काठकगृह्यसूत्रKāṭhakagṛhyasūtra
KāṭhGṛSū, 1
Select a line for its word-by-word analysis.
शुद्धपक्षस्य पुण्याहे पर्वणि वा यथोक्तम् उपसमाधाय जयप्रभृतिभिर् हुत्वा पश्चाद् अग्नेर् दर्भेषु प्राङासीनायाः सर्वान् केशान् सम्प्रमुच्य प्रसाधयते यं सीमन्तम् इति । (२।१)
śuddhapakṣasya puṇyāhe parvaṇi vā yathoktam upasamādhāya jayaprabhṛtibhir hutvā paścād agner darbheṣu prāṅāsīnāyāḥ sarvān keśān sampramucya prasādhayate yaṃ sīmantam iti |
यं सीमन्तं कङ्कतस् ते चकार यद् वा क्षुरः परिववर्ज वपंस् ते । (२।२)
yaṃ sīmantaṃ kaṅkatas te cakāra yad vā kṣuraḥ parivavarja vapaṃs te |
स्त्रीषु रूपम् अश्विनौ तं निधत्तं पौंस्येनेमं संसृजतं वीर्येण । (२।३)
strīṣu rūpam aśvinau taṃ nidhattaṃ pauṃsyenemaṃ saṃsṛjataṃ vīryeṇa |
इन्द्राणी चक्रे कङ्कतं स सीमन्तं विसर्पतु । (२।४)
indrāṇī cakre kaṅkataṃ sa sīmantaṃ visarpatu |
पुनः पत्नीम् अग्निर् अदाद् आयुषा सह वर्चसा । (२।६)
punaḥ patnīm agnir adād āyuṣā saha varcasā |
दीर्घायुर् अस्या यः पतिर् जीवाति शरदः शतम् इति ॥ (२।७)
dīrghāyur asyā yaḥ patir jīvāti śaradaḥ śatam iti ||
त्रिःश्येतया शलल्या शमीशाखया सपलाशया वा सीमन्तं विचिनोति यास् ते राक इति ॥ (३।१)
triḥśyetayā śalalyā śamīśākhayā sapalāśayā vā sīmantaṃ vicinoti yās te rāka iti ||
अथास्याः पृथक् केशपक्षौ संनह्यति नीललोहितेन सूत्रेण नीललोहितं भवति कृत्यासक्तिर् व्यज्यते । (४।१)
athāsyāḥ pṛthak keśapakṣau saṃnahyati nīlalohitena sūtreṇa nīlalohitaṃ bhavati kṛtyāsaktir vyajyate |
एधन्ते अस्या ज्ञातयः पतिर् बन्धेषु बध्यताम् इति ॥ (४।२)
edhante asyā jñātayaḥ patir bandheṣu badhyatām iti ||
एतद् एव कुमारीणां सटोद्धरणम् अत्रैवानुलेपनम् ॥ (६।१)
etad eva kumārīṇāṃ saṭoddharaṇam atraivānulepanam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.