GopBrāhm, 1, 4
Select a line for its word-by-word analysis.
ॐ अयं वै यज्ञो यो ऽयं पवते तमेत ईप्सन्ति ये संवत्सराय दीक्षन्ते तेषां गृहपतिः प्रथमो दीक्षते ऽयं वै लोको गृहपतिरस्मिन्वा इदं सर्वं लोके प्रतिष्ठितं गृहपता उ एव सर्वे सत्त्रिणः प्रतिष्ठिताः प्रतिष्ठाया एवैनं तत्प्रतिष्ठित्यै दीक्षन्ते ॥ (१।०)
oṃ ayaṃ vai yajño yo 'yaṃ pavate tameta īpsanti ye saṃvatsarāya dīkṣante teṣāṃ gṛhapatiḥ prathamo dīkṣate 'yaṃ vai loko gṛhapatirasminvā idaṃ sarvaṃ loke pratiṣṭhitaṃ gṛhapatā u eva sarve sattriṇaḥ pratiṣṭhitāḥ pratiṣṭhāyā evainaṃ tatpratiṣṭhityai dīkṣante ||
अथ ब्रह्माणं दीक्षयति चन्द्रमा वै ब्रह्माधिदैवं मनो ऽध्यात्मं मनसैव तदोषधीः संदधाति तद्या ओषधीर्वेद स एव ब्रह्मौषधीस्तदनेन लोकेन संदधाति तस्माद् एतावन्तरेणान्यो न दीक्षेत स यद् एतावन्तरेणान्यो दीक्षेतेमं तं लोकमोषधिभिर्व्यापादयेदुच्छोषुका ह स्युस्तस्मादेतावन्तरेणान्यो न दीक्षेत ॥ (२।०)
atha brahmāṇaṃ dīkṣayati candramā vai brahmādhidaivaṃ mano 'dhyātmaṃ manasaiva tadoṣadhīḥ saṃdadhāti tadyā oṣadhīrveda sa eva brahmauṣadhīstadanena lokena saṃdadhāti tasmād etāvantareṇānyo na dīkṣeta sa yad etāvantareṇānyo dīkṣetemaṃ taṃ lokamoṣadhibhirvyāpādayeducchoṣukā ha syustasmādetāvantareṇānyo na dīkṣeta ||
अथ ब्रह्मणे ब्राह्मणाच्छंसिनं दीक्षयत्यथोद्गात्रे प्रस्तोतारं दीक्षयत्यथ होत्रे मैत्रावरुणं दीक्षयत्यथाध्वर्यवे प्रतिप्रस्थातारं नेष्टा दीक्षयति स हैनमन्वेतेषां वै नवानां कॢप्तिमन्वितरे कल्पन्ते नव वै प्राणाः प्राणैर् यज्ञस् तायते ऽथ ब्रह्मणे पोतारं दीक्षयत्यथोद्गात्रे प्रतिहर्तारं दीक्षयत्यथ होत्रे ऽच्छावाकं दीक्षयत्यथाध्वर्यवे नेष्टारमुन्नेता दीक्षयति स हैनमन्वथ ब्रह्मण आग्नीध्रं दीक्षयत्यथोद्गात्रे सुब्रह्मण्यं दीक्षयत्यथ होत्रे ग्रावस्तुतं दीक्षयत्यथ तमन्यः स्नातको वा ब्रह्मचारी वा दीक्षयति न पूतः पावयेदित्याहुः सैषानुपूर्वं दीक्षा तद्य एवं दीक्षन्ते दीक्षिष्यमाणा एव ते सत्त्रिणां प्रायश्चित्तं न विन्दन्ते सत्त्रिणां प्रायश्चित्तम् अनु तस्यार्धस्य योगक्षेमः कल्पते यस्मिन्नर्धे दीक्षन्त इति ब्राह्मणम् ॥ (६।०)
atha brahmaṇe brāhmaṇācchaṃsinaṃ dīkṣayatyathodgātre prastotāraṃ dīkṣayatyatha hotre maitrāvaruṇaṃ dīkṣayatyathādhvaryave pratiprasthātāraṃ neṣṭā dīkṣayati sa hainamanveteṣāṃ vai navānāṃ kḷptimanvitare kalpante nava vai prāṇāḥ prāṇair yajñas tāyate 'tha brahmaṇe potāraṃ dīkṣayatyathodgātre pratihartāraṃ dīkṣayatyatha hotre 'cchāvākaṃ dīkṣayatyathādhvaryave neṣṭāramunnetā dīkṣayati sa hainamanvatha brahmaṇa āgnīdhraṃ dīkṣayatyathodgātre subrahmaṇyaṃ dīkṣayatyatha hotre grāvastutaṃ dīkṣayatyatha tamanyaḥ snātako vā brahmacārī vā dīkṣayati na pūtaḥ pāvayedityāhuḥ saiṣānupūrvaṃ dīkṣā tadya evaṃ dīkṣante dīkṣiṣyamāṇā eva te sattriṇāṃ prāyaścittaṃ na vindante sattriṇāṃ prāyaścittam anu tasyārdhasya yogakṣemaḥ kalpate yasminnardhe dīkṣanta iti brāhmaṇam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.