विंशतिकाकारिकाViṃśatikākārikā

ViṃKār, 1

1 of 1 · 45 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

विज्ञप्तिमात्रमेवेदमसदर्थावभासनात् । (१।१)

vijñaptimātramevedamasadarthāvabhāsanāt |

1.2१.२

यद्वत् तैमिरिकस्यासत्केशोण्ड्रकादिदर्शनम् ॥ (१।२)

yadvat taimirikasyāsatkeśoṇḍrakādidarśanam ||

2.1२.१

न देशकालनियमः संतानानियमो न च । (२।१)

na deśakālaniyamaḥ saṃtānāniyamo na ca |

2.2२.२

न च कृत्यक्रिया युक्ता विज्ञप्तिर्यदि नार्थतः ॥ (२।२)

na ca kṛtyakriyā yuktā vijñaptiryadi nārthataḥ ||

3.1३.१

देशादिनियमः सिद्धः स्वप्नवत् प्रेतवत्पुनः । (३।१)

deśādiniyamaḥ siddhaḥ svapnavat pretavatpunaḥ |

3.2३.२

संतानानियमः सर्वैः पूयनद्यादिदर्शने ॥ (३।२)

saṃtānāniyamaḥ sarvaiḥ pūyanadyādidarśane ||

4.1४.१

स्वप्नोपघातवत्कृत्यक्रिया नरकवत्पुनः । (४।१)

svapnopaghātavatkṛtyakriyā narakavatpunaḥ |

4.2४.२

नरकपालादिदर्शने तैश्च बाधने ॥ (४।२)

narakapālādidarśane taiśca bādhane ||

5.1५.१

तिरश्चां संभवः स्वर्गे यथा च नरके तथा । (५।१)

tiraścāṃ saṃbhavaḥ svarge yathā ca narake tathā |

5.2५.२

न प्रेतानां यतस्तज्जं दुःखं नानुभवन्ति ते ॥ (५।२)

na pretānāṃ yatastajjaṃ duḥkhaṃ nānubhavanti te ||

6.1६.१

यदि तत्कर्मभिस्तत्र भूतानां संभवस्तथा । (६।१)

yadi tatkarmabhistatra bhūtānāṃ saṃbhavastathā |

6.2६.२

इष्यते परिणामश्च किं विज्ञानस्य नेष्यते ॥ (६।२)

iṣyate pariṇāmaśca kiṃ vijñānasya neṣyate ||

7.1७.१

कर्मणो वासनान्यत्र फलमन्यत्र कल्प्यते । (७।१)

karmaṇo vāsanānyatra phalamanyatra kalpyate |

7.2७.२

तत्रैव नेष्यते यत्र वासना किं नु कारणम् ॥ (७।२)

tatraiva neṣyate yatra vāsanā kiṃ nu kāraṇam ||

8.1८.१

रूपाद्यायतनास्तित्वं तद्विनेयजनं प्रति । (८।१)

rūpādyāyatanāstitvaṃ tadvineyajanaṃ prati |

8.2८.२

अभिप्रायवशादुक्तमुपपादुकसत्त्ववत् ॥ (८।२)

abhiprāyavaśāduktamupapādukasattvavat ||

9.1९.१

नास्तीह सत्त्व आत्मा वा धर्मास्त्वेते सहेतुकाः । (९।१)

nāstīha sattva ātmā vā dharmāstvete sahetukāḥ |

9.2९.२

यतः स्वबीजाद् विज्ञप्तिर्यदाभासा प्रवर्तते । (९।२)

yataḥ svabījād vijñaptiryadābhāsā pravartate |

9.3९.३

द्विविधायतनत्वेन ते तस्या मुनिरब्रवीत् ॥ (९।३)

dvividhāyatanatvena te tasyā munirabravīt ||

10.1१०.१

तथा पुद्गलनैरात्म्यप्रवेशो हि अन्यथा पुनः । (१०।१)

tathā pudgalanairātmyapraveśo hi anyathā punaḥ |

10.2१०.२

देशना धर्मनैरात्म्यप्रवेशः कल्पितात्मना ॥ (१०।२)

deśanā dharmanairātmyapraveśaḥ kalpitātmanā ||

11.1११.१

न तदेकं न चानेकं विषयः परमाणुशः । (११।१)

na tadekaṃ na cānekaṃ viṣayaḥ paramāṇuśaḥ |

11.2११.२

न च ते संहता यस्मात्परमाणुर्न सिध्यति ॥ (११।२)

na ca te saṃhatā yasmātparamāṇurna sidhyati ||

12.1१२.१

षट्केन युगपद्योगात्परमाणोः षडंशता । (१२।१)

ṣaṭkena yugapadyogātparamāṇoḥ ṣaḍaṃśatā |

12.2१२.२

षण्णां समानदेशत्वात्पिण्डः स्यादणुमात्रकः ॥ (१२।२)

ṣaṇṇāṃ samānadeśatvātpiṇḍaḥ syādaṇumātrakaḥ ||

13.1१३.१

परमाणोरसंयोगे तत्संघातेऽस्ति कस्य सः । (१३।१)

paramāṇorasaṃyoge tatsaṃghāte'sti kasya saḥ |

13.2१३.२

न चानवयवत्वेन तत्संयोगान्न सिध्यति ॥ (१३।२)

na cānavayavatvena tatsaṃyogānna sidhyati ||

14.1१४.१

दिग्भागभेदो यस्यास्ति तस्यैकत्वं न युज्यते । (१४।१)

digbhāgabhedo yasyāsti tasyaikatvaṃ na yujyate |

14.2१४.२

छायावृती कथं वा अन्यो न पिण्डश् चेन् न तस्य ते ॥ (१४।२)

chāyāvṛtī kathaṃ vā anyo na piṇḍaś cen na tasya te ||

15.1१५.१

एकत्वे न क्रमेणेतिर् युगपन् न ग्रहाग्रहौ । (१५।१)

ekatve na krameṇetir yugapan na grahāgrahau |

15.2१५.२

विच्छिन्नानेकवृत्तिश्च सूक्ष्मानीक्षा च नो भवेत् ॥ (१५।२)

vicchinnānekavṛttiśca sūkṣmānīkṣā ca no bhavet ||

16.1१६.१

प्रत्यक्षबुद्धिः स्वप्नादौ यथा सा च यदा तदा । (१६।१)

pratyakṣabuddhiḥ svapnādau yathā sā ca yadā tadā |

16.2१६.२

न सोऽर्थो दृश्यते तस्य प्रत्यक्षत्वं कथं मतम् ॥ (१६।२)

na so'rtho dṛśyate tasya pratyakṣatvaṃ kathaṃ matam ||

17.1१७.१

उक्तं यथा तदाभासा विज्ञप्तिः स्मरणं ततः । (१७।१)

uktaṃ yathā tadābhāsā vijñaptiḥ smaraṇaṃ tataḥ |

17.2१७.२

स्वप्नदृग्विषयाभावं नाप्रबुद्धो ऽवगच्छति ॥ (१७।२)

svapnadṛgviṣayābhāvaṃ nāprabuddho 'vagacchati ||

18.1१८.१

अन्योन्याधिपतित्वेन विज्ञप्तिनियमो मिथः । (१८।१)

anyonyādhipatitvena vijñaptiniyamo mithaḥ |

18.2१८.२

मिद्धेनोपहतं चित्तं स्वप्ने तेनासमं फलम् ॥ (१८।२)

middhenopahataṃ cittaṃ svapne tenāsamaṃ phalam ||

19.1१९.१

मरणं परविज्ञप्तिविशेषाद्विक्रिया यथा । (१९।१)

maraṇaṃ paravijñaptiviśeṣādvikriyā yathā |

19.2१९.२

स्मृतिलोपादिकान्येषां पिशाचादिमनोवशात् ॥ (१९।२)

smṛtilopādikānyeṣāṃ piśācādimanovaśāt ||

20.1२०.१

कथं वा दण्डकारण्यशून्यत्वमृषिकोपतः । (२०।१)

kathaṃ vā daṇḍakāraṇyaśūnyatvamṛṣikopataḥ |

20.2२०.२

मनोदण्डो महावद्यः कथं वा तेन सिध्यति ॥ (२०।२)

manodaṇḍo mahāvadyaḥ kathaṃ vā tena sidhyati ||

21.1२१.१

परचित्तविदां ज्ञानमयथार्थं कथं यथा । (२१।१)

paracittavidāṃ jñānamayathārthaṃ kathaṃ yathā |

21.2२१.२

स्वचित्तज्ञानम् अज्ञानाद्यथा बुद्धस्य गोचरः ॥ (२१।२)

svacittajñānam ajñānādyathā buddhasya gocaraḥ ||

22.1२२.१

विज्ञप्तिमात्रतासिद्धिः स्वशक्तिसदृशी मया । (२२।१)

vijñaptimātratāsiddhiḥ svaśaktisadṛśī mayā |

22.2२२.२

कृतेयं सर्वथा सा तु न चिन्त्या बुद्धगोचरः ॥ (२२।२)

kṛteyaṃ sarvathā sā tu na cintyā buddhagocaraḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

ViṃKār, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit