तत्त्ववैशारदीTattvavaiśāradī

zu YS, 4, 1.1

1 of 1 · 17 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तद् एवं प्रथमद्वितीयतृतीयपादैः समाधितत्साधनतद्विभूतयः प्राधान्येन व्युत्पादिताः ॥ (१।१)

tad evaṃ prathamadvitīyatṛtīyapādaiḥ samādhitatsādhanatadvibhūtayaḥ prādhānyena vyutpāditāḥ ||

2.1२.१

इतरत्तु प्रासङ्गिकम् औपोद्घातिकं चोक्तम् ॥ (२।१)

itarattu prāsaṅgikam aupodghātikaṃ coktam ||

3.1३.१

इहेदानीं तद्धेतुकं कैवल्यं व्युत्पादनीयम् ॥ (३।१)

ihedānīṃ taddhetukaṃ kaivalyaṃ vyutpādanīyam ||

4.1४.१

न चैतत्कैवल्यभागीयं चित्तं परलोकं च परलोकिनं विज्ञानातिरिक्तं चित्तकरणसुखाद्यात्मकशब्दाद्युपभोक्तारम् आत्मानं च प्रसंख्यानपरमकाष्ठां च विना व्युत्पाद्य शक्यं वक्तुमिति तद् एतत् सर्वम् अत्र पादे व्युत्पादनीयम् इतरच्च प्रसङ्गाद् उपोद्घाताद् वा ॥ (४।१)

na caitatkaivalyabhāgīyaṃ cittaṃ paralokaṃ ca paralokinaṃ vijñānātiriktaṃ cittakaraṇasukhādyātmakaśabdādyupabhoktāram ātmānaṃ ca prasaṃkhyānaparamakāṣṭhāṃ ca vinā vyutpādya śakyaṃ vaktumiti tad etat sarvam atra pāde vyutpādanīyam itaracca prasaṅgād upodghātād vā ||

5.1५.१

तत्र प्रथमं सिद्धचित्तेषु कैवल्यभागीयं चित्तं निर्धारयितुकामः पञ्चतयीं सिद्धिम् आह जन्मौषधिमन्त्रतपःसमाधिजाः सिद्धयः ॥ (५।१)

tatra prathamaṃ siddhacitteṣu kaivalyabhāgīyaṃ cittaṃ nirdhārayitukāmaḥ pañcatayīṃ siddhim āha janmauṣadhimantratapaḥsamādhijāḥ siddhayaḥ ||

6.1६.१

व्याचष्टे देहान्तरितेति ॥ (६।१)

vyācaṣṭe dehāntariteti ||

7.1७.१

स्वर्गोपभोगभागीयात् कर्मणो मनुष्यजातीयाचरितात् कुतश्चिन् निमित्ताल् लब्धपरिपाकात् क्वचिद् देवनिकाये जातमात्रस्यैव दिव्यदेहान्तरिता सिद्धिरणिमाद्या भवतीति ॥ (७।१)

svargopabhogabhāgīyāt karmaṇo manuṣyajātīyācaritāt kutaścin nimittāl labdhaparipākāt kvacid devanikāye jātamātrasyaiva divyadehāntaritā siddhiraṇimādyā bhavatīti ||

8.1८.१

ओषधिसिद्धिम् आह असुरभवनेष्विति ॥ (८।१)

oṣadhisiddhim āha asurabhavaneṣviti ||

9.1९.१

मनुष्यो हि कुतश्चिन्निमित्ताद् असुरभवनम् उपसंप्राप्तः कमनीयाभिर् असुरकन्याभिर् उपनीतं रसायनम् उपयुज्याजरामरणत्वम् अन्याश्च सिद्धीर् आसादयति ॥ (९।१)

manuṣyo hi kutaścinnimittād asurabhavanam upasaṃprāptaḥ kamanīyābhir asurakanyābhir upanītaṃ rasāyanam upayujyājarāmaraṇatvam anyāśca siddhīr āsādayati ||

10.1१०.१

इहैव वा रसायनोपयोगेन यथा माण्डव्यो मुनी रसोपयोगाद् विन्ध्यवासीति ॥ (१०।१)

ihaiva vā rasāyanopayogena yathā māṇḍavyo munī rasopayogād vindhyavāsīti ||

11.1११.१

मन्त्रसिद्धिम् आह मन्त्रैर् इति ॥ (११।१)

mantrasiddhim āha mantrair iti ||

12.1१२.१

तपःसिद्धिमाह तपसेति ॥ (१२।१)

tapaḥsiddhimāha tapaseti ||

13.1१३.१

संकल्पसिद्धिम् आह कामरूपीति ॥ (१३।१)

saṃkalpasiddhim āha kāmarūpīti ||

14.1१४.१

यदेव कामयतेऽणिमादि तदेकपदे ऽस्य भवतीति ॥ (१४।१)

yadeva kāmayate'ṇimādi tadekapade 'sya bhavatīti ||

15.1१५.१

यत्र कामयते श्रोतुं वा मन्तुं वा तत्र तदेव शृणोति मनुते वेति ॥ (१५।१)

yatra kāmayate śrotuṃ vā mantuṃ vā tatra tadeva śṛṇoti manute veti ||

16.1१६.१

आदिशब्दाद्दर्शनादयः संगृहीता इति ॥ (१६।१)

ādiśabdāddarśanādayaḥ saṃgṛhītā iti ||

17.1१७.१

समाधिजाः सिद्धयो व्याख्याता अधस्तने पादे ॥ (१७।१)

samādhijāḥ siddhayo vyākhyātā adhastane pāde ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Tattvavaiśāradī zu YS, 4, 1.1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit