्पिका । (२४२।१)

nīlinī cāraṭī jñeyā nīlinī nīlapuṣpikā |

242.2२४२.२

सूक्ष्मपादस् ताम्रचूडो ज्ञेयः कुक्कुटपादिकः ॥ (२४२।२)

sūkṣmapādas tāmracūḍo jñeyaḥ kukkuṭapādikaḥ ||

243.1२४३.१

गोधूलिका च गोजिह्वा गोजी क्रोष्टुकमूलकः । (२४३।१)

godhūlikā ca gojihvā gojī kroṣṭukamūlakaḥ |

243.2२४३.२

अङ्कोलो गिरिकोलश् च पीतसारो निकोचकः ॥ (२४३।२)

aṅkolo girikolaś ca pītasāro nikocakaḥ ||

244.1२४४.१

जालारिर् मेहशत्रुश् च बकुली तलपोटकः । (२४४।१)

jālārir mehaśatruś ca bakulī talapoṭakaḥ |

244.2२४४.२

स्वर्णवर्णाकरः पीतपुष्पको दोहकाह्वयः ॥ (२४४।२)

svarṇavarṇākaraḥ pītapuṣpako dohakāhvayaḥ ||

245.1२४५.१

शणपुष्पी बृहत्पुष्पी शणः घण्टशणः स्मृतः । (२४५।१)

śaṇapuṣpī bṛhatpuṣpī śaṇaḥ ghaṇṭaśaṇaḥ smṛtaḥ |

245.2२४५.२

उभातसी रुद्रपत्त्री गोपिका बाणकः स्मृतः ॥ (२४५।२)

ubhātasī rudrapattrī gopikā bāṇakaḥ smṛtaḥ ||

246.1२४६.१

सौम्या सुवर्चला ब्राह्मी सोमा ब्रह्मसुवर्चला । (२४६।१)

saumyā suvarcalā brāhmī somā brahmasuvarcalā |

246.2२४६.२

मण्डूकपर्णी विक्रान्ता चान्या ब्राह्मी वनौषधिः ॥ (२४६।२)

maṇḍūkaparṇī vikrāntā cānyā brāhmī vanauṣadhiḥ ||

247.1२४७.१

सुतजीवः पुत्रजीवः पवित्रः पुत्रसिद्धिकृत् । (२४७।१)

sutajīvaḥ putrajīvaḥ pavitraḥ putrasiddhikṛt |

247.2२४७.२

आवर्तकी चर्मरङ्गा महाजाली विभाण्डिका ॥ (२४७।२)

āvartakī carmaraṅgā mahājālī vibhāṇḍikā ||

248.1२४८.१

प्रसारणी सुप्रसरा सारणी सुप्रतानिका । (२४८।१)

prasāraṇī suprasarā sāraṇī supratānikā |

248.2२४८.२

हिङ्गुपत्त्री तु पृथ्वीका बाष्पिका कवरी स्मृता ॥ (२४८।२)

hiṅgupattrī tu pṛthvīkā bāṣpikā kavarī smṛtā ||

249.1२४९.१

तुम्बुरुस् तीक्ष्णवल्कश् च तीक्ष्णपत्त्रः कुतुम्बुरुः । (२४९।१)

tumburus tīkṣṇavalkaś ca tīkṣṇapattraḥ kutumburuḥ |

249.2२४९.२

अक्षोडः पर्वतीयश् च फलस्नेहो गुडाश्रयः ॥ (२४९।२)

akṣoḍaḥ parvatīyaś ca phalasneho guḍāśrayaḥ ||

250.1२५०.१

कीरेष्टः कर्परालश् च स्वादुमञ्जा पृथुच्छदः । (२५०।१)

kīreṣṭaḥ karparālaś ca svādumañjā pṛthucchadaḥ |

250.2२५०.२

अगस्तिको मुनिनामा कुम्भयोनिश् च स स्मृतः ॥ (२५०।२)

agastiko munināmā kumbhayoniś ca sa smṛtaḥ ||

251.1२५१.१

अधिच्छत्त्रा कुम्भयोनिः द्रोणपुष्पी कुतुम्बिका । (२५१।१)

adhicchattrā kumbhayoniḥ droṇapuṣpī kutumbikā |

251.2२५१.२

कौण्डिन्यश् च महाद्रोणः स्मृतो देवकुतुम्बकः ॥ (२५१।२)

kauṇḍinyaś ca mahādroṇaḥ smṛto devakutumbakaḥ ||

252.1२५२.१

अधिच्छत्त्रा गौतमस्था बालग्रन्थिः प्रकीर्तिता । (२५२।१)

adhicchattrā gautamasthā bālagranthiḥ prakīrtitā |

252.2२५२.२

वत्सादनी सुदशाख्या चक्राङ्गी जलशोषकः ॥ (२५२।२)

vatsādanī sudaśākhyā cakrāṅgī jalaśoṣakaḥ ||

253.1२५३.१

प्रपुन्नाटस् त्व् एडगजो दद्रुघ्नश् चक्रमर्दकः । (२५३।१)

prapunnāṭas tv eḍagajo dadrughnaś cakramardakaḥ |

253.2२५३.२

लक्ष्मणा पुत्रजननी रक्तबिन्दुच्छदा तथा ॥ (२५३।२)

lakṣmaṇā putrajananī raktabinducchadā tathā ||

254.1२५४.१

नागिनी शूलिनी नागवल्ली मत्स्यार्जकः स्मृतः । (२५४।१)

nāginī śūlinī nāgavallī matsyārjakaḥ smṛtaḥ |

254.2२५४.२

शृगालघण्टा वज्राक्षी वज्रवल्ली तु शृङ्खला ॥ (२५४।२)

śṛgālaghaṇṭā vajrākṣī vajravallī tu śṛṅkhalā ||

255.1२५५.१

पलंकषा मूलकं च हिंगुना पुष्करच्छदः । (२५५।१)

palaṃkaṣā mūlakaṃ ca hiṃgunā puṣkaracchadaḥ |

255.2२५५.२

दधिपुष्पी तु खट्वाङ्गी खट्वा पर्यङ्कपादिका ॥ (२५५।२)

dadhipuṣpī tu khaṭvāṅgī khaṭvā paryaṅkapādikā ||

256.1२५६.१

बिम्बी गो हा तुण्डिकेरी तिलाख्या फलनाभिका । (२५६।१)

bimbī go hā tuṇḍikerī tilākhyā phalanābhikā |

256.2२५६.२

उर्वारुः कर्कटी प्रोक्ता लोमशा च प्रकीर्तिता ॥ (२५६।२)

urvāruḥ karkaṭī proktā lomaśā ca prakīrtitā ||

257.1२५७.१

खूर्जरिकस् तु कालिङ्गः मूत्रलं त्रपुसं स्मृतम् । (२५७।१)

khūrjarikas tu kāliṅgaḥ mūtralaṃ trapusaṃ smṛtam |

257.2२५७.२

कूष्माण्डकी पुष्पलता ककुभाण्डा फलोत्तमा ॥ (२५७।२)

kūṣmāṇḍakī puṣpalatā kakubhāṇḍā phalottamā ||

258.1२५८.१

गोरक्षतुम्बी गोरक्षी कुम्भालाम्बुर् घटाभिधा । (२५८।१)

gorakṣatumbī gorakṣī kumbhālāmbur ghaṭābhidhā |

258.2२५८.२

चिर्भिटिका चित्रफला चीनारं चिर्भटं स्मृतम् ॥ (२५८।२)

cirbhiṭikā citraphalā cīnāraṃ cirbhaṭaṃ smṛtam ||

259.1२५९.१

लम्बा पिण्डफलेक्ष्वाकुः कटुका क्षत्रियात्मजा । (२५९।१)

lambā piṇḍaphalekṣvākuḥ kaṭukā kṣatriyātmajā |

259.2२५९.२

महाफलेक्षुरा चैव तुम्बिका तिक्तबीजका ॥ (२५९।२)

mahāphalekṣurā caiva tumbikā tiktabījakā ||

260.1२६०.१

चुक्रिका चाम्लिका चिञ्चा जीवन्ती तिन्तिडी स्मृता । (२६०।१)

cukrikā cāmlikā ciñcā jīvantī tintiḍī smṛtā |

260.2२६०.२

चुक्रिका त्व् अम्लचाङ्गेरी सुनिषण्णदला तथा ॥ (२६०।२)

cukrikā tv amlacāṅgerī suniṣaṇṇadalā tathā ||

261.1२६१.१

उपोदकम् उपोदी च क्षुद्रका पोदकी तथा । (२६१।१)

upodakam upodī ca kṣudrakā podakī tathā |

261.2२६१.२

जीवन्तिको रक्तशाकः कलम्बी वल्ल्युपोदकः ॥ (२६१।२)

jīvantiko raktaśākaḥ kalambī vallyupodakaḥ ||

262.1२६२.१

तण्डुलीयो मेघनादः चिल्ली तु लोमशा स्मृता । (२६२।१)

taṇḍulīyo meghanādaḥ cillī tu lomaśā smṛtā |

262.2२६२.२

शितिवारः सूचिपत्त्रः स्वस्तिकः सुनिषण्णकः ॥ (२६२।२)

śitivāraḥ sūcipattraḥ svastikaḥ suniṣaṇṇakaḥ ||

263.1२६३.१

मत्स्याक्षिकस् तु मत्सीरः पत्तूरः प्रियसत्य् अपि । (२६३।१)

matsyākṣikas tu matsīraḥ pattūraḥ priyasaty api |

263.2२६३.२

शीघ्रशाखा शाखिनी च महाशाकश् च वास्तुकी ॥ (२६३।२)

śīghraśākhā śākhinī ca mahāśākaś ca vāstukī ||

264.1२६४.१

श्रावणी स्यात् मुण्डितिका भिक्षुः श्रवणशीर्षका । (२६४।१)

śrāvaṇī syāt muṇḍitikā bhikṣuḥ śravaṇaśīrṣakā |

264.2२६४.२

सौम्यगन्धा बर्बरिका तिलपर्णी च सा स्मृता ॥ (२६४।२)

saumyagandhā barbarikā tilaparṇī ca sā smṛtā ||

265.1२६५.१

सर्पश् चित्रस् तु नीलाभो भूशाको भूमिकन्दकः । (२६५।१)

sarpaś citras tu nīlābho bhūśāko bhūmikandakaḥ |

265.2२६५.२

रसोनो लशुनो ज्ञेयः पलाण्डुर् मुखदूषणः ॥ (२६५।२)

rasono laśuno jñeyaḥ palāṇḍur mukhadūṣaṇaḥ ||

266.1२६६.१

शतपुष्पा शतच्छत्त्रा मिशिः घोषा शताह्वया । (२६६।१)

śatapuṣpā śatacchattrā miśiḥ ghoṣā śatāhvayā |

266.2२६६.२

मिश्रेया शालिनी शीतशिवारण्या मिशिः स्मृता ॥ (२६६।२)

miśreyā śālinī śītaśivāraṇyā miśiḥ smṛtā ||

267.1२६७.१

पृथ्वीका वारिपत्त्रा तु बाष्पिका च स्थलोद्भवा । (२६७।१)

pṛthvīkā vāripattrā tu bāṣpikā ca sthalodbhavā |

267.2२६७.२

कपित्थो ऽथ दधित्थश् च दुर्मदः सुरभिच्छदः ॥ (२६७।२)

kapittho 'tha dadhitthaś ca durmadaḥ surabhicchadaḥ ||

268.1२६८.१

तोयक्षोभकरः कुम्भी वारुणो वृक्षधूमकः । (२६८।१)

toyakṣobhakaraḥ kumbhī vāruṇo vṛkṣadhūmakaḥ |

268.2२६८.२

मूषिकारिश् चित्रफलः करण्डफलकश् च सः ॥ (२६८।२)

mūṣikāriś citraphalaḥ karaṇḍaphalakaś ca saḥ ||

269.1२६९.१

चोचं चिषु नारिकेलः तुङ्गद्रुः कूर्चशेखरः । (२६९।१)

cocaṃ ciṣu nārikelaḥ tuṅgadruḥ kūrcaśekharaḥ |

269.2२६९.२

नीरपूर्णफलः शृङ्गी मोचं तु कदलीफलम् ॥ (२६९।२)

nīrapūrṇaphalaḥ śṛṅgī mocaṃ tu kadalīphalam ||

270.1२७०.१

रम्भा तु कदली मोचा वृत्तपुष्पांशुमत्फला । (२७०।१)

rambhā tu kadalī mocā vṛttapuṣpāṃśumatphalā |

270.2२७०.२

करमर्दी क्षीरफला श्वेतपुष्पफलेति च ॥ (२७०।२)

karamardī kṣīraphalā śvetapuṣpaphaleti ca ||

271.1२७१.१

कृष्णपाकफलाविग्नकराम्लाः करमर्दकः । (२७१।१)

kṛṣṇapākaphalāvignakarāmlāḥ karamardakaḥ |

271.2२७१.२

मातुलुङ्गो बीजपूरो लुङ्गश् च फलपूरकः ॥ (२७१।२)

mātuluṅgo bījapūro luṅgaś ca phalapūrakaḥ ||

272.1२७२.१

जम्बीरो जम्भलो जम्भः जम्बो दन्तशठः स्मृतः । (२७२।१)

jambīro jambhalo jambhaḥ jambo dantaśaṭhaḥ smṛtaḥ |

272.2२७२.२

नारङ्गस् त्वक्सुगन्धाख्य ऐरावतमुखप्रियौ ॥ (२७२।२)

nāraṅgas tvaksugandhākhya airāvatamukhapriyau ||

273.1२७३.१

भव्यं भविष्यं चाम्लं च भवं रोमफलं मतम् । (२७३।१)

bhavyaṃ bhaviṣyaṃ cāmlaṃ ca bhavaṃ romaphalaṃ matam |

273.2२७३.२

पारावतं रैवतकं लिकुचो लकुचो डहुः ॥ (२७३।२)

pārāvataṃ raivatakaṃ likuco lakuco ḍahuḥ ||

274.1२७४.१

पनसः कण्टकिफलः चोचो दीर्घफलः स्मृतः । (२७४।१)

panasaḥ kaṇṭakiphalaḥ coco dīrghaphalaḥ smṛtaḥ |

274.2२७४.२

नलिका सुषिरा शून्या कपोतचरणा नटी ॥ (२७४।२)

nalikā suṣirā śūnyā kapotacaraṇā naṭī ||

275.1२७५.१

स्निग्धवृक्षस्तु सक्षीरः प्लक्षः स्याद् गुडबीजकः । (२७५।१)

snigdhavṛkṣastu sakṣīraḥ plakṣaḥ syād guḍabījakaḥ |

275.2२७५.२

कालवृन्ता कुबेराक्षी कुलिङ्गाक्षी च यक्षदृक् ॥ (२७५।२)

kālavṛntā kuberākṣī kuliṅgākṣī ca yakṣadṛk ||

276.1२७६.१

उग्रकाण्डः कारवल्ली तोयवल्ली सुकाण्डका । (२७६।१)

ugrakāṇḍaḥ kāravallī toyavallī sukāṇḍakā |

276.2२७६.२

पञ्चाङ्गुली लिङ्गबीजा राजिका पिण्डवत्फला ॥ (२७६।२)

pañcāṅgulī liṅgabījā rājikā piṇḍavatphalā ||

277.1२७७.१

तुर्यतुण्डी शिलाच्छेदी पूतिका नित्यपुष्पिका । (२७७।१)

turyatuṇḍī śilācchedī pūtikā nityapuṣpikā |

277.2२७७.२

पर्वमञ्जरिका कीटहन्त्री वृश्चिकहारिणी ॥ (२७७।२)

parvamañjarikā kīṭahantrī vṛścikahāriṇī ||

278.1२७८.१

कुमारी व्याघ्रचरणा कन्या स्थूलदला च सा । (२७८।१)

kumārī vyāghracaraṇā kanyā sthūladalā ca sā |

278.2२७८.२

बन्धूको बन्धुजीवश्च पार्वको वृकधूमकः ॥ (२७८।२)

bandhūko bandhujīvaśca pārvako vṛkadhūmakaḥ ||

279.1२७९.१

कृष्णनीलः कालशाखः कैडर्यः सुरभिच्छदः । (२७९।१)

kṛṣṇanīlaḥ kālaśākhaḥ kaiḍaryaḥ surabhicchadaḥ |

279.2२७९.२

विश्वरूपा रूप्यगण्डा रूप्यो हरिततुम्बिली ॥ (२७९।२)

viśvarūpā rūpyagaṇḍā rūpyo haritatumbilī ||

280.1२८०.१

अर्शोघ्नश् चाखुकन्दश्च वन्यकन्दश् च शूरणः । (२८०।१)

arśoghnaś cākhukandaśca vanyakandaś ca śūraṇaḥ |

280.2२८०.२

रक्तपादी शमीपत्त्रा लज्जा लोहितयष्टिका ॥ (२८०।२)

raktapādī śamīpattrā lajjā lohitayaṣṭikā ||

281.1२८१.१

दुरारोहा खरस्कन्धा खर्जूरी स्वादुमस्तका । (२८१।१)

durārohā kharaskandhā kharjūrī svādumastakā |

281.2२८१.२

हिन्ताली तु महाताली कुताली तिलपुष्पिका ॥ (२८१।२)

hintālī tu mahātālī kutālī tilapuṣpikā ||

282.1२८२.१

बहुस्कन्धा मृत्युफला गूढपाकी शिलाफला । (२८२।१)

bahuskandhā mṛtyuphalā gūḍhapākī śilāphalā |

282.2२८२.२

जतुवृक्षो घनस्कन्धः क्रिमिवृक्षः कुशाम्रकः ॥ (२८२।२)

jatuvṛkṣo ghanaskandhaḥ krimivṛkṣaḥ kuśāmrakaḥ ||

283.1२८३.१

नीलपत्त्री कालनीली नीलिनी नीलपुष्पिका । (२८३।१)

nīlapattrī kālanīlī nīlinī nīlapuṣpikā |

283.2२८३.२

काकजङ्घा ध्वाङ्क्षजङ्घा दासी कान्ता प्रचीबला ॥ (२८३।२)

kākajaṅghā dhvāṅkṣajaṅghā dāsī kāntā pracībalā ||

284.1२८४.१

शरपुङ्खा बाणपुङ्खा मणिका चेक्षुपुङ्खिका । (२८४।१)

śarapuṅkhā bāṇapuṅkhā maṇikā cekṣupuṅkhikā |

284.2२८४.२

पुत्रदात्री वृत्तपत्त्रा वातारिः श्वेतपुष्पिका ॥ (२८४।२)

putradātrī vṛttapattrā vātāriḥ śvetapuṣpikā ||

285.1२८५.१

तालीशपत्त्रं तालीशं तालमामलकीदलम् । (२८५।१)

tālīśapattraṃ tālīśaṃ tālamāmalakīdalam |

285.2२८५.२

श्वासद्रुमः काकतरुः रुग्योग्यो व्याघ्रपर्ण्यपि ॥ (२८५।२)

śvāsadrumaḥ kākataruḥ rugyogyo vyāghraparṇyapi ||

286.1२८६.१

कुब्जपुष्पा कृष्णवल्ली महानीला प्रतानिका । (२८६।१)

kubjapuṣpā kṛṣṇavallī mahānīlā pratānikā |

286.2२८६.२

कठिनी:: स्य्नोन्य्म्स्मृदुकान्तिः महाश्वेता श्वेता तु खटिका स्मृता ॥ (२८६।२)

kaṭhinī:: synonymsmṛdukāntiḥ mahāśvetā śvetā tu khaṭikā smṛtā ||

287.1२८७.१

गैरिक:: स्य्नोन्य्म्स्रक्तपाषाणको धातुः गिरिमृद् गैरिकः स्मृतः । (२८७।१)

gairika:: synonymsraktapāṣāṇako dhātuḥ girimṛd gairikaḥ smṛtaḥ |

287.2२८७.२

दुग्धपाषाण:: स्य्नोन्य्म्स्स्तन्याख्यो दुग्धपाषाणः सौधः पाषाणको लवः ॥ (२८७।२)

dugdhapāṣāṇa:: synonymsstanyākhyo dugdhapāṣāṇaḥ saudhaḥ pāṣāṇako lavaḥ ||

288.1२८८.१

सुल्ड़ुर्:: स्य्नोन्य्म्स्सौगन्धिको गन्धकस्तु वैगन्धो गन्धको बलिः । (२८८।१)

sulfur:: synonymssaugandhiko gandhakastu vaigandho gandhako baliḥ |

288.2२८८.२

मनःशिलामनःशिला मनोगुप्ता मनोह्वा कुनटी शिला ॥ (२८८।२)

manaḥśilāmanaḥśilā manoguptā manohvā kunaṭī śilā ||

289.1२८९.१

हरिताल:: स्य्नोन्य्म्स्हरितालमालं तालं गोदन्तं नटभूषणम् । (२८९।१)

haritāla:: synonymsharitālamālaṃ tālaṃ godantaṃ naṭabhūṣaṇam |

289.2२८९.२

मेर्चुर्य्:: स्य्नोन्य्म्स्पारदो रसधातुश्च रुद्ररेता महारसः ॥ (२८९।२)

mercury:: synonymspārado rasadhātuśca rudraretā mahārasaḥ ||

290.1२९०.१

रसेन्द्रश्चपलः सूतो हरयोनी रसोत्तमः । (२९०।१)

rasendraścapalaḥ sūto harayonī rasottamaḥ |

290.2२९०.२

अभ्र:: स्य्नोन्य्म्सभ्रकं पार्वतीबीजं शैलोद्भूतं तथाम्बरम् ॥ (२९०।२)

abhra:: synonymsabhrakaṃ pārvatībījaṃ śailodbhūtaṃ tathāmbaram ||

291.1२९१.१

तुत्थ:: स्य्नोन्य्म्स्मयूरग्रीविकं तु स्यात् शिखिकण्ठं च तुत्थकम् । (२९१।१)

tuttha:: synonymsmayūragrīvikaṃ tu syāt śikhikaṇṭhaṃ ca tutthakam |

291.2२९१.२

तुत्थ:: खर्परिका:: स्य्नोन्य्म्सन्यत् कर्परिका तुत्थं वामनं तुत्थमेव तु ॥ (२९१।२)

tuttha:: kharparikā:: synonymsanyat karparikā tutthaṃ vāmanaṃ tutthameva tu ||

292.1२९२.१

चिन्नबर्:: स्य्नोन्य्म्स्हिङ्गुलं दरदं म्लेच्छं रसभूः चर्मरञ्जनम् । (२९२।१)

cinnabar:: synonymshiṅgulaṃ daradaṃ mlecchaṃ rasabhūḥ carmarañjanam |

292.2२९२.२

सिन्दूर:: स्य्नोन्य्म्स्सिन्दूरं रक्तरेणु श्रीभूषणं नागसम्भवम् ॥ (२९२।२)

sindūra:: synonymssindūraṃ raktareṇu śrībhūṣaṇaṃ nāgasambhavam ||

293.1२९३.१

सौवर्चलसौवर्चलं तु रुचकम् अक्षाह्वं कृष्णसंज्ञकम् । (२९३।१)

sauvarcalasauvarcalaṃ tu rucakam akṣāhvaṃ kṛṣṇasaṃjñakam |

293.2२९३.२

विड्लवण, औद्भिदविडं तु कृत्रिमं प्रोक्तं पृथ्वीसंभवम् औद्भिदम् ॥ (२९३।२)

viḍlavaṇa, audbhidaviḍaṃ tu kṛtrimaṃ proktaṃ pṛthvīsaṃbhavam audbhidam ||

294.1२९४.१

सेअ सल्त्समुद्रजं च सामुद्रं लवणं पटुनामकम् । (२९४।१)

sea saltsamudrajaṃ ca sāmudraṃ lavaṇaṃ paṭunāmakam |

294.2२९४.२

यावशूको यवक्षारः स्रोतोघ्नस्तु सुवर्चिकः ॥ (२९४।२)

yāvaśūko yavakṣāraḥ srotoghnastu suvarcikaḥ ||

295.1२९५.१

टङ्कणसौभाग्यं टङ्कणं क्षारः मालतीरससम्भवः । (२९५।१)

ṭaṅkaṇasaubhāgyaṃ ṭaṅkaṇaṃ kṣāraḥ mālatīrasasambhavaḥ |

295.2२९५.२

माक्षिकतापीसमुद्भवं ताप्यं माक्षिकं हैममाक्षिकम् ॥ (२९५।२)

mākṣikatāpīsamudbhavaṃ tāpyaṃ mākṣikaṃ haimamākṣikam ||

296.1२९६.१

जत्वश्मजं धातुजं च शिलाकर्पूरसंज्ञकम् । (२९६।१)

jatvaśmajaṃ dhātujaṃ ca śilākarpūrasaṃjñakam |

296.2२९६.२

गोरोचना बदरिका सौराष्ट्री रोचना शिवा ॥ (२९६।२)

gorocanā badarikā saurāṣṭrī rocanā śivā ||

297.1२९७.१

लाक्षा दीप्तिर्द्रुमव्याधिः क्रिमिजा लोहिता जतु । (२९७।१)

lākṣā dīptirdrumavyādhiḥ krimijā lohitā jatu |

297.2२९७.२

पदमौत्तरं तालकुम्भो यावकोऽलक्तकः स्मृतः ॥ (२९७।२)

padamauttaraṃ tālakumbho yāvako'laktakaḥ smṛtaḥ ||

298.1२९८.१

मृगनाभिर्मृगमदः कस्तूरी दर्पसंज्ञकः । (२९८।१)

mṛganābhirmṛgamadaḥ kastūrī darpasaṃjñakaḥ |

298.2२९८.२

लताकस्तूरिका राली गन्धवेणी मुखप्रिया ॥ (२९८।२)

latākastūrikā rālī gandhaveṇī mukhapriyā ||

299.1२९९.१

घनसारो हिमराजः कर्पूरं हिमनामकम् । (२९९।१)

ghanasāro himarājaḥ karpūraṃ himanāmakam |

299.2२९९.२

मृगस्वेदो मृगजलं पूतिः पूत्यण्डजः स्मृतः ॥ (२९९।२)

mṛgasvedo mṛgajalaṃ pūtiḥ pūtyaṇḍajaḥ smṛtaḥ ||

300.1३००.१

जातीफलं मज्जसारं जातिका जातिपत्त्रकः । (३००।१)

jātīphalaṃ majjasāraṃ jātikā jātipattrakaḥ |

300.2३००.२

कक्कोलकं कोशफलं कोलकं बहुबीजकम् ॥ (३००।२)

kakkolakaṃ kośaphalaṃ kolakaṃ bahubījakam ||

301.1३०१.१

फलं द्वीपमरीचं च कटुकं कटुकीफलम् । (३०१।१)

phalaṃ dvīpamarīcaṃ ca kaṭukaṃ kaṭukīphalam |

301.2३०१.२

लवंगं देवकुसुमं कुसुमं शेखरं लवम् ॥ (३०१।२)

lavaṃgaṃ devakusumaṃ kusumaṃ śekharaṃ lavam ||

302.1३०२.१

निष्पत्त्रं च महापुष्पं स्वर्गपुष्पं वरालकम् । (३०२।१)

niṣpattraṃ ca mahāpuṣpaṃ svargapuṣpaṃ varālakam |

302.2३०२.२

शिलापुष्पं तु शैलेयं शिलाजं स्थविरं तथा ॥ (३०२।२)

śilāpuṣpaṃ tu śaileyaṃ śilājaṃ sthaviraṃ tathā ||

303.1३०३.१

पुष्पाञ्जनपुष्पाञ्जनं रीतिपुष्पं पुष्पकेतुश्च रीतिजम् । (३०३।१)

puṣpāñjanapuṣpāñjanaṃ rītipuṣpaṃ puṣpaketuśca rītijam |

303.2३०३.२

समुद्रफेनं शुष्कं च फेनं वारिधिजं मलम् ॥ (३०३।२)

samudraphenaṃ śuṣkaṃ ca phenaṃ vāridhijaṃ malam ||

304.1३०४.१

चोन्छ्शङ्खो वारिभवः कम्बुः जलजो दीर्घनिःस्वनः । (३०४।१)

conchśaṅkho vāribhavaḥ kambuḥ jalajo dīrghaniḥsvanaḥ |

304.2३०४.२

चोरल्प्रवालं वल्लिजं रक्तं विद्रुमं च प्रकीर्तितम् ॥ (३०४।२)

coralpravālaṃ vallijaṃ raktaṃ vidrumaṃ ca prakīrtitam ||

305.1३०५.१

सिल्वेर्, गोल्द्रूप्यकं रजतं तारं सुवर्णं कनकं स्मृतम् । (३०५।१)

silver, goldrūpyakaṃ rajataṃ tāraṃ suvarṇaṃ kanakaṃ smṛtam |

305.2३०५.२

जातरूपं तथा हेम शातकुम्भं च हाटकम् ॥ (३०५।२)

jātarūpaṃ tathā hema śātakumbhaṃ ca hāṭakam ||

306.1३०६.१

जाम्बूनदं हिरण्यं च तपनीयं च काञ्चनम् । (३०६।१)

jāmbūnadaṃ hiraṇyaṃ ca tapanīyaṃ ca kāñcanam |

306.2३०६.२

चोप्पेर्ताम्रमौदुम्बरं शुल्बं मिहिरं हरिनामकम् ॥ (३०६।२)

coppertāmramaudumbaraṃ śulbaṃ mihiraṃ harināmakam ||

307.1३०७.१

ब्रस्स्रीतिका पित्तलं पूति पीतलोहं च सैंहलम् । (३०७।१)

brassrītikā pittalaṃ pūti pītalohaṃ ca saiṃhalam |

307.2३०७.२

तिन्त्रपुसं त्रपुसंज्ञं च तगरं रूप्यशत्रुकः ॥ (३०७।२)

tintrapusaṃ trapusaṃjñaṃ ca tagaraṃ rūpyaśatrukaḥ ||

308.1३०८.१

लेअद्, ब्रोन्ज़ेसीसकं नागमुरगं कांस्यं काशं च घोषकम् । (३०८।१)

lead, bronzesīsakaṃ nāgamuragaṃ kāṃsyaṃ kāśaṃ ca ghoṣakam |

308.2३०८.२

वर्तलोहवार्त्तालोहं वर्तलोहं त्रिलोहं पञ्चलोहकम् ॥ (३०८।२)

vartalohavārttālohaṃ vartalohaṃ trilohaṃ pañcalohakam ||

309.1३०९.१

इरोन्कृष्णलोहमयः सारमायसं च शिलोद्भवम् । (३०९।१)

ironkṛṣṇalohamayaḥ sāramāyasaṃ ca śilodbhavam |

309.2३०९.२

इरोन् रुस्तयोरजो लोहरजस् तत् किट्टं स्याद् अयोमलम् ॥ (३०९।२)

iron rustayorajo loharajas tat kiṭṭaṃ syād ayomalam ||

310.1३१०.१

चिपिटं चिप्पटं चिट्टं वालुका सिकता स्मृता । (३१०।१)

cipiṭaṃ cippaṭaṃ ciṭṭaṃ vālukā sikatā smṛtā |

310.2३१०.२

कान्तलोहलोहकान्तमयस्कान्तं कान्तं भ्रामरचुम्बकम् ॥ (३१०।२)

kāntalohalohakāntamayaskāntaṃ kāntaṃ bhrāmaracumbakam ||

311.1३११.१

तीक्ष्णलोहमृदुलोहं तीक्ष्णलोहं तीक्ष्णाख्यं सूक्ष्मलोहकम् । (३११।१)

tīkṣṇalohamṛdulohaṃ tīkṣṇalohaṃ tīkṣṇākhyaṃ sūkṣmalohakam |

311.2३११.२

कालकूटो महामुस्तो वत्सनाभो हलाहलः ॥ (३११।२)

kālakūṭo mahāmusto vatsanābho halāhalaḥ ||

312.1३१२.१

वत्सदन्ती महाशृङ्गी लेलिहस् तालपत्त्रकः । (३१२।१)

vatsadantī mahāśṛṅgī lelihas tālapattrakaḥ |

312.2३१२.२

विषं च मूलकं शृङ्गी गरं कृत्रिमसंज्ञकम् ॥ (३१२।२)

viṣaṃ ca mūlakaṃ śṛṅgī garaṃ kṛtrimasaṃjñakam ||

313.1३१३.१

तोयच्छदा वारिपर्णी कुम्भिका जलकुम्भिका । (३१३।१)

toyacchadā vāriparṇī kumbhikā jalakumbhikā |

313.2३१३.२

दीर्घमूलं जलावासं शैवालं जलसम्भवम् ॥ (३१३।२)

dīrghamūlaṃ jalāvāsaṃ śaivālaṃ jalasambhavam ||

314.1३१४.१

पङ्कजं पुण्डरीकं च शतपत्त्रं कुशेशयम् । (३१४।१)

paṅkajaṃ puṇḍarīkaṃ ca śatapattraṃ kuśeśayam |

314.2३१४.२

बिसप्रसूनराजीवजलजाम्भोरुहाणि च ॥ (३१४।२)

bisaprasūnarājīvajalajāmbhoruhāṇi ca ||

315.1३१५.१

शशिप्रियं च गन्धाढ्यं कुमुदं कोकनन्दनम् । (३१५।१)

śaśipriyaṃ ca gandhāḍhyaṃ kumudaṃ kokanandanam |

315.2३१५.२

काकोत्पलं तु काकोत्थं काकाख्यं ह्रस्वमुत्पलम् ॥ (३१५।२)

kākotpalaṃ tu kākotthaṃ kākākhyaṃ hrasvamutpalam ||

316.1३१६.१

तेषां फलं तु कुम्भीकं मूलं शालूककन्दकम् । (३१६।१)

teṣāṃ phalaṃ tu kumbhīkaṃ mūlaṃ śālūkakandakam |

316.2३१६.२

कशेरुकः सुगन्धिश्च सुकन्दो मुस्तकन्दकः ॥ (३१६।२)

kaśerukaḥ sugandhiśca sukando mustakandakaḥ ||

317.1३१७.१

शृङ्गाटको जलफलं जलकन्दस् त्रिकोणकः । (३१७।१)

śṛṅgāṭako jalaphalaṃ jalakandas trikoṇakaḥ |

317.2३१७.२

करवीरो ऽश्वमारस्तु बकुलं मद्यकेसरम् ॥ (३१७।२)

karavīro 'śvamārastu bakulaṃ madyakesaram ||

318.1३१८.१

अलक्ता माल्यशेफाली रूपिका ताम्रपुष्पिका । (३१८।१)

alaktā mālyaśephālī rūpikā tāmrapuṣpikā |

318.2३१८.२

रक्तपुष्पी जया रुद्राम्लायनी वनमालिका ॥ (३१८।२)

raktapuṣpī jayā rudrāmlāyanī vanamālikā ||

319.1३१९.१

आम्लायनो राजसैर्यः कोरण्डो नखरञ्जनः । (३१९।१)

āmlāyano rājasairyaḥ koraṇḍo nakharañjanaḥ |

319.2३१९.२

तिलकः पूर्णकः श्रीमान् सुद्युतिः शुक्लपुष्पकः ॥ (३१९।२)

tilakaḥ pūrṇakaḥ śrīmān sudyutiḥ śuklapuṣpakaḥ ||

320.1३२०.१

मालती सुमना जाती यूथिका गन्धनामिका । (३२०।१)

mālatī sumanā jātī yūthikā gandhanāmikā |

320.2३२०.२

मल्लिकोक्ता विचकिला द्विपुष्पी पुष्पटी तथा ॥ (३२०।२)

mallikoktā vicakilā dvipuṣpī puṣpaṭī tathā ||

321.1३२१.१

कुञ्जरः शतपत्त्रश्च कण्टकाढ्यश्च कुब्जकः । (३२१।१)

kuñjaraḥ śatapattraśca kaṇṭakāḍhyaśca kubjakaḥ |

321.2३२१.२

अट्टहासः शङ्खशुक्ला नाम्ना सा शङ्खयूथिका ॥ (३२१।२)

aṭṭahāsaḥ śaṅkhaśuklā nāmnā sā śaṅkhayūthikā ||

322.1३२२.१

ऋषिर् दमनको दान्तो विनीतः कुलपत्त्रकः । (३२२।१)

ṛṣir damanako dānto vinītaḥ kulapattrakaḥ |

322.2३२२.२

दमनः पाण्डुरागः स्यात्तथा गन्धोत्कटो मुनिः ॥ (३२२।२)

damanaḥ pāṇḍurāgaḥ syāttathā gandhotkaṭo muniḥ ||

323.1३२३.१

पानीयमम्बु सलिलं तोयं चोदकवारिणी । (३२३।१)

pānīyamambu salilaṃ toyaṃ codakavāriṇī |

323.2३२३.२

पयः कीलालममृतं जीवनं भुवनं वनम् ॥ (३२३।२)

payaḥ kīlālamamṛtaṃ jīvanaṃ bhuvanaṃ vanam ||

324.1३२४.१

क्षीरं स्वादु पयो दुग्धं स्तन्यं वारि स्तनोद्भवम् । (३२४।१)

kṣīraṃ svādu payo dugdhaṃ stanyaṃ vāri stanodbhavam |

324.2३२४.२

दधि माङ्गल्यकं चैव संतानं स्तनिका स्मृता ॥ (३२४।२)

dadhi māṅgalyakaṃ caiva saṃtānaṃ stanikā smṛtā ||

325.1३२५.१

घोषं दण्डाहतं तक्रं कालशेयमुदाहृतम् । (३२५।१)

ghoṣaṃ daṇḍāhataṃ takraṃ kālaśeyamudāhṛtam |

325.2३२५.२

घृतमाज्यं हविः सर्पिः नवनीतं घृतालयः ॥ (३२५।२)

ghṛtamājyaṃ haviḥ sarpiḥ navanītaṃ ghṛtālayaḥ ||

326.1३२६.१

गुडस्त्विक्षुविकारः स्यात् खण्डं फुल्लमिति स्मृतम् । (३२६।१)

guḍastvikṣuvikāraḥ syāt khaṇḍaṃ phullamiti smṛtam |

326.2३२६.२

सितोपला शर्करा च सिता मत्स्यण्डिका स्मृता ॥ (३२६।२)

sitopalā śarkarā ca sitā matsyaṇḍikā smṛtā ||

327.1३२७.१

माक्षिकं सारघं क्षौद्रं मधु पुष्परसोद्भवम् । (३२७।१)

mākṣikaṃ sāraghaṃ kṣaudraṃ madhu puṣparasodbhavam |

327.2३२७.२

मधूच्छिष्टं च मदनं सिक्थकं मक्षिकामलम् ॥ (३२७।२)

madhūcchiṣṭaṃ ca madanaṃ sikthakaṃ makṣikāmalam ||

328.1३२८.१

तैलम् अभ्यञ्जनवरं तिलजं तिलसम्भवम् । (३२८।१)

tailam abhyañjanavaraṃ tilajaṃ tilasambhavam |

328.2३२८.२

प्रसन्ना वारुणी ज्ञेया परिस्विन्ना च सा स्मृता ॥ (३२८।२)

prasannā vāruṇī jñeyā parisvinnā ca sā smṛtā ||

329.1३२९.१

कादम्बरी घना सुरा मैरेयो ह्य् आसवो मदः । (३२९।१)

kādambarī ghanā surā maireyo hy āsavo madaḥ |

329.2३२९.२

मार्द्वीकं मधु विज्ञेयं माध्वीकं मधुना कृतम् ॥ (३२९।२)

mārdvīkaṃ madhu vijñeyaṃ mādhvīkaṃ madhunā kṛtam ||

330.1३३०.१

गुडेन गौडं सितया शार्करं सैन्धम् ऐक्षवम् । (३३०।१)

guḍena gauḍaṃ sitayā śārkaraṃ saindham aikṣavam |

330.2३३०.२

खण्डेन खण्डवासः स्यात् पैष्टकं पिष्टसम्भवम् ॥ (३३०।२)

khaṇḍena khaṇḍavāsaḥ syāt paiṣṭakaṃ piṣṭasambhavam ||

331.1३३१.१

अवन्तिसोमो धान्याम्लम् आरनालं च काञ्जिकम् । (३३१।१)

avantisomo dhānyāmlam āranālaṃ ca kāñjikam |

331.2३३१.२

शुक्तं सौवीरकं चेति तुषोदं तु तुषोदकम् ॥ (३३१।२)

śuktaṃ sauvīrakaṃ ceti tuṣodaṃ tu tuṣodakam ||

332.1३३२.१

यवोत्थं तण्डुलोदं च रसाम्लं शुक्तकाञ्जिकम् । (३३२।१)

yavotthaṃ taṇḍulodaṃ ca rasāmlaṃ śuktakāñjikam |

332.2३३२.२

ब्रह्माम्बु गोम्बु गोमूत्रं गोमलं गोमयं स्मृतम् ॥ (३३२।२)

brahmāmbu gombu gomūtraṃ gomalaṃ gomayaṃ smṛtam ||

333.1३३३.१

शालिर् व्रीहिर् वरश्चैव धान्यकं रक्तशूकरः । (३३३।१)

śālir vrīhir varaścaiva dhānyakaṃ raktaśūkaraḥ |

333.2३३३.२

यवश्च स्थूलमध्यश्च वरुणो मुनिभिक्षितः ॥ (३३३।२)

yavaśca sthūlamadhyaśca varuṇo munibhikṣitaḥ ||

334.1३३४.१

अकृष्टपच्यो नीवारः शकुन्तमुनिभोजनम् । (३३४।१)

akṛṣṭapacyo nīvāraḥ śakuntamunibhojanam |

334.2३३४.२

चणकस्तु कलायः स्याद् गोधूमो म्लेच्छभोजनः ॥ (३३४।२)

caṇakastu kalāyaḥ syād godhūmo mlecchabhojanaḥ ||

335.1३३५.१

चमसी चातिबीजा स्यात् कोरदूषस्तु कोद्रवः । (३३५।१)

camasī cātibījā syāt koradūṣastu kodravaḥ |

335.2३३५.२

कङ्गुः संध्यन्थिसंबन्धी प्रियङ्गुः पीततण्डुलः ॥ (३३५।२)

kaṅguḥ saṃdhyanthisaṃbandhī priyaṅguḥ pītataṇḍulaḥ ||

336.1३३६.१

गवेधुका च गोजिह्वा कर्शनीया सिता तथा । (३३६।१)

gavedhukā ca gojihvā karśanīyā sitā tathā |

336.2३३६.२

उद्दालकस्तु जूर्णाह्वो यावनालः शुकप्रियः ॥ (३३६।२)

uddālakastu jūrṇāhvo yāvanālaḥ śukapriyaḥ ||

337.1३३७.१

वासन्तः कृष्णमुद्गस्तु माधवश्च सुराष्ट्रजः । (३३७।१)

vāsantaḥ kṛṣṇamudgastu mādhavaśca surāṣṭrajaḥ |

337.2३३७.२

मकुष्ठो वनमुद्गश्च मसूरः पित्तभेषजम् ॥ (३३७।२)

makuṣṭho vanamudgaśca masūraḥ pittabheṣajam ||

338.1३३८.१

हरिमन्थाः सुगन्धाश्च चणकाः कृष्णकञ्चुकाः । (३३८।१)

harimanthāḥ sugandhāśca caṇakāḥ kṛṣṇakañcukāḥ |

338.2३३८.२

कुलत्थः कालवृत्तश्च ताम्रवर्णो ऽनिलापहा ॥ (३३८।२)

kulatthaḥ kālavṛttaśca tāmravarṇo 'nilāpahā ||

339.1३३९.१

माषस्तु पिच्छिलरसः कुरुविन्दो वृषाकरः । (३३९।१)

māṣastu picchilarasaḥ kuruvindo vṛṣākaraḥ |

339.2३३९.२

राजमाषो ऽलसान्द्रः स्यात् खञ्जकाख्यः कलायकः ॥ (३३९।२)

rājamāṣo 'lasāndraḥ syāt khañjakākhyaḥ kalāyakaḥ ||

340.1३४०.१

सौराष्ट्रा:: स्य्नोन्य्म्साढकी तुवरी प्रोक्ता निष्पावा शिम्बिका स्मृता । (३४०।१)

saurāṣṭrā:: synonymsāḍhakī tuvarī proktā niṣpāvā śimbikā smṛtā |

340.2३४०.२

तिलः स्नेहफलः स्नेहपूर्णश्च कृष्णतैलकः ॥ (३४०।२)

tilaḥ snehaphalaḥ snehapūrṇaśca kṛṣṇatailakaḥ ||

341.1३४१.१

फलत्रयं तु त्रिफला वरा श्रेष्ठा तथोत्तमा । (३४१।१)

phalatrayaṃ tu triphalā varā śreṣṭhā tathottamā |

341.2३४१.२

द्विपं च मूलं दशकं दशमूलं दशाङ्घ्रिकम् ॥ (३४१।२)

dvipaṃ ca mūlaṃ daśakaṃ daśamūlaṃ daśāṅghrikam ||

342.1३४२.१

त्रिकटु:: स्य्नोन्य्म्स्त्रिकटु त्र्यूषणं व्योषं कटुत्रयम् इहोच्यते । (३४२।१)

trikaṭu:: synonymstrikaṭu tryūṣaṇaṃ vyoṣaṃ kaṭutrayam ihocyate |

342.2३४२.२

पञ्चकोलं पञ्चकटु त्रिसुगन्धि त्रिजातकम् ॥ (३४२।२)

pañcakolaṃ pañcakaṭu trisugandhi trijātakam ||

343.1३४३.१

औषधं भेषजं पथ्यम् अगदं च भिषग्जितम् । (३४३।१)

auṣadhaṃ bheṣajaṃ pathyam agadaṃ ca bhiṣagjitam |

343.2३४३.२

कलभो वारणो दन्ती मातंगो द्विरदो द्विपः ॥ (३४३।२)

kalabho vāraṇo dantī mātaṃgo dvirado dvipaḥ ||

344.1३४४.१

गजो हस्ती करीभश् च करेणुर् हस्तिनी स्मृता । (३४४।१)

gajo hastī karībhaś ca kareṇur hastinī smṛtā |

344.2३४४.२

हयो ऽश्वस् तुरगो वाजी सप्तिर् वाहस् तु बाडवः ॥ (३४४।२)

hayo 'śvas turago vājī saptir vāhas tu bāḍavaḥ ||

345.1३४५.१

बालेयो रासभो ज्ञेयो धूसरो गर्दभः खरः । (३४५।१)

bāleyo rāsabho jñeyo dhūsaro gardabhaḥ kharaḥ |

345.2३४५.२

करभो दीर्घगश् चोष्ट्रः क्षमी वेसरको बली ॥ (३४५।२)

karabho dīrghagaś coṣṭraḥ kṣamī vesarako balī ||

346.1३४६.१

शार्दूलश् चित्रकायस्तु व्याघ्रः स्यात् पुण्डरीकः । (३४६।१)

śārdūlaś citrakāyastu vyāghraḥ syāt puṇḍarīkaḥ |

346.2३४६.२

पञ्चास्यो मृगराट् सिंहो हर्यक्षः केसरी हरिः ॥ (३४६।२)

pañcāsyo mṛgarāṭ siṃho haryakṣaḥ kesarī hariḥ ||

347.1३४७.१

कण्ठीरवश्च विज्ञेयः पिङ्गदृष्टिर् मृगादनः । (३४७।१)

kaṇṭhīravaśca vijñeyaḥ piṅgadṛṣṭir mṛgādanaḥ |

347.2३४७.२

मृगे कुरङ्गवातायुहरिणाजिनयोनयः ॥ (३४७।२)

mṛge kuraṅgavātāyuhariṇājinayonayaḥ ||

348.1३४८.१

ताम्राभो हरिणः कृष्णस् त्व् एणस् त्वक्कोमलः स्मृतः । (३४८।१)

tāmrābho hariṇaḥ kṛṣṇas tv eṇas tvakkomalaḥ smṛtaḥ |

348.2३४८.२

कृष्णसारश्चित्रमृगः रोमशा चमरी स्मृता ॥ (३४८।२)

kṛṣṇasāraścitramṛgaḥ romaśā camarī smṛtā ||

349.1३४९.१

वराहः शूकरः कीटी दंष्ट्री घोणी च रोमशः । (३४९।१)

varāhaḥ śūkaraḥ kīṭī daṃṣṭrī ghoṇī ca romaśaḥ |

349.2३४९.२

स्तब्धरोमा पृथुस्कन्धः क्रोडः कोलस्तथा किरिः ॥ (३४९।२)

stabdharomā pṛthuskandhaḥ kroḍaḥ kolastathā kiriḥ ||

350.1३५०.१

कपिः प्लवंगप्लवगशाखामृगवलीमुखाः । (३५०।१)

kapiḥ plavaṃgaplavagaśākhāmṛgavalīmukhāḥ |

350.2३५०.२

मर्कटो वानरः कीशः वनौकाः फलभक्षकः ॥ (३५०।२)

markaṭo vānaraḥ kīśaḥ vanaukāḥ phalabhakṣakaḥ ||

351.1३५१.१

शृगालो जम्बुकः क्रोष्टा गोमायुर् मृगधूर्तकः । (३५१।१)

śṛgālo jambukaḥ kroṣṭā gomāyur mṛgadhūrtakaḥ |

351.2३५१.२

पारावतः कलरवो गेहपक्षी कपोतकः ॥ (३५१।२)

pārāvataḥ kalaravo gehapakṣī kapotakaḥ ||

352.1३५२.१

कृकवाकुस् ताम्रचूडः कुक्कुटश्चरणायुधः । (३५२।१)

kṛkavākus tāmracūḍaḥ kukkuṭaścaraṇāyudhaḥ |

352.2३५२.२

मयूरो बर्हिणो बर्ही नीलकण्ठो भुजंगभुक् ॥ (३५२।२)

mayūro barhiṇo barhī nīlakaṇṭho bhujaṃgabhuk ||

353.1३५३.१

शिखावलः शिखी केकी कलापी मेघनादिनी । (३५३।१)

śikhāvalaḥ śikhī kekī kalāpī meghanādinī |

353.2३५३.२

उलूको वायसारिस्तु कौशिको रजनीचरः ॥ (३५३।२)

ulūko vāyasāristu kauśiko rajanīcaraḥ ||

354.1३५४.१

काकस्तु करटोऽरिष्टः बलिपुष्टः सकृत्प्रजः । (३५४।१)

kākastu karaṭo'riṣṭaḥ balipuṣṭaḥ sakṛtprajaḥ |

354.2३५४.२

परभूर् बलिभुग् ध्वाङ्क्षश्चिरजीवी च वायसः ॥ (३५४।२)

parabhūr balibhug dhvāṅkṣaścirajīvī ca vāyasaḥ ||

355.1३५५.१

एकदृष्टिश् चात्मघोषः द्रोणकाकस्तु कृष्टलः । (३५५।१)

ekadṛṣṭiś cātmaghoṣaḥ droṇakākastu kṛṣṭalaḥ |

355.2३५५.२

चटकः कलविङ्कश्च कुलिङ्गश् चटकापि च ॥ (३५५।२)

caṭakaḥ kalaviṅkaśca kuliṅgaś caṭakāpi ca ||

356.1३५६.१

विज्ञेयश् चर्मपथिकः जातुषश् चर्मसाह्वयः । (३५६।१)

vijñeyaś carmapathikaḥ jātuṣaś carmasāhvayaḥ |

356.2३५६.२

भरद्वाजो द्विजो ब्राह्मो व्याघ्राटः खञ्जरीटकः ॥ (३५६।२)

bharadvājo dvijo brāhmo vyāghrāṭaḥ khañjarīṭakaḥ ||

357.1३५७.१

सारङ्गः खञ्जनश्चैव मेघवृत्तिस्तु चातकः । (३५७।१)

sāraṅgaḥ khañjanaścaiva meghavṛttistu cātakaḥ |

357.2३५७.२

वनप्रियः परभृतः कोकिलः सुस्वरः पिकः ॥ (३५७।२)

vanapriyaḥ parabhṛtaḥ kokilaḥ susvaraḥ pikaḥ ||

358.1३५८.१

गूढपात् कच्छपः कूर्मः कुलीरः कर्कटः स्मृतः । (३५८।१)

gūḍhapāt kacchapaḥ kūrmaḥ kulīraḥ karkaṭaḥ smṛtaḥ |

358.2३५८.२

शम्बूको वृत्तशङ्खश्च शङ्खको मातृगेहकः ॥ (३५८।२)

śambūko vṛttaśaṅkhaśca śaṅkhako mātṛgehakaḥ ||

359.1३५९.१

मीनो मत्स्यो ऽण्डजश्चैव जलौका जलशायनः । (३५९।१)

mīno matsyo 'ṇḍajaścaiva jalaukā jalaśāyanaḥ |

359.2३५९.२

मण्डूको दर्दुरो भेकः काकाहिस् तोयसर्पकः ॥ (३५९।२)

maṇḍūko darduro bhekaḥ kākāhis toyasarpakaḥ ||

360.1३६०.१

सर्पः पृदाकुर्भुजगो भुजंगो ऽहिर् भुजंगमः । (३६०।१)

sarpaḥ pṛdākurbhujago bhujaṃgo 'hir bhujaṃgamaḥ |

360.2३६०.२

आशीविषो विषधरश्चक्री व्यालः सरीसृपः ॥ (३६०।२)

āśīviṣo viṣadharaścakrī vyālaḥ sarīsṛpaḥ ||

361.1३६१.१

कुण्डली गूडपाच् चक्षुःश्रवाः काकोदरः फणी । (३६१।१)

kuṇḍalī gūḍapāc cakṣuḥśravāḥ kākodaraḥ phaṇī |

361.2३६१.२

दर्वीकरो दीर्घपृष्ठो जिह्मगः पवनाशनः ॥ (३६१।२)

darvīkaro dīrghapṛṣṭho jihmagaḥ pavanāśanaḥ ||

362.1३६२.१

लेलिहानो दन्दशूको द्विजिह्वश्च बिलेशयः । (३६२।१)

lelihāno dandaśūko dvijihvaśca bileśayaḥ |

362.2३६२.२

कृकलासो मयूरादी कालेयो बहुपन्नगः ॥ (३६२।२)

kṛkalāso mayūrādī kāleyo bahupannagaḥ ||

363.1३६३.१

शतपात् सरटा चक्री नकुलः सर्पभक्षकः । (३६३।१)

śatapāt saraṭā cakrī nakulaḥ sarpabhakṣakaḥ |

363.2३६३.२

नालिनी नालहूलीका तलाटा स्थूलदन्तिका ॥ (३६३।२)

nālinī nālahūlīkā talāṭā sthūladantikā ||

364.1३६४.१

आखून्दुरुर् मूषकश्च वृकश्च दूषकः स्मृतः । (३६४।१)

ākhūndurur mūṣakaśca vṛkaśca dūṣakaḥ smṛtaḥ |

364.2३६४.२

छुछुन्दरी राजपुत्री विज्ञेया गन्धमूषिका ॥ (३६४।२)

chuchundarī rājaputrī vijñeyā gandhamūṣikā ||

365.1३६५.१

पुरोहिता कुड्यमत्स्या गौरी च गृहगोधिका । (३६५।१)

purohitā kuḍyamatsyā gaurī ca gṛhagodhikā |

365.2३६५.२

गौधेरकाकृतिर्गोधा प्राग्बाहुर् युग्मजिह्वकः ॥ (३६५।२)

gaudherakākṛtirgodhā prāgbāhur yugmajihvakaḥ ||

366.1३६६.१

ओतुर् बिडालो मार्जारो वृषदंशक आखुभुक् । (३६६।१)

otur biḍālo mārjāro vṛṣadaṃśaka ākhubhuk |

366.2३६६.२

उदङ्घा कपिजङ्घा तु लोहिताङ्गः पिपीलकः ॥ (३६६।२)

udaṅghā kapijaṅghā tu lohitāṅgaḥ pipīlakaḥ ||

367.1३६७.१

गण्डूपदा भूमिलता भूनागो वर्षजालकः । (३६७।१)

gaṇḍūpadā bhūmilatā bhūnāgo varṣajālakaḥ |

367.2३६७.२

मधुयुतो मधुकरो मधुलिट् मधुपस्तथा ॥ (३६७।२)

madhuyuto madhukaro madhuliṭ madhupastathā ||

368.1३६८.१

द्विरेफः पुष्पलिड् भृङ्गः षट्पदभ्रमरावलिः । (३६८।१)

dvirephaḥ puṣpaliḍ bhṛṅgaḥ ṣaṭpadabhramarāvaliḥ |

368.2३६८.२

इन्दिन्दिरश् चञ्चरीकः सरघा मधुमक्षिका ॥ (३६८।२)

indindiraś cañcarīkaḥ saraghā madhumakṣikā ||

369.1३६९.१

लम्बरोमा मक्षिका च परा दीपनिवारणी । (३६९।१)

lambaromā makṣikā ca parā dīpanivāraṇī |

369.2३६९.२

पतंगिका पुत्तिका स्यात् दंशस्तु वनमक्षिका ॥ (३६९।२)

pataṃgikā puttikā syāt daṃśastu vanamakṣikā ||

370.1३७०.१

भृङ्गारी चीरुका चीरी झिल्लिका घर्घरस्वना । (३७०।१)

bhṛṅgārī cīrukā cīrī jhillikā ghargharasvanā |

370.2३७०.२

पतंगः शलभो ज्ञेयः स्वद्योतो ज्योतिरिङ्गणः ॥ (३७०।२)

pataṃgaḥ śalabho jñeyaḥ svadyoto jyotiriṅgaṇaḥ ||

371.1३७१.१

लुलायो महिषो वाहद्वेषी कासरसैरिभौ । (३७१।१)

lulāyo mahiṣo vāhadveṣī kāsarasairibhau |

371.2३७१.२

वन्यस्तु गवयो ज्ञेयः ककुद्मान् गोपतिर्वृषः ॥ (३७१।२)

vanyastu gavayo jñeyaḥ kakudmān gopatirvṛṣaḥ ||

372.1३७२.१

उक्षान् अड्वान् बलीवर्दः सुरभिर्गोपकः स्मृतः । (३७२।१)

ukṣān aḍvān balīvardaḥ surabhirgopakaḥ smṛtaḥ |

372.2३७२.२

सकृत्प्रसूता गृष्टिः स्यात् बष्कयण्य् एकहायनी ॥ (३७२।२)

sakṛtprasūtā gṛṣṭiḥ syāt baṣkayaṇy ekahāyanī ||

373.1३७३.१

अन्नसारो रसो रक्तयोनिः स्याद् दृढधातुकः । (३७३।१)

annasāro raso raktayoniḥ syād dṛḍhadhātukaḥ |

373.2३७३.२

रक्तं शोणं मांसकरं शोणितं क्षतजम् असृक् ॥ (३७३।२)

raktaṃ śoṇaṃ māṃsakaraṃ śoṇitaṃ kṣatajam asṛk ||

374.1३७४.१

पलं मांसं शोणितोत्थं पिशितं क्रव्यम् आमिषम् । (३७४।१)

palaṃ māṃsaṃ śoṇitotthaṃ piśitaṃ kravyam āmiṣam |

374.2३७४.२

पिच्छा मांसोद्भवं मेदो वसा मेदःसमुद्भवा ॥ (३७४।२)

picchā māṃsodbhavaṃ medo vasā medaḥsamudbhavā ||

375.1३७५.१

मेदःसम्भवम् अस्थि स्याद्देहसंधानधारणम् । (३७५।१)

medaḥsambhavam asthi syāddehasaṃdhānadhāraṇam |

375.2३७५.२

अस्थिसारस्तथा मज्जा स्नेहसारो ऽस्थिसम्भवः ॥ (३७५।२)

asthisārastathā majjā snehasāro 'sthisambhavaḥ ||

376.1३७६.१

शुक्लं तेजो बीजपुंस्त्वे रेतो वीर्यान्त्यधातुके । (३७६।१)

śuklaṃ tejo bījapuṃstve reto vīryāntyadhātuke |

376.2३७६.२

ओजस्तु धातुसारः स्यात् सौम्यो हृदयदीपनः ॥ (३७६।२)

ojastu dhātusāraḥ syāt saumyo hṛdayadīpanaḥ ||

377.1३७७.१

अनिलो मारुतो वायुः मरुत्प्राणः प्रभञ्जनः । (३७७।१)

anilo māruto vāyuḥ marutprāṇaḥ prabhañjanaḥ |

377.2३७७.२

समीरणो मातरिश्वा पवनश्च सदागतिः ॥ (३७७।२)

samīraṇo mātariśvā pavanaśca sadāgatiḥ ||

378.1३७८.१

मायुः पित्तं वह्निकान्तं कफः श्लेष्मा च पिच्छिलः । (३७८।१)

māyuḥ pittaṃ vahnikāntaṃ kaphaḥ śleṣmā ca picchilaḥ |

378.2३७८.२

कर्दमः पङ्कजम्बालौ मृत्सा मृत्स्ना च मृत्तिका ॥ (३७८।२)

kardamaḥ paṅkajambālau mṛtsā mṛtsnā ca mṛttikā ||

379.1३७९.१

हसन्तिकाङ्गारधानी तैलपात्रं कुतूः स्मृता । (३७९।१)

hasantikāṅgāradhānī tailapātraṃ kutūḥ smṛtā |

379.2३७९.२

पाषाणप्रस्तरग्रावोपलाश्मानः शिला दृषत् ॥ (३७९।२)

pāṣāṇaprastaragrāvopalāśmānaḥ śilā dṛṣat ||

380.1३८०.१

पृथ्वी वसुंधराख्या च गौर् भूमिर् मेदिनी मही । (३८०।१)

pṛthvī vasuṃdharākhyā ca gaur bhūmir medinī mahī |

380.2३८०.२

धरा धरित्री धरणी क्षोणी ज्या काश्यपी क्षितिः ॥ (३८०।२)

dharā dharitrī dharaṇī kṣoṇī jyā kāśyapī kṣitiḥ ||

381.1३८१.१

सर्वंसहा वसुमती वसुधोर्व्यचला स्मृता । (३८१।१)

sarvaṃsahā vasumatī vasudhorvyacalā smṛtā |

381.2३८१.२

विश्वम्भरा रसानन्ता गोत्रा कुः पृथिवी क्षमा ॥ (३८१।२)

viśvambharā rasānantā gotrā kuḥ pṛthivī kṣamā ||

382.1३८२.१

अवनी भूतधात्री च विपुला सागराम्बरा । (३८२।१)

avanī bhūtadhātrī ca vipulā sāgarāmbarā |

382.2३८२.२

सूरो हंसो रविर्भानुः पतंगोऽर्को दिवाकरः ॥ (३८२।२)

sūro haṃso ravirbhānuḥ pataṃgo'rko divākaraḥ ||

383.0३८३.०

प्रद्योतनो दिनमणिः खद्योतो द्युमणिस्तथा ॥ (३८३।०)

pradyotano dinamaṇiḥ khadyoto dyumaṇistathā ||

384.1३८४.१

ब्रध्नः प्रभाकरो भास्वान् द्वादशात्मा दिवाकरः । (३८४।१)

bradhnaḥ prabhākaro bhāsvān dvādaśātmā divākaraḥ |

384.2३८४.२

सविता च सहस्रांशुर् मार्तण्डश्च विकर्तनः ॥ (३८४।२)

savitā ca sahasrāṃśur mārtaṇḍaśca vikartanaḥ ||

385.1३८५.१

कर्मसाक्षी जगच्चक्षुरंशुमाली त्रयीतनुः । (३८५।१)

karmasākṣī jagaccakṣuraṃśumālī trayītanuḥ |

385.2३८५.२

विभावसुर्ग्रहपतिस् त्विषांपतिर् अहर्पतिः ॥ (३८५।२)

vibhāvasurgrahapatis tviṣāṃpatir aharpatiḥ ||

386.1३८६.१

शीतांशुरिन्दुश्चन्द्रमाः शशी चन्द्रो निशाकरः । (३८६।१)

śītāṃśurinduścandramāḥ śaśī candro niśākaraḥ |

386.2३८६.२

विधुः सुधांशुः शुभ्रांशुर् ओषधीशो निशापतिः ॥ (३८६।२)

vidhuḥ sudhāṃśuḥ śubhrāṃśur oṣadhīśo niśāpatiḥ ||

387.1३८७.१

अब्जो जैवातृकः सोमो ग्लौर् मृगाङ्कः कलानिधिः । (३८७।१)

abjo jaivātṛkaḥ somo glaur mṛgāṅkaḥ kalānidhiḥ |

387.2३८७.२

द्विजराजः शशधरो नक्षत्रेशः क्षपाकरः ॥ (३८७।२)

dvijarājaḥ śaśadharo nakṣatreśaḥ kṣapākaraḥ ||

388.1३८८.१

अङ्गारकः कुजो भौमो रौहिणेयो बुधो द्विजः । (३८८।१)

aṅgārakaḥ kujo bhaumo rauhiṇeyo budho dvijaḥ |

388.2३८८.२

गुरुर्बृहस्पतिर्मन्त्री चोशना भार्गवः कविः ॥ (३८८।२)

gururbṛhaspatirmantrī cośanā bhārgavaḥ kaviḥ ||

389.1३८९.१

शनिः पङ्गुः सूर्यपुत्रः सैंहिकेयो विधुंतुदः । (३८९।१)

śaniḥ paṅguḥ sūryaputraḥ saiṃhikeyo vidhuṃtudaḥ |

389.2३८९.२

तमस्तु राहुः स्वर्भानुः केतुस्तु ध्वजनामकः ॥ (३८९।२)

tamastu rāhuḥ svarbhānuḥ ketustu dhvajanāmakaḥ ||

390.1३९०.१

उडु नक्षत्रमृक्षं भं दोषा नक्तं निशा क्षपा । (३९०।१)

uḍu nakṣatramṛkṣaṃ bhaṃ doṣā naktaṃ niśā kṣapā |

390.2३९०.२

क्षणदा यामिनी रात्रिस्त्रियामा चोरवल्लभा ॥ (३९०।२)

kṣaṇadā yāminī rātristriyāmā coravallabhā ||

391.1३९१.१

दिनाहनी वासरश्च घस्रो भास्करवल्लभः । (३९१।१)

dināhanī vāsaraśca ghasro bhāskaravallabhaḥ |

391.2३९१.२

शम्भुर् ईशः पशुपतिः शिवः शूली महेश्वरः ॥ (३९१।२)

śambhur īśaḥ paśupatiḥ śivaḥ śūlī maheśvaraḥ ||

392.1३९२.१

ईश्वरः शर्वः ईशानः शंकरश् चन्द्रशेखरः । (३९२।१)

īśvaraḥ śarvaḥ īśānaḥ śaṃkaraś candraśekharaḥ |

392.2३९२.२

भूतेशः खण्डपरशुर्गिरीशो गिरिशो मृडः ॥ (३९२।२)

bhūteśaḥ khaṇḍaparaśurgirīśo giriśo mṛḍaḥ ||

393.1३९३.१

मृत्युंजयः कृत्तिवासाः पिनाकी प्रमथाधिपः । (३९३।१)

mṛtyuṃjayaḥ kṛttivāsāḥ pinākī pramathādhipaḥ |

393.2३९३.२

उग्रः कपर्दी श्रीकण्ठः शितिकण्ठः कपालभृत् ॥ (३९३।२)

ugraḥ kapardī śrīkaṇṭhaḥ śitikaṇṭhaḥ kapālabhṛt ||

394.1३९४.१

वामदेवो महादेवो विरूपाक्षस्त्रिलोचनः । (३९४।१)

vāmadevo mahādevo virūpākṣastrilocanaḥ |

394.2३९४.२

कृशानुरेताः सर्वज्ञो धूर्जटिर् नीललोहितः ॥ (३९४।२)

kṛśānuretāḥ sarvajño dhūrjaṭir nīlalohitaḥ ||

395.1३९५.१

हरः स्मरहरो भर्गस् त्र्यम्बकस्त्रिपुरान्तकः । (३९५।१)

haraḥ smaraharo bhargas tryambakastripurāntakaḥ |

395.2३९५.२

गङ्गाधरोऽन्धकरिपुः क्रतुध्वंसी वृषध्वजः ॥ (३९५।२)

gaṅgādharo'ndhakaripuḥ kratudhvaṃsī vṛṣadhvajaḥ ||

396.1३९६.१

व्योमकेशो भवो भीमः स्थाणू रुद्र उमापतिः । (३९६।१)

vyomakeśo bhavo bhīmaḥ sthāṇū rudra umāpatiḥ |

396.2३९६.२

उमा कात्यायनी गौरी काली हैमवतीश्वरी ॥ (३९६।२)

umā kātyāyanī gaurī kālī haimavatīśvarī ||

397.1३९७.१

शिवापर्णा भवानी च पार्वती चण्डिकाम्बिका । (३९७।१)

śivāparṇā bhavānī ca pārvatī caṇḍikāmbikā |

397.2३९७.२

अजो हरिर्वासुदेवो दैत्यारिः पुरुषोत्तमः ॥ (३९७।२)

ajo harirvāsudevo daityāriḥ puruṣottamaḥ ||

398.1३९८.१

विष्णुर्नारायणः कृष्णो वैकुण्ठो विष्टरश्रवाः । (३९८।१)

viṣṇurnārāyaṇaḥ kṛṣṇo vaikuṇṭho viṣṭaraśravāḥ |

398.2३९८.२

दामोदरो हृषीकेशः केशवो माधवः स्वभूः ॥ (३९८।२)

dāmodaro hṛṣīkeśaḥ keśavo mādhavaḥ svabhūḥ ||

399.1३९९.१

पीताम्बरोऽच्युतः शार्ङ्गी विष्वक्सेनो जनार्दनः । (३९९।१)

pītāmbaro'cyutaḥ śārṅgī viṣvakseno janārdanaḥ |

399.2३९९.२

उपेन्द्र इन्द्रावरजश्चक्रपाणिश्चतुर्भुजः ॥ (३९९।२)

upendra indrāvarajaścakrapāṇiścaturbhujaḥ ||

400.1४००.१

लक्ष्मी पद्मालया पद्मा कमला श्रीर् हरिप्रिया । (४००।१)

lakṣmī padmālayā padmā kamalā śrīr haripriyā |

400.2४००.२

इन्दिरा लोकमाता मा क्षीराब्धितनया रमा ॥ (४००।२)

indirā lokamātā mā kṣīrābdhitanayā ramā ||

401.1४०१.१

नेत्रं पादः शिफा चाङ्घ्रिः मूलं शालूककन्दकौ । (४०१।१)

netraṃ pādaḥ śiphā cāṅghriḥ mūlaṃ śālūkakandakau |

401.2४०१.२

त्वक् चर्म वल्कलं प्रोक्तं विटपः शिखरं शिरः ॥ (४०१।२)

tvak carma valkalaṃ proktaṃ viṭapaḥ śikharaṃ śiraḥ ||

402.1४०२.१

पत्त्रं दलं छदः पर्णं पलाशश्छदनं तथा । (४०२।१)

pattraṃ dalaṃ chadaḥ parṇaṃ palāśaśchadanaṃ tathā |

402.2४०२.२

पल्लवस्तु प्रवालः स्यात् मुकुलं कोरकं स्मृतम् ॥ (४०२।२)

pallavastu pravālaḥ syāt mukulaṃ korakaṃ smṛtam ||

403.1४०३.१

कलिका जालकश्चैव कोरकक्षारकुड्मलाः । (४०३।१)

kalikā jālakaścaiva korakakṣārakuḍmalāḥ |

403.2४०३.२

प्रसूनं सुमनः सूनं पुष्पं च कुसुमं स्मृतम् ॥ (४०३।२)

prasūnaṃ sumanaḥ sūnaṃ puṣpaṃ ca kusumaṃ smṛtam ||

404.1४०४.१

आमं शलाटुसंज्ञं तु पक्वं फलमुदाहृतम् । (४०४।१)

āmaṃ śalāṭusaṃjñaṃ tu pakvaṃ phalamudāhṛtam |

404.2४०४.२

मकरन्दः पुष्परसः दलोत्थो दलजो रसः ॥ (४०४।२)

makarandaḥ puṣparasaḥ dalottho dalajo rasaḥ ||

405.1४०५.१

औषधं भेषजं पथ्यमगदं च भिषग्जितम् । (४०५।१)

auṣadhaṃ bheṣajaṃ pathyamagadaṃ ca bhiṣagjitam |

405.2४०५.२

क्रिया चिकित्सितं शस्त्रं प्रायश्चित्तं समाहितम् ॥ (४०५।२)

kriyā cikitsitaṃ śastraṃ prāyaścittaṃ samāhitam ||

406.1४०६.१

रोगहारो ऽगदंकारो भिषग् वैद्यश्चिकित्सकः । (४०६।१)

rogahāro 'gadaṃkāro bhiṣag vaidyaścikitsakaḥ |

406.2४०६.२

रोगज्ञो जीवनो विद्वानायुर्वेदी गदान्तकः ॥ (४०६।२)

rogajño jīvano vidvānāyurvedī gadāntakaḥ ||

407.1४०७.१

शीतांश्वमृतलक्ष्मीभिर् जुष्टोऽसौ धनसंयुतः । (४०७।१)

śītāṃśvamṛtalakṣmībhir juṣṭo'sau dhanasaṃyutaḥ |

407.2४०७.२

क्षीरोधिजश् चाब्जयोनिः पायाद् धन्वन्तरिस्तथा ॥ (४०७।२)

kṣīrodhijaś cābjayoniḥ pāyād dhanvantaristathā ||

408.1४०८.१

नासत्याव् अश्विनौ दस्राव् आश्विनेयौ च ताव् उभौ । (४०८।१)

nāsatyāv aśvinau dasrāv āśvineyau ca tāv ubhau |

408.2४०८.२

रक्षतां देवभिषजौ वैद्यपुत्रान् स्वरोचिषा ॥ (४०८।२)

rakṣatāṃ devabhiṣajau vaidyaputrān svarociṣā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

AṣṭNigh, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit