रसः सर्वमयो धातुर्येन तुष्ट उमापतिः । (५३।१)

किं पुनर् बहुनोक्तेन त्व् अन्यथा तेन तस्य किम् ॥ (५३।२)

शशिरूपमये पात्रे मर्दनं लिङ्गसंस्थितम् । (५४।१)

दिव्यायाश् चौषधेर्योगे तत्पुटं च सुखप्रदम् ॥ (५४।२)

सूतसम्पत्तिकाले तु धातुरूपी रसः शुभः । (५५।१)

तच्छूतो येन संतुष्टस् त्रिदशैरपि दुर्जयः ॥ (५५।२)

रम्यप्रदेशे सुस्थश्च सुप्रशस्ते शुभे दिने । (५६।१)

तत्र कार्यम् इदं स्पष्टम् एकान्ते सुविचारितम् ॥ (५६।२)

तुलार्धसम्मितं तौल्यं हरितालं सुपेषयेत् । (५७।१)

शुष्कं भृङ्गरसैर् युक्तं समानं पुटकारयेत् ॥ (५७।२)

पश्चाद् विपेषयेत् सूक्ष्मं त्रिदिनं निश्चलस्थितम् । (५८।१)

आतपेन विना शुष्कमपामार्गं पुटत्रयम् ॥ (५८।२)

सूक्ष्मं निष्पीडयेत् पश्चाच् छायाशुष्कं तु सर्वदा । (५९।१)

पयोवल्लीं नवपुटं महाशुष्कं विपेषयेत् ॥ (५९।२)

अथ पुष्पीं समागृह्य श्वेतां च गिरिकर्णिकाम् । (६०।१)

शतटङ्कीरसं कृत्वा छायाशुष्केन मेलयेत् ॥ (६०।२)

शम्भुं चैवार्कवल्लीं तु वेल्लकारं सुशीरकीम् । (६१।१)

नागवल्लीरसैर् मिश्रं शतटङ्कीरसैः पृथक् ॥ (६१।२)

पुटं चैकादशं कृत्वा तालकेन नियोजयेत् । (६२।१)

द्वयोर् विमिश्रितं सूक्ष्मं लेपं तालेन पीडयेत् ॥ (६२।२)

एतयोर् योगं संगृह्य रसेनैकेन वा पुनः । (६३।१)

षट्पुटं नयमानं तु छादनीयं प्रयत्नतः ॥ (६३।२)

पुष्टां कुमारीं बहुलारसं च निष्पीड्य तेषां रसमूलकेन । (६४।१)

गोपनीयं रसधातुमुत्तमं भो नरेन्द्र कुरु हेमवर्तनम् ॥ (६४।२)

हिङ्गुला परिनिपीडिता दृढा कन्यकैकादशसंयुता तदा । (६५।१)

सूक्ष्मवस्त्रगलिता सुतालके मिश्रके भवति निश्चलो रसः ॥ (६५।२)

पत्त्रहंसगमनी गजध्वजी लज्जकार्कनमिता ह्य् अनामिका । (६६।१)

अर्कविश्वम् इति पक्षयुते वै वल्लके दशदशाष्टसंयुते ॥ (६६।२)

शुष्क आतपं विना निपीडितः वर्धितो जनकजात्रवीरसे । (६७।१)

कारयेत्तु सुदृढं रसायनम् अर्कपिप्पलजटाधरे न्यसेत् ॥ (६७।२)

ताडयेत्तु पयसि गुणात्मके कारयेत्तु गुटिकां शुभालये । (६८।१)

सप्तवारितरितं शुभमस्तु वो धातुभेदवद् इह निश्चलम् ॥ (६८।२)

कारितां च सुभगां सुकूपिकां निर्व्रणां च सुदृढां समृधयेत् । (७१।१)

तस्या मध्ये निवेशयेदिदं मुद्रयन्तु सुदृढं कूपिकामुखम् ॥ (७१।२)

सप्तविंशतिमितैश्च यामकैः धारयेदनलस्योपरिस्थिताम् । (७२।१)

वीक्षयेच्छिवमना भवात्मिकां मिश्रितौषधरतैकपाटवैः ॥ (७२।२)

तावत्तु ताडयेत्तेषां यावद्बध्नाति पिण्डिकाम् । (७३।१)

कूपीमध्ये स्थिता रक्ता गुटिका रसवीर्यदा ॥ (७३।२)

यदा च पश्येद् अरुणानिभां शुभां प्रभातबालारुणतार्ककान्तिम् । (७४।१)

विराजमानं दृढकूपिकाग्रं प्राप्तव्यमेतद् गुटिकाशु भाग्यैः ॥ (७४।२)

गुटिका च रसायनी शुभा सुलभा मानससंयुततत्परैः । (७५।१)

पूर्वजन्मकृतपुण्यपावनैः हेमनाशगुटिका पयोनिधिः ॥ (७५।२)

निशाचररसे देवि गन्धकं भावयेत्ततः । (७८।१)

तमत्र सप्तवारं तु द्विपद्याश्च रसेन तु ॥ (७८।२)

तारपत्रस्य लेपेन त्वर्द्धार्द्धं काञ्चनोपमम् । (७९।१)

गन्धके समजीर्णेऽस्मिन् शतवेधी भवेद्रसः ॥ (७९।२)

तद्रसे गन्धकं दत्त्वा पत्रलेपे रवौ हते । (८०।१)

ततश्च तारमध्ये तु त्रिगुणं वाहयेत्ततः ॥ (८०।२)

हेमार्द्धमिलिते हेममात्रिका समतां व्रजेत् । (८१।१)

निशाचररसैर्भाव्यं सप्तवारं तु तालकम् ॥ (८१।२)

तेनैव घातयेद्वङ्गं तारेण निर्वहेत् परम् । (८२।१)

तं तारं भावयेत्सूतं तत्सूतं बन्धनं भवेत् ॥ (८२।२)

लेपमात्रेण तेनैव चतुःषष्टितमो भवेत् । (८३।१)

शुल्वं तु दापयेत्तारैस् तत्तारं काञ्चनं भवेत् ॥ (८३।२)

तत्तारे जायते श्रेष्ठं धर्मकामार्थसिद्धिदम् । (८४।१)

मेर्चुर्य्:: पट्टबन्धनिशाचरफलं तैलं ग्राह्यं पातालयन्त्रके ॥ (८४।२)

तेन तैलेन देवेशि रसं संकोचयेद्बुधः । (८५।१)

तत्क्षणाज्जायते देवि पुटबद्धो महारसः ॥ (८५।२)

कटुकटङ्कणाभ्यां च कार्यं लिङ्गं वरानने । (८६।१)

संकोचमारणं तेन कर्तव्यं परमाद्भुतम् ॥ (८६।२)

निशाचररसे क्षिप्तं सप्तवारं तु भास्करम् । (८७।१)

कालिकारहितं तेन जायते कनकप्रभम् ॥ (८७।२)

ततो रससमं ग्राह्यं तेन सिक्तं तु वापितम् । (८८।१)

दशांशं वेधयेत्सूतं दशवापि शतेन च ॥ (८८।२)

शतं वेधयते लक्षं सहस्रं कोटिवेधकम् । (८९।१)

दशांशं मर्दयेत्तेन गतदेहं तु कारयेत् ॥ (८९।२)

दशांशे लक्षवेधी स्यात्प्रागुक्तेन समेन तु । (९०।१)

तद्रसे गन्धकं साक्षाद्द्रावयित्वा लयेत् पुनः ॥ (९०।२)

लेपमात्रेण तेनैव कुष्ठानष्टादश प्रिये । (९१।१)

अर्शं भगन्दरलूतां शिरोरोगांश्च नाशयेत् ॥ (९१।२)

निशाचरस्य पत्राणि सूक्ष्मचूर्णं तु कारयेत् । (९२।१)

पलानि दश चूर्णस्य भूधात्र्यापि विभावयेत् ॥ (९२।२)

घृतेन मधुनालोड्य नवभाण्डे विनिक्षिपेत् । (९३।१)

धान्यराशौ निधातव्यं त्रिसप्ताहं सुरेश्वरि ॥ (९३।२)

तस्य भक्षितमात्रेण वलीपलितवर्जितः । (९४।१)

अर्धमासप्रयोगेन प्रत्यक्षोऽयं भवेत्प्रिये ॥ (९४।२)

तस्य मूत्रपुरीषेण शुल्वं भवति काञ्चनम् । (९५।१)

मासमात्रप्रयोगेन पन्नगः काञ्चनं भवेत् ॥ (९५।२)

अस्य वल्कलचूर्णस्य पूर्वोक्तलक्षणावधिः । (९६।१)

पुनरन्यं प्रवक्ष्यामि रसबन्धं सुदुर्लभम् ॥ (९६।२)

त्रैलोक्यजननी या सा औषधिरजनायिका । (९७।१)

तस्याः सम्पर्कमात्रेण बद्धस्तिष्ठति सूतकः ॥ (९७।२)

सप्ताहं मर्दितस्तस्या महौषधिरसेन सः । (९८।१)

स्वेदतापननिर्घृष्टो महौषधिरसेन तु ॥ (९८।२)

द्विसप्ताहं रसस्तस्या मर्दनाद्वीरवन्दिते । (९९।१)

लक्षवेधी रसः साक्षात्सर्वलोहं च काञ्चनम् ॥ (९९।२)

त्रिसप्ताहेन देवेशि दशलक्षाणि विध्यति । (१००।१)

ददाति खेचरीसिद्धिमनिवारितगोचराम् ॥ (१००।२)

चतुर्थे चैव सप्ताहे कोटिवेधी महारसः ॥ (१०१।०)

महौषध्या रसेनैव मृतानां जीवनं भवेत् । (१०२।१)

अनेन घातयेत्सूतं पञ्चावस्थं कुरु प्रिये ॥ (१०२।२)

मृतस्य हस्तपादेषु मर्दनं कारयेत्ततः । (१०३।१)

मृतस्यापि विशेज्जीवी नात्र कार्या विचारणा ॥ (१०३।२)

मेर्चुर्य्:: बन्धनपुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि रसबन्धनमुत्तमम् । (१०४।१)

नरसाररसेनैव क्षणाद् वध्यते सूतकम् ॥ (१०४।२)

नरसाररसं दत्त्वा द्विपदीरजसा सह । (१०५।१)

दिनान्ते बन्धमायाति सर्वलोहानि विध्यति ॥ (१०५।२)

नरसाररसेनैव जीर्णे षड्गुणपन्नगे । (१०६।१)

द्विपदीरजसा सार्द्धं भावयेत्तद्रसे शिलाम् ॥ (१०६।२)

निर्गन्धा जायते सा तु घातयेत्तेन पन्नगम् । (१०७।१)

तारे ताम्रे तु तल्लेपात् कोटिवेधीसमेन तु ॥ (१०७।२)

नरसाररसे स्तन्ये भावयेत्सप्तधा पृथक् । (१०८।१)

रसेन्द्रं जायते ग्रासं यन्त्रे विद्याधराभिधे ॥ (१०८।२)

जीर्यते गगनं देवि निर्मुखं चरति क्षणात् । (१०९।१)

नरसाररसेनैव सिंहतुण्डरसेन च ॥ (१०९।२)

जायते काञ्चनं दिव्यं निषेकाद्भास्करस्य च । (११०।१)

नरसाररसे दत्त्वा मञ्जिष्ठारक्तचन्दनम् ॥ (११०।२)

स्वरसे मर्दयेत्पश्चात्पन्नगं देवि सेचयेत् । (१११।१)

सप्तवारेन तद्दिव्यं काञ्चनं कारुनिश्चितम् ॥ (१११।२)

नरसाररसैर् भाव्यं रसकं सप्तवारतः । (११२।१)

तद्रसं रसकं चैव तीक्ष्णलोहं च पन्नगम् ॥ (११२।२)

नरसाररसेनैव तेनैवैकत्र मर्दयेत् । (११३।१)

तत्क्षणाज्जायते बद्धो रसस्य रसकस्य च ॥ (११३।२)

तीक्ष्णं नागं तथा शुल्वं रसकेन तु रञ्जयेत् । (११४।१)

समस्तं जायते हेम कूर्माण्डकसमप्रभम् ॥ (११४।२)

मेर्चुर्य्:: बन्धनपुनरन्यं प्रवक्ष्यामि रसबन्धं सुदुर्लभम् । (११५।१)

सबीजा चौषधी ग्राह्या काचिद् गुल्मलता प्रिये ॥ (११५।२)

कङ्कालखेचरी नाम औषधी परमेश्वरि । (११६।१)

द्वितीये वासरे प्राप्ते वज्ररत्नं तु घातयेत् ॥ (११६।२)

अनले ध्मापयेद् यत्तु सुतप्तज्वलनप्रभम् । (११७।१)

कङ्कालखेचरीतैले वज्ररत्नं निषेचयेत् ॥ (११७।२)

दशवारं निषिक्तं तु भस्माकारं तु जायते । (११८।१)

तद्धेमपक्वबीजं तु तेन भस्मसमं कुरु ॥ (११८।२)

त्रिभागं टङ्कणं दत्त्वा अन्धमूषागतं धमेत् । (११९।१)

तत्क्षणान्मिलति बद्धं वज्ररत्नं तु काञ्चनम् ॥ (११९।२)

वज्रहेम वरारोहे समं जारयते यदि । (१२०।१)

कोटिवेधी रसो देवि लोहान्यष्टानि विध्यति ॥ (१२०।२)

मेर्चुर्य्:: बन्धनपुनरन्यं प्रवक्ष्यामि रसबन्धं सुदुर्लभम् । (१२१।१)

सबीजा चौषधी ग्राह्या काचिद्गुल्मलता प्रिये ॥ (१२१।२)

मन्त्रसिंहासना नाम द्वितीया देवि खेचरी । (१२२।१)

पातालयन्त्रे तत्तैलं गृह्णीयात्ताम्रभाजने ॥ (१२२।२)

तस्य तैलस्य मध्ये तु प्रक्षिपेत् खेचरीरसम् । (१२३।१)

मेदिनीयन्त्रमध्ये तु स्थापयेच्च वरानने ॥ (१२३।२)

पूर्वौषध्या तु तद्देवि गगनं मेदिनीतले । (१२४।१)

रसग्रासं ततो दत्त्वा मर्दितं गोलकं कुरु ॥ (१२४।२)

बद्धपोटलिकं तेन गगनं तत्र जारयेत् । (१२५।१)

समे तु गगने जीर्णे बद्धं तिष्ठति सूतकम् ॥ (१२५।२)

भस्त्राफुत्कारयुक्ते च धाम्यमाने रसस्य तु । (१२६।१)

काकविष्ठासमं रूपं समजीर्णस्य जायते ॥ (१२६।२)

द्विगुणे गगने जीर्णे अष्टलोहानि संहरेत् । (१२७।१)

जारयेद् गन्धकं सा तु तालकं जारयेत्तु सा ॥ (१२७।२)

काञ्चनं जारयेत् सापि रसेन्द्रमपि बन्धयेत् । (१२८।१)

जारयेत्सर्वलोहानि सर्वसत्वानि पातयेत् ॥ (१२८।२)

प्रवालं जारयेत्सा तु गगनं द्रावयेत् तु सा । (१२९।१)

वज्रं च घातयेत्सा तु नात्र कार्या विचारणा ॥ (१२९।२)

मेर्चुर्य्:: मारणपुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि साधकः सिद्धिमेति च । (१३०।१)

हरीन्दरीरसे न्यस्य गोशृङ्गे च वरानने ॥ (१३०।२)

धान्यराशौ निधातव्यं मृतं तिष्ठति सूतकम् । (१३१।१)

दिव्यौषधीरसेनैव रसेन्द्रे सुरवन्दिते ॥ (१३१।२)

समे तु कनके जीर्णे दशलक्षं तु वेधयेत् । (१३२।१)

चतुर्गुणे दशकोटिं षड्गुणे स्पर्शवेधकम् ॥ (१३२।२)

सप्तमे धूमवेधि स्यादष्टमे ह्यवलोकितम् । (१३३।१)

दिव्यौषधीभ्रमन्ति पशवो मूढाः कुलौषधीविवर्जिताः ॥ (१३३।२)

तृणौषधीरसानाच्च नैव सिद्धिः प्रजायते । (१३४।१)

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ज्ञातव्या च कुलौषधी ॥ (१३४।२)

दिव्यौषधी चतुःषष्टिः कुलमध्ये व्यवस्थिता । (१३५।१)

नैव जानन्ति मूढास्तां शिवमायाविमोहनाः ॥ (१३५।२)

अदिव्यास्तु तृणौषध्यो जायन्ते गिरिगह्वरे । (१३६।१)

तृणौषध्या रसैः सूतो नैव बद्धः कदाचन ॥ (१३६।२)

अक्षयं च वरारोहे वह्निमध्ये न तिष्ठति । (१३७।१)

पत्रे पाके कटे छेदे नैव तिष्ठति काञ्चने ॥ (१३७।२)

न वेधं पञ्चाशदूर्ध्वं करोति स रसः प्रिये । (१३८।१)

यावन्न बद्धम् एकं तु विकृतं तत्तु काञ्चनम् । (१३८।२)

धर्मार्थकाममोक्षार्थे नैव दद्यात्तु तत्प्रिये ॥ (१३८।३)

श्रीदेव्युवाच । (१३९।१)

निर्जीवत्वं गतः सूतः कथं जीवं ददाति सः । (१३९।२)

निर्जीवस्य तु निर्जीवः कथं जीवयते रसः ॥ (१३९।३)

श्रीशिव उवाच । (१४०।१)

दिव्यौषध्या च यद्देवि रसेन्द्रो मूर्छितो भवेत् । (१४०।२)

कालिकारहितः सूतस्तदा जीवति पार्वति ॥ (१४०।३)

परस्य हरते कालं कालिकारहितो रसः । (१४१।१)

अष्टानां चैव लोहानां मलं नश्यति तत्क्षणात् ॥ (१४१।२)

महामूर्छागतं सूतं को वापि कथयेन्मृतम् । (१४२।१)

दिव्यौषध्या रसेनैव जायते नष्टचेतनः ॥ (१४२।२)

मेर्चुर्य्:: देहवेध (साधक पेर्ड़ोर्म्स् वेध ब्य् तोउछिन्ग्)पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि रसबन्धनमीश्वरि । (१४३।१)

क्ष्मापालेन हतं वज्रम् अनेनैव तु काञ्चनम् ॥ (१४३।२)

वज्रभस्म हेमभस्म द्वे एकत्र विबन्धयेत् । (१४४।१)

निशाचररसे जार्य नरजीवेन जारयेत् ॥ (१४४।२)

तत्सूतं मारयेद्भस्म चौषधीवेगजारिणः । (१४५।१)

भक्षितो रसयोगेन शिवतुल्यपराक्रमः ॥ (१४५।२)

भक्षितस् तोलकैकेन स्पर्शवेधी भवेन्नरः । (१४६।१)

प्रस्वेदात्तस्य योगेन रसराजश्च बध्यते ॥ (१४६।२)

जीवेद्वर्षसहस्राणि साधको नात्र संशयः । (१४७।१)

प्रजापतिसमो भूत्वा क्षणाद्बध्नाति सूतकम् ॥ (१४७।२)

गजारिस्पर्शनाद् देवि क्ष्मापालं चैव बध्यते । (१४८।१)

कोरवल्ल्या रसेनैव भावितं दरदं प्रिये ॥ (१४८।२)

जारयेद्वालुकायन्त्रे स्थिरं भवति तत्क्षणात् । (१४९।१)

मृतगोलकमाषैकं माषैकं हेमगोलकम् ॥ (१४९।२)

एकीकृत्य तु संमर्द्य लुङ्गाम्लेन दिनत्रयम् । (१५०।१)

कर्षैकं नागपत्राणि रसकल्केन लेपयेत् ॥ (१५०।२)

जायते कनकं दिव्यम् अन्धमूषापुटे कृते । (१५१।१)

स्वाङ्गशीतं च संग्राह्यं धर्मकामार्थसिद्धिदम् ॥ (१५१।२)

क्षीरयुक्ता बहुफला ग्रन्थियुक्ता च पार्वति । (१५२।१)

नाम्ना वर्तुलपर्णीति शस्यते रसबन्धनी ॥ (१५२।२)

एकवीराकन्दरसे अन्धमूषागतं रसम् । (१५३।१)

धमेन्मूषानलैर् बद्धो भक्षणाय प्रशस्यते ॥ (१५३।२)

रक्तकञ्चुकिकन्दात्तु स्त्रीस्तन्येन तु पेषयेत् । (१५४।१)

मूषायां पूर्वयोगेन कुरुते रसबन्धनम् ॥ (१५४।२)

वृश्चिकापत्त्रिकाबीजं नारीस्तन्येन मिश्रितम् । (१५५।१)

ध्मापयेत्पूर्ववत्सूतं भक्षणार्थाय वार्त्तिकः ॥ (१५५।२)

वज्रकन्दं समानीय रसमध्ये विनिक्षिपेत् । (१५६।१)

गजेन्द्राख्यं पुटं कृत्वा सप्तधा बद्धतां नयेत् ॥ (१५६।२)

तद्रसं भक्षयेत्प्रातः षण्मासादमरो भवेत् । (१५७।१)

वर्षमात्रप्रयोगेन जीवेदाचन्द्रतारकम् ॥ (१५७।२)

लाङ्गलीकन्दमादाय कर्कोटीकन्दमेव च । (१५८।१)

रसं तन्मध्यगं कृत्वा स्वेदयेन्मूर्छयेत्पुनः ॥ (१५८।२)

म्रियते नात्र सन्देहो ध्मातस्तीव्रानलेन तु । (१५९।१)

शुकचञ्चुगतं सूतं पुटयेद् ध्मापयेत्ततः ॥ (१५९।२)

शतांशवेधकर्तायं देहसिद्धिं करोति हि । (१६०।१)

षण्मासस्य प्रयोगेन वज्रदेहो भवेन्नरः ॥ (१६०।२)

हंसपदीरसं सूतं शुककन्दोदरे क्षिपेत् । (१६१।१)

गजेन्द्राख्यं पुटं दद्यात् म्रियते नात्र संशयः ॥ (१६१।२)

हंसाङ्घ्रिशुकचञ्च्वोश्च रसेन मर्दयेद्रसम् । (१६२।१)

क्रौञ्चपादोदरे दत्त्वा ध्मातं दद्यात्पुटत्रयम् ॥ (१६२।२)

म्रियते नात्र सन्देहो लक्षवेधी भवेद्रसः । (१६३।१)

तृणज्योतिस्तृणज्योतिरिति ख्याता शृणु दिव्यौषधी प्रिये ॥ (१६३।२)

तन्मूलगन्धाभ्रैर् मातुलुङ्गाम्लपेषितैः । (१६४।१)

शुल्वपत्रं विलिप्तं तु भवेद्धेमपुटत्रयम् ॥ (१६४।२)

तन्मूलरसं संलिप्य रसराजः सुरेश्वरि । (१६५।१)

मातुलुङ्गरसघृष्टम् अभ्रकं चरति क्षणात् ॥ (१६५।२)

अन्यौषधीं प्रवक्ष्यामि रसबन्धकरीं प्रिये । (१६६।१)

एकमेव भवेन्नालं तस्य रोमं च वेष्टितम् ॥ (१६६।२)

तस्याग्रे च भवेत्पुष्पं शुकतुण्डस्य सन्निभम् । (१६७।१)

तत्पत्राणि तु देवेशि शुकपक्षनिभानि च ॥ (१६७।२)

कन्दं कूर्मप्रतीकाशं क्षीरं सिन्दूरसंनिभम् । (१६८।१)

जलं स्रवेन्मधूच्छिष्टं तत्समादाय पार्वति ॥ (१६८।२)

तद्रसैर्मर्दयेत्सूतं यावत्सप्तदिनानि च । (१६९।१)

तेनैव वेधयेत्सम्यक् सर्वलोहानि काञ्चनम् ॥ (१६९।२)

रसं च तालकं तुल्यं मर्दयेद् उच्चटारसैः । (१७०।१)

आतपे म्रियते तप्तो रसो दिव्यौषधीबलात् ॥ (१७०।२)

वेधयेत्सप्तलोहानि लक्षांशेन वरानने । (१७१।१)

चन्द्रार्कपत्रं देवेशि जायते हेमशोभनम् ॥ (१७१।२)

नलिनीरससूतेन्द्रं रक्तचित्रकसंयुतम् । (१७२।१)

पत्रलेपप्रमाणं तु चन्द्रार्कः काञ्चनं भवेत् ॥ (१७२।२)

ज्योतिष्मतीज्योतिष्मती नाम लता या च काञ्चनसन्निभा । (१७३।१)

वल्लीवितानबहुला हेमवर्णफला शुभा ॥ (१७३।२)

आषाढे पूर्वपक्षे तु गृहीत्वा बीजमुत्तमम् । (१७४।१)

तिलवत्क्वाथयित्वा तु हस्तपादैरथापि वा ॥ (१७४।२)

तस्य तैलं समादाय कुम्भे ताम्रमये क्षिपेत् । (१७५।१)

तापयेद्भूगतं कुम्भं कृत्वा ऊर्ध्वं तुषाग्निना ॥ (१७५।२)

षण्मासे च व्यतिक्रान्ते तत्सर्वं काञ्चनं भवेत् । (१७६।१)

शुल्वं हेममयं स्यात्तु तैलं माक्षिकमिश्रितम् ॥ (१७६।२)

दग्धारोहादग्धारोहां प्रवक्ष्यामि रसबन्धकरीं भवेत् । (१७७।१)

स्पर्शवेधे तु सा ज्ञेया धर्मकामार्थसाधिनी ॥ (१७७।२)

शस्त्रच्छिन्ना महादेवि दग्धा वा पावकेन तु । (१७८।१)

प्ररोहति क्षणाद्दिव्या दग्धा छिन्ना महौषधी ॥ (१७८।२)

श्वेतं कृष्णं तथा पीतं तस्याः पुष्पं प्रजायते । (१७९।१)

चणकस्येव पत्राणि सुप्रसूतानि लक्षयेत् ॥ (१७९।२)

सास्ति गङ्गामहातीरे गङ्गा त्वाश्रयते गिरौ । (१८०।१)

दक्षिणे चोज्जयिन्यां च वेलान्तेऽपि च दृश्यते ॥ (१८०।२)

तस्याः कन्दरसं दिव्यं कृष्णनालसमन्वितम् । (१८१।१)

तद्रसेन समं कृत्वा गुटिकां कारयेद् बुधः ॥ (१८१।२)

स्नुहीक्षीरेण शुल्वस्य पत्त्रलेपं तु कारयेत् । (१८२।१)

तं संतप्तं निषिञ्चेद् वा वज्र्यां कनकसप्रभम् ॥ (१८२।२)

रसं रक्तस्नुहीक्षीरं कुनटीं गन्धकाभ्रकम् । (१८३।१)

दरदं चैव लोहानि सहस्रांशेन वेधयेत् ॥ (१८३।२)

स्नुहीक्षीरं समादाय निष्कार्धं हेमं ध्मापयेत् । (१८४।१)

गुटिकाकरणेनैव नागं विध्यति तत्क्षणात् ॥ (१८४।२)

चित्रकचित्रकस्त्रिविधो ज्ञेयो रक्तः कृष्णो रसायने । (१८५।१)

शुक्लो व्याधिप्रशमने श्रेष्ठो मध्यः कनीयसः ॥ (१८५।२)

तस्य पञ्चाङ्गचूर्णेन पारदं सह मर्दयेत् । (१८६।१)

धमेच्च मूकमूषायां खोटो भवति तत्क्षणात् ॥ (१८६।२)

रक्तचित्रकभल्लाततैललिप्तपुटेन तु । (१८७।१)

चन्द्रार्कपत्रं देवेशि जायते हेमशोभनम् ॥ (१८७।२)

रक्तचित्रकचूर्णेन वङ्गं तापैस्त्रिभिस्त्रिभिः । (१८८।१)

सर्वदोषविनिर्मुक्तं स्तम्भम् आयाति तत्क्षणात् ॥ (१८८।२)

नागिनीकन्दसूतेन्द्रं रक्तचित्रकसंयुतम् । (१८९।१)

पत्रलेपप्रमाणं तु चन्द्रार्कः काञ्चनं भवेत् ॥ (१८९।२)

तथैव म्रियते कान्तिर्हेमाभ्रेण च संयुतम् । (१९०।१)

रक्तचित्रकसंयुक्तं देहसिद्धिकरं परम् ॥ (१९०।२)

कटुतुम्बीकटुतुम्बीति विख्याता देवि दिव्यौषधी शृणु । (१९१।१)

तस्या बीजानि संगृह्य सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् ॥ (१९१।२)

एरण्डतैलवत्तैलं गृहीत्वा रसमर्दितम् । (१९२।१)

तेनैव तारपत्राणि त्रिपुटेनैव काञ्चनम् ॥ (१९२।२)

क्षीरकन्दक्षीरकन्दविधिं वक्ष्ये सर्वसिद्धिकरं परम् । (१९३।१)

चतुर्वर्णानां मध्ये तु रक्तकन्दं प्रशस्यते ॥ (१९३।२)

भग्नमेतत् स्रवेत् क्षीरं रक्तवर्णं सुशोभनम् । (१९४।१)

पत्रैः स्नुहीसमस्निग्धैः सप्तभिर् हेमसुप्रभैः ॥ (१९४।२)

बन्धनं रसराजस्य सर्वलोकवशंकरम् । (१९५।१)

तोयमध्ये विनिक्षिप्य गुटिका सा च तद्भवेत् ॥ (१९५।२)

शाकवृक्षस्य देवेशि निष्पीड्य रसम् उत्तमम् । (१९६।१)

रक्तचन्दनसंयुक्तं सर्वलोहानि जारयेत् ॥ (१९६।२)

गन्धपाषाणगन्धेन आतपे विनियोजयेत् । (१९७।१)

मिलन्ति सर्वलोहानि द्रवते सलिलं यथा ॥ (१९७।२)

गन्धकं रसकं ताप्यं पारदं रक्तचन्दनम् । (१९८।१)

रुदन्त्या रससंयुक्तं तारमायाति काञ्चनम् ॥ (१९८।२)

शाकवृक्षस्य निर्यासं यत्नेन परिगालयेत् । (१९९।१)

शिग्रुमूलस्य चूर्णं तु तद्रसेन विमर्दयेत् ॥ (१९९।२)

संलिप्य ताम्रपत्राणि पुटे क्षिप्त्वा विपाचयेत् । (२००।१)

उद्धृत्य काञ्चनं दिव्यं सर्वलक्षणसंयुतम् ॥ (२००।२)

फलानि शाकवृक्षस्य पक्वानि चैव संग्रहेत् । (२०१।१)

तद्रसेन सूतं मर्द्यं सप्तरात्रं तु भावयेत् ॥ (२०१।२)

तद्रसेन समायुक्तं मञ्जिष्ठारक्तचन्दनम् । (२०२।१)

लेपयेत्तारपत्राणि ध्मातं भवति काञ्चनम् ॥ (२०२।२)

देवदालीदेवदाल्या महौषध्या विधिं वक्ष्यामि तत्परम् । (२०३।१)

सा श्वेता व्याधिशमने कृष्णा पीता रसायने ॥ (२०३।२)

देवदालीफलं विष्णुक्रान्तां च सूतकम् । (२०४।१)

मूर्छयेद् वेधयेत् क्षिप्रं शुल्वं हेमं करोति च ॥ (२०४।२)

तिन्:: स्तम्भनदेवदालीफलचूर्णम् ईश्वरीरस एव च । (२०५।१)

देवदालीरसैर्भाव्यं वङ्गं स्तम्भयते क्षणात् ॥ (२०५।२)

देवदालीरसं नीत्वा विष्णुक्रान्तासमन्वितम् । (२०६।१)

वध्यते पारदं चैव तारं हेमं करोति च ॥ (२०६।२)

देवदालीरसं नीत्वा गन्धपाषाणमेव च । (२०७।१)

द्रावयेत्सर्वलोहानि पारदं चैव बन्धयेत् ॥ (२०७।२)

अपराजिताअथापराजिताकल्पः । (२०८।१)

अपराजिता च लोकेऽस्मिन् ख्याता च गिरिकर्णिका । (२०८।२)

नामभिस्तु समाख्याता नारदेन महात्मना ॥ (२०८।३)

पुष्ये समुद्धृता यत्नाद् विजयां च शुभावहाम् । (२०९।१)

हस्तेनोद्धृत्य संगृह्य रक्षेच्च सुसमाहितः ॥ (२०९।२)

शुष्ककोणे शुचिस्थाने नित्यमेव निधापयेत् ॥ (२१७।०)

अथ ब्रह्मदण्डीकल्पः । (२३०।१)

ब्रह्मदण्डीति विख्याता अधःपुष्पीति नामतः । (२३०।२)

तस्या भेदद्वयं प्रोक्तं श्वेता कृष्णा तथैव च ॥ (२३०।३)

ब्रह्मदण्डीयमूलं तु कृष्णसूत्रेण वेष्टितम् ॥ (२३९।०)

कर्णे बन्धं मनुष्यस्य तृतीयज्वरनाशनम् ॥ (२४०।०)

अथाश्वगन्धाकल्पः । (२४२।१)

त्रैलोक्यरक्षणो दोषः सर्वसिद्धिकरो मतः ॥ (२४२।२)

पलानि सप्ताश्वगन्धायास् ताली षष्ठपलानि च ॥ (२४३।०)

गुडस्याष्टपलं दत्त्वा मोदकं कारयेद्बुधः । (२४४।१)

भुञ्जीत षष्टिकोपेतं क्षीरं मुद्गरसं तथा ॥ (२४४।२)

मुखं त्रिसप्ताहेनैव शतपत्रनिभप्रभम् । (२४५।१)

चूर्णं चैवाश्वगन्धाया धात्रीरससमन्वितम् ॥ (२४५।२)

यष्टीमधुसमायुक्तं मधुना लेहयेत् सदा । (२४६।१)

मासषट्कप्रयोगेन वलीपलितवर्जितः ॥ (२४६।२)

योजनानां शतं गच्छेत् श्रमस्तस्य न जायते । (२४७।१)

अश्वगन्धापलं चूर्णं बलाचूर्णं च तत्समम् ॥ (२४७।२)

शतावर्याः समं चूर्णं तद्रसेन तु भावितम् । (२४८।१)

मासमात्रप्रयोगेन मधुना सह लेहयेत् ॥ (२४८।२)

नवनागबलं धत्ते वलीपलितवर्जितः । (२४९।१)

अश्वगन्धास्तिला माषा मधुना सह संयुताः ॥ (२४९।२)

सार्धमासप्रयोगेन कुञ्जरैः सह युध्यते । (२५०।१)

नवनागबली वीरो वेगेन गरुडोपमः ॥ (२५०।२)

अथ मुषलीकल्पः । (२५१।१)

मुषलीतलवीर्येयं महाव्याधिविनाशिनी । (२५१।२)

गुणं तस्याः प्रवक्ष्यामि ये न जानन्ति साधकाः ॥ (२५१।३)

सुवर्णपुष्पी गौरी च मुसली पुङ्गपत्त्रिका । (२५२।१)

नाशयनी क्षीरवहा नामभिः सा शुभा मता ॥ (२५२।२)

पुष्यनक्षत्रयोगे च सूक्ष्मचूर्णं तु कारयेत् । (२५३।१)

मधुना सहयोगेन जीर्यति क्षीरभुक् ततः ॥ (२५३।२)

एकमासप्रयोगेन वलीपलितवर्जितः । (२५४।१)

अथवाज्यप्रयोगेन भृशं कुष्ठं विनाशयेत् ॥ (२५४।२)

उष्णोदकेन संयुक्ता अजीर्णादिविनाशिनी । (२५५।१)

विसूचिकां विरेकं च नश्यति नात्र संशयः ॥ (२५५।२)

गोधूमचूर्णभागौ द्वौ मुसलीभागमेव च । (२५६।१)

घृतपूर्णं तु तत्कृत्वा मधुभाण्डे निवेशयेत् । (२५६।२)

भक्षयेत् त्रिरात्रं तु सर्वव्याधिविनाशिनीम् ॥ (२५६।३)

अथ शृङ्खलाकल्पः । (२५७।१)

अश्वत्थं बदरी भिण्डी माक्षिकं कुक्कुटास्थि च । (२५७।२)

मेषशृङ्गस्य योगेन वज्रं तु म्रियते क्षणात् ॥ (२५७।३)

निशाचररसैर् भाव्यं सप्तवारं तु तालकम् । (२५८।१)

वङ्गं च घातयेत् तेन तारपत्रं च लेपयेत् ॥ (२५८।२)

तद्वङ्गेन हतं तारं ताम्रे वै लेपयेत्तदा । (२५९।१)

तत्तारे सूतकं सर्वं बन्धनं जायते तदा ॥ (२५९।२)

चतुःषष्टिप्रयोगेन शुल्ववेधं प्रदापयेत् । (२६०।१)

तच्छुल्वं जायते तारं धर्मकामार्थसाधनम् ॥ (२६०।२)

अथ ज्योतिष्मतीकल्पः । (२६१।१)

भैरव उवाच । (२६१।२)

असङ्गम् अद्भुतं प्राज्ञलोकविस्मयकारकम् । (२६१।३)

ज्योतिष्मतीति विख्यातं रसायनं महत्तमम् ॥ (२६१।४)

बीजानि तस्याः संगृह्य आतपे शोषयेत्ततः । (२६६।१)

चूर्णं कृत्वा ततो बीजं तैलं तस्मात् समुद्धरेत् ॥ (२६६।२)

तैलार्द्धं निक्षिपेत्सर्पिर्मधु पादेन संयुतम् । (२६७।१)

तक्रसारसमं क्षीरं गोमूत्रं द्विगुणं भवेत् ॥ (२६७।२)

पचेन्मध्याग्निना चैव तैलशेषं तु कारयेत् । (२६८।१)

जातिफलानि कर्पूरं एला कक्कोलकं तथा ॥ (२६८।२)

एतानि समभागानि कर्षम् एकं तु चूर्णयेत् । (२६९।१)

प्रक्षिप्य तैलमध्ये तु एकं कृत्वा सुरेश्वरि ॥ (२६९।२)

स्निग्धभाण्डे तु संस्थाप्य धान्यराशौ निधापयेत् । (२७०।१)

पलानि त्रिंशत्षष्टिर्वा त्वशीतिर्नवतिस्तथा ॥ (२७०।२)

शतं वाप्यधिकं वापि त्रिंशन्न्यूनं न कारयेत् । (२७१।१)

एकविंशदिनाद् ऊर्ध्वं देशे निर्वातसंस्थिते ॥ (२७१।२)

सुमुहूर्ते शुद्धकाये पिबेत् सूर्योदये पलम् ॥ (२७२।०)

गतेऽह्नि स्वपितश्चैव क्षीरषष्टिकभोजनम् ॥ (२७३।०)

तृषितं पाययेत् क्षीरं पायसं चैव दापयेत् । (२७४।१)

भवेत्सूर्यसमं तेजः स भवेत्तु सदाशिवः ॥ (२७४।२)

दूरस्थः शृणुते वाक्यं विषं जीर्यति नित्यशः । (२७५।१)

हन्ति चाष्टादशान् कुष्ठान् सर्वान् रोगांश्च नाशयेत् ॥ (२७५।२)

चतुर्थस्यैव मासस्य शृणु तस्यापि यत्फलम् ॥ (२८०।०)

तस्य मूत्रपुरीषेण शुल्वपत्राणि लेपयेत् ॥ (२८१।०)

निर्दहेत् पुटपाकेन निर्बीजं काञ्चनं भवेत् । (२८२।१)

पञ्चमासप्रयोगेन शृणु देवि यथार्थतः ॥ (२८२।२)

ब्रह्मत्वं जायते तस्य शरीरं नूतनं भवेत् । (२८३।१)

षण्मासेन तु निर्देहसिद्धिर् भवति नान्यथा ॥ (२८३।२)

जीवेद्ब्रह्मायुषं यावन्नात्र कार्या विचारणा । (२८५।१)

सेवते सप्तमासं तु यो देवि सुविनीतवान् ॥ (२८५।२)

जितेन्द्रियो जितक्रोधो जीवेद् यावन्महेश्वरः ॥ (२८६।०)

त्वत्प्रीत्यर्थं महादेवि मोक्षमार्गः प्रदर्शितः । (२८८।१)

रसायनं परं गुह्यं गोपनीयं प्रयत्नतः ॥ (२८८।२)

नैव कर्म प्रकुर्वीत आलस्योपहतो नरः ॥ (२८९।०)

सर्वासाम् औषधीनां तु रसायनमनुत्तमम् ॥ (२९६।०)

अस्याः कल्पप्रभावेन तन्नास्ति यत्र जायते । (२९७।१)

अस्मात्परतरं किंचिन्नास्ति चान्यद् रसायनम् ॥ (२९७।२)

दुर्लभं त्रिषु लोकेषु सत्यं सत्यं न संशयः । (२९८।१)

सारात्सारतरं प्रोक्तं तव स्नेहात्प्रकाशितम् ॥ (२९८।२)

अथ श्वेतार्ककल्पः । (३०२।१)

शृणु पार्वति यत्नेन सुगुप्तं परमौषधम् । (३०२।२)

सर्वासाम् औषधीनां च श्वेतार्कं चोत्तमौषधम् ॥ (३०२।३)

विधानं तस्य वक्ष्यामि कथ्यमानं शृणुष्व तत् । (३०३।१)

वदाम्यहं तव स्नेहात् लोकानां हितकाम्यया ॥ (३०३।२)

तस्य क्षीररसं ग्राह्यं सूतं तेनैव मर्दयेत् । (३१५।१)

एकविंशद्दिनान्येव सेवयेत्तद्विचक्षणः ॥ (३१५।२)

वलीपलितनिर्मुक्तो जराव्याधिविवर्जितः । (३१६।१)

नवनागबलं धत्ते सर्वज्ञो विजयी भवेत् ॥ (३१६।२)

पञ्चाङ्गं तस्य संगृह्य छायाशुष्कं तु कारयेत् । (३१९।१)

सूक्ष्मचूर्णं ततः कृत्वा घृतेन मधुना सह ॥ (३१९।२)

सर्वरोगविनिर्मुक्तो जायते नात्र संशयः । (३२०।१)

नवनागबलं धत्ते कान्त्या सूर्य इवापरः ॥ (३२०।२)

षण्मासस्य प्रयोगेन अजरामरतां व्रजेत् । (३२१।१)

क्षीराशीश् च भवेन्नित्यं वातातपविवर्जितः ॥ (३२१।२)

कट्वम्लतीक्ष्णविरसः कषायक्षारवर्जितः । (३२२।१)

अनेनैव विधानेन साधकः सिद्धिभाग् भवेत् ॥ (३२२।२)

अथ गन्धककल्पः । (३२३।१)

श्रीदेव्युवाच । (३२३।२)

गन्धकस्य विधिं देव कथयस्व प्रसादतः । (३२३।३)

कस्मिन् काले समुत्पन्नः केन चोत्पादितः पुरा ॥ (३२३।४)

अल्पायुषश्च ये मह्यां जरादारिद्र्यपीडिताः । (३२४।१)

तेषां हिताय भगवन् सौख्यत्वं कथय प्रभो ॥ (३२४।२)

ईश्वर उवाच । (३२५।१)

सुल्ड़ुर्:: म्य्थ्। ओरिगिन्शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यथोत्पन्नस्तु गन्धकः । (३२५।२)

त्वामहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वायतलोचने ॥ (३२५।३)

क्षीरोदसागरे देवे मथ्यमाने वरानने । (३२६।१)

उत्पन्नो गन्धकस्तत्र दिव्यरूपसमन्वितः ॥ (३२६।२)

तद्गन्धकस्य गन्धेन मोहिताः सर्वदेवताः । (३२७।१)

गन्धक इति समाख्यातः नाम्ना लोके बभूव ह ॥ (३२७।२)

सुल्ड़ुर्:: चोलोउर्स्तस्य वर्णं तु जानीहि त्रिविधं चारुलोचने । (३२८।१)

पीतं चैव तथा श्वेतं कपोतं वै तृतीयकम् ॥ (३२८।२)

क्रमाद् उत्तममध्यस्थं हीनं चैवाथ विक्रमम् । (३२९।१)

उत्तमं गन्धकं शुद्धं शुद्धदेहः समाचरेत् ॥ (३२९।२)

वमनं रेचनं कृत्वा रसायनम् अथाचरेत् ॥ (३३०।०)

भोजनानि च वक्ष्यामि भक्ष्यमाणानि यानि च ॥ (३३१।०)

षष्टिकमथवा शालिगोधूमाश्च विशेषतः । (३३२।१)

छागलानि च मांसानि सदा पथ्यानि देहिनाम् ॥ (३३२।२)

यवान्मुद्गांश्च भुञ्जीत क्षीरं मधु तथा घृतम् । (३३३।१)

एतद्देवि सदा पथ्यमपथ्यं वर्जयेत् सदा ॥ (३३३।२)

अतितीक्ष्णकषायानि तैलं काञ्जीकमेव च । (३३४।१)

लवणाम्लं च शाकं च विदग्धान्नं च वर्जयेत् ॥ (३३४।२)

अमृतं च विषं चैव कामं सूतकगन्धकम् ॥ (३३६।०)

अमृतं विधिसंयुक्तं विधिहीनं च तद्विषम् । (३३७।१)

यस्तद्भक्षयते देवि साधकः सिद्धिकाङ्क्षकः ॥ (३३७।२)

विधिना भक्षयेन्नित्यं सर्वकामफलप्रदम् । (३३८।१)

आदौ च गन्धकं ग्राह्यं पलाद्वैदूर्यसन्निभम् ॥ (३३८।२)

वातारितैलं संमिश्र्य त्रिफलाया रसेन च । (३४३।१)

गन्धकं भक्षयेत्प्राज्ञो जरादारिद्र्यनाशनम् ॥ (३४३।२)

मासैकेन प्रयोगेन कुष्ठानष्टादश प्रिये । (३४४।१)

वातगुल्मक्षयं चैव प्लीहं चैव भगन्दरम् ॥ (३४४।२)

अशीतिर्वातरोगांश्च रक्तरोगांश्च नाशयेत् । (३४५।१)

षण्मासस्य प्रयोगेन वलींश्च पलितानि च ॥ (३४५।२)

पुनर्यौवनमायाति भ्रमरा इव मूर्द्धजाः । (३४६।१)

दिव्यदृष्टिर् महातेजो द्वितीय इव शङ्करः ॥ (३४६।२)

गन्धकस्य पलैकं तु पिबेत् क्षीरेण संयुतम् । (३४७।१)

षण्मासस्य प्रयोगेन दद्रूकण्डू विनाशयेत् ॥ (३४७।२)

संवत्सरप्रयोगेन जरामरणे नाशयेत् । (३४८।१)

गव्यं घृतं पलैकं तु तदर्द्धं गन्धकस्य च ॥ (३४८।२)

मासत्रयप्रयोगेन दिव्यदेहोऽभिजायते ॥ (३४९।०)

एवं मासानुसारेण कर्तव्यं तु विचक्षणैः ॥ (३५०।०)

संवत्सरप्रयोगेन जीवेद्वर्षशतत्रयम् । (३५१।१)

गन्धकस्य पलार्धं च सूतकस्य पलं तथा ॥ (३५१।२)

गन्धकस्य पलैकं तु कन्यायाश्च पलत्रयम् । (३५२।१)

माक्षिकस्य पलं त्रीणि खण्डं पलचतुर्दशम् ॥ (३५२।२)

मासैकस्य प्रयोगेन सर्वरोगविवर्जितः । (३५३।१)

षण्मासात्पलितं हन्ति कामरूपो भवेन्नरः ॥ (३५३।२)

गन्धकस्य पलं चैकं रसस्यापि पलं तथा । (३५४।१)

कन्यायाश्च पलं त्रीणि लशुनस्य पलत्रयम् ॥ (३५४।२)

अर्धपलं तु खण्डस्य षण्मासस्य प्रयोजनात् । (३५५।१)

सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो दृढकायो भवेन्नरः ॥ (३५५।२)

गन्धकाभ्ररसं चैव निर्गुण्डीरसभावितम् । (३५६।१)

कर्षमभ्रं तु क्षीरेण सप्तवारं विभावयेत् ॥ (३५६।२)

अन्धमूषागतं ध्मातं जरादारिद्र्यनाशनम् । (३५७।१)

गन्धकं तालपिष्टं च रसं बीजेन मर्दयेत् ॥ (३५७।२)

भूमिस्थं मासमेकेन धारयेत्तद्विचक्षणः । (३५८।१)

अन्धमूषागतं ध्मातं तारलेपेन काञ्चनम् ॥ (३५८।२)

आरोटं भक्षयेन्नित्यं बलतेजोऽभिवर्धनम् । (३५९।१)

तद्देवि त्रिफलायुक्तं दिव्यदृष्टिकरं परम् ॥ (३५९।२)

काचमाचीयुतं चैव सूतकं मारयिष्यति । (३६०।१)

काचमाचीयुतं गन्धं दद्रूपामानिवारणम् ॥ (३६०।२)

गन्धपाषाणगन्धेन आयसेन वियोजयेत् । (३६१।१)

मिलिते सर्वलोहानि द्रवते सलिलं यथा ॥ (३६१।२)

गन्धकं रसकं ताप्यं पारदं रक्तचन्दनम् । (३६२।१)

रुदन्तीरससंयुक्तं तारम् आयाति काञ्चनम् ॥ (३६२।२)

गन्धकं गैरिकयुक्तं समभागेन सूतकम् । (३६३।१)

देवदालीसमायुक्तं शुल्वमायाति काञ्चनम् ॥ (३६३।२)

श्वेताभ्रं गन्धकं सूतं हिङ्गुलं तालकं समम् । (३६४।१)

वज्रीक्षीरेण संयुक्तं वङ्गं स्तम्भकरं परम् ॥ (३६४।२)

पीतेन गन्धकं चैव रसं ताम्बूलमर्दितम् । (३६५।१)

मारयेत्ताम्रपत्राणि विश्रान्ते लेपयेत्सुधीः ॥ (३६५।२)

आरण्योपलपाकेन शीतलं भावयेत्त्रयम् । (३६६।१)

निर्बीजं तु समाख्यातं हेमं भवति शोभनम् ॥ (३६६।२)

किम् अत्र चिन्त्यं यदि पीतगन्धकं पलाशनिष्ठीवितकल्कमर्दितम् । (३६७।१)

आरण्यकस्योपलपाचितं शुभं करोति तारं त्रिपुटेन काञ्चनम् ॥ (३६७।२)

काचटङ्कनचूर्णेन कृत्वापामार्गकदलीरसेन प्रलेपयेत् । (३६८।१)

वज्राण्येकविंशतिवाराणि ततश् चूर्णेन दोलास्वेदनेन वज्राणि द्रवन्ति ॥ (३६८।२)

गगनं चापि विंशती द्रवति । (३६९।१)

पूर्वोक्तदोलास्वेदनं यथा पयसा घृतेन मधुना तैलेन हन्ति शयानं च गन्धकम् ॥ (३६९।२)

चूर्णं क्रमेण कदल्यपामार्गतिलमाक्षिकक्षाराणि चत्वारि काचचूर्णं कृत्वा मूषायाम् अर्धचूर्णं तु कृत्वा तस्योपरि क्षिपेत् ॥ (३७०।०)

तुत्थचूर्णस्य माषैकं तत्समं ताम्रपत्रकम् । (३७१।१)

खर्परं च तथा माषं दत्त्वा तस्योपरि क्षिपेत् ॥ (३७१।२)

काचचूर्णं पुनर्दत्त्वा मुद्रयेन्मूषिकां ततः । (३७२।१)

करीषाग्नौ ततो ध्मात्वा यावत्ताम्रद्रवं भवेत् ॥ (३७२।२)

तत् ताम्रं च भवेत्पीतमष्टवर्णं न संशयः । (३७३।१)

पुनर्नवायुतं गन्धं नाशयेत्त्रिविधं विषम् । (३७३।२)

गोघृतेन समं पीतं नाशयेद्गरलं ध्रुवम् ॥ (३७३।३)

एरण्डतैलसंयुक्तं ग्रहणीव्याधिनाशनम् । (३७४।१)

लोहरजःसमायुक्तं पाण्डुरोगं विनाशयेत् ॥ (३७४।२)

दाडिमेन समायुक्तम् अतीसारप्रणाशनम् । (३७५।१)

गुडेन सह पीतं तत्पामां नाशयते क्षणात् ॥ (३७५।२)

बहुनात्र किमुक्तेन घृतेन मधुना सह । (३७६।१)

षण्मासस्य प्रयोगेन जरादारिद्र्यनाशनम् ॥ (३७६।२)

अथ तालककल्पः । (३७७।१)

तालकं चोत्तमं प्राप्य त्रिषु लोकेषु दुर्लभम् । (३७७।२)

तालं संगृह्य मेधावी प्रक्षाल्य तण्डुलाम्भसा ॥ (३७७।३)

एवं संसाध्य यत्नेन पिष्ट्वा तण्डुलषष्टिभिः । (३७८।१)

प्रक्षिप्योदकभाण्डेषु सुश्लिष्टमवतारयेत् ॥ (३७८।२)

तेनैव रसपिष्टेन पूपां कृत्वा पचेद् बुधः । (३७९।१)

भक्षयेन्मधुसर्पिर्भ्यां सप्तरात्रं न संशयः ॥ (३७९।२)

उदयादित्यसङ्काशस्वरूपः प्रियवर्धनः । (३८०।१)

सप्तकत्रितयेनैव वलयः पलितानि च ॥ (३८०।२)

तप्तकाञ्चनसङ्काशः केशाश्च भ्रमरोपमाः । (३८१।१)

नवनागबलो भूत्वा जीवेदाचन्द्रतारकम् ॥ (३८१।२)

आषाढे मासि सम्प्राप्ते पुष्करिण्यां निधापयेत् । (३८२।१)

कार्त्तिके चैव सम्प्राप्ते शोभने दिवसे शुभम् ॥ (३८२।२)

शुभनक्षत्रसंयोगे सूतेन सह मर्दयेत् । (३८३।१)

दिने दिने भक्षयेच्च मासमेकं निरन्तरम् ॥ (३८३।२)

प्रथमे सप्तके पूर्णे एतद्भवति लक्षणम् । (३८४।१)

तप्तकाञ्चनवर्णाभो द्विरष्टवर्षमाकृतिः ॥ (३८४।२)

मेधावी सुभगः श्रीमान् जीवेद्वर्षशतत्रयम् । (३८५।१)

द्वितीये सप्तके चैव भ्रमरा इव मूर्द्धजाः ॥ (३८५।२)

मासैकस्य प्रयोगेन खेचरत्वं प्रपद्यते ॥ (३८६।०)

निम्बकाष्ठं समुद्धृत्य सच्छिद्रं कारयेद् बुधः । (३८७।१)

तालं संस्थाप्य तन्मध्ये गोष्ठे च निखनेत्त्विदम् ॥ (३८७।२)

मासादूर्ध्वं समुद्धृत्य सूतेन सह मर्दयेत् । (३८८।१)

ताम्बूलैर्मासमेकैकं भक्षयेत्तु दिने दिने ॥ (३८८।२)

एकविंशदिनैश्चैव कुष्ठाष्टदशकं हरेत् । (३८९।१)

वलीपलितनिर्मुक्तो जराव्याधिविवर्जितः ॥ (३८९।२)

उदयादित्यसङ्काशः खेचरत्वं प्रपद्यते । (३९०।१)

तालकं तण्डुलांश्चैव स्थापयेत्खर्परे पुटे ॥ (३९०।२)

गोमयेन ततो वेष्ट्यं माहिषेणातियत्नतः । (३९१।१)

तालकं पाचयेत्तावद् यावन्निर्गन्धतां व्रजेत् ॥ (३९१।२)

तत्कल्कं गोलकं कृत्वा बीजपूररसेन च । (३९२।१)

पारदेन च संयुक्तमेकं कृत्वा विमर्दयेत् ॥ (३९२।२)

नष्टपिष्टं भवेद्यावत्तावत्खल्वे चतुर्दिने । (३९३।१)

पश्चाच्चतुर्दिनं खेद्यं मातुलुङ्गस्य मध्यतः ॥ (३९३।२)

अष्टांशेन ततो बद्धं विद्धि कान्तेन बुद्धिमान् । (३९४।१)

नरेन्द्र सुरया सिक्तं तारं भवति शोभनम् ॥ (३९४।२)

तालकं च रसं चैव मातुलुङ्गरसान्वितम् । (३९५।१)

ताम्बूले भक्षयेत्प्राज्ञो मासमेकं निरन्तरम् ॥ (३९५।२)

चर्वितं पीतकं युक्तं तारपत्राणि लेपयेत् । (३९६।१)

वारत्रयप्रयोगेन पुटपाकेन काञ्चनम् ॥ (३९६।२)

ताम्बूलस्य रसेनैव मर्दयेत्तु दिने दिने । (३९७।१)

मातुलुङ्गरसेनैव तालकं रससंयुतम् ॥ (३९७।२)

त्रिसन्ध्यं तत्प्रयोगेन कारयेद्वटिकं शुभम् । (३९८।१)

पुटपाकेन पीतेन तारं हेमं करोति च ॥ (३९८।२)

तालकं सूतकं चैव एकीकृत्य विमर्दयेत् । (३९९।१)

धान्यराशौ विनिक्षिप्य मासेनाग्निसहो भवेत् ॥ (३९९।२)

तत उद्धृते मुखे क्षिप्रं सद्यः खेचरतां नयेत् । (४००।१)

तालकं पाचयेद्यस्तु गोमयं च समाहिषम् ॥ (४००।२)

यस्तु दधिपयोयुक्तं मर्दितं लोहभाजने । (४०१।१)

तालकं सुरसैकेन दत्त्वा च खर्परे पुनः ॥ (४०१।२)

छगणेनाग्निं संधुक्ष्य पञ्चमाहिषसंयुतम् । (४०२।१)

तालकं पाचयेत्तावद्यावन्निर्गन्धतां व्रजेत् ॥ (४०२।२)

तत उद्धृत्य पुनर्बद्धं बीजपूररसेन तत् । (४०३।१)

पारदेनैव संयुक्तमेकं कृत्वा विमर्दयेत् ॥ (४०३।२)

नष्टपिष्टं भवेत्तावद्यावत्स्वेद्यं दिनत्रयम् । (४०४।१)

तेनैव चाष्टमांशेन शुल्बं वेधेन वेधयेत् ॥ (४०४।२)

नरेन्द्र सुरया सिक्तं शुल्वं तारं करोति च । (४०५।१)

तालकेन रसं बद्धं मातुलुङ्गे पचेद्बुधः ॥ (४०५।२)

प्रस्थं तु भक्षयेत्प्राज्ञो मासैकेन सुमन्त्रितम् । (४०६।१)

ताम्बूलं पीतया युक्तं सीसके शुल्वकेऽपि च । (४०६।२)

काञ्चनं कुरुते दिव्यं पुटेन तु न संशयः ॥ (४०६।३)

अथ रक्तवज्रीकल्पः । (४०७।१)

दृष्ट्वा चैवं तरुं दिव्यं वज्रीरूपेण संस्थितम् । (४०७।२)

विधिवत्तद्वरं रक्तं गृह्णीयात्कटुतुम्बिके ॥ (४०७।३)

कान्तजीर्णं रसं तत्र हेमपादेन जारितम् । (४०८।१)

मर्दयेत्तं च रक्तेन घटिकात्रितयं बुधः ॥ (४०८।२)

अन्धमूषागतं कृत्वा धमेत्तु खदिराग्निना । (४०९।१)

गुटिका मूषिकामध्ये तद्गृहीत्वा मुखे क्षिपेत् ॥ (४०९।२)

तत्क्षणात्खेचरी सिद्धिर् जायते नात्र संशयः । (४१०।१)

अथवा सूतके देवि तेन रक्तेन मर्दयेत् ॥ (४१०।२)

यावत्संजायते पिण्डं ध्मापयेत् खदिराग्निना । (४११।१)

स्थीयते निर्विकल्पेन तेन ताम्रं विलेपयेत् ॥ (४११।२)

तद्भाव्यं पुटपाकेन काञ्चनं दोषवर्जितम् । (४१२।१)

वर्णैकादशभिस्तत्तु दारिद्र्यं हरते क्षणात् ॥ (४१२।२)

अथैतद् भक्षयेत् सूक्ष्मं चूर्णं कृत्वा विचक्षणः । (४१३।१)

ताम्बूलेन प्रदातव्यं चातुर्जातकसंयुतम् ॥ (४१३।२)

सप्तकत्रितयेनैव सर्वव्याधिविवर्जितम् । (४१४।१)

षण्मासस्य प्रयोगेन वज्रकायः प्रजायते ॥ (४१४।२)

अथोच्चटाकल्पः । (४१५।१)

रसायनं प्रवक्ष्यामि यत्सुरैरपि दुर्लभम् । (४१५।२)

उच्चटा चौषधिनाथ जायते पृथिवीतले ॥ (४१५।३)

चतुर्लक्षणसंयुक्तं तस्या रूपं च कथ्यते । (४१६।१)

एकनाला भवेत्सा तु वर्णेन वंशनालिका ॥ (४१६।२)

तस्याः पुष्पं भवेद्रक्तं शुकतुण्डनिभप्रभम् । (४१७।१)

कन्दं कूर्मप्रतीकाशं तस्या लक्षणमीदृशम् ॥ (४१७।२)

तरूपरि समारुह्य दिशो दश निरीक्षते । (४१८।१)

दिव्यरूपाणि पश्येच्च दृष्ट्वा लक्षणमीदृशम् ॥ (४१८।२)

रसं च मधुरं चैव स्रवते सा निरन्तरम् । (४१९।१)

स रसः सर्वलोहानि सकृल्लिप्तेन विध्यति ॥ (४१९।२)

काञ्चनं कुरुते दिव्यं क्षिप्रं चैव तु वह्निना । (४२०।१)

अङ्गुल्यग्रनखैर् लेपं तत्क्षणात् तु सकृत्पुमान् ॥ (४२०।२)

त्वचः सर्वा विसृज्यास्तु नखरोमानि सर्वशः । (४२१।१)

जाते तु सर्वगात्रे तु वृद्धोऽपि तरुणाकृतिः ॥ (४२१।२)

प्रद्युम्नसदृशो लोके नागायुतपराक्रमः । (४२२।१)

मेधावी सर्वशास्त्रज्ञो वलीपलितवर्जितः ॥ (४२२।२)

मार्कण्डं इव दीर्घायुः सत्यं सौभाग्यवान् भवेत् ॥ (४२३।०)

अथवा पत्रपुष्पाणि फलं मूलं तथैव च । (४२४।१)

सूक्ष्मचूर्णं ततः कृत्वा प्रतिवापं च दापयेत् ॥ (४२४।२)

एकविंशतिवाराणि गोमूत्रे च निषेचयेत् । (४२५।१)

खरदाहं कृते चैव हेमं भवति शोभनम् ॥ (४२५।२)

शुल्वे तारे प्रलिप्ते च वेधते नात्र संशयः । (४२६।१)

काञ्चनं जायते दिव्यं त्रिभिर् दोषैर् विवर्जितम् ॥ (४२६।२)

अथ तस्यौषधस्याल्पं कथयामि समाहितः । (४२७।१)

कुमेरुपर्वते रम्ये मनोज्ञे तीर्थसङ्गमे ॥ (४२७।२)

हिमालये शुभे रम्ये तथा जालन्धरे गिरौ । (४२८।१)

सिद्धौ विन्ध्ये महाभागे स्थाने च रमणीयके ॥ (४२८।२)

चन्द्रकान्तगिरिर् नाम हेमप्रस्थे च सुव्रते । (४२९।१)

एषु स्थानेषु विख्याता औषधी सुरपूजिता ॥ (४२९।२)

विजया नाम विख्याता त्रिषु लोकेषु पार्वति । (४३०।१)

आयुष्यं साधकेन्द्रस्य ददाति सुरपूजिता ॥ (४३०।२)

कान्तिजीर्णं रसं कृत्वा हेमजीर्णमथापि वा । (४३१।१)

