त्वं भूमिम् इति पवित्रेऽन्तर्धाय हविर्निर्वपति देवस्य त्वा इति । (१।१)

त्वं भूमिम् इति कल्पजया पवित्रे चर्मणः व्रीहीणां चान्तरा कृत्वा हविश्चर्मणि करोति देवस्य त्वा इत्यनेन मन्त्रेण । (१।२)

मन्त्रादेव क्रियावगतेर् निर्वपतिग्रहणं व्यक्तचोदनेति । (१।३)

निर्वापे मन्त्राभावात् क्रिया न स्यात् तदर्थं मन्त्रसिद्धमपि निर्वपतिग्रहणं पुनरुच्यते । (१।४)

दक्षिणेन हस्तेन त्रीन्मुष्टीन् । (१।५)

तूष्णीं चतुर्थम् । (१।६)

हविर्ग्रहणम् आश्येषु स्थालीपाकेषु मा भूत् । (१।७)

संनिकर्षे विशेषान्वक्ष्यामः । (१।८)

चतुर्विधाः स्थालीपाकाः व्यक्तचोदनाः अव्यक्तचोदनाः व्यक्ताव्यक्तचोदना आश्याश्चेति । (१।९)

पुरोडाशेनेन्द्रं यजते । (१।१०)

समावर्तनीयसमापनीययोश् चैषेज्या । (१।११)

इदं तद् युजे यत् किंचासौ मनसेत्याहिताग्निं प्रतिनिर्वपति समावृत्याश्नाति उदाहरणानि ॥ (१।१२)

एवमग्नीषोमाभ्यामिति । (२।१)

निर्वापमन्त्रे अग्नीषोमाभ्याम् इति मन्त्रावयवः । (२।२)

अग्नीषोमयोर्निर्वापः । (२।३)

एवमिति पवित्रान्तर्धानादिति प्राप्तेऽर्थे अग्नये इत्यस्य स्थाने अग्नीषोमाभ्याम् इति विशेषः ॥ (२।४)

इन्द्राग्निभ्यामित्यमावास्यायाम् । (३।१)

एवममावास्यायामव्यक्तचोदनायामपि पवित्रान्तर्धानादिनिर्वापः कार्यः । (३।२)

विशेषस्तु इन्द्राग्निभ्यां जुष्टं निर्वपामि । (३।३)

अमावास्याग्रहणमनर्थकम् । (३।४)

इन्द्राग्निभ्यामदर्शने इत्यमावास्यासम्बन्धः स्यात् । (३।५)

सिद्धत्वात् । (३।६)

नानर्थकम् । (३।७)

नित्यं पूर्वमाग्नेयम् इत्यत्र नित्यग्रहणं सहावहननेऽप्याग्नेयस्य पर्वाणि पूर्वत्वात् । (३।८)

ततश्चाग्नीषोमीयैन्द्राग्नयोर्विकल्पः प्रसज्यते । (३।९)

तन्निवृत्त्यर्थममावास्यायामिति वचनम् ॥ (३।१०)

नित्यं पूर्वमाग्नेयम् । (४।१)

सर्वदा चाग्नेयं विधानं प्रथमं प्रत्येतव्यम् । (४।२)

सहावहनने कृते विभज्यमानेषु ये तण्डुलाः प्रथमं विभक्तास्ते आग्नेया इति । (४।३)

अवहननानन्तरं चाग्नेयस्य प्रथमं न व्यर्थम् ॥ (४।४)

निरुप्तं पवित्राभ्यां प्रोक्षत्यमुष्मै त्वा जुष्टमिति यथादेवतम् । (५।१)

चर्मस्थान् व्रीहीन् पवित्राभ्यां प्रोक्षति । (५।२)

यस्यै देवतायै व्रीहयो निरुप्ताः । (५।३)

तान्प्रोक्षति । (५।४)

अग्नये त्वा जुष्टं प्रोक्षामीति अग्नीषोमाभ्यां त्वा जुष्टं प्रोक्षामीति निदर्शनम् । (५।५)

अव्यक्तचोदनेष्वमन्त्रकं निरुप्तग्रहणात् । (५।६)

निर्वापमन्त्रे यथाविधानं पाणिप्रक्षालनमन्त्रवत् प्रत्ययः ॥ (५।७)

उलूखलमुसलं शूर्पं प्रक्षालितं चर्मण्याधाय व्रीहीनुलूखल ओप्यावघ्नंस् त्रिर् हविष्कृता वाचं विसृजति हविष्कृद् आ द्रवेहीति । (६।१)

उलूखलमुसलं च शूर्पं च प्रक्षालयेत् । (६।२)

यद्यत्कृष्ण इति मन्त्रोक्तम् । (६।३)

प्रक्षालितानि निर्वापचर्मणि स्थापयेत् । (६।४)

निरुप्तान्व्रीहीन् उलूखले प्रक्षिप्यावहन्ति यजमानः । (६।५)

अवघ्नंश्च हविष्कृता मन्त्रेण हविष्कृद् आ द्रवेहीति त्रिः वाचं विसृजति । (६।६)

अर्थाभिधानात् । (६।७)

यत्त्वा शिक्व इति प्रक्षालयति । (६।८)

यद्यत् कृष्ण इति मन्त्रोक्तम् । (६।९)

इत्युलूखलादीनां प्रक्षालनं भवति । (६।१०)

प्रक्षालितमिति संस्कृतद्रव्यम् । (६।११)

व्यक्तचोदनेष्वर्थविशेषनिर्देशः । (६।१२)

चर्मण्याधायेति वचनं चर्मणि हविःसंस्कारस्य विधिकर्मसंबन्धात् । (६।१३)

व्रीहीनिति दर्शपूर्णमासयोर् हविर्ग्रहणसम्प्रत्ययार्थम् । (६।१४)

निर्वापग्रहणं तस्य सर्वहविःसम्प्रत्ययार्थत्वात् तिलाद्यर्थम् । (६।१५)

पश्चादग्नेर्वाग्यतः संविशति इत्यत आरभ्य वाग्यमो वितानवत् । (६।१६)

हविष्कृदेहीति हविष्क्रियाकर्तृत्वात् । (६।१७)

हविष्क्रियाशब्दः पवित्रेऽर्पणे । (६।१८)

अवहननं हविष्कृतः । (६।१९)

अवहत्येति चोत्तरेण स मानकर्तृनिर्देशात् ॥ (६।२०)

दर्भाणामपादाय ऋषीणां प्रस्तरोऽसि इति दक्षिणतोऽग्नेर्ब्रह्मासनं निदधाति । (१८।१)

दर्भेभ्यः परिभोजनीयेभ्यः अपादाय दर्भान् प्रदक्षिणमग्नेर्वेद्यामेव वेदिर्यज्ञस्य इति वचनात् । (१८।२)

ब्रह्मणः आसनं ब्रह्मासनम् । (१८।३)

अत्र ब्रह्मवरणं वितानवत् । (१८।४)

वृतजपश्च भवति । (१८।५)

वृतो जपति इति वितानवचनात् । (१८।६)

अहं भूपतिः इति ॥ (१८।७)

पुरस्तादग्नेरास्तीर्य तेषां मूलान्यपरेषां प्रान्तैरवच्छादयन् परिसर्पति दक्षिणेनाग्निम् आ पश्चार्धात् । (१९।१)