सप्तधातवःस्वर्णतारारताम्राणि नागवङ्गौ च तीक्ष्णकम् । (१।१)

धातवः सप्त विज्ञेयास्ततस्तान् शोधयेद्बुधः ॥ (१।२)

लोहशुद्धिस्वर्णतारारताम्रायःपत्राण्यग्नौ प्रतापयेत् । (२।१)

निषिञ्चेत्तप्ततप्तानि तैले तक्रे च काञ्जिके ॥ (२।२)

गोमूत्रे च कुलत्थानां कषाये च त्रिधा त्रिधा । (३।१)

एवं स्वर्णादिलोहानां विशुद्धिः सम्प्रजायते ॥ (३।२)

नागवङ्गौ प्रतप्तौ च गालितौ तौ निषिञ्चयेत् । (४।१)

त्रिधा त्रिधा विशुद्धिः स्याद्रविदुग्धेन च त्रिधा ॥ (४।२)

गोल्द्:: मारणस्वर्णाच्च द्विगुणं सूतमम्लेन सह मर्दयेत् । (५।१)

तद्गोलकसमं गन्धं निदध्यादधरोत्तरम् ॥ (५।२)

गोलकं च ततो रुन्ध्याच्छरावदृढसंपुटे । (६।१)

त्रिंशद्वनोपलैर्दद्यात् पुटान्येवं चतुर्दश ॥ (६।२)

निरुत्थं जायते भस्म गन्धो देयः पुनः पुनः । (७।१)

स्वर्णस्य निरुत्थभस्मकाञ्चने गालिते नागं षोडशांशेन निक्षिपेत् ॥ (७।२)

चूर्णयित्वा तथाम्लेन घृष्ट्वा कृत्वा च गोलकम् । (८।१)

गोलकेन समं गन्धं दत्त्वा चैवाधरोत्तरम् ॥ (८।२)

शरावसंपुटे धृत्वा पुटेत् त्रिंशद्वनोपलैः । (९।१)

एवं सप्तपुटैर्हेम निरुत्थं भस्म जायते ॥ (९।२)

स्वर्णमारणकाञ्चनाररसैर् घृष्ट्वा समसूतकगन्धयोः । (१०।१)

कज्जल्या हेमपत्राणि लेपयेत्सममात्रया ॥ (१०।२)

काञ्चनारत्वचः कल्कैर्मूषायुग्मं प्रकल्पयेत् । (११।१)

धृत्वा तत्संपुटे गोलं मृन्मूषासंपुटे पचेत् ॥ (११।२)

निधाय संधिरोधं च कृत्वा संशोष्य कोकिलैः । (१२।१)

वह्निं खरतरं कुर्यादेवं दद्यात्पुटत्रयम् ॥ (१२।२)

निरुत्थं जायते भस्म सर्वकार्येषु योजयेत् । (१३।१)

काञ्चनारप्रकारेण लाङ्गली हन्ति काञ्चनम् ॥ (१३।२)

ज्वालामुखी यथा हन्यात्तथा हन्ति मनःशिला । (१४।१)

गोल्द्:: मारणशिलासिन्दूरयोश्चूर्णं समयोरर्कदुग्धकैः ॥ (१४।२)

सप्तैव भावना दद्याच्छोषयेच्च पुनः पुनः । (१५।१)

ततस्तु गालिते हेम्नि कल्कोऽयं दीयते समः ॥ (१५।२)

पुनर्धमेदतितरां यथा कल्को विलीयते । (१६।१)

एवं वेलात्रयं दद्यात्कल्कं हेममृतिर्भवेत् ॥ (१६।२)

स्वर्णमारणपारावतमलैर्लिम्पेदथवा कुक्कुटोद्भवैः । (१७।१)

हेमपत्राणि तेषां च प्रदद्यादन्तरान्तरम् ॥ (१७।२)

गन्धचूर्णं समं धृत्वा शरावयुग्मसंपुटे । (१८।१)

प्रदद्यात् कुक्कुटपुटं पञ्चभिर्गोमयोपलैः ॥ (१८।२)

एवं नवपुटान्दद्याद्दशमं च महापुटम् । (१९।१)

त्रिंशद्वनोपलैर्देयं जायते हेमभस्मकम् ॥ (१९।२)

सुवर्णं च भवेत्स्वादु तिक्तं स्निग्धं हिमं गुरु । (२०।१)

बुद्धिविद्यास्मृतिकरं विषहारि रसायनम् ॥ (२०।२)

सिल्वेर्:: मारणभागैकं तालकं मर्द्यं जम्बेनाम्लेन केनचित् । (२१।१)

तेन भागत्रयं तारपत्राणि परिलेपयेत् ॥ (२१।२)

धृत्वा मूषापुटे रुद्ध्वा पुटेत् त्रिंशद्वनोपलैः । (२२।१)

समुद्धृत्य पुनस्तालं दत्त्वा रुद्ध्वा पुटे पचेत् ॥ (२२।२)

एवं चतुर्दशपुटैस्तारं भस्म प्रजायते । (२३।१)

सिल्वेर्:: मारणस्नुहीक्षीरेण सम्पिष्टं माक्षिकं तेन लेपयेत् ॥ (२३।२)

तालकस्य प्रकारेण तारपत्राणि बुद्धिमान् । (२४।१)

पुटेच्चतुर्दशपुटैस्तारं भस्म प्रजायते ॥ (२४।२)

ब्रस्स्:: मारणअर्कक्षीरेण सम्पिष्टो गन्धकस्तेन लेपयेत् । (२५।१)

समेनारस्य पत्राणि शुद्धान्यम्लद्रवैर् मुहुः ॥ (२५।२)

ततो मूषापुटे धृत्वा पुटेद्गजपुटेन च । (२६।१)

एवं पुटद्वयेनैव भस्मारं भवति ध्रुवम् ॥ (२६।२)

आरवत्कांस्यमप्येवं भस्मतां याति निश्चितम् । (२७।१)

ताम्ररीतिकांस्यमारणअर्कक्षीरवदाजं स्यात्क्षीरनिर्गुण्डिका तथा ॥ (२७।२)

ताम्ररीतिध्वनिवधे समगन्धकयोगतः । (२८।१)

ताम्रमारणसूक्ष्माणि ताम्रपत्राणि कृत्वा संस्वेदयेद्बुधः । (२८।२)

वासरत्रयमम्लेन ततः खल्वे विनिक्षिपेत् ॥ (२८।३)

पादांशं सूतकं दत्त्वा याममम्लेन मर्दयेत् । (२९।१)

तत उद्धृत्य पत्राणि लेपयेद्द्विगुणेन च ॥ (२९।२)

गन्धकेनाम्लघृष्टेन तस्य कुर्याच्च गोलकम् । (३०।१)

ततः पिष्ट्वा च मीनाक्षीं चाङ्गेरीं वा पुनर्नवाम् ॥ (३०।२)

तत्कल्केन बहिर्गोलं लेपयेदङ्गुलोन्मितम् । (३१।१)

धृत्वा तद्गोलकं भाण्डे शरावेण च रोधयेत् ॥ (३१।२)

वालुकाभिः प्रपूर्याथ विभूतिलवणाम्बुभिः । (३२।१)

दत्त्वा भाण्डमुखे मुद्रां ततश्चुल्ल्यां विपाचयेत् ॥ (३२।२)

क्रमवृद्धाग्निना सम्यग्यावद्यामचतुष्टयम् । (३३।१)

स्वाङ्गशीतलम् उद्धृत्य मर्दयेत्सूरणद्रवैः ॥ (३३।२)

दिनैकं गोलकं कुर्यादर्धगन्धेन लेपयेत् । (३४।१)

सघृतेन ततो मूषां पुटे गजपुटे पचेत् ॥ (३४।२)

स्वाङ्गशीतं समुद्धृत्य मृतं ताम्रं शुभं भवेत् । (३५।१)

वान्तिं भ्रान्तिं क्लमं मूर्च्छां न करोति कदाचन ॥ (३५।२)

नागमारणताम्बूलीरससम्पिष्टशिलालेपात् पुनः पुनः ॥ (३६।०)

द्वात्रिंशद्भिः पुटैर्नागो निरुत्थो याति भस्मताम् । (३७।१)

नागमारण (२)अश्वत्थचिञ्चात्वक्चूर्णं चतुर्थांशेन निक्षिपेत् ॥ (३७।२)

मृत्पात्रे द्राविते नागे लोहदर्व्या प्रचालयेत् । (३८।१)

यामैकेन भवेद्भस्म तत्तुल्यां च मनःशिलाम् ॥ (३८।२)

काञ्जिकेन द्वयं पिष्ट्वा पचेद्दृढपुटेन च । (३९।१)

स्वाङ्गशीतं पुनः पिष्ट्वा शिलया काञ्जिकेन च ॥ (३९।२)

पुनः पुटेच्छरावाभ्यामेवं षष्टिपुटैर्मृतिः । (४०।१)

वङ्गमारणमृत्पात्रे द्राविते वङ्गे चिञ्चाश्वत्थत्वचो रजः ॥ (४०।२)

क्षिप्त्वा क्षिप्त्वा चतुर्थांशम् अयोदर्व्या प्रचालयेत् । (४१।१)

ततो द्वियाममात्रेण वङ्गभस्म प्रजायते ॥ (४१।२)

अथ भस्मसमं तालं क्षिप्त्वाम्लेन प्रमर्दयेत् । (४२।१)

ततो गजपुटे पक्त्वा पुनरम्लेन मर्दयेत् ॥ (४२।२)

तालेन दशमांशेन याममेकं ततः पुटेत् । (४३।१)

एवं दशपुटैः पक्वो वङ्गस्तु म्रियते ध्रुवम् ॥ (४३।२)

इरोन्:: मारणशुद्धं लोहभवं चूर्णं पातालगरुडीरसैः । (४४।१)

मर्दयित्वा पुटेद्वह्नौ दद्यादेवं पुटत्रयम् ॥ (४४।२)

पुटत्रयं कुमार्या च कुठारकुलत्थरसैः । (४५।१)

पुटषट्कं ततो दद्यादेवं तीक्ष्णमृतिर्भवेत् ॥ (४५।२)

तीक्ष्णलोह:: मारणक्षिपेद्वा दशमांशेन दरदं तीक्ष्णचूर्णतः । (४६।१)

मर्दयेत्कन्यकाद्रावैर्यामयुग्मं ततः पुटेत् ॥ (४६।२)

एवं सप्तपुटैर्मृत्युं लोहचूर्णमवाप्नुयात् । (४७।१)

रसैः कुठारच्छिन्नायाः पातालगरुडीरसैः ॥ (४७।२)

स्तन्येन चार्कदुग्धेन तीक्ष्णस्यैवं मृतिर्भवेत् । (४८।१)

लोहमारणसूतकाद्द्विगुणं गन्धं दत्त्वा कुर्याच्च कज्जलीम् ॥ (४८।२)

द्वयोः समं लोहचूर्णं मर्दयेत्कन्यकाद्रवैः । (४९।१)

यामयुग्मं ततः पिण्डं कृत्वा ताम्रस्य पात्रके ॥ (४९।२)

घर्मे धृत्वा रुबूकस्य पत्रैराच्छादयेद्बुधः । (५०।१)

यामार्धेनोष्णतां भूयाद्धान्यराशौ न्यसेत्ततः ॥ (५०।२)

दत्त्वोपरि शरावं तु त्रिदिनान्ते समुद्धरेत् । (५१।१)

पिष्ट्वा च गालयेद्वस्त्रादेवं वारितरं भवेत् ॥ (५१।२)

एवं सर्वाणि लोहानि स्वर्णादीन्यपि मारयेत् । (५२।१)

शिलागन्धार्कदुग्धाक्ताः स्वर्णाद्याः सर्वधातवः ॥ (५२।२)

म्रियन्ते द्वादशपुटैः सत्यं गुरुवचो यथा । (५३।१)

सप्तोपधातवःमाक्षिकं तुत्थकाभ्रे च नीलाञ्जनशिलालकाः ॥ (५३।२)

रसकश्चेति विज्ञेया एते सप्तोपधातवः । (५४।१)

स्वर्णमाक्षिकशोधनमाक्षिकस्य त्रयो भागा भागैकं सैन्धवस्य च ॥ (५४।२)

मातुलुङ्गद्रवैर्वाथ जम्बीरोत्थद्रवैः पचेत् । (५५।१)

चालयेल्लोहजे पात्रे यावत्पात्रं तु लोहितम् ॥ (५५।२)

भवेत् ततस्तु संशुद्धिं स्वर्णमाक्षिकमृच्छति । (५६।१)

स्वर्णमाक्षिकमारणकुलत्थस्य कषायेण घृष्ट्वा तैलेन वा पुटेत् ॥ (५६।२)

तक्रेण वाजमूत्रेण म्रियते स्वर्णमाक्षिकम् । (५७।१)

तारमाक्षिकशोधनकर्कोटीमेषशृङ्ग्युत्थैर् द्रवैर् जम्बीरजैर् दिनम् ॥ (५७।२)

भावयेदातपे तीव्रे विमला शुध्यति ध्रुवम् । (५८।१)

तुत्थ:: शोधनविष्ठया मर्दयेत्तुत्थं मार्जारककपोतयोः ॥ (५८।२)

दशांशं टङ्कणं दत्त्वा पचेन्मृदुपुटेन तु । (५९।१)

पुटं दध्ना पुटं क्षौद्रैर्देयं तुत्थविशुद्धये ॥ (५९।२)

अभ्र:: शोधनकृष्णाभ्रकं धमेद्वह्नौ ततः क्षीरे विनिक्षिपेत् । (६०।१)

भिन्नपत्रं तु तत्कृत्वा तण्डुलीयाम्लयोर् द्रवैः ॥ (६०।२)

भावयेदष्टयामं तदेवं शुध्यति चाभ्रकम् । (६१।१)

अभ्र:: मारणकृत्वा धान्याभ्रकं तत्तु शोषयित्वाथ मर्दयेत् ॥ (६१।२)

अर्कक्षीरैर् दिनं खल्वे चक्राकारं च कारयेत् । (६२।१)

वेष्टयेदर्कपत्रैश्च सम्यग्गजपुटे पचेत् ॥ (६२।२)

पुनर्मर्द्यं पुनः पाच्यं सप्तवारं प्रयत्नतः । (६३।१)

ततो वटजटाक्वाथैस्तद्वद्देयं पुटत्रयम् ॥ (६३।२)

म्रियते नात्र संदेहः सर्वयोगेषु योजयेत् । (६४।१)

तुल्यं घृतं मृताभ्रेण लोहपात्रे विपाचयेत् ॥ (६४।२)

मृते जीर्णे तदभ्रं तु सर्वयोगेषु योजयेत् । (६५।१)

मृतं त्वभ्रं हरेन्मृत्युं जरापलितनाशनम् ॥ (६५।२)

अनुपानैश्च संयुक्तं तत्तद्रोगहरं परम् । (६६।१)

अभ्र:: मारणशुद्धं धान्याभ्रकं मुस्तं शुण्ठीषड्भागयोजितम् ॥ (६६।२)

मर्दयेत् काञ्जिकेनैव दिनं चित्रकजै रसैः । (६७।१)

ततो गजपुटं दद्यात्तस्मादुद्धृत्य मर्दयेत् ॥ (६७।२)

त्रिफलावारिणा तद्वत्पुटेदेवं पुटैस्त्रिभिः । (६८।१)

बलागोमूत्रमुसलीतुलसीसूरणद्रवैः ॥ (६८।२)

मर्दितं पुटितं वह्नौ त्रित्रिवेलं व्रजेन्मृतिम् । (६९।१)

अभ्रसत्त्व (?)धान्याभ्रकस्य भागैकं द्वौ भागौ टङ्कणस्य च । (६९।२)

पिष्ट्वा तदन्धमूषायां रुद्ध्वा तीव्राग्निना पचेत् ॥ (६९।३)

स्वभावशीतलं चूर्णं सर्वयोगेषु योजयेत् । (७०।१)

नीलाञ्जनशोधननीलाञ्जनं चूर्णयित्वा जम्बीरद्रवभावितम् ॥ (७०।२)

दिनैकमातपे शुद्धं भवेत्कार्येषु योजयेत् । (७१।१)

एवं गैरिककासीसटङ्कणानि वराटिका ॥ (७१।२)

तौरी शङ्खं च कङ्कुष्ठं शुद्धिमायाति निश्चितम् । (७२।१)

रेअल्गर्:: शोधनपचेत् त्र्यहम् अजामूत्रैर् दोलायन्त्रे मनःशिलाम् ॥ (७२।२)

भावयेत्सप्तधा पित्तैरजायाः शुद्धिमृच्छति । (७३।१)

ओर्पिमेन्त्:: शोधनतालकं कणशः कृत्वा सचूर्णं काञ्जिके क्षिपेत् ॥ (७३।२)

दोलायन्त्रेण यामैकं ततः कूष्माण्डजैर्द्रवैः । (७४।१)

तिलतैले पचेद्यामं यामं च त्रिफलाजलैः ॥ (७४।२)

एवं यन्त्रे चतुर्यामं पाच्यं शुध्यति तालकम् । (७५।१)

रसकशुद्धिनरमूत्रैश्च गोमूत्रैः सप्ताहं रसकं पचेत् ॥ (७५।२)

दोलायन्त्रेण शुद्धिः स्यात्ततः कार्येषु योजयेत् । (७६।१)

धातुसत्त्वनिर्गमलाक्षा मीनाः पयश्छागं टङ्कणं मृगशृङ्गकम् ॥ (७६।२)

पिण्याकं सर्षपाः शिग्रुर्गुञ्जोर्णागुडसैन्धवाः । (७७।१)

यवास्तिक्ता घृतं क्षौद्रं यथालाभं विचूर्णयेत् ॥ (७७।२)

एभिर्विमिश्रिताः सर्वे धातवो गाढवह्निना । (७८।१)

मूषाध्माताः प्रजायन्ते मुक्तसत्त्वा न संशयः ॥ (७८।२)

वज्रशोधनकुलत्थकोद्रवक्वाथैर् दोलायन्त्रे विपाचयेत् । (७९।१)

व्याघ्रीकन्दगतं वज्रं त्रिदिनं तद्विशुध्यति ॥ (७९।२)

वज्रमारणतप्तं तप्तं तु तद्वज्रं खरमूत्रैर्निषेचयेत् । (८०।१)

पुनस्तप्यं पुनः सेच्यमेवं कुर्यात् त्रिसप्तधा ॥ (८०।२)

मत्कुणैस्तालकं पिष्ट्वा यावद्भवति गोलकम् । (८१।१)

तद्गोले निहितं वज्रं तद्गोलं वह्निना धमेत् ॥ (८१।२)

सिञ्चयेद् अश्वमूत्रेण तद्गोले च क्षिपेत्पुनः । (८२।१)

रुद्ध्वा ध्मातं पुनः सेच्यमेवं कुर्यात् त्रिसप्तधा ॥ (८२।२)

एवं च म्रियते वज्रं चूर्णं सर्वत्र योजयेत् । (८३।१)

वज्रमारण (?)हिङ्गुसैन्धवसंयुक्ते क्वाथे कौलत्थजे क्षिपेत् ॥ (८३।२)

तप्तं तप्तं पुनर्वज्रं भूयाच्चूर्णं त्रिसप्तधा । (८४।१)

वज्रमारण (३)मण्डूकं कांस्यजे पात्रे निगृह्य स्थापयेत् सुधीः ॥ (८४।२)

स भीतो मूत्रयेत्तत्र तन्मूत्रे वज्रमावपेत् । (८५।१)

तप्तं तप्तं च बहुधा वज्रस्यैवं मृतिर्भवेत् ॥ (८५।२)

वैक्रान्त:: मारणवैक्रान्तं वज्रवच्छोध्यं नीलं वा लोहितं तथा । (८६।१)

हयमूत्रेण तत्सेच्यं तप्तं तप्तं द्विसप्तधा ॥ (८६।२)

ततस्तु मेषदुग्धस्य पञ्चाङ्गे गोलकं क्षिपेत् । (८७।१)

पुटेन्मूषापुटे रुद्ध्वा कुर्यादेवं च सप्तधा ॥ (८७।२)

वैक्रान्तं भस्मतां याति वज्रस्थाने नियोजयेत् । (८८।१)

मणिशोधनमारणस्वेदयेद्दोलिकायन्त्रे जयन्त्याः स्वरसेन च ॥ (८८।२)

मणिमुक्ताप्रवालानि यामैकं शोधनं भवेत् । (८९।१)

जेwएल्, चोरल्, पेअर्ल्:: मारणकुमार्यास् तण्डुलीयेन स्तन्येन च निषेचयेत् ॥ (८९।२)

प्रत्येकं सप्तवेलं च तप्ततप्तानि कृत्स्नशः । (९०।१)

मौक्तिकानि प्रवालानि तथा रत्नान्यशेषतः ॥ (९०।२)

क्षणाद्विविधवर्णानि म्रियन्ते नात्र संशयः । (९१।१)

उक्तमाक्षिकवन्मुक्ताः प्रवालानि च मारयेत् ॥ (९१।२)

वज्रवत् सर्वरत्नानि शोधयेन्मारयेत्तथा । (९२।१)

शिलाजतुशोधनशिलाजतु समानीय ग्रीष्मतप्तशिलाच्युतम् ॥ (९२।२)

गोदुग्धैस् त्रिफलाक्वाथैर् भृङ्गद्रावैश्च मर्दयेत् । (९३।१)

आतपे दिनमेकैकं तच्छुद्धं शुद्धतां व्रजेत् ॥ (९३।२)

शिलाजतुशोधनमुख्यां शिलाजतुशिलां सूक्ष्मखण्डप्रकल्पिताम् । (९४।१)

निक्षिप्यात्युष्णपानीये यामैकं स्थापयेत्सुधीः ॥ (९४।२)

मर्दयित्वा ततो नीरं गृह्णीयाद्वस्त्रगालितम् । (९५।१)

स्थापयित्वा च मृत्पात्रे धारयेदातपे बुधः ॥ (९५।२)

उपरिस्थं घनं यत्स्यात्तत्क्षिपेदन्यपात्रके । (९६।१)

धारयेदातपे तस्माद् उपरिस्थं घनं नयेत् ॥ (९६।२)

एवं पुनः पुनर्नीत्वा द्विमासाभ्यां शिलाजतु । (९७।१)

भूयात्कार्यक्षमं वह्नौ क्षिप्तं लिङ्गोपमं भवेत् ॥ (९७।२)

निर्धूमं च ततः शुद्धं सर्वकर्मसु योजयेत् । (९८।१)

अधःस्थितं च यच्छेषं तस्मिन् नीरं विनिक्षिपेत् ॥ (९८।२)

विमर्द्य धारयेद् घर्मे पूर्ववच्चैव तन्नयेत् । (९९।१)

मण्डूरअक्षाङ्गारैर् धमेत् किट्टं लोहजं तद्गवां जलैः ॥ (९९।२)

सेचयेत् तप्ततप्तं च सप्तवारं पुनः पुनः । (१००।१)

चूर्णयित्वा ततः क्वाथैर्द्विगुणैस् त्रिफलाभवैः ॥ (१००।२)

आलोड्य भर्जयेद्वह्नौ मण्डूरं जायते वरम् । (१०१।१)

क्षारकरणक्षीरवृक्षस्य काष्ठानि शुष्काण्यग्नौ प्रदीपयेत् ॥ (१०१।२)

नीत्वा तद्भस्म मृत्पात्रे क्षिप्त्वा नीरे चतुर्गुणे । (१०२।१)

विमर्द्य धारयेद् रात्रौ प्रातरच्छं जलं नयेत् ॥ (१०२।२)

तन्नीरं क्वाथयेद्वह्नौ यावत्सर्वं विशुष्यति । (१०३।१)

ततः पात्रात्समुल्लिख्य क्षारो ग्राह्यः सितप्रभः ॥ (१०३।२)

चूर्णाभः प्रतिसार्यः स्यात्पेयः स्यात्क्वाथवत्स्थितः । (१०४।१)

इति क्षारद्वयं धीमान्युक्तकार्येषु योजयेत् ॥ (१०४।२)