गोभिलगृह्यसूत्रGobhilagṛhyasūtra

GobhGṛS, 1

1 of 2 · 65 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथातो गृह्यकर्माण्य् उपदेक्ष्यामः । (१।१)

athāto gṛhyakarmāṇy upadekṣyāmaḥ |

1.2१.२

यज्ञोपवीतिनाचान्तोदकेन कृत्यम् । (१।२)

yajñopavītinācāntodakena kṛtyam |

1.3१.३

उदगयने पूर्वपक्षे पुण्ये ऽहनि प्राग् आवर्तनाद् अह्नः कालं विद्यात् यथादेशं च । (१।३)

udagayane pūrvapakṣe puṇye 'hani prāg āvartanād ahnaḥ kālaṃ vidyāt yathādeśaṃ ca |

1.4१.४

सर्वाण्य् एवान्वाहार्यवन्ति । (१।४)

sarvāṇy evānvāhāryavanti |

1.5१.५

अपवर्गे ऽभिरूपभोजनं यथाशक्ति । (१।५)

apavarge 'bhirūpabhojanaṃ yathāśakti |

1.6१.६

ब्रह्मचारी वेदम् अधीत्यान्त्यां समिधम् अभ्याधास्यन् जायाया वा पाणिं जिघृक्सन् अनुगुप्ता अप अपाहृत्य प्रागुदक्प्रवणं देशं समं वा परिसमुह्योपलिप्य मध्यतः प्राचीं लेखाम् उल्लिख्योदीचीं च संहतां पश्चान् मध्ये प्राचीस् तिस्र उल्लिख्याभ्युक्षेत् । (१।६)

brahmacārī vedam adhītyāntyāṃ samidham abhyādhāsyan jāyāyā vā pāṇiṃ jighṛksan anuguptā apa apāhṛtya prāgudakpravaṇaṃ deśaṃ samaṃ vā parisamuhyopalipya madhyataḥ prācīṃ lekhām ullikhyodīcīṃ ca saṃhatāṃ paścān madhye prācīs tisra ullikhyābhyukṣet |

1.7१.७

लक्सणावृद् एषा सर्वत्र । (१।७)

laksaṇāvṛd eṣā sarvatra |

1.8१.८

भूर् भुवः स्वर् इत्य् अभिमुखम् अग्निं प्रणयन्ति । (१।८)

bhūr bhuvaḥ svar ity abhimukham agniṃ praṇayanti |

1.9१.९

प्रेते वा गृहपतौ परमेष्ठिकरणम् । (१।९)

prete vā gṛhapatau parameṣṭhikaraṇam |

1.10१.१०

तथातिथिनक्षत्रपर्वसमवाये दर्शे वा पौर्णमासे वा ऽग्निसमाधानं कुर्वीत । (१।१०)

tathātithinakṣatraparvasamavāye darśe vā paurṇamāse vā 'gnisamādhānaṃ kurvīta |

1.11१.११

वैश्यकुलाद् वाम्बरीषाद् वाग्निम् आहृत्याभ्यादध्यात् अपि वा बहुयाजिन एवागाराद् ब्राह्मणस्य वा राजन्यस्य वा वैश्यस्य वा अपि वान्यं मथित्वाभ्यादध्यात् पुण्यस् त्व् एवानर्धुको भवतीति । (१।११)

vaiśyakulād vāmbarīṣād vāgnim āhṛtyābhyādadhyāt api vā bahuyājina evāgārād brāhmaṇasya vā rājanyasya vā vaiśyasya vā api vānyaṃ mathitvābhyādadhyāt puṇyas tv evānardhuko bhavatīti |

1.12१.१२

यथा कामयेत तथा कुर्यात् । (१।१२)

yathā kāmayeta tathā kuryāt |

1.13१.१३

स यद् एवान्त्यां समिधम् अभ्यादधाति जायाया वा पाणिं जिघृक्सन् जुहोति तम् अभिसंयच्छेत् स एवास्य गृह्यो ऽग्निर् भवति । (१।१३)

sa yad evāntyāṃ samidham abhyādadhāti jāyāyā vā pāṇiṃ jighṛksan juhoti tam abhisaṃyacchet sa evāsya gṛhyo 'gnir bhavati |

1.14१.१४

तेन चैवास्य प्रातराहुतिर् हुता भवतीति सायमाहुत्युपक्रम एवात ऊर्ध्वं गृह्ये ऽग्नौ होमो विधीयते । (१।१४)

tena caivāsya prātarāhutir hutā bhavatīti sāyamāhutyupakrama evāta ūrdhvaṃ gṛhye 'gnau homo vidhīyate |

1.15१.१५

पुरा प्रादुष्करणवेलायाः सायंप्रातर् अनुगुप्ता अप आहरेत् परिचरणीयः अपि वा सायम् अपि वा कुम्भाद् वा मणिकाद् वा गृह्णीयात् । (१।१५)

purā prāduṣkaraṇavelāyāḥ sāyaṃprātar anuguptā apa āharet paricaraṇīyaḥ api vā sāyam api vā kumbhād vā maṇikād vā gṛhṇīyāt |

1.16१.१६

पुरा ऽस्तमयाद् अग्निं प्रादुष्कृत्यास्तमिते सायमाहुतिं जुहुयात् पुरोदयात् प्रातः प्रादुष्कृत्योदिते ऽनुदिते वा प्रातराहुतिं जुहुयात् ॥ (१।१६)

purā 'stamayād agniṃ prāduṣkṛtyāstamite sāyamāhutiṃ juhuyāt purodayāt prātaḥ prāduṣkṛtyodite 'nudite vā prātarāhutiṃ juhuyāt ||

2.1२.१

यज्ञोपवीतम् कुरुते सूत्रं वस्त्रं वापि वा कुशरज्जुम् एव । (२।१)

yajñopavītam kurute sūtraṃ vastraṃ vāpi vā kuśarajjum eva |

2.2२.२

दक्षिणं बाहुम् उद्धृत्य शिरो ऽवधाय सव्ये ऽंसे प्रतिष्ठापयति दक्षिणं कक्षम् अन्ववलम्बं भवत्य् एवं यज्ञोपवीती भवति सव्यं बाहुम् उद्धृत्य शिरो ऽवधाय दक्षिणे ऽंसे प्रतिष्ठापयति सव्यं कक्षम् अन्ववलम्बं भवत्य् एवं प्राचीनावीती भवति पितृयज्ञे त्व् एव प्राचीनावीती भवति । (२।२)

dakṣiṇaṃ bāhum uddhṛtya śiro 'vadhāya savye 'ṃse pratiṣṭhāpayati dakṣiṇaṃ kakṣam anvavalambaṃ bhavaty evaṃ yajñopavītī bhavati savyaṃ bāhum uddhṛtya śiro 'vadhāya dakṣiṇe 'ṃse pratiṣṭhāpayati savyaṃ kakṣam anvavalambaṃ bhavaty evaṃ prācīnāvītī bhavati pitṛyajñe tv eva prācīnāvītī bhavati |

2.3२.३

उदग् अग्नेर् उत्सृप्य प्रक्षाल्य पणी पादौ चोपविश्य त्रिर् आचामेद् द्विः परिमृजीत । (२।३)

udag agner utsṛpya prakṣālya paṇī pādau copaviśya trir ācāmed dviḥ parimṛjīta |

2.4२.४

पादाव् अभ्युक्ष्य शिरो ऽभ्युक्षेत् । (२।४)

pādāv abhyukṣya śiro 'bhyukṣet |

2.5२.५

इन्द्रियाण्य् अद्भिः संस्पृशेत् अक्षिणी नासिके कर्णाव् इति यद् यन् मीमांस्यं स्यात् तत् तद् अद्भिः संस्पृशेत् । (२।५)

indriyāṇy adbhiḥ saṃspṛśet akṣiṇī nāsike karṇāv iti yad yan mīmāṃsyaṃ syāt tat tad adbhiḥ saṃspṛśet |

2.6२.६

तत्रैतद् आहुः नोपस्पृशेद् व्रजन् न तिष्ठन् न हसन् न विलोकयन् नाप्रणतः नाङ्गुलीभिः नातीर्थेन न सशब्दम् नानवेक्षितम् न बाह्यांसः नान्तरीयैकदेशस्य कल्पयित्वोत्तरीयताम् नोष्णाभिः न सफेनाभिः न च सोपानत्कः क्वचित् कासक्तिकः गले बद्धः चरणौ न प्रसार्य च । (२।६)

tatraitad āhuḥ nopaspṛśed vrajan na tiṣṭhan na hasan na vilokayan nāpraṇataḥ nāṅgulībhiḥ nātīrthena na saśabdam nānavekṣitam na bāhyāṃsaḥ nāntarīyaikadeśasya kalpayitvottarīyatām noṣṇābhiḥ na saphenābhiḥ na ca sopānatkaḥ kvacit kāsaktikaḥ gale baddhaḥ caraṇau na prasārya ca |

2.7२.७

अन्ततः प्रत्युपस्पृश्य शुचिर् भवति । (२।७)

antataḥ pratyupaspṛśya śucir bhavati |

2.8२.८

हृदयस्पृशस् त्व् एवाप आचामेत् उच्छिष्टो हैवातो ऽन्यथा भवतीति । (२।८)

hṛdayaspṛśas tv evāpa ācāmet ucchiṣṭo haivāto 'nyathā bhavatīti |

2.9२.९

अथ प्रत्युपस्पर्शनानि सुप्त्वा भुक्त्वा क्षुत्वा स्नात्वा पीत्वा विपरिधाय च रथ्याम् आक्रम्य श्मशानं चाचान्तः पुनर् आचामेत् ॥ (२।९)

atha pratyupasparśanāni suptvā bhuktvā kṣutvā snātvā pītvā viparidhāya ca rathyām ākramya śmaśānaṃ cācāntaḥ punar ācāmet ||

3.1३.१

अग्निम् उपसमाधाय परिसमुह्य दक्षिणजान्वक्तो दक्षिणेनाग्निम् अदिते ऽनुमन्यस्वेत्य् उदकाञ्जलिं प्रसिञ्चेत् अनुमते ऽनुमन्यस्वेति पश्चात् सरस्वत्य् अनुमन्यस्वेत्य् उत्तरतः । (३।१)

agnim upasamādhāya parisamuhya dakṣiṇajānvakto dakṣiṇenāgnim adite 'numanyasvety udakāñjaliṃ prasiñcet anumate 'numanyasveti paścāt sarasvaty anumanyasvety uttarataḥ |

3.2३.२

देव सवितः प्रसुवेति प्रदक्षिणम् अग्निं पर्युक्षेत् सकृद् वा त्रिर् वा पर्युक्षणान्तान् व्यतिहरन्न् अभिपर्युक्षन् होमीयम् । (३।२)

deva savitaḥ prasuveti pradakṣiṇam agniṃ paryukṣet sakṛd vā trir vā paryukṣaṇāntān vyatiharann abhiparyukṣan homīyam |

3.3३.३

अथ हविष्यस्यान्नस्याग्नौ जुहुयात् कृतस्य वाकृतस्य वाकृतं चेत् प्रक्षाल्य जुहुयात् प्रोदकं कृत्वाथ यदि दधि पयो यवागूं वा कंसेन वा चरुस्थाल्या वा स्रुवेण वैव । (३।३)

atha haviṣyasyānnasyāgnau juhuyāt kṛtasya vākṛtasya vākṛtaṃ cet prakṣālya juhuyāt prodakaṃ kṛtvātha yadi dadhi payo yavāgūṃ vā kaṃsena vā carusthālyā vā sruveṇa vaiva |

3.4३.४

अग्नये स्वाहेति पूर्वां तूष्णीम् उत्तरां मध्ये चापराजितायां च दिशीति सायम् अथ प्रातः सूर्याय स्वाहेति पूर्वां तूष्णीम् एवोत्तरां मध्ये चैवापराजितायां चैव दिशि समिधम् आधायानुपर्युक्ष्य तथैवोदकाञ्जलीन् प्रसिञ्चेद् अन्व् अमंस्था इति मन्त्रविशेषः । (३।४)

agnaye svāheti pūrvāṃ tūṣṇīm uttarāṃ madhye cāparājitāyāṃ ca diśīti sāyam atha prātaḥ sūryāya svāheti pūrvāṃ tūṣṇīm evottarāṃ madhye caivāparājitāyāṃ caiva diśi samidham ādhāyānuparyukṣya tathaivodakāñjalīn prasiñced anv amaṃsthā iti mantraviśeṣaḥ |

3.5३.५

प्रदक्षिणम् अग्निम् परिक्रम्यापां शेषं निनीय पूरयित्वा चमसं प्रतिष्ठाप्य यथार्थम् । (३।५)

pradakṣiṇam agnim parikramyāpāṃ śeṣaṃ ninīya pūrayitvā camasaṃ pratiṣṭhāpya yathārtham |

3.6३.६

एवम् अत ऊर्ध्वं गृह्ये ऽग्नौ जुहुयाद् वा हावयेद् वाजीवितावभृथात् । (३।६)

evam ata ūrdhvaṃ gṛhye 'gnau juhuyād vā hāvayed vājīvitāvabhṛthāt |

3.7३.७

अथाप्य् उदाहरन्ति कामम् गृह्ये ऽग्नौ पत्नी जुहुयात् सायम्प्रातर्होमौ गृहाः पत्नी गृह्य एषो ऽग्निर् भवतीति । (३।७)

athāpy udāharanti kāmam gṛhye 'gnau patnī juhuyāt sāyamprātarhomau gṛhāḥ patnī gṛhya eṣo 'gnir bhavatīti |

3.8३.८

निष्ठिते सायमाशप्रातराशे भूतम् इति प्रवाचयेत् ऋते भगया वाचा शुचिर् भूत्वा प्रतिजपत्य् ॐ इत्य् उच्चैस् तस्मै नमस् तन् माख्या इत्य् उपांशु ॥ (३।८)

niṣṭhite sāyamāśaprātarāśe bhūtam iti pravācayet ṛte bhagayā vācā śucir bhūtvā pratijapaty oṃ ity uccais tasmai namas tan mākhyā ity upāṃśu ||

4.1४.१

अथ वाग्यतो बलीन् हरेत् भाषेतान्नसंसिद्धिम् अतिथिभिः कामं सम्भाषेत । (४।१)

atha vāgyato balīn haret bhāṣetānnasaṃsiddhim atithibhiḥ kāmaṃ sambhāṣeta |

4.2४.२

अथ हविष्यस्यान्नस्योद्धृत्य हविष्यैर् व्यञ्जनैर् उपसिच्याग्नौ जुहुयात् तूष्णीं पाणिनैव प्राजापत्या पूर्वाहुतिर् भवति सौविष्टकृत्य् उत्तरा । (४।२)

atha haviṣyasyānnasyoddhṛtya haviṣyair vyañjanair upasicyāgnau juhuyāt tūṣṇīṃ pāṇinaiva prājāpatyā pūrvāhutir bhavati sauviṣṭakṛty uttarā |

4.3४.३

अथ बलीन् हरेद् बाह्यतो वान्तर् वा सुभूमिं कृत्वा सकृद् अपो निनीय चतुर्धा बलिं निदध्यात् सकृद् अन्ततः परिषिञ्चेत् एकैकम् वानुनिधानम् उभयतः परिषिञ्चेत् । (४।३)

atha balīn hared bāhyato vāntar vā subhūmiṃ kṛtvā sakṛd apo ninīya caturdhā baliṃ nidadhyāt sakṛd antataḥ pariṣiñcet ekaikam vānunidhānam ubhayataḥ pariṣiñcet |

4.4४.४

स यत् प्रथमम् निदधाति स पार्थिवो बलिर् भवत्य् अथ यद् द्वितीयम् स वायव्यो यत् तृतीयम् स वैश्वदेवो यच् चतुर्थं स प्राजापत्यः । (४।४)

sa yat prathamam nidadhāti sa pārthivo balir bhavaty atha yad dvitīyam sa vāyavyo yat tṛtīyam sa vaiśvadevo yac caturthaṃ sa prājāpatyaḥ |

4.5४.५

अथापरान् बलीन् हरेद् उदधानस्य मध्यमस्य द्वारस्याब्दैवतः प्रथमो बलिर् भवत्य् ओषधिवनस्पतिभ्यो द्वितीय आकाशाय तृतीयः । (४।५)

athāparān balīn hared udadhānasya madhyamasya dvārasyābdaivataḥ prathamo balir bhavaty oṣadhivanaspatibhyo dvitīya ākāśāya tṛtīyaḥ |

4.6४.६

अथापरम् बलिं हरेत् शयनम् वाधिवर्चं वा स कामाय वा बलिर् भवति मन्यवे वा । (४।६)

athāparam baliṃ haret śayanam vādhivarcaṃ vā sa kāmāya vā balir bhavati manyave vā |

4.7४.७

अथ सस्तूपं स रक्षोजनेभ्यः अथैतद् बलिशेषम् अद्भिर् अभ्यासिच्यावसलवि दक्षिणा निनयेत् तत् पितृभ्यो भवति । (४।७)

atha sastūpaṃ sa rakṣojanebhyaḥ athaitad baliśeṣam adbhir abhyāsicyāvasalavi dakṣiṇā ninayet tat pitṛbhyo bhavati |

4.8४.८

आसीन एव ऽग्नौ जुहुयात् आसीनः पितृभ्यो दद्याद् यथोपपादम् इतरान् । (४।८)

āsīna eva 'gnau juhuyāt āsīnaḥ pitṛbhyo dadyād yathopapādam itarān |

4.9४.९

स्वयं त्व् एवैतान् यावद् वसेद् बलीन् हरेत् अपि वान्यो ब्राह्मणः । (४।९)

svayaṃ tv evaitān yāvad vased balīn haret api vānyo brāhmaṇaḥ |

4.10४.१०

दम्पती एव इति गृहमेधिव्रतं स्त्री ह सायं प्रातः पुमान् इति । (४।१०)

dampatī eva iti gṛhamedhivrataṃ strī ha sāyaṃ prātaḥ pumān iti |

4.11४.११

सर्वस्य त्व् एवान्नस्यैतान् बलीन् हरेत् पित्र्यस्य वा स्वस्त्ययनस्य वार्थार्थस्य वा यज्ञाद् एव निवर्तते । (४।११)

sarvasya tv evānnasyaitān balīn haret pitryasya vā svastyayanasya vārthārthasya vā yajñād eva nivartate |

4.12४.१२

यद्य् एकस्मिन् काले व्रीहियवौ प्रक्रियेयातम् अन्यतरस्य हृत्वा कृतं मन्येत । (४।१२)

yady ekasmin kāle vrīhiyavau prakriyeyātam anyatarasya hṛtvā kṛtaṃ manyeta |

4.13४.१३

यद्य् एकस्मिन् काले पुनः पुनर् अन्नं पच्येत सकृद् एवैतद् बलितन्त्रं कुर्वीत । (४।१३)

yady ekasmin kāle punaḥ punar annaṃ pacyeta sakṛd evaitad balitantraṃ kurvīta |

4.14४.१४

यस्य त्व् एषाम् अग्रतः सिद्ध्येद् नियुक्तम् अग्नौ कृत्वाग्रं ब्राह्मणाय दत्त्वा भुञ्जीत यस्यो जघन्यं भुञ्जीतैवेति । (४।१४)

yasya tv eṣām agrataḥ siddhyed niyuktam agnau kṛtvāgraṃ brāhmaṇāya dattvā bhuñjīta yasyo jaghanyaṃ bhuñjītaiveti |

4.15४.१५

अथाप्य् उदाहरन्ति । (४।१५)

athāpy udāharanti |

4.16४.१६

एतस्यैव बलिहरणस्यान्ते कामम् प्रब्रुवीत भवति हैवास्य । (४।१६)

etasyaiva baliharaṇasyānte kāmam prabruvīta bhavati haivāsya |

4.17४.१७

स्वयं त्व् एवासस्यं बलिम् हरेद् यवेभ्यो ऽध्य् आ व्रीहिभ्यो व्रीहिभ्यो ऽध्य् आ यवेभ्यः स त्व् आसस्यो नाम बलिर् भवति । (४।१७)

svayaṃ tv evāsasyaṃ balim hared yavebhyo 'dhy ā vrīhibhyo vrīhibhyo 'dhy ā yavebhyaḥ sa tv āsasyo nāma balir bhavati |

4.18४.१८

दीर्घायुर् हैव भवति । (४।१८)

dīrghāyur haiva bhavati |

4.19४.१९

विश्राणिते फलीकरणानाम् आचामस्यापाम् इति बलिं हरेत् स रौद्रो भवति स रौद्रो भवति ॥ (४।१९)

viśrāṇite phalīkaraṇānām ācāmasyāpām iti baliṃ haret sa raudro bhavati sa raudro bhavati ||

5.1५.१

अथ दर्शपूर्णमासयोः । (५।१)

atha darśapūrṇamāsayoḥ |

5.2५.२

संध्यां पौर्णमासीम् उपवसेत् उत्तराम् इत्य् एके अथ यद् अहश् चन्द्रमा न दृश्येत ताम् अमावास्याम् । (५।२)

saṃdhyāṃ paurṇamāsīm upavaset uttarām ity eke atha yad ahaś candramā na dṛśyeta tām amāvāsyām |

5.3५.३

पक्षान्ता उपवस्तव्याः पक्षादयो ऽभियष्टव्याः । (५।३)

pakṣāntā upavastavyāḥ pakṣādayo 'bhiyaṣṭavyāḥ |

5.4५.४

आमावास्येन हविषा पूर्वपक्षम् अभियजते पौर्णमासेनापरपक्षम् । (५।४)

āmāvāsyena haviṣā pūrvapakṣam abhiyajate paurṇamāsenāparapakṣam |

5.5५.५

यः परमो विकर्षः सुर्यचन्द्रमसोः सा पौर्णमासी यः परमः संकर्षः सामावास्या । (५।५)

yaḥ paramo vikarṣaḥ suryacandramasoḥ sā paurṇamāsī yaḥ paramaḥ saṃkarṣaḥ sāmāvāsyā |

5.6५.६

यद् अहस् त्व् एव चन्द्रमा न दृश्येत ताम् अमावास्यां कुर्वीत दृश्यमाने ऽप्य् एकदा गताध्वा भवतीति । (५।६)

yad ahas tv eva candramā na dṛśyeta tām amāvāsyāṃ kurvīta dṛśyamāne 'py ekadā gatādhvā bhavatīti |

5.7५.७

त्रयः पूर्णमासीकला भवन्ति । (५।७)

trayaḥ pūrṇamāsīkalā bhavanti |

5.8५.८

संध्या वास्तमितोदिता वोच्चैर् वा । (५।८)

saṃdhyā vāstamitoditā voccair vā |

5.9५.९

अथ यद् अहः पूर्णो भवति पृथग् एवैतस्य ज्ञानस्याध्यायो भवति अधीयीत वा तद्विद्भ्यो वा पर्वागमयेत । (५।९)

atha yad ahaḥ pūrṇo bhavati pṛthag evaitasya jñānasyādhyāyo bhavati adhīyīta vā tadvidbhyo vā parvāgamayeta |

5.10५.१०

अथ यद् अहर् उपवसथो भवति तद् अहः पूर्वाह्ण एव प्रातराहुतिं हुत्वैतद् अग्नेः स्थण्डिलम् गोमयेन समन्तं पर्युपलिम्पति । (५।१०)

atha yad ahar upavasatho bhavati tad ahaḥ pūrvāhṇa eva prātarāhutiṃ hutvaitad agneḥ sthaṇḍilam gomayena samantaṃ paryupalimpati |

5.11५.११

अथेध्मान् उपकल्पयते खादिरान् वा पालाशान् वा खादिरपालाशालाभे विभीतकतिल्वकबाधकनीवनिम्बराजवृक्षशल्मल्यरलुदधित्थकोविदारश्लेस्मातकवर्जम् सर्ववनस्पतीनाम् इध्मो यथार्थं स्यात् । (५।११)

athedhmān upakalpayate khādirān vā pālāśān vā khādirapālāśālābhe vibhītakatilvakabādhakanīvanimbarājavṛkṣaśalmalyaraludadhitthakovidāraślesmātakavarjam sarvavanaspatīnām idhmo yathārthaṃ syāt |

5.12५.१२

विशाखानि प्रतिलूनः कुशा बर्हिः उपमूललूनः पितृभ्यः तेषाम् अलाभे शूकतृणशरशीर्यबल्बजमुतवनलशुण्ठवर्जं सर्वतृणाणि आज्यं स्थालीपाकीयान् व्रीहीन् वा यवान् वा चरुस्थालीं मेक्षणं स्रुवम् अनुगुप्ता अप इति यानि चानुकल्पम् उदाहरिष्यामः न तद् अहः प्रसृज्येत दूराद् अपि गृहान् अभ्येयात् अन्यतस् तु धनम् क्रीणीयान् न विक्रीणीत अबहुवादी स्यात् सत्यम् विवदिषेत् । (५।१२)

viśākhāni pratilūnaḥ kuśā barhiḥ upamūlalūnaḥ pitṛbhyaḥ teṣām alābhe śūkatṛṇaśaraśīryabalbajamutavanalaśuṇṭhavarjaṃ sarvatṛṇāṇi ājyaṃ sthālīpākīyān vrīhīn vā yavān vā carusthālīṃ mekṣaṇaṃ sruvam anuguptā apa iti yāni cānukalpam udāhariṣyāmaḥ na tad ahaḥ prasṛjyeta dūrād api gṛhān abhyeyāt anyatas tu dhanam krīṇīyān na vikrīṇīta abahuvādī syāt satyam vivadiṣet |

5.13५.१३

अथापराह्ण एवाप्लुत्यौपवसथिकं दम्पती भुञ्जीयातां यद् एनयोः काम्यं स्यात् सर्पिर्मिश्रम् स्यात् कुशलेन ॥ (५।१३)

athāparāhṇa evāplutyaupavasathikaṃ dampatī bhuñjīyātāṃ yad enayoḥ kāmyaṃ syāt sarpirmiśram syāt kuśalena ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

GobhGṛS, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit