श्रीगणेशगीर्भ्यां नमः । (१।१)

लम्बोदरं महाकायं लम्बौष्ठं गजकर्णकम् । (१।२)

विघ्नघ्नं पार्व्वतीपुत्रं नमामि गणनायकम् ॥ (१।३)

विना शस्त्रधरं नान्यो धनुर्व्वेदस्य पारगः । (२।१)

अतः स्वप्ने निशि प्राप्ते शिवतत्त्वविचारणम् ॥ (२।२)

अतः मन्देहदोलायां रोपणीयं न मानसम् । (३।१)

ग्रन्थे ऽस्मिन् चापचतुरैर् वीरचिन्तामणौ क्वचित् ॥ (३।२)

यस्याभ्यासे प्रसादेन निष्पद्यन्ते धनुर्धराः । (४।१)

जेतारः परसैन्यानां तस्याभ्यासो विधीयताम् ॥ (४।२)

एकोऽपि यत्र नगरे प्रसिद्धः स्याद्धनुर्द्धरः । (५।१)

ततो यान्त्यरयो दूरं मृगाः सिंहगृहादिव ॥ (५।२)

अथ धनुर्दानमाचार्य्येण धनुर्देयं ब्राह्मणेन परीक्षिते । (६।१)

शठे धूर्त्ते कृतघ्ने च मन्दबुद्धौ न दीयते ॥ (६।२)

ब्राह्मणाय धनुर्देयं खड्गं वै क्षत्रियाय च । (७।१)

वैश्याय दापयेत्कुन्तं गदां शूद्राय दापयेत् ॥ (७।२)

धनुश्चक्रं तु कुन्तं च खड्गं च छुरिकां गदाम् । (८।१)

सप्तमं बाहूयुद्धं स्यादेवं युद्धानि सप्तधा ॥ (८।२)

अथ धनुर्वेदाचार्य्यलक्षणमाचार्य्यः सप्तयुद्धैः स्याच्चतुर्भिर्भार्गवस्तथा । (९।१)

द्वाभ्यां चैव भवेद्योद्धा एकेन गणको भवेत् ॥ (९।२)

अथ युद्धविद्यारम्भे प्रशस्तनक्षत्रादिकम्हस्तः पुनर्वसुः पुष्यो रोहिणी चोत्तरात्रयम् । (१०।१)

अनुराधाश्विनी चैव रेवती दशमी तथा ॥ (१०।२)

जन्मस्थे च तृतीये च षष्ठे वै सप्तमे तथा । (११।१)

दशमैकादशे चन्द्रे सर्वकर्माणि कारयेत् ॥ (११।२)

तृतीया पञ्चमी चैव सप्तमी नवमी तथा । (१२।१)

त्रयोदशी द्वादशी च तिथयश्च शुभा मताः ॥ (१२।२)

सूर्यवारः शुक्रवारो गुरुवारस्तथैव च । (१३।१)

एतद् वारत्रयं धन्यं प्रारम्भे शस्त्रकर्मणि ॥ (१३।२)

एभिर् दिनैश्च शिष्याय गुरुःशस्त्राणि दापयेत् । (१४।१)

संतर्प्य दानहोमाभ्यां सुरान् शास्त्रविधानतः ॥ (१४।२)

ब्राह्मणान् भोजयेत्तत्र कुमारीश्चाप्यनेकशः । (१५।१)

तापसानर्चयेद्भक्त्या ये चान्ये शिवयोगिनः ॥ (१५।२)

अन्नपानादिभिश्चैव वस्त्रालङ्कारभूषणैः । (१६।१)

गन्धमाल्यैर् विचित्रैश्च गुरुं तत्र प्रपूजयेत् ॥ (१६।२)

कृतोपवासः शिष्यस्तु कृताञ्जलिपरिग्रहः । (१७।१)

बद्ध्वाञ्जलिपुटस्तत्र याचयेद्गुरुतो धनुः ॥ (१७।२)

आरद्धकार्ये शरीरशुद्धिविघ्नप्रत्यवायनाशकाङ्गन्यासविधिःअङ्गन्यासस् ततः कार्यः शिवोक्तः सिद्धिम् इच्छता । (१८।१)

आचार्य्येण च शिष्यस्य पापघ्नो विघ्ननाशनः ॥ (१८।२)

शिखास्थाने न्यसेदीशं बाहुयुग्मे च केशवम् । (१९।१)

ब्रह्माणं नाभिमध्ये तु जङ्घयोश्च गणाधिपम् । (१९।२)

अङ्गन्यासे च मन्त्रः । (१९।३)

ॐ हौं शिखामध्ये शङ्कराय नमः । (१९।४)

ॐ हौं बाह्वोः केशवाय नमः । (१९।५)

ॐ हौं नाभिमध्ये ब्रह्मणे नमः । (१९।६)

ॐ हौं जङ्घयोर्गणपतये नमः ॥ (१९।७)

ईदृशं कारयेन्न्यासं येन श्रेयो भविष्यति । (२०।१)

अन्येऽपि दुष्टसत्त्वाश्च न हिंसन्ति कदाचन ॥ (२०।२)

शिष्याय मानुषं चापं धनुर्व्वेदाभिमन्त्रितम् । (२१।१)

काण्डात्काण्डेति मन्त्रेण दद्याद्वेदविधानतः ॥ (२१।२)

सम्प्रति वेधक्रम उच्यतेप्रथमं पुष्पवेधं च फलहीनेन पत्रिणा । (२२।१)

ततः फलयुतेनैव मत्स्यवेधं च कारयेत् ॥ (२२।२)

मांसवेधं ततः कुर्यादेवं वेधो भवेत्त्रिधा । (२३।१)

पूर्ववेधैः कृताः पुंसा शराः स्युः सर्वसाधकाः ॥ (२३।२)

शरवेधपातनयोः शुभमशुभं च कथ्यतेवेधने चैवमाकृष्य शरपातो यदा भवेत् । (२४।१)

पूर्वदिग्भागम् आश्रित्य सदा स्याद्विजयी सुखी ॥ (२४।२)

दक्षिणे कलहो घोरो विदेशगमनं पुनः । (२५।१)

पश्चिमे धनधान्यं च सर्वं चैवोत्तरे भवेत् ॥ (२५।२)

ऐशान्यां पातनं दुष्टं विदिशोऽन्याश्च शोभनाः । (२६।१)

सर्वपुष्टिकराश्चैव सिद्धिदाः शस्त्रकर्मणि ॥ (२६।२)

एवं वेधत्रयं कृत्वा शङ्खदुन्दुभिनिस्वनैः । (२७।१)

ततः प्रणम्य गुरवे धनुर्बाणान् निवेदयेत् ॥ (२७।२)

अथ धनुःप्रमाणम्प्रथमं पौरुषं चापं युद्धचापं द्वितीयकम् । (२८।१)

निजबाहुबलोन्मानं किंचिदूनं शुभं भवेत् ॥ (२८।२)

वरं प्राणाधिको धन्वी नतु प्राणाधिकं धनुः । (२९।१)

धनुषा पीड्यमानस्तु धन्वी लक्ष्यं न पश्यति ॥ (२९।२)

अतो निजबलोन्मानं धनुः स्याच्छुभकारकम् । (३०।१)

देवानामुत्तमं चापं ततो न्यूनं च मानवम् ॥ (३०।२)

सार्द्धपञ्चमहस्तन्तु श्रेष्ठं चापं प्रकीर्तितम् । (३१।१)

तद् विज्ञेयं धनुर् दिव्यं शङ्करेण धृतं पुरा ॥ (३१।२)

तस्मात् परशुरामेण ततो द्रोणेन धीमता । (३२।१)

द्रोणाद्गृहीतं पार्थेन ततः सात्यकिना धृतम् ॥ (३२।२)

कृतयुगे महादेवः त्रेतायां चैव भार्गवः । (३३।१)

द्वापरे द्रोणविप्रश्च दैवं चापमधारयत् ॥ (३३।२)

अथ धनुषः परिमाणम्चतुर्विंशाङ्गुलो हस्तश् चतुर्हस्तं धनुर् भवेत् । (३४।१)

तद् भवेन्मानुषं चापं सर्वलक्षणसंयुतम् ॥ (३४।२)

अथ शुभाशुभधनुर्लक्षणम्त्रिपर्वं पञ्चपर्वं च सप्तपर्वं च कीर्तितम् । (३५।१)

नवपर्वं च कोदण्डं चतुर्द्धा शुभदायकम् ॥ (३५।२)

चतुःपर्वं च षट्पर्वम् अष्टपर्वं च वर्जयेत् । (३६।१)

केषांचिच्च भवेच्चापं वितस्तिनवसंमितम् ॥ (३६।२)

अतिजीर्णम् अपक्वं च ज्ञातिधृष्टं तथैव च । (३७।१)

दग्धं छिन्नं न कर्तव्यं बाह्याभ्यन्तरहस्तकम् ॥ (३७।२)

गुणहीनं गुणाक्रान्तं काण्डदोषसमन्वितम् । (३८।१)

गलग्रन्थि तलग्रन्थि न कर्तव्यं सदा बुधैः ॥ (३८।२)

अपक्वं भङ्गमायाति अतिजीर्णं तु कर्कशम् । (३९।१)

ज्ञातिधृष्टं तु सोद्वेगं कलहो बान्धवैः सह ॥ (३९।२)

दग्धेन दह्यते वेश्म छिद्रं बुद्धिविनाशनम् । (४०।१)

बाह्ये लक्ष्यं न लभ्येत तथैवाभ्यन्तरेऽपि च ॥ (४०।२)

हीने तु संधिते बाणे संग्रामे भङ्गकारकम् । (४१।१)

आक्रान्ते तु पुनर्लक्ष्ये लक्ष्यं न प्राप्यते दृढम् ॥ (४१।२)

गलग्रन्थि तलग्रन्थि धनहानिकरं धनुः । (४२।१)

एतैर् दोषैर् विनिर्मुक्तं सर्वलक्षणकारकम् ॥ (४२।२)

शार्ङ्गं तु वै धनुर्दिव्यं तद्विष्णोः परमायुधम् । (४३।१)

वितस्तिसप्तमं मानं निर्मितं विश्वकर्मणा ॥ (४३।२)

न स्वर्गे न च पाताले न भूमौ कस्यचित्करे । (४४।१)

तद्धनुर्न वशं घाति मुक्त्वैकं पुरुषोत्तमम् ॥ (४४।२)

पौरुषेयं तु यत् कार्यं बहुयत्नेन योजितम् । (४५।१)

वितस्तिभिः सप्तभिश्च मितं सर्वार्थसाधकम् ॥ (४५।२)

प्रायो ज्ञेयं धनुः शार्ङ्गं गजारोहस्य साधनम् । (४६।१)

रथिनां च पदातीनां वांशं चापं प्रकीर्तितम् ॥ (४६।२)

अथ गुणलक्षणम्गुणानां लक्षणं वक्ष्ये यादृशं कारयेद्गुणम् । (४७।१)

धनुःप्रमाणं निःसन्धिः कार्यस्त्रिगुणतन्तुभिः ॥ (४७।२)

वर्तितः स्याद् गुणः सूक्ष्मः सर्वकार्यसहो युधि । (४८।१)

पट्टसूत्रैः गुणः कार्यः कनिष्ठामानसंमितः ॥ (४८।२)

अभावे पट्टसूत्रस्य हारिणी स्नायुरिष्यते । (४९।१)

गुणार्थम् अथ संग्राह्याः स्नायवो महिषीगवाम् ॥ (४९।२)

तत्काले हतगोकर्णचर्म वा छागलस्य वा । (५०।१)

विलोमतन्तुरूपेण कुर्याद्वा गुणमुत्तमम् ॥ (५०।२)

पक्ववंशत्वचा कार्यो गुणस्तु स्थविरो दृढः । (५१।१)

पट्टसूत्रेण संनद्धः सर्वकार्यसहो युधि ॥ (५१।२)

प्राप्ते भाद्रपदे मासे त्वगर्कस्य प्रशस्यते । (५२।१)

तस्यास्तत्र गुणः कार्यः पवित्रः स्थावरो दृढः ॥ (५२।२)

वृत्तार्कसूत्रतन्तूनां हस्ता अष्टादशाः स्मृताः । (५३।१)

तद्वृत्तं त्रिगुणं कार्यं प्रमाणोऽयं गुणस्य च ॥ (५३।२)

अथ फललक्षणम् फलं तु शुद्धलोहस्य सधारं तीक्ष्णमस्तकम् । (५४।१)

योजयेद् वज्रलेपेन सारपक्षानुसारतः ॥ (५४।२)

आरामुखं क्षुरप्रं च गोपुच्छं चार्धचन्द्रकम् । (५५।१)

सूचीमुखं च भल्लं च वत्सदन्तं सुवल्लभम् ॥ (५५।२)

कर्णिकं काकतुण्डं च तथा चान्येऽप्यनेकशः । (५६।१)

फलानि देशदेशेषु भवन्ति बहुरूपतः ॥ (५६।२)

आरामुखेनैव चर्म क्षुरप्रेण च कार्मुकम् । (५७।१)

सूचीमुखेन कवचम् अर्धचन्द्रेण मस्तकम् ॥ (५७।२)

भल्लेन हृदयं वेध्यं द्विभल्लेन तथैव च । (५८।१)

लोहं च काकतुण्डेन लक्ष्यं गोपुच्छकेन च ॥ (५८।२)

अन्यद्गोपुच्छकं ज्ञेयं शुद्धकांस्यैर् विनिर्मितम् । (५९।१)

मुखेन चापि कण्ठेन वेधम् अङ्गुलिसंमितम् ॥ (५९।२)

अथ पायनविधिःफलस्य पायनं वक्ष्ये दिव्यौषधिविलेपनम् । (६०।१)

येन दुर्वेध्यवर्माणि भेदयेत्तरुपत्त्रवत् ॥ (६०।२)

पिप्पली सैन्धवं कुष्ठं गोमूत्रेण च पेषयेत् । (६१।१)

अनेन लेपयेच्छस्त्रं लिप्तं चाग्नौ प्रतापयेत् ॥ (६१।२)

अविष्पातं बलाविद्धं पीतमग्नौ तथौषधम् । (६२।१)

ततो निर्वापितं लोहं तत्र वेधे विशिष्यते ॥ (६२।२)

पञ्चभिर् लवणैः पिष्टं मधुसिक्थैः ससर्षपैः । (६३।१)

एभिः प्रलेपयेच्छस्त्रं लिप्तं चाग्नौ प्रतापयेत् ॥ (६३।२)

शिखिग्रीवाप्तवर्णाभं तप्तशीर्षं तथौषधम् । (६४।१)

ततस्तु विमलं ज्ञेयं पाययेच्छस्त्रम् उत्तमम् ॥ (६४।२)

अथ नाराचनालिकालक्षणम्सर्वलोहास्तु ये बाणा नाराचास्ते प्रकीर्तिताः । (६५।१)

पञ्चभिः पृथुलैः पक्षैर्युक्ताः सिध्यन्ति कर्हिचित् ॥ (६५।२)

नालिका लघवो बाणा नालयन्त्रेण चोदिताः । (६६।१)

युज्यन्ते दूरपातेषु दुर्गे युद्धेषु ते मताः ॥ (६६।२)

अथ स्थानादीनिस्थानान्यष्टौ विधेयानि योजयेद्भिन्नकर्मणा । (६७।२)

सृष्ट्यः पञ्च समाख्याता व्यायाः पञ्च प्रकीर्तिताः ॥ (६७।३)

अग्रतोवामपादेन दक्षिणं जानु कुञ्चितम् । (६८।१)

आलीढे तु प्रकर्तकं तथा चैवानु कुञ्चितम् ॥ (६८।२)

दक्षिणं तु पुरस्ताद्वा दूरपाते विशिष्यते । (६९।१)

पादौ न विस्तरौ कार्यौ समौ हस्तप्रमाणतः ॥ (६९।२)

विशेषस्थानकं ज्ञेयं कूटलक्ष्यस्य भेदने । (७०।१)

समे पाते समौ पादौ निष्कम्पं च सुसंगतौ ॥ (७०।२)

असमे च पुरोभागे हस्तमात्रेण तं विदुः । (७१।१)

आकुञ्चितोरू द्वौ तत्र जानुभ्यां धरणीगतौ ॥ (७१।२)

व्यद्रवद्भुवम् आस्थाय स्थानकं दृढभेदनम् । (७२।१)

सव्यजानुगतं भूमौ दक्षिणं च सुकुञ्चितम् ॥ (७२।२)

सव्यं जानु नतं भूमौ दक्षिणं न च कुञ्चितम् । (७३।१)

अग्रतो यत्र दातव्यं तं विद्याद् गरुडं क्रमम् ॥ (७३।२)

पद्मासनं प्रसिद्धं तु उपविश्य यथाक्रमम् । (७४।१)

धन्विनाम् अत्र विज्ञेयं स्थानकं शुभलक्षणम् ॥ (७४।२)

अथ गुणमुष्टिलक्षणम्पताका गुणमुष्टिश्च सिंहकर्णस्तथैव च । (७५।२)

मत्सरी काकतुण्डी च योजनीया यथाक्रमम् ॥ (७५।३)

दीर्घा तु तर्जनी यत्र ह्याश्रिताङ्गुष्ठमूलकम् । (७६।१)

पताका सा च विज्ञेया नालिका दूरमोक्षणे ॥ (७६।२)

तर्जनीं मध्यमामध्यम् अङ्गुष्ठो विशते यदि । (७७।१)

गुणमुष्टिस्तु सा ज्ञेया स्थूले नाराचमोचणैः ॥ (७७।२)

अङ्गुष्ठमध्यदेशं तु तर्जन्यग्रं शुभं स्थितम् । (७८।१)

सिंहकर्णः स विज्ञेयः दृढलक्ष्यस्य वेधने ॥ (७८।२)

अङ्गुष्ठनखमूले तु तर्जन्यग्रं सुसंस्थितम् । (७९।१)

मत्सरी सा च विज्ञेया सूक्ष्मलक्ष्यस्य भेदने ॥ (७९।२)

अङ्गुष्ठाग्रे तु तर्जन्या मुखं यत्र निवेशितम् । (८०।१)

काकतुण्डी च सा ज्ञेया स्थूललक्ष्येषु योजिता ॥ (८०।२)

अथ धनुर्मुष्टिसंधानम्सन्धानं त्रिविधं प्रोक्तम् अध ऊर्ध्वं समं यदा । (८१।१)

योजयेत् त्रिप्रकारं हि कार्येष्वपि यथाक्रमम् ॥ (८१।२)

अत्यन्तदूरपातित्वं समे लक्ष्यं सुनिश्चितम् । (८२।१)

दृढास्कोटं प्रकुर्वीत ऊर्ध्वं सन्धानयोजितम् ॥ (८२।२)

अथ व्यायाःकैशिकः शरमूले च शरशूङ्गे च सात्त्विकः । (८३।२)

श्रवणे वत्सकर्णश्च ग्रीवायां भरतो भवेत् ॥ (८३।३)

अंसके स्कन्धनामा च व्यायाः पञ्च प्रकीर्तिताः । (८४।१)

कैशिकश्चित्रयुद्धेषु अधोलक्ष्येषु सात्त्विकः ॥ (८४।२)

वत्सकर्णश्च विज्ञेयः भरतो दृढभेदने । (८५।१)

दृढभेदे च दूरे च स्कन्धनामानम् उद्दिशेत् ॥ (८५।२)

अथ लक्ष्यलक्षणम्लक्ष्यं चतुर्विधं ज्ञेयं स्थिरं चैव चलं तथा । (८६।१)

चलाचलं द्वयचलं इति भेदा यथाक्रमम् ॥ (८६।२)

आत्मानं सुस्थिरं कृत्वा लक्ष्यं चैव स्थिरं बुधः । (८७।१)

वेधयेत् त्रिप्रकारं तु स्थिरवेधी स उच्यते ॥ (८७।२)

चलं तु वेधयेद्यस्तु आत्मना स्थिरसंस्थितः । (८८।१)

चलवेधीति स प्रोक्त आचार्येण शिवेन वै ॥ (८८।२)

धन्वी तु चलते यत्र स्थिरलक्ष्ये समाहितः । (८९।१)

चलाचलं भवेत्तत्र स्वप्नमेयम् उदीरितम् ॥ (८९।२)

उभावेव चलौ यत्र लक्ष्यं वापि धनुर्धरः । (९०।१)

तद् विज्ञेयं द्वयचलं श्रमेणैव हि साधकः ॥ (९०।२)

श्रमेणाचलितं लक्ष्यं दूरं च बहुभेदनम् । (९१।१)

श्रमेण कठिना मुष्टिः शीघ्रसाधनकारिणी ॥ (९१।२)

श्रमेण चित्रवेधित्वं श्रमेण प्राप्यते जयः । (९२।१)

तस्माद् गुरुसमीपे तु श्रमः कार्यो विजानता ॥ (९२।२)

प्रथमं वामहस्तेन यः श्रमं कुरुते नरः । (९३।१)

तस्य चापक्रियासिद्धिर् जायते शीघ्रमेव च ॥ (९३।२)

वामहस्तेन संसिद्धे पश्चाद्दक्षिणम् आरभेत् । (९४।१)

उभाभ्यां च श्रमं कुर्यान्नाराचैश्च शरैस्तथा ॥ (९४।२)

वामेनैव श्रमं कुर्यात् सुसिद्धे दक्षिणे करे । (९५।१)

विशाखस्थानके चैव तथा व्याये च कैशिके ॥ (९५।२)

उदिते भास्करे लक्ष्यं पश्चिमायां निवेशयेत् । (९६।१)

अपराह्णे च कर्तव्यं लक्ष्यं पूर्वदिगाश्रितम् ॥ (९६।२)

उत्तरेण सदा कार्यं प्रशस्यमवरोधकम् । (९७।१)

संग्रामेण विना कार्यं न लक्ष्यं दक्षिणामुखम् ॥ (९७।२)

षष्टिकाण्डान्तरे लक्ष्यं ज्येष्ठलक्ष्यं प्रकीर्तितम् । (९८।१)

चत्वारिंशन्मध्यमं च विंशतिश्च कनिष्ठकम् ॥ (९८।२)

अथ नाराचलक्षणम्शराणां कथितं ह्येतन्नाराचानाम् अथो शृणु ॥ (९९।१)

चत्वारिंशत् षोडशैव नाराचानां भवेत्ततः । (१००।१)

चतुःशतैश्च काण्डानां यो हि लक्ष्यं समभ्यसेत् । (१००।२)

सूर्योदये चास्तकाले स ज्येष्ठो धन्विनां भवेत् ॥ (१००।३)

त्रिशतैर्मध्यमश्चैव द्विशताभ्यां कनिष्ठकः । (१०१।१)

लक्ष्यं च पुरुषोन्मानं कुर्याच्चन्द्रकसंयुतम् ॥ (१०१।२)

ऊर्ध्ववेधी भवेच्छ्रेष्ठो नाभिवेधी तु मध्यमः । (१०२।१)

यः पादवेधी लक्ष्यस्य स कनिष्ठतमो भवेत् ॥ (१०२।२)

अथ शरविशेषलक्षणमतः परं प्रवक्ष्यामि शराणां लक्षणं शुभम् । (१०३।१)

स्थूलं चैवाति सूक्ष्मं च ह्यपक्वपक्वभूमिजम् ॥ (१०३।२)

आद्रवं यद् विशीर्णं च वर्जयेद् ईदृशं शरम् । (१०४।१)

पूर्णग्रन्थि सुपक्वं च पाण्डुरं समयाहृतम् ॥ (१०४।२)

कठिनं वर्तुलं काण्डं गृह्णीयात्सुप्रदेशजम् । (१०५।१)

द्वौ हस्तौ मुष्टिहीनौ च दैर्घ्ये स्थौल्ये कनिष्ठिकाः ॥ (१०५।२)

विधेयाः शरमाणे तु चन्द्रेणाकर्षयेत्ततः । (१०६।१)

कङ्कहंसशशादानां मत्स्यादक्रौञ्चकोकिलाः । (१०६।२)

गृध्राणां च कुरङ्गानां पक्षा एतेषु शोभनाः ॥ (१०६।३)

एकस्यैव शरस्यैव चतुःपक्षांश्च कारयेत् । (१०७।१)

षडङ्गुलप्रमाणेण पक्षभेदं न कारयेत् । (१०७।२)

दशाङ्गुलमिताः पक्षाः शार्ङ्गचापस्य मार्गणे ॥ (१०७।३)

योज्या दृढाश्चतुःसंख्याः संनद्धाः स्नायुः तन्तुभिः । (१०८।१)

शराश्च त्रिविधा ज्ञेयाः स्त्रीपुंसकनपुंसकाः ॥ (१०८।२)

अग्रे स्थूला भवेन्नारी पश्चात्स्थूलो भवेन्नरः । (१०९।१)

समं नपुंसकं ज्ञेयं तल्लक्ष्यार्थं प्रशस्यते ॥ (१०९।२)

दूरपातं युवत्याश्च पुरुषो भेदने दृढम् । (११०।१)

नपुंसको लक्ष्यभेदी शराणां लक्षणं विदुः ॥ (११०।२)

अथ शस्त्रविद्या शिक्षायाम् अनध्यायःअष्टमी च तथामा च वर्जनीया चतुर्दशी । (१११।१)

पूर्णिमा च दिनं यावद्वर्जयेच्चापकर्मसु ॥ (१११।२)

अकालगर्जितो देवो दुर्दिनं वा यदा भवेत् । (११२।१)

पूर्वकाण्डहते लक्ष्ये अनध्यायं प्रचक्षते ॥ (११२।२)

श्रमं च कुर्वतो यत्र भुजङ्गो यदि दृश्यते । (११३।१)

अथवा भज्यते चापं यदैव श्रमकर्मणि ॥ (११३।२)

त्रुट्यते वा गुणो यत्र प्रथमे बाणमोक्षणे । (११४।१)

श्रमं तत्र न कुर्वीत शस्त्रे मतिमतां वरः ॥ (११४।२)

अथ क्रियाकलापाःक्रियाकपालान् वक्ष्यामि श्रमसाध्यान् सुविश्रुतान् । (११५।१)

येषां विज्ञानमात्रेण सिद्धिर्भवति नान्यथा ॥ (११५।२)

प्रथमं चापमारोप्य तूलिकां वल्लयेत् ततः । (११६।१)

स्थानकं तु ततः कुर्याद् बाणोपरि करं न्यसेत् ॥ (११६।२)

तोलनं धनुषः स्थैर्यं कर्तव्यं वामपाणिना । (११७।१)

आदानं तु ततः कृत्वा सन्धानं तु ततः परम् ॥ (११७।२)

लक्ष्यादाकृष्य चापेन भूमिवेधं न कारयेत् । (११८।१)

नमस्कुर्युः शिवं विघ्नराजं गुरुवरं रणे ॥ (११८।२)

याचितव्या गुरोराज्ञा बाणस्याकर्षणं प्रति । (११९।१)

प्राणवायुं प्रयतेन बाणेन सह पूरयेत् ॥ (११९।२)

कुम्भकेन समाकृष्य हुंकारेण विसर्जयेत् । (१२०।१)

इत्यभ्यासक्रिया कार्या धन्विना सिद्धिमिच्छता ॥ (१२०।२)

षण्मासात् सिध्यते मुष्टिः शराः संवत्सरेण तु । (१२१।१)

नाराचास्तस्य सिध्यन्ति यस्य तुष्येन्महेश्वरः ॥ (१२१।२)

पुष्पवद्धारयेद् बाणं सर्पवत् पीडयेद्धनुः । (१२२।१)

धनवच्चिन्तयेल्लक्ष्यं यदीच्छेत्सिद्धिमात्मनः ॥ (१२२।२)

क्रियामिच्छन्ति चाचार्या दूरम् इच्छन्ति भार्गवाः । (१२३।१)

राजानो दृष्टिम् इच्छन्ति लक्ष्यम् इच्छन्ति चेतरे ॥ (१२३।२)

जनानुरञ्जनं येन लक्ष्यघातात् प्रजायते । (१२४।१)

हीनेनापीषुणा तस्मात् प्रशस्तं लक्ष्यवेधनम् ॥ (१२४।२)

अथ लक्ष्यसंचालनविधिःविशाखस्थानके स्थित्वा समं सन्धानमाचरेत् । (१२५।१)

गोपुच्छमुखबाणेन सिंहकर्णेन मुष्टिना ॥ (१२५।२)

आकर्षेत् कैशिकव्याये शिखामाचालयेत्ततः । (१२६।१)

पूर्वापरौ समौ कार्यौ समांसौ निश्चलौ करौ ॥ (१२६।२)

चक्षुषी स्पन्दयेन्नैव दृष्टिं लक्ष्ये नियोजयेत् । (१२७।१)

मुष्टिनाच्छादितं लक्ष्यं शरस्याग्रे नियोजयेत् ॥ (१२७।२)

मनोमुष्टिगतं ध्यात्वा ततः काण्डं विसर्जयेत् । (१२८।१)

स च लक्ष्येषु कर्तव्यो लक्ष्ये योधो जितश्रमः ॥ (१२८।२)

अथ शीघ्रसंधानमादानं चैव तूणीरात् सन्धानं कर्षणं तथा । (१२९।१)

क्षेपणं च त्वरायुक्तो बाणस्य कुरुते तु यः ॥ (१२९।२)

नित्याभ्यासवशात् तस्य शीघ्रसाधनता भवेत् ॥ (१३०।०)

अथ दूरपातित्वम्प्रत्यालीढे कृते स्थाने अधः सन्धानमाचरेत् । (१३१।१)

मुष्ट्या पताकया बाणं स्त्रीसंज्ञं दूरपातनम् ॥ (१३१।२)

अथ दृढभेदितादर्दुरवद् उपस्थाय ह्यूर्ध्वं सन्धानमाचरेत् । (१३२।२)

स्कन्धव्यायेन वज्रस्य मुष्ट्या पुंमार्गणे न च । (१३२।३)

अत्यन्तसौष्ठवं बाह्वोर् जायते दृढभेदिता ॥ (१३२।४)

अथ हीनगतयःसूचीमुखा मीनपुच्छा भ्रामरी च तृतीयका । (१३३।१)

शराणां गतयस्तिस्रः प्रशस्ताः कथिताः बुधैः ॥ (१३३।२)

सूचीमुखा गतिस्तस्य सायकस्य प्रजायते । (१३४।१)

पत्रं विलोकितव्यं च अथवा हीनपत्रकम् ॥ (१३४।२)

कर्कशे न तु चापेन यत् कृष्येद्धीनमुष्टिना । (१३५।१)

मत्स्यपुच्छा गतिस्तस्य सायकस्य प्रकीर्तिता ॥ (१३५।२)

भ्रामरी कथिता ह्येषा सद्भिश्च श्रमकर्मणि । (१३६।१)

ऋजुत्वे न विना याति क्षेप्यमानस्तु सायकः ॥ (१३६।२)

अथ लक्ष्यचलनगतिःवामगा दक्षिणा चैव ऊर्ध्वगाधोगता तथा । (१३७।१)

चतस्रो गतयः प्रोक्ताः बाणस्खलनहेतवः ॥ (१३७।२)

अथैतासां क्रमेणोदाहरणानिकम्पते गुणमुष्टिस्तु मार्गणस्य तु पृष्ठतः । (१३८।१)

संमुखीस्याद् धनुर्मुष्टिस्तदा वामे गतिर्भवेत् ॥ (१३८।२)

ग्रहणं शिथिलं यस्य ऋजुत्वेन विवर्जितम् । (१३९।१)

पार्श्वे तु दक्षिणं याति सायकस्य न संशयः ॥ (१३९।२)

ऊर्ध्वं भवेच्चापमुष्टिर् गुणमुष्टिरधो भवेत् । (१४०।१)

समुक्तो मार्गणो लक्ष्यादूर्ध्वं याति न संशयः ॥ (१४०।२)

आकर्षणे चैव बाणस्य चापे मुष्टिरधो भवेत् । (१४१।१)

गुणमुष्टिर् भवेदूर्ध्वं तदाधोगामिनी गतिः ॥ (१४१।२)

अथ धनुषः शुद्धगतयःलक्ष्यबाणाग्रदृष्टीणां संहतिस्तु यदा भवेत् । (१४२।१)

तदानीम् उज्झितो बाणो लक्ष्यान्न चलति ध्रुवम् ॥ (१४२।२)

निर्दोषः शब्दहीनश्च सममुष्टिद्वयोज्झितः । (१४३।१)

भिनत्ति दृढभेद्यानि सायको नात्र संशयः ॥ (१४३।२)

आकृष्टस्तेजितो यश्च विशुद्धो गाढमुज्झितः । (१४४।१)

नरो नागाश्च कायेषु न स तिष्ठति मार्गणः ॥ (१४४।२)

यस्य तृणसमा बाणा यत् संधानसमं धनुः । (१४५।१)

यस्य प्राणसमा मौर्वी स धन्वी धन्विनां वरः ॥ (१४५।२)

अथ दृढचतुष्कमयश्चर्मघटश्चैव मृत्पिण्डश्च चतुष्टयम् । (१४६।१)

यो भिनत्ति न तस्येषुर् वज्रिणापि च बाध्यते ॥ (१४६।२)

सार्धाङ्गुलप्रमाणेन लोहपात्राणि कारयेत् । (१४७।१)

तानि भित्त्वैकबाणेन दृढघाती भवेन्नरः ॥ (१४७।२)

चतुर्विंशतिचर्माणि यो भिनत्तीषुणा नरः । (१४८।१)

तस्य बाणो गजेन्द्रस्य कायं निर्भिद्य गच्छति ॥ (१४८।२)

भ्राम्यज्जले घटो वेध्यः चक्रे मृत्पिण्डकं तथा । (१४९।१)

भ्रमन्तं भेदयेद्यस्तु दृढभेदी स उच्यते ॥ (१४९।२)

अयस्तु काकतुण्डेन चर्म चारामुखेन हि । (१५०।१)

मृत्पिण्डं च घटं चैव विध्येत्सूचीमुखेन वै ॥ (१५०।२)

अथ चित्रवेधःबाणभङ्गकरावर्त्तं काष्ठच्छेदनम् एव च । (१५१।१)

बिन्दुकं चैव युगकं यो वेत्ति स जयी भवेत् ॥ (१५१।२)

लक्ष्यस्थाने धृतं काण्डं संमुखं छेदयेत्ततः । (१५२।१)

किंचिन्मुष्टिं विधाय स्वां तिर्यग् द्विफलकेषुणा ॥ (१५२।२)

संमुखं बाणम् आयान्तं तिर्यग्बाणं न संचरेत् । (१५३।१)

प्राप्तं शरेण यश्छिन्द्याद् बाणच्छेदी स उच्यते ॥ (१५३।२)

अथ काष्ठछेदनम् (वराटिका)काष्ठे ऽश्वकेशं संयम्य तत्र बद्ध्वा वराटिकाम् ॥ (१५४।१)

हस्तेन भ्राम्यमाणं च यो हन्ति स धनुर्धरः ॥ (१५५।०)

अथ बिन्दुकम्पञ्चविद्धं न्यसेच्छस्त्रं शुद्धं बन्धुकपुष्पवत् । (१५६।१)

हास्तिकं बिन्दुकं यस्तु चित्रभेदी स उच्यते ॥ (१५६।२)

अथ धावल्लक्ष्यम्लक्ष्यविद्धं काष्ठं क्षिप्रं दूरमूरूर्द्ध वपुः स्थितम् । (१५७।१)

स्वयं प्राप्तशरं पृष्ठे ऊर्ध्वपुच्छमुखेन हि ॥ (१५७।२)

यो हन्ति शरयुग्मेन शीघ्रसंधानयोगतः । (१५८।१)

सः स्याद्धनुर्भृतां श्रेष्ठः पूजितः सर्वपार्थिवैः ॥ (१५८।२)

अथ काष्ठं वेधीलक्ष्यस्थाने न्यसेत् काष्ठं साद्रं गोपुच्छसन्निभम् । (१५९।१)

यः छिन्द्यात्तं क्षुरप्रेण काष्ठवेधी स यायते ॥ (१५९।२)

अथ शब्दवेधित्वम्लक्ष्यस्थाने न्यसेत् कांस्यं पात्रं हस्तद्वयान्तरे । (१६०।१)

ताडयेच्छर्कराभिस्तं शब्दः संजायते यदा ॥ (१६०।२)

यत्रोपलभ्यते शब्दः सम्यक् तं तत्र चिन्तयेत् । (१६१।१)

कर्मेन्द्रियमनोयोगाल्लक्ष्यं निश्चयतां नयेत् ॥ (१६१।२)

पुनः शर्कया भिन्नं ताडयेच्छब्दहेतवे । (१६२।१)

ततो बाणेन तं हन्यात् तदवधानेन धीमता । (१६२।२)

एतच्च दुष्करं कर्म भाग्यात् कस्यापि सिध्यति ॥ (१६२।३)

अथास्त्रश्रमविधिःअथ श्रमविधिं कुर्याद् यावत् सिद्धिः प्रजायते । (१६३।१)

श्रमे सिद्धे च वर्षासु नैव ग्राह्यं धनुष्करे ॥ (१६३।२)

पूर्वाभ्यासस्य शस्त्राणाम् अविस्मरणहेतवे । (१६४।१)

मासद्वयं श्रमं कुर्यात् प्रति वर्षं शरदृतौ ॥ (१६४।२)

जाते चाश्वयुजे मासि नवमी देवता दिने । (१६५।१)

पूजयेद् ईश्वरीं चण्डीं गुरुं शास्त्राणि वाजिगः ॥ (१६५।२)

विप्रेभ्यो दक्षिणान्दद्यात् कुमारीः पूजयेत्ततः । (१६६।१)

देव्यै पशुबलिं दद्याद्गीतवादित्रमङ्गलैः ॥ (१६६।२)

रक्षामन्त्रा यथाशूलेन पाहि नो देवि पाहि खड्गेण चाम्बिके । (१६७।१)

घण्टास्वनेन नः पाहि चापज्यानिःस्वनेन च ॥ (१६७।२)

प्राच्यां रक्ष प्रतीच्यां च चण्डिके रक्ष दक्षिणे । (१६८।१)

भ्रामणेनात्मशूलस्य उत्तरस्यां तथेश्वरि ॥ (१६८।२)

सौम्यानि यानि रूपाणि त्रैलोक्ये विचरन्ति ते । (१६९।१)

यानि चात्यर्थघोराणि तै रक्षास्मान् तथा भुवम् ॥ (१६९।२)

ततस्तु साधयेन्मन्त्रान् वेदोक्तान् आगमोदितान् । (१७०।१)

अस्त्राणां कर्मसिद्ध्यर्थं जपहोमविधानतः ॥ (१७०।२)

अस्त्रनामानि यथाब्राह्मं नारायणं शैवमैन्द्रं वायव्यवारुणे । (१७१।१)

आग्नेयं वापि चास्त्राणि गुरुदत्तानि साधयेत् ॥ (१७१।२)

मनोवाक्कर्मभिर् व्याप्तं लब्धास्त्रेण शुचिष्मता । (१७२।१)

अपात्रम् असमर्थं च दहन्त्यस्त्राणि पुरुषम् ॥ (१७२।२)

प्रयोगं चोपसंहारं यो वेत्ति स धनुर्धरः । (१७३।१)

सामान्ये कर्मणि प्राज्ञो नैवास्त्राणि प्रयोजयेत् ॥ (१७३।२)

अथ परशस्त्रवारणम्हस्तार्के लाङ्गलीकन्दं गृहीत्वा तस्य लेपतः । (१७४।१)

शूरस्यापि रणे पुंसो दर्पं हरति तत्क्षणात् ॥ (१७४।२)

गृहीत्वा योगनक्षत्रैरपामार्गस्य मूलकम् । (१७५।१)

लेपमात्रेण वीराणां सर्वशस्त्रनिवारणम् ॥ (१७५।२)

अधःपुष्पी शङ्खपुष्पी लज्जालुः गिरिकर्णिका । (१७६।१)

नीलिनी सहदेवी च पत्रमौञ्जार्कयोस्तथा ॥ (१७६।२)

विष्णुक्रान्ता च सर्वासां जटा ग्राह्या रवेर्दिने । (१७७।१)

बद्ध्वा भुजे विलेपाद् वा काये सर्वास्त्रापवारकः ॥ (१७७।२)

सर्वव्याघ्रादिसत्त्वाणां भूतादीणां न जायते । (१७८।१)

भीतिस्तस्य न तिर्यग्भ्यो मातरोऽष्टौ शरीरके ॥ (१७८।२)

गृहीतं हस्तनक्षत्रे चूर्णं छुछुन्दरी भवेत् । (१७९।१)

तत्प्रभावाद्गजः पुंसां संमुखेनैति निश्चितम् ॥ (१७९।२)

छुछन्दरीश्रीफलस्य चूर्णम् आलिप्य गात्रके । (१८०।१)

आघ्राय गन्धं द्विरदश्चातिमत्तो मदं त्यजेत् ॥ (१८०।२)

पुष्यार्कोत्पाटिते मूले पूगेन मुखसंस्थिते । (१८१।१)

देहं स्फुटति नोतीक्ष्णं मण्डलाग्रे रणे नॄणाम् ॥ (१८१।२)

गाम्भार्या उत्तरं मूलं मुखस्य संमुखागतम् । (१८२।१)

शस्त्रौघं वारयेत्तत्र पुष्यार्के विधिनोद्धृतम् ॥ (१८२।२)

शुभ्रायाः शरपुङ्खाया जटा नीली जटा तथा । (१८३।१)

भुजे शिरसि वक्त्रे वा स्थिता शस्त्रनिवारिका ॥ (१८३।२)

भूताहिचोरभीतिघ्नी गृहीत्वा पुष्यभास्करे ॥ (१८४।०)

अथ संग्रामविधिःप्रथमं क्रियते स्नानं श्वेतवस्त्रावृतो भवेत् ॥ (१८५।१)

शस्त्राणि चापि सम्पूज्य रक्षामन्त्रं जपेत्ततः । (१८६।१)

सेनापतिं गजारोहान् अश्वारोहांश्च सर्वतः ॥ (१८६।२)

मुख्यान् अन्यानपि धनैर् वस्त्रैश्च परिधापयेत् । (१८७।१)

पूर्वं सारथिमारोप्य रथे सज्जेत् ततः स्वयम् ॥ (१८७।२)

चतुःशतैश्च काण्डाणां तूणीरं परिपूरयेत् । (१८८।१)

शङ्खं चक्रं गदां शक्तिं मुद्गरं परिघं तथा ॥ (१८८।२)

नाराचं परशुं कुन्तं पट्टिशादीनि संन्यसेत् । (१८९।१)

नरस्थानगजाष्टस्य स्वयं समरम् आरोहेत् ॥ (१८९।२)

कटिबद्धैकतूणीरः खड्गशक्तिधनुर्धरः । (१९०।१)

ततो ऽर्जुनस्य नामाणि विष्णुस्मरणपूर्वकम् ॥ (१९०।२)

जपेत्ततः प्रतिष्ठेत चतुरङ्गबलैर् युतः ॥ (१९१।०)

अथ विष्णुस्मरणम्मङ्गलं भगवान् विष्णुर्मङ्गलं गरुडध्वजः । (१९२।१)

मङ्गलं पुण्डरीकाक्षो मङ्गलायतनं हरिः ॥ (१९२।२)

लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराजयः । (१९३।१)

येषाम् इन्दीवरश्यामो हृदयस्थो जनार्दनः ॥ (१९३।२)

अथार्जुननामानिअर्जुनः फाल्गुनो जिष्णुः किरीटी श्वेतवाहनः । (१९४।१)

बीभत्सुर् विजयः कृष्णः सव्यसाची धनञ्जयः ॥ (१९४।२)

इत्यर्जुनस्य नामाणि संस्मरेत् प्रयतो नरः ॥ (१९५।०)

अथाक्षौहिणीखद्वयं सुरर्द्धीन्दुनेत्रैर् अक्षौहिणी मता । (१९६।१)

अक्षौहिणी प्रदिष्टा च रथाणां वर्मधारिणाम् ॥ (१९६।२)

संख्यागणिततत्त्वज्ञैः सहस्राण्य् एकविंशति । (१९७।१)

उपर्यष्टौ शतान्याहुः तथा भूपश्च सप्ततिः ॥ (१९७।२)

गजाणां च परिमाणमेतदेव विनिर्दिशेत् । (१९८।१)

पञ्चषष्टिसहस्राणि षट्शतानि दशोपरि ॥ (१९८।२)

हयाणां च परिमाणम् एतद् एव सुनिश्चितम् । (१९९।१)

ज्ञेयं लक्षं पदातीनां सहस्राणि तथा नव ॥ (१९९।२)

शतानि त्रीणि पञ्चाशच्छूराणां शस्त्रधारिणाम् । (२००।१)

पञ्चषष्टिसहस्राणि तथाश्वाणां शतानि च ॥ (२००।२)

दशोत्तराणि गायन्ति संख्यातत्त्वविदो जनाः ॥ (२०१।०)

अथ महाक्षौहिणीमहाक्षौहिणी कार्या रथाकोटिभताः स्मृताः ॥ (२०२।१)

सप्तत्रिंशच्च लक्षाणि गीयन्ते तत्त्ववेदिभिः । (२०३।१)

द्वादशैव सहस्राणि तथा शतचतुष्टयम् ॥ (२०३।२)

प्रोक्तानि नवतिस् तद्वदेवमेव गजा मताः । (२०४।१)

अश्वाश्चतुःकोटिमिता लक्षं चैकादशैव तु ॥ (२०४।२)

सप्तत्रिंशत्सहस्राणि तथा शतचतुष्टयम् । (२०५।१)

सप्तभिश्चैव संख्याताः प्रोच्यन्ते पत्तयस्तथा ॥ (२०५।२)

षट्कोट्यो ऽशीतिलक्षाणि पञ्चाधिकशतान्यपि । (२०६।१)

द्विषष्टिं च सहस्राणि तथा शतचतुष्टयम् ॥ (२०६।२)

अथ व्यूहाःअग्रे रथा गजाः पृष्ठे तत्पृष्ठे च पदातयः । (२०७।१)

पार्श्वयोश्च हयाः कार्या व्यूहसंख्याविधिः स्मृतः ॥ (२०७।२)

अर्धचन्द्रं च चन्द्रं च शकटं मकरं तथा । (२०८।१)

कमलं श्रेणिकां गुल्मं व्यूहान् एवं प्रकल्पते ॥ (२०८।२)

अथ युद्धविधिःये राजपुत्राः सामन्ताः आप्ताः सेवकजातयः । (२०९।१)

रक्षणीयाः प्रयत्ने न सदैव हितकारिणः ॥ (२०९।२)

यस्मिन् रणे यः पुरुषः प्रधानः स सर्वयत्नेन हि रक्षणीयः । (२१०।१)

तस्मिन् विनष्टे किल सर्वभूते सर्वेऽपि योधास्त्वबला भवन्ति ॥ (२१०।२)

संग्रामसारभूतं च शास्त्रज्ञम् अनुवासि चेत् । (२११।१)

अपि च स्वश्रियै सैन्यं वृथेयं मुण्डमण्डली ॥ (२११।२)

अपि पञ्चशताः शूरा गृह्णन्ति महतीं चमूम् । (२१२।१)

अथवा पञ्च षट्सप्त विजयन्ते ऽनुवर्तिनः ॥ (२१२।२)

धनुःसंहतिशुद्धात्मा राजानो मुखदुर्बलाः । (२१३।१)

आ कर्णपलिता योधाः संग्रामे जयवादिनः ॥ (२१३।२)

अथ सेनावाहकादिप्रशंसापरस्परानुरक्ता ये योधाः शार्ङ्गधनुर्धराः । (२१४।१)

युद्धज्ञास्तु रथारूढास्ते जयन्ति रणे रिपून् ॥ (२१४।२)

एकः कापुरुषादीर्णो दारयेन्महतीं चमूम् । (२१५।१)

तद्दीर्णम् अनुदीर्यन्ते योधाः शूरतमा अपि ॥ (२१५।२)

दुर्निवारतया चैव समग्रां महतीं चमूम् । (२१६।१)

अपामिव महावेगस् त्रासयेत् कुशलानपि ॥ (२१६।२)

अपि भग्नेषु सैन्येषु विद्रुतेषु निवर्तते । (२१७।१)

पदे पदेऽश्वमेधस्य लभते फलमक्षयम् ॥ (२१७।२)

द्वाविमौ पुरुषौ लोके सूर्यमण्डलभेदिनौ । (२१८।१)

परिव्राड् योगयुक्तश्च रणे चाभिमुखो हतः ॥ (२१८।२)

यत्र यत्र हतः शूरः शत्रुभिः परिवेष्टितः । (२१९।१)

अक्षयं लभते लोकं यदि दैन्यं न भाषते ॥ (२१९।२)

मूर्छितं नैव विकलं नाशस्त्रं नान्ययोधिनम् । (२२०।१)

पलायमाणं शरणं गतं चैव न हिंसयेत् ॥ (२२०।२)

भीरुः पलायमाणोऽपि न हन्तव्यो बलीयसा । (२२१।१)

कदाचिच्छूरतां याति शरणे कृतविस्मृतः ॥ (२२१।२)

सम्प्रूज्य महतीं सेनां चतुरङ्गां महीपतिः । (२२२।१)

व्यूहयित्वा परान् शूरान् स्थापयेज्जयलिप्सया ॥ (२२२।२)

अल्पायां वा महत्यां वा सेनायामिति निश्चयः । (२२३।१)

हर्षो योधगणस्यापि जयलक्षणम् उच्यते ॥ (२२३।२)

अन्वेवं वायवो यान्ति दक्षिणे च वयांसि च । (२२४।१)

अनुसर्वेऽपि पिशिता यस्य यान्ति रणे जयः ॥ (२२४।२)

अपूर्णं चैव मन्तव्यं सम्पूर्णेनैव सिध्यति । (२२५।१)

तस्माद्धैर्यं प्रकर्तव्यं हन्तव्या परवाहिनी ॥ (२२५।२)

जीवल्लक्ष्मी मृते स्वर्गः कीर्तिश्च धरणीतले । (२२६।१)

तस्माद्धैर्यं विधातव्यं हन्तव्या परवाहिनी ॥ (२२६।२)

इति श्रीमत्सदाशिवप्रोक्तो धनुर्वेदः समाप्तः ॥ (२२७।०)