उच्चटाया रसं दत्त्वा रसकर्षं तु मर्दयेत् ॥ (४३१।२)

पिबेन्मधुघृतैर् युक्तमसंज्ञो भवति क्षणात् । (४३२।१)

ततो निर्गच्छति सिद्धिः सूर्यतेजसमप्रभम् ॥ (४३२।२)

अथवारोटकं सूतं चतुर्थांशेन सूतकम् । (४३५।१)

उच्चटाया रसं दत्त्वा मर्दयेद् याममात्रकम् ॥ (४३५।२)

म्रियते रवितापेन रसो दिव्यौषधीबलात् । (४३६।१)

विध्यति सर्वलोहानि लक्षांशेन वरानने ॥ (४३६।२)

अथवा तां क्षिपेद्वक्त्रे ह्यदृश्यो जायते नरः ॥ (४३७।०)

अथ कुष्माण्डीकल्पः । (४३८।१)

अस्ति कङ्कणके देशे आर्या भगवती हि सा । (४३८।२)

तस्याः पूर्वोत्तरे चैव धन्वन्तरी गुहा भवेत् ॥ (४३८।३)

तत्र कुष्माण्डकी नाम दिव्यौषधी प्रतिष्ठिता । (४३९।१)

लोकानां हि विनोदाय शरीरहितकारिणी ॥ (४३९।२)

सद्भावेन सुरौषध्याः पत्रं हस्तेन मर्दयेत् । (४४०।१)

तद्रसात् सिन्दूरवर्णो हस्तो भवति निश्चितम् ॥ (४४०।२)

एवं हि प्रत्ययं दृष्ट्वा लोहं तल्लेपयेद्बुधः । (४४१।१)

वह्निमध्ये धमेत्तं तु दहेत् तीव्रेन वह्निना ॥ (४४१।२)

जायते काञ्चनं दिव्यं दिव्याभरणभूषितम् । (४४२।१)

तदौषधीरसो ग्राह्यः पारदं तेन मर्दयेत् ॥ (४४२।२)

दिव्यौषधीप्रभावेन कनकं शोभनं भवेत् । (४४३।१)

एवं तत्प्रत्ययं दृष्ट्वा मासेनैकेन भक्षयेत् ॥ (४४३।२)

कामदेववपुः श्रीमान् जायते नात्र संशयः । (४४४।१)

स्त्री वापि पुरुषो वापि षण्मासाद् व्याधिवर्जितः ॥ (४४४।२)

अनेन कुरुते दिव्यं रूपमेतन्न संशयः । (४४५।१)

औषधीं भक्षयेत् पथ्यम् अजादुग्धेन भोजनम् ॥ (४४५।२)

तदौषध्या रसस्तम्भस्तेन वङ्गं सूदेत् पुनः । (४४६।१)

म्रियते तद्वरं वङ्गं सहस्रांशेन वेधकृत् ॥ (४४६।२)

अथेश्वरीकल्पः । (४४९।१)

शृणु पार्वति यत्नेन यथावत् कथयामि ते । (४४९।२)

ईश्वरीकल्पमाहात्म्यं यथावद् अवधारय ॥ (४४९।३)

लक्षणं च प्रवक्ष्यामि नालपत्रैश्च सुन्दरि । (४५०।१)

कृष्णनाला भवेत्सा तु पत्रैस्ताम्बूलसन्निभा ॥ (४५०।२)

स्वर्णवत्पीतपुष्पा च लक्षणैरिति लक्षयेत् । (४५१।१)

दारिद्र्यमीर्यते यस्य तेन सैवेश्वरी मता ॥ (४५१।२)

नागानां दमनी यस्मात् तन्नागदमनीति सा ॥ (४५२।०)

करोति निर्विषं क्षिप्रं नास्ये पाणौ नियोजयेत् । (४५८।१)

देहस्था हरते देवि विषं स्थावरजङ्गमम् ॥ (४५८।२)

सर्वाणि विषमात्राणि हरते यस्य देहगा । (४५९।१)

घृतेन सह संयुक्ता चेश्वरी हन्ति तत्क्षणात् ॥ (४५९।२)

ज्वाला गर्दभलूताश्च कीटा दुष्टव्रणा अपि । (४६०।१)

कुष्ठं भगन्दरं रोगं गण्डमालां च दारुणम् ॥ (४६०।२)

मूत्रेण सह संयुक्ता कुष्ठानष्टादशान् हरेत् । (४६१।१)

भक्षयेद् वर्षम् एकं तु घृतेनालोड्य वा पिबेत् ॥ (४६१।२)

वन्ध्याया जायते पुत्रं दीर्घायुःप्रियदर्शनम् । (४६२।१)

प्रतिवापं कृतं वङ्गे तद्रसे च निषेचयेत् ॥ (४६२।२)

ईश्वरीमूलचूर्णं तु वङ्गं स्तम्भकरं त्रिभिः । (४६३।१)

नागिन्या भ्रमरायासं सूतो गृह्णाति तत्क्षणात् ॥ (४६३।२)

मर्दनात्स्वेदनाच्चैव रसः सर्वांश्च विध्यति । (४६४।१)

षोडशांशेन कल्केन क्रमते सर्वधातुषु ॥ (४६४।२)

सपत्रमूलमुद्धृत्य यवक्षारेण पेषयेत् । (४६५।१)

पारदं मर्दयित्वा तु अर्कतोये विशोषयेत् ॥ (४६५।२)

मुनिवृक्षरसैश्चैव तत्कल्कं तु कारयेत् । (४६६।१)

विंशत्यंशेन तत्सूतं सर्वलोहानि विध्यति ॥ (४६६।२)

नागिनीरससिक्तानि शुल्वपत्राणि लेपयेत् । (४६७।१)

द्रावयित्वा निषिक्तेन दशतः शुद्धिमाप्नुयात् ॥ (४६७।२)

कुमारी ब्रह्मसोमा च निर्गुण्डीरसपत्त्रिका । (४६८।१)

सर्वलोहविशुद्ध्यर्थं ततः कर्म समाचरेत् ॥ (४६८।२)

पूर्वकल्केन संविद्धं षोडशांशेन काञ्चनम् । (४६९।१)

नागघोषं तथा चैव जसदं कुनटसंयुतम् ॥ (४६९।२)

द्रावयित्वा निषिञ्चेत दशतः शुद्धिमाप्नुयात् । (४७०।१)

पुनर्नवारसेनैव लोणाररससंयुते ॥ (४७०।२)

निषेकोऽयं त्रिधा पूर्वं पुनः शुल्वं त्रिधा त्रिधा । (४७१।१)

नागिन्याश्च रसं क्षीरमजामूत्रे निषेचयेत् ॥ (४७१।२)

एवंविधं सप्तवारं शोधितं च नियोजितम् । (४७२।१)

तारेण सह देवेशि रसं च द्रावयेद्बुधः ॥ (४७२।२)

तयोश् चतुर्दशांशेन तारार्धेन प्रयोजयेत् । (४७३।१)

जायते च हेमं दिव्यं तरुणादित्यवर्चसम् ॥ (४७३।२)

नागिनीरसनिर्गुण्डीरसोऽपामार्ग एव च । (४७४।१)

स्नुहीक्षीरं सूतकं च लवणानि च पञ्च च ॥ (४७४।२)

एकत्र मर्दितं गोलं स्वेदयेत्सप्तरात्रयः । (४७५।१)

एवं कृते न सन्देहो निर्मुखो गगनं ग्रसेत् ॥ (४७५।२)

ईश्वरीसहितं कर्म रसं चैव रसायनम् । (४७८।१)

सिध्यति नात्र सन्देह इत्याह परमेश्वरः ॥ (४७८।२)

रसनं च रसादीनां रसोपरसमेव च । (४७९।१)

विषोपविषलोहानि सम्यक् शुद्धिक्रमाण्यपि ॥ (४७९।२)

दिव्यौषधिरसाभावे विध्यते न च वध्यते । (४८०।१)

न क्रमेच्च क्वचिद्देवि रस ईश्वरभाषितः ॥ (४८०।२)

उपयुञ्जनकाले च क्षीरषष्टिकभोजनम् । (४८१।१)

रसबन्धं प्रवक्ष्यामि येन सिध्यति साधकः ॥ (४८१।२)

पारदस्य पलं ग्राह्यमभ्रकस्य पलं तथा । (४८२।१)

नागिन्या रसमाकृष्य अजामूत्रं तथैव च ॥ (४८२।२)

क्वाथयेद्वह्निना प्राज्ञस् ततः शुल्वे विमर्दयेत् । (४८३।१)

मर्दितं गोलकं स्वेद्यमहोरात्रं महेश्वरि ॥ (४८३।२)

गुटिका जायते सा तु सर्वलोहानि विध्यति । (४८४।१)

गुटिकां तां मुखे क्षिप्त्वा ह्यदृश्यो जायते नरः ॥ (४८४।२)

अमुना विधिना चैव रसमभ्रं विमर्दयेत् ॥ (४८५।०)

पुनर्मर्द्यं पुनः खेद्यं सप्तवारं पुनः पुनः । (४८६।१)

एवं तं जारितं कृत्वा सप्तरात्रविधानतः ॥ (४८६।२)

चतुःषष्टिकवेधी स्याद् द्विसप्ताहेन सुन्दरि । (४८७।१)

शतवेधी त्रिसप्ताहे चतुर्थेऽयुतमेव च ॥ (४८७।२)