आर्यासप्तशतीĀryāsaptaśatī

Chapter 2

2 of 2 · 1,356 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अकारव्रज्याअवधिदिनावधिजीवाः प्रसीद जीवन्तु पथिकजनजायाः । (१।१)

akāravrajyāavadhidināvadhijīvāḥ prasīda jīvantu pathikajanajāyāḥ |

1.2१.२

दुर्लङ्घ्यवर्त्मशैलौ स्तनौ पिधेहि प्रपापालि ॥ (१।२)

durlaṅghyavartmaśailau stanau pidhehi prapāpāli ||

2.1२.१

अतिवत्सला सुशीला सेवाचतुरा मनोऽनुकूला च । (२।१)

ativatsalā suśīlā sevācaturā mano'nukūlā ca |

2.2२.२

अजनि विनीता गृहिणी सपदि सपत्नीस्तनोद्भेदे ॥ (२।२)

ajani vinītā gṛhiṇī sapadi sapatnīstanodbhede ||

3.1३.१

अयि कूलनिचुलमूलोच्छेदनदुःशीलवीचिवाचाले । (३।१)

ayi kūlaniculamūlocchedanaduḥśīlavīcivācāle |

3.2३.२

बकविघसपङ्कसारा न चिरात् कावेरि भवितासि ॥ (३।२)

bakavighasapaṅkasārā na cirāt kāveri bhavitāsi ||

4.1४.१

अयि विविधवचनरचने ददासि चन्द्रं करे समानीय । (४।१)

ayi vividhavacanaracane dadāsi candraṃ kare samānīya |

4.2४.२

व्यसनदिवसेषु दूति क्व पुनस् त्वं दर्शनीयासि ॥ (४।२)

vyasanadivaseṣu dūti kva punas tvaṃ darśanīyāsi ||

5.1५.१

अस्तु म्लानिर् लोको लाञ्छनम् अपदिशतु हीयताम् ओजः । (५।१)

astu mlānir loko lāñchanam apadiśatu hīyatām ojaḥ |

5.2५.२

तद् अपि न मुञ्चति स त्वां वसुधाछायाम् इव सुधांशुः ॥ (५।२)

tad api na muñcati sa tvāṃ vasudhāchāyām iva sudhāṃśuḥ ||

6.1६.१

अतिचापलं वितन्वन्न् अन्तर्निविशन् निकामकाठिन्यः । (६।१)

aticāpalaṃ vitanvann antarniviśan nikāmakāṭhinyaḥ |

6.2६.२

मुखरयसि स्वयम् एतां सद्वृत्तां शङ्कुर् इव घण्टाम् ॥ (६।२)

mukharayasi svayam etāṃ sadvṛttāṃ śaṅkur iva ghaṇṭām ||

7.1७.१

अङ्गेषु जीर्यति परं खञ्जनयूनोर् मनोभवप्रसरः । (७।१)

aṅgeṣu jīryati paraṃ khañjanayūnor manobhavaprasaraḥ |

7.2७.२

न पुनर् अनन्तर्गर्भितनिधिनि धरामण्डले केलिः ॥ (७।२)

na punar anantargarbhitanidhini dharāmaṇḍale keliḥ ||

8.1८.१

अन्धत्वम् अन्धसमये बधिरत्वं बधिरकाल आलम्ब्य । (८।१)

andhatvam andhasamaye badhiratvaṃ badhirakāla ālambya |

8.2८.२

श्रीकेशवयोः प्रणयी प्रजापतिर् नाभिवास्तव्यः ॥ (८।२)

śrīkeśavayoḥ praṇayī prajāpatir nābhivāstavyaḥ ||

9.1९.१

अयि कोषकार कुरुषे वनेचराणां पुरो गुणोद्गारम् । (९।१)

ayi koṣakāra kuruṣe vanecarāṇāṃ puro guṇodgāram |

9.2९.२

यन् न विदार्य विचारितजठरस् त्वं स खलु ते लाभः ॥ (९।२)

yan na vidārya vicāritajaṭharas tvaṃ sa khalu te lābhaḥ ||

10.1१०.१

अगणितमहिमा लङ्घितगुरुर् अधनेहः स्तनन्धयविरोधी । (१०।१)

agaṇitamahimā laṅghitagurur adhanehaḥ stanandhayavirodhī |

10.2१०.२

इष्टाकीर्तिस् तस्यास् त्वयि रागः प्राणनिरपेक्षः ॥ (१०।२)

iṣṭākīrtis tasyās tvayi rāgaḥ prāṇanirapekṣaḥ ||

11.1११.१

अपराधाद् अधिकं मां व्यथयति तव कपटवचनरचनेयम् । (११।१)

aparādhād adhikaṃ māṃ vyathayati tava kapaṭavacanaracaneyam |

11.2११.२

शस्त्राघातो न तथा सूचीव्यधवेदना यादृक् ॥ (११।२)

śastrāghāto na tathā sūcīvyadhavedanā yādṛk ||

12.1१२.१

असतीलोचनमुकुरे किम् अपि प्रतिफलति यन् मनोवर्ति । (१२।१)

asatīlocanamukure kim api pratiphalati yan manovarti |

12.2१२.२

सारस्वतम् अपि चक्षुः सतिमिरम् इव तन् न लक्षयति ॥ (१२।२)

sārasvatam api cakṣuḥ satimiram iva tan na lakṣayati ||

13.1१३.१

अन्यमुखे दुर्वादो यः प्रियवदने स एव परिहासः । (१३।१)

anyamukhe durvādo yaḥ priyavadane sa eva parihāsaḥ |

13.2१३.२

इतरेन्धनजन्मा यो धूमः सो ऽगुरुभवो धूपः ॥ (१३।२)

itarendhanajanmā yo dhūmaḥ so 'gurubhavo dhūpaḥ ||

14.1१४.१

अयि सुभग कुतुकतरला विचरन्ती सौरभानुसारेण । (१४।१)

ayi subhaga kutukataralā vicarantī saurabhānusāreṇa |

14.2१४.२

त्वयि मोहाय वराकी पतिता मधुपीव विषकुसुमे ॥ (१४।२)

tvayi mohāya varākī patitā madhupīva viṣakusume ||

15.1१५.१

अयि मुग्धगन्धसिन्धुरशङ्कामात्रेण दन्तिनो दलिताः । (१५।१)

ayi mugdhagandhasindhuraśaṅkāmātreṇa dantino dalitāḥ |

15.2१५.२

उपभुञ्जते करेणूः केवलम् इह मत्कुणाः करिणः ॥ (१५।२)

upabhuñjate kareṇūḥ kevalam iha matkuṇāḥ kariṇaḥ ||

16.1१६.१

अतिविनयवामनतनुर् विलङ्घते गेहदेहलीं न वधूः । (१६।१)

ativinayavāmanatanur vilaṅghate gehadehalīṃ na vadhūḥ |

16.2१६.२

अस्याः पुनर् आरभटीं कुसुम्भवाटी विजानाति ॥ (१६।२)

asyāḥ punar ārabhaṭīṃ kusumbhavāṭī vijānāti ||

17.1१७.१

अन्तर्गतैर् गुणैः किं द्वित्रा अपि यत्र साक्षिणो विरलाः । (१७।१)

antargatair guṇaiḥ kiṃ dvitrā api yatra sākṣiṇo viralāḥ |

17.2१७.२

स गुणो गीतेर् यद् असौ वनेचरं हरिणम् अपि हरति ॥ (१७।२)

sa guṇo gīter yad asau vanecaraṃ hariṇam api harati ||

18.1१८.१

अलुलितसकलविभूषां प्रातर् बालां विलोक्य मुदितं प्राक् । (१८।१)

alulitasakalavibhūṣāṃ prātar bālāṃ vilokya muditaṃ prāk |

18.2१८.२

प्रियशिरसि वीक्ष्य यावकम् अथ निःश्वसितं सपत्नीभिः ॥ (१८।२)

priyaśirasi vīkṣya yāvakam atha niḥśvasitaṃ sapatnībhiḥ ||

19.1१९.१

अयि लज्जावति निभरनिशीथरतनिःसहाङ्गि सुखसुप्ते । (१९।१)

ayi lajjāvati nibharaniśītharataniḥsahāṅgi sukhasupte |

19.2१९.२

लोचनकोकनदच्छदम् उन्मीलय सुप्रभातं ते ॥ (१९।२)

locanakokanadacchadam unmīlaya suprabhātaṃ te ||

20.1२०.१

अमिलितवदनम् अपीडितवक्षोरुहम् अतिविदूरजघनोरु । (२०।१)

amilitavadanam apīḍitavakṣoruham atividūrajaghanoru |

20.2२०.२

शपथशतेन भुजाभ्यां केवलम् आलिङ्गितो ऽस्मि तया ॥ (२०।२)

śapathaśatena bhujābhyāṃ kevalam āliṅgito 'smi tayā ||

21.1२१.१

अतिपूजिततारेयं दृष्टिः श्रुतिलङ्घनक्षमा सुतनु । (२१।१)

atipūjitatāreyaṃ dṛṣṭiḥ śrutilaṅghanakṣamā sutanu |

21.2२१.२

जिनसिद्धान्तस्थितिर् इव सवासना कं न मोहयति ॥ (२१।२)

jinasiddhāntasthitir iva savāsanā kaṃ na mohayati ||

22.1२२.१

अलम् अविषयभयलज्जावञ्चितम् आत्मानम् इयम् इयत् समयम् । (२२।१)

alam aviṣayabhayalajjāvañcitam ātmānam iyam iyat samayam |

22.2२२.२

नवपरिचितदयितगुणा शोचति नालपति शयनसखीः ॥ (२२।२)

navaparicitadayitaguṇā śocati nālapati śayanasakhīḥ ||

23.1२३.१

अनुरागवर्तिना तव विरहेणोग्रेण सा गृहीताङ्गी । (२३।१)

anurāgavartinā tava viraheṇogreṇa sā gṛhītāṅgī |

23.2२३.२

त्रिपुररिपुणेव गौरी वरतनुर् अर्धावशिष्टैव ॥ (२३।२)

tripuraripuṇeva gaurī varatanur ardhāvaśiṣṭaiva ||

24.1२४.१

अन्यप्रवणे प्रेयसि विपरीते स्रोतसीव विहितास्थाः । (२४।१)

anyapravaṇe preyasi viparīte srotasīva vihitāsthāḥ |

24.2२४.२

तद्गतिम् इच्छन्त्यः सखि भवन्ति विफलश्रमाः हास्याः ॥ (२४।२)

tadgatim icchantyaḥ sakhi bhavanti viphalaśramāḥ hāsyāḥ ||

25.1२५.१

अधिकः सर्वेभ्यो यः प्रियः प्रियेभ्यो हृदि स्थितः सततम् । (२५।१)

adhikaḥ sarvebhyo yaḥ priyaḥ priyebhyo hṛdi sthitaḥ satatam |

25.2२५.२

स लुठति विरहे जीवः कण्ठेऽस्यास् त्वम् इव सम्भोगे ॥ (२५।२)

sa luṭhati virahe jīvaḥ kaṇṭhe'syās tvam iva sambhoge ||

26.1२६.१

अनयनपथे प्रिये न व्यथा यथा दृश्य एव दुष्प्रापे । (२६।१)

anayanapathe priye na vyathā yathā dṛśya eva duṣprāpe |

26.2२६.२

म्लानैव केवलं निशि तपनशिला वासरे ज्वलति ॥ (२६।२)

mlānaiva kevalaṃ niśi tapanaśilā vāsare jvalati ||

27.1२७.१

अविभाव्यो मित्रेऽपि स्थितिमात्रेणैव नन्दयन् दयितः । (२७।१)

avibhāvyo mitre'pi sthitimātreṇaiva nandayan dayitaḥ |

27.2२७.२

रहसि व्यपदेशाद् अयम् अर्थः इवाराजके भोग्यः ॥ (२७।२)

rahasi vyapadeśād ayam arthaḥ ivārājake bhogyaḥ ||

28.1२८.१

अश्रौषीर् अपराधान् मम तथ्यं कथय मन्मुखं वीक्ष्य । (२८।१)

aśrauṣīr aparādhān mama tathyaṃ kathaya manmukhaṃ vīkṣya |

28.2२८.२

अभिधीयते न किं यदि न मानचौराननः कितवः ॥ (२८।२)

abhidhīyate na kiṃ yadi na mānacaurānanaḥ kitavaḥ ||

29.1२९.१

अन्योन्यम् अनुस्रोतसम् अन्यद् अथान्यत् तटात् तटं भजतोः । (२९।१)

anyonyam anusrotasam anyad athānyat taṭāt taṭaṃ bhajatoḥ |

29.2२९.२

उदितेऽर्केऽपि न माघस्नानं प्रसमाप्यते यूनोः ॥ (२९।२)

udite'rke'pi na māghasnānaṃ prasamāpyate yūnoḥ ||

30.1३०.१

अयि चूतवल्लि फलभरनताङ्गि विष्वग्विकासिसौरभ्ये । (३०।१)

ayi cūtavalli phalabharanatāṅgi viṣvagvikāsisaurabhye |

30.2३०.२

श्वपचघटकर्पराङ्का त्वं किल फलितापि विफलैव ॥ (३०।२)

śvapacaghaṭakarparāṅkā tvaṃ kila phalitāpi viphalaiva ||

31.1३१.१

अञ्जलिर् अकारि लोकैर् म्लानिम् अनाप्तैव रञ्जिता जगती । (३१।१)

añjalir akāri lokair mlānim anāptaiva rañjitā jagatī |

31.2३१.२

सन्ध्याया इव वसतिः स्वल्पापि सखे सुखायैव ॥ (३१।२)

sandhyāyā iva vasatiḥ svalpāpi sakhe sukhāyaiva ||

32.1३२.१

अगृहीतानुनयां माम् उपेक्ष्य सख्यो गता बतैकाहम् । (३२।१)

agṛhītānunayāṃ mām upekṣya sakhyo gatā bataikāham |

32.2३२.२

प्रसभं करोषि मयि चेत् त्वद् उपरि वपुर् अद्य मोक्ष्यामि ॥ (३२।२)

prasabhaṃ karoṣi mayi cet tvad upari vapur adya mokṣyāmi ||

33.1३३.१

अस्थिररागः कितवो मानी चपलो विदूषकस् त्वम् असि । (३३।१)

asthirarāgaḥ kitavo mānī capalo vidūṣakas tvam asi |

33.2३३.२

मम सख्याः पतसि करे पश्यामि यथा ऋजुर् भवसि ॥ (३३।२)

mama sakhyāḥ patasi kare paśyāmi yathā ṛjur bhavasi ||

34.1३४.१

अकरुण कातरमनसो दर्शितनीरा निरन्तरालेयम् । (३४।१)

akaruṇa kātaramanaso darśitanīrā nirantarāleyam |

34.2३४.२

त्वाम् अनु धावति विमुखं गङ्गेव भगीरथं दृष्टिः ॥ (३४।२)

tvām anu dhāvati vimukhaṃ gaṅgeva bhagīrathaṃ dṛṣṭiḥ ||

35.1३५.१

अन्तःकलुषस्तम्भितरसया भृङ्गारनालयेव मम । (३५।१)

antaḥkaluṣastambhitarasayā bhṛṅgāranālayeva mama |

35.2३५.२

अप्य् उन्मुखस्य विहिता वरवर्णिनि न त्वया तृप्तिः ॥ (३५।२)

apy unmukhasya vihitā varavarṇini na tvayā tṛptiḥ ||

36.1३६.१

अयि सरले सरलतरोर् मदमुदितद्विपकपोलपालेश् च । (३६।१)

ayi sarale saralataror madamuditadvipakapolapāleś ca |

36.2३६.२

अन्योन्यमुग्धगन्धव्यतिहारः कषणम् आचष्टे ॥ (३६।२)

anyonyamugdhagandhavyatihāraḥ kaṣaṇam ācaṣṭe ||

37.1३७.१

अस्याः कररुहखण्डितकाण्डपटप्रकटनिर्गता दृष्टिः । (३७।१)

asyāḥ kararuhakhaṇḍitakāṇḍapaṭaprakaṭanirgatā dṛṣṭiḥ |

37.2३७.२

पटविगलितनिष्कलुषा स्वदते पीयूषधारेव ॥ (३७।२)

paṭavigalitaniṣkaluṣā svadate pīyūṣadhāreva ||

38.1३८.१

अस्याः पतिगृहगमने करोति माताश्रुपिच्छिलां पदवीम् । (३८।१)

asyāḥ patigṛhagamane karoti mātāśrupicchilāṃ padavīm |

38.2३८.२

गुणगर्विता पुनर् असौ हसति शनैः शुष्करुदितमुखी ॥ (३८।२)

guṇagarvitā punar asau hasati śanaiḥ śuṣkaruditamukhī ||

39.1३९.१

अङ्के निवेश्य कूणितदृशः शनैर् अकरुणेति शंसन्त्याः । (३९।१)

aṅke niveśya kūṇitadṛśaḥ śanair akaruṇeti śaṃsantyāḥ |

39.2३९.२

मोक्ष्यामि वेणिबन्धं कदा नखैर् गन्धतैलाक्तैः ॥ (३९।२)

mokṣyāmi veṇibandhaṃ kadā nakhair gandhatailāktaiḥ ||

40.1४०.१

अलम् अनलंकृतिसुभगे भूषणम् उपहासविषयम् इतरासाम् । (४०।१)

alam analaṃkṛtisubhage bhūṣaṇam upahāsaviṣayam itarāsām |

40.2४०.२

कुरुषे वनस्पतिलता प्रसूनम् इव बन्ध्यवल्लीनाम् ॥ (४०।२)

kuruṣe vanaspatilatā prasūnam iva bandhyavallīnām ||

41.1४१.१

अबुधा अजङ्गमा अपि कयापि गत्या परं पदम् अवाप्ताः । (४१।१)

abudhā ajaṅgamā api kayāpi gatyā paraṃ padam avāptāḥ |

41.2४१.२

मन्त्रिण इति कीर्त्यन्ते नयबलगुटिका इव जनेन ॥ (४१।२)

mantriṇa iti kīrtyante nayabalaguṭikā iva janena ||

42.1४२.१

अतिशीलशीतलतया लोकेषु सखी मृदुप्रतापा नः । (४२।१)

atiśīlaśītalatayā lokeṣu sakhī mṛdupratāpā naḥ |

42.2४२.२

क्षणवाम्यदह्यमानः प्रतापम् अस्याः प्रियो वेद ॥ (४२।२)

kṣaṇavāmyadahyamānaḥ pratāpam asyāḥ priyo veda ||

43.1४३.१

अन्यास्व् अपि गृहिणीति ध्यायन्न् अभिलषितम् आप्नोति । (४३।१)

anyāsv api gṛhiṇīti dhyāyann abhilaṣitam āpnoti |

43.2४३.२

पश्यन् पाषाणमयीः प्रतिमा इव देवतात्वेन ॥ (४३।२)

paśyan pāṣāṇamayīḥ pratimā iva devatātvena ||

44.1४४.१

अनुपेत्य नीचभावं बालक परितो गभीरमधुरस्य । (४४।१)

anupetya nīcabhāvaṃ bālaka parito gabhīramadhurasya |

44.2४४.२

अस्याः प्रेम्णः पात्रं न भवसि सरितो रसस्येव ॥ (४४।२)

asyāḥ premṇaḥ pātraṃ na bhavasi sarito rasasyeva ||

45.1४५.१

अधिवासनम् आधेयं गुणमार्गम् अपेक्षते न च ग्रथनाम् । (४५।१)

adhivāsanam ādheyaṃ guṇamārgam apekṣate na ca grathanām |

45.2४५.२

कलयति युवजनमौलिं केतककलिका स्वरूपेण ॥ (४५।२)

kalayati yuvajanamauliṃ ketakakalikā svarūpeṇa ||

46.1४६.१

अपनीतनिखिलतापां सुभग स्वकरेण विनिहितां भवता । (४६।१)

apanītanikhilatāpāṃ subhaga svakareṇa vinihitāṃ bhavatā |

46.2४६.२

पतिशयनवारपालिज्वरौषधं वहति सा मालाम् ॥ (४६।२)

patiśayanavārapālijvarauṣadhaṃ vahati sā mālām ||

47.1४७.१

अगणितगुणेन सुन्दर कृत्वा चारित्रम् अप्य् उदासीनम् । (४७।१)

agaṇitaguṇena sundara kṛtvā cāritram apy udāsīnam |

47.2४७.२

भवतानन्यगतिः सा विहितावर्तेन तरणिर् इव ॥ (४७।२)

bhavatānanyagatiḥ sā vihitāvartena taraṇir iva ||

48.1४८.१

अनुरक्तरामया पुनर् आगतये स्थापितोत्तरीयस्य । (४८।१)

anuraktarāmayā punar āgataye sthāpitottarīyasya |

48.2४८.२

अप्य् एकवाससस् तव सर्वयुवभ्यो ऽधिका शोभा ॥ (४८।२)

apy ekavāsasas tava sarvayuvabhyo 'dhikā śobhā ||

49.1४९.१

अर्धः प्राणित्य् एको मृत इतरो मे विधुन्तुदस्येव । (४९।१)

ardhaḥ prāṇity eko mṛta itaro me vidhuntudasyeva |

49.2४९.२

सुधयेव प्रियया पथि संगत्यालिङ्गितार्धस्य ॥ (४९।२)

sudhayeva priyayā pathi saṃgatyāliṅgitārdhasya ||

50.1५०.१

अवधीरितो ऽपि निद्रामिषेण माहात्म्यमसृणया प्रियया । (५०।१)

avadhīrito 'pi nidrāmiṣeṇa māhātmyamasṛṇayā priyayā |

50.2५०.२

अवबोधितो ऽस्मि चपलो बाष्पस्थितमितेन तल्पेन ॥ (५०।२)

avabodhito 'smi capalo bāṣpasthitamitena talpena ||

51.1५१.१

अयि शब्दमात्रसाम्याद् आस्वादितशर्करस्य तव पथिक । (५१।१)

ayi śabdamātrasāmyād āsvāditaśarkarasya tava pathika |

51.2५१.२

स्वल्पो रसनाच्छेदः पुरतो जनहास्यता महती ॥ (५१।२)

svalpo rasanācchedaḥ purato janahāsyatā mahatī ||

52.1५२.१

अभिनवयौवनदुर्जयविपक्षजनहन्यमानमानापि । (५२।१)

abhinavayauvanadurjayavipakṣajanahanyamānamānāpi |

52.2५२.२

सूनोः पितृप्रियत्वाद् बिभर्ति सुभगामदं गृहिणी ॥ (५२।२)

sūnoḥ pitṛpriyatvād bibharti subhagāmadaṃ gṛhiṇī ||

53.1५३.१

अपमानितम् इव सम्प्रति गुरुणा ग्रीष्मेण दुर्बलं शैत्यम् । (५३।१)

apamānitam iva samprati guruṇā grīṣmeṇa durbalaṃ śaityam |

53.2५३.२

स्नानोत्सुकतरुणीस्तनकलशनिबद्धं पयो विशति ॥ (५३।२)

snānotsukataruṇīstanakalaśanibaddhaṃ payo viśati ||

54.1५४.१

अलसयति गात्रम् अखिलं क्लेशं मोचयति लोचनं हरति । (५४।१)

alasayati gātram akhilaṃ kleśaṃ mocayati locanaṃ harati |

54.2५४.२

स्वाप इव प्रेयान् मम मोक्तुं न ददाति शयनीयम् ॥ (५४।२)

svāpa iva preyān mama moktuṃ na dadāti śayanīyam ||

55.1५५.१

अंसावलम्बिकरधृतकचम् अभिषेकार्द्रधवलनखरेखम् । (५५।१)

aṃsāvalambikaradhṛtakacam abhiṣekārdradhavalanakharekham |

55.2५५.२

धौताधरनयनं वपुर् अस्त्रम् अनङ्गस्य तव निशितम् ॥ (५५।२)

dhautādharanayanaṃ vapur astram anaṅgasya tava niśitam ||

56.1५६.१

अविनिहितं विनिहितम् इव युवसु स्वच्छेषु वारवामदृशः । (५६।१)

avinihitaṃ vinihitam iva yuvasu svaccheṣu vāravāmadṛśaḥ |

56.2५६.२

उपदर्शयन्ति हृदयं दर्पणबिम्बेषु वदनम् इव ॥ (५६।२)

upadarśayanti hṛdayaṃ darpaṇabimbeṣu vadanam iva ||

57.1५७.१

अतिलज्जया त्वयैव प्रकटः प्रेयान् अकारि निभृतो ऽपि । (५७।१)

atilajjayā tvayaiva prakaṭaḥ preyān akāri nibhṛto 'pi |

57.2५७.२

प्रासादमौलिर् उपरि प्रसरन्त्या वैजयन्त्य् एव ॥ (५७।२)

prāsādamaulir upari prasarantyā vaijayanty eva ||

58.1५८.१

अन्योन्यग्रथनागुणयोगाद् गावः पदार्पणैर् बहुभिः । (५८।१)

anyonyagrathanāguṇayogād gāvaḥ padārpaṇair bahubhiḥ |

58.2५८.२

खलम् अपि तुदन्ति मेढीभूतं मध्यस्थम् आलम्ब्य ॥ (५८।२)

khalam api tudanti meḍhībhūtaṃ madhyastham ālambya ||

59.1५९.१

अननुग्रहेण न तथा व्यथयति कटुकूजितैर् यथा पिशुनः । (५९।१)

ananugraheṇa na tathā vyathayati kaṭukūjitair yathā piśunaḥ |

59.2५९.२

रुधिरादानाद् अधिकं दुनोति कर्णे क्वणन् मशकः ॥ (५९।२)

rudhirādānād adhikaṃ dunoti karṇe kvaṇan maśakaḥ ||

60.1६०.१

अग्रे लघिमा पश्चान् महतापि पिधीयते न हि महिम्ना । (६०।१)

agre laghimā paścān mahatāpi pidhīyate na hi mahimnā |

60.2६०.२

वामन इति त्रिविक्रमम् अभिदधति दशावतारविदः ॥ (६०।२)

vāmana iti trivikramam abhidadhati daśāvatāravidaḥ ||

61.1६१.१

अङ्के स्तनन्धयस् तव चरणे परिचारिका प्रियः पृष्ठे । (६१।१)

aṅke stanandhayas tava caraṇe paricārikā priyaḥ pṛṣṭhe |

61.2६१.२

अस्ति किमु लभ्यम् अधिकं गृहिणि यदा शङ्कसे बालाम् ॥ (६१।२)

asti kimu labhyam adhikaṃ gṛhiṇi yadā śaṅkase bālām ||

62.1६२.१

अधर उदस्तः कूजितम् आमीलितम् अक्षि लोलितो मौलिः । (६२।१)

adhara udastaḥ kūjitam āmīlitam akṣi lolito mauliḥ |

62.2६२.२

आसादितम् इव चुम्बनसुखम् अस्पर्शेऽपि तरुणाभ्याम् ॥ (६२।२)

āsāditam iva cumbanasukham asparśe'pi taruṇābhyām ||

63.1६३.१

अतिरभसेन भुजो ऽयं वृतिविवरेण प्रवेशितः सदनम् । (६३।१)

atirabhasena bhujo 'yaṃ vṛtivivareṇa praveśitaḥ sadanam |

63.2६३.२

दयितास्पर्शोल्लसितो नागच्छति वर्त्मना तेन ॥ (६३।२)

dayitāsparśollasito nāgacchati vartmanā tena ||

64.1६४.१

अम्बरमध्यनिविष्टं तवेदम् अतिचपलम् अलघु जघनतटम् । (६४।१)

ambaramadhyaniviṣṭaṃ tavedam aticapalam alaghu jaghanataṭam |

64.2६४.२

चातक इव नवम् अभ्रं निरीक्षमाणो न तृप्यामि ॥ (६४।२)

cātaka iva navam abhraṃ nirīkṣamāṇo na tṛpyāmi ||

65.1६५.१

अयम् अन्धकारसिन्धुरभाराक्रान्तावनीभराक्रान्तः । (६५।१)

ayam andhakārasindhurabhārākrāntāvanībharākrāntaḥ |

65.2६५.२

उन्नतपूर्वाद्रिमुखः कूर्मः सन्ध्यास्रम् उद्वमति ॥ (६५।२)

unnatapūrvādrimukhaḥ kūrmaḥ sandhyāsram udvamati ||

66.1६६.१

अन्तर्भूतो निवसति जडे जडः शिशिरमहसि हरिण इव । (६६।१)

antarbhūto nivasati jaḍe jaḍaḥ śiśiramahasi hariṇa iva |

66.2६६.२

अजडे शशीव तपने स तु प्रविष्टो ऽपि निःसरति ॥ (६६।२)

ajaḍe śaśīva tapane sa tu praviṣṭo 'pi niḥsarati ||

67.1६७.१

अगणितजनापवादा त्वत्पाणिस्पर्शहर्षतरलेयम् । (६७।१)

agaṇitajanāpavādā tvatpāṇisparśaharṣataraleyam |

67.2६७.२

आयास्यतो वराकी ज्वरस्य तल्पं प्रकल्पयति ॥ (६७।२)

āyāsyato varākī jvarasya talpaṃ prakalpayati ||

68.1६८.१

अप्य् एकवंशजनुषोः पश्यत पूर्णत्वतुच्छताभाजोः । (६८।१)

apy ekavaṃśajanuṣoḥ paśyata pūrṇatvatucchatābhājoḥ |

68.2६८.२

ज्याकार्मुकयोः कश्चिद् गुणभूतः कश्चिद् अपि भर्ता ॥ (६८।२)

jyākārmukayoḥ kaścid guṇabhūtaḥ kaścid api bhartā ||

69.1६९.१

अभिनवकेलिक्लान्ता कलयति बाला क्रमेण घर्माम्भः । (६९।१)

abhinavakeliklāntā kalayati bālā krameṇa gharmāmbhaḥ |

69.2६९.२

ज्याम् अर्पयितुं नमिता कुसुमास्त्रधनुर् लतेव मधु ॥ (६९।२)

jyām arpayituṃ namitā kusumāstradhanur lateva madhu ||

70.1७०.१

असती कुलजा धीरा प्रौढा प्रतिवेशिनी यद् आसक्तिम् । (७०।१)

asatī kulajā dhīrā prauḍhā prativeśinī yad āsaktim |

70.2७०.२

कुरुते सरसा च तदा ब्रह्मानन्दं तृणं मन्ये ॥ (७०।२)

kurute sarasā ca tadā brahmānandaṃ tṛṇaṃ manye ||

71.1७१.१

अविरलपतिताश्रु वपुः पाण्डु स्निग्धं तवोपनीतम् इदम् । (७१।१)

aviralapatitāśru vapuḥ pāṇḍu snigdhaṃ tavopanītam idam |

71.2७१.२

शतधौतम् आज्यम् इव मे स्मरशरदाहव्यथां हरति ॥ (७१।२)

śatadhautam ājyam iva me smaraśaradāhavyathāṃ harati ||

72.1७२.१

अन्तर् निपतितगुञ्जागुणरमणीयश् चकास्ति केदारः । (७२।१)

antar nipatitaguñjāguṇaramaṇīyaś cakāsti kedāraḥ |

72.2७२.२

निजगोपीविनयव्ययखेदेन विदीर्णहृदय इव ॥ (७२।२)

nijagopīvinayavyayakhedena vidīrṇahṛdaya iva ||

73.1७३.१

अमुना हतम् इदम् इदम् इति रुदती प्रतिवेशिनेऽङ्गम् अङ्गम् इयम् । (७३।१)

amunā hatam idam idam iti rudatī prativeśine'ṅgam aṅgam iyam |

73.2७३.२

रोषमिषदलितलज्जा गृहिणी दर्शयति पतिपुरतः ॥ (७३।२)

roṣamiṣadalitalajjā gṛhiṇī darśayati patipurataḥ ||

74.1७४.१

आकारव्रज्याआन्तरम् अपि बहिरिव हि व्यञ्जयितुं रसम् अशेषतः सततम् । (७४।१)

ākāravrajyāāntaram api bahiriva hi vyañjayituṃ rasam aśeṣataḥ satatam |

74.2७४.२

असती सत्कविसूक्तिः काचघटीति त्रयं वेद ॥ (७४।२)

asatī satkavisūktiḥ kācaghaṭīti trayaṃ veda ||

75.1७५.१

आलोक एव विमुखी क्वचिद् अपि दिवसे न दक्षिणा भवसि । (७५।१)

āloka eva vimukhī kvacid api divase na dakṣiṇā bhavasi |

75.2७५.२

छायेव तद् अपि तापं त्वम् एव मे हरसि मानवति ॥ (७५।२)

chāyeva tad api tāpaṃ tvam eva me harasi mānavati ||

76.1७६.१

आज्ञा काकुर् याच्ञाक्षेपो हसितं च शुष्करुदितं च । (७६।१)

ājñā kākur yācñākṣepo hasitaṃ ca śuṣkaruditaṃ ca |

76.2७६.२

इति निधुवनपाण्डित्यं ध्यायंस् तस्या न तृप्यामि ॥ (७६।२)

iti nidhuvanapāṇḍityaṃ dhyāyaṃs tasyā na tṛpyāmi ||

77.1७७.१

आज्ञापयिष्यसि पदं दास्यसि दयितस्य शिरसि किं त्वरसे । (७७।१)

ājñāpayiṣyasi padaṃ dāsyasi dayitasya śirasi kiṃ tvarase |

77.2७७.२

असमयमानिनि मुग्धे मा कुरु भग्नाङ्कुरं प्रेम ॥ (७७।२)

asamayamānini mugdhe mā kuru bhagnāṅkuraṃ prema ||

78.1७८.१

आसाद्य भङ्गम् अनया द्यूते विहिताभिरुचितकेलिपणे । (७८।१)

āsādya bhaṅgam anayā dyūte vihitābhirucitakelipaṇe |

78.2७८.२

निःसारयताक्षानिति कपटरुषोत्सारिताः सख्यः ॥ (७८।२)

niḥsārayatākṣāniti kapaṭaruṣotsāritāḥ sakhyaḥ ||

79.1७९.१

आदरणीयगुणा सखि महता निहितासि तेन शिरसि त्वम् । (७९।१)

ādaraṇīyaguṇā sakhi mahatā nihitāsi tena śirasi tvam |

79.2७९.२

तव लाघवदोषो ऽयं सौधपताकेव यच्चलसि ॥ (७९।२)

tava lāghavadoṣo 'yaṃ saudhapatākeva yaccalasi ||

80.1८०.१

आर्द्रम् अपि स्तनजघनान् निरस्य सुतनु त्वयैतद् उन्मुक्तम् । (८०।१)

ārdram api stanajaghanān nirasya sutanu tvayaitad unmuktam |

80.2८०.२

खस्थम् अवाप्तुम् इव त्वां तपनांशून् अंशुकं पिबति ॥ (८०।२)

khastham avāptum iva tvāṃ tapanāṃśūn aṃśukaṃ pibati ||

81.1८१.१

आरोपिता शिलायाम् अश्मेव त्वं भवेति मन्त्रेण । (८१।१)

āropitā śilāyām aśmeva tvaṃ bhaveti mantreṇa |

81.2८१.२

मग्नापि परिणयापदि जारमुखं वीक्ष्य हसितैव ॥ (८१।२)

magnāpi pariṇayāpadi jāramukhaṃ vīkṣya hasitaiva ||

82.1८२.१

आयाति याति खेदं करोति मधु हरति मधुकरीवान्या । (८२।१)

āyāti yāti khedaṃ karoti madhu harati madhukarīvānyā |

82.2८२.२

अधिदेवता त्वम् एव श्रीर् इव कमलस्य मम मनसः ॥ (८२।२)

adhidevatā tvam eva śrīr iva kamalasya mama manasaḥ ||

83.1८३.१

आसाद्य दक्षिणां दिशम् अविलम्बं त्यजति चोत्तरां तरणिः । (८३।१)

āsādya dakṣiṇāṃ diśam avilambaṃ tyajati cottarāṃ taraṇiḥ |

83.2८३.२

पुरुषं हरन्ति कान्ताः प्रायेण हि दक्षिणा एव ॥ (८३।२)

puruṣaṃ haranti kāntāḥ prāyeṇa hi dakṣiṇā eva ||

84.1८४.१

आदानपानलेपैः काश्चिद् गरलोपतापहारिण्यः । (८४।१)

ādānapānalepaiḥ kāścid garalopatāpahāriṇyaḥ |

84.2८४.२

सदसि स्थितैव सिद्धौषधिवल्ली कापि जीवयति ॥ (८४।२)

sadasi sthitaiva siddhauṣadhivallī kāpi jīvayati ||

85.1८५.१

आन्दोललोलकेशीं चलकाञ्चीकिङ्किणीगणक्वणिताम् । (८५।१)

āndolalolakeśīṃ calakāñcīkiṅkiṇīgaṇakvaṇitām |

85.2८५.२

स्मरसि पुरुषायितां तां स्मरचामरचिह्नयष्टिम् इव ॥ (८५।२)

smarasi puruṣāyitāṃ tāṃ smaracāmaracihnayaṣṭim iva ||

86.1८६.१

आक्षिपसि कर्णम् अक्ष्णा बलिर् अपि बद्धस् त्वया त्रिधा मध्ये । (८६।१)

ākṣipasi karṇam akṣṇā balir api baddhas tvayā tridhā madhye |

86.2८६.२

इति जितसकलवदान्ये तनुदाने लज्जसे सुतनु ॥ (८६।२)

iti jitasakalavadānye tanudāne lajjase sutanu ||

87.1८७.१

आक्षेपचरणलङ्घनकेशग्रहकेलिकुतुकतरलेन । (८७।१)

ākṣepacaraṇalaṅghanakeśagrahakelikutukataralena |

87.2८७.२

स्त्रीणां पतिर् अपि गुरुर् इति धर्मं न श्राविता सुतनुः ॥ (८७।२)

strīṇāṃ patir api gurur iti dharmaṃ na śrāvitā sutanuḥ ||

88.1८८.१

आगच्छतानवेक्षितपृष्ठेनार्थी वराटकेनेव । (८८।१)

āgacchatānavekṣitapṛṣṭhenārthī varāṭakeneva |

88.2८८.२

मुषितास्मि तेन जघनांशुकम् अपि वोढुं नशक्तेन ॥ (८८।२)

muṣitāsmi tena jaghanāṃśukam api voḍhuṃ naśaktena ||

89.1८९.१

आकुञ्चितैकजङ्घं दरावृतोर्ध्वोरु गोपितार्धोरु । (८९।१)

ākuñcitaikajaṅghaṃ darāvṛtordhvoru gopitārdhoru |

89.2८९.२

सुतनोः श्वसितक्रमनमदुदरस्फुटनाभि शयनम् इदम् ॥ (८९।२)

sutanoḥ śvasitakramanamadudarasphuṭanābhi śayanam idam ||

90.1९०.१

आदाय धनम् अनल्पं ददानया सुभग तावकं वासः । (९०।१)

ādāya dhanam analpaṃ dadānayā subhaga tāvakaṃ vāsaḥ |

90.2९०.२

मुग्धा रजकगृहिण्या कृता दिनैः कतिपयैर् निःस्वा ॥ (९०।२)

mugdhā rajakagṛhiṇyā kṛtā dinaiḥ katipayair niḥsvā ||

91.1९१.१

आस्तां वरम् अवकेशी मा दोहदमस्य रचय पूगतरोः । (९१।१)

āstāṃ varam avakeśī mā dohadamasya racaya pūgataroḥ |

91.2९१.२

एतस्मात् फलिताद् अपि केवलम् उद्वेगम् अधिगच्छ ॥ (९१।२)

etasmāt phalitād api kevalam udvegam adhigaccha ||

92.1९२.१

आरब्धम् अब्धिमथनं स्वहस्तयित्वा द्विजिह्वम् अमरैर् यत् । (९२।१)

ārabdham abdhimathanaṃ svahastayitvā dvijihvam amarair yat |

92.2९२.२

उचितस् तत्परिणामो विषमं विषम् एव यज्जातम् ॥ (९२।२)

ucitas tatpariṇāmo viṣamaṃ viṣam eva yajjātam ||

93.1९३.१

आवर्जितालकालि श्वासोत्कम्पस्तनार्पितैकभुजम् । (९३।१)

āvarjitālakāli śvāsotkampastanārpitaikabhujam |

93.2९३.२

शयनं रतिविवशतनोः स्मरामि शिथिलांशुकं तस्याः ॥ (९३।२)

śayanaṃ rativivaśatanoḥ smarāmi śithilāṃśukaṃ tasyāḥ ||

94.1९४.१

आम्राङ्कुरो ऽयम् अरुणश्यामलरुचिर् अस्थिनिर्गतः सुतनु । (९४।१)

āmrāṅkuro 'yam aruṇaśyāmalarucir asthinirgataḥ sutanu |

94.2९४.२

नवकमठकर्परपुटान् मूर्धेवोर्ध्वं गतः स्फुरति ॥ (९४।२)

navakamaṭhakarparapuṭān mūrdhevordhvaṃ gataḥ sphurati ||

95.1९५.१

आभङ्गुराग्रबहुगुणदीर्घास्वादप्रदा प्रियादृष्टिः । (९५।१)

ābhaṅgurāgrabahuguṇadīrghāsvādapradā priyādṛṣṭiḥ |

95.2९५.२

कर्षति मनो मदीयं ह्रदमीनं बडिशरज्जुर् इव ॥ (९५।२)

karṣati mano madīyaṃ hradamīnaṃ baḍiśarajjur iva ||

96.1९६.१

आलप यथा यथेच्छसि युक्तं तव कितव किम् अपवारयसि । (९६।१)

ālapa yathā yathecchasi yuktaṃ tava kitava kim apavārayasi |

96.2९६.२

स्त्रीजातिलाञ्छनम् असौ जीवितरङ्का सखी सुभग ॥ (९६।२)

strījātilāñchanam asau jīvitaraṅkā sakhī subhaga ||

97.1९७.१

आस्वादितो ऽसि मोहाद् बत विदिता वदनमाधुरी भवतः । (९७।१)

āsvādito 'si mohād bata viditā vadanamādhurī bhavataḥ |

97.2९७.२

मधुलिप्तक्षुर रसनाच्छेदाय परं विजानासि ॥ (९७।२)

madhuliptakṣura rasanācchedāya paraṃ vijānāsi ||

98.1९८.१

आकृष्टिभग्नकटकं केन तव प्रकृतिकोमलं सुभगे । (९८।१)

ākṛṣṭibhagnakaṭakaṃ kena tava prakṛtikomalaṃ subhage |

98.2९८.२

धन्येन भुजमृणालं ग्राह्यं मदनस्य राज्यम् इव ॥ (९८।२)

dhanyena bhujamṛṇālaṃ grāhyaṃ madanasya rājyam iva ||

99.1९९.१

आरुह्य दूरम् अगणितरौद्रक्लेशा प्रकाशयन्ती स्वम् । (९९।१)

āruhya dūram agaṇitaraudrakleśā prakāśayantī svam |

99.2९९.२

वातप्रतीच्छनपटी वहित्रम् इव हरसि मां सुतनु ॥ (९९।२)

vātapratīcchanapaṭī vahitram iva harasi māṃ sutanu ||

100.1१००.१

आयासः परहिंसा वैतंसिकसारमेय तव सारः । (१००।१)

āyāsaḥ parahiṃsā vaitaṃsikasārameya tava sāraḥ |

100.2१००.२

त्वाम् अपसार्य विभाज्यः कुरङ्ग एषो ऽधुनैवान्यैः ॥ (१००।२)

tvām apasārya vibhājyaḥ kuraṅga eṣo 'dhunaivānyaiḥ ||

101.1१०१.१

आनयति पथिकतरुणं हरिण इह प्रापयन्न् इवात्मानम् । (१०१।१)

ānayati pathikataruṇaṃ hariṇa iha prāpayann ivātmānam |

101.2१०१.२

उपकलम् अगो ऽपि कोमलकलम् आवलिकवलनोत्तरलः ॥ (१०१।२)

upakalam ago 'pi komalakalam āvalikavalanottaralaḥ ||

102.1१०२.१

आसीद् एव यद् आर्द्रः किम् अपि तदा किम् अयम् आहतो ऽप्य् आह । (१०२।१)

āsīd eva yad ārdraḥ kim api tadā kim ayam āhato 'py āha |

102.2१०२.२

निष्ठुरभावाद् अधुना कटूनि सखि रटति पटह इव ॥ (१०२।२)

niṣṭhurabhāvād adhunā kaṭūni sakhi raṭati paṭaha iva ||

103.1१०३.१

आज्ञाकरश् च ताडनपरिभवसहनश् च सत्यम् अहम् अस्याः । (१०३।१)

ājñākaraś ca tāḍanaparibhavasahanaś ca satyam aham asyāḥ |

103.2१०३.२

न तु शीलशीतलेयं प्रियेतरद् वक्तुम् अपि वेद ॥ (१०३।२)

na tu śīlaśītaleyaṃ priyetarad vaktum api veda ||

104.1१०४.१

आधाय दुग्धकलशे मन्थानं श्रान्तदोर्लता गोपी । (१०४।१)

ādhāya dugdhakalaśe manthānaṃ śrāntadorlatā gopī |

104.2१०४.२

अप्राप्तपारिजाता दैवे दोषं निवेशयति ॥ (१०४।२)

aprāptapārijātā daive doṣaṃ niveśayati ||

105.1१०५.१

आस्तां मानः कथनं सखीषु वा मयि निवेद्यदुर्विनये । (१०५।१)

āstāṃ mānaḥ kathanaṃ sakhīṣu vā mayi nivedyadurvinaye |

105.2१०५.२

शिथिलितरतिगुणगर्वा ममापि सा लज्जिता सुतनुः ॥ (१०५।२)

śithilitaratiguṇagarvā mamāpi sā lajjitā sutanuḥ ||

106.1१०६.१

आवर्तैर् आतर्पणशोभां डिण्डीरपाण्डुरैर् दधती । (१०६।१)

āvartair ātarpaṇaśobhāṃ ḍiṇḍīrapāṇḍurair dadhatī |

106.2१०६.२

गायति मुखरितसलिला प्रियसङ्गममङ्गलं सुरसा ॥ (१०६।२)

gāyati mukharitasalilā priyasaṅgamamaṅgalaṃ surasā ||

107.1१०७.१

इकारव्रज्याइयम् उद्गतिं हरन्तीनेत्रनिकोचं च विदधती पुरतः । (१०७।१)

ikāravrajyāiyam udgatiṃ harantīnetranikocaṃ ca vidadhatī purataḥ |

107.2१०७.२

न विजानीमः किं तव वदति सपत्नीव दिननिद्रा ॥ (१०७।२)

na vijānīmaḥ kiṃ tava vadati sapatnīva dinanidrā ||

108.1१०८.१

इदम् उभयभित्तिसंततहारगुणान्तर्गतैककुचमुकुलम् । (१०८।१)

idam ubhayabhittisaṃtatahāraguṇāntargataikakucamukulam |

108.2१०८.२

गुटिकाधनुर् इव बालावपुः स्मरः श्रयति कुतुकेन ॥ (१०८।२)

guṭikādhanur iva bālāvapuḥ smaraḥ śrayati kutukena ||

109.1१०९.१

इह शिखरिशिखरावलम्बिनि विनोददरतरलवपुषि तरुहरिणे । (१०९।१)

iha śikhariśikharāvalambini vinodadarataralavapuṣi taruhariṇe |

109.2१०९.२

पश्याभिलषति पतितुं विहगी निजनीडमोहेन ॥ (१०९।२)

paśyābhilaṣati patituṃ vihagī nijanīḍamohena ||

110.1११०.१

इक्षुर् नदीप्रवाहो द्यूतं मानग्रहश् च हे सुतनु । (११०।१)

ikṣur nadīpravāho dyūtaṃ mānagrahaś ca he sutanu |

110.2११०.२

भ्रूलतिका च तवेयं भङ्गे रसम् अधिकम् आवहति ॥ (११०।२)

bhrūlatikā ca taveyaṃ bhaṅge rasam adhikam āvahati ||

111.1१११.१

इन्दोर् इवास्य पुरतो यद् विमुखी सापवारणा भ्रमसि । (१११।१)

indor ivāsya purato yad vimukhī sāpavāraṇā bhramasi |

111.2१११.२

तत् कथय किं नु दुरितं सखि त्वया छाययेव कृतम् ॥ (१११।२)

tat kathaya kiṃ nu duritaṃ sakhi tvayā chāyayeva kṛtam ||

112.1११२.१

इह कपटकुतुकतरलितदृशि विश्वासं कुरङ्ग किं कुरुषे । (११२।१)

iha kapaṭakutukataralitadṛśi viśvāsaṃ kuraṅga kiṃ kuruṣe |

112.2११२.२

तव रभसतरलितेयं व्याधवधूर् वालधौ वलते ॥ (११२।२)

tava rabhasataraliteyaṃ vyādhavadhūr vāladhau valate ||

113.1११३.१

इह वहति बहु महोदधिविभूषणा मानगर्वम् इयम् उर्वी । (११३।१)

iha vahati bahu mahodadhivibhūṣaṇā mānagarvam iyam urvī |

113.2११३.२

देवस्य कमठमूर्तेः न पृष्ठं अपि निखिलम् आप्नोति ॥ (११३।२)

devasya kamaṭhamūrteḥ na pṛṣṭhaṃ api nikhilam āpnoti ||

114.1११४.१

ईकारव्रज्याईर्ष्यारोषज्वलितो निजपतिसङ्गं विचिन्तयंस् तस्याः । (११४।१)

īkāravrajyāīrṣyāroṣajvalito nijapatisaṅgaṃ vicintayaṃs tasyāḥ |

114.2११४.२

च्युतवसनजघनभावनसान्द्रानन्देन निर्वामि ॥ (११४।२)

cyutavasanajaghanabhāvanasāndrānandena nirvāmi ||

115.1११५.१

ईश्वरपरिग्रहोचितमोहो ऽस्यां मधुप किं मुधा पतसि । (११५।१)

īśvaraparigrahocitamoho 'syāṃ madhupa kiṃ mudhā patasi |

115.2११५.२

कनकाभिधानसारा वीतरसा कितवकलिकेयम् ॥ (११५।२)

kanakābhidhānasārā vītarasā kitavakalikeyam ||

116.1११६.१

ईषद् अवशिष्टजडिमा शिशिरे गतमात्र एव चिरम् अङ्गैः । (११६।१)

īṣad avaśiṣṭajaḍimā śiśire gatamātra eva ciram aṅgaiḥ |

116.2११६.२

नवयौवनेव तन्वी निषेव्यते निर्भरं वापी ॥ (११६।२)

navayauvaneva tanvī niṣevyate nirbharaṃ vāpī ||

117.1११७.१

उकारव्रज्याउल्लसितभ्रूधनुषा तव पृथुना लोचनेन रुचिराङ्गि । (११७।१)

ukāravrajyāullasitabhrūdhanuṣā tava pṛthunā locanena rucirāṅgi |

117.2११७.२

अचला अपि न महान्तः के चञ्चलभावम् आनीताः ॥ (११७।२)

acalā api na mahāntaḥ ke cañcalabhāvam ānītāḥ ||

118.1११८.१

उपनीय यन् नितम्बे भुजङ्गम् उच्चैर् अलम्बि विबुधैः श्रीः । (११८।१)

upanīya yan nitambe bhujaṅgam uccair alambi vibudhaiḥ śrīḥ |

118.2११८.२

एकः स मन्दरगिरिः सखि गरिमाणं समुद्वहतु ॥ (११८।२)

ekaḥ sa mandaragiriḥ sakhi garimāṇaṃ samudvahatu ||

119.1११९.१

उल्लसितलाञ्छनो ऽयं ज्योत्स्नावर्षी सुधाकरः स्फुरति । (११९।१)

ullasitalāñchano 'yaṃ jyotsnāvarṣī sudhākaraḥ sphurati |

119.2११९.२

आसक्तकृष्णचरणः शकट इव प्रकटितक्षीरः ॥ (११९।२)

āsaktakṛṣṇacaraṇaḥ śakaṭa iva prakaṭitakṣīraḥ ||

120.1१२०.१

उपचारानुनयास् ते कितवस्योपेक्षिताः सखीवचसा । (१२०।१)

upacārānunayās te kitavasyopekṣitāḥ sakhīvacasā |

120.2१२०.२

अधुना निष्ठुरम् अपि यदि स वदति कलिकैतवाद् यामि ॥ (१२०।२)

adhunā niṣṭhuram api yadi sa vadati kalikaitavād yāmi ||

121.1१२१.१

उषसि परिवर्तयन्त्या मुक्तादामोपवीततां नीतम् । (१२१।१)

uṣasi parivartayantyā muktādāmopavītatāṃ nītam |

121.2१२१.२

पुरुषायितवैदग्ध्यं व्रीडावति कैर्न कलितं ते ॥ (१२१।२)

puruṣāyitavaidagdhyaṃ vrīḍāvati kairna kalitaṃ te ||

122.1१२२.१

उड्डीनानाम् एषां प्रासादात् तरुणि पक्षिणां पङ्क्तिः । (१२२।१)

uḍḍīnānām eṣāṃ prāsādāt taruṇi pakṣiṇāṃ paṅktiḥ |

122.2१२२.२

विस्फुरति वैजयन्तीपवनच्छिन्नापविद्धेव ॥ (१२२।२)

visphurati vaijayantīpavanacchinnāpaviddheva ||

123.1१२३.१

उज्जागरितभ्रामितदन्तुरदलरुद्धमधुकरप्रकरे । (१२३।१)

ujjāgaritabhrāmitadanturadalaruddhamadhukaraprakare |

123.2१२३.२

काञ्चनकेतकि मा तव विकसतु सौरभ्यसम्भारः ॥ (१२३।२)

kāñcanaketaki mā tava vikasatu saurabhyasambhāraḥ ||

124.1१२४.१

उल्लसितभ्रूः किम् अतिक्रान्तं चिन्तयसि निस्तरङ्गाक्षि । (१२४।१)

ullasitabhrūḥ kim atikrāntaṃ cintayasi nistaraṅgākṣi |

124.2१२४.२

क्षुद्रापचारविरसः पाकः प्रेम्णो गुडस्येव ॥ (१२४।२)

kṣudrāpacāravirasaḥ pākaḥ premṇo guḍasyeva ||

125.1१२५.१

उद्दिश्य निःसरन्तीं सखीम् इयं कपटकोपकुटिलभ्रूः । (१२५।१)

uddiśya niḥsarantīṃ sakhīm iyaṃ kapaṭakopakuṭilabhrūḥ |

125.2१२५.२

एवम् अवतंसम् आक्षिपद् आहतदीपो यथा पतति ॥ (१२५।२)

evam avataṃsam ākṣipad āhatadīpo yathā patati ||

126.1१२६.१

उदितो ऽपि तुहिनगहने गगनप्रान्ते न दीप्यते तपनः । (१२६।१)

udito 'pi tuhinagahane gaganaprānte na dīpyate tapanaḥ |

126.2१२६.२

कठिनघृतपूरपूर्णे शरावशिरसि प्रदीप इव ॥ (१२६।२)

kaṭhinaghṛtapūrapūrṇe śarāvaśirasi pradīpa iva ||

127.1१२७.१

उद्गमनोपनिवेशनशयनपरावृत्तिवलनचलनेषु । (१२७।१)

udgamanopaniveśanaśayanaparāvṛttivalanacalaneṣu |

127.2१२७.२

अनिशं स मोहयति मां हृल्लग्नः श्वास इव दयितः ॥ (१२७।२)

aniśaṃ sa mohayati māṃ hṛllagnaḥ śvāsa iva dayitaḥ ||

128.1१२८.१

उज्झितसौभाग्यमदस्फुटयाच्ञानङ्गभीतयोर् यूनोः । (१२८।१)

ujjhitasaubhāgyamadasphuṭayācñānaṅgabhītayor yūnoḥ |

128.2१२८.२

अकलितमनसोरेका दृष्टिर् दूती निसृष्टार्थी ॥ (१२८।२)

akalitamanasorekā dṛṣṭir dūtī nisṛṣṭārthī ||

129.1१२९.१

उत्तमभुजङ्गसङ्गमनिस्पन्दनितम्बचापलस् तस्याः । (१२९।१)

uttamabhujaṅgasaṅgamanispandanitambacāpalas tasyāḥ |

129.2१२९.२

मन्दरगिरिर् इव विबुधैर् इतस् ततः कृष्यते कायः ॥ (१२९।२)

mandaragirir iva vibudhair itas tataḥ kṛṣyate kāyaḥ ||

130.1१३०.१

उपनीय कलमकुडवं कथयति सभयश् चिकित्सके हलिकः । (१३०।१)

upanīya kalamakuḍavaṃ kathayati sabhayaś cikitsake halikaḥ |

130.2१३०.२

शोणं सोमार्धनिभं वधूस्तने व्याधिम् उपजातम् ॥ (१३०।२)

śoṇaṃ somārdhanibhaṃ vadhūstane vyādhim upajātam ||

131.1१३१.१

उन्मुकुलिताधरपुटे भूतिकणत्रासमीलितार्धाक्षि । (१३१।१)

unmukulitādharapuṭe bhūtikaṇatrāsamīlitārdhākṣi |

131.2१३१.२

धूमो ऽपि नेह विरमभ्रमरो ऽयं श्वसितम् अनुसरति ॥ (१३१।२)

dhūmo 'pi neha viramabhramaro 'yaṃ śvasitam anusarati ||

132.1१३२.१

उपरि परिप्लवते मम बालेयं गृहिणि हंसमालेव । (१३२।१)

upari pariplavate mama bāleyaṃ gṛhiṇi haṃsamāleva |

132.2१३२.२

सरस इव नलिननाला त्वम् आशयं प्राप्य वससि पुनः ॥ (१३२।२)

sarasa iva nalinanālā tvam āśayaṃ prāpya vasasi punaḥ ||

133.1१३३.१

उत्कम्पघर्मपिच्छिलदोःसाधिकहस्तविच्युतश् चौरः । (१३३।१)

utkampagharmapicchiladoḥsādhikahastavicyutaś cauraḥ |

133.2१३३.२

शिवम् आशास्ते सुतनुस्तनयोस् तव पञ्चलाञ्चलयोः ॥ (१३३।२)

śivam āśāste sutanustanayos tava pañcalāñcalayoḥ ||

134.1१३४.१

उत्क्षिप्तबाहुदर्शितभुजमूलं चूतमुकुल मम सख्या । (१३४।१)

utkṣiptabāhudarśitabhujamūlaṃ cūtamukula mama sakhyā |

134.2१३४.२

आकृष्यमाण राजति भवतः परम् उच्चपदलाभः ॥ (१३४।२)

ākṛṣyamāṇa rājati bhavataḥ param uccapadalābhaḥ ||

135.1१३५.१

उच्चकुचकुम्भनिहितो हृदयं चालयति जघनलग्नाग्रः । (१३५।१)

uccakucakumbhanihito hṛdayaṃ cālayati jaghanalagnāgraḥ |

135.2१३५.२

अतिनिम्नमध्यसङ्क्रमदारुनिभस् तरुणि तव हारः ॥ (१३५।२)

atinimnamadhyasaṅkramadārunibhas taruṇi tava hāraḥ ||

136.1१३६.१

उल्लसितशीतदीधितिकलोपकण्ठे स्फुरन्ति तारौघाः । (१३६।१)

ullasitaśītadīdhitikalopakaṇṭhe sphuranti tāraughāḥ |

136.2१३६.२

कुसुमायुधविधृतधनुर्निर्गतमकरन्दबिन्दुनिभाः ॥ (१३६।२)

kusumāyudhavidhṛtadhanurnirgatamakarandabindunibhāḥ ||

137.1१३७.१

उपनीय प्रियमसमयविदं च मे दग्धमानम् अपनीय । (१३७।१)

upanīya priyamasamayavidaṃ ca me dagdhamānam apanīya |

137.2१३७.२

नर्मोपक्रम एव क्षणदे दूतीव चलितासि ॥ (१३७।२)

narmopakrama eva kṣaṇade dūtīva calitāsi ||

138.1१३८.१

उत्तमवनितैकगतिः करीव सरसीपयः सखीधैर्यम् । (१३८।१)

uttamavanitaikagatiḥ karīva sarasīpayaḥ sakhīdhairyam |

138.2१३८.२

आस्कन्दितोरुणा त्वं हस्तेनैव स्पृशन् हरसि ॥ (१३८।२)

āskanditoruṇā tvaṃ hastenaiva spṛśan harasi ||

139.1१३९.१

ऊकारव्रज्याऊढामुनातिवाहय पृष्ठे लग्नापि कालम् अचलापि । (१३९।१)

ūkāravrajyāūḍhāmunātivāhaya pṛṣṭhe lagnāpi kālam acalāpi |

139.2१३९.२

सर्वंसहे कठोरत्वचः किम् अङ्केन कमठस्य ॥ (१३९।२)

sarvaṃsahe kaṭhoratvacaḥ kim aṅkena kamaṭhasya ||

140.1१४०.१

ऋकारव्रज्याऋजुना निधेहि चरणौ परिहर सखि निखिलनागराचारम् । (१४०।१)

ṛkāravrajyāṛjunā nidhehi caraṇau parihara sakhi nikhilanāgarācāram |

140.2१४०.२

इह डाकिनीति पल्लीपतिः कटाक्षेऽपि दण्डयति ॥ (१४०।२)

iha ḍākinīti pallīpatiḥ kaṭākṣe'pi daṇḍayati ||

141.1१४१.१

ऋषभो ऽत्र गीयत इति श्रुत्वा स्वरपारगा वयं प्राप्ताः । (१४१।१)

ṛṣabho 'tra gīyata iti śrutvā svarapāragā vayaṃ prāptāḥ |

141.2१४१.२

को वेद गोष्ठम् एतद्गोशान्तौ विहितबहुमानम् ॥ (१४१।२)

ko veda goṣṭham etadgośāntau vihitabahumānam ||

142.1१४२.१

एकारव्रज्याएको हरः प्रियाधरगुणवेदी दिविषदो ऽपरे मूढाः । (१४२।१)

ekāravrajyāeko haraḥ priyādharaguṇavedī diviṣado 'pare mūḍhāḥ |

142.2१४२.२

विषम् अमृतं वा समम् इति यः पश्यन् गरलम् एव पपौ ॥ (१४२।२)

viṣam amṛtaṃ vā samam iti yaḥ paśyan garalam eva papau ||

143.1१४३.१

एष्यति मा पुनर् अयम् इति गमने यद् अमङ्गलं मयाकारि । (१४३।१)

eṣyati mā punar ayam iti gamane yad amaṅgalaṃ mayākāri |

143.2१४३.२

अधुना तद् एव कारणम् अवस्थितौ दग्धगेहपतेः ॥ (१४३।२)

adhunā tad eva kāraṇam avasthitau dagdhagehapateḥ ||

144.1१४४.१

एकैकशो युवजनं विलङ्घमानाक्षनिकरम् इव तरला । (१४४।१)

ekaikaśo yuvajanaṃ vilaṅghamānākṣanikaram iva taralā |

144.2१४४.२

विश्राम्यति सुभग त्वाम् अङ्गुलिर् आसाद्य मेरुम् इव ॥ (१४४।२)

viśrāmyati subhaga tvām aṅgulir āsādya merum iva ||

145.1१४५.१

एकः स एव जीवति स्वहृदयशून्यो ऽपि सहृदयो राहुः । (१४५।१)

ekaḥ sa eva jīvati svahṛdayaśūnyo 'pi sahṛdayo rāhuḥ |

145.2१४५.२

यः सकललघिमकारणम् उदरं न बिभर्ति दुष्पूरम् ॥ (१४५।२)

yaḥ sakalalaghimakāraṇam udaraṃ na bibharti duṣpūram ||

146.1१४६.१

एकेन चूर्णकुन्तलम् अपरेण करेण चिबुकम् उन्नमयन् । (१४६।१)

ekena cūrṇakuntalam apareṇa kareṇa cibukam unnamayan |

146.2१४६.२

पश्यामि बाष्पधौतश्रुति नगरद्वारि तद्वदनम् ॥ (१४६।२)

paśyāmi bāṣpadhautaśruti nagaradvāri tadvadanam ||

147.1१४७.१

एकं जीवनमूलं चञ्चलम् अपि तापयन्तम् अपि सततम् । (१४७।१)

ekaṃ jīvanamūlaṃ cañcalam api tāpayantam api satatam |

147.2१४७.२

अन्तर् वहति वराकी सा त्वां नासेव निःश्वासम् ॥ (१४७।२)

antar vahati varākī sā tvāṃ nāseva niḥśvāsam ||

148.1१४८.१

एकं वदति मनो मम यामि न यामीति हृदयम् अपरं मे । (१४८।१)

ekaṃ vadati mano mama yāmi na yāmīti hṛdayam aparaṃ me |

148.2१४८.२

हृदयद्वयम् उचितं तव सुन्दरि हृतकान्तचित्तायाः ॥ (१४८।२)

hṛdayadvayam ucitaṃ tava sundari hṛtakāntacittāyāḥ ||

149.1१४९.१

एरण्डपत्त्रशयना जनयन्ती स्वेदम् अलघुजघनतटा । (१४९।१)

eraṇḍapattraśayanā janayantī svedam alaghujaghanataṭā |

149.2१४९.२

धूलिपुटीव मिलन्ती स्मरज्वरं हरति हलिकवधूः ॥ (१४९।२)

dhūlipuṭīva milantī smarajvaraṃ harati halikavadhūḥ ||

150.1१५०.१

ककारव्रज्याकेलिनिलयं सखीम् इव नयति नवोढां स्वयं न मां भजते । (१५०।१)

kakāravrajyākelinilayaṃ sakhīm iva nayati navoḍhāṃ svayaṃ na māṃ bhajate |

150.2१५०.२

इत्थं गृहिणीम् अर्ये स्तुवति प्रतिवेशिना हसितम् ॥ (१५०।२)

itthaṃ gṛhiṇīm arye stuvati prativeśinā hasitam ||

151.1१५१.१

कालक्रमकमनीयक्रोडेयं केतकीति काशंसा । (१५१।१)

kālakramakamanīyakroḍeyaṃ ketakīti kāśaṃsā |

151.2१५१.२

वृद्धिर् यथा यथा स्यास् तथा तथा कण्टकोत्कर्षः ॥ (१५१।२)

vṛddhir yathā yathā syās tathā tathā kaṇṭakotkarṣaḥ ||

152.1१५२.१

कृतकस्वाप मदीयश्वासध्वनिदत्तकर्ण किं तीव्रैः । (१५२।१)

kṛtakasvāpa madīyaśvāsadhvanidattakarṇa kiṃ tīvraiḥ |

152.2१५२.२

विध्यसि मां निःश्वासैः स्मरः शरैः शब्दवेधीव ॥ (१५२।२)

vidhyasi māṃ niḥśvāsaiḥ smaraḥ śaraiḥ śabdavedhīva ||

153.1१५३.१

क्व स निर्मोकदुकूलः क्वालंकरणाय फणिमणिश्रेणी । (१५३।१)

kva sa nirmokadukūlaḥ kvālaṃkaraṇāya phaṇimaṇiśreṇī |

153.2१५३.२

कालियभुजङ्गगमनाद् यमुने विश्वस्य गम्यासि ॥ (१५३।२)

kāliyabhujaṅgagamanād yamune viśvasya gamyāsi ||

154.1१५४.१

किंचिन्न बालयोक्तं न सप्रसादा निवेशिता दृष्टिः । (१५४।१)

kiṃcinna bālayoktaṃ na saprasādā niveśitā dṛṣṭiḥ |

154.2१५४.२

मयि पदपतिते केवलम् अकारि शुकपञ्जरो विमुखः ॥ (१५४।२)

mayi padapatite kevalam akāri śukapañjaro vimukhaḥ ||

155.1१५५.१

कृतहसितहस्ततालं मन्मथतरलैर् विलोकितां युवभिः । (१५५।१)

kṛtahasitahastatālaṃ manmathataralair vilokitāṃ yuvabhiḥ |

155.2१५५.२

क्षिप्तः क्षिप्तो निपतन्न् अङ्गे नर्तयति भृङ्गस् ताम् ॥ (१५५।२)

kṣiptaḥ kṣipto nipatann aṅge nartayati bhṛṅgas tām ||

156.1१५६.१

कमलमुखि सर्वतोमुखनिवारणं विदधद् एव भूषयति । (१५६।१)

kamalamukhi sarvatomukhanivāraṇaṃ vidadhad eva bhūṣayati |

156.2१५६.२

रोधोऽरुद्धस्वरसास् तरङ्गिणीस् तरलनयनाश् च ॥ (१५६।२)

rodho'ruddhasvarasās taraṅgiṇīs taralanayanāś ca ||

157.1१५७.१

कितव प्रपञ्चिता सा भवता मन्दाक्षमन्दसञ्चारा । (१५७।१)

kitava prapañcitā sā bhavatā mandākṣamandasañcārā |

157.2१५७.२

बहुदायैर् अपि सम्प्रति पाशकसारीव नायाति ॥ (१५७।२)

bahudāyair api samprati pāśakasārīva nāyāti ||

158.1१५८.१

कः श्लाघनीयजन्मा माघनिशीथेऽपि यस्य सौभाग्यम् । (१५८।१)

kaḥ ślāghanīyajanmā māghaniśīthe'pi yasya saubhāgyam |

158.2१५८.२

प्रालेयानिलदीर्घः कथयति काञ्चीनिनादो ऽयम् ॥ (१५८।२)

prāleyāniladīrghaḥ kathayati kāñcīninādo 'yam ||

159.1१५९.१

किम् अशकनीयं प्रेम्णः फणिनः कथयापि या बिभेति स्म । (१५९।१)

kim aśakanīyaṃ premṇaḥ phaṇinaḥ kathayāpi yā bibheti sma |

159.2१५९.२

सा गिरिशभुजभुजङ्गमफेणोपधानाद्य निद्राति ॥ (१५९।२)

sā giriśabhujabhujaṅgamapheṇopadhānādya nidrāti ||

160.1१६०.१

कृत्रिमकनकेनेव प्रेम्णा मुषितस्य वारवनिताभिः । (१६०।१)

kṛtrimakanakeneva premṇā muṣitasya vāravanitābhiḥ |

160.2१६०.२

लघुर् इव वित्तविनाशक्लेशो जनहास्यता महती ॥ (१६०।२)

laghur iva vittavināśakleśo janahāsyatā mahatī ||

161.1१६१.१

किं पर्वदिवसम् आर्जितदन्तोष्ठि निजं वपुर् न मण्डयसि । (१६१।१)

kiṃ parvadivasam ārjitadantoṣṭhi nijaṃ vapur na maṇḍayasi |

161.2१६१.२

स त्वां त्यजति न पर्वस्व् अपि मधुराम् इक्षुयष्टिम् इव ॥ (१६१।२)

sa tvāṃ tyajati na parvasv api madhurām ikṣuyaṣṭim iva ||

162.1१६२.१

कष्टं साहसकारिणि तव नयनार्धेन सो ऽध्वनि स्पृष्टः । (१६२।१)

kaṣṭaṃ sāhasakāriṇi tava nayanārdhena so 'dhvani spṛṣṭaḥ |

162.2१६२.२

उपवीताद् अपि विदितो न द्विजदेहस् तपस्वी ते ॥ (१६२।२)

upavītād api vidito na dvijadehas tapasvī te ||

163.1१६३.१

क्लेशेऽपि तन्यमाने मिलितेयं मां प्रमोदयत्येव । (१६३।१)

kleśe'pi tanyamāne militeyaṃ māṃ pramodayatyeva |

163.2१६३.२

रौद्रेऽनभ्रेऽपि नभःसुरापगावारिवृष्टिर् एव ॥ (१६३।२)

raudre'nabhre'pi nabhaḥsurāpagāvārivṛṣṭir eva ||

164.1१६४.१

कूपप्रभवाणां परम् उचितम् अपां पट्टबन्धनं मन्ये । (१६४।१)

kūpaprabhavāṇāṃ param ucitam apāṃ paṭṭabandhanaṃ manye |

164.2१६४.२

याः शक्यन्ते लब्धुं न पार्थिवेनापि विगुणेन ॥ (१६४।२)

yāḥ śakyante labdhuṃ na pārthivenāpi viguṇena ||

165.1१६५.१

कररुहशिखानिखात भ्रान्त्वा विश्रान्त रजनिदुरवाप । (१६५।१)

kararuhaśikhānikhāta bhrāntvā viśrānta rajaniduravāpa |

165.2१६५.२

रविर् इव यन्त्रोल्लिखितः कृशो ऽपि लोकस्य हरसि दृशम् ॥ (१६५।२)

ravir iva yantrollikhitaḥ kṛśo 'pi lokasya harasi dṛśam ||

166.1१६६.१

किं करवाणि दिवानिशम् अपि लग्ना सहजशीतलप्रकृतिः । (१६६।१)

kiṃ karavāṇi divāniśam api lagnā sahajaśītalaprakṛtiḥ |

166.2१६६.२

हन्त सुखयामि न प्रियम् आत्मानम् इवात्मनश् छाया ॥ (१६६।२)

hanta sukhayāmi na priyam ātmānam ivātmanaś chāyā ||

167.1१६७.१

केशैः शिरसो गरिमा मरणं पीयूषकुण्डपातेन । (१६७।१)

keśaiḥ śiraso garimā maraṇaṃ pīyūṣakuṇḍapātena |

167.2१६७.२

दयितवहनेन वक्षसि यदि भारस् तद् इदम् अचिकित्स्यम् ॥ (१६७।२)

dayitavahanena vakṣasi yadi bhāras tad idam acikitsyam ||

168.1१६८.१

किंचित्कर्कशताम् अनु रसं प्रदास्यन् निसर्गमधुरं मे । (१६८।१)

kiṃcitkarkaśatām anu rasaṃ pradāsyan nisargamadhuraṃ me |

168.2१६८.२

इक्षोर् इव ते सुन्दरि मानस्य ग्रन्थिर् अपि काम्यः ॥ (१६८।२)

ikṣor iva te sundari mānasya granthir api kāmyaḥ ||

169.1१६९.१

केन गिरिशस्य दत्ता बुद्धिर् भुजगं जटावनेऽर्पयितुम् । (१६९।१)

kena giriśasya dattā buddhir bhujagaṃ jaṭāvane'rpayitum |

169.2१६९.२

येन रतिरभसकान्ताकरचिकुराकर्षणं मुषितम् ॥ (१६९।२)

yena ratirabhasakāntākaracikurākarṣaṇaṃ muṣitam ||

170.1१७०.१

करचरणकाञ्चिहारप्रहारम् अवचिन्त्य बलगृहीतकचः । (१७०।१)

karacaraṇakāñcihāraprahāram avacintya balagṛhītakacaḥ |

170.2१७०.२

प्रणयी चुम्बति दयितावदनं स्फुरदधरम् अरुणाक्षम् ॥ (१७०।२)

praṇayī cumbati dayitāvadanaṃ sphuradadharam aruṇākṣam ||

171.1१७१.१

कुरुतां चापलम् अधुना कलयतु सुरसासि यादृशी तद् अपि । (१७१।१)

kurutāṃ cāpalam adhunā kalayatu surasāsi yādṛśī tad api |

171.2१७१.२

सुन्दरि हरीतकीम् अनु परिपीता वारिधारेव ॥ (१७१।२)

sundari harītakīm anu paripītā vāridhāreva ||

172.1१७२.१

कज्जलतिलककलङ्कितमुखचन्द्रे गलितसलिलकणकेशि । (१७२।१)

kajjalatilakakalaṅkitamukhacandre galitasalilakaṇakeśi |

172.2१७२.२

नवविरहदहनतूलो जीवयितव्यस् त्वया कतमः ॥ (१७२।२)

navavirahadahanatūlo jīvayitavyas tvayā katamaḥ ||

173.1१७३.१

कृच्छ्रानुवृत्तयो ऽपि हि परोपकारं त्यजन्ति न महान्तः । (१७३।१)

kṛcchrānuvṛttayo 'pi hi paropakāraṃ tyajanti na mahāntaḥ |

173.2१७३.२

तृणमात्रजीवना अपि करिणो दानद्रवार्द्रकराः ॥ (१७३।२)

tṛṇamātrajīvanā api kariṇo dānadravārdrakarāḥ ||

174.1१७४.१

किं हसथ किं प्रधावथ किं जनम् आह्वयथ बालका विफलम् । (१७४।१)

kiṃ hasatha kiṃ pradhāvatha kiṃ janam āhvayatha bālakā viphalam |

174.2१७४.२

तद् अथ दर्शयति यथारिष्टः कण्ठेऽमुना जगृहे ॥ (१७४।२)

tad atha darśayati yathāriṣṭaḥ kaṇṭhe'munā jagṛhe ||

175.2१७५.२

योक्तुं न मोक्तुम् अथवा वलतेऽसाव् अर्थलब्धरतिः ॥ (१७५।२)

yoktuṃ na moktum athavā valate'sāv arthalabdharatiḥ ||

176.1१७६.१

केतकगर्भे गन्धादरेण दूराद् अमी द्रुतम् उपेताः । (१७६।१)

ketakagarbhe gandhādareṇa dūrād amī drutam upetāḥ |

176.2१७६.२

मदनस्यन्दनवाजित इव मधुपा धूलिम् आददते ॥ (१७६।२)

madanasyandanavājita iva madhupā dhūlim ādadate ||

177.1१७७.१

को वक्रिमा गुणाः के का कान्तिः शिशिरकिरणलेखानाम् । (१७७।१)

ko vakrimā guṇāḥ ke kā kāntiḥ śiśirakiraṇalekhānām |

177.2१७७.२

अन्तः प्रविश्य यासाम् आक्रान्तं पशुविशेषेण ॥ (१७७।२)

antaḥ praviśya yāsām ākrāntaṃ paśuviśeṣeṇa ||

178.1१७८.१

कृतविविधमथनयत्नः पराभावाय प्रभुः सुरासुरयोः । (१७८।१)

kṛtavividhamathanayatnaḥ parābhāvāya prabhuḥ surāsurayoḥ |

178.2१७८.२

इच्छति सौभाग्यम् अदात् स्वयंवरेण श्रियं विष्णुः ॥ (१७८।२)

icchati saubhāgyam adāt svayaṃvareṇa śriyaṃ viṣṇuḥ ||

179.1१७९.१

किं पुत्रि गण्डशैलभ्रमेण नवनीरदेषु निद्रासि । (१७९।१)

kiṃ putri gaṇḍaśailabhrameṇa navanīradeṣu nidrāsi |

179.2१७९.२

अनुभव चपलाविलसितगर्जितदेशान्तरभ्रान्तीः ॥ (१७९।२)

anubhava capalāvilasitagarjitadeśāntarabhrāntīḥ ||

180.1१८०.१

कान्तः पदेन हत इति सरलाम् अपराध्य किं प्रसादयथ । (१८०।१)

kāntaḥ padena hata iti saralām aparādhya kiṃ prasādayatha |

180.2१८०.२

सो ऽप्य् एवम् एव सुलभः पदप्रहारः प्रसादः किम् ॥ (१८०।२)

so 'py evam eva sulabhaḥ padaprahāraḥ prasādaḥ kim ||

181.1१८१.१

कर्णगतेयम् अमोघा दृष्टिस् तव शक्तिर् इन्द्रदत्ता च । (१८१।१)

karṇagateyam amoghā dṛṣṭis tava śaktir indradattā ca |

181.2१८१.२

सा नासादितविजया क्वचिद् अपि नापार्थपतितेयम् ॥ (१८१।२)

sā nāsāditavijayā kvacid api nāpārthapatiteyam ||

182.1१८२.१

क्लेशयसि किम् इति दूतीर् यद् अशक्यं सुमुखि तव कटाक्षेण । (१८२।१)

kleśayasi kim iti dūtīr yad aśakyaṃ sumukhi tava kaṭākṣeṇa |

182.2१८२.२

कामो ऽपि तत्र सायकम् अकीर्तिशङ्की न संधत्ते ॥ (१८२।२)

kāmo 'pi tatra sāyakam akīrtiśaṅkī na saṃdhatte ||

183.1१८३.१

को वेद मूल्यम् अक्षद्यूते प्रभुणा पणीकृतस्य विधोः । (१८३।१)

ko veda mūlyam akṣadyūte prabhuṇā paṇīkṛtasya vidhoḥ |

183.2१८३.२

प्रतिविजये यत् प्रतिपणम् अधरं घरनन्दिनी विदधे ॥ (१८३।२)

prativijaye yat pratipaṇam adharaṃ gharanandinī vidadhe ||

184.1१८४.१

कुपितां चरणप्रहरणभयेन मुञ्चामि न खलु चण्डि त्वाम् । (१८४।१)

kupitāṃ caraṇapraharaṇabhayena muñcāmi na khalu caṇḍi tvām |

184.2१८४.२

अलिर् अनिलचपलकिसलयताडनसहनो लतां भजते ॥ (१८४।२)

alir anilacapalakisalayatāḍanasahano latāṃ bhajate ||

185.1१८५.१

कोपाकृष्टभ्रूस्मरशरासने संवृणु प्रिये पततः । (१८५।१)

kopākṛṣṭabhrūsmaraśarāsane saṃvṛṇu priye patataḥ |

185.2१८५.२

छिन्नज्यामधुपान् इव कज्जलमलिनाश्रुजलबिन्दून् ॥ (१८५।२)

chinnajyāmadhupān iva kajjalamalināśrujalabindūn ||

186.1१८६.१

कामेनापि न भेत्तुं किमु हृदयम् अपारि बालवनितानाम् । (१८६।१)

kāmenāpi na bhettuṃ kimu hṛdayam apāri bālavanitānām |

186.2१८६.२

मूढविशिखप्रहारोच्छूनम् इवाभाति यद्वक्षः ॥ (१८६।२)

mūḍhaviśikhaprahārocchūnam ivābhāti yadvakṣaḥ ||

187.1१८७.१

किं परजीवैर् दीव्यसि विस्मयमधुराक्षि गच्छ सखि दूरम् । (१८७।१)

kiṃ parajīvair dīvyasi vismayamadhurākṣi gaccha sakhi dūram |

187.2१८७.२

अहिम् अधिचत्वरम् उरगग्राही खेलयतु निर्विघ्नः ॥ (१८७।२)

ahim adhicatvaram uragagrāhī khelayatu nirvighnaḥ ||

188.1१८८.१

करचरणेन प्रहरति यथा यथाङ्गेषु कोपतरलाक्षी । (१८८।१)

karacaraṇena praharati yathā yathāṅgeṣu kopataralākṣī |

188.2१८८.२

रोषयति परुषवचनैस् तथा तथा प्रेयसीं रसिकः ॥ (१८८।२)

roṣayati paruṣavacanais tathā tathā preyasīṃ rasikaḥ ||

189.1१८९.१

कस् तां निन्दति लुम्पति कः स्मरफलकस्य वर्णकं मुग्धः । (१८९।१)

kas tāṃ nindati lumpati kaḥ smaraphalakasya varṇakaṃ mugdhaḥ |

189.2१८९.२

को भवति रत्नकण्टकम् अमृते कस्यारुचिर् उदेति ॥ (१८९।२)

ko bhavati ratnakaṇṭakam amṛte kasyārucir udeti ||

190.1१९०.१

कोपवति पाणिलीलाचञ्चलचूताङ्कुरे त्वयि भ्रमति । (१९०।१)

kopavati pāṇilīlācañcalacūtāṅkure tvayi bhramati |

190.2१९०.२

करकम्पितकरवाले स्मर इव सा मूर्छिता सुतनुः ॥ (१९०।२)

karakampitakaravāle smara iva sā mūrchitā sutanuḥ ||

191.1१९१.१

कौलीन्यादलमेनां भजामि नकुलं स्मरः प्रमाणयति । (१९१।१)

kaulīnyādalamenāṃ bhajāmi nakulaṃ smaraḥ pramāṇayati |

191.2१९१.२

तद्भावनेन भजतो मम गोत्रस्खलनम् अनिवार्यम् ॥ (१९१।२)

tadbhāvanena bhajato mama gotraskhalanam anivāryam ||

192.1१९२.१

कुत इह कुरङ्गशावक केदारे कलम् अमञ्जरीं त्यजसि । (१९२।१)

kuta iha kuraṅgaśāvaka kedāre kalam amañjarīṃ tyajasi |

192.2१९२.२

तृणबाणस् तृणधन्वा तृणघटितः कपटपुरुषो ऽयम् ॥ (१९२।२)

tṛṇabāṇas tṛṇadhanvā tṛṇaghaṭitaḥ kapaṭapuruṣo 'yam ||

193.1१९३.१

खकारव्रज्याखलसख्यं प्राङ् मधुरं वयो ऽन्तराले निदाघदिनम् अन्ते । (१९३।१)

khakāravrajyākhalasakhyaṃ prāṅ madhuraṃ vayo 'ntarāle nidāghadinam ante |

193.2१९३.२

एकआदिमध्यपरिणतिरमणीया साधुजनमैत्री ॥ (१९३।२)

ekaādimadhyapariṇatiramaṇīyā sādhujanamaitrī ||

194.1१९४.१

गकारव्रज्यागुणम् अधिगतम् अपि धनवान् न चिरान् नाशयति रक्षति दरिद्रः । (१९४।१)

gakāravrajyāguṇam adhigatam api dhanavān na cirān nāśayati rakṣati daridraḥ |

194.2१९४.२

मज्जयति रज्जुम् अम्भसि पूर्णः कुम्भः सखि न तुच्छः ॥ (१९४।२)

majjayati rajjum ambhasi pūrṇaḥ kumbhaḥ sakhi na tucchaḥ ||

195.1१९५.१

गुरुर् अपि लघूपनीतो न निमज्जति नियतम् आशये महतः । (१९५।१)

gurur api laghūpanīto na nimajjati niyatam āśaye mahataḥ |

195.2१९५.२

वानकरोपनीतः शैलो मकरालयस्येव ॥ (१९५।२)

vānakaropanītaḥ śailo makarālayasyeva ||

196.1१९६.१

गौरीपतेर् गरीयो गरलं गत्वा गले जीर्णम् । (१९६।१)

gaurīpater garīyo garalaṃ gatvā gale jīrṇam |

196.2१९६.२

जीर्यति कर्णे महतां दुर्वादो नाल्पम् अपि विशति ॥ (१९६।२)

jīryati karṇe mahatāṃ durvādo nālpam api viśati ||

197.1१९७.१

गृहपतिपुरतो जारं कपटकथाकथितमन्मथावस्थम् । (१९७।१)

gṛhapatipurato jāraṃ kapaṭakathākathitamanmathāvastham |

197.2१९७.२

प्रीणयति पीडयति च बाला निःश्वस्य निःश्वस्य ॥ (१९७।२)

prīṇayati pīḍayati ca bālā niḥśvasya niḥśvasya ||

198.1१९८.१

गतिगञ्जितवरयुवतिः करी कपोलौ करोतु मदमलिनौ । (१९८।१)

gatigañjitavarayuvatiḥ karī kapolau karotu madamalinau |

198.2१९८.२

मुखबन्धमात्रसिन्धुर लबोदर किं मदं वहसि ॥ (१९८।२)

mukhabandhamātrasindhura labodara kiṃ madaṃ vahasi ||

199.1१९९.१

गेहिन्याः शृण्वन्ती गोत्रस्खलितापराधतो मानम् । (१९९।१)

gehinyāḥ śṛṇvantī gotraskhalitāparādhato mānam |

199.2१९९.२

स्निग्धां प्रिये सगर्वां सखीषु बाला दृशं दिशति ॥ (१९९।२)

snigdhāṃ priye sagarvāṃ sakhīṣu bālā dṛśaṃ diśati ||

200.1२००.१

ग्रीष्ममये समयेऽस्मिन् विनिर्मितं कलय केलिवनमूले । (२००।१)

grīṣmamaye samaye'smin vinirmitaṃ kalaya kelivanamūle |

200.2२००.२

अलम् आलवालवलयच्छलेन कुण्डलितम् इव शैत्यम् ॥ (२००।२)

alam ālavālavalayacchalena kuṇḍalitam iva śaityam ||

201.1२०१.१

गुणबद्धचरण इति मा लीलाविहगं विमुञ्च सखि मुग्धे । (२०१।१)

guṇabaddhacaraṇa iti mā līlāvihagaṃ vimuñca sakhi mugdhe |

201.2२०१.२

अस्मिन् वलयितशाखे क्षणेन गुणयन्त्रणं त्रुटति ॥ (२०१।२)

asmin valayitaśākhe kṣaṇena guṇayantraṇaṃ truṭati ||

202.1२०२.१

गुरुगर्जिसान्द्रविद्युद्भयमुद्रितकर्णचक्षुषां पुरतः । (२०२।१)

gurugarjisāndravidyudbhayamudritakarṇacakṣuṣāṃ purataḥ |

202.2२०२.२

बाला चुम्बति जारं वज्राद् अधिको हि मदनेषुः ॥ (२०२।२)

bālā cumbati jāraṃ vajrād adhiko hi madaneṣuḥ ||

203.1२०३.१

गृहिणीगुणेषु गणिता विनयः सेवा विधेयतेति गुणाः । (२०३।१)

gṛhiṇīguṇeṣu gaṇitā vinayaḥ sevā vidheyateti guṇāḥ |

203.2२०३.२

मानः प्रभुता वाम्यं विभूषणं वामनयनानाम् ॥ (२०३।२)

mānaḥ prabhutā vāmyaṃ vibhūṣaṇaṃ vāmanayanānām ||

204.1२०४.१

गुणम् आन्तरम् अगुणं वा लक्ष्मीर् गङ्गा च वेद हरिहरयोः । (२०४।१)

guṇam āntaram aguṇaṃ vā lakṣmīr gaṅgā ca veda hariharayoḥ |

204.2२०४.२

एका पदेऽपि रमते न वसति निहिता शिरस्य् अपरा ॥ (२०४।२)

ekā pade'pi ramate na vasati nihitā śirasy aparā ||

205.1२०५.१

गत्वा जीवितसंशयम् अभ्यस्तः सोढुम् अतिचिराद् विरहः । (२०५।१)

gatvā jīvitasaṃśayam abhyastaḥ soḍhum aticirād virahaḥ |

205.2२०५.२

अकरुणः पुनर् अपि दित्ससि सुरतदुरभ्यासम् अस्माकम् ॥ (२०५।२)

akaruṇaḥ punar api ditsasi suratadurabhyāsam asmākam ||

206.1२०६.१

गोत्रस्खलितप्रश्नेऽप्य् उत्तरम् अतिशीलशीतलं दत्त्वा । (२०६।१)

gotraskhalitapraśne'py uttaram atiśīlaśītalaṃ dattvā |

206.2२०६.२

निःश्वस्य मोघरूपे स्ववपुषि निहितं तया चक्षुः ॥ (२०६।२)

niḥśvasya mogharūpe svavapuṣi nihitaṃ tayā cakṣuḥ ||

207.1२०७.१

गन्धग्राहिणि शालोन्मीलितनिर्यासनिहितनिखिलाङ्गि । (२०७।१)

gandhagrāhiṇi śālonmīlitaniryāsanihitanikhilāṅgi |

207.2२०७.२

उपभुक्तमुक्तभूरुहशतेऽधुना भ्रमरि न भ्रमसि ॥ (२०७।२)

upabhuktamuktabhūruhaśate'dhunā bhramari na bhramasi ||

208.1२०८.१

गुरुषु मिलितेषु शिरसा प्रणमसि लघुषून्नता समेषु समा । (२०८।१)

guruṣu militeṣu śirasā praṇamasi laghuṣūnnatā sameṣu samā |

208.2२०८.२

उचितज्ञासि तुले किं तुलयसि गुञ्जाफलैः कनकम् ॥ (२०८।२)

ucitajñāsi tule kiṃ tulayasi guñjāphalaiḥ kanakam ||

209.1२०९.१

गेहिन्या ह्रियमाणं निरुध्यमानं नवोढया पुरतः । (२०९।१)

gehinyā hriyamāṇaṃ nirudhyamānaṃ navoḍhayā purataḥ |

209.2२०९.२

मम नौकाद्वितयार्पितगुण इव हृदयं द्विधा भवति ॥ (२०९।२)

mama naukādvitayārpitaguṇa iva hṛdayaṃ dvidhā bhavati ||

210.1२१०.१

गुण आकर्षणयोग्यो धनुष इवैको ऽपि लक्षलाभाय । (२१०।१)

guṇa ākarṣaṇayogyo dhanuṣa ivaiko 'pi lakṣalābhāya |

210.2२१०.२

लूतातन्तुभिर् इव किं गुणैर् विमर्दासहैर् बहुभिः ॥ (२१०।२)

lūtātantubhir iva kiṃ guṇair vimardāsahair bahubhiḥ ||

211.1२११.१

गायति गीते वंशे वादयति स विपञ्चीषु । (२११।१)

gāyati gīte vaṃśe vādayati sa vipañcīṣu |

211.2२११.२

पाठयति पञ्जरशुकं तव संदेशाक्षरं रामा ॥ (२११।२)

pāṭhayati pañjaraśukaṃ tava saṃdeśākṣaraṃ rāmā ||

212.1२१२.१

गणयति न मधुव्ययम् अयम् अविरतम् आपिबतु मधुकरः कुमुदम् । (२१२।१)

gaṇayati na madhuvyayam ayam aviratam āpibatu madhukaraḥ kumudam |

212.2२१२.२

सौभाग्यमानवान् परम् असूयति द्युमणये चन्द्रः ॥ (२१२।२)

saubhāgyamānavān param asūyati dyumaṇaye candraḥ ||

213.1२१३.१

गुणविधृता सखि तिष्ठसि तथैव देहेन किं तु हृदयं ते । (२१३।१)

guṇavidhṛtā sakhi tiṣṭhasi tathaiva dehena kiṃ tu hṛdayaṃ te |

213.2२१३.२

हृतम् अमुना मालायाः समीरणेनेव सौरभ्यम् ॥ (२१३।२)

hṛtam amunā mālāyāḥ samīraṇeneva saurabhyam ||

214.1२१४.१

गुरुसदने नेदीयसि चरणगते मयि च मूकयापि तया । (२१४।१)

gurusadane nedīyasi caraṇagate mayi ca mūkayāpi tayā |

214.2२१४.२

नूपुरम् अपास्य पदयोः किं न प्रियम् ईरितं प्रियया ॥ (२१४।२)

nūpuram apāsya padayoḥ kiṃ na priyam īritaṃ priyayā ||

215.1२१५.१

ग्रन्थिलतया किम् इक्षोः किम् अपभ्रंशेन भवति गीतस्य । (२१५।१)

granthilatayā kim ikṣoḥ kim apabhraṃśena bhavati gītasya |

215.2२१५.२

किम् अनार्जवेन शशिनः किं दारिद्र्येण दयितस्य ॥ (२१५।२)

kim anārjavena śaśinaḥ kiṃ dāridryeṇa dayitasya ||

216.1२१६.१

गेहिन्या चिकुरग्रहसमयसशीत्कारमीलितदृशापि । (२१६।१)

gehinyā cikuragrahasamayasaśītkāramīlitadṛśāpi |

216.2२१६.२

बालाकपोलपुलकं विलोक्य निहितो ऽस्मि शिरसि पदा ॥ (२१६।२)

bālākapolapulakaṃ vilokya nihito 'smi śirasi padā ||

217.1२१७.१

गुरुपक्ष्म जागरारुणघूर्णत्तारं कथञ्चिद् अपि वलते । (२१७।१)

gurupakṣma jāgarāruṇaghūrṇattāraṃ kathañcid api valate |

217.2२१७.२

नयनम् इदं स्फुटनखपदनिवेशकृतकोपकुटिलभ्रु ॥ (२१७।२)

nayanam idaṃ sphuṭanakhapadaniveśakṛtakopakuṭilabhru ||

218.1२१८.१

घकारव्रज्याघटितजघनं निपीडितपीनोरु न्यस्तनिखिलकुचभारम् । (२१८।१)

ghakāravrajyāghaṭitajaghanaṃ nipīḍitapīnoru nyastanikhilakucabhāram |

218.2२१८.२

आलिङ्गन्त्य् अपि बाला वदत्य् असौ मुञ्च मुञ्चेति ॥ (२१८।२)

āliṅganty api bālā vadaty asau muñca muñceti ||

219.1२१९.१

घटितपलाशकपाटं निशि निशि सुखिनो हि शेरते पद्माः । (२१९।१)

ghaṭitapalāśakapāṭaṃ niśi niśi sukhino hi śerate padmāḥ |

219.2२१९.२

उज्जागरेण कैरव कति शक्या रक्षितुं लक्ष्मीः ॥ (२१९।२)

ujjāgareṇa kairava kati śakyā rakṣituṃ lakṣmīḥ ||

220.1२२०.१

घूर्णन्ति विप्रलब्धाः स्नेहापायात् प्रदीपकलिकाश् च । (२२०।१)

ghūrṇanti vipralabdhāḥ snehāpāyāt pradīpakalikāś ca |

220.2२२०.२

प्रातः प्रस्थितपान्थस्त्रीहृदयं स्फुटति कमलं च ॥ (२२०।२)

prātaḥ prasthitapānthastrīhṛdayaṃ sphuṭati kamalaṃ ca ||

221.1२२१.१

चकारव्रज्याचपलस्य पलितलाञ्छितचिकुरं दयितस्य मौलिम् अवलोक्य । (२२१।१)

cakāravrajyācapalasya palitalāñchitacikuraṃ dayitasya maulim avalokya |

221.2२२१.२

खेदोचितेऽपि समये संमदम् एवाददे गृहिणी ॥ (२२१।२)

khedocite'pi samaye saṃmadam evādade gṛhiṇī ||

222.1२२२.१

चण्डि प्रसारितेन स्पृशन् भुजेनापि कोपनां भवतीम् । (२२२।१)

caṇḍi prasāritena spṛśan bhujenāpi kopanāṃ bhavatīm |

222.2२२२.२

तृप्यामि पङ्किलाम् इव पिबन् नदीं नलिननालेन ॥ (२२२।२)

tṛpyāmi paṅkilām iva piban nadīṃ nalinanālena ||

223.1२२३.१

चपलभुजङ्गीभुक्तोज्झित शीतलगन्धवह निशि भ्रान्त । (२२३।१)

capalabhujaṅgībhuktojjhita śītalagandhavaha niśi bhrānta |

223.2२२३.२

अपराशां पूरयितुं प्रत्यूषसदागते गच्छ ॥ (२२३।२)

aparāśāṃ pūrayituṃ pratyūṣasadāgate gaccha ||

224.1२२४.१

चिरपथिक द्राघिममिलदलकलताशैवलावलिग्रथिला । (२२४।१)

cirapathika drāghimamiladalakalatāśaivalāvaligrathilā |

224.2२२४.२

करतोयेव मृगाक्ष्या दृष्टिर् इदानीं सदानीरा ॥ (२२४।२)

karatoyeva mṛgākṣyā dṛṣṭir idānīṃ sadānīrā ||

225.1२२५.१

चण्डि दरचपलचेलव्यक्तोरुविलोकनैकरसिकेन । (२२५।१)

caṇḍi daracapalacelavyaktoruvilokanaikarasikena |

225.2२२५.२

धूलिभयाद् अपि न मया चरणहृतौ कुञ्चितं चक्षुः ॥ (२२५।२)

dhūlibhayād api na mayā caraṇahṛtau kuñcitaṃ cakṣuḥ ||

226.1२२६.१

चलकुण्डलचलदलकस्खलदुरसिजवसनसजदूरुयुगम् । (२२६।१)

calakuṇḍalacaladalakaskhaladurasijavasanasajadūruyugam |

226.2२२६.२

जघनभरक्लमकूणितनयनम् इदं हरति गतम् अस्याः ॥ (२२६।२)

jaghanabharaklamakūṇitanayanam idaṃ harati gatam asyāḥ ||

227.1२२७.१

चरणैः परागसैकतम् अफलम् इदं लिखसि मधुप केतक्याः । (२२७।१)

caraṇaiḥ parāgasaikatam aphalam idaṃ likhasi madhupa ketakyāḥ |

227.2२२७.२

इह वसति कान्तिसारे नान्तःसलिलापि मधुसिन्धुः ॥ (२२७।२)

iha vasati kāntisāre nāntaḥsalilāpi madhusindhuḥ ||

228.1२२८.१

चिरकालपथिक शङ्कातरङ्गिताक्षः किम् ईक्षसे मुग्ध । (२२८।१)

cirakālapathika śaṅkātaraṅgitākṣaḥ kim īkṣase mugdha |

228.2२२८.२

त्वन्निस्त्रिंशाश्लेषव्रणकिणराजीयम् एतस्याः ॥ (२२८।२)

tvannistriṃśāśleṣavraṇakiṇarājīyam etasyāḥ ||

229.1२२९.१

चपलां यथा मदान्धश् छायामयम् आत्मनः करो हन्ति । (२२९।१)

capalāṃ yathā madāndhaś chāyāmayam ātmanaḥ karo hanti |

229.2२२९.२

आस्फालयति करं प्रतिगजस् तथायं पुरो रुद्धः ॥ (२२९।२)

āsphālayati karaṃ pratigajas tathāyaṃ puro ruddhaḥ ||

230.1२३०.१

चुम्बनलोलुपमदधरहृतकाश्मीरं स्मरन् न तृप्यामि । (२३०।१)

cumbanalolupamadadharahṛtakāśmīraṃ smaran na tṛpyāmi |

230.2२३०.२

हृदयद्विरदालानस्तम्भं तस्यास् तदूरुयुगम् ॥ (२३०।२)

hṛdayadviradālānastambhaṃ tasyās tadūruyugam ||

231.1२३१.१

चिकुरविसारणतिर्यङ्नतकण्ठी विमुखवृत्तिर् अपि बाला । (२३१।१)

cikuravisāraṇatiryaṅnatakaṇṭhī vimukhavṛttir api bālā |

231.2२३१.२

त्वाम् इयम् अङ्गुलिकल्पितकचावकाशा विलोकयति ॥ (२३१।२)

tvām iyam aṅgulikalpitakacāvakāśā vilokayati ||

232.1२३२.१

चुम्बनहृताञ्जनार्घं स्फुटजागररागम् ईक्षणं क्षिपसि । (२३२।१)

cumbanahṛtāñjanārghaṃ sphuṭajāgararāgam īkṣaṇaṃ kṣipasi |

232.2२३२.२

किम् उषसि वियोगकातरम् असमेषुर् इवार्धनाराचम् ॥ (२३२।२)

kim uṣasi viyogakātaram asameṣur ivārdhanārācam ||

233.1२३३.१

छकारव्रज्याछायाग्राही चन्द्रः कूटत्वं सततम् अम्बुजं व्रजति । (२३३।१)

chakāravrajyāchāyāgrāhī candraḥ kūṭatvaṃ satatam ambujaṃ vrajati |

233.2२३३.२

हित्वोभयं सभायां स्तौति तवैवाननं लोकः ॥ (२३३।२)

hitvobhayaṃ sabhāyāṃ stauti tavaivānanaṃ lokaḥ ||

234.1२३४.१

छायामात्रं पश्यन्न् अधोमुखो ऽप्य् उद्गतेन धैर्येण । (२३४।१)

chāyāmātraṃ paśyann adhomukho 'py udgatena dhairyeṇa |

234.2२३४.२

तुदति मम हृदयनिपुणा राधाचक्रं किरीटीव ॥ (२३४।२)

tudati mama hṛdayanipuṇā rādhācakraṃ kirīṭīva ||

235.1२३५.१

जकारव्रज्याजलबिन्दवः कतिपये नयनाद् गमनोद्यमे तव स्खलिताः । (२३५।१)

jakāravrajyājalabindavaḥ katipaye nayanād gamanodyame tava skhalitāḥ |

235.2२३५.२

कान्ते मम गन्तव्या भूर् एतैर् एव पिच्छिलिता ॥ (२३५।२)

kānte mama gantavyā bhūr etair eva picchilitā ||

236.1२३६.१

जृम्भोत्तम्भितदोर्युगयन्त्रितताटङ्कपीडितकपोलम् । (२३६।१)

jṛmbhottambhitadoryugayantritatāṭaṅkapīḍitakapolam |

236.2२३६.२

तस्याः स्मरामि जलकणलुलिताञ्जनम् अलसदृष्टि मुखम् ॥ (२३६।२)

tasyāḥ smarāmi jalakaṇalulitāñjanam alasadṛṣṭi mukham ||

237.1२३७.१

जागरित्वा पुरुषं परं वने सर्वतो मुखं हरसि । (२३७।१)

jāgaritvā puruṣaṃ paraṃ vane sarvato mukhaṃ harasi |

237.2२३७.२

अति शरदनुरूपं तव शीलम् इदं जातिशालिन्याः ॥ (२३७।२)

ati śaradanurūpaṃ tava śīlam idaṃ jātiśālinyāḥ ||

238.1२३८.१

झङ्कृतकङ्कणपाणिक्षेपैः स्तम्भावलम्बनैर्मौनैः । (२३८।१)

jhaṅkṛtakaṅkaṇapāṇikṣepaiḥ stambhāvalambanairmaunaiḥ |

238.2२३८.२

शोभयसि शुष्करुदितैरपि सुन्दरि मन्दिरद्वारम् ॥ (२३८।२)

śobhayasi śuṣkaruditairapi sundari mandiradvāram ||

239.1२३९.१

ढकारव्रज्याढक्काम् आहत्य मदं वितन्वते करिण इव चिरं पुरुषाः । (२३९।१)

ḍhakāravrajyāḍhakkām āhatya madaṃ vitanvate kariṇa iva ciraṃ puruṣāḥ |

239.2२३९.२

स्त्रीणां करिणीनाम् इव मदः पुनः स्वकुलनाशाय ॥ (२३९।२)

strīṇāṃ kariṇīnām iva madaḥ punaḥ svakulanāśāya ||

240.1२४०.१

तकारव्रज्यातां तापयन्ति मन्मथबाणास् त्वां प्रीणयन्ति बत सुभग । (२४०।१)

takāravrajyātāṃ tāpayanti manmathabāṇās tvāṃ prīṇayanti bata subhaga |

240.2२४०.२

तपनकरास् तपनशिलां ज्वलयन्ति विधुं मधुरयन्ति ॥ (२४०।२)

tapanakarās tapanaśilāṃ jvalayanti vidhuṃ madhurayanti ||

241.1२४१.१

तव सुतनु सानुमत्या बहुधातुजनितनितम्बरागायाः । (२४१।१)

tava sutanu sānumatyā bahudhātujanitanitambarāgāyāḥ |

241.2२४१.२

गिरिवरभुव इव लाभेनाप्नोमि द्व्यङ्गुलेन दिवम् ॥ (२४१।२)

girivarabhuva iva lābhenāpnomi dvyaṅgulena divam ||

242.1२४२.१

त्यक्तो मुञ्चति जीवनम् उझति नानुग्रहेऽपि लोलुत्वम् । (२४२।१)

tyakto muñcati jīvanam ujhati nānugrahe'pi lolutvam |

242.2२४२.२

किं प्रावृषेव पद्माकरस्य करणीयम् अस्य मया ॥ (२४२।२)

kiṃ prāvṛṣeva padmākarasya karaṇīyam asya mayā ||

243.1२४३.१

त्वद्विरहापदि पाण्डुस् तन्वङ्गी छाययैव केवलया । (२४३।१)

tvadvirahāpadi pāṇḍus tanvaṅgī chāyayaiva kevalayā |

243.2२४३.२

हंसीव ज्योत्स्नायां सा सुभग प्रत्यभिज्ञेया ॥ (२४३।२)

haṃsīva jyotsnāyāṃ sā subhaga pratyabhijñeyā ||

244.1२४४.१

त्वयि विनिवेशितचित्ता सुभग गता केवलेन कायेन । (२४४।१)

tvayi viniveśitacittā subhaga gatā kevalena kāyena |

244.2२४४.२

घनजालरुद्धमीना नदीव सा नीरमात्रेण ॥ (२४४।२)

ghanajālaruddhamīnā nadīva sā nīramātreṇa ||

245.1२४५.१

त्वयि संसक्तं तस्याः कठोरतर हृदयम् असमशरतरलम् । (२४५।१)

tvayi saṃsaktaṃ tasyāḥ kaṭhoratara hṛdayam asamaśarataralam |

245.2२४५.२

मारुतचलम् अञ्चलम् इव कण्टकसम्पर्कतः स्फुटितम् ॥ (२४५।२)

mārutacalam añcalam iva kaṇṭakasamparkataḥ sphuṭitam ||

246.1२४६.१

त्वम् असूर्यंपश्या सखि पदम् अपि न विनापवारणं भ्रमसि । (२४६।१)

tvam asūryaṃpaśyā sakhi padam api na vināpavāraṇaṃ bhramasi |

246.2२४६.२

छाये किम् इह विधेयं मुञ्चन्ति न मूर्तिमन्तस् त्वाम् ॥ (२४६।२)

chāye kim iha vidheyaṃ muñcanti na mūrtimantas tvām ||

247.1२४७.१

तव विरहे विस्तारितरजनौ जनितेन्दुचन्दनद्वेषे । (२४७।१)

tava virahe vistāritarajanau janitenducandanadveṣe |

247.2२४७.२

बिसिनीव माघमासे विना हुताशने सा दग्धा ॥ (२४७।२)

bisinīva māghamāse vinā hutāśane sā dagdhā ||

248.1२४८.१

तरुणि त्वच्चरणाहतिकुसुमितकङ्केल्लिकोरकप्रकरम् । (२४८।१)

taruṇi tvaccaraṇāhatikusumitakaṅkellikorakaprakaram |

248.2२४८.२

कुटिलचरिता सपत्नी न पिबति बत शोकविकलापि ॥ (२४८।२)

kuṭilacaritā sapatnī na pibati bata śokavikalāpi ||

249.1२४९.१

तल्पे प्रभुर् इव गुरुर् इव मनसिजतन्त्रे श्रमे भुजिष्येव । (२४९।१)

talpe prabhur iva gurur iva manasijatantre śrame bhujiṣyeva |

249.2२४९.२

गेहे श्रीर् इव गुरुजनपुरतो मूर्तेव सा व्रीडा ॥ (२४९।२)

gehe śrīr iva gurujanapurato mūrteva sā vrīḍā ||

250.1२५०.१

त्वम् अलभ्या मम तावन् मोक्तुम् अशक्तस्य संमुखं व्रजतः । (२५०।१)

tvam alabhyā mama tāvan moktum aśaktasya saṃmukhaṃ vrajataḥ |

250.2२५०.२

छायेवापसरन्ती भित्त्या न निवार्यसे यावत् ॥ (२५०।२)

chāyevāpasarantī bhittyā na nivāryase yāvat ||

251.1२५१.१

तपसा क्लेशित एष प्रौढबलो न खलु फाल्गुनेऽप्य् आसीत् । (२५१।१)

tapasā kleśita eṣa prauḍhabalo na khalu phālgune'py āsīt |

251.2२५१.२

मधुना प्रमत्तम् अधुना को मदनं मिहिरम् इव सहते ॥ (२५१।२)

madhunā pramattam adhunā ko madanaṃ mihiram iva sahate ||

252.1२५२.१

त्वद्गमनदिवसगणनावलक्षरेखाभिर् अङ्किता सुभग । (२५२।१)

tvadgamanadivasagaṇanāvalakṣarekhābhir aṅkitā subhaga |

252.2२५२.२

गण्डस्थलीव तस्याः पाण्डुरिता भवनभित्तिर् अपि ॥ (२५२।२)

gaṇḍasthalīva tasyāḥ pāṇḍuritā bhavanabhittir api ||

253.1२५३.१

तस्याग्राम्यस्याहं सखि वक्रस्निग्धमधुरया दृष्ट्या । (२५३।१)

tasyāgrāmyasyāhaṃ sakhi vakrasnigdhamadhurayā dṛṣṭyā |

253.2२५३.२

विद्धा तदेकनेया पोत्रिण इव दंष्ट्रया धरणी ॥ (२५३।२)

viddhā tadekaneyā potriṇa iva daṃṣṭrayā dharaṇī ||

254.1२५४.१

त्वयि कुग्रामवटद्रुम वैश्रवणो वसतु वा लक्ष्मीः । (२५४।१)

tvayi kugrāmavaṭadruma vaiśravaṇo vasatu vā lakṣmīḥ |

254.2२५४.२

पामरकुठारपातात् कासरशिरसैव ते रक्षा ॥ (२५४।२)

pāmarakuṭhārapātāt kāsaraśirasaiva te rakṣā ||

255.1२५५.१

तव मुखर वदनदोषं सहमाना मोक्तुम् अक्षमा सुतनुः । (२५५।१)

tava mukhara vadanadoṣaṃ sahamānā moktum akṣamā sutanuḥ |

255.2२५५.२

सा वहति विट भवन्तं घुणमन्तः शालभञ्जीव ॥ (२५५।२)

sā vahati viṭa bhavantaṃ ghuṇamantaḥ śālabhañjīva ||

256.1२५६.१

तृणमुखम् इव न खलु त्वां त्यजन्त्य् अमी हरिण वैरिणः शबराः । (२५६।१)

tṛṇamukham iva na khalu tvāṃ tyajanty amī hariṇa vairiṇaḥ śabarāḥ |

256.2२५६.२

यशसैव जीवितम् इदं त्यज योजितशृङ्गसङ्ग्रामः ॥ (२५६।२)

yaśasaiva jīvitam idaṃ tyaja yojitaśṛṅgasaṅgrāmaḥ ||

257.1२५७.१

त्रिपुररिपोर् इव गङ्गा मम मानिनि जनितमदनदाहस्य । (२५७।१)

tripuraripor iva gaṅgā mama mānini janitamadanadāhasya |

257.2२५७.२

जीवनम् अर्पितशिरसो ददासि चिकुरग्रहेणैव ॥ (२५७।२)

jīvanam arpitaśiraso dadāsi cikuragraheṇaiva ||

258.1२५८.१

त्वत्संकथासु मुखरः सनिन्दसानन्दसावहित्थ इव । (२५८।१)

tvatsaṃkathāsu mukharaḥ sanindasānandasāvahittha iva |

258.2२५८.२

स खलु सखीनां निभृतं त्वया कृतार्थीकृतः सुभगः ॥ (२५८।२)

sa khalu sakhīnāṃ nibhṛtaṃ tvayā kṛtārthīkṛtaḥ subhagaḥ ||

259.1२५९.१

त्वयि सर्पति पथि दृष्टिः सुन्दर वृतिविवरनिर्गता तस्याः । (२५९।१)

tvayi sarpati pathi dṛṣṭiḥ sundara vṛtivivaranirgatā tasyāḥ |

259.2२५९.२

दरतरलभिन्नशैवलजाला शफरीव विस्फुरति ॥ (२५९।२)

darataralabhinnaśaivalajālā śapharīva visphurati ||

260.1२६०.१

ते सुतनु शून्यहृदया ये शङ्खं शून्यहृदयम् अभिदधति । (२६०।१)

te sutanu śūnyahṛdayā ye śaṅkhaṃ śūnyahṛdayam abhidadhati |

260.2२६०.२

अङ्गीकृतकरपत्त्रो यस् तव हस्तग्रहं कुरुते ॥ (२६०।२)

aṅgīkṛtakarapattro yas tava hastagrahaṃ kurute ||

261.1२६१.१

ते श्रेष्ठिनः क्व सम्प्रति शक्रध्वज यैः कृतस् तवोच्छ्रायः । (२६१।१)

te śreṣṭhinaḥ kva samprati śakradhvaja yaiḥ kṛtas tavocchrāyaḥ |

261.2२६१.२

ईषां वा मेढिं वाधुनातनास् त्वां विधित्सन्ति ॥ (२६१।२)

īṣāṃ vā meḍhiṃ vādhunātanās tvāṃ vidhitsanti ||

262.1२६२.१

तानवम् एत्य छिन्नः परोपहितरागमदनसंघटितः । (२६२।१)

tānavam etya chinnaḥ paropahitarāgamadanasaṃghaṭitaḥ |

262.2२६२.२

कर्ण इव कामिनीनां न शोभते निर्भरः प्रेमा ॥ (२६२।२)

karṇa iva kāminīnāṃ na śobhate nirbharaḥ premā ||

263.1२६३.१

तस्मिन् गतार्द्रभावे वीतरसे शुण्ठिशकल इव पुरुषे । (२६३।१)

tasmin gatārdrabhāve vītarase śuṇṭhiśakala iva puruṣe |

263.2२६३.२

अपि भूतिभाजि मलिने नागरशब्दो विडम्बाय ॥ (२६३।२)

api bhūtibhāji maline nāgaraśabdo viḍambāya ||

264.1२६४.१

तमसि घने विषमे पथि जम्बुकम् उल्कामुखं प्रपन्नाः स्मः । (२६४।१)

tamasi ghane viṣame pathi jambukam ulkāmukhaṃ prapannāḥ smaḥ |

264.2२६४.२

किं कुर्मः सो ऽपि सखे स्थितो मुखं मुद्रयित्वैव ॥ (२६४।२)

kiṃ kurmaḥ so 'pi sakhe sthito mukhaṃ mudrayitvaiva ||

265.1२६५.१

त्वाम् अभिलषतो मानिनि मम गरिमगुणो ऽपि दोषतां यातः । (२६५।१)

tvām abhilaṣato mānini mama garimaguṇo 'pi doṣatāṃ yātaḥ |

265.2२६५.२

पङ्किलकूलां तटिनीं यियासतः सिन्धुर् अस्य् एव ॥ (२६५।२)

paṅkilakūlāṃ taṭinīṃ yiyāsataḥ sindhur asy eva ||

266.1२६६.१

तिमिरेऽपि दूरदृश्या कठिनाश्लेषे च रहसि मुखरा च । (२६६।१)

timire'pi dūradṛśyā kaṭhināśleṣe ca rahasi mukharā ca |

266.2२६६.२

शङ्खमयवलयराजी गृहपतिशिरसा सह स्फुटतु ॥ (२६६।२)

śaṅkhamayavalayarājī gṛhapatiśirasā saha sphuṭatu ||

267.1२६७.१

तव वृत्तेन गुणेन च समुचितसम्पन्नकण्ठलुठनायाः । (२६७।१)

tava vṛttena guṇena ca samucitasampannakaṇṭhaluṭhanāyāḥ |

267.2२६७.२

हारस्रज इव सुन्दरि कृतः पुनर् नायकस् तरलः ॥ (२६७।२)

hārasraja iva sundari kṛtaḥ punar nāyakas taralaḥ ||

268.1२६८.१

दकारव्रज्यादर्शनविनीतमाना गृहिणी हर्षोल्लसत्कपोलतलम् । (२६८।१)

dakāravrajyādarśanavinītamānā gṛhiṇī harṣollasatkapolatalam |

268.2२६८.२

चुम्बननिषेधमिषतो वदनं पिदधाति पाणिभ्याम् ॥ (२६८।२)

cumbananiṣedhamiṣato vadanaṃ pidadhāti pāṇibhyām ||

269.1२६९.१

देहस्तम्भः स्खलनं शैथिल्यं वेपथुः प्रियध्यानम् । (२६९।१)

dehastambhaḥ skhalanaṃ śaithilyaṃ vepathuḥ priyadhyānam |

269.2२६९.२

पथि पथि गगनाश्लेषः कामिनि कस् तेऽभिसारगुणः ॥ (२६९।२)

pathi pathi gaganāśleṣaḥ kāmini kas te'bhisāraguṇaḥ ||

270.1२७०.१

द्राघयता दिवसानि त्वदीयविरहेण तीव्रतापेन । (२७०।१)

drāghayatā divasāni tvadīyaviraheṇa tīvratāpena |

270.2२७०.२

ग्रीष्मेणेव नलिन्या जीवनम् अल्पीकृतं तस्याः ॥ (२७०।२)

grīṣmeṇeva nalinyā jīvanam alpīkṛtaṃ tasyāḥ ||

271.1२७१.१

दुर्जनसहवासाद् अपि शीलोत्कर्षं न सज्जनस् त्यजति । (२७१।१)

durjanasahavāsād api śīlotkarṣaṃ na sajjanas tyajati |

271.2२७१.२

प्रतिपर्वतपनवासी निःसृतमात्रः शशी शीतः ॥ (२७१।२)

pratiparvatapanavāsī niḥsṛtamātraḥ śaśī śītaḥ ||

272.1२७२.१

दयितप्रहितां दूतीम् आलम्ब्य करेण तमसि गच्छन्ती । (२७२।१)

dayitaprahitāṃ dūtīm ālambya kareṇa tamasi gacchantī |

272.2२७२.२

स्वेदच्युतमृगनाभिर् दूराद् गौराङ्गि दृश्यासि ॥ (२७२।२)

svedacyutamṛganābhir dūrād gaurāṅgi dṛśyāsi ||

273.1२७३.१

दयितागुणः प्रकाशं नीतः स्वस्यैव वदनदोषेण । (२७३।१)

dayitāguṇaḥ prakāśaṃ nītaḥ svasyaiva vadanadoṣeṇa |

273.2२७३.२

प्रतिदिनविदलितवाटीवृतिघटनैः खिद्यसे किम् इति ॥ (२७३।२)

pratidinavidalitavāṭīvṛtighaṭanaiḥ khidyase kim iti ||

274.1२७४.१

दाक्षिण्यान् म्रदिमानं दधतं मा भानुम् एनम् अवमंस्थाः । (२७४।१)

dākṣiṇyān mradimānaṃ dadhataṃ mā bhānum enam avamaṃsthāḥ |

274.2२७४.२

रौद्रीम् उपागतेऽस्मिन् कः क्षमते दृष्टिम् अपि दातुम् ॥ (२७४।२)

raudrīm upāgate'smin kaḥ kṣamate dṛṣṭim api dātum ||

275.1२७५.१

दृष्ट्यैव विरहकातरतारकया प्रियमुखे समर्पितया । (२७५।१)

dṛṣṭyaiva virahakātaratārakayā priyamukhe samarpitayā |

275.2२७५.२

यान्ति मृगवल्लभायाः पुलिन्दबाणार्दिताः प्राणाः ॥ (२७५।२)

yānti mṛgavallabhāyāḥ pulindabāṇārditāḥ prāṇāḥ ||

276.1२७६.१

दूरस्थापितहृदयो गूढरहस्यो निकामम् आशङ्कः । (२७६।१)

dūrasthāpitahṛdayo gūḍharahasyo nikāmam āśaṅkaḥ |

276.2२७६.२

आश्लेषो बालानां भवति खलानां च सम्भेदः ॥ (२७६।२)

āśleṣo bālānāṃ bhavati khalānāṃ ca sambhedaḥ ||

277.1२७७.१

द्वारे गुरवः कोणे शुकः सकाशे शिशुर् गृहे सख्यः । (२७७।१)

dvāre guravaḥ koṇe śukaḥ sakāśe śiśur gṛhe sakhyaḥ |

277.2२७७.२

कालासह क्षमस्व प्रिय प्रसीद प्रयातमहः ॥ (२७७।२)

kālāsaha kṣamasva priya prasīda prayātamahaḥ ||

278.1२७८.१

दधिकणमुक्ताभरणश्वासोत्तुङ्गस्तनार्पणमनोज्ञम् । (२७८।१)

dadhikaṇamuktābharaṇaśvāsottuṅgastanārpaṇamanojñam |

278.2२७८.२

प्रियम् आलिङ्गति गोपी मन्थनश्रममन्थरैर् अङ्गैः ॥ (२७८।२)

priyam āliṅgati gopī manthanaśramamantharair aṅgaiḥ ||

279.1२७९.१

दलितोद्वेगेन सखि प्रियेण लग्नेन रागम् आवहता । (२७९।१)

dalitodvegena sakhi priyeṇa lagnena rāgam āvahatā |

279.2२७९.२

मोहयता शयनीयं ताम्बूलेनेव नीतास्मि ॥ (२७९।२)

mohayatā śayanīyaṃ tāmbūleneva nītāsmi ||

280.1२८०.१

दृष्टम् अदृष्टप्रायं दयितं कृत्वा प्रकाशितस्तनया । (२८०।१)

dṛṣṭam adṛṣṭaprāyaṃ dayitaṃ kṛtvā prakāśitastanayā |

280.2२८०.२

हृदयं करेण ताडितम् अथ मिथ्या व्यञ्जितत्रपया ॥ (२८०।२)

hṛdayaṃ kareṇa tāḍitam atha mithyā vyañjitatrapayā ||

281.1२८१.१

दर्शितयमुनोच्छ्राये भ्रूविभ्रमभाजि वलति तव नयने । (२८१।१)

darśitayamunocchrāye bhrūvibhramabhāji valati tava nayane |

281.2२८१.२

क्षिप्तहले हलधर इव सर्वं पुरमर्जितं सुतनु ॥ (२८१।२)

kṣiptahale haladhara iva sarvaṃ puramarjitaṃ sutanu ||

282.1२८२.१

दयितप्रार्थितदुर्लभमुखमदिरासारसेकसुकुमारः । (२८२।१)

dayitaprārthitadurlabhamukhamadirāsārasekasukumāraḥ |

282.2२८२.२

व्यथयति विरहे बकुलः क्व परिचयः प्रकृतिकठिनानाम् ॥ (२८२।२)

vyathayati virahe bakulaḥ kva paricayaḥ prakṛtikaṭhinānām ||

283.1२८३.१

द्वित्रैर् एष्यामि दिनैर् इति किं तद् वचसि सखि तवाश्वासः । (२८३।१)

dvitrair eṣyāmi dinair iti kiṃ tad vacasi sakhi tavāśvāsaḥ |

283.2२८३.२

कथयति चिरपथिकं तं दूरनिखातो नखाङ्कस् ते ॥ (२८३।२)

kathayati cirapathikaṃ taṃ dūranikhāto nakhāṅkas te ||

284.1२८४.१

दयितस्पर्शोन्मीलितधर्मजलस्खलितचरणखलाक्षे । (२८४।१)

dayitasparśonmīlitadharmajalaskhalitacaraṇakhalākṣe |

284.2२८४.२

गर्वभरमुखरिते सखि तच्चिकुरान् किम् अपराधयसि ॥ (२८४।२)

garvabharamukharite sakhi taccikurān kim aparādhayasi ||

285.1२८५.१

दुष्टग्रहेण गेहिनि तेन कुपुत्रेण किं प्रजातेन । (२८५।१)

duṣṭagraheṇa gehini tena kuputreṇa kiṃ prajātena |

285.2२८५.२

भौमेनेव निजं कुलम् अङ्गारकवत्कृतं येन ॥ (२८५।२)

bhaumeneva nijaṃ kulam aṅgārakavatkṛtaṃ yena ||

286.1२८६.१

दर्शितचापोच्छ्रायैस् तेजोवद्भिः सुगोत्रसंजातैः । (२८६।१)

darśitacāpocchrāyais tejovadbhiḥ sugotrasaṃjātaiḥ |

286.2२८६.२

हीरैर् अप्स्व् अपि वीरैर् आपत्स्व् अपि गम्यते नाधः ॥ (२८६।२)

hīrair apsv api vīrair āpatsv api gamyate nādhaḥ ||

287.1२८७.१

दरनिद्राणस्यापि स्मरस्य शिल्पेन निर्गतासून् मे । (२८७।१)

daranidrāṇasyāpi smarasya śilpena nirgatāsūn me |

287.2२८७.२

मुग्धे तव दृष्टिर् असाव् अर्जुनयन्त्रेषुर् इव हन्ति ॥ (२८७।२)

mugdhe tava dṛṣṭir asāv arjunayantreṣur iva hanti ||

288.1२८८.१

दुर्गतगृहिणी तनये करुणार्द्रा प्रियतमे च रागमयी । (२८८।१)

durgatagṛhiṇī tanaye karuṇārdrā priyatame ca rāgamayī |

288.2२८८.२

मुग्धा रताभियोगं न मन्यते न प्रतिक्षिपति ॥ (२८८।२)

mugdhā ratābhiyogaṃ na manyate na pratikṣipati ||

289.1२८९.१

दुर्गतगेहिनि जर्जरमन्दिरसुप्तैव वन्दसे चन्द्रम् । (२८९।१)

durgatagehini jarjaramandirasuptaiva vandase candram |

289.2२८९.२

वयम् इन्दुवञ्चितदृशो निचुलितदोलाविहारिण्यः ॥ (२८९।२)

vayam induvañcitadṛśo niculitadolāvihāriṇyaḥ ||

290.1२९०.१

दीपदशा कुलयुवतिर् वैदग्ध्येनैव मलिनताम् एति । (२९०।१)

dīpadaśā kulayuvatir vaidagdhyenaiva malinatām eti |

290.2२९०.२

दोषा अपि भूषायै गणिकायाः शशिकलायाश् च ॥ (२९०।२)

doṣā api bhūṣāyai gaṇikāyāḥ śaśikalāyāś ca ||

291.1२९१.१

दीर्घगवाक्षमुखान्तर्निपातिनस् तरणिरश्मयः शोणाः । (२९१।१)

dīrghagavākṣamukhāntarnipātinas taraṇiraśmayaḥ śoṇāḥ |

291.2२९१.२

नृहरिनखा इव दानववक्षः प्रविशन्ति सौधतलम् ॥ (२९१।२)

nṛharinakhā iva dānavavakṣaḥ praviśanti saudhatalam ||

292.1२९२.१

दरतरलेऽक्षणि वक्षसि दरोन्नते तव मुखे च दरहसिते । (२९२।१)

daratarale'kṣaṇi vakṣasi daronnate tava mukhe ca darahasite |

292.2२९२.२

आस्तां कुसुमं वीरः स्मरो ऽधुना चित्रधनुषापि ॥ (२९२।२)

āstāṃ kusumaṃ vīraḥ smaro 'dhunā citradhanuṣāpi ||

293.1२९३.१

दुष्टसखीसहितेयं पूर्णेन्दुमुखी सुखाय नेदानीम् । (२९३।१)

duṣṭasakhīsahiteyaṃ pūrṇendumukhī sukhāya nedānīm |

293.2२९३.२

राकेव विष्टियुक्ता भवतो ऽभिमताय निशि भवतु ॥ (२९३।२)

rākeva viṣṭiyuktā bhavato 'bhimatāya niśi bhavatu ||

294.1२९४.१

दलिते पलालपुञ्जे वृषभं परिभवति गृहपतौ कुपिते । (२९४।१)

dalite palālapuñje vṛṣabhaṃ paribhavati gṛhapatau kupite |

294.2२९४.२

निभृतनिभालितवदनौ हलिकवधूदेवरौ हसतः ॥ (२९४।२)

nibhṛtanibhālitavadanau halikavadhūdevarau hasataḥ ||

295.1२९५.१

दीप्यन्तां ये दीप्त्यै घटिता मणयश् च वीरपुरुषाश् च । (२९५।१)

dīpyantāṃ ye dīptyai ghaṭitā maṇayaś ca vīrapuruṣāś ca |

295.2२९५.२

तेजः स्वविनाशाय तु नृणां तृणानाम् इव लघूनाम् ॥ (२९५।२)

tejaḥ svavināśāya tu nṛṇāṃ tṛṇānām iva laghūnām ||

296.1२९६.१

धकारव्रज्याधूमैर् अश्रु निपातय दह शिखया दहनमलिनयाङ्गारैः । (२९६।१)

dhakāravrajyādhūmair aśru nipātaya daha śikhayā dahanamalinayāṅgāraiḥ |

296.2२९६.२

जागरयिष्यति दुर्गतगृहिणी त्वां तद् अपि शिशिरनिशि ॥ (२९६।२)

jāgarayiṣyati durgatagṛhiṇī tvāṃ tad api śiśiraniśi ||

297.1२९७.१

धैर्यं निधेहि गच्छतु रजनी सो ऽप्य् अस्तु सुमुखि सोत्कण्ठः । (२९७।१)

dhairyaṃ nidhehi gacchatu rajanī so 'py astu sumukhi sotkaṇṭhaḥ |

297.2२९७.२

प्रविश हृदि तस्य दूरं क्षणधृतमुक्ता स्मरेषुर् इव ॥ (२९७।२)

praviśa hṛdi tasya dūraṃ kṣaṇadhṛtamuktā smareṣur iva ||

298.1२९८.१

धवलनखलक्ष्म दुर्बलम् अकलैतनेपथ्यम् अलकपिहिताक्ष्याः । (२९८।१)

dhavalanakhalakṣma durbalam akalaitanepathyam alakapihitākṣyāḥ |

298.2२९८.२

द्रक्ष्यामि मदवलोकद्विगुणाश्रु वपुः पुरद्वारि ॥ (२९८।२)

drakṣyāmi madavalokadviguṇāśru vapuḥ puradvāri ||

299.1२९९.१

धर्मारम्भेऽप्य् असतां परहिंसैव प्रयोजिका भवति । (२९९।१)

dharmārambhe'py asatāṃ parahiṃsaiva prayojikā bhavati |

299.2२९९.२

काकानाम् अभिषेकेऽकारणतां वृष्टिर् अनुभवति ॥ (२९९।२)

kākānām abhiṣeke'kāraṇatāṃ vṛṣṭir anubhavati ||

300.1३००.१

नकारव्रज्यानीरावतरणदन्तुरसैकतसम्भेदमेदुरैः शिशिरे । (३००।१)

nakāravrajyānīrāvataraṇadanturasaikatasambhedameduraiḥ śiśire |

300.2३००.२

राजन्ति तूलराशिस्थूलपटैर् इव तटैः सरितः ॥ (३००।२)

rājanti tūlarāśisthūlapaṭair iva taṭaiḥ saritaḥ ||

301.1३०१.१

निजकायच्छायायां विश्रम्य निदाघविपदम् अपनेतुम् । (३०१।१)

nijakāyacchāyāyāṃ viśramya nidāghavipadam apanetum |

301.2३०१.२

बत विविधास् तनुभङ्गीर् मुग्धकरङ्गीयम् आचरति ॥ (३०१।२)

bata vividhās tanubhaṅgīr mugdhakaraṅgīyam ācarati ||

302.1३०२.१

न हसन्ति जरठ इति यद्वल्लववनिता नमन्ति नन्दम् अपि । (३०२।१)

na hasanti jaraṭha iti yadvallavavanitā namanti nandam api |

302.2३०२.२

सखि स यशोदातनयो नित्यं कन्दलितकन्दर्पः ॥ (३०२।२)

sakhi sa yaśodātanayo nityaṃ kandalitakandarpaḥ ||

303.1३०३.१

नीता स्वभावम् अर्पितवपुर् अपि वाम्यं न कामिनी त्यजति । (३०३।१)

nītā svabhāvam arpitavapur api vāmyaṃ na kāminī tyajati |

303.2३०३.२

हरदेहार्धग्रथिता निदर्शनं पार्वती तत्र ॥ (३०३।२)

haradehārdhagrathitā nidarśanaṃ pārvatī tatra ||

304.1३०४.१

नागरभोगानुमितस्ववधूसौन्दर्यगर्वतरलस्य । (३०४।१)

nāgarabhogānumitasvavadhūsaundaryagarvataralasya |

304.2३०४.२

निपतति पदं न भूमौ ज्ञातिपुरस् तन्तुवायस्य ॥ (३०४।२)

nipatati padaṃ na bhūmau jñātipuras tantuvāyasya ||

305.1३०५.१

निपतति चरणे कोणे प्रविश्य निशि यन् निरीक्षते कस् तत् । (३०५।१)

nipatati caraṇe koṇe praviśya niśi yan nirīkṣate kas tat |

305.2३०५.२

सखि स खलु लोकपुरतः खलः स्वगरिमाणम् उद्गिरति ॥ (३०५।२)

sakhi sa khalu lokapurataḥ khalaḥ svagarimāṇam udgirati ||

306.1३०६.१

न विमोचयितुं शक्यः क्षमां महान् मोचितो यदि कथंचित् । (३०६।१)

na vimocayituṃ śakyaḥ kṣamāṃ mahān mocito yadi kathaṃcit |

306.2३०६.२

मन्दरगिरिर् इव गरलं निवर्तते ननु समुत्थाप्य ॥ (३०६।२)

mandaragirir iva garalaṃ nivartate nanu samutthāpya ||

307.1३०७.१

नियतैः पदैर् निषेव्यं स्खलितेऽनर्थावहं समाश्रयति । (३०७।१)

niyataiḥ padair niṣevyaṃ skhalite'narthāvahaṃ samāśrayati |

307.2३०७.२

सम्भवदन्यगतिः कः सङ्क्रमकाष्ठं दुरीशं च ॥ (३०७।२)

sambhavadanyagatiḥ kaḥ saṅkramakāṣṭhaṃ durīśaṃ ca ||

308.1३०८.१

निजपदगतिगुणरञ्जितजगतां करिणां च सत्कवीनां च । (३०८।१)

nijapadagatiguṇarañjitajagatāṃ kariṇāṃ ca satkavīnāṃ ca |

308.2३०८.२

वहताम् अपि महिमानं शोभायै सज्जना एव ॥ (३०८।२)

vahatām api mahimānaṃ śobhāyai sajjanā eva ||

309.1३०९.१

नोत्तपने न स्नेहं हरति न निर्वाति न मलिनो भवति । (३०९।१)

nottapane na snehaṃ harati na nirvāti na malino bhavati |

309.2३०९.२

तस्योज्ज्वलो निशि निशि प्रेमा रत्नप्रदीप इव ॥ (३०९।२)

tasyojjvalo niśi niśi premā ratnapradīpa iva ||

310.1३१०.१

निहितान् निहितान् उझति नियतं मम पार्थिवान् अपि प्रेम । (३१०।१)

nihitān nihitān ujhati niyataṃ mama pārthivān api prema |

310.2३१०.२

भ्रामं भ्रामं तिष्ठति तत्रैव कुलालचक्रम् इव ॥ (३१०।२)

bhrāmaṃ bhrāmaṃ tiṣṭhati tatraiva kulālacakram iva ||

311.1३११.१

निर्भरम् अपि संभुक्तं दृष्ट्या प्रातः पिबन् न तृप्यामि । (३११।१)

nirbharam api saṃbhuktaṃ dṛṣṭyā prātaḥ piban na tṛpyāmi |

311.2३११.२

जघनम् अनंशुकम् अस्याः कोक इवाशिशिरकरबिम्बम् ॥ (३११।२)

jaghanam anaṃśukam asyāḥ koka ivāśiśirakarabimbam ||

312.1३१२.१

निविडघटितोरुयुगलां श्वासोत्तब्धस्तनार्पितव्यजनाम् । (३१२।१)

niviḍaghaṭitoruyugalāṃ śvāsottabdhastanārpitavyajanām |

312.2३१२.२

तां स्निग्धकुपितदृष्टिं स्मरामि रतनिःसहां सुतनुम् ॥ (३१२।२)

tāṃ snigdhakupitadṛṣṭiṃ smarāmi rataniḥsahāṃ sutanum ||

313.1३१३.१

निर्गुण इति मृत इति च द्वावेकार्थाभिधायिनौ विद्धि । (३१३।१)

nirguṇa iti mṛta iti ca dvāvekārthābhidhāyinau viddhi |

313.2३१३.२

पश्य धनुर्गुणशून्यं निर्जीवं तद् इह शंसन्ति ॥ (३१३।२)

paśya dhanurguṇaśūnyaṃ nirjīvaṃ tad iha śaṃsanti ||

314.1३१४.१

निजसूक्ष्मसूत्रलम्बी विलोचनं तरुण ते क्षणं हरतु । (३१४।१)

nijasūkṣmasūtralambī vilocanaṃ taruṇa te kṣaṇaṃ haratu |

314.2३१४.२

अयम् उद्गृहीतबडिशः कर्कट इव मर्कटः पुरतः ॥ (३१४।२)

ayam udgṛhītabaḍiśaḥ karkaṭa iva markaṭaḥ purataḥ ||

315.1३१५.१

नागर गीतिर् इवासौ ग्रामस्थित्यापि भूषिता सुतनुः । (३१५।१)

nāgara gītir ivāsau grāmasthityāpi bhūṣitā sutanuḥ |

315.2३१५.२

कस्तूरी न मृगोदरवासवशाद् विस्रताम् एति ॥ (३१५।२)

kastūrī na mṛgodaravāsavaśād visratām eti ||

316.1३१६.१

नखलिखितस्तनि कुरबकमयपृष्ठे भूमिलुलितविरसाङ्गि । (३१६।१)

nakhalikhitastani kurabakamayapṛṣṭhe bhūmilulitavirasāṅgi |

316.2३१६.२

हृदयविदारणनिःसृतकुसुमास्रशरेव हरसि मनः ॥ (३१६।२)

hṛdayavidāraṇaniḥsṛtakusumāsraśareva harasi manaḥ ||

317.1३१७.१

नीता लघिमानम् इयं तस्यां गरिमाणम् अधिकम् अर्पयसि । (३१७।१)

nītā laghimānam iyaṃ tasyāṃ garimāṇam adhikam arpayasi |

317.2३१७.२

भार इव विषमभार्यः सुदुर्वहो भवति गृहवासः ॥ (३१७।२)

bhāra iva viṣamabhāryaḥ sudurvaho bhavati gṛhavāsaḥ ||

318.1३१८.१

न च दूती न च याच्ञा न चाञ्जलिर् न च कटाक्षविक्षेपः । (३१८।१)

na ca dūtī na ca yācñā na cāñjalir na ca kaṭākṣavikṣepaḥ |

318.2३१८.२

सौभाग्यमानिनां सखि कचग्रहः प्रथमम् अभियोगः ॥ (३१८।२)

saubhāgyamānināṃ sakhi kacagrahaḥ prathamam abhiyogaḥ ||

319.1३१९.१

निशि विषमकुसुमविशिखप्रेरितयोर् मौनलब्धरतिरसयोः । (३१९।१)

niśi viṣamakusumaviśikhapreritayor maunalabdharatirasayoḥ |

319.2३१९.२

मानस् तथैव विलसति दम्पत्योर् अशिथिलग्रन्थिः ॥ (३१९।२)

mānas tathaiva vilasati dampatyor aśithilagranthiḥ ||

320.1३२०.१

निजगात्रनिर्विशेषस्थापितम् अपि सारम् अखिलम् आदाय । (३२०।१)

nijagātranirviśeṣasthāpitam api sāram akhilam ādāya |

320.2३२०.२

निर्मोकं च भुजङ्गी मुञ्चति पुरुषं च वारवधूः ॥ (३२०।२)

nirmokaṃ ca bhujaṅgī muñcati puruṣaṃ ca vāravadhūḥ ||

321.1३२१.१

नृत्यश्रमघर्मार्द्रं मुञ्चसि कृच्छ्रेण कञ्चुकं सुतनु । (३२१।१)

nṛtyaśramagharmārdraṃ muñcasi kṛcchreṇa kañcukaṃ sutanu |

321.2३२१.२

मकरन्दोदकजुष्टं मदनधनुर्वल्लिर् इव चोलम् ॥ (३२१।२)

makarandodakajuṣṭaṃ madanadhanurvallir iva colam ||

322.1३२२.१

नाहं वदामि सुतनु त्वम् अशीला वा प्रचण्डचरिता वा । (३२२।१)

nāhaṃ vadāmi sutanu tvam aśīlā vā pracaṇḍacaritā vā |

322.2३२२.२

प्रेमस्वभावसुलभं भयम् उदयति मम तु हृदयस्य ॥ (३२२।२)

premasvabhāvasulabhaṃ bhayam udayati mama tu hṛdayasya ||

323.1३२३.१

न निरूपितो ऽसि सख्या नियतं नेत्रत्रिभागमात्रेण । (३२३।१)

na nirūpito 'si sakhyā niyataṃ netratribhāgamātreṇa |

323.2३२३.२

हारयति येन कुसुमं विमुखे त्वयि कण्ठ इव देवे ॥ (३२३।२)

hārayati yena kusumaṃ vimukhe tvayi kaṇṭha iva deve ||

324.1३२४.१

नखदशनमुष्टिपातैर् अदयैर् आलिङ्गनैश् च सुभगस्य । (३२४।१)

nakhadaśanamuṣṭipātair adayair āliṅganaiś ca subhagasya |

324.2३२४.२

अपराधं शंसन्त्यः शान्तिं रचयन्ति रागिण्यः ॥ (३२४।२)

aparādhaṃ śaṃsantyaḥ śāntiṃ racayanti rāgiṇyaḥ ||

325.1३२५.१

न गुणे न लक्षणेऽपि च वयसि च रूपे च नादरो विहितः । (३२५।१)

na guṇe na lakṣaṇe'pi ca vayasi ca rūpe ca nādaro vihitaḥ |

325.2३२५.२

त्वयि सौरभेयि घण्टा कपिलापुत्रीति बद्धेयम् ॥ (३२५।२)

tvayi saurabheyi ghaṇṭā kapilāputrīti baddheyam ||

326.1३२६.१

निष्कारणापराधं निष्कारणकलहरोषपरितोषम् । (३२६।१)

niṣkāraṇāparādhaṃ niṣkāraṇakalaharoṣaparitoṣam |

326.2३२६.२

सामान्यमरणजीवनसुखदुःखं जयति दाम्पत्यम् ॥ (३२६।२)

sāmānyamaraṇajīvanasukhaduḥkhaṃ jayati dāmpatyam ||

327.1३२७.१

न प्राप्यसे कराभ्यां हृदयान् नापैषि वितनुषे बाधाम् । (३२७।१)

na prāpyase karābhyāṃ hṛdayān nāpaiṣi vitanuṣe bādhām |

327.2३२७.२

त्वं मम भग्नावस्तितकुसुमायुधविशिखफलिकेव ॥ (३२७।२)

tvaṃ mama bhagnāvastitakusumāyudhaviśikhaphalikeva ||

328.1३२८.१

नाथेति परुषम् उचितं प्रियेति दासेत्य् अनुग्रहो यत्र । (३२८।१)

nātheti paruṣam ucitaṃ priyeti dāsety anugraho yatra |

328.2३२८.२

तद्दाम्पत्यम् इतो ऽन्यन् नारी रज्जुः पशुः पुरुषः ॥ (३२८।२)

taddāmpatyam ito 'nyan nārī rajjuḥ paśuḥ puruṣaḥ ||

329.1३२९.१

निहितायाम् अस्याम् अपि सैवैका मनसि मे स्फुरति । (३२९।१)

nihitāyām asyām api saivaikā manasi me sphurati |

329.2३२९.२

रेखान्तरोपधानात् पत्त्राक्षरराजिर् इव दयिता ॥ (३२९।२)

rekhāntaropadhānāt pattrākṣararājir iva dayitā ||

330.1३३०.१

निधिनिक्षेपस्थानस्योपरि चिह्नार्थम् इव लता निहिता । (३३०।१)

nidhinikṣepasthānasyopari cihnārtham iva latā nihitā |

330.2३३०.२

लोभयति तव तनूदरि जघनतटाद् उपरि रोमाली ॥ (३३०।२)

lobhayati tava tanūdari jaghanataṭād upari romālī ||

331.1३३१.१

निहितार्धलोचनायास् त्वं तस्या हरसि हृदयपर्यन्तम् । (३३१।१)

nihitārdhalocanāyās tvaṃ tasyā harasi hṛdayaparyantam |

331.2३३१.२

न सुभग समुचितम् ईदृशम् अङ्गुलिदाने भुजं गिरसि ॥ (३३१।२)

na subhaga samucitam īdṛśam aṅgulidāne bhujaṃ girasi ||

332.1३३२.१

नीत्वागारं रजनीजागरम् एकं च सादरं दत्त्वा । (३३२।१)

nītvāgāraṃ rajanījāgaram ekaṃ ca sādaraṃ dattvā |

332.2३३२.२

अचिरेण कैर् न तरुणैर् दुर्गापत्त्रीव मुक्तासि ॥ (३३२।२)

acireṇa kair na taruṇair durgāpattrīva muktāsi ||

333.1३३३.१

नक्षत्रेऽग्नाव् इन्दाव् उदरे कनके मणौ दृशि समुद्रे । (३३३।१)

nakṣatre'gnāv indāv udare kanake maṇau dṛśi samudre |

333.2३३३.२

यत् खलु तेजस् तद् अखिलम् ओजायितम् अब्जमित्रस्य ॥ (३३३।२)

yat khalu tejas tad akhilam ojāyitam abjamitrasya ||

334.1३३४.१

न सवर्णो न च रूपं न संस्क्रिया कापि नैव सा प्रकृतिः । (३३४।१)

na savarṇo na ca rūpaṃ na saṃskriyā kāpi naiva sā prakṛtiḥ |

334.2३३४.२

बाला त्वद्विरहापदि जातापभ्रंशभाषेव ॥ (३३४।२)

bālā tvadvirahāpadi jātāpabhraṃśabhāṣeva ||

335.1३३५.१

न विभूषणे तवास्था वपुर्गुणेनैव जयसि सखि यूनः । (३३५।१)

na vibhūṣaṇe tavāsthā vapurguṇenaiva jayasi sakhi yūnaḥ |

335.2३३५.२

अवधीरितास्त्रशस्त्रा कुसुमेषोर् मल्लविद्येव ॥ (३३५।२)

avadhīritāstraśastrā kusumeṣor mallavidyeva ||

336.1३३६.१

नेत्राकृष्टो भ्रामं भ्रामं प्रेयान् यथा यथास्ति तथा । (३३६।१)

netrākṛṣṭo bhrāmaṃ bhrāmaṃ preyān yathā yathāsti tathā |

336.2३३६.२

सखि मन्थयति मनो मम दधिभाण्डं मन्थदण्ड इव ॥ (३३६।२)

sakhi manthayati mano mama dadhibhāṇḍaṃ manthadaṇḍa iva ||

337.1३३७.१

नानावर्णकरूपं प्रकल्पयन्ती मनोहरं तन्वी । (३३७।१)

nānāvarṇakarūpaṃ prakalpayantī manoharaṃ tanvī |

337.2३३७.२

चित्रकरतूलिकेव त्वां सा प्रतिभित्ति भावयति ॥ (३३७।२)

citrakaratūlikeva tvāṃ sā pratibhitti bhāvayati ||

338.1३३८.१

पकारव्रज्यापथिकासक्ता किंचिन् न वेद घनकलम् अगोपिता गोपी । (३३८।१)

pakāravrajyāpathikāsaktā kiṃcin na veda ghanakalam agopitā gopī |

338.2३३८.२

केलिकलाहुङ्कारैः कीरावलि मोघम् अपसरसि ॥ (३३८।२)

kelikalāhuṅkāraiḥ kīrāvali mogham apasarasi ||

339.1३३९.१

प्रणमति पश्यति चुम्बति संश्लिष्यति पुलकमुकुलितैर् अङ्गैः । (३३९।१)

praṇamati paśyati cumbati saṃśliṣyati pulakamukulitair aṅgaiḥ |

339.2३३९.२

प्रियसङ्गाय स्फुरितां वियोगिनी वामबाहुलताम् ॥ (३३९।२)

priyasaṅgāya sphuritāṃ viyoginī vāmabāhulatām ||

340.1३४०.१

प्रविशसि न च निर्गन्तुं जानासि व्याकुलत्वम् आतनुषे । (३४०।१)

praviśasi na ca nirgantuṃ jānāsi vyākulatvam ātanuṣe |

340.2३४०.२

बालक चेतसि तस्याश् चक्रव्यूहेऽभिमन्युर् इव ॥ (३४०।२)

bālaka cetasi tasyāś cakravyūhe'bhimanyur iva ||

341.1३४१.१

पश्यानुरूपम् इन्दिन्दिरेण माकन्दशेखरो मुखरः । (३४१।१)

paśyānurūpam indindireṇa mākandaśekharo mukharaḥ |

341.2३४१.२

अपि च पिचुमन्दमुकुले मौकुलिकुलम् आकुलं मिलति ॥ (३४१।२)

api ca picumandamukule maukulikulam ākulaṃ milati ||

342.1३४२.१

प्रतिबिम्बसम्भृताननम् आदर्शं सुमुख मम सखीहस्तात् । (३४२।१)

pratibimbasambhṛtānanam ādarśaṃ sumukha mama sakhīhastāt |

342.2३४२.२

आदातुम् इच्छसि मुधा किं लीलाकमलमोहेन ॥ (३४२।२)

ādātum icchasi mudhā kiṃ līlākamalamohena ||

343.1३४३.१

प्राचीनाचलमौलेर् यथा शशी गगनमध्यम् अधिवसति । (३४३।१)

prācīnācalamauler yathā śaśī gaganamadhyam adhivasati |

343.2३४३.२

त्वां सखि पश्यामि तथा छायाम् इव संकुचन्मानाम् ॥ (३४३।२)

tvāṃ sakhi paśyāmi tathā chāyām iva saṃkucanmānām ||

344.1३४४.१

प्राङ्गणकोणेऽपि निशापतिः स तापं सुधामयो हरति । (३४४।१)

prāṅgaṇakoṇe'pi niśāpatiḥ sa tāpaṃ sudhāmayo harati |

344.2३४४.२

यदि मां रजनिज्वर इव सखि स न निरुणद्धि गेहपतिः ॥ (३४४।२)

yadi māṃ rajanijvara iva sakhi sa na niruṇaddhi gehapatiḥ ||

345.1३४५.१

पतिपुलकदूनगात्री स्वछायावीक्षणेऽपि या सभया । (३४५।१)

patipulakadūnagātrī svachāyāvīkṣaṇe'pi yā sabhayā |

345.2३४५.२

अभिसरति सुभग सा त्वां विदलन्ती कण्टकं तमसि ॥ (३४५।२)

abhisarati subhaga sā tvāṃ vidalantī kaṇṭakaṃ tamasi ||

346.1३४६.१

प्रतिभूः शुको विपक्षे दण्डः शृङ्गारसंकथा गुरुषु । (३४६।१)

pratibhūḥ śuko vipakṣe daṇḍaḥ śṛṅgārasaṃkathā guruṣu |

346.2३४६.२

पुरुषायितं पणस् तद्बाले परिभाव्यतां दायः ॥ (३४६।२)

puruṣāyitaṃ paṇas tadbāle paribhāvyatāṃ dāyaḥ ||

347.1३४७.१

परमोहनाय मुक्तो निष्करुणे तरुणि तव कटाक्षो ऽयम् । (३४७।१)

paramohanāya mukto niṣkaruṇe taruṇi tava kaṭākṣo 'yam |

347.2३४७.२

विशिख इव कलितकर्णः प्रविशति हृदयं न निःसरति ॥ (३४७।२)

viśikha iva kalitakarṇaḥ praviśati hṛdayaṃ na niḥsarati ||

348.1३४८.१

प्रपदालम्बितभूमिश् चुम्बन्ती प्रीतिभीतिमधुराक्षी । (३४८।१)

prapadālambitabhūmiś cumbantī prītibhītimadhurākṣī |

348.2३४८.२

प्राचीराग्रनिवेशितचिबुकतया न पतिता सुतनुः ॥ (३४८।२)

prācīrāgraniveśitacibukatayā na patitā sutanuḥ ||

349.1३४९.१

प्रातर् उपागत्य मृषा वदतः सखि नास्य विद्यते व्रीडा । (३४९।१)

prātar upāgatya mṛṣā vadataḥ sakhi nāsya vidyate vrīḍā |

349.2३४९.२

मुखलग्नयापि यो ऽयं न लज्जते दग्धकालिकया ॥ (३४९।२)

mukhalagnayāpi yo 'yaṃ na lajjate dagdhakālikayā ||

350.1३५०.१

पश्योत्तरस् तनूदरि फाल्गुनम् आसाद्य निर्जितविपक्षः । (३५०।१)

paśyottaras tanūdari phālgunam āsādya nirjitavipakṣaḥ |

350.2३५०.२

वैराटिर् इव पतङ्गः प्रत्यानयनं करोति गवाम् ॥ (३५०।२)

vairāṭir iva pataṅgaḥ pratyānayanaṃ karoti gavām ||

351.1३५१.१

प्रमदवनं तव च स्तनशैलं मूलं गभीरसरसां च । (३५१।१)

pramadavanaṃ tava ca stanaśailaṃ mūlaṃ gabhīrasarasāṃ ca |

351.2३५१.२

जगति निदाघनिरस्तं शैत्यं दुर्गत्रयं श्रयति ॥ (३५१।२)

jagati nidāghanirastaṃ śaityaṃ durgatrayaṃ śrayati ||

352.1३५२.१

प्रोञ्छति तवापराधं मानं मर्दयति निर्वृतिं हरति । (३५२।१)

proñchati tavāparādhaṃ mānaṃ mardayati nirvṛtiṃ harati |

352.2३५२.२

स्वकृतान् निहन्ति शपथाञ् जागरदीर्घा निशा सुभग ॥ (३५२।२)

svakṛtān nihanti śapathāñ jāgaradīrghā niśā subhaga ||

353.1३५३.१

प्रिय आयाते दूराद् अभूत इव सङ्गमो ऽभवत् पूर्वः । (३५३।१)

priya āyāte dūrād abhūta iva saṅgamo 'bhavat pūrvaḥ |

353.2३५३.२

मानरुदितप्रसादाः पुनर् आसन्नपरसुरतादौ ॥ (३५३।२)

mānaruditaprasādāḥ punar āsannaparasuratādau ||

354.1३५४.१

पूर्वमहीधरशिखरे तमः समासन्नमिहिरकरकलितम् । (३५४।१)

pūrvamahīdharaśikhare tamaḥ samāsannamihirakarakalitam |

354.2३५४.२

शूलप्रोतं सरुधिरम् इदम् अन्धकवपुर् इवाभाति ॥ (३५४।२)

śūlaprotaṃ sarudhiram idam andhakavapur ivābhāti ||

355.1३५५.१

परिवृत्तनाभि लुप्तत्रिवलि श्यामस्तनाग्रम् अलसाक्षि । (३५५।१)

parivṛttanābhi luptatrivali śyāmastanāgram alasākṣi |

355.2३५५.२

बहुधवलजघनरेखं वपुर् न पुरुषायितं सहते ॥ (३५५।२)

bahudhavalajaghanarekhaṃ vapur na puruṣāyitaṃ sahate ||

356.1३५६.१

प्रारब्धनिधुवनैव स्वेदजलं कोमलाङ्गि किं वहसि । (३५६।१)

prārabdhanidhuvanaiva svedajalaṃ komalāṅgi kiṃ vahasi |

356.2३५६.२

ज्याम् अर्पयितुं नमिता कुसुमास्त्रधनुर्लतेव मधु ॥ (३५६।२)

jyām arpayituṃ namitā kusumāstradhanurlateva madhu ||

357.1३५७.१

पुंसां दर्शय सुन्दरि मुखेन्दुम् ईषत् त्र्पाम् अपाकृत्य । (३५७।१)

puṃsāṃ darśaya sundari mukhendum īṣat trpām apākṛtya |

357.2३५७.२

जायाजित इति रूढा जनश्रुतिर् मे यशो भवतु ॥ (३५७।२)

jāyājita iti rūḍhā janaśrutir me yaśo bhavatu ||

358.1३५८.१

प्रसरतु शरत्त्रियामा जगन्ति धवलयतु धाम तुहिनांशोः । (३५८।१)

prasaratu śarattriyāmā jaganti dhavalayatu dhāma tuhināṃśoḥ |

358.2३५८.२

पञ्जरचकोरिकाणां कणिकाकल्पो ऽपि न विशेषः ॥ (३५८।२)

pañjaracakorikāṇāṃ kaṇikākalpo 'pi na viśeṣaḥ ||

359.1३५९.१

प्रथमागत सोत्कण्ठा चिरचलितेयं विलम्बदोषे तु । (३५९।१)

prathamāgata sotkaṇṭhā ciracaliteyaṃ vilambadoṣe tu |

359.2३५९.२

वक्ष्यन्ति साङ्गरागाः पथि तरवस् तव समाधानम् ॥ (३५९।२)

vakṣyanti sāṅgarāgāḥ pathi taravas tava samādhānam ||

360.1३६०.१

पतितेऽंशुके स्तनार्पितहस्तां तां निविडजघनपिहितोरुम् । (३६०।१)

patite'ṃśuke stanārpitahastāṃ tāṃ niviḍajaghanapihitorum |

360.2३६०.२

रदपदविकलितफूत्कृतिशतधुतदीपां मनः स्मरति ॥ (३६०।२)

radapadavikalitaphūtkṛtiśatadhutadīpāṃ manaḥ smarati ||

361.1३६१.१

परितः स्फुरितमहौषधिमणिनिकरे केलितल्प इव शैले । (३६१।१)

paritaḥ sphuritamahauṣadhimaṇinikare kelitalpa iva śaile |

361.2३६१.२

काञ्चीगुण इव पतितः स्थितैकरत्नः फणी स्फुरति ॥ (३६१।२)

kāñcīguṇa iva patitaḥ sthitaikaratnaḥ phaṇī sphurati ||

362.1३६२.१

प्रावृषि शैलश्रेणीनितम्बम् उह्हन् दिगन्तरे भ्रमसि । (३६२।१)

prāvṛṣi śailaśreṇīnitambam uhhan digantare bhramasi |

362.2३६२.२

चपलान्तर घन किं तव वचनीयं पवनवश्यो ऽसि ॥ (३६२।२)

capalāntara ghana kiṃ tava vacanīyaṃ pavanavaśyo 'si ||

363.1३६३.१

प्रतिदिवसक्षीणदशस् तवैष वसनाञ्चलो ऽतिकरकृष्टः । (३६३।१)

pratidivasakṣīṇadaśas tavaiṣa vasanāñcalo 'tikarakṛṣṭaḥ |

363.2३६३.२

निजनायकम् अतिकृपणं कथयति कुग्राम इव विरलः ॥ (३६३।२)

nijanāyakam atikṛpaṇaṃ kathayati kugrāma iva viralaḥ ||

364.1३६४.१

पथिक कथं चपलोज्ज्वलम् अम्बुदजलबिन्दुनिह्वहम् अविषह्यम् । (३६४।१)

pathika kathaṃ capalojjvalam ambudajalabindunihvaham aviṣahyam |

364.2३६४.२

मयपुरकनकद्रवम् इव शिवशरशिखिभावितं सहसे ॥ (३६४।२)

mayapurakanakadravam iva śivaśaraśikhibhāvitaṃ sahase ||

365.1३६५.१

पथिकं श्रमेण सुप्तं दरतरला तरुणि सुमधुरच्छाया । (३६५।१)

pathikaṃ śrameṇa suptaṃ darataralā taruṇi sumadhuracchāyā |

365.2३६५.२

व्यालम्बमानवेणिः सुखयसि शाखेव सारोहा ॥ (३६५।२)

vyālambamānaveṇiḥ sukhayasi śākheva sārohā ||

366.1३६६.१

प्रददाति नापरासां प्रवेशम् अपि पीनतुङ्गजघनोरूः । (३६६।१)

pradadāti nāparāsāṃ praveśam api pīnatuṅgajaghanorūḥ |

366.2३६६.२

या लुप्तकीलभावं याता हृदि बहिर् अदृश्यासि ॥ (३६६।२)

yā luptakīlabhāvaṃ yātā hṛdi bahir adṛśyāsi ||

367.1३६७.१

प्रातर् निद्राति यथा यथात्मजा लुलितनिःसहैर् अङ्गैः । (३६७।१)

prātar nidrāti yathā yathātmajā lulitaniḥsahair aṅgaiḥ |

367.2३६७.२

जामातरि मुदितमनास् तथा तथा सादरा श्वश्रूः ॥ (३६७।२)

jāmātari muditamanās tathā tathā sādarā śvaśrūḥ ||

368.1३६८.१

प्रणयचलितो ऽपि सकपटकोपकटाक्षैर् मयाहितस्तम्भः । (३६८।१)

praṇayacalito 'pi sakapaṭakopakaṭākṣair mayāhitastambhaḥ |

368.2३६८.२

त्रासतरलो गृहीतः सहासरभसं प्रियः कण्ठे ॥ (३६८।२)

trāsataralo gṛhītaḥ sahāsarabhasaṃ priyaḥ kaṇṭhe ||

369.1३६९.१

प्रियदुर्नयेन हृदय स्फुटसि यदि स्फुटनम् अपि तव श्लाघ्यम् । (३६९।१)

priyadurnayena hṛdaya sphuṭasi yadi sphuṭanam api tava ślāghyam |

369.2३६९.२

तत्केलिसमरतल्पीकृतस्य वसनाञ्चलस्येव ॥ (३६९।२)

tatkelisamaratalpīkṛtasya vasanāñcalasyeva ||

370.1३७०.१

पवनोपनीतसौरभदूरोदकपूरपद्मिनीलुब्धः । (३७०।१)

pavanopanītasaurabhadūrodakapūrapadminīlubdhaḥ |

370.2३७०.२

अपरीक्षितस्वपक्षो गन्ता हन्तापदं मधुपः ॥ (३७०।२)

aparīkṣitasvapakṣo gantā hantāpadaṃ madhupaḥ ||

371.1३७१.१

प्रेमलघूकृतकेशववक्षोभरविपुलपुलककुचकलशा । (३७१।१)

premalaghūkṛtakeśavavakṣobharavipulapulakakucakalaśā |

371.2३७१.२

गोवर्धनगिरिगुरुतां मुग्धवधूर् निभृतम् उपहसति ॥ (३७१।२)

govardhanagirigurutāṃ mugdhavadhūr nibhṛtam upahasati ||

372.1३७२.१

प्रियविरहनिःसहायाः सहजविपक्षाभिर् अपि सपत्नीभिः । (३७२।१)

priyavirahaniḥsahāyāḥ sahajavipakṣābhir api sapatnībhiḥ |

372.2३७२.२

रक्ष्यन्ते हरिणाक्ष्याः प्राणा गृहभङ्गभीताभिः ॥ (३७२।२)

rakṣyante hariṇākṣyāḥ prāṇā gṛhabhaṅgabhītābhiḥ ||

373.1३७३.१

प्रकटयसि रागम् अधिकं लपनम् इदं वक्रिमाणम् आवहति । (३७३।१)

prakaṭayasi rāgam adhikaṃ lapanam idaṃ vakrimāṇam āvahati |

373.2३७३.२

प्रीणयति च प्रतिपदं दूति शुकस्येव दयितस्य ॥ (३७३।२)

prīṇayati ca pratipadaṃ dūti śukasyeva dayitasya ||

374.1३७४.१

प्रविशन्त्याः प्रियहृदयं बालायाः प्रबलयौवतव्याप्तम् । (३७४।१)

praviśantyāḥ priyahṛdayaṃ bālāyāḥ prabalayauvatavyāptam |

374.2३७४.२

नवनिशितदरतरङ्गितनयनमयेनासिना पन्थाः ॥ (३७४।२)

navaniśitadarataraṅgitanayanamayenāsinā panthāḥ ||

375.1३७५.१

प्रणयापराधरोषप्रसादविश्वासकेलिपाण्डित्यैः । (३७५।१)

praṇayāparādharoṣaprasādaviśvāsakelipāṇḍityaiḥ |

375.2३७५.२

रूढप्रेमा ह्रियते किं बालाकुतुकमात्रेण ॥ (३७५।२)

rūḍhapremā hriyate kiṃ bālākutukamātreṇa ||

376.1३७६.१

पूर्वैर् एव चरितैर् जरतो ऽपि पूज्यता भवतः । (३७६।१)

pūrvair eva caritair jarato 'pi pūjyatā bhavataḥ |

376.2३७६.२

मुञ्च मदम् अस्य गन्धाद् युवभिर् गज गऊजनीयो ऽसि ॥ (३७६।२)

muñca madam asya gandhād yuvabhir gaja gaūjanīyo 'si ||

377.1३७७.१

प्रथमं प्रवेशिता या वासागारं कथञ्चन सखीभिः । (३७७।१)

prathamaṃ praveśitā yā vāsāgāraṃ kathañcana sakhībhiḥ |

377.2३७७.२

न शृणोतीव प्रातः सा निर्गमनस्य सङ्केतम् ॥ (३७७।२)

na śṛṇotīva prātaḥ sā nirgamanasya saṅketam ||

378.1३७८.१

पूजा विना प्रतिष्ठां नास्ति न मन्त्रं विना प्रतिष्ठा च । (३७८।१)

pūjā vinā pratiṣṭhāṃ nāsti na mantraṃ vinā pratiṣṭhā ca |

378.2३७८.२

तदुभयविप्रतिपन्नः पश्यतु गीर्वाणपाषाणम् ॥ (३७८।२)

tadubhayavipratipannaḥ paśyatu gīrvāṇapāṣāṇam ||

379.1३७९.१

पूर्वाधिको गृहिण्यां बहुमानः प्रेमनर्मविश्वासः । (३७९।१)

pūrvādhiko gṛhiṇyāṃ bahumānaḥ premanarmaviśvāsaḥ |

379.2३७९.२

भीर् अधिकेयं कथयति रागं बालाविभक्तम् इव ॥ (३७९।२)

bhīr adhikeyaṃ kathayati rāgaṃ bālāvibhaktam iva ||

380.1३८०.१

पुलकितकठोरपीवरकुचकलशाश्लेषवेदनाभिज्ञः । (३८०।१)

pulakitakaṭhorapīvarakucakalaśāśleṣavedanābhijñaḥ |

380.2३८०.२

शम्भोर् उपवीतफणी वाञ्छति मानग्रहं देव्याः ॥ (३८०।२)

śambhor upavītaphaṇī vāñchati mānagrahaṃ devyāḥ ||

381.1३८१.१

प्रिय आयातो दूराद् इति या प्रीतिर् बभूव गेहिन्याः । (३८१।१)

priya āyāto dūrād iti yā prītir babhūva gehinyāḥ |

381.2३८१.२

पथिकेभ्यः पूर्वागत इति गर्वात् सापि शतशिखरा ॥ (३८१।२)

pathikebhyaḥ pūrvāgata iti garvāt sāpi śataśikharā ||

382.1३८२.१

पृष्ठं प्रयच्छ मा स्पृश दूराद् अपसर्प विहितवैमुख्य । (३८२।१)

pṛṣṭhaṃ prayaccha mā spṛśa dūrād apasarpa vihitavaimukhya |

382.2३८२.२

त्वाम् अनुधावति तरणिस् तद् अपि गुणाकर्षतरलेयम् ॥ (३८२।२)

tvām anudhāvati taraṇis tad api guṇākarṣataraleyam ||

383.1३८३.१

प्रियया कुङ्कुमपिञ्जरपाणिद्वययोजनाङ्कितं वासः । (३८३।१)

priyayā kuṅkumapiñjarapāṇidvayayojanāṅkitaṃ vāsaḥ |

383.2३८३.२

प्रहितं मां याच्ञाञ्जलिसहस्रकरणाय शिक्षयति ॥ (३८३।२)

prahitaṃ māṃ yācñāñjalisahasrakaraṇāya śikṣayati ||

384.1३८४.१

प्राचीरान्तरितेयं प्रियस्य वदनेऽधरं समर्पयति । (३८४।१)

prācīrāntariteyaṃ priyasya vadane'dharaṃ samarpayati |

384.2३८४.२

प्राग्गिरिपिहिता रात्रिः सन्ध्यारागं दिनस्येव ॥ (३८४।२)

prāggiripihitā rātriḥ sandhyārāgaṃ dinasyeva ||

385.1३८५.१

परपतिनिर्दयकुलटाशोषित शठ नेष्यता न कोपेन । (३८५।१)

parapatinirdayakulaṭāśoṣita śaṭha neṣyatā na kopena |

385.2३८५.२

दग्धममतोपतप्ता रोदिमि तव तानवं वीक्ष्य ॥ (३८५।२)

dagdhamamatopataptā rodimi tava tānavaṃ vīkṣya ||

386.1३८६.१

प्राङ्गण एव कदा मां श्लिष्यन्ती मन्य्कम्पिकुचकलशा । (३८६।१)

prāṅgaṇa eva kadā māṃ śliṣyantī manykampikucakalaśā |

386.2३८६.२

अंसनिषण्णमुखी सा स्नपयति बाष्पेण मम पृष्ठम् ॥ (३८६।२)

aṃsaniṣaṇṇamukhī sā snapayati bāṣpeṇa mama pṛṣṭham ||

387.1३८७.१

प्रेतैः प्रशस्तसत्त्वा साश्रु वृकैर् वीक्षिता स्खलद्ग्रासैः । (३८७।१)

pretaiḥ praśastasattvā sāśru vṛkair vīkṣitā skhaladgrāsaiḥ |

387.2३८७.२

चुम्बति मृतस्य वदनं भूतमुखोल्केक्षितं बाला ॥ (३८७।२)

cumbati mṛtasya vadanaṃ bhūtamukholkekṣitaṃ bālā ||

388.1३८८.१

पिशुनः खलु सुजनानां खलम् एव पुरो विधाय जेतव्यः । (३८८।१)

piśunaḥ khalu sujanānāṃ khalam eva puro vidhāya jetavyaḥ |

388.2३८८.२

कृत्वा ज्वरम् आत्मीयं जिगाय बाणं रणे विष्णुः ॥ (३८८।२)

kṛtvā jvaram ātmīyaṃ jigāya bāṇaṃ raṇe viṣṇuḥ ||

389.1३८९.१

पिब मधुप बकुलकलिकां दूरे रसनाग्रमात्रम् आधाय । (३८९।१)

piba madhupa bakulakalikāṃ dūre rasanāgramātram ādhāya |

389.2३८९.२

अधरविलेपसमाप्ये मधुनि मुधा वदनम् अर्पयसि ॥ (३८९।२)

adharavilepasamāpye madhuni mudhā vadanam arpayasi ||

390.1३९०.१

प्रायेणैव हि मलिना मलिनानाम् आश्रयत्वम् उपयान्ति । (३९०।१)

prāyeṇaiva hi malinā malinānām āśrayatvam upayānti |

390.2३९०.२

कालिन्दीपुटभेदः कालियपुटभेदनं भवति ॥ (३९०।२)

kālindīpuṭabhedaḥ kāliyapuṭabhedanaṃ bhavati ||

391.1३९१.१

पश्य प्रियतनुविघटनभयेन शशिमौलिदेहसंलग्ना । (३९१।१)

paśya priyatanuvighaṭanabhayena śaśimaulidehasaṃlagnā |

391.2३९१.२

सुभगैकदैवतम् उमा शिरसा भागीरथीं वहति ॥ (३९१।२)

subhagaikadaivatam umā śirasā bhāgīrathīṃ vahati ||

392.1३९२.१

पथिकवधूजनलोचननीरनदीमातृकप्रदेशेषु । (३९२।१)

pathikavadhūjanalocananīranadīmātṛkapradeśeṣu |

392.2३९२.२

धनमण्डलम् आखण्डलधनुषा कुण्डलितम् इव विधिना ॥ (३९२।२)

dhanamaṇḍalam ākhaṇḍaladhanuṣā kuṇḍalitam iva vidhinā ||

393.1३९३.१

प्रतिवेशिमित्रबन्धुषु दूरात् कृच्छ्रागतो ऽपि गेहिन्या । (३९३।१)

prativeśimitrabandhuṣu dūrāt kṛcchrāgato 'pi gehinyā |

393.2३९३.२

अतिकेलिलम्पटया दिनम् एकम् अगोपि गेहपतिः ॥ (३९३।२)

atikelilampaṭayā dinam ekam agopi gehapatiḥ ||

394.1३९४.१

परपट इव रजकीभिर् मलिनो भुक्त्वापि निर्दयं ताभिः । (३९४।१)

parapaṭa iva rajakībhir malino bhuktvāpi nirdayaṃ tābhiḥ |

394.2३९४.२

अर्थग्रहणेन विना जघन्य मुक्तो ऽसि कुलटाभिः ॥ (३९४।२)

arthagrahaṇena vinā jaghanya mukto 'si kulaṭābhiḥ ||

395.1३९५.१

बकारव्रज्याबहुयोषिति लाक्षारुणशिरसि वयस्येन दयित उपहसिते । (३९५।१)

bakāravrajyābahuyoṣiti lākṣāruṇaśirasi vayasyena dayita upahasite |

395.2३९५.२

तत्कालकलितलज्जा पिशुनयति सखीषु सौभाग्यम् ॥ (३९५।२)

tatkālakalitalajjā piśunayati sakhīṣu saubhāgyam ||

396.1३९६.१

बन्धनभाजो ऽमुष्याश् चिकुरकलापस्य मुक्तमानस्य । (३९६।१)

bandhanabhājo 'muṣyāś cikurakalāpasya muktamānasya |

396.2३९६.२

सिन्दूरितसीमन्तच्छलेन हृदयं विदीर्णम् इव ॥ (३९६।२)

sindūritasīmantacchalena hṛdayaṃ vidīrṇam iva ||

397.1३९७.१

बलम् अपि वसति मयीति श्रेष्ठिनि गुरुगर्वगद्गदं वदति । (३९७।१)

balam api vasati mayīti śreṣṭhini gurugarvagadgadaṃ vadati |

397.2३९७.२

तज्जायया जनानां मुखम् ईक्षितम् आवृतस्मितया ॥ (३९७।२)

tajjāyayā janānāṃ mukham īkṣitam āvṛtasmitayā ||

398.1३९८.१

बलवदनिलोपनीतस्फुटितनवाम्भोजसौरभो मधुपः । (३९८।१)

balavadanilopanītasphuṭitanavāmbhojasaurabho madhupaḥ |

398.2३९८.२

आकृष्यते नलिन्या नासानिक्षिप्तबडिशरज्जुर् इव ॥ (३९८।२)

ākṛṣyate nalinyā nāsānikṣiptabaḍiśarajjur iva ||

399.1३९९.१

बाणं हरिर् इव कुरुते सुजनो बहुदोषम् अप्य् अदोषम् इव । (३९९।१)

bāṇaṃ harir iva kurute sujano bahudoṣam apy adoṣam iva |

399.2३९९.२

यावद् दोषं जाग्रति मलिम्लुचा इव पुनः पिशुनाः ॥ (३९९।२)

yāvad doṣaṃ jāgrati malimlucā iva punaḥ piśunāḥ ||

400.1४००.१

बौद्धस्येव क्षणिको यद्यपि बहुवल्लभस्य तव भावः । (४००।१)

bauddhasyeva kṣaṇiko yadyapi bahuvallabhasya tava bhāvaḥ |

400.2४००.२

भग्ना भग्ना भ्रूर् इव न तु तस्या विघटते मैत्री ॥ (४००।२)

bhagnā bhagnā bhrūr iva na tu tasyā vighaṭate maitrī ||

401.1४०१.१

बाष्पाकुलं प्रलपतोर् गृहिणि निवर्तस्व कान्त गच्छेति । (४०१।१)

bāṣpākulaṃ pralapator gṛhiṇi nivartasva kānta gaccheti |

401.2४०१.२

यातं दम्पत्योर् दिनम् अनुगमनावधि सरस्तीरे ॥ (४०१।२)

yātaṃ dampatyor dinam anugamanāvadhi sarastīre ||

402.1४०२.१

बालाविलासबन्धान् अप्रभवन् मनसि चिन्तयन् पूर्वम् । (४०२।१)

bālāvilāsabandhān aprabhavan manasi cintayan pūrvam |

402.2४०२.२

संमानवर्जितां तां गृहिणीम् एवानुशोचामि ॥ (४०२।२)

saṃmānavarjitāṃ tāṃ gṛhiṇīm evānuśocāmi ||

403.1४०३.१

भकारव्रज्याभ्रमसि प्रकटयसि रदं करं प्रसारयसि तृणम् अपि श्रयसि । (४०३।१)

bhakāravrajyābhramasi prakaṭayasi radaṃ karaṃ prasārayasi tṛṇam api śrayasi |

403.2४०३.२

धिङ् मानं तव कुञ्जर जीवं न जुहोषि जठराग्नौ ॥ (४०३।२)

dhiṅ mānaṃ tava kuñjara jīvaṃ na juhoṣi jaṭharāgnau ||

404.1४०४.१

भूतिमयं कुरुतेऽग्निस् तृणम् अपि संलग्नम् एनम् अपि भजतः । (४०४।१)

bhūtimayaṃ kurute'gnis tṛṇam api saṃlagnam enam api bhajataḥ |

404.2४०४.२

सैव सुवर्णदशा ते शङ्के गरिमोपरोधेन ॥ (४०४।२)

saiva suvarṇadaśā te śaṅke garimoparodhena ||

405.1४०५.१

भवति निदाघे दीर्घे यथेह यमुनेव यामिनी तन्वी । (४०५।१)

bhavati nidāghe dīrghe yatheha yamuneva yāminī tanvī |

405.2४०५.२

द्वीपा इव दिवसा अपि तथा क्रमेण प्रथीयांसः ॥ (४०५।२)

dvīpā iva divasā api tathā krameṇa prathīyāṃsaḥ ||

406.1४०६.१

भवता महति स्नेहानलेऽर्पिता पथिक हेमगुटिकेव । (४०६।१)

bhavatā mahati snehānale'rpitā pathika hemaguṭikeva |

406.2४०६.२

तन्वी हस्तेनापि स्प्रष्टुम् अशुद्धैर् न सा शक्या ॥ (४०६।२)

tanvī hastenāpi spraṣṭum aśuddhair na sā śakyā ||

407.1४०७.१

भूमिलुलितैककुण्डलम् उत्तंसितकाण्डपटम् इयं मुग्धा । (४०७।१)

bhūmilulitaikakuṇḍalam uttaṃsitakāṇḍapaṭam iyaṃ mugdhā |

407.2४०७.२

पश्यन्ती निःश्वासैः क्षिपति मनोरेणुपूरम् अपि ॥ (४०७।२)

paśyantī niḥśvāsaiḥ kṣipati manoreṇupūram api ||

408.1४०८.१

भवतालिङ्गि भुजंगी जातः किल भोगिचक्रवर्ती त्वम् । (४०८।१)

bhavatāliṅgi bhujaṃgī jātaḥ kila bhogicakravartī tvam |

408.2४०८.२

कञ्चुक वनेचरीस्तनम् अभिलषतः स्फुरति लघिमा ते ॥ (४०८।२)

kañcuka vanecarīstanam abhilaṣataḥ sphurati laghimā te ||

409.1४०९.१

भैक्षभुजा पल्लीपतिर् इति स्तुतस् तद्वधूसुदृष्टेन । (४०९।१)

bhaikṣabhujā pallīpatir iti stutas tadvadhūsudṛṣṭena |

409.2४०९.२

रक्षक जयसि यद् एकः शून्ये सुरसदसि सुखम् अस्मि ॥ (४०९।२)

rakṣaka jayasi yad ekaḥ śūnye surasadasi sukham asmi ||

410.1४१०.१

भोगाक्षमस्य रक्षां दृङ्मात्रेणैव कुर्वतो ऽनभिमुखस्य । (४१०।१)

bhogākṣamasya rakṣāṃ dṛṅmātreṇaiva kurvato 'nabhimukhasya |

410.2४१०.२

वृद्धस्य प्रमदापि श्रीर् अपि भृत्यस्य भोगाय ॥ (४१०।२)

vṛddhasya pramadāpi śrīr api bhṛtyasya bhogāya ||

411.1४११.१

भवितासि रजनि यस्याम् अध्वश्रमशान्तये पदं दधतीम् । (४११।१)

bhavitāsi rajani yasyām adhvaśramaśāntaye padaṃ dadhatīm |

411.2४११.२

स बलाद् वलयितजङ्घाबद्धां माम् उरसि पातयति ॥ (४११।२)

sa balād valayitajaṅghābaddhāṃ mām urasi pātayati ||

412.1४१२.१

भूषणतां भजतः सखि कषणविशुद्धस्य जातरूपस्य । (४१२।१)

bhūṣaṇatāṃ bhajataḥ sakhi kaṣaṇaviśuddhasya jātarūpasya |

412.2४१२.२

पुरुषस्य च कनकस्य च युक्तो गरिमा सरागस्य ॥ (४१२।२)

puruṣasya ca kanakasya ca yukto garimā sarāgasya ||

413.1४१३.१

भस्मपुरुषेऽपि गिरिशे स्नेहमयी त्वम् उचितेन सुभगासि । (४१३।१)

bhasmapuruṣe'pi giriśe snehamayī tvam ucitena subhagāsi |

413.2४१३.२

मोघस् त्वयि जनवादो यद् ओषधिप्रस्थदुहितेति ॥ (४१३।२)

moghas tvayi janavādo yad oṣadhiprasthaduhiteti ||

414.1४१४.१

भयपिहितं बालायाः पीवरम् ऊरुद्वयं स्मरोन्निद्रः । (४१४।१)

bhayapihitaṃ bālāyāḥ pīvaram ūrudvayaṃ smaronnidraḥ |

414.2४१४.२

निद्रायां प्रेमार्द्रः पश्यति निःश्वस्य निःश्वस्य ॥ (४१४।२)

nidrāyāṃ premārdraḥ paśyati niḥśvasya niḥśvasya ||

415.1४१५.१

भ्रमरीव कोषगर्भे गन्धहृता कुसुमम् अनुसरन्ती त्वाम् । (४१५।१)

bhramarīva koṣagarbhe gandhahṛtā kusumam anusarantī tvām |

415.2४१५.२

अव्यक्तं कूजन्ती सङ्केतं तमसि सा भ्रमति ॥ (४१५।२)

avyaktaṃ kūjantī saṅketaṃ tamasi sā bhramati ||

416.1४१६.१

भ्रामं भ्रामं स्थितया स्नेहे तव पयसि तत्र तत्रैव । (४१६।१)

bhrāmaṃ bhrāmaṃ sthitayā snehe tava payasi tatra tatraiva |

416.2४१६.२

आवर्तपतितनौकायितम् अनया विनयम् अपनीय ॥ (४१६।२)

āvartapatitanaukāyitam anayā vinayam apanīya ||

417.1४१७.१

भ्रमयसि गुणमयि कण्ठग्रहयोग्यानात्ममन्दिरोपान्ते । (४१७।१)

bhramayasi guṇamayi kaṇṭhagrahayogyānātmamandiropānte |

417.2४१७.२

हालिकनन्दिनि तरुणान् ककुद्मिनो मेढिरज्जुर् इव ॥ (४१७।२)

hālikanandini taruṇān kakudmino meḍhirajjur iva ||

418.1४१८.१

भालनयनेऽग्निर् इन्दुर् मौलौ गात्रे भुजङ्गमणिदीपाः । (४१८।१)

bhālanayane'gnir indur maulau gātre bhujaṅgamaṇidīpāḥ |

418.2४१८.२

तद् अपि तमोमय एव त्वम् ईश कः प्रकृतिम् अतिशेते ॥ (४१८।२)

tad api tamomaya eva tvam īśa kaḥ prakṛtim atiśete ||

419.1४१९.१

मकारव्रज्यामधुमदवीतव्रीडा यथा यथा लपति संमुखं बाला । (४१९।१)

makāravrajyāmadhumadavītavrīḍā yathā yathā lapati saṃmukhaṃ bālā |

419.2४१९.२

तन्मुखम् अजाततृप्तिस् तथा तथा वल्लभः पिबति ॥ (४१९।२)

tanmukham ajātatṛptis tathā tathā vallabhaḥ pibati ||

420.1४२०.१

मित्रैर् आलोच्य समं गुरु कृत्वा कदनम् अपि समारब्धः । (४२०।१)

mitrair ālocya samaṃ guru kṛtvā kadanam api samārabdhaḥ |

420.2४२०.२

अर्थः सताम् इव हतो मुखवैलक्ष्येण मानो ऽयम् ॥ (४२०।२)

arthaḥ satām iva hato mukhavailakṣyeṇa māno 'yam ||

421.1४२१.१

मम रागिणो मनस्विनि करम् अर्पयतो ददासि पृष्ठम् अपि । (४२१।१)

mama rāgiṇo manasvini karam arpayato dadāsi pṛṣṭham api |

421.2४२१.२

यदि तद् अपि कमलबन्धोर् इव मन्ये स्वस्य सौभाग्यम् ॥ (४२१।२)

yadi tad api kamalabandhor iva manye svasya saubhāgyam ||

422.1४२२.१

मा स्पृश माम् इति सकुपितम् इव भणितं व्यञ्जिता न च व्रीडा । (४२२।१)

mā spṛśa mām iti sakupitam iva bhaṇitaṃ vyañjitā na ca vrīḍā |

422.2४२२.२

आलिङ्गितया सस्मितमुक्तम् अनाचार किं कुरुषे ॥ (४२२।२)

āliṅgitayā sasmitamuktam anācāra kiṃ kuruṣe ||

423.1४२३.१

मूलानि च निचुलानां हृदयानि च कूलवसतिकुलटानाम् । (४२३।१)

mūlāni ca niculānāṃ hṛdayāni ca kūlavasatikulaṭānām |

423.2४२३.२

मुदिरमदिराप्रमत्ता गोदावरि किं विदारयसि ॥ (४२३।२)

mudiramadirāpramattā godāvari kiṃ vidārayasi ||

424.1४२४.१

मलयद्रुमसाराणाम् इव धीराणां गुणप्रकर्षो ऽपि । (४२४।१)

malayadrumasārāṇām iva dhīrāṇāṃ guṇaprakarṣo 'pi |

424.2४२४.२

जडसमयनिपतितानाम् अनादरायैव न गुणाय ॥ (४२४।२)

jaḍasamayanipatitānām anādarāyaiva na guṇāya ||

425.1४२५.१

मधुमथनमौलिमाले सखि तुलयसि तुलसि किं मुधा राधाम् । (४२५।१)

madhumathanamaulimāle sakhi tulayasi tulasi kiṃ mudhā rādhām |

425.2४२५.२

यत् तव पदम् अदसीयं सुरभयितुं सौरभोद्भेदः ॥ (४२५।२)

yat tava padam adasīyaṃ surabhayituṃ saurabhodbhedaḥ ||

426.1४२६.१

मयि यास्यति कृत्वावधिदिनसङ्ख्यं चुम्बनं तथाश्लेषम् । (४२६।१)

mayi yāsyati kṛtvāvadhidinasaṅkhyaṃ cumbanaṃ tathāśleṣam |

426.2४२६.२

प्रिययानुशोचिता सा तावत् सुरताक्षमा रजनी ॥ (४२६।२)

priyayānuśocitā sā tāvat suratākṣamā rajanī ||

427.1४२७.१

मृगमदनिदानम् अटवी कुङ्कुमम् अपि कृषकवाटिका वहति । (४२७।१)

mṛgamadanidānam aṭavī kuṅkumam api kṛṣakavāṭikā vahati |

427.2४२७.२

हट्टविलासिनि भवती परम् एका पौरसर्वस्वम् ॥ (४२७।२)

haṭṭavilāsini bhavatī param ekā paurasarvasvam ||

428.1४२८.१

मधुदिवसेषु भ्राम्यन् यथा विशति मानसं भ्रमरः । (४२८।१)

madhudivaseṣu bhrāmyan yathā viśati mānasaṃ bhramaraḥ |

428.2४२८.२

सखि लोहकण्टकनिभस् तथा मदनविशिखो ऽपि ॥ (४२८।२)

sakhi lohakaṇṭakanibhas tathā madanaviśikho 'pi ||

429.1४२९.१

मयि चलिते तव मुक्ता दृशः स्वभावात् प्रिये सपानीयाः । (४२९।१)

mayi calite tava muktā dṛśaḥ svabhāvāt priye sapānīyāḥ |

429.2४२९.२

सत्यम् अमूल्याः सद्यः प्रयान्ति मम हृदयहारत्वम् ॥ (४२९।२)

satyam amūlyāḥ sadyaḥ prayānti mama hṛdayahāratvam ||

430.1४३०.१

मुग्धे मम मनसि शराः स्मरस्य पञ्चापि सन्ततं लग्नाः । (४३०।१)

mugdhe mama manasi śarāḥ smarasya pañcāpi santataṃ lagnāḥ |

430.2४३०.२

शङ्के स्तनगुटिकाद्वयम् अर्पितम् एतेन तव हृदये ॥ (४३०।२)

śaṅke stanaguṭikādvayam arpitam etena tava hṛdaye ||

431.1४३१.१

मधुमथनवदनविनिहितवंशीसुषिरानुसारिणो रागाः । (४३१।१)

madhumathanavadanavinihitavaṃśīsuṣirānusāriṇo rāgāḥ |

431.2४३१.२

हन्त हरन्ति मनो मम नलिकाविशिखाः स्मरस्येव ॥ (४३१।२)

hanta haranti mano mama nalikāviśikhāḥ smarasyeva ||

432.1४३२.१

महतोः सुवृत्तयोः सखि हृदयग्रहयोग्ययोः समुच्छ्रितयोः । (४३२।१)

mahatoḥ suvṛttayoḥ sakhi hṛdayagrahayogyayoḥ samucchritayoḥ |

432.2४३२.२

सज्जनयोः स्तनयोर् इव निरन्तरं संगतं भवति ॥ (४३२।२)

sajjanayoḥ stanayor iva nirantaraṃ saṃgataṃ bhavati ||

433.1४३३.१

मम वारितस्य बहुभिर् भूयो भूयः स्वयं च भावयतः । (४३३।१)

mama vāritasya bahubhir bhūyo bhūyaḥ svayaṃ ca bhāvayataḥ |

433.2४३३.२

जातो दिशीव तस्यां सखे न विनिवर्तते मोहः ॥ (४३३।२)

jāto diśīva tasyāṃ sakhe na vinivartate mohaḥ ||

434.1४३४.१

मग्नो ऽसि नर्मदाया रसे हृतो वीचिलोचनक्षेपैः । (४३४।१)

magno 'si narmadāyā rase hṛto vīcilocanakṣepaiḥ |

434.2४३४.२

यद्य् उच्यसे तरुवर भ्रष्टो भ्रंशो ऽपि ते श्लाघ्यः ॥ (४३४।२)

yady ucyase taruvara bhraṣṭo bhraṃśo 'pi te ślāghyaḥ ||

435.1४३५.१

मेनाम् उल्लासयति स्मेरयति हरिं गिरिं च विमुखयति । (४३५।१)

menām ullāsayati smerayati hariṃ giriṃ ca vimukhayati |

435.2४३५.२

कृतकरबन्धविलम्बः परिणयने गिरिशकरकम्पः ॥ (४३५।२)

kṛtakarabandhavilambaḥ pariṇayane giriśakarakampaḥ ||

436.1४३६.१

मधुगन्धि घर्मतिम्यत्तिलकं स्खलदुक्तिं घूर्णदरुणाक्षम् । (४३६।१)

madhugandhi gharmatimyattilakaṃ skhaladuktiṃ ghūrṇadaruṇākṣam |

436.2४३६.२

तस्याः कदाधरामृतम् आननम् अवधूय पास्यामि ॥ (४३६।२)

tasyāḥ kadādharāmṛtam ānanam avadhūya pāsyāmi ||

437.1४३७.१

मेदिन्यां तव निपतति न पदं बहुवल्लभेति गर्वेण । (४३७।१)

medinyāṃ tava nipatati na padaṃ bahuvallabheti garveṇa |

437.2४३७.२

आश्लिष्य कैर् न तरुणैस् तुरीव वसनैर् विमुक्तासि ॥ (४३७।२)

āśliṣya kair na taruṇais turīva vasanair vimuktāsi ||

438.1४३८.१

मूले निसर्गमधुरं समर्पयन्तो रसं पुरो विरसाः । (४३८।१)

mūle nisargamadhuraṃ samarpayanto rasaṃ puro virasāḥ |

438.2४३८.२

इक्षव इव परपुरुषा विविधेषु रसेषु विनिधेयाः ॥ (४३८।२)

ikṣava iva parapuruṣā vividheṣu raseṣu vinidheyāḥ ||

439.1४३९.१

महति स्नेहे निहितः कुसुमं बहु दत्तम् अर्चितो बहुशः । (४३९।१)

mahati snehe nihitaḥ kusumaṃ bahu dattam arcito bahuśaḥ |

439.2४३९.२

वक्रस् तद् अपि शनैश्चर इव सखि दुष्टग्रहो दयितः ॥ (४३९।२)

vakras tad api śanaiścara iva sakhi duṣṭagraho dayitaḥ ||

440.1४४०.१

मा शबरतरुणि पीवरवक्षोरुहयोर् भरेण भज गर्वम् । (४४०।१)

mā śabarataruṇi pīvaravakṣoruhayor bhareṇa bhaja garvam |

440.2४४०.२

निर्मोकैर् अपि शोभा ययोर् भुजङ्गीभिर् उन्मुक्तैः ॥ (४४०।२)

nirmokair api śobhā yayor bhujaṅgībhir unmuktaiḥ ||

441.1४४१.१

मम कुपितायाश् छायां भूमाव् आलिङ्ग्य सखि मिलत्पुलकः । (४४१।१)

mama kupitāyāś chāyāṃ bhūmāv āliṅgya sakhi milatpulakaḥ |

441.2४४१.२

स्नेहमयत्वम् अनुज्झन् करोति किं नैष माम् अरुषम् ॥ (४४१।२)

snehamayatvam anujjhan karoti kiṃ naiṣa mām aruṣam ||

442.1४४२.१

मुषित इव क्षणविरहे रिपुर् इव कुसुमेषुकेलिसङ्ग्रामे । (४४२।१)

muṣita iva kṣaṇavirahe ripur iva kusumeṣukelisaṅgrāme |

442.2४४२.२

दास इव श्रमसमये भजन् नताङ्गीं न तृप्यामि ॥ (४४२।२)

dāsa iva śramasamaye bhajan natāṅgīṃ na tṛpyāmi ||

443.1४४३.१

मुञ्चसि किं मानवतीं व्यवसायाद् द्विगुणमन्युवेगेति । (४४३।१)

muñcasi kiṃ mānavatīṃ vyavasāyād dviguṇamanyuvegeti |

443.2४४३.२

स्नेहभवः पयसाग्निः सान्त्वेन च रोष उन्मिषति ॥ (४४३।२)

snehabhavaḥ payasāgniḥ sāntvena ca roṣa unmiṣati ||

444.1४४४.१

मलयजम् अपसार्य घनं वीजनविघ्नं विधाय बाहुभ्याम् । (४४४।१)

malayajam apasārya ghanaṃ vījanavighnaṃ vidhāya bāhubhyām |

444.2४४४.२

स्मरसन्तापाद् अगणितनिदाघम् आलिङ्गते मिथुनम् ॥ (४४४।२)

smarasantāpād agaṇitanidāgham āliṅgate mithunam ||

445.1४४५.१

महतो ऽपि हि विश्वासान् महाशया दधति नाल्पम् अपि लघवः । (४४५।१)

mahato 'pi hi viśvāsān mahāśayā dadhati nālpam api laghavaḥ |

445.2४४५.२

संवृणुतेऽद्रीनुदधिर् निदाघनद्यो न भेकम् अपि ॥ (४४५।२)

saṃvṛṇute'drīnudadhir nidāghanadyo na bhekam api ||

446.1४४६.१

मधुधारेव न मुञ्चसि मानिनि रूक्षापि माधुरीं सहजाम् । (४४६।१)

madhudhāreva na muñcasi mānini rūkṣāpi mādhurīṃ sahajām |

446.2४४६.२

कृतमुखभङ्गापि रसं ददासि मम सरिद् इवाम्भोधेः ॥ (४४६।२)

kṛtamukhabhaṅgāpi rasaṃ dadāsi mama sarid ivāmbhodheḥ ||

447.1४४७.१

मदनाकृष्टनुर्ज्याघातैर् इव गृहिणि पथिकतरुणानाम् । (४४७।१)

madanākṛṣṭanurjyāghātair iva gṛhiṇi pathikataruṇānām |

447.2४४७.२

वीणातन्त्रीक्वाणैः केषां न विकम्पते चेतः ॥ (४४७।२)

vīṇātantrīkvāṇaiḥ keṣāṃ na vikampate cetaḥ ||

448.1४४८.१

मम भयम् अस्याः कोपो निर्वेदो ऽस्या ममापि मन्दाक्षम् । (४४८।१)

mama bhayam asyāḥ kopo nirvedo 'syā mamāpi mandākṣam |

448.2४४८.२

जातं क्व चान्तरिक्षे स्मितसंवृतिनमितकन्धरयोः ॥ (४४८।२)

jātaṃ kva cāntarikṣe smitasaṃvṛtinamitakandharayoḥ ||

449.1४४९.१

मुक्ताम्बरैव धावतु निपततु सहसा त्रिमार्गगा वास्तु । (४४९।१)

muktāmbaraiva dhāvatu nipatatu sahasā trimārgagā vāstu |

449.2४४९.२

इयम् एव नर्मदा मम वंशप्रभवानुरूपरसा ॥ (४४९।२)

iyam eva narmadā mama vaṃśaprabhavānurūparasā ||

450.1४५०.१

मृगमदलेपनम् एनं नीलनिचोलैव निशि निषेव त्वम् । (४५०।१)

mṛgamadalepanam enaṃ nīlanicolaiva niśi niṣeva tvam |

450.2४५०.२

कालिन्द्याम् इन्दीवरम् इन्दिन्दिरसुन्दरीव सखि ॥ (४५०।२)

kālindyām indīvaram indindirasundarīva sakhi ||

451.1४५१.१

मम सख्या नयनपथे मिलितः शक्तो न कश्चिद् अपि चलितुम् । (४५१।१)

mama sakhyā nayanapathe militaḥ śakto na kaścid api calitum |

451.2४५१.२

पतितो ऽसि पथिक विषमे घट्टकुटीयं कुसुमकेतोः ॥ (४५१।२)

patito 'si pathika viṣame ghaṭṭakuṭīyaṃ kusumaketoḥ ||

452.1४५२.१

महता प्रियेण निर्मितम् अप्रियम् अपि सुभग सह्यतां याति । (४५२।१)

mahatā priyeṇa nirmitam apriyam api subhaga sahyatāṃ yāti |

452.2४५२.२

सुतसम्भवेन यौवनविनाशनं न खलु खेदाय ॥ (४५२।२)

sutasambhavena yauvanavināśanaṃ na khalu khedāya ||

453.1४५३.१

मानग्रहगुरुकोपाद् अनु दयितात्य् एव रोचते मह्यम् । (४५३।१)

mānagrahagurukopād anu dayitāty eva rocate mahyam |

453.2४५३.२

काञ्चनमयी विभूषा दाहाञ्चितशुद्धभावेव ॥ (४५३।२)

kāñcanamayī vibhūṣā dāhāñcitaśuddhabhāveva ||

454.1४५४.१

यकारव्रज्यायूनः कण्टकविटपानि विआञ्चलग्राहिणस् त्यजन्ती सा । (४५४।१)

yakāravrajyāyūnaḥ kaṇṭakaviṭapāni viāñcalagrāhiṇas tyajantī sā |

454.2४५४.२

वन इव पुरेऽपि विचरति पुरुषं त्वाम् एव जानन्ती ॥ (४५४।२)

vana iva pure'pi vicarati puruṣaṃ tvām eva jānantī ||

455.1४५५.१

युष्मासूपगताः स्मो विबुधा वाङ्मात्रपाटवेन वयम् । (४५५।१)

yuṣmāsūpagatāḥ smo vibudhā vāṅmātrapāṭavena vayam |

455.2४५५.२

अन्तर्भवति भवत्स्व् अपि नाभक्तस् तन् न विज्ञातम् ॥ (४५५।२)

antarbhavati bhavatsv api nābhaktas tan na vijñātam ||

456.1४५६.१

यत्र न दूती यत्र स्निग्धा न दृशो ऽपि निपुणया निहिताः । (४५६।१)

yatra na dūtī yatra snigdhā na dṛśo 'pi nipuṇayā nihitāḥ |

456.2४५६.२

न गिरो ऽद्यापि व्यक्तीकृतः स भावो ऽनुरागेण ॥ (४५६।२)

na giro 'dyāpi vyaktīkṛtaḥ sa bhāvo 'nurāgeṇa ||

457.1४५७.१

या नीयते सपत्न्य् प्रविश्य यावर्जिता भुजङ्गेन । (४५७।१)

yā nīyate sapatny praviśya yāvarjitā bhujaṅgena |

457.2४५७.२

यमुनाया इव तस्याः सखि मलिनं जीवनं मन्ये ॥ (४५७।२)

yamunāyā iva tasyāḥ sakhi malinaṃ jīvanaṃ manye ||

458.1४५८.१

यस्मिन्नयशो ऽपि यशो ह्रीर् विघ्नो मान एव दौःशील्यम् । (४५८।१)

yasminnayaśo 'pi yaśo hrīr vighno māna eva dauḥśīlyam |

458.2४५८.२

लघुता गुणज्ञता किं नवो युवा सखि न ते दृष्टः ॥ (४५८।२)

laghutā guṇajñatā kiṃ navo yuvā sakhi na te dṛṣṭaḥ ||

459.1४५९.१

यद् वीक्ष्यते खलानां माहात्म्यं क्वापि दैवयोगेन । (४५९।१)

yad vīkṣyate khalānāṃ māhātmyaṃ kvāpi daivayogena |

459.2४५९.२

काकानाम् इव शौक्ल्यं तद् अपि हि न चिराद् अनर्थाय ॥ (४५९।२)

kākānām iva śauklyaṃ tad api hi na cirād anarthāya ||

460.1४६०.१

यत् खलु खलमुखहुतवहविनिहितम् अपि शुद्धिम् एव परमेति । (४६०।१)

yat khalu khalamukhahutavahavinihitam api śuddhim eva parameti |

460.2४६०.२

तद् अनलशौचम् इवांशुकम् इह लोके दुर्लभं प्रेम ॥ (४६०।२)

tad analaśaucam ivāṃśukam iha loke durlabhaṃ prema ||

461.1४६१.१

यन् नावधिम् अर्थयते पाथेयार्थं ददाति सर्वस्वम् । (४६१।१)

yan nāvadhim arthayate pātheyārthaṃ dadāti sarvasvam |

461.2४६१.२

तेनानयातिदारुणशङ्काम् आरोपितं चेतः ॥ (४६१।२)

tenānayātidāruṇaśaṅkām āropitaṃ cetaḥ ||

462.1४६२.१

यूनाम् ईर्ष्यावैरं वितन्वता तरुणि चक्ररुचिरेण । (४६२।१)

yūnām īrṣyāvairaṃ vitanvatā taruṇi cakrarucireṇa |

462.2४६२.२

तव जघनेनाकुलिता निखिला पल्ली खलेनेव ॥ (४६२।२)

tava jaghanenākulitā nikhilā pallī khaleneva ||

463.1४६३.१

यावज् जीवनभावी तुल्याशययोर् नितान्तनिर्भेदः । (४६३।१)

yāvaj jīvanabhāvī tulyāśayayor nitāntanirbhedaḥ |

463.2४६३.२

नदयोर् इवैष युवयोः सङ्गो रसम् अधिकम् आवहतु ॥ (४६३।२)

nadayor ivaiṣa yuvayoḥ saṅgo rasam adhikam āvahatu ||

464.1४६४.१

यन् निहितां शेखरयसि मालां सा यातु शठ भवन्तम् इति । (४६४।१)

yan nihitāṃ śekharayasi mālāṃ sā yātu śaṭha bhavantam iti |

464.2४६४.२

प्रहरन्तीं शिरसि पदा स्मरामि तां गर्वगुरुकोपाम् ॥ (४६४।२)

praharantīṃ śirasi padā smarāmi tāṃ garvagurukopām ||

465.1४६५.१

यौवनगुप्तिं पत्यौ बन्धुषु मुग्धत्वम् आर्जवं गुरुषु । (४६५।१)

yauvanaguptiṃ patyau bandhuṣu mugdhatvam ārjavaṃ guruṣu |

465.2४६५.२

कुर्वाणा हलिकवधूः प्रशस्यते व्याजतो युवभिः ॥ (४६५।२)

kurvāṇā halikavadhūḥ praśasyate vyājato yuvabhiḥ ||

466.1४६६.१

यो न गुरुभिर् न मित्रैर् न विवेकेनापि नैव रिपुहसितैः । (४६६।१)

yo na gurubhir na mitrair na vivekenāpi naiva ripuhasitaiḥ |

466.2४६६.२

नियमितपूर्वः सुन्दरि स विनीतत्वं त्वया नीतः ॥ (४६६।२)

niyamitapūrvaḥ sundari sa vinītatvaṃ tvayā nītaḥ ||

467.1४६७.१

यन्मूलम् आर्द्रम् उदकैः कुसुमं प्रतिपर्व फलभरः परितः । (४६७।१)

yanmūlam ārdram udakaiḥ kusumaṃ pratiparva phalabharaḥ paritaḥ |

467.2४६७.२

द्रुम तन् माद्यसि वीचीपरिचयपरिणामम् अविचिन्त्य ॥ (४६७।२)

druma tan mādyasi vīcīparicayapariṇāmam avicintya ||

468.1४६८.१

यस्याङ्के स्मरसङ्गरविश्रान्तिप्राञ्जला सखी स्वपिति । (४६८।१)

yasyāṅke smarasaṅgaraviśrāntiprāñjalā sakhī svapiti |

468.2४६८.२

स वहतु गुणाभिमानं मदनधनुर्वल्लिचोल इव ॥ (४६८।२)

sa vahatu guṇābhimānaṃ madanadhanurvallicola iva ||

469.1४६९.१

यदि दानगन्धमात्राद् वसन्ति सप्तच्छदेऽपि दन्तिन्यः । (४६९।१)

yadi dānagandhamātrād vasanti saptacchade'pi dantinyaḥ |

469.2४६९.२

किम् इति मदपङ्कमलिनां करी कपोलस्थलीं वहति ॥ (४६९।२)

kim iti madapaṅkamalināṃ karī kapolasthalīṃ vahati ||

470.1४७०.१

यदवधि विवृद्धमात्रा विकसितकुसुमोत्करा शणश्रेणी । (४७०।१)

yadavadhi vivṛddhamātrā vikasitakusumotkarā śaṇaśreṇī |

470.2४७०.२

पीतांशुकप्रियेयं तदवधि पल्लीपतेः पुत्री ॥ (४७०।२)

pītāṃśukapriyeyaṃ tadavadhi pallīpateḥ putrī ||

471.1४७१.१

यमुनातरङ्गतरलं न कुवलयं कुसुमलावि तव सुलभम् । (४७१।१)

yamunātaraṅgataralaṃ na kuvalayaṃ kusumalāvi tava sulabham |

471.2४७१.२

यदि सौरभानुसारी झङ्कारी भ्रमति न भ्रमरः ॥ (४७१।२)

yadi saurabhānusārī jhaṅkārī bhramati na bhramaraḥ ||

472.1४७२.१

र-कारव्रज्याराज्याभिषेकसलिलक्षालितमौलेः कथासु कृष्णस्य । (४७२।१)

ra-kāravrajyārājyābhiṣekasalilakṣālitamauleḥ kathāsu kṛṣṇasya |

472.2४७२.२

गर्वभरमन्थराक्षी पश्यति पदपङ्कजं राधा ॥ (४७२।२)

garvabharamantharākṣī paśyati padapaṅkajaṃ rādhā ||

473.1४७३.१

रतिकलहकुपितकान्ताकरचिकुराकर्षमुदितगृहनाथम् । (४७३।१)

ratikalahakupitakāntākaracikurākarṣamuditagṛhanātham |

473.2४७३.२

भवति भवनं तद् अन्यत् प्राग्वंशः पर्णशाला वा ॥ (४७३।२)

bhavati bhavanaṃ tad anyat prāgvaṃśaḥ parṇaśālā vā ||

474.1४७४.१

रोगो राजायत इति जनवादं सत्यम् अद्य कलयामि । (४७४।१)

rogo rājāyata iti janavādaṃ satyam adya kalayāmi |

474.2४७४.२

आरोग्यपूर्वकं त्वयि तल्पप्रान्तागते सुभग ॥ (४७४।२)

ārogyapūrvakaṃ tvayi talpaprāntāgate subhaga ||

475.1४७५.१

रुद्धस्वरसप्रसरस्यालिभिर् अग्रे नतं प्रियं प्रति मे । (४७५।१)

ruddhasvarasaprasarasyālibhir agre nataṃ priyaṃ prati me |

475.2४७५.२

स्रोतस इव निम्नं प्रति रागस्य द्विगुण आवेगः ॥ (४७५।२)

srotasa iva nimnaṃ prati rāgasya dviguṇa āvegaḥ ||

476.1४७६.१

रूपम् इदं कान्तिर् असाव् अयम् उत्कर्षः सुवर्णरचनेयम् । (४७६।१)

rūpam idaṃ kāntir asāv ayam utkarṣaḥ suvarṇaracaneyam |

476.2४७६.२

दुर्गतमिलिता ललिते भ्रमसि प्रतिमन्दिरद्वारम् ॥ (४७६।२)

durgatamilitā lalite bhramasi pratimandiradvāram ||

477.1४७७.१

रचिते निकुञ्जपत्रैर् भिक्षुकपात्रे ददाति सावज्ञम् । (४७७।१)

racite nikuñjapatrair bhikṣukapātre dadāti sāvajñam |

477.2४७७.२

पर्युषितम् अपि सुतीक्ष्णश्वासकदुष्णं वधूर् अन्नम् ॥ (४७७।२)

paryuṣitam api sutīkṣṇaśvāsakaduṣṇaṃ vadhūr annam ||

478.1४७८.१

रक्षति न खलु निजस्थितिम् अलघुः स्थापयति नायकः स यथा । (४७८।१)

rakṣati na khalu nijasthitim alaghuḥ sthāpayati nāyakaḥ sa yathā |

478.2४७८.२

तिष्ठति तथैव तद्गुणविद्धेयं हारयष्टिर् इव ॥ (४७८।२)

tiṣṭhati tathaiva tadguṇaviddheyaṃ hārayaṣṭir iva ||

479.1४७९.१

राजसि कृशाङ्गि मङ्गलकलशी सहकारपल्लवेनेव । (४७९।१)

rājasi kṛśāṅgi maṅgalakalaśī sahakārapallaveneva |

479.2४७९.२

तेनैव चुम्बितमुखी प्रथमाविर्भूतरागेण ॥ (४७९।२)

tenaiva cumbitamukhī prathamāvirbhūtarāgeṇa ||

480.1४८०.१

रूपगुणहीनहार्या भवति लघुर् धूलिर् अनिलचपलेव । (४८०।१)

rūpaguṇahīnahāryā bhavati laghur dhūlir anilacapaleva |

480.2४८०.२

प्रथयति पृघुगुणनेया तरुणी तरणिर् इव गरिमाणम् ॥ (४८०।२)

prathayati pṛghuguṇaneyā taruṇī taraṇir iva garimāṇam ||

481.1४८१.१

रागे नवे विजृम्भति विरहक्रममन्दमन्दमन्दाक्षे । (४८१।१)

rāge nave vijṛmbhati virahakramamandamandamandākṣe |

481.2४८१.२

सस्मितसलज्जम् ईक्षितम् इदम् इष्टं सिद्धम् आचष्टे ॥ (४८१।२)

sasmitasalajjam īkṣitam idam iṣṭaṃ siddham ācaṣṭe ||

482.1४८२.१

रोषो ऽपि रसवतीनां न कर्कशो वा चिरानुबन्धी वा । (४८२।१)

roṣo 'pi rasavatīnāṃ na karkaśo vā cirānubandhī vā |

482.2४८२.२

वर्षाणाम् उपलो ऽपि हि सुस्निग्धः क्षणिककल्पश् च ॥ (४८२।२)

varṣāṇām upalo 'pi hi susnigdhaḥ kṣaṇikakalpaś ca ||

483.1४८३.१

रोदनम् एतद् धन्यं सखि किं बहु मृत्युर् अपि ममानर्घः । (४८३।१)

rodanam etad dhanyaṃ sakhi kiṃ bahu mṛtyur api mamānarghaḥ |

483.2४८३.२

स्वप्नेनेव हि विहितो नयनमनोहारिणा तेन ॥ (४८३।२)

svapneneva hi vihito nayanamanohāriṇā tena ||

484.1४८४.१

रोषेणैव मया सखि वक्रो ऽपि ग्रन्थिलो ऽपि कठिनो ऽपि । (४८४।१)

roṣeṇaiva mayā sakhi vakro 'pi granthilo 'pi kaṭhino 'pi |

484.2४८४.२

ऋजुताम् अनीयतायं सद्यः स्वेदेन वंश इव ॥ (४८४।२)

ṛjutām anīyatāyaṃ sadyaḥ svedena vaṃśa iva ||

485.1४८५.१

रजनीम् इयम् उपनेतुं पितृप्रसूः प्रथमम् उपतस्थे । (४८५।१)

rajanīm iyam upanetuṃ pitṛprasūḥ prathamam upatasthe |

485.2४८५.२

रञ्जयति स्वयम् इन्दुं कुनायकं दुष्टदूतीव ॥ (४८५।२)

rañjayati svayam induṃ kunāyakaṃ duṣṭadūtīva ||

486.1४८६.१

लकारव्रज्यालग्नासि कृष्णवर्त्मनि सुस्निग्धे वर्ति हन्त दग्धासि । (४८६।१)

lakāravrajyālagnāsi kṛṣṇavartmani susnigdhe varti hanta dagdhāsi |

486.2४८६.२

अयम् अखिलनयनसुभगो नु भुक्तमुक्तां पुनः स्पृशति ॥ (४८६।२)

ayam akhilanayanasubhago nu bhuktamuktāṃ punaḥ spṛśati ||

487.1४८७.१

लक्ष्मीः शिक्षयति गुणान् अमून् पुनर् दुर्गतिर् विधूनयति । (४८७।१)

lakṣmīḥ śikṣayati guṇān amūn punar durgatir vidhūnayati |

487.2४८७.२

पूर्णो भवति सुवृत्तस् तुषाररुचिर् अपचये वक्रः ॥ (४८७।२)

pūrṇo bhavati suvṛttas tuṣārarucir apacaye vakraḥ ||

488.1४८८.१

लूनातन्तुनिरुद्धद्वारः शून्यालयः पतत्पतगः । (४८८।१)

lūnātantuniruddhadvāraḥ śūnyālayaḥ patatpatagaḥ |

488.2४८८.२

पथिके तस्मिन्न् अञ्चलपिहितमुखो रोदितीव सखि ॥ (४८८।२)

pathike tasminn añcalapihitamukho roditīva sakhi ||

489.1४८९.१

लग्नं जघने तस्याः सुविशाले कलितकरिकरक्रीडे । (४८९।१)

lagnaṃ jaghane tasyāḥ suviśāle kalitakarikarakrīḍe |

489.2४८९.२

वप्रे सक्तं द्विपम् इव शृङ्गारस् त्वां विभूषयति ॥ (४८९।२)

vapre saktaṃ dvipam iva śṛṅgāras tvāṃ vibhūṣayati ||

490.1४९०.१

लिप्तं न मुखं नाङ्गं न पक्षती न चरणाः परागेण । (४९०।१)

liptaṃ na mukhaṃ nāṅgaṃ na pakṣatī na caraṇāḥ parāgeṇa |

490.2४९०.२

अस्पृशतेव नलिन्या विदग्धमधुपेन मधु पीतम् ॥ (४९०।२)

aspṛśateva nalinyā vidagdhamadhupena madhu pītam ||

491.1४९१.१

लग्नं जघने तस्याः शुष्यति नखलक्ष्म मानसं च मम । (४९१।१)

lagnaṃ jaghane tasyāḥ śuṣyati nakhalakṣma mānasaṃ ca mama |

491.2४९१.२

भुक्तम् अविशदम् अवेदनम् इदम् अधिकसरागसाबाधम् ॥ (४९१।२)

bhuktam aviśadam avedanam idam adhikasarāgasābādham ||

492.1४९२.१

लज्जयितुम् अखिलगोपीनिपीतमनसं मधुद्विषं राधा । (४९२।१)

lajjayitum akhilagopīnipītamanasaṃ madhudviṣaṃ rādhā |

492.2४९२.२

अज्ञेव पृच्छति कथां शम्भोर् दयितार्धतुष्टस्य ॥ (४९२।२)

ajñeva pṛcchati kathāṃ śambhor dayitārdhatuṣṭasya ||

493.1४९३.१

लक्ष्मीनिःश्वासानलपिण्डीकृतदुग्धजलधिसारभुजः । (४९३।१)

lakṣmīniḥśvāsānalapiṇḍīkṛtadugdhajaladhisārabhujaḥ |

493.2४९३.२

क्षीरनिधितीरसुदृशो यशांसि गायन्ति राधायाः ॥ (४९३।२)

kṣīranidhitīrasudṛśo yaśāṃsi gāyanti rādhāyāḥ ||

494.1४९४.१

लीलागारस्य बहिः सखीषु चरणातिथौ मयि प्रियया । (४९४।१)

līlāgārasya bahiḥ sakhīṣu caraṇātithau mayi priyayā |

494.2४९४.२

प्रकटीकृतः प्रसादो दत्त्वा वातायने व्यजनम् ॥ (४९४।२)

prakaṭīkṛtaḥ prasādo dattvā vātāyane vyajanam ||

495.1४९५.१

वकारव्रज्यावर्णहृतिर् न ललाटे न लुलितम् अङ्गं न चाधरे दंशः । (४९५।१)

vakāravrajyāvarṇahṛtir na lalāṭe na lulitam aṅgaṃ na cādhare daṃśaḥ |

495.2४९५.२

उत्पलम् अहारि वारि च न स्पृष्टम् उपायचतुरेण ॥ (४९५।२)

utpalam ahāri vāri ca na spṛṣṭam upāyacatureṇa ||

496.1४९६.१

विविधायुधव्रणार्बुदविषमे वक्षःस्थले प्रियतमस्य । (४९६।१)

vividhāyudhavraṇārbudaviṣame vakṣaḥsthale priyatamasya |

496.2४९६.२

श्रीर् अपि वीरवधूर् अपि गर्वोत्पुलका सुखं स्वपिति ॥ (४९६।२)

śrīr api vīravadhūr api garvotpulakā sukhaṃ svapiti ||

497.1४९७.१

वैमुख्येऽपि विमुक्ताः शरा इवान्याययोधिनो वितनोः । (४९७।१)

vaimukhye'pi vimuktāḥ śarā ivānyāyayodhino vitanoḥ |

497.2४९७.२

भिन्दन्ति पृष्ठपतिताः प्रिय हृदयं मम तव श्वासाः ॥ (४९७।२)

bhindanti pṛṣṭhapatitāḥ priya hṛdayaṃ mama tava śvāsāḥ ||

498.1४९८.१

व्यक्तम् अधुना समेतः खण्डो मदिराक्षि दशनवसने ते । (४९८।१)

vyaktam adhunā sametaḥ khaṇḍo madirākṣi daśanavasane te |

498.2४९८.२

यन् नवसुधैकसारे लोभिनि तत् किम् अपि नाद्राक्षम् ॥ (४९८।२)

yan navasudhaikasāre lobhini tat kim api nādrākṣam ||

499.1४९९.१

वीजयतोर् अन्योन्यं यूनोर् वियुतानि सकलगात्राणि । (४९९।१)

vījayator anyonyaṃ yūnor viyutāni sakalagātrāṇi |

499.2४९९.२

सन्मैत्रीव श्रोणी परं निदाघेऽपि न विघटिता ॥ (४९९।२)

sanmaitrīva śroṇī paraṃ nidāghe'pi na vighaṭitā ||

500.1५००.१

व्यारोषं मानिन्यास् तमो दिवः कासरं कलम् अभूमेः । (५००।१)

vyāroṣaṃ māninyās tamo divaḥ kāsaraṃ kalam abhūmeḥ |

500.2५००.२

बद्धम् अलिं च नलिन्याः प्रभातसन्ध्यापसारयति ॥ (५००।२)

baddham aliṃ ca nalinyāḥ prabhātasandhyāpasārayati ||

501.1५०१.१

वक्षसि विजृम्भमाणे स्तनभिन्नं त्रुटति कञ्चुकं तस्याः । (५०१।१)

vakṣasi vijṛmbhamāṇe stanabhinnaṃ truṭati kañcukaṃ tasyāḥ |

501.2५०१.२

पूर्वदयितानुरागस् तव हृदि न मनाग् अपि त्रुटति ॥ (५०१।२)

pūrvadayitānurāgas tava hṛdi na manāg api truṭati ||

502.1५०२.१

व्यक्तिम् अवेक्ष्य तद् अन्यां तस्याम् एवेति विदितम् अधुना तु । (५०२।१)

vyaktim avekṣya tad anyāṃ tasyām eveti viditam adhunā tu |

502.2५०२.२

हर्म्यहरिमुखम् इव त्वाम् उभयोः साधारणं वेद्मि ॥ (५०२।२)

harmyaharimukham iva tvām ubhayoḥ sādhāraṇaṃ vedmi ||

503.1५०३.१

व्यजनस्येव समीपे गतागतैस् तापहारिणो भवतः । (५०३।१)

vyajanasyeva samīpe gatāgatais tāpahāriṇo bhavataḥ |

503.2५०३.२

अञ्चलम् इव चञ्चलतां मम सख्याः प्रापितं चेतः ॥ (५०३।२)

añcalam iva cañcalatāṃ mama sakhyāḥ prāpitaṃ cetaḥ ||

504.1५०४.१

वितरन्ती रसम् अन्तर् ममार्द्रभावं तनोषि तनुगात्रि । (५०४।१)

vitarantī rasam antar mamārdrabhāvaṃ tanoṣi tanugātri |

504.2५०४.२

अन्तःसलिला सरिद् इव यन् निवससि बहिर् अदृश्यापि ॥ (५०४।२)

antaḥsalilā sarid iva yan nivasasi bahir adṛśyāpi ||

505.1५०५.१

विहितविविधानुबन्धो मानोन्नतयावधीरितो मानी । (५०५।१)

vihitavividhānubandho mānonnatayāvadhīrito mānī |

505.2५०५.२

लभते कुतः प्रबोधं स जागरित्वैव निद्राणः ॥ (५०५।२)

labhate kutaḥ prabodhaṃ sa jāgaritvaiva nidrāṇaḥ ||

506.1५०६.१

व्रीडाविमुखीं वीतस्नेहाम् आशङ्क्य काकुवाङ्मधुरः । (५०६।१)

vrīḍāvimukhīṃ vītasnehām āśaṅkya kākuvāṅmadhuraḥ |

506.2५०६.२

प्रेमार्द्रसापराधां दिशति दृशं वल्लभे बाला ॥ (५०६।२)

premārdrasāparādhāṃ diśati dṛśaṃ vallabhe bālā ||

507.1५०७.१

वक्षःप्रणयिनि सान्द्रश्वासे वाङ्मात्रसुभटि घनघर्मे । (५०७।१)

vakṣaḥpraṇayini sāndraśvāse vāṅmātrasubhaṭi ghanagharme |

507.2५०७.२

सुतनु ललाटनिवेशितललाटिके तिष्ठ विजितासि ॥ (५०७।२)

sutanu lalāṭaniveśitalalāṭike tiṣṭha vijitāsi ||

508.1५०८.१

विचरति परितः कृष्णे राधायां रागचपलनयनायाम् । (५०८।१)

vicarati paritaḥ kṛṣṇe rādhāyāṃ rāgacapalanayanāyām |

508.2५०८.२

दशदिग्वेधविशुद्धं विशिखं विदधाति विषमेषुः ॥ (५०८।२)

daśadigvedhaviśuddhaṃ viśikhaṃ vidadhāti viṣameṣuḥ ||

509.1५०९.१

विमुखे चतुर्मुखे श्रितवति चानीशभावम् ईशेऽपि । (५०९।१)

vimukhe caturmukhe śritavati cānīśabhāvam īśe'pi |

509.2५०९.२

मग्नमहीनिस्तारे हरिः परं स्तब्धरोमाभूत् ॥ (५०९।२)

magnamahīnistāre hariḥ paraṃ stabdharomābhūt ||

510.1५१०.१

वापीकच्छे वासः कण्टकवृतयः सजागरा भ्रमराः । (५१०।१)

vāpīkacche vāsaḥ kaṇṭakavṛtayaḥ sajāgarā bhramarāḥ |

510.2५१०.२

केतकविटप किम् एतैर् ननु वारय मञ्जरीगन्धम् ॥ (५१०।२)

ketakaviṭapa kim etair nanu vāraya mañjarīgandham ||

511.1५११.१

विचलसि मुग्धे विधृता यथा तथा विशसि हृदयमदये मे । (५११।१)

vicalasi mugdhe vidhṛtā yathā tathā viśasi hṛdayamadaye me |

511.2५११.२

शक्तिः प्रसूनधनुषः प्रकम्पलक्ष्यं स्पृशन्तीव ॥ (५११।२)

śaktiḥ prasūnadhanuṣaḥ prakampalakṣyaṃ spṛśantīva ||

512.1५१२.१

विहितासमशरसमरो जितगाङ्गेयच्छविः कृताटोपः । (५१२।१)

vihitāsamaśarasamaro jitagāṅgeyacchaviḥ kṛtāṭopaḥ |

512.2५१२.२

पुरुषायिते विराजति देहस् तव सखि शिखण्डीव ॥ (५१२।२)

puruṣāyite virājati dehas tava sakhi śikhaṇḍīva ||

513.1५१३.१

वृतिविवरनिर्गतस्य प्रमदाबिम्बाधरस्य मधु पिबते । (५१३।१)

vṛtivivaranirgatasya pramadābimbādharasya madhu pibate |

513.2५१३.२

अवधीरितपीयूषः स्पृहयति देवाधिराजो ऽपि ॥ (५१३।२)

avadhīritapīyūṣaḥ spṛhayati devādhirājo 'pi ||

514.1५१४.१

वासितमधुनि वधूनाम् अवतंसे मौलिमण्डने यूनाम् । (५१४।१)

vāsitamadhuni vadhūnām avataṃse maulimaṇḍane yūnām |

514.2५१४.२

विलसति सा पुरुकुसुमे मधुपीव वनप्रसूनेषु ॥ (५१४।२)

vilasati sā purukusume madhupīva vanaprasūneṣu ||

515.1५१५.१

व्रीडाप्रसरः प्रथमं तद् अनु च रसभावपुष्टचेष्टेयम् । (५१५।१)

vrīḍāprasaraḥ prathamaṃ tad anu ca rasabhāvapuṣṭaceṣṭeyam |

515.2५१५.२

जवनीविनिर्गमाद् अनु नटीव दयिता मनो हरति ॥ (५१५।२)

javanīvinirgamād anu naṭīva dayitā mano harati ||

516.1५१६.१

वाससि हरिद्रयेव त्वयि गौराङ्ग्या निवेशितो रागः । (५१६।१)

vāsasi haridrayeva tvayi gaurāṅgyā niveśito rāgaḥ |

516.2५१६.२

पिशुनेन सो ऽपनीतः सहसा पतता जलेनेव ॥ (५१६।२)

piśunena so 'panītaḥ sahasā patatā jaleneva ||

517.2५१७.२

क्वचिद् अपि कुरङ्ग भवतो नाभीम् आदाय न स्थानम् ॥ (५१७।२)

kvacid api kuraṅga bhavato nābhīm ādāya na sthānam ||

518.1५१८.१

वटकुटजशालशाल्मलिरसालबहुसारसिन्धुवाराणाम् । (५१८।१)

vaṭakuṭajaśālaśālmalirasālabahusārasindhuvārāṇām |

518.2५१८.२

अस्ति भिदा मलयाचलसम्भवसौरभ्यसाम्येऽपि ॥ (५१८।२)

asti bhidā malayācalasambhavasaurabhyasāmye'pi ||

519.1५१९.१

विनिहितकपर्दकोटिं चापलदोषेण शङ्करं त्यक्त्वा । (५१९।१)

vinihitakapardakoṭiṃ cāpaladoṣeṇa śaṅkaraṃ tyaktvā |

519.2५१९.२

वटम् एकम् अनुसरन्ती जाह्नवि लुठसि प्रयागतटे ॥ (५१९।२)

vaṭam ekam anusarantī jāhnavi luṭhasi prayāgataṭe ||

520.1५२०.१

वेद चतुर्णां क्षणदा प्रहराणां सङ्गमं वियोगं च । (५२०।१)

veda caturṇāṃ kṣaṇadā praharāṇāṃ saṅgamaṃ viyogaṃ ca |

520.2५२०.२

चरणानाम् इव कूर्मी सङ्कोचम् अपि प्रसारम् अपि ॥ (५२०।२)

caraṇānām iva kūrmī saṅkocam api prasāram api ||

521.1५२१.१

वृतिविवरेण विशन्ती सुभग त्वाम् ईक्षितुं सखीदृष्टिः । (५२१।१)

vṛtivivareṇa viśantī subhaga tvām īkṣituṃ sakhīdṛṣṭiḥ |

521.2५२१.२

हरति युवहृदयपञ्जरमध्यस्था मन्मथेषुर् इव ॥ (५२१।२)

harati yuvahṛdayapañjaramadhyasthā manmatheṣur iva ||

522.1५२२.१

विपणितुलासामान्ये मा गणयैनं निरूपणे निपुण । (५२२।१)

vipaṇitulāsāmānye mā gaṇayainaṃ nirūpaṇe nipuṇa |

522.2५२२.२

धर्मघटो ऽसाव् अधरीकरोति लघुम् उपरि नयति गुरुम् ॥ (५२२।२)

dharmaghaṭo 'sāv adharīkaroti laghum upari nayati gurum ||

523.1५२३.१

वासरगम्यम् अनूरोर् अम्बरम् अवनी च वामनैकपदम् । (५२३।१)

vāsaragamyam anūror ambaram avanī ca vāmanaikapadam |

523.2५२३.२

जलधिर् अपि पोतलङ्घ्यः सतां मनः केन तुलयामः ॥ (५२३।२)

jaladhir api potalaṅghyaḥ satāṃ manaḥ kena tulayāmaḥ ||

524.1५२४.१

वितततमोमषिलेखालक्ष्मोत्सङ्गस्फुटाः कुरङ्गाक्षि । (५२४।१)

vitatatamomaṣilekhālakṣmotsaṅgasphuṭāḥ kuraṅgākṣi |

524.2५२४.२

पत्राक्षरनिकरा इव तारा नभसि प्रकाशन्ते ॥ (५२४।२)

patrākṣaranikarā iva tārā nabhasi prakāśante ||

525.1५२५.१

विविधाङ्गभङ्गिषु गुरुर् नूतनशिष्यां मनोभवाचार्यः । (५२५।१)

vividhāṅgabhaṅgiṣu gurur nūtanaśiṣyāṃ manobhavācāryaḥ |

525.2५२५.२

वेत्रलतयेव बालां तल्पे नर्तयति रतरीत्या ॥ (५२५।२)

vetralatayeva bālāṃ talpe nartayati ratarītyā ||

526.1५२६.१

विपरीतम् अपि रतं ते स्रोतो नद्या इवानुकूलम् इदम् । (५२६।१)

viparītam api rataṃ te sroto nadyā ivānukūlam idam |

526.2५२६.२

तटतरुम् इव मम हृदयं समूलम् अपि वेगतो हरति ॥ (५२६।२)

taṭatarum iva mama hṛdayaṃ samūlam api vegato harati ||

527.1५२७.१

वैभवभाजां दूषणम् अपि भूषणपक्ष एव निक्षिप्तम् । (५२७।१)

vaibhavabhājāṃ dūṣaṇam api bhūṣaṇapakṣa eva nikṣiptam |

527.2५२७.२

उग्णम् आत्मनाम् अधर्मं द्वेषं च गृणन्ति काणादाः ॥ (५२७।२)

ugṇam ātmanām adharmaṃ dveṣaṃ ca gṛṇanti kāṇādāḥ ||

528.1५२८.१

वक्राः कपटस्निग्धाः मलिनाः कर्णान्तिके प्रसजन्तः । (५२८।१)

vakrāḥ kapaṭasnigdhāḥ malināḥ karṇāntike prasajantaḥ |

528.2५२८.२

कं वञ्चयन्ति न सखे खलाश् च गणिकाकटाक्षाश् च ॥ (५२८।२)

kaṃ vañcayanti na sakhe khalāś ca gaṇikākaṭākṣāś ca ||

529.1५२९.१

विद्युज्ज्वालावलयितजलधरपिठरोदराद् विनिर्यान्ति । (५२९।१)

vidyujjvālāvalayitajaladharapiṭharodarād viniryānti |

529.2५२९.२

विशदौदनद्युतिमुषः प्रेयसि पयसा समं करकाः ॥ (५२९।२)

viśadaudanadyutimuṣaḥ preyasi payasā samaṃ karakāḥ ||

530.1५३०.१

व्यजनादिभिर् उपचारैः किं मरुपथिकस्य गृहिणि विहितैर् मे । (५३०।१)

vyajanādibhir upacāraiḥ kiṃ marupathikasya gṛhiṇi vihitair me |

530.2५३०.२

तापस् त्वदूरुकदलीद्वयमध्ये शान्तिमयम् एति ॥ (५३०।२)

tāpas tvadūrukadalīdvayamadhye śāntimayam eti ||

531.1५३१.१

वैगुण्येऽपि हि महता विनिर्मितं भवति कर्म शोभायै । (५३१।१)

vaiguṇye'pi hi mahatā vinirmitaṃ bhavati karma śobhāyai |

531.2५३१.२

दुर्वहनितम्बमन्थरम् अपि हरति नितम्बिनीनृत्यम् ॥ (५३१।२)

durvahanitambamantharam api harati nitambinīnṛtyam ||

532.1५३२.१

वीक्ष्य सतीनां गणने रेखाम् एकां तया स्वनामाङ्काम् । (५३२।१)

vīkṣya satīnāṃ gaṇane rekhām ekāṃ tayā svanāmāṅkām |

532.2५३२.२

सन्तु युवानो हसितुं स्वयम् एवापारि नावरितुम् ॥ (५३२।२)

santu yuvāno hasituṃ svayam evāpāri nāvaritum ||

533.1५३३.१

विन्ध्याचल इव देहस् तव विविधावर्तनर्मदनितम्बः । (५३३।१)

vindhyācala iva dehas tava vividhāvartanarmadanitambaḥ |

533.2५३३.२

स्थगयति गतिं मुनेर् अपि संभावितरविरथस्तम्भः ॥ (५३३।२)

sthagayati gatiṃ muner api saṃbhāvitaravirathastambhaḥ ||

534.1५३४.१

वृतिभञ्जन गञ्जनसह निकामम् उद्दाम दुर्नयाराम । (५३४।१)

vṛtibhañjana gañjanasaha nikāmam uddāma durnayārāma |

534.2५३४.२

परवाटीशतलम्पट दुष्टवृष स्मरसि गेहम् अपि ॥ (५३४।२)

paravāṭīśatalampaṭa duṣṭavṛṣa smarasi geham api ||

535.1५३५.१

वंशावलम्बनं यद् यो विस्तारो गुणस्य यावनतिः । (५३५।१)

vaṃśāvalambanaṃ yad yo vistāro guṇasya yāvanatiḥ |

535.2५३५.२

तज् जालस्य खलस्य च निजाङ्कसुप्तप्रणाशाय ॥ (५३५।२)

taj jālasya khalasya ca nijāṅkasuptapraṇāśāya ||

536.1५३६.१

विन्ध्यमहीधरशिखरे मुदिरश्रेणीकृपाणमयम् अनिलः । (५३६।१)

vindhyamahīdharaśikhare mudiraśreṇīkṛpāṇamayam anilaḥ |

536.2५३६.२

उद्यद्विद्युज्ज्योतिः पथिकवधायैव शातयति ॥ (५३६।२)

udyadvidyujjyotiḥ pathikavadhāyaiva śātayati ||

537.1५३७.१

व्यालम्बमानवेणीधुतधूलि प्रथमम् अश्रुभिर् धौतम् । (५३७।१)

vyālambamānaveṇīdhutadhūli prathamam aśrubhir dhautam |

537.2५३७.२

आयातस्य पदं मम गेहिन्या तद् अनु सलिलेन ॥ (५३७।२)

āyātasya padaṃ mama gehinyā tad anu salilena ||

538.1५३८.१

वक्षःस्थलसुप्ते मम मुखम् उपधातुं न मौलिम् आलभसे । (५३८।१)

vakṣaḥsthalasupte mama mukham upadhātuṃ na maulim ālabhase |

538.2५३८.२

पीनोत्तुङ्गस्तनभरदूरीभूतं रतश्रान्तौ ॥ (५३८।२)

pīnottuṅgastanabharadūrībhūtaṃ rataśrāntau ||

539.1५३९.१

वदनव्यापारान्तर्भावाद् अनुरक्तमानयन्ती त्वम् । (५३९।१)

vadanavyāpārāntarbhāvād anuraktamānayantī tvam |

539.2५३९.२

दूति सतीनाशार्थं तस्य भुजङ्गस्य दंष्ट्रासि ॥ (५३९।२)

dūti satīnāśārthaṃ tasya bhujaṅgasya daṃṣṭrāsi ||

540.1५४०.१

शकारव्रज्याश्रीर् अपि भुजङ्गभोगे मोहनविज्ञेन शीलिता येन । (५४०।१)

śakāravrajyāśrīr api bhujaṅgabhoge mohanavijñena śīlitā yena |

540.2५४०.२

सो ऽपि हरिः पुरुषो यदि पुरुषा इतरेऽपि किं कुर्मः ॥ (५४०।२)

so 'pi hariḥ puruṣo yadi puruṣā itare'pi kiṃ kurmaḥ ||

541.1५४१.१

शङ्के या स्थैर्यमयी श्लथयति बाहू मनोभवस्यापि । (५४१।१)

śaṅke yā sthairyamayī ślathayati bāhū manobhavasyāpi |

541.2५४१.२

दर्पशिलाम् इव भवतीं कतरस् तरुणो विचालयति ॥ (५४१।२)

darpaśilām iva bhavatīṃ kataras taruṇo vicālayati ||

542.1५४२.१

शार्दूलनखरभङ्गुर कठोरतरजातरूपरचनो ऽपि । (५४२।१)

śārdūlanakharabhaṅgura kaṭhoratarajātarūparacano 'pi |

542.2५४२.२

बालानाम् अपि बालासायस्यास् त्वम् अपि हृदि वससि ॥ (५४२।२)

bālānām api bālāsāyasyās tvam api hṛdi vasasi ||

543.1५४३.१

श्रुत एव श्रुतिहारिणि रागोत्कर्षेण कण्ठम् अधिवसति । (५४३।१)

śruta eva śrutihāriṇi rāgotkarṣeṇa kaṇṭham adhivasati |

543.2५४३.२

गीत इव त्वयि मधुरे करोति नार्थग्रहं सुतनुः ॥ (५४३।२)

gīta iva tvayi madhure karoti nārthagrahaṃ sutanuḥ ||

544.1५४४.१

श्रीः श्रीफलेन राज्यं तृणराजेनाल्पसाम्यतो लब्धम् । (५४४।१)

śrīḥ śrīphalena rājyaṃ tṛṇarājenālpasāmyato labdham |

544.2५४४.२

कुचयोः सम्यक्साम्याद् गतो घटश् चक्रवर्तित्वम् ॥ (५४४।२)

kucayoḥ samyaksāmyād gato ghaṭaś cakravartitvam ||

545.1५४५.१

श्रोणी भूमाव् अङ्के प्रियो भयं मनसि पतिभुजे मौलिः । (५४५।१)

śroṇī bhūmāv aṅke priyo bhayaṃ manasi patibhuje mauliḥ |

545.2५४५.२

गूढश्वासो वदने सुरतम् इदं चेत् तृणं त्रिदिवम् ॥ (५४५।२)

gūḍhaśvāso vadane suratam idaṃ cet tṛṇaṃ tridivam ||

546.1५४६.१

श्लिष्यन्न् इव चुम्बन्न् इव पश्यन्न् इव चोल्लिखन्न् इवातृप्तः । (५४६।१)

śliṣyann iva cumbann iva paśyann iva collikhann ivātṛptaḥ |

546.2५४६.२

दधद् इव हृदयस्यान्तः स्मरामि तस्या मुहुर् जघनम् ॥ (५४६।२)

dadhad iva hṛdayasyāntaḥ smarāmi tasyā muhur jaghanam ||

547.1५४७.१

शिरसि चरणप्रहारं प्रदाय निःसार्यतां स ते तद् अपि । (५४७।१)

śirasi caraṇaprahāraṃ pradāya niḥsāryatāṃ sa te tad api |

547.2५४७.२

चक्राङ्कितो भुजङ्गः कालिय इव सुमुखि कालिन्द्याः ॥ (५४७।२)

cakrāṅkito bhujaṅgaḥ kāliya iva sumukhi kālindyāḥ ||

548.1५४८.१

शोच्यैव सा कृशाङ्गी भूतिमयी भवतु गुणमयी वापि । (५४८।१)

śocyaiva sā kṛśāṅgī bhūtimayī bhavatu guṇamayī vāpi |

548.2५४८.२

स्नेहैकवश्य भवता त्यक्ता दीपेन वर्तिर् इव ॥ (५४८।२)

snehaikavaśya bhavatā tyaktā dīpena vartir iva ||

549.1५४९.१

शुक इव दारुशलाकापिञ्जरम् अनुदिवसवर्धमानो मे । (५४९।१)

śuka iva dāruśalākāpiñjaram anudivasavardhamāno me |

549.2५४९.२

कृन्तति दयिताहृदयं शोकः स्मरविशिखतीक्ष्णमुखः ॥ (५४९।२)

kṛntati dayitāhṛdayaṃ śokaḥ smaraviśikhatīkṣṇamukhaḥ ||

550.1५५०.१

श्रुत्वाकस्मिकमरणं शुकसूनोः सकलकौतुकैकनिधेः । (५५०।१)

śrutvākasmikamaraṇaṃ śukasūnoḥ sakalakautukaikanidheḥ |

550.2५५०.२

ज्ञातो गृहिणीविनयव्यय आगत्यैव पथिकेन ॥ (५५०।२)

jñāto gṛhiṇīvinayavyaya āgatyaiva pathikena ||

551.1५५१.१

शीलितभुजङ्गभोगा क्रोडेनाभ्युद्धृतापि कृष्णेन । (५५१।१)

śīlitabhujaṅgabhogā kroḍenābhyuddhṛtāpi kṛṣṇena |

551.2५५१.२

अचलैव कीर्त्यते भूः किम् अशक्यं नाम वसुमत्याः ॥ (५५१।२)

acalaiva kīrtyate bhūḥ kim aśakyaṃ nāma vasumatyāḥ ||

552.1५५२.१

श्यामा विलोचनहरी बालेयं मनसि हन्त सजन्ती । (५५२।१)

śyāmā vilocanaharī bāleyaṃ manasi hanta sajantī |

552.2५५२.२

लुम्पति पूर्वकलत्रं धूमलता भित्तिचित्रम् इव ॥ (५५२।२)

lumpati pūrvakalatraṃ dhūmalatā bhitticitram iva ||

553.1५५३.१

शतशो गतिर् आवृत्तिः शतशः कण्ठावलम्बनं शतशः । (५५३।१)

śataśo gatir āvṛttiḥ śataśaḥ kaṇṭhāvalambanaṃ śataśaḥ |

553.2५५३.२

शतशो यामीति वचः स्मरामि तस्याः प्रवासदिने ॥ (५५३।२)

śataśo yāmīti vacaḥ smarāmi tasyāḥ pravāsadine ||

554.1५५४.१

श्रुतपरपुष्टरवाभिः पृष्टो गोपीभिर् अभिमतं कृष्णः । (५५४।१)

śrutaparapuṣṭaravābhiḥ pṛṣṭo gopībhir abhimataṃ kṛṣṇaḥ |

554.2५५४.२

शंसति वंशस्तनितैः स्तनविनिहितलोचनो ऽनुमतम् ॥ (५५४।२)

śaṃsati vaṃśastanitaiḥ stanavinihitalocano 'numatam ||

555.1५५५.१

शङ्करशिरसि निवेशितपदेति मा गर्वम् उद्वहेन्दुकले । (५५५।१)

śaṅkaraśirasi niveśitapadeti mā garvam udvahendukale |

555.2५५५.२

फलम् एतस्य भविष्यति तव चण्डीचरणरेणुमृजा ॥ (५५५।२)

phalam etasya bhaviṣyati tava caṇḍīcaraṇareṇumṛjā ||

556.1५५६.१

शाखिशिखरे समीरणदोलायितनीडनिर्वृतं वसति । (५५६।१)

śākhiśikhare samīraṇadolāyitanīḍanirvṛtaṃ vasati |

556.2५५६.२

कर्मैकशराणम् अगणितभयम् अशिथिलकेलि खगमिथुनम् ॥ (५५६।२)

karmaikaśarāṇam agaṇitabhayam aśithilakeli khagamithunam ||

557.1५५७.१

शुक सुरतसमरनारद हृदयरहस्यैकसार सर्वज्ञ । (५५७।१)

śuka suratasamaranārada hṛdayarahasyaikasāra sarvajña |

557.2५५७.२

गुरुजनसमक्षमूक प्रसीद जम्बूफलं दलय ॥ (५५७।२)

gurujanasamakṣamūka prasīda jambūphalaṃ dalaya ||

558.1५५८.१

शिरसा वहसि कपर्दं रुद्र रुदित्वापि रजतम् अर्जयसि । (५५८।१)

śirasā vahasi kapardaṃ rudra ruditvāpi rajatam arjayasi |

558.2५५८.२

अस्याप्य् उदरस्यार्धं भजतस् तव वेत्ति कस् तत्त्वम् ॥ (५५८।२)

asyāpy udarasyārdhaṃ bhajatas tava vetti kas tattvam ||

559.1५५९.१

श्रोतव्यैव सुधेव श्वेतांशुकलेव दूरदृश्यैव । (५५९।१)

śrotavyaiva sudheva śvetāṃśukaleva dūradṛśyaiva |

559.2५५९.२

दुष्टभुजङ्गपरीते त्वं केतकि न खलु नः स्पृश्या ॥ (५५९।२)

duṣṭabhujaṅgaparīte tvaṃ ketaki na khalu naḥ spṛśyā ||

560.1५६०.१

श्रवणोपनीतगुणया समर्पयन्त्या प्रणम्य कुसुमानि । (५६०।१)

śravaṇopanītaguṇayā samarpayantyā praṇamya kusumāni |

560.2५६०.२

मदनधनुर्लतयेव त्वया वशं दूति नीतो ऽस्मि ॥ (५६०।२)

madanadhanurlatayeva tvayā vaśaṃ dūti nīto 'smi ||

561.1५६१.१

शाखोटकशाखोटजवैखानसकरटपूज्य रट सुचिरम् । (५६१।१)

śākhoṭakaśākhoṭajavaikhānasakaraṭapūjya raṭa suciram |

561.2५६१.२

नादरपदम् इह गणकाः प्रमाणपुरुषो भवान् एकः ॥ (५६१।२)

nādarapadam iha gaṇakāḥ pramāṇapuruṣo bhavān ekaḥ ||

562.1५६२.१

शशिरेखोपमकान्तेस् तवान्यपाणिग्रहं प्रयातायाः । (५६२।१)

śaśirekhopamakāntes tavānyapāṇigrahaṃ prayātāyāḥ |

562.2५६२.२

मदनासिपुत्रिकाया इवाङ्गशोभां कदर्थयति ॥ (५६२।२)

madanāsiputrikāyā ivāṅgaśobhāṃ kadarthayati ||

563.1५६३.१

शैथिल्येन भृता अपि भर्तुः कार्यं त्यजन्ति न सुवृत्ताः । (५६३।१)

śaithilyena bhṛtā api bhartuḥ kāryaṃ tyajanti na suvṛttāḥ |

563.2५६३.२

बलिनाकृष्टे बाहौ वलयाः कूजन्ति धावन्ति ॥ (५६३।२)

balinākṛṣṭe bāhau valayāḥ kūjanti dhāvanti ||

564.1५६४.१

षकारव्रज्याषट्चरणकीटजुष्टं परागघुणपूर्णम् आयुधं त्यक्त्वा । (५६४।१)

ṣakāravrajyāṣaṭcaraṇakīṭajuṣṭaṃ parāgaghuṇapūrṇam āyudhaṃ tyaktvā |

564.2५६४.२

त्वां मुष्टिमेयमध्याम् अधुना शक्तिं स्मरो वहति ॥ (५६४।२)

tvāṃ muṣṭimeyamadhyām adhunā śaktiṃ smaro vahati ||

565.1५६५.१

सकारव्रज्यासा दिवसयोग्यकृत्यव्यपदेशा केवलं गृहिणी । (५६५।१)

sakāravrajyāsā divasayogyakṛtyavyapadeśā kevalaṃ gṛhiṇī |

565.2५६५.२

द्वितिथेर् दिवसस्य परा तिथिर् इव सेव्या निशि त्वम् असि ॥ (५६५।२)

dvitither divasasya parā tithir iva sevyā niśi tvam asi ||

566.1५६६.१

स्तननूतननखलेखालम्बी तव घर्मबिन्दुसन्दोहः । (५६६।१)

stananūtananakhalekhālambī tava gharmabindusandohaḥ |

566.2५६६.२

आभाति पट्टसूत्रे प्रविशन्न् इव मौक्तिकप्रसरः ॥ (५६६।२)

ābhāti paṭṭasūtre praviśann iva mauktikaprasaraḥ ||

567.1५६७.१

सौभाग्यगर्वम् एका करोतु यूथस्य भूषणं करिणी । (५६७।१)

saubhāgyagarvam ekā karotu yūthasya bhūṣaṇaṃ kariṇī |

567.2५६७.२

अत्यायाम् अवतोर् या मदान्धयोर् मध्यम् अधिवसति ॥ (५६७।२)

atyāyām avator yā madāndhayor madhyam adhivasati ||

568.1५६८.१

स्वचरणपीडानुमितत्वन्मौलिरुजाविनीतमात्सर्या । (५६८।१)

svacaraṇapīḍānumitatvanmaulirujāvinītamātsaryā |

568.2५६८.२

अपराद्धा सुभग त्वां स्वयम् अहम् अनुनेतुम् आयाता ॥ (५६८।२)

aparāddhā subhaga tvāṃ svayam aham anunetum āyātā ||

569.1५६९.१

स्नेहमयान् पीडयतः किं चक्रेणापि तैलकारस्य । (५६९।१)

snehamayān pīḍayataḥ kiṃ cakreṇāpi tailakārasya |

569.2५६९.२

चालयति पार्थिवान् अपि यः स कुलालः परं चक्री ॥ (५६९।२)

cālayati pārthivān api yaḥ sa kulālaḥ paraṃ cakrī ||

570.1५७०.१

सरले न वेद भवती बहुभङ्गा बहुरसा बहुविवर्ता । (५७०।१)

sarale na veda bhavatī bahubhaṅgā bahurasā bahuvivartā |

570.2५७०.२

गतिर् असतीनेत्राणां प्रेम्णां स्रोतस्वतीनां च ॥ (५७०।२)

gatir asatīnetrāṇāṃ premṇāṃ srotasvatīnāṃ ca ||

571.1५७१.१

सखि मध्याह्नद्विगुणद्युमणिकरश्रेणिपीडिता छाया । (५७१।१)

sakhi madhyāhnadviguṇadyumaṇikaraśreṇipīḍitā chāyā |

571.2५७१.२

मज्जितुम् इवालवाले परितस् तरुमूलम् आश्रयति ॥ (५७१।२)

majjitum ivālavāle paritas tarumūlam āśrayati ||

572.1५७२.१

सखि शृणु मम प्रियो ऽयं गेहं येनैव वर्त्मनायातः । (५७२।१)

sakhi śṛṇu mama priyo 'yaṃ gehaṃ yenaiva vartmanāyātaḥ |

572.2५७२.२

तन्नगरग्रामनदीः पृच्छति समम् आगतान् अन्यान् ॥ (५७२।२)

tannagaragrāmanadīḥ pṛcchati samam āgatān anyān ||

573.1५७३.१

सायं रविर् अनलम् असौ मदनशरं स च वियोगिनीचेतः । (५७३।१)

sāyaṃ ravir analam asau madanaśaraṃ sa ca viyoginīcetaḥ |

573.2५७३.२

इदम् अपि तमःसमूहं सो ऽपि नभो निर्भरं विशति ॥ (५७३।२)

idam api tamaḥsamūhaṃ so 'pi nabho nirbharaṃ viśati ||

574.1५७४.१

स्मरसमरसमयपूरितकम्भुनिभो द्विगुणपीनगलनालः । (५७४।१)

smarasamarasamayapūritakambhunibho dviguṇapīnagalanālaḥ |

574.2५७४.२

शीर्णप्रासादोपरि जिगीषुर् इव कलरवः क्वणति ॥ (५७४।२)

śīrṇaprāsādopari jigīṣur iva kalaravaḥ kvaṇati ||

575.1५७५.१

स्फुरदधरम् अविरताश्रु ध्वनिरोधोत्कम्पकुचम् इदं रुदितम् । (५७५।१)

sphuradadharam aviratāśru dhvanirodhotkampakucam idaṃ ruditam |

575.2५७५.२

जानूपनिहितहस्तन्यस्तमुखं दक्षिणप्रकृतेः ॥ (५७५।२)

jānūpanihitahastanyastamukhaṃ dakṣiṇaprakṛteḥ ||

576.1५७६.१

स्वयम् उपनीतैर् अशनैः पुष्णन्ती नीडनिर्वृतं दयितम् । (५७६।१)

svayam upanītair aśanaiḥ puṣṇantī nīḍanirvṛtaṃ dayitam |

576.2५७६.२

सहजप्रेमरसज्ञा सुभगागर्वं बकी वहतु ॥ (५७६।२)

sahajapremarasajñā subhagāgarvaṃ bakī vahatu ||

577.1५७७.१

स्वरसेन बध्नतां करम् आदाने कण्टकोत्करैस् तुदताम् । (५७७।१)

svarasena badhnatāṃ karam ādāne kaṇṭakotkarais tudatām |

577.2५७७.२

पिशुनानां पनसानां कोषाभोगो ऽप्य् अविश्वास्यः ॥ (५७७।२)

piśunānāṃ panasānāṃ koṣābhogo 'py aviśvāsyaḥ ||

578.1५७८.१

सौभाग्यं दाक्षिण्यान् नेत्य् उपदिष्टं हरेण तरुणीनाम् । (५७८।१)

saubhāgyaṃ dākṣiṇyān nety upadiṣṭaṃ hareṇa taruṇīnām |

578.2५७८.२

वामार्धम् एव देव्याः स्ववपुःशिल्पे निवेशयता ॥ (५७८।२)

vāmārdham eva devyāḥ svavapuḥśilpe niveśayatā ||

579.1५७९.१

सुभग स्वभवनभित्तौ भवता संमर्द्य पीडिता सुतनुः । (५७९।१)

subhaga svabhavanabhittau bhavatā saṃmardya pīḍitā sutanuḥ |

579.2५७९.२

सा पीडयैव जीवति दधती वैद्येषु विद्वेषम् ॥ (५७९।२)

sā pīḍayaiva jīvati dadhatī vaidyeṣu vidveṣam ||

580.1५८०.१

सा गुणमयी स्वभावस्वच्छा सुतनुः करग्रहायत्ता । (५८०।१)

sā guṇamayī svabhāvasvacchā sutanuḥ karagrahāyattā |

580.2५८०.२

भ्रमिता बहुमन्त्रविदा भवता काश्मीरमालेव ॥ (५८०।२)

bhramitā bahumantravidā bhavatā kāśmīramāleva ||

581.1५८१.१

सव्रीडस्मितसुभगे स्पृष्टास्पृष्टेव किंचिद् अपयान्ती । (५८१।१)

savrīḍasmitasubhage spṛṣṭāspṛṣṭeva kiṃcid apayāntī |

581.2५८१.२

अपसरसि सुन्दरि यथा यथा तथा स्पृशसि मम हृदयम् ॥ (५८१।२)

apasarasi sundari yathā yathā tathā spṛśasi mama hṛdayam ||

582.1५८२.१

सखि सुखयत्य् अवकाशप्राप्तः प्रेयान् यथा तथा न गृही । (५८२।१)

sakhi sukhayaty avakāśaprāptaḥ preyān yathā tathā na gṛhī |

582.2५८२.२

वाताद् अवारिताद् अपि भवति गवाक्षानिलः शीतः ॥ (५८२।२)

vātād avāritād api bhavati gavākṣānilaḥ śītaḥ ||

583.1५८३.१

सततम् अरुणितमुखे सखि निगिरन्ती गरलम् इव गिरां गुम्फम् । (५८३।१)

satatam aruṇitamukhe sakhi nigirantī garalam iva girāṃ gumpham |

583.2५८३.२

अवगणितौषधिमन्त्रा भुजङ्गि रक्तं विरञ्जयसि ॥ (५८३।२)

avagaṇitauṣadhimantrā bhujaṅgi raktaṃ virañjayasi ||

584.1५८४.१

स्थलकमलमुग्धवपुषा सातङ्काङ्कस्थितैकचरणेन । (५८४।१)

sthalakamalamugdhavapuṣā sātaṅkāṅkasthitaikacaraṇena |

584.2५८४.२

आश्वासयति बिसिन्याः कूले बिसकण्ठिका शफरम् ॥ (५८४।२)

āśvāsayati bisinyāḥ kūle bisakaṇṭhikā śapharam ||

585.1५८५.१

सनखपदम् अधिकगौरं नाभीमूलं निरंशुकं कृत्वा । (५८५।१)

sanakhapadam adhikagauraṃ nābhīmūlaṃ niraṃśukaṃ kṛtvā |

585.2५८५.२

अनया सेवित पवन त्वं किं कृतमलयभृगुपातः ॥ (५८५।२)

anayā sevita pavana tvaṃ kiṃ kṛtamalayabhṛgupātaḥ ||

586.1५८६.१

सर्वाङ्गम् अर्पयन्ती लोला सुप्तं श्रमेण शय्यायाम् । (५८६।१)

sarvāṅgam arpayantī lolā suptaṃ śrameṇa śayyāyām |

586.2५८६.२

अलसम् अपि भाग्यवन्तं भजते पुरुषयितेव श्रीः ॥ (५८६।२)

alasam api bhāgyavantaṃ bhajate puruṣayiteva śrīḥ ||

587.1५८७.१

सुदितं तद् एव यत्र स्मारं स्मारं वियोगदुःखानि । (५८७।१)

suditaṃ tad eva yatra smāraṃ smāraṃ viyogaduḥkhāni |

587.2५८७.२

आलिङ्गति सा गाढं पुनः पुनर् यामिनीप्रथमे ॥ (५८७।२)

āliṅgati sā gāḍhaṃ punaḥ punar yāminīprathame ||

588.1५८८.१

सान्तर्भयं भुजिष्या यथा यथाचरति समधिकां सेवाम् । (५८८।१)

sāntarbhayaṃ bhujiṣyā yathā yathācarati samadhikāṃ sevām |

588.2५८८.२

साशङ्कसेर्ष्यसभया तथा तथा गेहिनी तस्य ॥ (५८८।२)

sāśaṅkaserṣyasabhayā tathā tathā gehinī tasya ||

589.1५८९.१

सुन्दरि दर्शयति यथा भवद्विपक्षस्य तत्सखी कान्तिम् । (५८९।१)

sundari darśayati yathā bhavadvipakṣasya tatsakhī kāntim |

589.2५८९.२

पतति तथा मम दृष्टिस् त्वदेकदासस्य सासूया ॥ (५८९।२)

patati tathā mama dṛṣṭis tvadekadāsasya sāsūyā ||

590.1५९०.१

स्वाधीनैर् अधरव्रणनखाङ्कपत्रावलोपदिनशयनैः । (५९०।१)

svādhīnair adharavraṇanakhāṅkapatrāvalopadinaśayanaiḥ |

590.2५९०.२

सुभगा सुभगेत्य् अनया सखि निखिला मुखरिता पल्ली ॥ (५९०।२)

subhagā subhagety anayā sakhi nikhilā mukharitā pallī ||

591.1५९१.१

सरित इव यस्य गेहे शुष्यन्ति विशालगोत्रजा नार्यः । (५९१।१)

sarita iva yasya gehe śuṣyanti viśālagotrajā nāryaḥ |

591.2५९१.२

क्षारास्व् एव स तृप्यति जलनिधिलहरीषु जलद इव ॥ (५९१।२)

kṣārāsv eva sa tṛpyati jalanidhilaharīṣu jalada iva ||

592.1५९२.१

सकलकटकैकमण्डनि कठिनीभूताशये शिखरदन्ति । (५९२।१)

sakalakaṭakaikamaṇḍani kaṭhinībhūtāśaye śikharadanti |

592.2५९२.२

गिरिभुव इव तव मन्ये मनः शिला समभवच्चण्डि ॥ (५९२।२)

giribhuva iva tava manye manaḥ śilā samabhavaccaṇḍi ||

593.1५९३.१

सखि दुरवगाहगहनो विदधानो विप्रियं प्रियजनेऽपि । (५९३।१)

sakhi duravagāhagahano vidadhāno vipriyaṃ priyajane'pi |

593.2५९३.२

खल इव दुर्लक्ष्यस् तव विनतमुखस्योपरि स्थितः कोपः ॥ (५९३।२)

khala iva durlakṣyas tava vinatamukhasyopari sthitaḥ kopaḥ ||

594.1५९४.१

स्वेदसचेलस्नाता सप्तपदी सप्त मण्डलीर् यान्ती । (५९४।१)

svedasacelasnātā saptapadī sapta maṇḍalīr yāntī |

594.2५९४.२

समदनदहनविकारा मनोहरा व्रीडिता नमति ॥ (५९४।२)

samadanadahanavikārā manoharā vrīḍitā namati ||

595.1५९५.१

सुरसप्रवर्तमानः संघाटो ऽयं समानवृत्तानाम् । (५९५।१)

surasapravartamānaḥ saṃghāṭo 'yaṃ samānavṛttānām |

595.2५९५.२

एत्यैव भिन्नवृत्तैर् भङ्गुरितः काव्यसर्ग इव ॥ (५९५।२)

etyaiva bhinnavṛttair bhaṅguritaḥ kāvyasarga iva ||

596.1५९६.१

सर्वासाम् एव सखे पय इव सुरतं मनोहारि । (५९६।१)

sarvāsām eva sakhe paya iva surataṃ manohāri |

596.2५९६.२

तस्या एव पुनः पुनर् आवृत्तौ दुग्धम् इव मधुरम् ॥ (५९६।२)

tasyā eva punaḥ punar āvṛttau dugdham iva madhuram ||

597.1५९७.१

स्वप्नेऽपि यां न मुञ्चसि या तेऽनुग्राहिणी हृदिस्थापि । (५९७।१)

svapne'pi yāṃ na muñcasi yā te'nugrāhiṇī hṛdisthāpi |

597.2५९७.२

दुष्टां न बुद्धिम् इव तां गूढव्यभिचारिणीं वेत्सि ॥ (५९७।२)

duṣṭāṃ na buddhim iva tāṃ gūḍhavyabhicāriṇīṃ vetsi ||

598.1५९८.१

सपरावृति चरन्ती वात्येव तृणं मनो ऽनवद्याङ्गि । (५९८।१)

saparāvṛti carantī vātyeva tṛṇaṃ mano 'navadyāṅgi |

598.2५९८.२

हरसि क्षिपसि तरलयसि भ्रमयसि तोलयसि पातयसि ॥ (५९८।२)

harasi kṣipasi taralayasi bhramayasi tolayasi pātayasi ||

599.1५९९.१

सा बहुलक्षणभावा स्त्रीमात्रं वेति कितव तव तुल्यम् । (५९९।१)

sā bahulakṣaṇabhāvā strīmātraṃ veti kitava tava tulyam |

599.2५९९.२

कोटिर् वराटिका वा द्यूतविधेः सर्व एव पणः ॥ (५९९।२)

koṭir varāṭikā vā dyūtavidheḥ sarva eva paṇaḥ ||

600.1६००.१

सा विरहदहनदूना मृत्वा मृत्वापि जीवति वराकी । (६००।१)

sā virahadahanadūnā mṛtvā mṛtvāpi jīvati varākī |

600.2६००.२

शारीव कितव भवतानुकूलिता पातिताक्षेण ॥ (६००।२)

śārīva kitava bhavatānukūlitā pātitākṣeṇa ||

601.1६०१.१

स्पर्शाद् एव स्वेदं जनयति न च मे ददाति निद्रातुम् । (६०१।१)

sparśād eva svedaṃ janayati na ca me dadāti nidrātum |

601.2६०१.२

पिर्य इव जघनांशुकम् अपि न निदाघः क्षणम् अपि क्षमते ॥ (६०१।२)

pirya iva jaghanāṃśukam api na nidāghaḥ kṣaṇam api kṣamate ||

602.1६०२.१

सा भवतो भावनया समयविरुद्धं मनोभवं बाला । (६०२।१)

sā bhavato bhāvanayā samayaviruddhaṃ manobhavaṃ bālā |

602.2६०२.२

नूतनलतेव सुन्दर दोहदशक्त्या फलं वहति ॥ (६०२।२)

nūtanalateva sundara dohadaśaktyā phalaṃ vahati ||

603.1६०३.१

स्पृशति नखैर् न च विलिखति सिचयं गृह्णाति न च विमोचयति । (६०३।१)

spṛśati nakhair na ca vilikhati sicayaṃ gṛhṇāti na ca vimocayati |

603.2६०३.२

न च मुञ्चति न च मदयति नयति निशां सा न निद्राति ॥ (६०३।२)

na ca muñcati na ca madayati nayati niśāṃ sā na nidrāti ||

604.1६०४.१

स्तनजघनद्वयम् अस्या लङ्घितमध्यः सखे मम कटाक्षः । (६०४।१)

stanajaghanadvayam asyā laṅghitamadhyaḥ sakhe mama kaṭākṣaḥ |

604.2६०४.२

नोझति रोधस्वत्यास् तटद्वयं तीर्थकाक इव ॥ (६०४।२)

nojhati rodhasvatyās taṭadvayaṃ tīrthakāka iva ||

605.1६०५.१

सव्रीडस्मितमन्दश्वसितं मां मा स्पृशेति शंसन्त्या । (६०५।१)

savrīḍasmitamandaśvasitaṃ māṃ mā spṛśeti śaṃsantyā |

605.2६०५.२

आकोपम् एत्य वातायनं पिधाय स्थितं प्रियया ॥ (६०५।२)

ākopam etya vātāyanaṃ pidhāya sthitaṃ priyayā ||

606.1६०६.१

सकरग्रहं सरुदितं साक्षेपं सनखमुष्टि सजिगीषम् । (६०६।१)

sakaragrahaṃ saruditaṃ sākṣepaṃ sanakhamuṣṭi sajigīṣam |

606.2६०६.२

तस्याः सुरतं सुरतं प्राजापत्यक्रतुर् अतो ऽन्यः ॥ (६०६।२)

tasyāḥ surataṃ surataṃ prājāpatyakratur ato 'nyaḥ ||

607.1६०७.१

सखि न खलु निमलानां विदधत्य् अभिधानम् अपि मुखे मलिनाः । (६०७।१)

sakhi na khalu nimalānāṃ vidadhaty abhidhānam api mukhe malināḥ |

607.2६०७.२

केनाश्रावि पिकानां कुहूं विहायेतरः शब्दः ॥ (६०७।२)

kenāśrāvi pikānāṃ kuhūṃ vihāyetaraḥ śabdaḥ ||

608.1६०८.१

स्वल्पा इति रामबलैर् ये न्यस्ता नाशये पयोराशेः । (६०८।१)

svalpā iti rāmabalair ye nyastā nāśaye payorāśeḥ |

608.2६०८.२

ते शैलाः स्थितिमन्तो हन्त लघिम्नैव बहुमानः ॥ (६०८।२)

te śailāḥ sthitimanto hanta laghimnaiva bahumānaḥ ||

609.1६०९.१

सा श्यामा तन्वङ्गी दहता शीतोपचारतीव्रेण । (६०९।१)

sā śyāmā tanvaṅgī dahatā śītopacāratīvreṇa |

609.2६०९.२

विरहेण पाण्डिमानं नीता तुहिनेन दूर्वैव ॥ (६०९।२)

viraheṇa pāṇḍimānaṃ nītā tuhinena dūrvaiva ||

610.1६१०.१

सुनिरीक्षितनिश्चलकरवल्लभधाराजलोक्षिता न तथा । (६१०।१)

sunirīkṣitaniścalakaravallabhadhārājalokṣitā na tathā |

610.2६१०.२

सोत्कम्पेन मया सखि दृष्टा सा माद्यति स्म यथा ॥ (६१०।२)

sotkampena mayā sakhi dṛṣṭā sā mādyati sma yathā ||

611.1६११.१

सखि मोघीकृतमदने पतिव्रते कस् तवादरं कुरुते । (६११।१)

sakhi moghīkṛtamadane pativrate kas tavādaraṃ kurute |

611.2६११.२

नाश्रौषीर् भगवान् अपि स कामविद्धो हरः पूज्यः ॥ (६११।२)

nāśrauṣīr bhagavān api sa kāmaviddho haraḥ pūjyaḥ ||

612.1६१२.१

सा मयि न दासबुद्धिर् न रतिर् नापि त्रपा न विश्वासः । (६१२।१)

sā mayi na dāsabuddhir na ratir nāpi trapā na viśvāsaḥ |

612.2६१२.२

हन्त निरीक्ष्य नवोढां मन्ये वयम् अपिर्या जाताः ॥ (६१२।२)

hanta nirīkṣya navoḍhāṃ manye vayam apiryā jātāḥ ||

613.1६१३.१

सुचिरायाते गृहिणी निशि भुक्ता दिनमुखे विदग्धेयम् । (६१३।१)

sucirāyāte gṛhiṇī niśi bhuktā dinamukhe vidagdheyam |

613.2६१३.२

धवलनखाङ्कं निजवपुर् अकुङ्कुमार्द्रं न दर्शयति ॥ (६१३।२)

dhavalanakhāṅkaṃ nijavapur akuṅkumārdraṃ na darśayati ||

614.1६१४.१

स्तनजघनोरुप्रणयी गाढं लग्नो निवेशितस्नेहः । (६१४।१)

stanajaghanorupraṇayī gāḍhaṃ lagno niveśitasnehaḥ |

614.2६१४.२

प्रिय कालपरिणतिर् इयं विरज्यसे यन् नखाङ्क इव ॥ (६१४।२)

priya kālapariṇatir iyaṃ virajyase yan nakhāṅka iva ||

615.1६१५.१

सा विच्छाया निशि निशि सुतनुर् बहुतुहिनशीतले तल्पे । (६१५।१)

sā vicchāyā niśi niśi sutanur bahutuhinaśītale talpe |

615.2६१५.२

ज्वलति त्वदीयविरहाद् ओषधिर् इव हिमवतः पृष्ठे ॥ (६१५।२)

jvalati tvadīyavirahād oṣadhir iva himavataḥ pṛṣṭhe ||

616.1६१६.१

सा नीरसे तव हृदि प्रविशति निर्याति न लभते स्थैर्यम् । (६१६।१)

sā nīrase tava hṛdi praviśati niryāti na labhate sthairyam |

616.2६१६.२

सुन्दर सखी दिवसकरबिम्बे तुहिनांशुरेखेव ॥ (६१६।२)

sundara sakhī divasakarabimbe tuhināṃśurekheva ||

617.1६१७.१

सुकुमारत्वं कान्तिर् नितान्तसारत्वम् आन्तराश् च गुणाः । (६१७।१)

sukumāratvaṃ kāntir nitāntasāratvam āntarāś ca guṇāḥ |

617.2६१७.२

किं नाम नेन्दुलेखे शशग्रहेणैव तव कथितम् ॥ (६१७।२)

kiṃ nāma nendulekhe śaśagraheṇaiva tava kathitam ||

618.1६१८.१

सौरभ्यमात्रमनसाम् आस्तां मलयद्रुमस्य न विशेषः । (६१८।१)

saurabhyamātramanasām āstāṃ malayadrumasya na viśeṣaḥ |

618.2६१८.२

धर्मार्थिनां तथापि स मृग्यः पूजार्थम् अश्वत्थः ॥ (६१८।२)

dharmārthināṃ tathāpi sa mṛgyaḥ pūjārtham aśvatthaḥ ||

619.1६१९.१

संवाहयति शयानं यथोपवीजयति गृहपतिं गृहिणी । (६१९।१)

saṃvāhayati śayānaṃ yathopavījayati gṛhapatiṃ gṛhiṇī |

619.2६१९.२

गृहवृतिविवरनिवेशितदृशस् तथाश्वासनं यूनः ॥ (६१९।२)

gṛhavṛtivivaraniveśitadṛśas tathāśvāsanaṃ yūnaḥ ||

620.1६२०.१

सत्यं स्वल्पगुणेषु स्तब्धा सदृशे पुनर् भुजङ्गे सा । (६२०।१)

satyaṃ svalpaguṇeṣu stabdhā sadṛśe punar bhujaṅge sā |

620.2६२०.२

अर्पितकोटिः प्रणमति सुन्दर हरचापयष्टिर् इव ॥ (६२०।२)

arpitakoṭiḥ praṇamati sundara haracāpayaṣṭir iva ||

621.1६२१.१

सर्वंसहां महीम् इव विधाय तां बाष्पवारिभिः पूर्णाम् । (६२१।१)

sarvaṃsahāṃ mahīm iva vidhāya tāṃ bāṣpavāribhiḥ pūrṇām |

621.2६२१.२

भवनान्तरमयम् अधुना संक्रान्तस् ते गुरुः प्रेमा ॥ (६२१।२)

bhavanāntaramayam adhunā saṃkrāntas te guruḥ premā ||

622.1६२२.१

सम्भवति न खलु रक्षा सरसानां प्रकृतिचपलचरितानाम् । (६२२।१)

sambhavati na khalu rakṣā sarasānāṃ prakṛticapalacaritānām |

622.2६२२.२

अनुभवति हरशिरस्य् अपि भुजङ्गपरिशीलनं गङ्गा ॥ (६२२।२)

anubhavati haraśirasy api bhujaṅgapariśīlanaṃ gaṅgā ||

623.1६२३.१

सुलभेषु कमलकेसरकेतकमाकन्दकुन्दकुसुमेषु । (६२३।१)

sulabheṣu kamalakesaraketakamākandakundakusumeṣu |

623.2६२३.२

वाञ्छति मनोरथान्धा मधुपी स्मरधनुषि गुणीभावम् ॥ (६२३।२)

vāñchati manorathāndhā madhupī smaradhanuṣi guṇībhāvam ||

624.1६२४.१

सा लज्जिता सपत्नी कुपिता भीतः प्रियः सखी सुखिता । (६२४।१)

sā lajjitā sapatnī kupitā bhītaḥ priyaḥ sakhī sukhitā |

624.2६२४.२

बालायाः पीडायां निदानिते जागरे वैद्यैः ॥ (६२४।२)

bālāyāḥ pīḍāyāṃ nidānite jāgare vaidyaiḥ ||

625.1६२५.१

सुचिरागतस्य संवाहनच्छलेनाङ्गम् अङ्गम् आलिङ्ग्य । (६२५।१)

sucirāgatasya saṃvāhanacchalenāṅgam aṅgam āliṅgya |

625.2६२५.२

पुष्यति च मानचर्चां गृहिणी सफलयैत् चोत्कलिकाम् ॥ (६२५।२)

puṣyati ca mānacarcāṃ gṛhiṇī saphalayait cotkalikām ||

626.1६२६.१

सा सर्वथैव रक्ता रागं गुञ्जेव न तु मुखे वहति । (६२६।१)

sā sarvathaiva raktā rāgaṃ guñjeva na tu mukhe vahati |

626.2६२६.२

वचनपटोस् तव रागः केवलम् आस्ये शुकस्येव ॥ (६२६।२)

vacanapaṭos tava rāgaḥ kevalam āsye śukasyeva ||

627.1६२७.१

सायं कान्तभुजान्तरपतिता रतिनीतसकलरजनीका । (६२७।१)

sāyaṃ kāntabhujāntarapatitā ratinītasakalarajanīkā |

627.2६२७.२

उषसि ददती प्रदीपं सखीभिर् उपहस्यते बाला ॥ (६२७।२)

uṣasi dadatī pradīpaṃ sakhībhir upahasyate bālā ||

628.1६२८.१

सा तीक्ष्णमानदहना महतः स्नेहस्य दुर्लभः पाकः । (६२८।१)

sā tīkṣṇamānadahanā mahataḥ snehasya durlabhaḥ pākaḥ |

628.2६२८.२

त्वां दर्वीम् इव दूति प्रयासयन्नस्मि विश्वस्तः ॥ (६२८।२)

tvāṃ darvīm iva dūti prayāsayannasmi viśvastaḥ ||

629.1६२९.१

स्नेहक्षतिर् जिगीषा समरः प्राणव्ययावधिः करिणाम् । (६२९।१)

snehakṣatir jigīṣā samaraḥ prāṇavyayāvadhiḥ kariṇām |

629.2६२९.२

न वितनुते कम् अनर्थं दन्तिनि तव यौवनोद्भटः ॥ (६२९।२)

na vitanute kam anarthaṃ dantini tava yauvanodbhaṭaḥ ||

630.1६३०.१

सदनाद् अपैति दयितो हसति सखी विशति घरणिम् इव बाला । (६३०।१)

sadanād apaiti dayito hasati sakhī viśati gharaṇim iva bālā |

630.2६३०.२

ज्वलति सपत्नी कीरे जल्पति मुग्धे प्रसीदति ॥ (६३०।२)

jvalati sapatnī kīre jalpati mugdhe prasīdati ||

631.1६३१.१

संकुचिताङ्गीं द्विगुणांशुकां मनोमात्रविस्फुरन्मदनाम् । (६३१।१)

saṃkucitāṅgīṃ dviguṇāṃśukāṃ manomātravisphuranmadanām |

631.2६३१.२

दयितां भजामि मुग्धाम् इव तुहिन तव प्रसादेन ॥ (६३१।२)

dayitāṃ bhajāmi mugdhām iva tuhina tava prasādena ||

632.1६३२.१

सखि लग्नैव वसन्ती सदाशये महति रसमये तस्य । (६३२।१)

sakhi lagnaiva vasantī sadāśaye mahati rasamaye tasya |

632.2६३२.२

बाडवशिखेव सिन्धोर् न मनाग् अप्य् आर्द्रतां भजसि ॥ (६३२।२)

bāḍavaśikheva sindhor na manāg apy ārdratāṃ bhajasi ||

633.1६३३.१

सखि मिहिरोद्गमनादिप्रमोदम् अपिधाय सो ऽयम् अवसाने । (६३३।१)

sakhi mihirodgamanādipramodam apidhāya so 'yam avasāne |

633.2६३३.२

बन्ध्यो ऽवधिवासर इव तुषारदिवसः कदर्थयति ॥ (६३३।२)

bandhyo 'vadhivāsara iva tuṣāradivasaḥ kadarthayati ||

634.1६३४.१

सुरभवने तरुणाभ्यां परस्पराकृष्टदृष्टिहृदयाभ्याम् । (६३४।१)

surabhavane taruṇābhyāṃ parasparākṛṣṭadṛṣṭihṛdayābhyām |

634.2६३४.२

देवार्चनार्थम् उद्यतम् अन्योन्यस्यार्पितं कुसुमम् ॥ (६३४।२)

devārcanārtham udyatam anyonyasyārpitaṃ kusumam ||

635.1६३५.१

सायं कुशेशयान्तर्मधुपानां निर्यतां नादः । (६३५।१)

sāyaṃ kuśeśayāntarmadhupānāṃ niryatāṃ nādaḥ |

635.2६३५.२

मित्रव्यसनविषण्णैः कमलैर् आक्रन्द इव मुक्तः ॥ (६३५।२)

mitravyasanaviṣaṇṇaiḥ kamalair ākranda iva muktaḥ ||

636.1६३६.१

सुमहति मन्युनिमित्ते मयैव विहितेऽपि वेपमानोरुः । (६३६।१)

sumahati manyunimitte mayaiva vihite'pi vepamānoruḥ |

636.2६३६.२

न सखीनाम् अपि रुदती ममैव वक्षःस्थले पतिता ॥ (६३६।२)

na sakhīnām api rudatī mamaiva vakṣaḥsthale patitā ||

637.1६३७.१

सुभग व्यजनविचालनशिथिलभुजाभूद् इयं वयस्यापि । (६३७।१)

subhaga vyajanavicālanaśithilabhujābhūd iyaṃ vayasyāpi |

637.2६३७.२

उद्वर्तनं न सख्याः समाप्यते किंचिद् अपगच्छ ॥ (६३७।२)

udvartanaṃ na sakhyāḥ samāpyate kiṃcid apagaccha ||

638.1६३८.१

सव्रीडा नखरदनार्पणेषु कुपिता प्रगाढम् अचिरोढा । (६३८।१)

savrīḍā nakharadanārpaṇeṣu kupitā pragāḍham aciroḍhā |

638.2६३८.२

बहुयाच्ञाचरणग्रहसाध्या रोषेण जातेयम् ॥ (६३८।२)

bahuyācñācaraṇagrahasādhyā roṣeṇa jāteyam ||

639.1६३९.१

सुगृहीतमलिनपक्षा लघवः परभेदिनः परं तीक्ष्णाः । (६३९।१)

sugṛhītamalinapakṣā laghavaḥ parabhedinaḥ paraṃ tīkṣṇāḥ |

639.2६३९.२

पुरुषा अपि विशिखा अपि गुणच्युताः कस्य न भयाय ॥ (६३९।२)

puruṣā api viśikhā api guṇacyutāḥ kasya na bhayāya ||

640.1६४०.१

स्वकपोलेन प्रकटीकृतं प्रमत्तत्वकारणं किम् अपि । (६४०।१)

svakapolena prakaṭīkṛtaṃ pramattatvakāraṇaṃ kim api |

640.2६४०.२

द्विरदस्य दुर्जनस्य च मदं चकारैव दानम् अपि ॥ (६४०।२)

dviradasya durjanasya ca madaṃ cakāraiva dānam api ||

641.1६४१.१

सत्यं पतिर् अविदग्धः सा तु स्वधियैव निधुवने निपुणा । (६४१।१)

satyaṃ patir avidagdhaḥ sā tu svadhiyaiva nidhuvane nipuṇā |

641.2६४१.२

मार्त्तिकम् आधाय गुरुं धनुर् अधिगतम् एकलव्येन ॥ (६४१।२)

mārttikam ādhāya guruṃ dhanur adhigatam ekalavyena ||

642.1६४२.१

सौभाग्यमानवान् स त्वयावधीर्यापमानम् आनीतः । (६४२।१)

saubhāgyamānavān sa tvayāvadhīryāpamānam ānītaḥ |

642.2६४२.२

स्वं विरहपाण्डिमानं भस्मस्नानोपमं तनुते ॥ (६४२।२)

svaṃ virahapāṇḍimānaṃ bhasmasnānopamaṃ tanute ||

643.1६४३.१

सखि मम करञ्जतैलं बहुसंदेशं प्रहेष्यसीत्य् उदिता । (६४३।१)

sakhi mama karañjatailaṃ bahusaṃdeśaṃ praheṣyasīty uditā |

643.2६४३.२

श्वशुरगृहगमनमिलितं बाष्पजलं संवृणोत्य् असती ॥ (६४३।२)

śvaśuragṛhagamanamilitaṃ bāṣpajalaṃ saṃvṛṇoty asatī ||

644.1६४४.१

संदर्शयन्ति सुन्दरि कुलटानां तमसि विततम् अविकल्पे । (६४४।१)

saṃdarśayanti sundari kulaṭānāṃ tamasi vitatam avikalpe |

644.2६४४.२

मौलिमणिदीपकलिका वर्तिनिभा भोगिनो ऽध्वानम् ॥ (६४४।२)

maulimaṇidīpakalikā vartinibhā bhogino 'dhvānam ||

645.1६४५.१

सर्वं वनं तृणाल्या पिहितं पीताः सितांशुरविताराः । (६४५।१)

sarvaṃ vanaṃ tṛṇālyā pihitaṃ pītāḥ sitāṃśuravitārāḥ |

645.2६४५.२

प्रध्वंसाः पन्थानो मलिनेनोद्गम्य मेघेन ॥ (६४५।२)

pradhvaṃsāḥ panthāno malinenodgamya meghena ||

646.1६४६.१

सम्यग् अनिष्पन्नः सन् यो ऽर्थस् त्वरया स्वयं स्फुटीक्रियते । (६४६।१)

samyag aniṣpannaḥ san yo 'rthas tvarayā svayaṃ sphuṭīkriyate |

646.2६४६.२

स व्यङ्ग एव भवति प्रथमो विनतातनूज इव ॥ (६४६।२)

sa vyaṅga eva bhavati prathamo vinatātanūja iva ||

647.1६४७.१

सज्जन एव हि विद्या शोभनायै भवति दुर्जने मोघा । (६४७।१)

sajjana eva hi vidyā śobhanāyai bhavati durjane moghā |

647.2६४७.२

न विदूरदर्शनतया कैश्चिद् उपादीयते गृध्रः ॥ (६४७।२)

na vidūradarśanatayā kaiścid upādīyate gṛdhraḥ ||

648.1६४८.१

सुभगं वदति जनस् तं निजपतिर् इति नैष रोचते मह्यम् । (६४८।१)

subhagaṃ vadati janas taṃ nijapatir iti naiṣa rocate mahyam |

648.2६४८.२

पीयूषेऽपि हि भेषजभावोपनते भवत्य् अरुचिः ॥ (६४८।२)

pīyūṣe'pi hi bheṣajabhāvopanate bhavaty aruciḥ ||

649.1६४९.१

सौधगवाक्षगतापि हि दृष्टिस् तं स्थितिकृतप्रयत्नम् अपि । (६४९।१)

saudhagavākṣagatāpi hi dṛṣṭis taṃ sthitikṛtaprayatnam api |

649.2६४९.२

हिमगिरिशिखरस्खलिता गङ्गेवैरावतं हरति ॥ (६४९।२)

himagiriśikharaskhalitā gaṅgevairāvataṃ harati ||

650.1६५०.१

सहघर्मचारिणी मम परिच्छदः सुतनु नेह सन्देहः । (६५०।१)

sahagharmacāriṇī mama paricchadaḥ sutanu neha sandehaḥ |

650.2६५०.२

न तु सुखयति तुहिनदिनच्छत्रच्छायेव सजन्ती ॥ (६५०।२)

na tu sukhayati tuhinadinacchatracchāyeva sajantī ||

651.1६५१.१

सकलगुणैकनिकेतन दानववासेन घरणिरुहराजः । (६५१।१)

sakalaguṇaikaniketana dānavavāsena gharaṇiruharājaḥ |

651.2६५१.२

जातो ऽसि भूतले त्वं सताम् अनादेयफलकुसुमः ॥ (६५१।२)

jāto 'si bhūtale tvaṃ satām anādeyaphalakusumaḥ ||

652.1६५२.१

सुन्दरि ताटङ्कमयं चक्रम् इवोद्वहति तावके कर्णे । (६५२।१)

sundari tāṭaṅkamayaṃ cakram ivodvahati tāvake karṇe |

652.2६५२.२

निपतति निकामतीक्ष्णं कटाक्षबाणो ऽर्जुनप्रणयी ॥ (६५२।२)

nipatati nikāmatīkṣṇaṃ kaṭākṣabāṇo 'rjunapraṇayī ||

653.1६५३.१

स्वाधीनैव फलर्द्धिर् जनोपजीव्यत्वम् उच्छ्रयच्छाया । (६५३।१)

svādhīnaiva phalarddhir janopajīvyatvam ucchrayacchāyā |

653.2६५३.२

सत्पुंसो मरुभूरुह इव जीवनमात्रम् आशास्यम् ॥ (६५३।२)

satpuṃso marubhūruha iva jīvanamātram āśāsyam ||

654.1६५४.१

सन्तापमोहकम्पान् संपादयितुं निहन्तुम् अपि जन्तून् । (६५४।१)

santāpamohakampān saṃpādayituṃ nihantum api jantūn |

654.2६५४.२

सखि दुर्जनस्य भूतिः प्रसरति दूरं ज्वरस्येव ॥ (६५४।२)

sakhi durjanasya bhūtiḥ prasarati dūraṃ jvarasyeva ||

655.1६५५.१

सुखयिततरां न रक्षति परिचयलेशं गणाङ्गनेव श्रीः । (६५५।१)

sukhayitatarāṃ na rakṣati paricayaleśaṃ gaṇāṅganeva śrīḥ |

655.2६५५.२

कुककामिनीव नोझति वाग्देवी जन्मजन्मापि ॥ (६५५।२)

kukakāminīva nojhati vāgdevī janmajanmāpi ||

656.1६५६.१

स्वसदननिकटे नलिनीम् अभिनवजातच्छदां निरीक्ष्यैव । (६५६।१)

svasadananikaṭe nalinīm abhinavajātacchadāṃ nirīkṣyaiva |

656.2६५६.२

हा गृहिणीति प्रलपंश् चिरागतः सखि पतिः पतितः ॥ (६५६।२)

hā gṛhiṇīti pralapaṃś cirāgataḥ sakhi patiḥ patitaḥ ||

657.1६५७.१

सचि चतुराननभावाद् वैमुख्यं क्वापि नैव दर्शयति । (६५७।१)

saci caturānanabhāvād vaimukhyaṃ kvāpi naiva darśayati |

657.2६५७.२

अयम् एकहृदय एव द्रुहिण इव प्रियतमस् तद् अपि ॥ (६५७।२)

ayam ekahṛdaya eva druhiṇa iva priyatamas tad api ||

658.1६५८.१

सत्यं मधुरो नियतं वक्रो नूनं कलाधरो दयितः । (६५८।१)

satyaṃ madhuro niyataṃ vakro nūnaṃ kalādharo dayitaḥ |

658.2६५८.२

स तु वेद न द्वितीयाम् अकलङ्कः प्रतिपदिन्दुर् इव ॥ (६५८।२)

sa tu veda na dvitīyām akalaṅkaḥ pratipadindur iva ||

659.1६५९.१

स्वस्थानाद् अपि विचलति मज्जति जलधौ च नीचम् अपि भजते । (६५९।१)

svasthānād api vicalati majjati jaladhau ca nīcam api bhajate |

659.2६५९.२

निजपक्षरक्षणमनाः सुजनो मैनाकशैल इव ॥ (६५९।२)

nijapakṣarakṣaṇamanāḥ sujano mainākaśaila iva ||

660.1६६०.१

संवृणु बाष्पजलं सखि दृशम् उपरज्याञ्जनेन वलयैनाम् । (६६०।१)

saṃvṛṇu bāṣpajalaṃ sakhi dṛśam uparajyāñjanena valayainām |

660.2६६०.२

दयितः पश्यतु पल्लवपङ्कजयोर् युगपद् एव रुचम् ॥ (६६०।२)

dayitaḥ paśyatu pallavapaṅkajayor yugapad eva rucam ||

661.1६६१.१

सा पाण्डुदुर्बलाङ्गी नयसि त्वं यत्र याति तत्रैव । (६६१।१)

sā pāṇḍudurbalāṅgī nayasi tvaṃ yatra yāti tatraiva |

661.2६६१.२

कठिनीव कैतवविदो हस्तग्रहमात्रसाध्या ते ॥ (६६१।२)

kaṭhinīva kaitavavido hastagrahamātrasādhyā te ||

662.1६६२.१

सखि विश्वगञ्जनीया लक्ष्मीर् इव कमलमुखि कदर्यस्य । (६६२।१)

sakhi viśvagañjanīyā lakṣmīr iva kamalamukhi kadaryasya |

662.2६६२.२

त्वं प्रवयसो ऽस्य रक्षावीक्षणमात्रोपयोग्यासि ॥ (६६२।२)

tvaṃ pravayaso 'sya rakṣāvīkṣaṇamātropayogyāsi ||

663.1६६३.१

हकारव्रज्याहृदयज्ञया गवाक्षे विसदृक्षं किमपि कूजितं सख्या । (६६३।१)

hakāravrajyāhṛdayajñayā gavākṣe visadṛkṣaṃ kimapi kūjitaṃ sakhyā |

663.2६६३.२

यत् कलहभिन्नतल्पा भयकपटाद् एति मां सुतनु ॥ (६६३।२)

yat kalahabhinnatalpā bhayakapaṭād eti māṃ sutanu ||

664.1६६४.१

हरति हृदयं शलाकानिहितो ऽञ्जनतन्तुर् एष सखि मुग्धे । (६६४।१)

harati hṛdayaṃ śalākānihito 'ñjanatantur eṣa sakhi mugdhe |

664.2६६४.२

लोचनबाणमुचान्तर्भ्रूधनुषा किण इवोल्लिखितः ॥ (६६४।२)

locanabāṇamucāntarbhrūdhanuṣā kiṇa ivollikhitaḥ ||

665.1६६५.१

हससि चरणप्रहारे तल्पाद् अपसारितो भुवि स्वपिषि । (६६५।१)

hasasi caraṇaprahāre talpād apasārito bhuvi svapiṣi |

665.2६६५.२

नासदृशेऽपि कृते प्रिय मम हृदयात् त्वं विनिःसरसि ॥ (६६५।२)

nāsadṛśe'pi kṛte priya mama hṛdayāt tvaṃ viniḥsarasi ||

666.1६६६.१

हसति सपत्नी श्वश्रू रोदिति वदनं च पिदधते सख्यः । (६६६।१)

hasati sapatnī śvaśrū roditi vadanaṃ ca pidadhate sakhyaḥ |

666.2६६६.२

स्वप्नायितेन तस्यां सुभग त्वन्नाम जल्पन्त्याम् ॥ (६६६।२)

svapnāyitena tasyāṃ subhaga tvannāma jalpantyām ||

667.1६६७.१

हृदयं मम प्रतिक्षणविहितावृत्तिः सखे प्रियाशोकः । (६६७।१)

hṛdayaṃ mama pratikṣaṇavihitāvṛttiḥ sakhe priyāśokaḥ |

667.2६६७.२

प्रबलो विदारयिष्यति जलकलशं नीरलेखेव ॥ (६६७।२)

prabalo vidārayiṣyati jalakalaśaṃ nīralekheva ||

668.1६६८.१

हन्त विरहः समन्ताज् ज्वलयति दुर्वारतीव्रसंवेगः । (६६८।१)

hanta virahaḥ samantāj jvalayati durvāratīvrasaṃvegaḥ |

668.2६६८.२

अरुणस् तपनशिलाम् इव पुनर् न मां भस्मतां नयति ॥ (६६८।२)

aruṇas tapanaśilām iva punar na māṃ bhasmatāṃ nayati ||

669.1६६९.१

हृत्वा तटिनि तरङ्गैर् भ्रमितश् चक्रेषु नाशये निहितः । (६६९।१)

hṛtvā taṭini taraṅgair bhramitaś cakreṣu nāśaye nihitaḥ |

669.2६६९.२

फलदलवल्कलरहितस् त्वयान्तरिक्षे तरुस् त्यक्तः ॥ (६६९।२)

phaladalavalkalarahitas tvayāntarikṣe tarus tyaktaḥ ||

670.1६७०.१

हृतकाञ्चिवल्लिबन्धोत्तरजघनाद् अपरभोगभुक्तायाः । (६७०।१)

hṛtakāñcivallibandhottarajaghanād aparabhogabhuktāyāḥ |

670.2६७०.२

उल्लसति रोमराजिः स्तनशम्भोर् गरललेखेव ॥ (६७०।२)

ullasati romarājiḥ stanaśambhor garalalekheva ||

671.1६७१.१

क्षकारव्रज्याक्षीरस्य तु दयितत्वं यतो ऽपि शान्तोपचारम् आसाद्य । (६७१।१)

kṣakāravrajyākṣīrasya tu dayitatvaṃ yato 'pi śāntopacāram āsādya |

671.2६७१.२

शैलो ऽङ्गान्य् आनमयति प्रेम्णः शेषो ज्वरस्येव ॥ (६७१।२)

śailo 'ṅgāny ānamayati premṇaḥ śeṣo jvarasyeva ||

672.1६७२.१

क्षान्तम् अपसारितो यच् चरणावुपधाय सुप्त एवासि । (६७२।१)

kṣāntam apasārito yac caraṇāvupadhāya supta evāsi |

672.2६७२.२

उद्घाटयसि किम् ऊरु निःश्वासैः पुलकयन्न् उष्णैः ॥ (६७२।२)

udghāṭayasi kim ūru niḥśvāsaiḥ pulakayann uṣṇaiḥ ||

673.1६७३.१

क्षुद्रोद्भवस्य कटुतां प्रकटयतो यच्छतश्च मदम् उच्चैः । (६७३।१)

kṣudrodbhavasya kaṭutāṃ prakaṭayato yacchataśca madam uccaiḥ |

673.2६७३.२

मधुनो लघुपुरुषस्य च गरिमा लघिमा च भेदाय ॥ (६७३।२)

madhuno laghupuruṣasya ca garimā laghimā ca bhedāya ||

674.1६७४.१

पूर्वैर् विभिन्नवृत्तां गुणाढ्यभवभूतिबाणरघुकारैः । (६७४।१)

pūrvair vibhinnavṛttāṃ guṇāḍhyabhavabhūtibāṇaraghukāraiḥ |

674.2६७४.२

वाग्देवीं भजतो मम सन्तः पश्यन्तु को दोषः ॥ (६७४।२)

vāgdevīṃ bhajato mama santaḥ paśyantu ko doṣaḥ ||

675.1६७५.१

सत्पात्रोपनयोचितसत्प्रतिबिम्बाभिनववस्तु । (६७५।१)

satpātropanayocitasatpratibimbābhinavavastu |

675.2६७५.२

कस्य न जनयति हर्षं सत्काव्यं मधुरवचनं च ॥ (६७५।२)

kasya na janayati harṣaṃ satkāvyaṃ madhuravacanaṃ ca ||

676.1६७६.१

एकाध्वैन्द्वितीयातिर्भुवनसारा स्फुटोक्तिचातुर्या । (६७६।१)

ekādhvaindvitīyātirbhuvanasārā sphuṭokticāturyā |

676.2६७६.२

पञ्चेषुषट्पदहिता भूषा श्रवणस्य सप्तशती ॥ (६७६।२)

pañceṣuṣaṭpadahitā bhūṣā śravaṇasya saptaśatī ||

677.1६७७.१

कविसमरसिंहनादः स्वरानुवादः सुधैकसंवादः । (६७७।१)

kavisamarasiṃhanādaḥ svarānuvādaḥ sudhaikasaṃvādaḥ |

677.2६७७.२

विद्वद्विनोदकन्दः सन्दर्भो ऽयं मया सृष्टः । (६७७।२)

vidvadvinodakandaḥ sandarbho 'yaṃ mayā sṛṣṭaḥ |

677.3६७७.३

उदयनबलभद्राभ्यां सप्तशती शिष्यसोदराभ्यां मे । (६७७।३)

udayanabalabhadrābhyāṃ saptaśatī śiṣyasodarābhyāṃ me |

677.4६७७.४

द्यौर् इव रविचन्द्राभ्यां प्रकाशिता निर्मलीकृत्य ॥ (६७७।४)

dyaur iva ravicandrābhyāṃ prakāśitā nirmalīkṛtya ||

678.1६७८.१

हरिचरणाञ्जलिम् अलं कविवरहर्षाय बुद्धिमान् सततम् । (६७८।१)

haricaraṇāñjalim alaṃ kavivaraharṣāya buddhimān satatam |

678.2६७८.२

कृतार्यासप्तशतीम् एतां गोवर्धनाचार्यः ॥ (६७८।२)

kṛtāryāsaptaśatīm etāṃ govardhanācāryaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Āryāsaptaśatī, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit