BījaN, 1
Select a line for its word-by-word analysis.
अथ वक्ष्ये मन्त्रकोशं यद् उक्तं भूतडामरे । (१।१)
atha vakṣye mantrakośaṃ yad uktaṃ bhūtaḍāmare |
क्रमाद् बीजविधानं च श्रुत्यर्थज्ञानसम्भवम् ॥ (१।२)
kramād bījavidhānaṃ ca śrutyarthajñānasambhavam ||
अ विद्युज्जिह्वा आ कालवज्री इ गर्जिनी ई धूम्रभैरवी उ कालरात्रिः ऊ विदारी ऋ महारौद्री ॠ भयंकरी ᄆ संहारिणी लु करालिनी ए ऊर्ध्वकेशी ऐ उग्रभैरवी ओ भीमाक्षी औ डाकिनी अं रुद्रराकिणी अः चण्डिका क क्रोधीशः ख वामनः ग चण्डः घ विकारी ङ उन्मत्तभैरवः च ज्वालामुखः छ रक्तदंष्ट्रः ज असिताङ्गः झ वडवामुखः ज विद्युन्मुखः ट महाज्वालः ठ कपाली ड भीषणः ढ रुरुः ण संहारी त भैरवः थ दण्डी द बलिभुक् ध उग्रसूलधृक् न सिंहनादी प कपर्दी फ करालाग्निः ब भयंकरः भ बहुरूपी म महाकालः य जीवात्मा र क्षतजोक्षितः ल बलभेदी व रक्तपटः श चण्डीशः ष ज्वलनध्वजः स धूमध्वजः ह व्योमवक्त्रः क्ष त्र्यैलोक्यग्रसनात्मकः ॥ (२।२)
a vidyujjihvā ā kālavajrī i garjinī ī dhūmrabhairavī u kālarātriḥ ū vidārī ṛ mahāraudrī ṝ bhayaṃkarī ᄆ saṃhāriṇī lu karālinī e ūrdhvakeśī ai ugrabhairavī o bhīmākṣī au ḍākinī aṃ rudrarākiṇī aḥ caṇḍikā ka krodhīśaḥ kha vāmanaḥ ga caṇḍaḥ gha vikārī ṅa unmattabhairavaḥ ca jvālāmukhaḥ cha raktadaṃṣṭraḥ ja asitāṅgaḥ jha vaḍavāmukhaḥ ja vidyunmukhaḥ ṭa mahājvālaḥ ṭha kapālī ḍa bhīṣaṇaḥ ḍha ruruḥ ṇa saṃhārī ta bhairavaḥ tha daṇḍī da balibhuk dha ugrasūladhṛk na siṃhanādī pa kapardī pha karālāgniḥ ba bhayaṃkaraḥ bha bahurūpī ma mahākālaḥ ya jīvātmā ra kṣatajokṣitaḥ la balabhedī va raktapaṭaḥ śa caṇḍīśaḥ ṣa jvalanadhvajaḥ sa dhūmadhvajaḥ ha vyomavaktraḥ kṣa tryailokyagrasanātmakaḥ ||
विद्युज्जिह्वा कालवक्त्रा महाकालैर् अलंकृता ॥ (३।०)
vidyujjihvā kālavaktrā mahākālair alaṃkṛtā ||
विशबीजं श्रुतिमुखं ध्रुवं हालाहलं प्रिये च तत् ॥ (४।०)
viśabījaṃ śrutimukhaṃ dhruvaṃ hālāhalaṃ priye ca tat ||
नादबिन्दुसमायुक्तो बीजं विष्णुप्रिया मतं श्रीं ॥ (५।२)
nādabindusamāyukto bījaṃ viṣṇupriyā mataṃ śrīṃ ||
क्षतजस्थो व्योमवक्त्रो धूम्रभैरव्यलंकृतः । (६।१)
kṣatajastho vyomavaktro dhūmrabhairavyalaṃkṛtaḥ |
नादबिन्दुसमायुक्तो बीजं प्राथमिकं स्मृतं ह्रीं ॥ (६।२)
nādabindusamāyukto bījaṃ prāthamikaṃ smṛtaṃ hrīṃ ||
नादबिन्दुसमायुक्तः पितृभूवासिनी स्मृतः क्रीं ॥ (७।२)
nādabindusamāyuktaḥ pitṛbhūvāsinī smṛtaḥ krīṃ ||
विदारीयुक्तं व्योमास्यं रुद्रराकिण्यलंकृतम् । (८।१)
vidārīyuktaṃ vyomāsyaṃ rudrarākiṇyalaṃkṛtam |
कूर्चं कालं क्रोधबीजं जानीहि वीरवन्दिते हूं ॥ (८।२)
kūrcaṃ kālaṃ krodhabījaṃ jānīhi vīravandite hūṃ ||
भौतिकं वाग्भवं बीजं विद्धि सारस्वतं प्रिये ऐ ॥ (९।२)
bhautikaṃ vāgbhavaṃ bījaṃ viddhi sārasvataṃ priye ai ||
प्रलयाग्निर् महाज्वालः ख्यातश् चास्त्रमनुः प्रिये फट् ॥ (१०।०)
pralayāgnir mahājvālaḥ khyātaś cāstramanuḥ priye phaṭ ||
क्रोधीशरक्तभीमाक्ष्यो ऽङ्कुशो ऽयं नादबिन्दुमान् क्र्ॐ ॥ (११।०)
krodhīśaraktabhīmākṣyo 'ṅkuśo 'yaṃ nādabindumān kroṃ ||
द्विठः शिरो वह्निजाया स्वाहा ज्वलनवल्लभा स्वाहा ॥ (१२।०)
dviṭhaḥ śiro vahnijāyā svāhā jvalanavallabhā svāhā ||
क्रोधीशो बलभिद् धूम्रभैरवीनादबिन्दुभिः । (१३।१)
krodhīśo balabhid dhūmrabhairavīnādabindubhiḥ |
त्रिमूर्तिर् मन्मथः कामः बीजं त्रैलोक्यमोहनम् क्लीं ॥ (१३।२)
trimūrtir manmathaḥ kāmaḥ bījaṃ trailokyamohanam klīṃ ||
व्योमास्यः कालरात्र्यार्ढ्यो वर्म बिन्दीन्दुसंयुतः । (१४।१)
vyomāsyaḥ kālarātryārḍhyo varma bindīndusaṃyutaḥ |
कथितं कवचं बीजं कुलाचारप्रिये ऽमले हुं ॥ (१४।२)
kathitaṃ kavacaṃ bījaṃ kulācārapriye 'male huṃ ||
व्योमास्यः क्षतजारूढो डाकिनीनादबिन्दुभिः । (१५।१)
vyomāsyaḥ kṣatajārūḍho ḍākinīnādabindubhiḥ |
ज्योतिर् मन्त्रः समाख्यातो महापातकनाशनः ह्रौं ॥ (१५।२)
jyotir mantraḥ samākhyāto mahāpātakanāśanaḥ hrauṃ ||
संयुक्तो धूम्रभैरव्या रक्तस्थो बलिभोजनः । (१६।१)
saṃyukto dhūmrabhairavyā raktastho balibhojanaḥ |
नादबिन्दुसमायुक्तः किङ्किणीबीजम् उत्तमम् द्रीं ॥ (१६।२)
nādabindusamāyuktaḥ kiṅkiṇībījam uttamam drīṃ ||
विदार्यालिङ्गितं तद्वद् विशेषार्थो महामनुः भ्रूं ॥ (१७।२)
vidāryāliṅgitaṃ tadvad viśeṣārtho mahāmanuḥ bhrūṃ ||
धूम्रध्वजाधः कालाग्निः सोर्ध्वकेशीन्दुबिन्दुभिः । (१८।१)
dhūmradhvajādhaḥ kālāgniḥ sordhvakeśīndubindubhiḥ |
युगान्तकारकं बीजं भैरवेण प्रकाशितम् स्फें ॥ (१८।२)
yugāntakārakaṃ bījaṃ bhairaveṇa prakāśitam spheṃ ||
संहारिण्याश्रितं चोर्ध्वकेशिनी तु कपर्दिनम् । (१९।१)
saṃhāriṇyāśritaṃ cordhvakeśinī tu kapardinam |
नादबिन्दुसमायुक्तं बीजं वैतालिकं स्मृतम् प्लें ॥ (१९।२)
nādabindusamāyuktaṃ bījaṃ vaitālikaṃ smṛtam pleṃ ||
सनादबिन्दुं क्रोधीशं गृह्य संहारिणीस्थितम् । (२०।१)
sanādabinduṃ krodhīśaṃ gṛhya saṃhāriṇīsthitam |
कम्पिनीबीजम् इत्य् उक्तं द्विठेनोक्ता मनोहरी क्लीं स्वाहा ॥ (२०।२)
kampinībījam ity uktaṃ dviṭhenoktā manoharī klīṃ svāhā ||
संयुक्तं धूम्रभैरव्या ध्वाङ्क्षो ऽयं नादबिन्दुमान् प्रीं ॥ (२१।२)
saṃyuktaṃ dhūmrabhairavyā dhvāṅkṣo 'yaṃ nādabindumān prīṃ ||
समासनम् इति प्रोक्तं चण्डिकाढ्यं मनोहरम् ठं ठं ठः ठः ॥ (२२।२)
samāsanam iti proktaṃ caṇḍikāḍhyaṃ manoharam ṭhaṃ ṭhaṃ ṭhaḥ ṭhaḥ ||
प्रलयाग्निस्थितो धूमध्वजो गुह्ये सबिन्दुमान् । (२३।१)
pralayāgnisthito dhūmadhvajo guhye sabindumān |
संयुक्तो धूम्रभैरव्या स्मृता फेत्कारिणी प्रिये स्फीं ॥ (२३।२)
saṃyukto dhūmrabhairavyā smṛtā phetkāriṇī priye sphīṃ ||
क्षतजस्थो व्योमवक्त्रो बिन्दुखण्डेन्द्वलंकृतः । (२४।१)
kṣatajastho vyomavaktro bindukhaṇḍendvalaṃkṛtaḥ |
खद्योतम् इति विख्यातं ग्रासिनी कालरात्रियुक् ह्रुं ॥ (२४।२)
khadyotam iti vikhyātaṃ grāsinī kālarātriyuk hruṃ ||
क्षतजस्थं व्योमवक्त्रं नादबिन्दुसमन्वितम् । (२५।१)
kṣatajasthaṃ vyomavaktraṃ nādabindusamanvitam |
विदारीभूषणं कृत्वा बीजं वैवस्वतात्मकं ह्रूं ॥ (२५।२)
vidārībhūṣaṇaṃ kṛtvā bījaṃ vaivasvatātmakaṃ hrūṃ ||
व्योमवक्त्रो धूमध्वजो वारणः प्रलयाग्निकः । (२६।१)
vyomavaktro dhūmadhvajo vāraṇaḥ pralayāgnikaḥ |
ऊर्ध्वकेशी क्षतारूढा बिन्दुचन्द्रार्धसंगता ॥ (२६।२)
ūrdhvakeśī kṣatārūḍhā binducandrārdhasaṃgatā ||
बीजम् आनन्दभैरव्या मूकानन्दकरं परम् हसखफ्रें ॥ (२७।०)
bījam ānandabhairavyā mūkānandakaraṃ param hasakhaphreṃ ||
अकारे भीषणा कीर्तिं विद्युज्जिह्वेति कीर्तिता । (२८।१)
akāre bhīṣaṇā kīrtiṃ vidyujjihveti kīrtitā |
ईकारे शूलिनी ख्याता चण्डोग्रा धूम्रभैरवी ॥ (२९।२)
īkāre śūlinī khyātā caṇḍogrā dhūmrabhairavī ||
विदार्य् ऊकारके प्रोक्ता तालजङ्घा कपालिनी ॥ (३०।२)
vidāry ūkārake proktā tālajaṅghā kapālinī ||
ऋकारे स्यान् महारौद्री ज्वालिनी योगिनीत्य् अपि । (३१।१)
ṛkāre syān mahāraudrī jvālinī yoginīty api |
ऊर्ध्वकेशी च चामुण्डा नादिन्य् एकारके स्मृता । (३३।१)
ūrdhvakeśī ca cāmuṇḍā nādiny ekārake smṛtā |
ऐकारे कोटराक्षी च मालिन्य् उन्मत्तभैरवी ॥ (३३।२)
aikāre koṭarākṣī ca māliny unmattabhairavī ||
ज्वालिन्य् ओकारगा ज्ञेया भीमाक्षी चण्डमालिनी । (३४।१)
jvāliny okāragā jñeyā bhīmākṣī caṇḍamālinī |
शेषे कपालिनी याम्या चण्डिका कुण्डलद्वयम् ॥ (३५।२)
śeṣe kapālinī yāmyā caṇḍikā kuṇḍaladvayam ||
विसर्गो नादः सकलाः षड्दशोक्ताः स्वरा मताः ॥ (३६।०)
visargo nādaḥ sakalāḥ ṣaḍdaśoktāḥ svarā matāḥ ||
क्रोधीशो वारणश् चण्डः शङ्का तून्मत्तभैरवः । (३७।१)
krodhīśo vāraṇaś caṇḍaḥ śaṅkā tūnmattabhairavaḥ |
ज्वालामुखो रक्तदंष्ट्रो ऽसिताङ्गो बलयामुखः ॥ (३७।२)
jvālāmukho raktadaṃṣṭro 'sitāṅgo balayāmukhaḥ ||
शून्यं क्षतजमारूढं चण्डभैरव्यलंकृतम् । (५५।१)
śūnyaṃ kṣatajamārūḍhaṃ caṇḍabhairavyalaṃkṛtam |
नादबिन्दुयुतं मूर्ध्नि ज्योतिर्मन्त्र उदाहृतो ह्रौं ॥ (५५।२)
nādabinduyutaṃ mūrdhni jyotirmantra udāhṛto hrauṃ ||
आदिदेवेन निर्दिष्टं मन्त्रकोशम् अनुत्तमम् । (५६।१)
ādidevena nirdiṣṭaṃ mantrakośam anuttamam |
यद् अर्थिभ्यः पुरा गुप्तं तन् मयाद्य प्रकाशितम् ॥ (५६।२)
yad arthibhyaḥ purā guptaṃ tan mayādya prakāśitam ||
क्रोधीशेन तु यत् प्रोक्तं भैरवाय महात्मने ॥ (५७।२)
krodhīśena tu yat proktaṃ bhairavāya mahātmane ||
विद्युच्चण्डाशिनी गौरी क्रोशिनी नागिनी जया । (५८।१)
vidyuccaṇḍāśinī gaurī krośinī nāginī jayā |
किंनरी योगिनी यक्षी भूतिनी प्रेतिनी नरी ॥ (५८।२)
kiṃnarī yoginī yakṣī bhūtinī pretinī narī ||
ग्रासिनी त्रासिनी चण्डी कलेत्य् एवं प्रकीर्तिता । (५९।१)
grāsinī trāsinī caṇḍī kalety evaṃ prakīrtitā |
कालभैरवे ऽमरसर्वासु भूतलाङ्गलवरासु च ॥ (५९।२)
kālabhairave 'marasarvāsu bhūtalāṅgalavarāsu ca ||
उर्वशी चैन्द्रिणी लीला कङ्काली मेखला शची ॥ (६०।२)
urvaśī caindriṇī līlā kaṅkālī mekhalā śacī ||
वृकोदरो जटो भीष्मः क्षोभकः खेचरो नटः ॥ (६२।२)
vṛkodaro jaṭo bhīṣmaḥ kṣobhakaḥ khecaro naṭaḥ ||
निशाचरा ध्वजी भीमो विचित्रः कौशिको यमः । (६३।१)
niśācarā dhvajī bhīmo vicitraḥ kauśiko yamaḥ |
लिङ्गी वत्साधिको भृङ्गी मणिभद्रो घटोत्कचः ॥ (६३।२)
liṅgī vatsādhiko bhṛṅgī maṇibhadro ghaṭotkacaḥ ||
दण्डी भाषान्तको ऽजेशो गर्गो हंसः पक्षैश्चरो हली ॥ (६४।२)
daṇḍī bhāṣāntako 'jeśo gargo haṃsaḥ pakṣaiścaro halī ||
चण्डीबीजम् इति ख्यातं विद्युन्नागाङ्गनांशुकैः । (६५।१)
caṇḍībījam iti khyātaṃ vidyunnāgāṅganāṃśukaiḥ |
औरसाधिके ऽंशुकाद्या च धूमिन्य् असौ किंनरः स्मृतः ॥ (६५।२)
aurasādhike 'ṃśukādyā ca dhūminy asau kiṃnaraḥ smṛtaḥ ||
उर्वश्यालंकृतो हंसो हंसेन्दुमस्तकोद्धृतः हूं ॥ (६६।०)
urvaśyālaṃkṛto haṃso haṃsendumastakoddhṛtaḥ hūṃ ||
विद्युच्चण्डा च हंसी च केतुर् नागिन्यलंकृता ह ॥ (६७।०)
vidyuccaṇḍā ca haṃsī ca ketur nāginyalaṃkṛtā ha ||
डिण्डिभेन सरक्तेन कामिनी बिन्दुभिः शशी श्रीं ॥ (६८।०)
ḍiṇḍibhena saraktena kāminī bindubhiḥ śaśī śrīṃ ||
हंसग्रीवपार्वत्या कपर्दीन्द्वाद्यलंकृता ह्रीं ॥ (६९।०)
haṃsagrīvapārvatyā kapardīndvādyalaṃkṛtā hrīṃ ||
विग्रहकलहकामिनीन्द्वादिप्राणहारिणी क्रीं ॥ (७०।०)
vigrahakalahakāminīndvādiprāṇahāriṇī krīṃ ||
विभ्रमो रक्तपार्वत्यै स्वाहा उल्कामुखी स्मृता ॥ (७१।०)
vibhramo raktapārvatyai svāhā ulkāmukhī smṛtā ||
ज्वालंधरीति विख्याता सबिन्द्विन्दुकला नटी ॥ (७२।०)
jvālaṃdharīti vikhyātā sabindvindukalā naṭī ||
हंसः सुग्रीवः चण्डाद्यैः खद्योतैः परिकीर्तिता ह्रं ॥ (७३।०)
haṃsaḥ sugrīvaḥ caṇḍādyaiḥ khadyotaiḥ parikīrtitā hraṃ ||
श्यामालिङ्गितदेहो ऽसौ खद्योतो ज्योतिर् ईरितः ह्रौं ॥ (७४।०)
śyāmāliṅgitadeho 'sau khadyoto jyotir īritaḥ hrauṃ ||
यमः सुग्रीवः कामिनीन्द्रेन्द्वाद्यैः किंनरीति च ह्रुं ॥ (७५।०)
yamaḥ sugrīvaḥ kāminīndrendvādyaiḥ kiṃnarīti ca hruṃ ||
सुग्रीवो ऽपि यमश् चण्डो नीलाद्यैर् वाण ईरितः द्रां ॥ (७६।०)
sugrīvo 'pi yamaś caṇḍo nīlādyair vāṇa īritaḥ drāṃ ||
यमः सुग्रीवबिन्द्विन्दुजपाद्यः पिशिताशनः द्रुं ॥ (७७।०)
yamaḥ sugrīvabindvindujapādyaḥ piśitāśanaḥ druṃ ||
त्यागिनं मणिभद्रस्थं प्रेतिनीन्द्वाद्यलंकृतम् । (७८।१)
tyāginaṃ maṇibhadrasthaṃ pretinīndvādyalaṃkṛtam |
युगान्तकारकं बीजम् भैरवेण प्रकाशितम् स्फ्रें ॥ (७८।२)
yugāntakārakaṃ bījam bhairaveṇa prakāśitam sphreṃ ||
भृङ्गिणं मेखलायुक्तं प्रेतिनीन्द्वाद्यलंकृतम् । (७९।१)
bhṛṅgiṇaṃ mekhalāyuktaṃ pretinīndvādyalaṃkṛtam |
बीजं वैतालिकं प्रोक्तं द्विठेनोक्ता मनोहरी प्लें स्वाहा ॥ (७९।२)
bījaṃ vaitālikaṃ proktaṃ dviṭhenoktā manoharī pleṃ svāhā ||
विभ्रमो धूमिनी विद्युच्चण्डिकाद्यस् तु काकिनी । (८०।१)
vibhramo dhūminī vidyuccaṇḍikādyas tu kākinī |
ध्वाङ्क्षबीजम् इति ख्यातं सर्वतन्त्रेषु गोपितं प्रीं ॥ (८०।२)
dhvāṅkṣabījam iti khyātaṃ sarvatantreṣu gopitaṃ prīṃ ||
नटद्वयेन धूमिन्या ऊर्ध्वकेश्या ह्य् अलंकृतं फ्रें ॥ (८१।०)
naṭadvayena dhūminyā ūrdhvakeśyā hy alaṃkṛtaṃ phreṃ ||
नटो धवानसंयुक्तो नटीतीक्ष्णपयोधरैः टंठं ॥ (८२।०)
naṭo dhavānasaṃyukto naṭītīkṣṇapayodharaiḥ ṭaṃṭhaṃ ||
पार्वत्यालिङ्गितं मणिभद्रस्थं योगिनीप्रिये । (८३।१)
pārvatyāliṅgitaṃ maṇibhadrasthaṃ yoginīpriye |
फेत्कारिणीति विख्याता विद्युच्चण्डविभूषिता स्फीं ॥ (८३।२)
phetkāriṇīti vikhyātā vidyuccaṇḍavibhūṣitā sphīṃ ||
सुग्रीवास्थिलयः श्रोत्रे हृद्यत्वाविकलादृशः । (८४।१)
sugrīvāsthilayaḥ śrotre hṛdyatvāvikalādṛśaḥ |
विकलायाः स्वभावे च स्याद् गौरीति च पार्वती ॥ (८४।२)
vikalāyāḥ svabhāve ca syād gaurīti ca pārvatī ||
भवस्थित्यवसानेषु विज्ञातव्यं यथोत्तरम् ॥ (८५।२)
bhavasthityavasāneṣu vijñātavyaṃ yathottaram ||
आदिदेवेन निर्दिष्टं जम्बुद्वीपे कलौ युगे । (८६।१)
ādidevena nirdiṣṭaṃ jambudvīpe kalau yuge |
मर्त्यानाम् उपकाराय त्रिषु लोकेषु दुर्लभम् ॥ (८७।०)
martyānām upakārāya triṣu lokeṣu durlabham ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.