रसेन्द्रमिव निःशेषजराव्याधिविनाशनम् । (१।१)

प्रणमामि गुरुं भक्त्या शङ्करं योगसाधनम् ॥ (१।२)

नत्वा गुरुपदद्वन्द्वं दृष्ट्वा तन्त्राण्यनेकशः । (२।१)

श्रीलगोपालकृष्णेन क्रियते रससंग्रहः ॥ (२।२)

सिद्धयोगाश्च ये केचित्कृतिसाध्या भवन्ति हि । (३।१)

एकीकृत्य तु ते सर्वे लिख्यन्ते यत्नतो मया ॥ (३।२)

अल्पमात्रोपयोगित्वाद् अरुचेर् अप्रसङ्गतः । (४।१)

क्षिप्रम् आरोग्यदायित्वाद् औषधेभ्योऽधिको रसः ॥ (४।२)

साध्येषु भेषजं सर्वमीरितं तत्त्ववेदिना । (५।१)

असाध्येष्वपि दातव्यो रसोऽतः श्रेष्ठ उच्यते ॥ (५।२)

हतो हन्ति जराव्याधिं मूर्छितो व्याधिघातकः । (६।१)

बद्धः खेचरतां धत्ते कोऽन्यः सूतात्कृपाकरः ॥ (६।२)

मेर्चुर्य्:: स्य्नोन्य्म्स्रसेन्द्रः पारदः सूतः सूतराजश्च सूतकः । (७।१)

शिवतेजो रसः सप्त नामान्येवं रसस्य तु ॥ (७।२)

शिवबीजं रसः सूतः पारदश्च रसेन्द्रकः । (८।१)

एतानि रसनामानि तथान्यानि यथा शिवे ॥ (८।२)

मेर्चुर्य्:: परीक्षाअन्तः सुनीलो बहिरुज्ज्वलो यो मध्याह्नसूर्यप्रतिमप्रकाशः । (९।१)

शस्तोऽथ धूम्रः परिपाण्डुरश्च चित्रो न योज्यो रसकर्मसिद्धौ ॥ (९।२)

मेर्चुर्य्:: नैसर्गिकदोषनागो वङ्गो मलो वह्निश्चाञ्चल्यं च विषं गिरिः । (१०।१)

असह्याग्निर्महादोषा निसर्गाः पारदे स्थिताः ॥ (१०।२)

व्रणं कुष्ठं तथा जाड्यं दाहं वीर्यस्य नाशनम् । (११।१)

मरणं जडतां स्फोटं कुर्वन्त्येते क्रमान्नृणाम् ॥ (११।२)

मेर्चुर्य्:: शोधन नेचेस्सर्य्तस्माद्रसस्य संशुद्धिं विदध्याद्भिषजां वरः । (१२।१)

शुद्धोऽयममृतः साक्षाद्दोषयुक्तो रसो विषम् ॥ (१२।२)

दोषहीनो यदा सूतस्तदा मृत्युज्वरापहः । (१३।१)

शुद्धोऽयममृतः साक्षाद्दोषयुक्तो रसो विषम् ॥ (१३।२)

मेर्चुर्य्:: शोधन:: wएइघ्त् ओड़् मेर्चुर्यथातः सम्प्रवक्ष्यामि पारदस्य विशोधनम् । (१४।१)

रसो ग्राह्यः सुनक्षत्रे पलानां शतमात्रकम् ॥ (१४।२)

पञ्चाशत्पञ्चविंशद्वा दशपञ्चैकमेव वा । (१५।१)

पलाद्धीनो न कर्तव्यो रससंस्कार उत्तमः ॥ (१५।२)

शतं पञ्चशतं वापि पञ्चविंशद्दशैव च । (१६।१)

पञ्चैकं वा पलं चैव पलार्द्धं कर्षमेव च ॥ (१६।२)

कर्षान्न्यूनो न कर्तव्यो रससंस्कार उत्तमः । (१७।१)

प्रयोगेषु च सर्वेषु यथालाभं प्रकल्पयेत् ॥ (१७।२)

शुभेऽह्नि विष्णुं परिचिन्त्य कुर्यात्सम्यक्कुमारीवटुकार्चनं च । (१८।१)

सुलौहपाषाणसमुद्भवेऽस्मिन् दृढे च वेदाङ्गुलिगर्भमात्रे ॥ (१८।२)

सुतप्तखल्ले निजमन्त्रयुक्तां विधाय रक्षां स्थिरसारबुद्धिः । (१९।१)

अनन्यचित्तः शिवभक्तियुक्तः समाचरेत्कर्म रसस्य तज्ज्ञः ॥ (१९।२)

अघोरेभ्योऽथ घोरेभ्यो घोरघोरतरेभ्यश्च । (२०।१)

सर्वेभ्यः शर्व शर्वेभ्यो नमस्ते रुद्ररूपेभ्यः ॥ (२०।२)

तप्तखल्वअजाशकृत्तुषाग्निं च भूगर्ते त्रितयं क्षिपेत् । (२१।१)

तस्योपरि स्थितं खल्लं तप्तखल्लमिति स्मृतम् ॥ (२१।२)

मेर्चुर्य्:: निगड ड़ोर् रेमोवल् ओड़् नागदोषस्नुह्यर्कसम्भवं क्षीरं ब्रह्मबीजं च गुग्गुलुः । (२२।१)

सैन्धवं द्विगुणं मर्द्यं निगडोऽयं महोत्तमः ॥ (२२।२)

षोडशांशैर् भिषक्चूर्णैर् एकत्र मर्दयेद् रसम् । (२३।१)

प्रत्येकं प्रत्यहं दत्त्वा सप्तवारं विमर्दयेत् ॥ (२३।२)

मेर्चुर्य्:: शोधनसोर्णैर् निशेष्टकाधूमजम्बीराम्बुभिर् आ दिनम् । (२४।१)

मर्दितः काञ्जिकैर् धौतो नागदोषं रसस्त्यजेत् ॥ (२४।२)

मेर्चुर्य्:: शोधन (कञ्चुकस्)विशालाङ्कोठचूर्णेन वङ्गदोषं विमुञ्चति । (२५।१)

राजवृक्षो मलं हन्ति चित्रको वह्निदूषणम् ॥ (२५।२)

चाञ्चल्यं कृष्णधुस्तूरं त्रिफला विषनाशिनी । (२६।१)

कटुत्रयं गिरिं हन्ति असह्याग्निं त्रिकण्टकः ॥ (२६।२)

मेर्चुर्य्:: रेमोवल् ओड़् सप्तकञ्चुकप्रतिदोषं कलांशेन तत्तच्चूर्णं सकन्यकम् । (२७।१)

उद्धृत्योष्णारनालेन मृत्पात्रे क्षालयेत्सुधीः । (२७।२)

एवं संशोधितः सूतः सप्तकञ्चुकवर्जितः ॥ (२७।३)

मेर्चुर्य्:: शोधनश्रीखण्डं देवकाष्ठं च काकजङ्घाजयाद्रवैः । (२८।१)

कर्कटीमूसलीकन्याद्रवं दत्त्वा विमर्दयेत् । (२८।२)

दिनैकं पातयेत्पश्चात्तं शुद्धं विनियोजयेत् ॥ (२८।३)

मेर्चुर्य्:: शोधनकुमार्या च निशाचूर्णैर्दिनं सूतं विमर्दयेत् । (२९।१)

पातयेत्पातनायन्त्रे सम्यक्शुद्धो भवेद् रसः ॥ (२९।२)

मेर्चुर्य्:: शोधनरसस्य द्वादशांशेन गन्धं दत्त्वा विमर्दयेत् । (३०।१)

जम्बीरोत्थैर्द्रवैर् यामं पाच्यं पातनयन्त्रके । (३०।२)

पुनर्मर्द्यं पुनः पाच्यं सप्तवारं विशुद्धये ॥ (३०।३)

मेर्चुर्य्:: शोधनजयन्त्या वर्धमानस्य चार्द्रकस्य रसेन च । (३१।१)

वायस्याश्चानुपूर्व्यैवं मर्दनं रसशोधनम् ॥ (३१।२)

एषां प्रत्येकशस्तावन्मर्दयेत्स्वरसेन च । (३२।१)

यावच्च शुष्कतां याति सप्तवारं विचक्षणः ॥ (३२।२)

उद्धृत्योष्णारनालेन मृद्भाण्डे क्षालयेत्सुधीः । (३३।१)

सर्वदोषविनिर्मुक्तः सप्तकञ्चुकवर्जितः । (३३।२)

जायते शुद्धसूतोऽयं युज्यते सर्वकर्मसु ॥ (३३।३)

मेर्चुर्य्:: शोधननिशेष्टकाधूमरजोऽम्लपिष्टो विकञ्चुकः स्याद्धि ततश्च सोर्णः । (३४।१)

वरारनालानलकन्यकाभिः सत्र्यूषणाभिर्मृदितस्तु सूतः ॥ (३४।२)

मेर्चुर्य्:: शोधनदिनैकं मर्दयेत्सूतं कुमारीसम्भवैर्द्रवैः । (३५।१)

तथा चित्रकजैः क्वाथैर्मर्दयेद् एकवासरम् । (३५।२)

काकमाचीरसैः सार्द्धं दिनमेकं तु मर्दयेत् ॥ (३५।३)

रसोनस्वरसैः सूतो नागवल्लीदलोत्थितैः । (३६।१)

त्रिफलायास्तथा क्वाथै रसो मर्द्यः प्रयत्नतः ॥ (३६।२)

ततस्तेभ्यः पृथक्कृत्वा सूतं प्रक्षाल्य काञ्जिकैः । (३७।१)

सर्वदोषविनिर्मुक्तं योजयेद्रसकर्मसु ॥ (३७।२)

मेर्चुर्य्:: शोधन:: wइथ् ऊर्ध्वपातनभागस्त्रयो रसस्यार्कभागमेकं विमर्दयेत् । (३८।१)

जम्बीरद्रवयोगेन यावद् आयाति पिण्डताम् ॥ (३८।२)

तत्पिण्डं तलभाण्डस्थमूर्ध्वभाण्डे जलं क्षिपेत् । (३९।१)

कृत्वालवालकं वापि ततः सूतं समुद्धरेत् । (३९।२)

ऊर्ध्वपातनमित्युक्तं भिषग्भिः सूतशोधने ॥ (३९।३)

मेर्चुर्य्:: अधःपातननवनीताह्वयं गन्धं घृष्ट्वा जम्भाम्भसा दिनम् । (४०।१)

वानरीशिग्रुशिखिभिः सैन्धवासुरिसंयुतैः ॥ (४०।२)

नष्टपिष्टं रसं कृत्वा लेपयेद् ऊर्ध्वभाण्डके । (४१।१)

ऊर्ध्वभाण्डोदरं लिप्त्वाधोभाण्डं जलसंयुतम् ॥ (४१।२)

सन्धिलेपं द्वयोः कृत्वा तद् यन्त्रं भुवि पूरयेत् । (४२।१)

उपरिष्टात् पुटे दत्ते जले पतति पारदः । (४२।२)

अधःपातनमित्युक्तं सिद्धाद्यैः सूतकर्मणि ॥ (४२।३)

तिर्यक्पातनघटे रसं विनिक्षिप्य सजलं घटम् अन्यकम् । (४३।१)

तिर्यङ्मुखं द्वयोः कृत्वा तन्मुखं रोधयेत् सुधीः ॥ (४३।२)

रसाधो ज्वालयेदग्निं यावत्सूतो जलं विशेत् । (४४।१)

तिर्यक्पातनमित्युक्तं सिद्धैर्नागार्जुनादिभिः ॥ (४४।२)

मेर्चुर्य्:: बोधन ड़ोर् रेमोविन्ग् थे इम्पोतेन्च्येवं कदर्थितः सूतः षण्ढत्वमधिगच्छति । (४५।१)

तन्मुक्तयेऽस्य क्रियते बोधनं कथ्यते हि तत् ॥ (४५।२)

बोधनविश्वामित्रकपाले वा काचकूप्याम् अथापि वा । (४६।१)

सूते जलं विनिक्षिप्य तत्र तन्मज्जनावधि ॥ (४६।२)

पूरयेत्त्रिदिनं भूम्यां गजहस्तप्रमाणतः । (४७।१)

अनेन सूतराजो ऽयं षण्ढभावं विमुञ्चति ॥ (४७।२)

मेर्चुर्य्:: हिङ्गुलाकृष्टअथवा हिङ्गुलात्सूतं ग्राहयेत्तन्निगद्यते । (४८।१)

जम्बीरनिम्बुनीरेण मर्दितो हिङ्गुलो दिनम् ॥ (४८।२)

ऊर्ध्वपातनयन्त्रेण ग्राह्यः स्यान्निर्मलो रसः । (४९।१)

कञ्चुकैर्नागवङ्गाद्यैर्निर्मुक्तो रसकर्मणि । (४९।२)

विना कर्माष्टकेनैव सूतोऽयं सर्वकर्मकृत् ॥ (४९।३)

८ संस्कारस्स्वेदनं मर्दनं चैव मूर्छनोत्थापने तथा । (५०।१)

पातनं बोधनं चैव नियामनमतः परम् । (५०।२)

दीपनं चेति संस्काराः सूतस्याष्टौ प्रकीर्तिताः ॥ (५०।३)

मेर्चुर्य्:: हिङ्गुलाकृष्टदरदं तण्डुलस्थूलं कृत्वा मृत्पात्रके त्रिदिनम् । (५१।१)

भाव्यं जम्बीररसैश्चाङ्गेर्या वा रसैर्बहुधा ॥ (५१।२)

ततश्च जम्बीरवारिणा चाङ्गेर्याश्च रसेन परिप्लुतम् । (५२।१)

कृत्वा स्थालीमध्ये निधाय तदुपरि कठिनीघृष्टम् ॥ (५२।२)

उत्तानं चारुशरावं तत्र त्रिंशद्वारं जलं देयम् । (५३।१)

उष्णं हेयं तथैव तदूर्ध्वपातनेन निर्म्मलः शिवजः ॥ (५३।२)

मेर्चुर्य्:: हिङ्गुलाकृष्टपारिभद्ररसैः पेष्यं हिङ्गुलं याममात्रकम् । (५४।१)

जम्बीराणां रसैर्वाथ पचेत्पातनयन्त्रके ॥ (५४।२)

तं सूतं योजयेद् योगे सप्तकञ्चुकवर्जितम् । (५५।१)

संशुद्धिम् अन्तरेणापि शुद्धोऽयं रसकर्मणि ॥ (५५।२)

मूर्छनगन्धकेन रसं प्राज्ञः सुदृढं मर्दयेद् भिषक् । (५६।१)

कज्जलाभो यदा सूतो विहाय घनचापलम् ॥ (५६।२)

दृश्यतेऽसौ तदा ज्ञेयो मूर्छितो रसकोविदैः । (५७।१)

असौ रोगचयं हन्याद् अनुपानस्य योगतः ॥ (५७।२)

मेर्चुर्य्:: मारणद्विपलं शुद्धसूतस्य सूतार्धं गन्धकं तथा । (५८।१)

कन्यानीरेण संमर्द्य दिनमेकं निरन्तरम् । (५८।२)

रुद्ध्वा तद्भूधरे यन्त्रे दिनैकं मारयेत्पुटे ॥ (५८।३)

मेर्चुर्य्:: मारणभुजङ्गवल्लीनीरेण मर्दयेत्पारदं दृढम् । (५९।१)

कर्कटीकन्दमूषायां सम्पुटस्थं पुटेद्रजे । (५९।२)

भस्म तद्योगवाहि स्यात्सर्वकर्मसु योजयेत् ॥ (५९।३)

मेर्चुर्य्:: मारणश्वेताङ्कोठजटानीरैर् मर्द्यः सूतो दिनत्रयम् । (६०।१)

पुटेत्तं चान्धमूषायां सूतो भस्मत्वम् आप्नुयात् ॥ (६०।२)

मेर्चुर्य्:: मारणदेवदाली हंसपदी यमचिञ्चा पुनर्नवा । (६१।१)

एभिः सूतो विघृष्टव्यः पुटनान्म्रियते ध्रुवम् ॥ (६१।२)

मेर्चुर्य्:: मारण (रससिन्दूर?)भागो रसस्य त्रय एव भागा गन्धस्य माषः पवनाशनस्य । (६२।१)

संमर्द्य गाढं सकलं सुभाण्डे तां कज्जलीं काचघटे निदध्यात् ॥ (६२।२)

संरुध्य मृत्कर्पटकैर् घटीं तां मुखे सुचूर्णां खटिकां च दत्त्वा । (६३।१)

क्रमाग्निना त्रीणि दिनानि पक्त्वा तां वालुकायन्त्रगतां ततः स्यात् ॥ (६३।२)

बन्धूकपुष्पारुणम् ईशजस्य भस्म प्रयोज्यं सकलामयेषु । (६४।१)

निजानुपानैर् मरणं जरां च हन्त्यस्य वल्लः क्रमसेवनेन ॥ (६४।२)

रससिन्दूरपलमात्रं रसं शुद्धं तावन्मात्रं तु गन्धकम् । (६५।१)

विधिवत्कज्जलीं कृत्वा न्यग्रोधाङ्कुरवारिभिः ॥ (६५।२)

भावनात्रितयं दत्त्वा स्थालीमध्ये निधापयेत् । (६६।१)

विरच्य कवचीयन्त्रं वालुकाभिः प्रपूरयेत् ॥ (६६।२)

दद्यात्तदनु मन्दाग्निं भिषग् यामचतुष्टयम् । (६७।१)

जायते रससिन्दूरं तरुणादित्यसन्निभम् । (६७।२)

अनुपानविशेषेण करोति विविधान् गुणान् ॥ (६७।३)

रससिन्दूरपृथक् समं समं कृत्वा पारदं गन्धकं तथा । (६८।१)

नरसारं धूमसारं स्फटिकं याममात्रकम् ॥ (६८।२)

निम्बूरसेन संमर्द्य काचकूप्यां निवेशयेत् । (६९।१)

मुखे पाषाणखटिकां दत्त्वा मुद्रां प्रलेपयेत् ॥ (६९।२)

सप्तभिर्मृत्तिकावस्त्रैः पृथक् संशोष्य वेष्टयेत् । (७०।१)

सच्छिद्रायां मृदः स्थाल्यां कुपिकां तां निवेशयेत् ॥ (७०।२)

पूरयेत् सिकतापूरैर् आ गलं मतिमान् भिषक् । (७१।१)

निवेश्य चुल्ल्यां दहनं मन्दं मध्यं खरं क्रमात् ॥ (७१।२)

प्रज्वाल्य द्वादशं यामं स्वाङ्गशीतं समुद्धरेत् । (७२।०)

स्फोटयित्वा तु मुक्ताभमूर्ध्वलग्नं बलिं त्यजेत् । (७२।१)

अधःस्थं रससिन्दूरं सर्वरोगेषु योजयेत् ॥ (७२।२)

रसकर्पूरटङ्कणं मधु लाक्षा च ऊर्णागुञ्जायुतो रसः । (७३।१)

मर्दितो भृङ्गजद्रावैर् दिनैकं चालयेत् पुनः । (७३।२)

ध्मातो भस्मत्वमाप्नोति शुद्धकर्पूरसन्निभम् ॥ (७३।३)

रसकर्पूरपिष्टं पांशुपटुप्रगाढम् अमलं वज्र्यम्बुना नैकशः सूतं धातुगतं खटीकवलितं तं सम्पुटे रोधयेत् । (७४।१)

अन्तःस्थं लवणस्य तस्य च तले प्रज्वाल्य वह्निं दृढं घस्रं ग्राह्यमथेन्दुकुन्दधवलं भस्मोपरिस्थं शनैः ॥ (७४।२)

तद्वल्लद्वितयं लवङ्गसहितं प्रातः प्रभुक्तं नृणाम् ऊर्ध्वं रेचयति द्वियाममसकृत्पेयं जलंशीतलम् । (७५।१)

एतद्धन्ति च वत्सराधिकविषं षाण्मासिकं मासिकं शैलोत्थं गरलं मृगेन्द्रकुटिलोद्भूतं च तात्कालिकम् ॥ (७५।२)

सर्वाङ्गसुन्दरमर्दयेद्रसगन्धौ च हस्तिशुण्डीद्रवैर् दृढम् । (७६।१)

भूधात्रिकारसैर् वापि पर्यन्तं दिनसप्ततः ॥ (७६।२)

विघृष्य वालुकायन्त्रे मूषायां संनिवेशयेत् । (७७।१)

दिनमेकं दहेदग्नौ मन्दं मन्दं निशावधि ॥ (७७।२)

एवं निष्पाद्यते पीतः शीतः सूतस्तु गृह्यते । (७८।१)

पूर्णखण्डेन तद्गुञ्जां भक्षयेत्सततं हिताम् ॥ (७८।२)

क्षुद्बोधं कुरुते पूर्वमुदराणि विनाशयेत् । (७९।१)

जराणां नाशनः श्रेष्ठस् तद्वच्छ्रीसुखकारकः ॥ (७९।२)

हृदयोत्साहजननः सुरूपतनयप्रदः । (८०।१)

बलप्रदः सदा देहे जरानाशनतत्परः ॥ (८०।२)

अङ्गभङ्गादिकं दोषं सर्वं नाशयति क्षणात् । (८१।१)

एतस्मान्नापरः सूतो रसात्सर्वाङ्गसुन्दरात् ॥ (८१।२)

कृष्णभस्मन्धान्याभ्रकं रसं तुल्यं मारयेन्मारकद्रवैः । (८२।१)

दिनैकं तेन कल्केन वस्त्रं लिप्त्वा तु वर्त्तिकाम् ॥ (८२।२)

विलिप्य तैलैर्वर्तिं ताम् एरण्डोत्थैः पुनः पुनः । (८३।१)

तदाज्यभाण्डे प्रज्वाल्य गृह्णीयात्पतितं च यत् ॥ (८३।२)

कृष्णभस्म भवेत्तच्च पुनर्मर्द्यं नियामकैः । (८४।१)

दिनैकं पातयेद्यन्त्रे कण्टुकाख्ये न संशयः । (८४।२)

मृतः सूतो भवेत्तच्च तत्तद्रोगेषु योजयेत् ॥ (८४।३)

मेर्चुर्य्:: भस्मन्:: चोलोउर्स्श्वेतं पीतं रक्तं कृष्णं चेति चतुर्विधम् । (८५।१)

लक्षणं भस्मसूतानां श्रेष्ठं स्यादुत्तरोत्तरम् ॥ (८५।२)

वज्रमूषाद्वौ भागौ तुषदग्धस्य चैका वल्मीकमृत्तिका । (८६।१)

लौहकिट्टस्य भागैकं श्वेतपाषाणभागिकम् ॥ (८६।२)

नरकेशसमं किंचिच्छागक्षीरेण पेषयेत् । (८७।१)

याममात्रं दृढं मर्द्यं तेन मूषां प्रकल्पयेत् ॥ (८७।२)

शोषयित्वा रसं क्षिप्त्वा तत्कल्कैः संनिरोधयेत् । (८८।१)

वज्रमूषेयमाख्याता सम्यक्पारदसाधिका ॥ (८८।२)

नियामकौषध्यःसर्पाक्षी वन्यकर्कोटी कञ्चुकी यमचिञ्चिका । (८९।१)

शतावरी शङ्खपुष्पी शरपुङ्खा पुनर्नवा ॥ (८९।२)

मण्डूकपर्णी मत्स्याक्षी ब्रह्मदण्डी शिखण्डिनी । (९०।१)

अनन्ता काकजङ्घा च काकमाची च पोतिका ॥ (९०।२)

विष्णुक्रान्ता सहचरा सहदेवी महाबला । (९१।१)

बला नागबला मूर्वा चक्रमर्दकरञ्जकौ । (९१।२)

पाठा तामलका नीली जालिनी पद्मचारिणी ॥ (९१।३)

घण्टा विघण्टा गोजिह्वा कोकिलाक्षो घनध्वनिः । (९२।१)

आखुकर्णी क्षीरिणी च त्रिपुटी मेषशृङ्गिका ॥ (९२।२)

कृष्णवर्णा च तुलसी सिंही च गिरिकर्णिका । (९३।१)

एता नियामकौषध्यः पुष्पमूलदलान्विताः ॥ (९३।२)

मारकवर्गघनवचाचित्रकगोक्षुराः कटुतुम्बी दन्तिका जाती । (९४।१)

सर्पाक्षी शरपुङ्खा कन्या चाण्डालिनीकन्दम् ॥ (९४।२)

विषमुष्टिवज्रवल्ल्यौ लज्जा लाक्षा च देवदाली च । (९५।१)

सहदेवी नीपकणा निर्गुण्डी चक्रलाङ्गलिके च ॥ (९५।२)

माणार्कचन्द्ररेखा रविभक्ता काकमाचिका चार्कः । (९६।१)

विष्णुक्रान्ता वायसतुण्डी वज्री बला च शुण्डी च ॥ (९६।२)

कोषातकी जयन्ती वाराही हस्तिशुण्डिका रम्भा । (९७।१)

मत्स्याक्षी यमचिञ्चा हरिद्रे द्वे पुनर्नवाद्वितयम् ॥ (९७।२)

धुस्तूरकाकजङ्घे शतावरी कञ्चुकी च वन्ध्या च । (९८।१)

तिलभेकपर्णिदूर्वा मूर्वा च हरीतकी तुलसी ॥ (९८।२)

गोकण्टकाखुपर्ण्यौ कर्कटीकन्दवर्गलता च । (९९।१)

मुसली हिङ्गुगुडूची शिग्रुर्गिरिकर्णिका महाराष्ट्री ॥ (९९।२)

मार्कवसैन्धवसरणीसोमलताः श्वेतसर्षपो ऽसनकः । (१००।१)

हंसपदी व्याघ्रपादी किंशुकभल्लातकेन्द्रवारुणिकाः ॥ (१००।२)

सर्वं चार्द्धांशं वा अष्टादशाधिकं वापि द्रव्यम् । (१०१।१)

रसमारणमूर्च्छादौ युक्तिज्ञैर्विधिवद् उपयोज्यम् ॥ (१०१।२)

अम्लवर्गअम्लवेतसजम्बीरलुङ्गाम्लचणकाम्लकाः । (१०२।१)

नागरङ्गं तिन्तिडी च चिञ्चापत्रं च निम्बुकम् ॥ (१०२।२)

चाङ्गेरी दाडिमं चैव करमर्दं तथैव च । (१०३।१)

एष चाम्लगणः प्रोक्तो वेतसाम्लसमायुतः ॥ (१०३।२)

लवणवर्गलवणानि च कथ्यन्ते सामुद्रं सैन्धवं विडम् । (१०४।१)

सौवर्चलं रोमकं च चुल्लिकालवणं तथा ॥ (१०४।२)

मूत्रवर्गमूत्राणि हस्तिकरभमहिषीखरवाजिनाम् । (१०५।१)

गोऽजावीनां स्त्रियाः पुंसां मूत्रवर्ग उदाहृतः ॥ (१०५।२)

द्रवपञ्चकगुञ्जाटङ्कणमध्वाज्यगुडा द्रावकपञ्चकाः ॥ (१०६।०)

पित्तवर्गपित्तं पञ्चविधं मत्स्यगवाश्वरुरुबर्हिजम् ॥ (१०७।०)

क्षारवर्गस्वर्जिका टङ्कणं चैव यवक्षार उदाहृतः ॥ (१०८।०)

सेवन:: प्रेपरतिओन् ड़ोर् ~प्रातरेव पुरतो विरेचनं तद्दिनोपवसनं विधाय च । (१०९।१)

तत्परेऽहनि पथ्यसेवनं तत्परेऽहनि रसेन्द्रसेवनम् ॥ (१०९।२)

बुद्धिस्मृतिप्रभाकान्तिबलं चैव रसस्तथा । (११०।१)

वर्धन्ते सर्व एवैते रससेवाविधौ नृणाम् ॥ (११०।२)

हितं मुद्गाम्बु दुग्धाज्यं शाल्यन्नं च विशेषतः । (१११।१)

शाकं पौनर्नवं वास्तु मेघनादं च यूथिकाम् ॥ (१११।२)

लवणं मागधीं मुस्तं पद्ममूलानि भक्षयेत् । (११२।१)

अनुपानं तु दातव्यं ज्ञात्वा रोगादिकं भिषक् ॥ (११२।२)

ककाराष्टककूष्माण्डं कर्कटं चैव कलिङ्गं कारवेल्लकम् । (११३।१)

कुसुम्भिका च कर्कोटी कलम्बी काकमाचिका । (११३।२)

ककाराष्टकमेतद्धि वर्जयेद् रसभक्षकः ॥ (११३।३)

उपरसगन्धको वज्रवैक्रान्तं वज्राभ्रतालकं शिला । (११४।१)

खर्परं शिखितुण्डं च विमलं हेममाक्षिकम् ॥ (११४।२)

काशीशं कान्तपाषाणं वराटाञ्जनहिङ्गुलम् । (११५।१)

गैरिकं शङ्खभूनागं टङ्गणं च शिलाजतु । (११५।२)

एते चोपरसाः प्रोक्ताः शोध्या मार्या विधानतः ॥ (११५।३)

सुल्ड़ुर्:: म्य्थ्। ओरिगिन्श्वेतद्वीपे पुरा देव्याः क्रीडन्त्याः प्रसृतं रजः । (११६।१)

क्षीरार्णवे तु स्नाताया दुकूलं रजसान्वितम् । (११६।२)

धौतं तत्सलिले तस्मिन्गन्धको गन्धवत् स्मृतः ॥ (११६।३)

सुल्ड़ुर्:: सुब्त्य्पेस्:: चोलोउर्चतुर्धा गन्धकः प्रोक्तो रक्तः पीतः सितोऽसितः । (११७।१)

रक्तो हेमक्रियासूक्तः पीतश्वेतौ रसायने । (११७।२)

व्रणादिलेपने श्वेतः कृष्णः श्रेष्ठः सुदुर्लभः ॥ (११७।३)

सुल्ड़ुर्:: अशुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएसशुद्धगन्धः कुरुते तु तापं कुष्ठं भ्रमं पित्तरुजां करोति । (११८।१)

रूपं बलं वीर्यसुखं निहन्ति तस्मात्सुशुद्धो विनियोजनीयः ॥ (११८।२)

सुल्ड़ुर्:: स्य्नोन्य्म्स्गन्धको गन्धपाषाणः शुकपुच्छः सुगन्धकः । (११९।१)

सौगन्धिकः शुल्बरिपुः पामारिर् नवनीतकः ॥ (११९।२)

सुल्ड़ुर्:: शोधनसाज्यं भाण्डे पयः क्षिप्त्वा मुखं वस्त्रेण बन्धयेत् । (१२०।१)

तत्पृष्ठे गन्धकं क्षिप्त्वा शरावेण पिधापयेत् ॥ (१२०।२)

भाण्डं निक्षिप्य भूम्यन्तरूर्ध्वे देयं पुटं लघु । (१२१।१)

ततः क्षीरे द्रुतं गन्धं शुद्धं योगेषु योजयेत् ॥ (१२१।२)

सुल्ड़ुर्:: शोधनलौहपात्रे विनिक्षिप्य घृतमग्नौ प्रतापयेत् । (१२२।१)

तप्ते घृते तत्समानं क्षिपेद्गन्धकजं रजः ॥ (१२२।२)

विद्रुतं गन्धकं दृष्ट्वा दुग्धमध्ये विनिक्षिपेत् । (१२३।१)

एवं गंधकशुद्धिः स्यात् सर्वरोगेषु योजयेत् ॥ (१२३।२)

सुल्ड़ुर्:: शुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्शुद्धगन्धो हरेद्रोगान् कुष्ठमृत्युज्वरादिकान् । (१२४।१)

अग्निकारी महानुष्णो वीर्य्यवृद्धिं करोति च ॥ (१२४।२)

गंधश्चातिरसायनः सुमधुरः पाके कटूष्णान्वितः कण्डूकुष्ठविसर्पदर्पदलनो दीप्तानलः पाचनः । (१२५।१)

आमोन्मन्थनशोधनो विषहरः सूताच्च वीर्यप्रदः गौरीपुष्पभवस् तथा क्रिमिहरः स्वर्णाधिकं वीर्य्यकृत् ॥ (१२५।२)

वज्र:: अशुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्पार्श्वपीडां पांडुरोगं हृल्लासं दाहसंततिम् । (१२६।१)

रोगानीकं गुरुत्वं च धत्ते वज्रमशोधितम् ॥ (१२६।२)

वज्र:: शोधनव्याघ्रीकंदगतं वज्रं दोलायन्त्रे विपाचितम् । (१२७।१)

सप्ताहं कोद्रवक्वाथे कौलत्थे विमलं भवेत् ॥ (१२७।२)

वज्र:: शोधनव्याघ्रीकंदगतं वज्रं दोलायन्त्रे विपाचयेत् । (१२८।१)

अहोरात्रात्समुद्धृत्य हयमूत्रेण सेचयेत् । (१२८।२)

वज्रीक्षीरेण वा सिञ्चेत्कुलिशं विमलं भवेत् ॥ (१२८।३)

वज्रमारणत्रिवर्षारूढकार्पासमूलम् आदाय पेषयेत् । (१२९।१)

त्रिवर्गनागवल्ल्यास्तु निजद्रावैः प्रपेषयेत् ॥ (१२९।२)

तद्गोलके क्षिपेद्वज्रं रुद्ध्वा गजपुटे पचेत् । (१३०।१)

एवं सप्तपुटेनैव म्रियते कुलिशं ध्रुवम् ॥ (१३०।२)

वज्र:: मारणकांस्यपात्रे तु भेकस्य मूत्रे वज्रं तु निक्षिपेत् । (१३१।१)

त्रिःसप्तकृत्वः संतप्तं वज्रमेवं मृतं भवेत् ॥ (१३१।२)

वज्र:: मारणत्रिःसप्तकृत्वः संतप्तं खरमूत्रेण सेचयेत् । (१३२।१)

मुद्गरैस्तालकं पिष्ट्वा तद्गोले कुलिशं क्षिपेत् ॥ (१३२।२)

प्रध्मातं वाजिमूत्रेण सिक्तं पूर्वक्रमेण तु । (१३३।१)

भस्मीभवति तद्वज्रं वज्रवत्कुरुते तनुम् ॥ (१३३।२)

वज्र:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएसायुष्यं सौख्यजननं बलरूपप्रदं तथा । (१३४।१)

रोगघ्नं मृत्युहरणं वज्रभस्म भवत्यलम् ॥ (१३४।२)

वैक्रान्त:: शोधन, मारणवैक्रान्तं वज्रवच्छोध्यं ध्मातं तद्धयमूत्रके । (१३५।१)

हिमं तद्भस्म संयोज्यं वज्रस्थाने विचक्षणैः ॥ (१३५।२)

वैक्रान्त:: मारणवैक्रान्तं वज्रवच्छोध्यं मारणं चैव तस्य तत् । (१३६।१)

हयमूत्रेण तत्सेच्यं तप्तं तप्तं त्रिसप्तधा ॥ (१३६।२)

ततश्चोत्तरवारुण्याः पञ्चाङ्गं गोलके क्षिपेत् । (१३७।१)

रुद्ध्वा मूषापुटे पाच्यं उद्धृत्य गोलके पुनः ॥ (१३७।२)

क्षिप्त्वा रुद्ध्वा पचेदेवं यावत्तद्भस्मतां व्रजेत् । (१३८।१)

भस्मीभूतं च वैक्रान्तं वज्रस्थाने नियोजयेत् ॥ (१३८।२)

अभ्र:: स्य्नोन्य्म्सभ्रकं गिरिजाबीजम् अमलं गगनाह्वयम् ॥ (१३९।०)

अभ्र:: सुब्त्य्पेस्तत्र कृष्णाभ्रके वज्रं पीतात्मनि तु ग्राहिकम् । (१४०।१)

सितात्मके तारके स्याद्भीरुकं रक्तके वरम् ॥ (१४०।२)

अभ्र:: परीक्षा:: गोओद् क़ुअलित्य्सुप्रशस्तं कठोराङ्गं गुरु कज्जलसन्निभम् । (१४१।१)

यन्न शब्दायते वह्नौ नैवोच्छूनं भवेद् अपि । (१४१।२)

अभ्र:: वज्र:: ओरिगिन्सदाकरसमुद्भूतं वज्रेति प्रथितं घनम् ॥ (१४१।३)

पिनाकं दर्दुरं नागं वज्रं चेति चतुर्विधम् । (१४२।१)

पिनाक:: परीक्षाध्मातमभ्रं दलचयं पिनाकं विसृजत्यलम् ॥ (१४२।२)

नाग, दर्दुर:: परीक्षाफुत्कारं भुजगः कुर्याद् दर्दुरं भेकशब्दवत् । (१४३।१)

चतुर्थं च वरं ज्ञेयं न वह्नौ विकृतिं व्रजेत् ॥ (१४३।२)

अभ्र:: सुब्त्य्पेस्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्कुष्ठप्रदं पिनाकं स्याद्दर्दुरं मरणप्रदम् । (१४४।१)

नागं देहगतं नित्यं व्याधिं कुर्याद् भगन्दरम् ॥ (१४४।२)

रसे रसायने चैव योज्यं वज्राभ्रकं प्रिये । (१४५।१)

तस्माद्वज्राभ्रकं ग्राह्यं व्याधिवार्द्धक्यमृत्युजित् ॥ (१४५।२)

अभ्र:: अशुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएसशुद्धाभ्रं निहन्त्यायुर् वर्धयेन्मारुतं कफम् । (१४६।१)

अभ्र:: अमृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएसहतं छेदयेद्गात्रं मन्दाग्निक्रिमिवर्धनम् ॥ (१४६।२)

धान्याभ्रपादांशं शालिसंयुक्तम् अभ्रकं कम्बलोदरे । (१४७।१)

त्रिरात्रं स्थापयेन्नीरे तत्क्लिन्नं मर्दयेद्दृढम् ॥ (१४७।२)

कम्बलाद्गलितं श्लक्ष्णं वालुकारहितं च यत् । (१४८।१)

तद्धान्याभ्रम् इति प्रोक्तम् अभ्रमारणसिद्धये ॥ (१४८।२)

अभ्र:: शोधनत्रिफलाक्वाथगोमूत्रक्षीरकाञ्जिकसेचितम् । (१४९।१)

भस्त्राग्नौ सप्तधा व्योम तप्तं तप्तं विशुध्यति ॥ (१४९।२)

धान्याभ्र (?)अथवा बदरीक्वाथे ध्मातमभ्रं विनिक्षिपेत् । (१५०।१)

मर्दितं पाणिना शुष्कं धान्याभ्रादतिरिच्यते ॥ (१५०।२)

अभ्र:: द्रावणअगस्त्यपुष्पतोयेन पिष्टं शूरणकन्दगम् । (१५१।१)

गोष्ठभूमिगतं मासं जायते रससन्निभम् ॥ (१५१।२)

वज्राभ्रमारणवज्राभ्रकं समादाय निक्षिप्य स्थालिकोदरे । (१५२।१)

रम्भादिक्षारतोयेन पचेद्गोमयवह्निना ॥ (१५२।२)

यावत्सिन्दूरसङ्काशं न भवेत्स्थालिकाबहिः । (१५३।१)

सेचनीयं ततः क्षीरैस्ततः सूक्ष्मं विचूर्णयेत् ॥ (१५३।२)

धान्याभ्रकं समादाय मुस्ताक्वाथैः पुटत्रयम् । (१५४।१)

तद्वत् पुनर्नवानीरैः कासमर्दरसैस्तथा ॥ (१५४।२)

नागवल्लीरसैः सर्य्यक्षीरैर् देयं पृथक् पृथक् । (१५५।१)

दिनं दिनं मर्दयित्वा क्वाथैर्वटजटोद्भवैः ॥ (१५५।२)

दत्त्वा पुटत्रयं पश्चात्त्रिः पुटेन्मुसलीजलैः । (१५६।१)

त्रिर्गोक्षुरकषायेण त्रिः पुटेद्वानरीरसैः ॥ (१५६।२)

मोचकन्दरसैः पाच्यं त्रिरात्रं कोकिलाक्षकैः । (१५७।१)

रसैः पुटेल्लोध्रकैस्तु क्षीरादेकं पुटेत्पुनः ॥ (१५७।२)

दध्ना घृतेन मधुना स्वच्छया सितया तथा । (१५८।१)

एकमेकं पुटं दद्यादभ्रस्यैवं मृतिर् भवेत् ॥ (१५८।२)

अभ्र:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्सर्वरोगहरं व्योम जायते योगवाहिकम् । (१५९।१)

कामिनीमददर्पघ्नं शस्तं पुंस्त्वोपघातिनाम् । (१५९।२)

वृष्यम् आयुष्करं शुक्रवृद्धिसन्तानकारकम् ॥ (१५९।३)

मारकगणतण्डुलीयकबृहतीनागवल्लीतगरपुनर्नवाश्च । (१६०।१)

हिलमोचिका च मण्डूकपर्णी तिक्ताखुकर्णिका । (१६०।२)

मदनार्कावपि लक्षसुतमातृकाभिः सुधाभिरुदितम् ॥ (१६०।३)

अभ्र:: मारण (?)रम्भादिनाभ्रं लवणेन पिष्ट्वा चक्रीकृतं तद्दलमध्यवर्ति । (१६१।१)

दग्धेन्धनेषु व्यजनानिलेन स्नुह्यर्कमूलाम्बुपुटेन सिद्धम् ॥ (१६१।२)

अभ्र:: मारणधान्याभ्रकस्य भागैकं भागौ द्वौ टङ्कणस्य च । (१६२।१)

पिष्ट्वा तदन्धमूषायां रुद्ध्वा तीव्राग्निना पचेत् । (१६२।२)

स्वभावशीतलं चूर्णं सर्वयोगेषु योजयेत् ॥ (१६२।३)

अभ्र:: मारणधान्याभ्रकं दृढं मर्द्यमर्कक्षीरैर्दिनावधि । (१६३।१)

वेष्टयेदर्कपत्रेण चक्राकारं तु कारयेत् ॥ (१६३।२)

कुञ्जराख्ये पुटे दग्ध्वा सप्तवारान् पुनः पुनः । (१६४।१)

ततो वटजटाक्वाथैस्तद्वद् देयं पुटत्रयम् । (१६४।२)

म्रियते नात्र सन्देहः सर्वयोगेषु योजयेत् ॥ (१६४।३)

अभ्र:: मारण:: निश्चन्द्रदुग्धत्रयं कुमार्यम्बु गङ्गापत्त्रं नृमूत्रकम् । (१६५।१)

वटशुङ्गम् अजारक्तम् एभिर् अभ्रं विमर्दयेत् ॥ (१६५।२)

शतधा पुटितं भस्म जायते पद्मरागवत् । (१६६।१)

निश्चन्द्रकं भवेद्व्योम शुद्धदेहे रसायनम् ॥ (१६६।२)

अभ्र:: मृत:: निश्चन्द्र:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्निश्चन्द्रमारितं व्योम रूपं वीर्य्यं दृढं तनुम् । (१६७।१)

कुरुते नाशयेन्मृत्युं जरारोगकदम्बकम् ॥ (१६७।२)

हरिताल:: स्य्नोन्य्म्स्हरितालं तालमालं मालं शैलूषभूषणम् । (१६८।१)

पिञ्जकं रोमहरणं तालकं पीतमित्यपि । (१६८।२)

हरिताल:: सुब्त्य्पेस्तालकं पटलं पिण्डं द्विधा तत्राद्यमुत्तमम् ॥ (१६८।३)

हरिताल:: अशुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएसशुद्धतालम् आयुर्घ्नं कफमारुतमेहकृत् । (१६९।१)

तापस्फोटाङ्गसङ्कोचान् कुरुते तेन शोधयेत् ॥ (१६९।२)

हरिताल:: शोधनशुद्धं स्यात्तालकं स्विन्नं कूष्माण्डसलिले ततः । (१७०।१)

चूर्णोदके पृथक्तैले तस्मिन्पूते न दोषकृत् ॥ (१७०।२)

हरिताल:: शोधनतालकं कणशः कृत्वा दशांशेन च टङ्कणम् । (१७१।१)

जम्बीरोत्थैर् द्रवैः क्षाल्यं काञ्जिकैः क्षालयेत्पुनः ॥ (१७१।२)

वस्त्रे चतुर्गुणे बद्ध्वा दोलायंत्रे दिनं पचेत् । (१७२।१)

संचूर्ण्य आरनालेन दिनं कूष्माण्डजै रसैः । (१७२।२)

स्वेद्यं वा शाल्मलीतोयैस्तालकं शुद्धिमाप्नुयात् ॥ (१७२।३)

हरिताल:: शोधनतालकं पोट्टलीं बद्ध्वा सचूर्णे कांजिके पचेत् । (१७३।१)

दोलायन्त्रेण यामैकं ततः कूष्माण्डजे रसे ॥ (१७३।२)

तिलतैले पचेद्यामं यामं तत्त्रैफले जले । (१७४।१)

दोलायन्त्रे चतुर्यामं पाच्यं शुध्यति तालकम् ॥ (१७४।२)

हरिताल:: मारणतालकं कणशः कृत्वा सुशुद्धं हण्डिकान्तरे । (१७५।१)

चूर्णोदकेन सम्पिष्टम् अपामार्गजटोद्भवैः ॥ (१७५।२)

क्षारोदकैश्च सम्पिष्टम् ऊर्ध्वाधो यावशूकजम् । (१७६।१)

चूर्णं दत्त्वा निरुध्याथ कूष्माण्डैश्च प्रपूरयेत् ॥ (१७६।२)

पुनर्मुखं निरुध्याथ चतुर्यामं क्रमाग्निना । (१७७।१)

पचेदेवं हि तच्चूर्णं कुष्ठादौ परियोजयेत् ॥ (१७७।२)

हरिताल:: शुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्हरितालं कटु स्निग्धं कषायं च विसर्पनुत् । (१७८।१)

तालकं हरते रोगान्कुष्ठमृत्युज्वरादिकान् । (१७८।२)

संशुद्धं कान्तिवीर्य्यौजः कुरुते मृत्युनाशनम् ॥ (१७८।३)

हरिताल:: मृत:: मेदिच्। उसेतथैव निम्बुनीरेण ततश्चूर्णोदकेन च ॥ (१७९।०)

प्रक्षाल्य शाल्मलीक्षारैर्द्विगुणैः खातमध्यगम् । (१८०।१)

विधाय कवचीयन्त्रं वालुकाभिः प्रपूरयेत् ॥ (१८०।२)

द्वादशप्रहरं पक्त्वा स्वाङ्गशीतं च चूर्णयेत् । (१८१।१)

खादयेद्रक्तिकामेकां कुष्ठश्लीपदशान्तये ॥ (१८१।२)

हरिताल:: रसमाणिक्यतालकं वंशपत्त्राख्यं कूष्माण्डसलिले क्षिपेत् । (१८२।१)

सप्तधा वा त्रिधा वापि दध्ना चाम्लेन वा पुनः ॥ (१८२।२)

शोधयित्वा पुनः शुष्कं चूर्णयेत्तण्डुलाकृति । (१८३।१)

ततः शरावकं पात्रे स्थापयेत्कुशलो भिषक् ॥ (१८३।२)

बदरीपल्लवोत्थेन कल्केन लेपयेद्भिषक् । (१८४।१)

अरुणाभमधः पात्रं तावज्ज्वाला प्रदीयते ॥ (१८४।२)

स्वाङ्गशीतं समुद्धृत्य माणिक्याभं भवेद् ध्रुवम् । (१८५।१)

तद्रक्तिद्वितयं खादेद्घृतभ्रामरमर्दितम् ॥ (१८५।२)

सम्पूज्य देवदेवेशं कुष्ठरोगाद्विमुच्यते । (१८६।१)

स्फुटितं गलितं यच्च वातरक्तं भगन्दरम् ॥ (१८६।२)

नाडीव्रणं व्रणं दुष्टम् उपदंशं विचर्चिकाम् । (१८७।१)

नासास्यसम्भवान् रोगान् क्षतान् हन्ति सुदारुणान् । (१८७।२)

पुण्डरीकं च चर्माख्यं विस्फोटं मण्डलं तथा ॥ (१८७।३)

मनःशिला:: स्य्नोन्य्म्स्मनःशिला च नैपाली शिलाह्वा नागजिह्विका । (१८८।१)

मनोह्वा कुनटी गोणी करञ्जी करवीरिका । (१८८।२)

मनःशिला:: परीक्षा:: गोओद् क़ुअलित्य्मनोह्वा त्वोण्ड्रपुष्पाभा शस्यते सर्वकर्मसु ॥ (१८८।३)

मनःशिला:: अमृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्मनःशिला मन्दबलं च नूनं करोति जन्तोः शुभपाकहीना । (१८९।१)

मलं तु बद्धं कुरुते च नूनं सशर्करं कृच्छ्रगदं करोति ॥ (१८९।२)

मनःशिला:: अशुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएसश्मरीमूत्रहृद्रोगम् अशुद्धा कुरुते शिला । (१९०।१)

मन्दाग्निं मलदुष्टिं च शुद्धा सर्वरुजापहा ॥ (१९०।२)

मनःशिला:: शोधनजयन्तीभृङ्गराजोत्थै रक्तागस्त्यरसैः शिला । (१९१।१)

दोलायन्त्रैर् दिनं पाच्या यामं छागस्य मूत्रके । (१९१।२)

क्षालयेदारनालेन सर्वरोगेषु योजयेत् ॥ (१९१।३)

मनःशिला:: शोधनमातुलुङ्गरसैः पिष्टा जयानीरैर् मनःशिला । (१९२।१)

शृङ्गवेररसैर् वापि विशुध्यति मनःशिला ॥ (१९२।२)

मनःशिला:: शुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्कटुः स्निग्धा शिला तिक्ता कफघ्नी लेखनी सरा । (१९३।१)

भूतावेशभयं हन्ति कासश्वासहरा शुभा ॥ (१९३।२)

रसक:: शोधनपुष्पाणां रक्तपीतानां रसैः पिष्ट्वा च भावयेत् । (१९४।१)

नरमूत्रैश्च गोमूत्रैर् यवाम्लैश्च ससैन्धवैः । (१९४।२)

सप्ताहं त्रिदिनं वापि पश्चाच्छुध्यति खर्परः ॥ (१९४।३)

रसक:: शोधनखर्परः परिसंतप्तः सप्तवारान्निमज्जितः । (१९५।१)

निम्बुबीजरसे चान्तर्निर्मलत्वम् अवाप्नुयात् ॥ (१९५।२)

रसक:: मारणखर्परं पारदेनैव वालुकायन्त्रगं पचेत् । (१९६।१)

चूर्णयित्वा दिनं यावच्छोभनं भस्म जायते । (१९६।२)

रसक:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्मूत्ररोगहरः क्लेदी क्षयहा खर्परो गुरुः ॥ (१९६।३)

तुत्थ:: स्य्नोन्य्म्स्तुत्थके तु शिखिग्रीवं हेमसारं मयूरकम् । (१९७।१)

तुत्थ:: शोधनविष्ठया मर्दयेत्तुत्थं मार्जारककपोतयोः ॥ (१९७।२)

दशांशं टङ्कणं दत्त्वा पाच्यं मृदुपुटे ततः । (१९८।१)

पुटं दद्यात्पटुक्षौद्रैः किल तुत्थविशुद्धये ॥ (१९८।२)

तुत्थ:: शोधनओतोर्विष्ठासमं तुत्थं सक्षौद्रं टङ्कणाङ्घ्रियुक् । (१९९।१)

त्रिधा सुपुटितं शुद्धं वान्तिभ्रान्तिविवर्जितम् ॥ (१९९।२)

तुत्थ:: शोधनगन्धकेन समं तुत्थं तुत्थार्धेनार्धयामकम् । (२००।१)

वान्तिभ्रान्ती यदा न स्तस्तदा सिद्धिं विनिर्दिशेत् ॥ (२००।२)

तुत्थ:: शुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्तुत्थं सकटुकक्षारं कषायं विशदं लघु । (२०१।१)

लेखनं भेदि चक्षुष्यं कण्डूक्रिमिविषापहम् ॥ (२०१।२)

माक्षिक, विमल:: शोधनमूत्रारनालतैलेषु गोदुग्धे कदलीरसे । (२०२।१)

कौलत्थे कोद्रवक्वाथे माक्षिकं विमलं तथा ॥ (२०२।२)

मुहुः शूरणकन्दस्थं स्वेदयेद्वरवह्निना । (२०३।१)

क्षाराम्ललवणैश्चैव तैलसर्पिःसमन्वितम् । (२०३।२)

पुटत्रयं प्रदातव्यं ततस्तु शोधितं भवेत् ॥ (२०३।३)

माक्षिक:: शोधनजम्बीरस्य रसैः स्विन्नो मेषशृङ्गीरसैस्तथा । (२०४।१)

रम्भातोयेन वा पाच्यं घस्रं विमलशुद्धये ॥ (२०४।२)

माक्षिक:: स्य्नोन्य्म्स्माक्षिकं धातुमाक्षिकं तप्तं तापीसमुद्भवम् । (२०५।१)

गरुडो माक्षिकः पक्षी बृहद्वर्ण इति स्मृतः ॥ (२०५।२)

माक्षिक:: परीक्षा:: गोओद् क़ुअलित्य्भंगे सुवर्णसङ्काशो मनाक्कृष्णच्छविर्बहिः । (२०६।१)

बृहद्वर्ण इति ख्यातो माक्षिकः श्रेष्ठ उच्यते ॥ (२०६।२)

माक्षिक:: अशुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्मन्दाग्निं बलहानिं च व्रणं विष्टम्भगात्ररुक् । (२०७।१)

कुरुते माक्षिको मृत्युमशुद्धो नात्र संशयः ॥ (२०७।२)

माक्षिक:: शोधनस्वर्णमाक्षिकचूर्णं तु वस्त्रे बद्ध्वा विपाचयेत् । (२०८।१)

कालमारिषशालिं च क्वाथे दोलाविधानतः । (२०८।२)

तदधः पतितं शस्तमेवं शुध्यति माक्षिकम् ॥ (२०८।३)

माक्षिक:: शोधनमाक्षिकस्य त्रयो भागा भागैकं सैन्धवस्य च । (२०९।१)

मातुलुङ्गद्रवैर् वाथ जम्बीरोत्थद्रवैः पचेत् ॥ (२०९।२)

लौहपात्रे पचेत्तावल्लौहदर्व्या च चालयेत् । (२१०।१)

भासवर्णमयो यावत्तावच्छुध्यति माक्षिकम् ॥ (२१०।२)

माक्षिक:: मारणमाक्षिकस्य चतुर्थांशं गन्धं दत्त्वा विमर्दयेत् । (२११।१)

उरुबूकस्य तैलेन ततः कुर्याच्च चक्रिकाम् ॥ (२११।२)

शरावसम्पुटे कृत्वा पुटेद्गजपुटेन तु । (२१२।१)

सिन्दूराभं भवेद्भस्म माक्षिकस्य न संशयः ॥ (२१२।२)

माक्षिक:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्माक्षिकं तिक्तमधुरं मेहार्शःक्रिमिकुष्ठनुत् । (२१३।१)

कफपित्तहरं बल्यं योगवाहि रसायनम् ॥ (२१३।२)

कासीस:: स्य्नोन्य्म्स्काशीशे धातुकाशीशं खेचरं दन्तरञ्जनम् । (२१४।१)

कासीस:: शोधनसकृद्भृङ्गाम्बुना स्विन्नं काशीशं निर्मलं भवेत् ॥ (२१४।२)

कासीस:: शुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्काशीशं निर्मलं स्निग्धं श्वित्रनेत्ररुजापहम् । (२१५।१)

पित्तापस्मारशमनं रसवद् गुणकारकम् ॥ (२१५।२)

कान्तपाषाण।कान्तलोह (?):: स्य्नोन्य्म्स्राजपट्टं महापट्टं शिखिग्रीवं विराटकम् ॥ (२१६।१)

कान्तपाषाण:: शोधनचूर्णितं कान्तपाषाणं महिषीक्षीरसंयुतम् । (२१७।१)

विपचेदायसे पात्रे गोघृतेन समाहितम् ॥ (२१७।२)

लवणे च तथा क्षारे शोभाञ्जनरसे क्षिपेत् । (२१८।१)

अम्लवर्गस्य तोयेन दिनं घर्मे विभावयेत् ॥ (२१८।२)

तथैव दोलिकायन्त्रे द्विवारं पाचयेत्सुधीः । (२१९।१)

कान्तपाषाणशुद्धौ तु रसकर्म समाचरेत् ॥ (२१९।२)

मोनेय् चोwरिए:: परीक्षापीताभा ग्रन्थिला पृष्ठे दीर्घवृन्ता वराटिका । (२२०।१)

सार्धनिष्कभरा श्रेष्ठा निष्कभारा च मध्यमा ॥ (२२०।२)

पादोननिष्कभारा च कनिष्ठा परिकीर्तिता । (२२१।१)

रसवैद्यैर् विनिर्दिष्टा सा वराटकसंज्ञिका ॥ (२२१।२)

मोनेय् चोwरिए:: शोधनवराटी काञ्जिके स्विन्ना यावच्छुद्धिमवाप्नुयात् । (२२२।१)

मोनेय् चोwरिए:: शुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्परिणामादिशूलघ्नी क्षयहा ग्रहणीहरा । (२२२।२)

कटूष्णा दीपनी वृष्या तिक्ता वातकफापहा ॥ (२२२।३)

मोनेय् चोwरिए:: मारणभूगर्त्ते च समे शुद्धे पत्तनं स्थापयेत् सुधीः । (२२३।१)

तुषेण पूरयेत्तस्याः किंचिन्मध्यं भिषग्वरः ॥ (२२३।२)

वराटपूरितां मूषां तन्मध्ये विनिवेशयेत् । (२२४।१)

करीषाग्निं ततो दद्यात्पालिकायन्त्रम् उत्तमम् । (२२४।२)

अनेन म्रियते नूनं वराटं सर्वरोगजित् ॥ (२२४।३)

नीलाञ्जन:: शोधननीलाञ्जनं चूर्णयित्वा जम्बीरद्रवभावितम् । (२२५।१)

दिनैकम् आतपे शुद्धं ततः कार्येषु योजयेत् ॥ (२२५।२)

दरद:: स्य्नोन्य्म्स्हिङ्गुलो हिङ्गुलुर् याति दरदः शुकतुण्डकः । (२२६।१)

दरद:: प्रोदुच्तिओन्रसगन्धकसम्भूतो हिङ्गुलो दैत्यरक्तकः ॥ (२२६।२)

दरद:: शोधनअम्लवर्गद्रवैः पिष्ट्वा दरदो माहिषेण च । (२२७।१)

दुग्धेन सप्तधा पिष्टः शुष्कीभूतो विशुध्यति ॥ (२२७।२)

दरद:: शोधनमेषीदुग्धेन दरदम् अम्लवर्गैर् विभावितम् । (२२८।१)

सप्तवारं प्रयत्नेन शुद्धिमायाति निश्चितम् ॥ (२२८।२)

दरद:: शोधनदरदं दोलिकायन्त्रे पक्वं जम्बीरजैर् द्रवैः । (२२९।१)

सप्तवारमजामूत्रैर् भावितं शुद्धिमेति हि ॥ (२२९।२)

दरद:: शोधनआर्द्रकैर् लकुचद्रावैः सप्तधा भावितो यदि । (२३०।१)

हिंगुलः शुद्धतां याति निर्दोषो जायते खलु ॥ (२३०।२)

दरद:: शुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्बिम्ब्याभं हिङ्गुलं दिव्यं रसगन्धकसम्भवम् । (२३१।१)

मेहकुष्ठहरं रुच्यं बल्यं मेधाग्निवर्धनम् ॥ (२३१।२)

शिलाजतु:: स्य्नोन्य्म्स्शिलाजतुनि शैलेयम् अद्र्यं गिरिजम् अश्मजम् । (२३२।१)

धातुजम् अश्मजतुकं शैलजं चाश्मसम्भवम् ॥ (२३२।२)

शिलाजतु:: शोधनगोदुग्धत्रिफलाभृङ्गद्रवैः पिष्टं शिलाजतु । (२३३।१)

दिनैकं लौहजे पात्रे शुद्धिमायात्यसंशयम् ॥ (२३३।२)

शिलाजतु:: शुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्शिलाजतु भवेत्तिक्तं कटुकं च रसायनम् । (२३४।१)

क्षयशोथोदरार्शांसि हन्ति बस्तिरुजां जयेत् ॥ (२३४।२)

सौवीर एत्च्।:: शोधनसौवीरं टङ्कणं शङ्खं कंकुष्ठं गैरिकं तथा । (२३५।१)

एते वराटवच्छोध्या भवेयुर् दोषवर्जिताः ॥ (२३५।२)

कङ्कुष्ठ एत्च्।:: शोधनकंकुष्ठं गैरिकं शंखं काशीशं टङ्गणं तथा । (२३६।१)

नीलाञ्जनं शुक्तिभेदाः शुल्बकाः सवराटकाः ॥ (२३६।२)

जम्बीरवारिणा स्विन्नाः क्षालिताः कोष्णवारिणा । (२३७।१)

शुद्धिमायान्त्यमी योज्या भिषग्भिर्योगसिद्धये ॥ (२३७।२)

टङ्कण:: स्य्नोन्य्म्स्टङ्कणं क्रामणष्टङ्गः सम्यक्क्षारश्च पाचनः । (२३८।१)

सुभगो मालतीजातो द्रावी लौहविशुद्धिदः ॥ (२३८।२)

टङ्कण:: शोधनआदौ टङ्कणमादाय काञ्जिकाम्ले विनिक्षिपेत् । (२३९।१)

एकरात्रात्समुद्धृत्य रौद्रयन्त्रे विभावयेत् ॥ (२३९।२)

नरमूत्रगतं टंगं गवां मूत्रगतं तथा । (२४०।१)

दिनान्ते तत्समुद्धृत्य जम्बीराम्बुगतं ततः ॥ (२४०।२)

जम्बीराम्लात् समुद्धृत्य नारिकेलस्य पात्रके । (२४१।१)

मरीचचूर्णसंयुक्तं क्षालयेच्छीतलाम्बुना । (२४१।२)

एवं टङ्कं समादाय सर्वरोगेषु योजयेत् ॥ (२४१।३)

टङ्कण:: शुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्टंकणोऽग्निकरो रूक्षः कफघ्नो रेचनो लघुः ॥ (२४२।०)

शङ्ख:: मारणअन्धमूषागतं शङ्खं पलमेकं विचक्षणः । (२४३।१)

माषार्धटङ्कणैर् मिश्रं दण्डयन्त्रेण मारयेत् ॥ (२४३।२)

शङ्ख:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्शङ्खः सर्वरुजो हन्ति विशेषादुदरामयम् । (२४४।१)

शूलाम्लपित्तविष्टम्भमेहहृद् वह्निदीपनः ॥ (२४४।२)

हेमादिलौहकिट्टान्तं शोधनं मारणं शृणु । (२४५।१)

मेतल्स्:: पुरिड़िचतिओन्तैले तक्रे गवां मूत्रे काञ्जिकेऽथ कुलत्थजे ॥ (२४५।२)

तप्ततप्तानि सिञ्चेत् तत्तद्द्रावे च सप्तधा । (२४६।१)

एवं स्वर्णादिलौहानि शुद्धिम् आयान्त्यसंशयम् ॥ (२४६।२)

गोल्द्:: अशुद्ध, अमृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्सौख्यं वीर्य्यं बलं हन्ति नानारोगं करोति च । (२४७।१)

अशुद्धममृतं स्वर्णं तस्माच्छुद्धं तु मारयेत् ॥ (२४७।२)

गोल्द्:: शोधनमृत्तिकामातुलुंगाम्लैर् भावितं पञ्चवासरम् । (२४८।१)

मृद्भस्मलवणार्धम शोधयेत्पुटयेत्ततः ॥ (२४८।२)

पञ्चमृत्तिकावल्मीकमृत्तिका धूमं गैरिकं चेष्टका पटु । (२४९।१)

इत्येता मृत्तिकाः पञ्च जम्बीरैरारनालकैः ॥ (२४९।२)

गोल्द्:: शोधनपिष्ट्वा लेप्यं स्वर्णपत्रं पुटेन तु विशुध्यति । (२५०।१)

धारयेत् स्वर्णपत्त्रीभिस् त्रिदिनं पञ्चमृत्तिकाः ॥ (२५०।२)

गोल्द्:: मारणमाक्षिकं नागचूर्णं च पिष्टमर्करसेन च । (२५१।१)

हेमपत्रं पुटेनैव म्रियते क्षणमात्रतः ॥ (२५१।२)

गोल्द्:: मारणसुशुद्धं पारदं दत्त्वा कुर्याद्यत्नेन पीठिकाम् । (२५२।१)

दत्त्वोर्ध्वाधो नागचूर्णं पुटेन म्रियते ध्रुवम् ॥ (२५२।२)

गोल्द्:: मारण:: निरुत्थगलितस्य सुवर्णस्य षोडशांशेन सीसकम् । (२५३।१)

योजयित्वा समुद्धृत्य निम्बुनीरेण मर्दयेत् ॥ (२५३।२)

गोलं कृत्वा गन्धचूर्णं समं दद्यात्तदोपरि । (२५४।१)

शरावसम्पुटे कृत्वा पुटेत् त्रिंशद्वनोपलैः । (२५४।२)

एवं मुनिपुटैर्हेम नोत्थानं लभते पुनः ॥ (२५४।३)

गोल्द्:: मारण:: निरुत्थशुद्धसूतसमं स्वर्णं खल्ले कृत्वा तु गोलकम् । (२५५।१)

ऊर्ध्वाधो गन्धकं दत्त्वा सर्वतुल्यं निरुध्य च ॥ (२५५।२)

त्रिंशद्वनोपलैर्दद्यात् पुटान्येवं चतुर्दश । (२५६।१)

निरुत्थं जायते भस्म गन्धो देयः पुनः पुनः ॥ (२५६।२)

गोल्द्:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्कषायतिक्तमधुरं सुवर्णं गुरु लेखनम् । (२५७।१)

हृद्यं रसायनं बल्यं चक्षुष्यं कान्तिदं शुचि ॥ (२५७।२)

आयुर्मेधावयःस्थैर्यवाग्विशुद्धिस्मृतिदम् । (२५८।१)

क्षयोन्मादगणानां च कुष्ठानां नाशनं परम् ॥ (२५८।२)

सिल्वेर्:: परीक्षा:: गोओद् क़ुअलित्य्दग्धोत्तीर्णं सुशीतं यन्निर्मलं कुन्दसन्निभम् । (२५९।१)

गुरु स्निग्धं कुमारं च तारमुत्तममिष्यते ॥ (२५९।२)

सिल्वेर्:: अशुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएसायुः शुक्रं बलं हन्ति रोगसंघं करोति च । (२६०।१)

अशुद्धं च मृतं तारं शुद्धं मार्यमतो बुधैः ॥ (२६०।२)

सिल्वेर्:: शोधननागेन क्षारराजेन द्रावितं शुद्धिमृच्छति । (२६१।१)

सिल्वेर्:: शोधनरजतं दोषनिर्मुक्तं किंवा क्षाराम्लपाचितम् ॥ (२६१।२)

सिल्वेर्:: मारणमाक्षिकं गन्धकं चैवम् अर्कक्षीरेण मर्दयेत् । (२६२।१)

तेन लिप्तं रूप्यपत्रं पुटेन म्रियते ध्रुवम् ॥ (२६२।२)

सिल्वेर्:: मारणकण्टवेध्ये तारपत्रे दत्त्वा द्विगुणहिंगुलम् । (२६३।१)

पातयन्त्रे रसो ग्राह्यो रजतं मृतमुच्यते ॥ (२६३।२)

सिल्वेर्:: मारणतालं गन्धं रौप्यपत्रं मर्दयेन्निम्बुकद्रवैः । (२६४।१)

त्रिपुटैश्च भवेद्भस्म योज्यमेतद्रसादिषु ॥ (२६४।२)

सिल्वेर्:: मारणतारपत्रं चतुर्भागं भागैकं शुद्धतालकम् । (२६५।१)

मर्द्यं जम्बीरजैर् द्रावैस्तारपत्राणि लेपयेत् ॥ (२६५।२)

रुद्ध्वा त्रिभिः पुटैः पाच्यं पञ्चविंशद्वनोपलैः । (२६६।१)

म्रियते नात्र सन्देहो गन्धो देयः पुनः पुनः ॥ (२६६।२)

सिल्वेर्:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्शीतं कषायं मधुरमम्लं वातप्रकोपजित् । (२६७।१)

दीपनं बलकृत् स्निग्धं गुल्माजीर्णविनाशनम् । (२६७।२)

आयुष्यं दीर्घरोगघ्नं रजतं लेखनं स्मृतम् ॥ (२६७।३)

चोप्पेर्:: दोषन विषं विषमित्याहुस्ताम्रं च विषमुच्यते । (२६८।१)

एको दोषो विषे त्वष्टौ दोषास्ताम्रे प्रकीर्तिताः ॥ (२६८।२)

भ्रमो मूर्च्छा विदाहश्च उत्क्लेदशोषवान्तयः । (२६९।१)

अरुचिश्चित्तसंताप एते दोषा विषोपमाः । (२६९।२)

तस्माद्विशुद्धं ताम्रं हि ग्राह्यं रोगोपशान्तये ॥ (२६९।३)

चोप्पेर्:: शोधनपटुना रविदुग्धेन ताम्रपत्राणि लेपयेत् । (२७०।१)

अग्नौ संताप्य निर्गुण्डीरसे सिञ्चेत्पुनः पुनः ॥ (२७०।२)

गोमूत्रेण पचेद्यामं ताम्रपत्रं दृढाग्निना । (२७१।१)

शुध्यते नात्र सन्देहो मारणं चात्र कथ्यते ॥ (२७१।२)

चोप्पेर्:: मारणसूतमेकं द्विधा गन्धं यामं मर्द्यं तु कन्यया । (२७२।१)

द्वयोस्तुल्यं ताम्रपत्रं लिप्त्वा स्थाल्यां निधापयेत् ॥ (२७२।२)

सम्यक् शूरणजैः सार्द्धं पार्श्वे भस्म निधापयेत् । (२७३।१)

चतुर्यामं पचेच्चुल्ल्यां पात्रपृष्ठे सगोमये ॥ (२७३।२)

जलं पुनः पुनर्देयं स्वाङ्गशीतं विमर्दयेत् । (२७४।१)

म्रियते नात्र सन्देहः सर्वरोगेषु योजयेत् ॥ (२७४।२)

चोप्पेर्:: मारणजम्भाम्भसा सैन्धवसंयुतेन सगन्धकं स्थापय शुल्वपत्रम् । (२७५।१)

पक्वायमानं पुटयेत्सुयुक्त्वा वान्त्यादिकं यावद् उपैति शान्तिम् ॥ (२७५।२)

चोप्पेर्:: मारणशुद्धं ताम्रदलं विमर्द्य पटुना क्षारेण जम्बीरजैर् नीरैर् घस्रम् इदं स्नुगर्कपयसा लिप्तं धमेत्सप्तधा । (२७६।१)

निर्गुण्ड्यम्बु हिमं रसेन्द्रकलितं दुग्धाज्यगन्धेन तत्तुल्येनाथ मृतं भवेत्सुपुटितं पञ्चामृतेन त्रिधा ॥ (२७६।२)

चोप्पेर्:: मृत:: मेदिच्। उसेवान्तिभ्रान्तिविवर्जितं जयरुजा कुष्ठानि पाण्ड्वामयं शूलं मेहगुदाङ्कुरानिलगदान् उक्तानुपानैर् जयेत् । (२७७।१)

गुञ्जामात्रम् इदं ततो द्विगुणितं तच्छुद्धकायेन चेद् भुक्तं स्थौल्यजरापमृत्युशमनं पथ्याशिना वत्सरात् ॥ (२७७।२)

चोप्पेर्:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्ताम्रम् उष्णं गरहरं यकृत्प्लीहोदरापहम् । (२७८।१)

क्रिमिशूलामवातघ्नं ग्रहण्यर्शोऽम्लपित्तजित् ॥ (२७८।२)

लेअद्, तिन्:: शोधननागवङ्गे च गलिते रविदुग्धेन सेचिते ॥ (२७९।०)

त्रिवारान् शुद्धिम् आयातः सच्छिद्रे हण्डिकान्तरे ॥ (२८०।०)

तिन्:: शोधनवङ्गं चूर्णोदके स्विन्नं यामार्द्धेन विशुध्यति ॥ (२८१।०)

लेअद्:: मारण (=> सिन्दूर)भुजङ्गमम् अगस्त्यं च पिष्ट्वा पत्रं प्रलेपयेत् । (२८२।१)

तत्र संविद्रुते नागे वासापामार्गसम्भवम् ॥ (२८२।२)

क्षारं विमिश्रयेत्तत्र चतुर्थांशं गुरूक्तितः । (२८३।१)

प्रहरं पाचयेच्चुल्ल्यां वासादर्व्या च चालयेत् ॥ (२८३।२)

तत उद्धृत्य तच्चूर्णं वासानीरेण मर्दयेत् । (२८४।१)

एवं सप्तपुटैर् नागं सिन्दूरं जायते ध्रुवम् ॥ (२८४।२)

लेअद्:: मारणत्रिभिः कुम्भीपुटैर्नागो वासारसविमर्दितः । (२८५।१)

सशिलो भस्मतामेति तद्रजः सर्वमेहजित् ॥ (२८५।२)

लेअद्:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्दशनागबलं धत्ते वीर्य्यायुःकान्तिवर्द्धनम् । (२८६।१)

मेहान्हन्ति हतं नागं सेव्यं वङ्गं च तद्गुणम् ॥ (२८६।२)

तारस्य रञ्जनो नागो वातपित्तकफापहः । (२८७।१)

ग्रहणीकुष्ठगुल्मार्शःशोषव्रणविषापहः ॥ (२८७।२)

तिन्:: मारणवङ्गं सतालमर्कस्य पिष्ट्वा दुग्धेन संपुटेत् । (२८८।१)

शुष्काश्वत्थभवैर् वल्कैः सप्तधा भस्मतां नयेत् ॥ (२८८।२)

तिन्:: मारणविशुद्धवङ्गपत्राणि द्रावयेद्धण्डिकान्तरे । (२८९।१)

अपामार्गोद्भवं चूर्णं तत्तुल्यं तत्र मेलयेत् ॥ (२८९।२)

स्थूलाग्रया लौहदर्व्या शनैस् तद् अभिमर्दयेत् । (२९०।१)

यावद्भस्मत्वमाप्नोति तावन्मर्द्यं तु पूर्ववत् ॥ (२९०।२)

ततस्त्वेकीकृतं चूर्णं कृत्वा चाङ्गारवर्जितम् । (२९१।१)

नूतनेन शरावेण रोधयेच्च भिषग्वरः । (२९१।२)

पश्चात्तीव्राग्निना पक्वं वङ्गभस्म भवेद्ध्रुवम् ॥ (२९१।३)

तिन्:: मारणवङ्गं खर्परके कृत्वा चुल्ल्यां संस्थापयेत्सुधीः । (२९२।१)

द्रवीभूते पुनस्तस्मिन् चूर्णान्येतानि दापयेत् ॥ (२९२।२)

प्रथमे रजनीचूर्णं द्वितीये च यमानिकाम् । (२९३।१)

तृतीये जीरकं चैव ततश्चिञ्चात्वगुद्भवम् ॥ (२९३।२)

अश्वत्थवल्कलोत्थं च चूर्णं तत्र विनिक्षिपेत् । (२९४।१)

एवं विधानतो वङ्गं म्रियते नात्र संशयः ॥ (२९४।२)

तिन्:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्वङ्गं तिक्ताम्लकं रूक्षं किंचिद् वातप्रकोपनम् । (२९५।१)

मेदःश्लेष्मामयघ्नं च क्रिमिघ्नं मेहनाशनम् ॥ (२९५।२)

इरोन् (गेन्।):: शोधनतप्तानि सर्वलौहानि कदलीमूलवारिणि । (२९६।१)

सप्तधा त्वभिषिक्तानि शुद्धिमायान्त्यनुत्तमाम् ॥ (२९६।२)

इरोन्:: शोधनत्रिफलाष्टगुणे तोये त्रिफला षोडशं पलम् । (२९७।१)

तत्क्वाथे पादशेषे तु लौहस्य पलपञ्चकम् ॥ (२९७।२)

कृत्वा च तप्तपत्राणि सप्तवारं निषेचयेत् । (२९८।१)

एवं प्रलीयते दोषो गिरिजे लौहसम्भवः ॥ (२९८।२)

इरोन्:: मारण:: निरुत्थभानुपाकात्तथा स्थालीपाकाच्च पुटपाकतः । (२९९।१)

निरुत्थो जायते लौहो यथोक्तफलदो भवेत् ॥ (२९९।२)

भानुपाकलौहे दृषदि लौहं च मुद्गरेण हतं मुहुः । (३००।१)

कृत्वाम्बुगलितं शुद्धं जलेन त्रैफलेन वा ॥ (३००।२)

क्षालयेद्बहुशः पश्चात्कृत्वा द्रव्यान्तरं पृथक् । (३०१।१)

शोषितं भानुभिर् भानोर् भानुपाके प्रयोजयेत् ॥ (३०१।२)

भानुपाकक्षालने भानुपाके तु लौहतुल्यं फलत्रिकम् । (३०२।१)

जलं द्विगुणितं दत्त्वा चतुर्भागावशेषितम् ॥ (३०२।२)

एवमुक्तं फलक्वाथजलं दत्त्वा पुनः पुनः । (३०३।१)

शोषयेत् सूर्यतेजोभिर् निरन्तरम् अहस्त्रयम् ॥ (३०३।२)

अथवा तत्र तत्क्वाथं दत्त्वा दत्त्वा भिषग्वरः । (३०४।१)

सप्तसप्तविधैरेव सप्तवारान्विशोधयेत् ॥ (३०४।२)

स्थालीपाकैत्थम् आदित्यपाकान्ते स्थाल्यां पाकमुपाचरेत् । (३०५।१)

स्थालीपाके फलं ग्राह्यमयसस्त्रिगुणीकृतम् ॥ (३०५।२)

तस्य षोडशिकं तोयमष्टभागावशेषितम् । (३०६।१)

मृदुमध्यकठोराणाम् अन्येषाम् अयसा समम् ॥ (३०६।२)

क्वथनीयं समादाय चतुरष्टौ च षोडश । (३०७।१)

गुणानां स्थाप्यते तोयं शेषयेदयसा समम् ॥ (३०७।२)

स्वरसस्यापि लौहेन स्थालीपाके समानता । (३०८।१)

स्थाल्यां क्वाथादिकं दत्त्वा यथाविधि विनिर्मितम् । (३०८।२)

पाकेन क्षीयते यस्मात् स्थालीपाक इति स्मृतः ॥ (३०८।३)

हस्तिकर्णपलाशस्य मूलं च शतमूलिका । (३०९।१)

भृङ्गराजाख्यराजानाम् एषां निजरसैः सह ॥ (३०९।२)

मिलित्वा वा विधातव्यं स्थालीपाके फलादनु । (३१०।१)

यथादोषौषधेनापि स्थालीपाको विधीयते ॥ (३१०।२)

पुटपाकस्थालीपाके सुसम्पक्वं प्रक्षाल्य स्वच्छवारिणा । (३११।१)

शुष्कं संचूर्ण्य यत्नेन पुटपाके प्रयोजयेत् ॥ (३११।२)

पुटाद्दोषविनाशः स्यात्पुटादेव गुणोदयः । (३१२।१)

म्रियते च पुटाल्लौहस्तस्मात्पुटं समाचरेत् ॥ (३१२।२)

यथा यथा प्रदीयन्ते पुटाः सुबहुशो यदि । (३१३।१)

तथा तथा प्रकुर्वन्ति गुणानेव सहस्रशः ॥ (३१३।२)

पुटपाकेन पक्वं तु शस्यते रसकर्म्मसु । (३१४।१)

दशादिशतपर्य्यन्तो गदे पुटविधिर्मतः ॥ (३१४।२)

शतादिस्तु सहस्रान्तः पुटो देयो रसायने । (३१५।१)

वाजिकर्मणि विज्ञेयो दशादिशतपञ्चकः ॥ (३१५।२)

पुटपाक => वारितरभस्मन्तावदेव पुटेल्लोहं यावच्चूर्णीकृतं जले । (३१६।१)

निस्तरङ्गे लघुत्वेन समुत्तरति हंसवत् ॥ (३१६।२)

पुटपाकौषधस्यापि क्वाथो वा स्वरसोऽपि वा । (३१७।१)

वक्ष्यमाणप्रमाणेन कर्तव्यो भिषजां वरैः ॥ (३१७।२)

रसाभावे तु सर्वेषां क्वाथो ग्राह्यो मनीषिभिः । (३१८।१)

अभावे स्वरसस्यापि क्वाथ एव फलत्रिकात् ॥ (३१८।२)

त्रिफलादिगणत्रिफला त्रिवृता दन्ती कटुकी तालमूलिका । (३१९।१)

वृद्धदारश्च वृश्चीरवृषपत्रकचित्रकाः ॥ (३१९।२)

शृङ्गवेरविडङ्गौ च भृङ्गभल्लातकौषधम् । (३२०।१)

दाडिमस्य च पत्राणि शतपत्त्री पुनर्नवा ॥ (३२०।२)

कुठारक्रामकौ कन्दः तन्त्री भेकस्य पर्णिका । (३२१।१)

हस्तिकर्णपलाशश्च कुलिशः केशराजकः ॥ (३२१।२)

माणः खण्डितकर्णं च गोजिह्वा लोहमारकः । (३२२।१)

गिरिशान्तनकः प्रोक्तस्त्रिफलादिरयं गणः । (३२२।२)

सामान्यपुटपाकार्थम् एतानिच्छन्ति सूरयः ॥ (३२२।३)

एरण्डादिगणविशेषपुटपाकाय गणानन्यान् शृणूदितान् । (३२३।१)

एरण्डः शारिवा द्राक्षा शिरीषं च प्रसारिणी ॥ (३२३।२)

माषमुद्गाख्यपर्णिन्यौ विदारीकन्दकेतकी । (३२४।१)

एरण्डादिगणो ह्येष सर्ववातविकारनुत् ॥ (३२४।२)

किरातादिगणकिरातम् अमृता निम्बकुस्तुम्बुरुशतावरी । (३२५।१)

पटोलं चन्दनं पद्मं शाल्मल्युडुम्बरी जटा । (३२५।२)

पैत्तिकामयहन्तायं किरातादिगणो मतः ॥ (३२५।३)

शृङ्गवेरादिगणशृङ्गवेरस्य मूलानि निर्गुण्डी कौटजं फलम् । (३२६।१)

करञ्जद्वितयं मूर्वा शोभाञ्जनशिरीषकौ ॥ (३२६।२)

वरुणश्चार्कपर्णश्च पटोलं कण्टकारिका । (३२७।१)

शृङ्गवेरादिको ह्येष गणः श्लेष्मगदापहः ॥ (३२७।२)

गोक्षुरादिगणगोक्षुरक्षुरकौ व्याघ्री सिंहपुच्छीद्वयं स्थिरा । (३२८।१)

गोक्षुरादिरिति प्रोक्तो वातश्लेष्महरो गणः ॥ (३२८।२)

पटोलादिगणपटोलपत्त्रकोशीरं कासमर्दापराजिताः । (३२९।१)

लोध्रेन्दीवरकह्लारवाराही कान्तया सह । (३२९।२)

पटोलादिरिति ज्ञेयः पित्तश्लेष्मगदापहः ॥ (३२९।३)

किंशुकादिगणकिंशुकः काश्मरी विश्वम् अग्निमन्थस् त्रिकण्टकः । (३३०।१)

श्योनाकः शालपर्णी च सिंहपुच्छीद्वयं स्थिरा ॥ (३३०।२)

पाटला कण्टकारी च बृहती बिल्व एव च । (३३१।१)

किंशुकादिगणो ह्येष दोषत्रयहरो मतः ॥ (३३१।२)

शतावरी बला धात्री गुडूचीवृद्धदारकैः । (३३२।१)

वानरीभृङ्गराजाख्यविदारीगोक्षुरक्षुरैः । (३३२।२)

वाजिगन्धाकणायुक्तैर् वाजीकर्मसु शस्यते ॥ (३३२।३)

शतावर्यादिगणविदारीकन्दपिण्डाह्वभृङ्गराजशतावरी । (३३३।१)

मुण्डिरीकेशराजैश्च पुटो देयो रसायने ॥ (३३३।२)

सामान्ये च विशेषे च पुटे यद्यत्प्रकीर्तितम् । (३३४।१)

मिलितैरेकशो वा तैर्यथेष्टं पुटयेत्ततः । (३३४।२)

पुटपाके फलादीनामयसा ग्रहणं समम् ॥ (३३४।३)

इरोन्:: मारणहस्तमात्रमिते गर्ते करीषेणार्द्धपूरिते । (३३५।१)

अथवा तुषकाष्ठाभ्यां पूरितेऽर्धे निधापयेत् । (३३५।२)

लौहमग्निं ततो दत्त्वा तथैवोर्ध्वं प्रपूरयेत् ॥ (३३५।३)

दिवा वा यदि वा रात्रौ विधिनानेन पाचयेत् । (३३६।१)

चतुर्भिः प्रहरैरेव पुटपाकेन मारयेत् ॥ (३३६।२)

पुटपाक:: मेथोद्पुटपाके क्षणाद् ऊर्ध्वं स्थितो भवति भस्मसात् । (३३७।१)

अधस्तादपकृष्टस्तु मन्दो भवति वीर्य्यतः ॥ (३३७।२)

कुण्डस्थो भस्मनाच्छन्न आक्रष्टव्यः सुशीतलः । (३३८।१)

समाकृष्टस्य तप्तस्य गुणहानिः प्रजायते ॥ (३३८।२)

इरोन्:: मारण:: वारितरशुद्धस्य सूतराजस्य भागो भागद्वयं बलेः । (३३९।१)

द्वयोः समं लौहचूर्णं मर्दयेत् कन्यकाद्रवैः ॥ (३३९।२)

यामद्वयं ततो गोलं स्थापयेत्ताम्रभाजने । (३४०।१)

आच्छाद्यैरण्डजैः पत्रैर् उष्णो यामद्वयाद्भवेत् ॥ (३४०।२)

त्रिरात्रं धान्यराशिस्थं तत्ततो मर्दयेद् दृढम् । (३४१।१)

रजस्तद्वस्त्रगलितं नीरे तरति हंसवत् । (३४१।२)

तीक्ष्णं मुण्डं कान्तलौहं निरुत्थं जायते मृतम् ॥ (३४१।३)

तीक्ष्णलोह:: माऋअणक्षिपेद्वा द्वादशांशेन दरदं तीक्ष्णचूर्णतः । (३४२।१)

कन्यानीरेण संमर्द्य यामयुग्मं च संपुटेत् । (३४२।२)

एवं सप्तपुटे मृत्युं लौहचूर्णम् अवाप्नुयात् ॥ (३४२।३)

इरोन्:: मारण:: wइथ् मित्रपञ्चकसर्वमेतन्मृतं लौहं पक्तव्यं मित्रपञ्चकैः । (३४३।१)

यद्येवं स्यान्निरुत्थं च सेव्यं रक्तिचतुष्टयम् ॥ (३४३।२)

मित्रपञ्चकमधु सर्पिस्तथा गुञ्जा टङ्गणं गुग्गुलुस्तथा । (३४४।१)

मित्रपञ्चकमेतत्तु गणितं धातुमेलने ॥ (३४४।२)

इरोन्:: मारण:: निरुत्थगोघृतं गन्धकं लौहं तप्तखल्ले विमर्दयेत् । (३४५।१)

दिनैकं कन्यकाद्रावै रुद्ध्वा गजपुटे पचेत् । (३४५।२)

इत्येवं सर्वलौहानां कर्तव्यं स्यान्निरुत्थितम् ॥ (३४५।३)

इरोन्:: भस्मन्:: मारणमर्दयेच्च लौहभस्म गुञ्जामध्वाज्यटङ्गणैः । (३४६।१)

धमेद्वह्नौ पुनर्लौहं तदा योज्यं रसायने ॥ (३४६।२)

इरोन्:: मन्डूर।रुस्त्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्कृष्णायः शोथशूलार्शःक्रिमिपाण्डुत्वशोषनुत् । (३४७।१)

वयस्यं गुरु चक्षुष्यं सर्वमेदोऽनिलापहम् ॥ (३४७।२)

आयुःप्रदाता बलवीर्य्यकर्ता रोगापहर्ता मदनस्य कर्ता । (३४८।१)

अयःसमानं नहि किंचिद् अस्ति रसायनं श्रेष्ठतमं नराणाम् ॥ (३४८।२)

इरोन्:: मेदिच्। उसे:: अहितकूष्माण्डं तिलतैलं च रसोनं राजिकां तथा । (३४९।१)

मद्यम् अम्लरसं चैव त्यजेल्लौहस्य सेवकः ॥ (३४९।२)

इरोन्:: अनोर्द्नुन्ग् नछ् ग्तेसामान्याद्द्विगुणं क्रौञ्चं कालिङ्गोऽष्टगुणस्ततः । (३५०।१)

कलेः शतगुणं भद्रं भद्राद्वज्रं सहस्रधा ॥ (३५०।२)

वज्राच्छतगुणं पाण्डिर् निरङ्गं दशभिर्गुणैः । (३५१।१)

ततः कोटिसहस्रैर्वा कान्तलौहं महागुणम् ॥ (३५१।२)

इरोन्:: मण्डूर:: मेदिच्। उसेये गुणा मारिते मुण्डे ते गुणा मुण्डकिट्टके । (३५२।१)

तस्मात् सर्वत्र मण्डूरं रोगशान्त्यै प्रयोजयेत् ॥ (३५२।२)

मण्डूर:: अगे => क़ुअलित्य्शतोर्ध्वमुत्तमं किट्टं मध्यं चाशीतिवार्षिकम् । (३५३।१)

अधमं षष्टिवर्षीयं ततो हीनं विषोपमम् ॥ (३५३।२)

मण्डूर:: मेदिच्। उसेदग्ध्वाक्षकाष्ठैर् मलम् आयसं तु गोमूत्रनिर्वापितम् अष्टवारान् । (३५४।१)

विचूर्ण्य लीढं मधुनाचिरेण कुम्भाह्वयं पाण्डुगदं निहन्ति ॥ (३५४।२)

इरोन्:: ग्तेकिट्टाद्दशगुणं मुण्डं मुण्डात्तीक्ष्णं शताधिकम् । (३५५।१)

तीक्ष्णाल्लक्षगुणं कान्तं भक्षणात्कुरुते गुणम् ॥ (३५५।२)

मेतल्स्:: मारणनागैः सुवर्णं रजतं च ताप्यैर् गन्धेन ताम्रं शिलया च नागम् । (३५६।१)

तालेन वङ्गं विविधं च लौहं नारीपयो हन्ति च हिङ्गुलेन ॥ (३५६।२)

जेwएल्, पेअर्ल्, चोरल्:: शोधनस्वेदयेद्दोलिकायन्त्रे जयन्त्याः स्वरसेन च । (३५७।१)

मणिमुक्ताप्रवालानि यामैकेन च शोधयेत् ॥ (३५७।२)

पेअर्ल्:: मारणमुक्ताफलानि शुद्धानि खल्ले पिष्ट्वा पुटेल्लघु । (३५८।१)

वज्र:: मारणएवं भस्मत्वमाप्नोति वज्रकं काञ्जियोगतः ॥ (३५८।२)

पेअर्ल्, चोरल्, जेwएल्:: मारणकुमार्या तण्डुलीयेन तुल्येन च निषेचयेत् । (३५९।१)

प्रत्येकं सप्तवारांश्च तप्ततप्तानि कृत्स्नशः ॥ (३५९।२)

मौक्तिकानि प्रवालानि तथा रत्नान्यशेषतः । (३६०।१)

क्षणाद्विविधवर्णानि म्रियन्ते नात्र संशयः ॥ (३६०।२)

चोरल्:: मारणस्त्रीदुग्धेन प्रवालं च भावयित्वा तु हण्डिके । (३६१।१)

मध्येऽपि तक्रसहितं स्थापयेत्तां निरोधयेत् । (३६१।२)

चुल्ल्यामग्निप्रतापेन म्रियते प्रहरद्वये ॥ (३६१।३)

जेwएल्:: शोधनकुलत्थस्य पलशतं वारिद्रोणेन पाचयेत् । (३६२।१)

तस्मिन्पादावशेषे च क्वाथेऽष्टौ मणयः शिलाः ॥ (३६२।२)

आतपे त्रिदिनं शोध्याः क्वाथसिक्ताः पुनः पुनः । (३६३।१)

शुध्यन्ते सर्वरत्नानि मणयश्च न संशयः ॥ (३६३।२)

विष:: शोधनकृत्वा चणकसंस्थानं गोमूत्रैर् भावयेत् त्र्यहम् । (३६४।१)

समटङ्गणसम्पिष्टं मृतमित्युच्यते विषम् ॥ (३६४।२)

विष:: शोधनअथवा त्रैफले क्वाथे विषं शुध्यति पाचितम् । (३६५।१)

दोलायां त्रिफलाक्वाथे छागीक्षीरे च पाचितम् ॥ (३६५।२)

गोमूत्रपूर्णपात्रे च दोलायन्त्रे विषं पचेत् । (३६६।१)

दशतोलकमानेन चादौ वैद्यो दिवानिशम् ॥ (३६६।२)

विष:: शोधनविषभागांश्चणकवत् स्थूलान् कृत्वा तु भाजने । (३६७।१)

तत्र गोमूत्रकं दत्त्वा प्रत्यहं नित्यनूतनम् ॥ (३६७।२)

शोषयेत्त्रिदिनादूर्ध्वं धृत्वा तीव्रातपे ततः । (३६८।१)

प्रयोगेषु प्रयुञ्जीत भागमानेन तद्विधम् ॥ (३६८।२)

उपविषअर्कसेहुण्डधुस्तूरलाङ्गलीकरवीरकाः । (३६९।१)

गुञ्जाहिफेनावित्येताः सप्तोपविषजातयः ॥ (३६९।२)

उपविष:: शोधनधुस्तूरस्य च यद् बीजम् अन्यच्चोपविषं च यत् । (३७०।१)

तच्छोध्यं दोलिकायन्त्रे क्षीरपूर्णेऽथ पात्रके ॥ (३७०।२)

च्रोतोन् तिग्लिउम्:: शोधननिस्तुषं जयपालं च द्विधा कृत्वा विचक्षणः । (३७१।१)

एतद्बीजस्य मध्यं तु पत्रवत्परिवर्जयेत् ॥ (३७१।२)

अष्टमांशेन चूर्णेन टङ्गणस्य च मेलयेत् । (३७२।१)

केशयन्त्रे च तद्भाव्यं पाच्यं दुग्धेन संप्लुतम् । (३७२।२)

त्रिरात्रं शुद्धिमायाति जैपालममृतोपमम् ॥ (३७२।३)

स्नुहीक्षीरशुद्धिचिञ्चापत्ररसे कर्षे वस्त्रपूते पलद्वयम् । (३७३।१)

स्नुहीक्षीरं रौद्रयन्त्रे भावयेद् यत्नतः सुधीः । (३७३।२)

द्रवे शुष्के समुत्तार्य सर्वयोगेषु योजयेत् ॥ (३७३।३)

लेएछ्:: शोधन = प्रेपरतिओन् ड़ोर् ब्लोओद्लेत्तिन्ग्चिरन्तनीं जलौकां तु ताम्रपात्रेषु रक्षयेत् । (३७४।१)

चतुर्माषं निशाचूर्णं जलाष्टकपले क्षिपेत् ॥ (३७४।२)

तस्मिन्क्षिपेत् जलौकां तां स्वयं लालां परित्यजेत् । (३७५।१)

त्यक्तलाला जलौका च सा योज्या रक्तमोक्षणे ॥ (३७५।२)

लेएछ्:: बद् क़ुअलित्य्रोमपृष्ठा च कपिला रक्तरेखा च दुर्बला । (३७६।१)

वर्जनीया विशेषेण भिषजा कीर्तिमिच्छता ॥ (३७६।२)

अर्ग्य्रेइअ स्पेचिओस:: शोधनबीजमादौ समादाय रौद्रयन्त्रे विशोषयेत् । (३७७।१)

ईषत् सैन्धवयुक्तेन द्रवेण यत्नतः सुधीः । (३७७।२)

अपामार्गस्य वा तोयैर् वार्द्धक्यबीजशोधनम् ॥ (३७७।३)

अर्ग्य्रेइअ स्पेचिओस:: शोधनवृद्धदारकबीजं तु पलं दोलाकृतं पचेत् । (३७८।१)

दुग्धपूर्णेषु पात्रेषु ततः शुध्यति निश्चितम् ॥ (३७८।२)

निम्बू:: शोधनअपामार्गकषायेण निम्बुबीजं विशोधयेत् । (३७९।१)

च्रोतोन् तिग्लिउम्:: शोधनमूलक्वाथैः कुमार्याश्च जैपालबीजशोधनम् ॥ (३७९।२)

शोधन ओड़् दिड़्ड़ेरेन्त् प्लन्त्सिन्द्रवारुणिकक्वाथै राजवृक्षस्य बीजकम् । (३८०।१)

समूलोत्तरवारुण्या धुस्तूरबीजशोधनम् ॥ (३८०।२)

शिग्रुकार्पासबीजानि अपामार्गस्य बीजकम् । (३८१।१)

घर्मेण शोधनं तेषां न दद्यात्सैन्धवं ततः ॥ (३८१।२)

तिक्ता कोषातकी दन्ती पटोली चेन्द्रवारुणी । (३८२।१)

कटुतुम्बी देवदाली काकतुण्डी च शुध्यति ॥ (३८२।२)

धात्रीफलरसेनैव महाकालस्य शोधनम् ॥ (३८३।०)

करञ्जयुग्मयोर् बीजं भृङ्गराजेन शोधयेत् । (३८४।१)

गुञ्जादिसर्वबीजानां नरमूत्रैः पटु विना ॥ (३८४।२)

नारिकेलाम्बुना शोध्यं फलं भल्लातकोद्भवम् ॥ (३८५।०)

गुग्गुलु:: शोधनगुडूचीत्रिफलाक्वाथे क्षीरे चैव विशेषतः । (३८६।१)

पक्त्वा च खण्डशः शुद्धं गृह्णीयान्मृदु गुग्गुलुम् ॥ (३८६।२)