खादिरगृह्यसूत्ररुद्रस्कन्दव्याख्याKhādiragṛhyasūtrarudraskandavyākhyā
zu KhGṛS, 2, 2, 17
Select a line for its word-by-word analysis.
सर्वगर्भार्थोऽयं संस्कारः आधारसंस्कारद्वारेण सकृदेव क्रियते ॥ (१।०)
sarvagarbhārtho'yaṃ saṃskāraḥ ādhārasaṃskāradvāreṇa sakṛdeva kriyate ||
दर्शादूर्ध्वम् आ दर्शादेको मासः यत्र क्वच दिनेऽप्याहिते गर्भे स एको मासो गणयितव्यः ॥ (३।०)
darśādūrdhvam ā darśādeko māsaḥ yatra kvaca dine'pyāhite garbhe sa eko māso gaṇayitavyaḥ ||
अत्र केचित् अतिक्रान्तेऽपि मुख्यकाले प्रसवात् प्राक्कालातिक्रमप्रायश्चित्तं कृत्वा कर्तव्यमेवेत्याहुः उपनयने दर्शनात् तेन च स्मृतिषु तुल्यवद्गणनात् कासुचित् स्मृतिषु कालानिर्देशेन विधानाद् आपत्कल्पतयाभ्यनुज्ञानं सर्वदा संस्काराणाम् अस्त्येवेत्याहुः जननादूर्ध्वं तु द्वाराभावात् प्रायश्चित्तेनैव जातं संस्कुर्यादेकदेशेऽग्नौ ॥ (७।०)
atra kecit atikrānte'pi mukhyakāle prasavāt prākkālātikramaprāyaścittaṃ kṛtvā kartavyamevetyāhuḥ upanayane darśanāt tena ca smṛtiṣu tulyavadgaṇanāt kāsucit smṛtiṣu kālānirdeśena vidhānād āpatkalpatayābhyanujñānaṃ sarvadā saṃskārāṇām astyevetyāhuḥ jananādūrdhvaṃ tu dvārābhāvāt prāyaścittenaiva jātaṃ saṃskuryādekadeśe'gnau ||
गर्भान्तरार्थं तु द्वितीये गर्भे कुर्याद् एव ॥ (८।०)
garbhāntarārthaṃ tu dvitīye garbhe kuryād eva ||
अपरे तु कालात्यये अधिकाराभावात् प्रायश्चित्तमेवाहुः ॥ (९।०)
apare tu kālātyaye adhikārābhāvāt prāyaścittamevāhuḥ ||
अथापि लोपसंशये लोपाद् अलोपो न्यायतरः इति निदानकारोऽप्याह ॥ (११।०)
athāpi lopasaṃśaye lopād alopo nyāyataraḥ iti nidānakāro'pyāha ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.