हाराणचन्दर ओन् सुश्र्Hārāṇacandara on Suśr

zu Su, Sū., 15, 23.3

1 of 2 · 11 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.0१.०

कुतः खल्विदं क्षीयते येन शरीराणि शीर्यन्त इत्याह अभिघातादित्यादि ॥ (१।०)

kutaḥ khalvidaṃ kṣīyate yena śarīrāṇi śīryanta ityāha abhighātādityādi ||

2.0२.०

क्षयाद् अतिरमणादिना धात्वपचयात् ॥ (२।०)

kṣayād atiramaṇādinā dhātvapacayāt ||

3.0३.०

नन्वेवं चेत्तत्त्वं कथं तर्ह्येभिर्हेतुभिरुपतप्ताः सर्वक्रियास्वसमर्था अप्यातुराः सद्यो न म्रियन्त इत्याशङ्क्याह हीत्यादि ॥ (३।०)

nanvevaṃ cettattvaṃ kathaṃ tarhyebhirhetubhirupataptāḥ sarvakriyāsvasamarthā apyāturāḥ sadyo na mriyanta ityāśaṅkyāha hītyādi ||

4.0४.०

सर्वं वाक्यं सावधारणमिति न्यायात् ॥ (४।०)

sarvaṃ vākyaṃ sāvadhāraṇamiti nyāyāt ||

5.0५.०

एभ्यो ऽभिघातादिभ्य एवेत्यर्थः ॥ (५।०)

ebhyo 'bhighātādibhya evetyarthaḥ ||

6.0६.०

हि यस्मात् ॥ (६।०)

hi yasmāt ||

7.0७.०

तेजः सर्वधातूनां दीप्तोऽंश ओज इति निष्कर्षः वायुना चालितं सत् धातुग्रहणनिःसृतं धातवो गृह्यन्त एभिरिति धातुग्रहणानि वक्ष्यमाणानि स्रोतांसि तेभ्यो निःसृतं निर्गतं भवति तस्माद्देहिनो विस्रंसयति सर्वेभ्य एव कर्मभ्यो बहिष्करोति नतु सद्यो मारयतीति तात्पर्यम् ॥ (७।०)

tejaḥ sarvadhātūnāṃ dīpto'ṃśa oja iti niṣkarṣaḥ vāyunā cālitaṃ sat dhātugrahaṇaniḥsṛtaṃ dhātavo gṛhyanta ebhiriti dhātugrahaṇāni vakṣyamāṇāni srotāṃsi tebhyo niḥsṛtaṃ nirgataṃ bhavati tasmāddehino visraṃsayati sarvebhya eva karmabhyo bahiṣkaroti natu sadyo mārayatīti tātparyam ||

8.0८.०

एतेनौजसः क्षये म्रियते मूलस्थानात्प्रच्याविते तु सर्वकर्मणामतिपतितो भवतीत्युक्तं भवति ॥ (८।०)

etenaujasaḥ kṣaye mriyate mūlasthānātpracyāvite tu sarvakarmaṇāmatipatito bhavatītyuktaṃ bhavati ||

9.0९.०

वक्ष्यति च क्रियासंनिरोधश्च विस्रंसे इति हाराणचन्द्रः ॥ (९।०)

vakṣyati ca kriyāsaṃnirodhaśca visraṃse iti hārāṇacandraḥ ||

10.0१०.०

धातवो गृह्यन्ते यैस्तानि धातुग्रहणानि स्रोतांसि ओजोवाहीनि यदुक्तम् ओजोवहा विधम्यन्ते शरीरेऽस्मिन् समन्ततः इति ॥ (१०।०)

dhātavo gṛhyante yaistāni dhātugrahaṇāni srotāṃsi ojovāhīni yaduktam ojovahā vidhamyante śarīre'smin samantataḥ iti ||

11.0११.०

किंवा धातुग्रहणस्रोतःस्थानतया धातुग्रहणं हृदयं ततो निःसृतं धमनीभिरेव किंवा निष्ठितम् इति पाठः तदा ओजोवाहिस्रोतःसु हृदि स्थितमित्यर्थः इति चक्रः ॥ (११।०)

kiṃvā dhātugrahaṇasrotaḥsthānatayā dhātugrahaṇaṃ hṛdayaṃ tato niḥsṛtaṃ dhamanībhireva kiṃvā niṣṭhitam iti pāṭhaḥ tadā ojovāhisrotaḥsu hṛdi sthitamityarthaḥ iti cakraḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Hārāṇacandara on Suśr zu Su, Sū., 15, 23.3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit