शाक्तविज्ञानŚāktavijñāna

ŚāktaVij, 1

1 of 1 · 60 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

स्थानं प्रवेशो रूपं च लक्षं लक्षणमेव च । (१।१)

sthānaṃ praveśo rūpaṃ ca lakṣaṃ lakṣaṇameva ca |

1.2१.२

उत्थापनं बोधनं च चक्रविश्राममेव च ॥ (१।२)

utthāpanaṃ bodhanaṃ ca cakraviśrāmameva ca ||

2.1२.१

भूमिकागमनं चैव अन्तावस्था तथैव च । (२।१)

bhūmikāgamanaṃ caiva antāvasthā tathaiva ca |

2.2२.२

विश्रामः परिणामश्च तथागमनमेव च ॥ (२।२)

viśrāmaḥ pariṇāmaśca tathāgamanameva ca ||

3.1३.१

इति त्रयोदशविधं शाक्तं विज्ञानमुत्तमम् । (३।१)

iti trayodaśavidhaṃ śāktaṃ vijñānamuttamam |

3.2३.२

सर्वेषु त्रिकशास्त्रेषु सूचितं शम्भुना स्वयम् ॥ (३।२)

sarveṣu trikaśāstreṣu sūcitaṃ śambhunā svayam ||

4.1४.१

नाभ्यधो ऽङ्गुलाः पञ्च मेढ्रस्योर्ध्वाङ्गुलद्वयम् । (४।१)

nābhyadho 'ṅgulāḥ pañca meḍhrasyordhvāṅguladvayam |

4.2४.२

तन्मध्ये कन्दनामा च चक्रस्थानमिति स्मृतम् ॥ (४।२)

tanmadhye kandanāmā ca cakrasthānamiti smṛtam ||

5.1५.१

प्राणापाननिरोधेन मनस्तत्रैव निःक्षिपेत् । (५।१)

prāṇāpānanirodhena manastatraiva niḥkṣipet |

5.2५.२

सम्यग् वायुगतिं जित्वा यावन् मध्यगतां नयेत् ॥ (५।२)

samyag vāyugatiṃ jitvā yāvan madhyagatāṃ nayet ||

6.1६.१

एष प्रवेश इत्य् आहू रूपं वक्ष्यामि चाधुना । (६।१)

eṣa praveśa ity āhū rūpaṃ vakṣyāmi cādhunā |

6.2६.२

शृङ्गाटकनिभं चक्रं षडरं चापरं ध्रुवम् ॥ (६।२)

śṛṅgāṭakanibhaṃ cakraṃ ṣaḍaraṃ cāparaṃ dhruvam ||

7.1७.१

दाडिमीकुसुमप्रख्यं कन्दं वै जातिलोहितम् । (७।१)

dāḍimīkusumaprakhyaṃ kandaṃ vai jātilohitam |

7.2७.२

एतद्रूपं समाख्यातं तृतीयं चिन्तनात्मकम् ॥ (७।२)

etadrūpaṃ samākhyātaṃ tṛtīyaṃ cintanātmakam ||

8.1८.१

तन्मध्ये निक्षिपेच् चित्तं यावत् तत्र स्थिरीकृतम् । (८।१)

tanmadhye nikṣipec cittaṃ yāvat tatra sthirīkṛtam |

8.2८.२

त्यक्तरुद्धो यदा वायुस्तदा लक्षं विनिर्दिशेत् ॥ (८।२)

tyaktaruddho yadā vāyustadā lakṣaṃ vinirdiśet ||

9.1९.१

कन्दचक्रस्य मध्यस्था त्व् अनाहतमयी कला । (९।१)

kandacakrasya madhyasthā tv anāhatamayī kalā |

9.2९.२

अधऊर्ध्वे रेखासंयुक्ता भुजंगकुटिलाकृतिः ॥ (९।२)

adhaūrdhve rekhāsaṃyuktā bhujaṃgakuṭilākṛtiḥ ||

10.1१०.१

ऊर्ध्वाधो ऽवस्थितावस्था सूर्याचन्द्रमसाव् उभौ । (१०।१)

ūrdhvādho 'vasthitāvasthā sūryācandramasāv ubhau |

10.2१०.२

सत्यं विराजमाना सा सहस्रार्कसमप्रभा ॥ (१०।२)

satyaṃ virājamānā sā sahasrārkasamaprabhā ||

11.1११.१

तामेवालोकयेच् छक्तिं मनाक् कुम्भकवृत्तिना । (११।१)

tāmevālokayec chaktiṃ manāk kumbhakavṛttinā |

11.2११.२

एतल् लक्षणम् उद्दिष्टम् उत्थापनम् अतः परम् ॥ (११।२)

etal lakṣaṇam uddiṣṭam utthāpanam ataḥ param ||

12.1१२.१

जुषद्रेचकवृत्त्या तु मन्त्रं चैव समुच्चरेत् । (१२।१)

juṣadrecakavṛttyā tu mantraṃ caiva samuccaret |

12.2१२.२

प्रबुद्धां चिन्तयेच्छक्तिं दण्डवत् परमेश्वरीम् ॥ (१२।२)

prabuddhāṃ cintayecchaktiṃ daṇḍavat parameśvarīm ||

13.1१३.१

आधारमध्यादायाता सुषुम्नामार्गम् आश्रिता । (१३।१)

ādhāramadhyādāyātā suṣumnāmārgam āśritā |

13.2१३.२

उत्थापनं समाख्यातं बोधनं परतस्तथा ॥ (१३।२)

utthāpanaṃ samākhyātaṃ bodhanaṃ paratastathā ||

14.1१४.१

कन्दस्थो वेधयेन् नाभिं ततो हृत्स्थं पितामहम् । (१४।१)

kandastho vedhayen nābhiṃ tato hṛtsthaṃ pitāmaham |

14.2१४.२

कण्ठस्थमच्युतं साक्षाद्रुद्रं तालुतले स्थितम् ॥ (१४।२)

kaṇṭhasthamacyutaṃ sākṣādrudraṃ tālutale sthitam ||

15.1१५.१

भ्रुवोर्मध्यगतं त्व् ईशं ब्रह्मद्वारे सदाशिवम् । (१५।१)

bhruvormadhyagataṃ tv īśaṃ brahmadvāre sadāśivam |

15.2१५.२

बोधयित्वा व्रजेद् आशु पदं चानाश्रितं शिवम् ॥ (१५।२)

bodhayitvā vrajed āśu padaṃ cānāśritaṃ śivam ||

16.1१६.१

एतद्बोधनम् उद्दिष्टं चक्रविश्रामणं ततः । (१६।१)

etadbodhanam uddiṣṭaṃ cakraviśrāmaṇaṃ tataḥ |

16.2१६.२

स्वाभाविकं दलं दीप्तं द्रवं स्थिरनभोपमम् ॥ (१६।२)

svābhāvikaṃ dalaṃ dīptaṃ dravaṃ sthiranabhopamam ||

17.1१७.१

अमृतं शेखरं चैव शक्तिर्ब्रह्मा तथैव च । (१७।१)

amṛtaṃ śekharaṃ caiva śaktirbrahmā tathaiva ca |

17.2१७.२

बिन्दुनादं तथा प्रोक्तं चक्रद्वादशकं किल ॥ (१७।२)

bindunādaṃ tathā proktaṃ cakradvādaśakaṃ kila ||

18.1१८.१

वेधयन्ती क्रमाच् छक्तिश्चक्रे चक्रे प्रतिक्षणम् । (१८।१)

vedhayantī kramāc chaktiścakre cakre pratikṣaṇam |

18.2१८.२

विश्रमेत् सा महादेवी चक्रविश्राम उत्तमः ॥ (१८।२)

viśramet sā mahādevī cakraviśrāma uttamaḥ ||

19.1१९.१

हृदयं कम्पते पूर्वं तालुकद्वारमेव च । (१९।१)

hṛdayaṃ kampate pūrvaṃ tālukadvārameva ca |

19.2१९.२

शिरश्च भ्रमते तस्य दृष्टिसंक्रान्तिलक्षणम् ॥ (१९।२)

śiraśca bhramate tasya dṛṣṭisaṃkrāntilakṣaṇam ||

20.1२०.१

एकैकं भ्रमयत्य् अङ्गम् अङ्गप्रत्यङ्गसंधिषु । (२०।१)

ekaikaṃ bhramayaty aṅgam aṅgapratyaṅgasaṃdhiṣu |

20.2२०.२

घूर्णते हृदयं चास्य सम्यग्विद्याप्रभावतः ॥ (२०।२)

ghūrṇate hṛdayaṃ cāsya samyagvidyāprabhāvataḥ ||

21.1२१.१

यानि यानि विकाराणि अवस्था कुरुते सतः । (२१।१)

yāni yāni vikārāṇi avasthā kurute sataḥ |

21.2२१.२

तेषु तेषु न भेतव्यं क्रीडति परमेश्वरी ॥ (२१।२)

teṣu teṣu na bhetavyaṃ krīḍati parameśvarī ||

22.1२२.१

अमृते सेयम् उन्मत्ता विकारान् कुरुते बहून् । (२२।१)

amṛte seyam unmattā vikārān kurute bahūn |

22.2२२.२

मलत्रयविकारौ बहुजन्मसु यत्कृतम् ॥ (२२।२)

malatrayavikārau bahujanmasu yatkṛtam ||

23.1२३.१

धुनोति समलान् पाशात् परशक्तिसमुत्थितान् । (२३।१)

dhunoti samalān pāśāt paraśaktisamutthitān |

23.2२३.२

भूमिकागमनं प्रोक्तम् अन्तावस्था तथोच्यते ॥ (२३।२)

bhūmikāgamanaṃ proktam antāvasthā tathocyate ||

24.1२४.१

यत् संक्रान्तौ रोमहर्षो ऽस्रुपातो जृम्भारम्भो गद्गदा गीर् गिरो ऽन्तः । (२४।१)

yat saṃkrāntau romaharṣo 'srupāto jṛmbhārambho gadgadā gīr giro 'ntaḥ |

24.2२४.२

ग्रन्थिस्फोटः स्पर्शदिव्यप्रहर्षो बिन्दुस्पन्दा नाभिकन्दात् स्फुरन्ति ॥ (२४।२)

granthisphoṭaḥ sparśadivyapraharṣo binduspandā nābhikandāt sphuranti ||

25.1२५.१

अन्तावस्था समाख्याता विश्रामस् त्व् अधुनोच्यते । (२५।१)

antāvasthā samākhyātā viśrāmas tv adhunocyate |

25.2२५.२

नाभिचक्रविनिर्याता यदा शक्तिः प्रबुध्यते ॥ (२५।२)

nābhicakraviniryātā yadā śaktiḥ prabudhyate ||

26.1२६.१

तदा त्व् अस्तमितं सर्वमक्षग्रामं बहिः स्थितम् । (२६।१)

tadā tv astamitaṃ sarvamakṣagrāmaṃ bahiḥ sthitam |

26.2२६.२

यदा सा परमा शक्तिः सुलीना परमे पदे ॥ (२६।२)

yadā sā paramā śaktiḥ sulīnā parame pade ||

27.1२७.१

तदा न विन्दते किंचिद् विषयी विषयान्तरम् । (२७।१)

tadā na vindate kiṃcid viṣayī viṣayāntaram |

27.2२७.२

शिवे विश्राम्यते शक्तिस्तदा विश्राम उच्यते ॥ (२७।२)

śive viśrāmyate śaktistadā viśrāma ucyate ||

28.1२८.१

यत्र विश्रमणं शक्तेर्मनस्तत्र लयं व्रजेत् । (२८।१)

yatra viśramaṇaṃ śaktermanastatra layaṃ vrajet |

28.2२८.२

तदात्मा परमात्मत्वे ज्ञातव्यो निश्चितात्मभिः ॥ (२८।२)

tadātmā paramātmatve jñātavyo niścitātmabhiḥ ||

29.1२९.१

शिवीभूतो भवत्यात्मा परिणामः स एव हि । (२९।१)

śivībhūto bhavatyātmā pariṇāmaḥ sa eva hi |

29.2२९.२

सदा स वर्षते दिव्यम् अमृतं जन्तुजीवनम् ॥ (२९।२)

sadā sa varṣate divyam amṛtaṃ jantujīvanam ||

30.1३०.१

चित्तं तत्र तु संधार्य पुनर्दैवी विशेत्तु सा । (३०।१)

cittaṃ tatra tu saṃdhārya punardaivī viśettu sā |

30.2३०.२

तदा त्व् आगमनं प्रोक्तमेवं सम्यक् त्रयोदश ॥ (३०।२)

tadā tv āgamanaṃ proktamevaṃ samyak trayodaśa ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ŚāktaVij, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit