पारदः सर्वरोगाणां जेता पुष्टिकरः स्मृतः । (१।१)

सुदिने साधितः कुर्यात्संसिद्धिं देहलोहयोः ॥ (१।२)

इदानीं रसराजस्य पर्यायनामान्याहरसेन्द्रः पारदः सूतो हरजः सूतको रसः । (२।१)

बुधैस्तस्येति नामानि ज्ञेयानि रसकर्मसु ॥ (२।२)

नवधातुताम्रतारारनागाश्च हेमवङ्गौ च तीक्ष्णकम् । (३।१)

कांस्यकं कान्तलोहं च धातवो नव ये स्मृताः ॥ (३।२)

सूर्यादीनां ग्रहाणां ते कथिता नामभिः क्रमात् । (४।१)

मेर्चुर्य्:: थे ड़िर्स्त् ८ संस्कारस्राजीरसोनमूषायां रसं क्षिप्त्वा विबन्धयेत् ॥ (४।२)

वस्त्रेण दोलिकायन्त्रे स्वेदयेत्काञ्जिकैस्त्र्यहम् । (५।१)

दिनैकं मर्दयेत्सूतं कुमारीसंभवैर् द्रवैः ॥ (५।२)

तथा चित्रकजैः क्वाथैर्मर्दयेदेकवासरम् । (६।१)

काकमाचीरसैस् तद्वद् दिनमेकं च मर्दयेत् ॥ (६।२)

त्रिफलायास्तथा क्वाथै रसो मर्द्यः प्रयत्नतः । (७।१)

ततस्तेभ्यः पृथक्कुर्यात्सूतं प्रक्षाल्य काञ्जिकैः ॥ (७।२)

ततः क्षिप्त्वा रसं खल्वे रसादर्धं च सैन्धवम् । (८।१)

मर्दयेन्निम्बुकरसैर्दिनमेकम् अनारतम् ॥ (८।२)

ततो राजी रसोनश्च मुख्यश्च नवसादरः । (९।१)

एतै रससमैस् तद्वत्सूतो मर्द्यस्तुषाम्बुना ॥ (९।२)

ततः संशोष्य चक्राभं कृत्वा लिप्त्वा च हिङ्गुना । (१०।१)

द्विस्थालीसंपुटे धृत्वा पूरयेल्लवणेन च ॥ (१०।२)

अधः स्थालीं ततो मुद्रां दद्याद्दृढतरां बुधः । (११।१)

विशोष्याग्निं विधायाधो निषिञ्चेदम्बुनोपरि ॥ (११।२)

ततस्तु कुर्यात्तीव्राग्निं तदधः प्रहरत्रयम् । (१२।१)

एवं निपातयेदूर्ध्वं रसो दोषविवर्जितः ॥ (१२।२)

अथोर्ध्वपिठरीमध्ये लग्नो ग्राह्यो रसोत्तमः । (१३।१)

सुल्ड़ुर्:: शोधनलोहपात्रे विनिक्षिप्य घृतमग्नौ प्रतापयेत् ॥ (१३।२)

तप्ते घृते तत्समानं क्षिपेद्गन्धकजं रजः । (१४।१)

विद्रुतं गन्धकं ज्ञात्वा दुग्धमध्ये विनिक्षिपेत् ॥ (१४।२)

एवं गन्धकशुद्धिः स्यात्सर्वकार्येषु योजयेत् । (१५।१)

दरद:: शोधनमेषीक्षीरेण दरदमम्लवर्गैश्च भावितम् ॥ (१५।२)

सप्तवारं प्रयत्नेन शुद्धिमायाति निश्चितम् । (१६।१)

अथ दरदाद् रसाकृष्टिर् भवति तामपि दर्शयन्नाहनिम्बूरसैर्निम्बपत्ररसैर्वा याममात्रकम् ॥ (१६।२)

पिष्ट्वा दरदम् ऊर्ध्वं च पातयेत् सूतयुक्तिवत् । (१७।१)

ततः शुद्धरसं तस्मान्नीत्वा कार्येषु योजयेत् ॥ (१७।२)

नवविषकालकूटो वत्सनाभः शृङ्गकश्च प्रदीपकः । (१८।१)

हालाहलो ब्रह्मपुत्रो हारिद्रः सक्तुकस्तथा ॥ (१८।२)

सौराष्ट्रिक इति प्रोक्ता विषभेदा अमी नव । (१९।१)

सप्तोपविषअर्कसेहुण्डधत्तूरलाङ्गलीकरवीरकम् ॥ (१९।२)

गुञ्जाहिफेनावित्येताः सप्तोपविषजातयः । (२०।१)

मेर्चुर्य्:: मुखकरणएतैर् मर्दितः सूतश्छिन्नपक्षः प्रजायते ॥ (२०।२)

मुखं च जायते तस्य धातूंश्च ग्रसते क्षणात् । (२१।१)

अन्यदपि मुखकरणम् आहअथवा कटुकक्षारौ राजी लवणपञ्चकम् ॥ (२१।२)

रसोनो नवसारश्च शिग्रुश्चैकत्र चूर्णितैः । (२२।१)

समांशैः पारदादेतैर्जम्बीरेण द्रवेण वा ॥ (२२।२)

निम्बुतोयैः काञ्जिकैर्वा सोष्णखल्वे विमर्दयेत् । (२३।१)

अहोरात्रत्रयेण स्याद्रसे धातुचरं मुखम् ॥ (२३।२)

मेर्चुर्य्:: मुखकरणअथवा बिन्दुलीकीटै रसो मर्द्यस्त्रिवासरम् । (२४।१)

लवणाम्लैर्मुखं तस्य जायते धातुहृत्त्वरा ॥ (२४।२)

कच्छपयन्त्रअथ कच्छपयन्त्रेण गन्धजारणमुच्यते । (२५।१)

मृत्कुण्डे निक्षिपेत्तोयं तन्मध्ये च शरावकम् ॥ (२५।२)

महत्कुण्डपिधानाभं मध्ये मेखलया युतम् । (२६।१)

लिप्त्वा च मेखलामध्यं चूर्णेनात्र रसं क्षिपेत् ॥ (२६।२)

रसस्योपरि गन्धस्य रजो दद्यात्समांशकम् । (२७।१)

दत्त्वोपरि शरावं च भस्ममुद्रां प्रदापयेत् ॥ (२७।२)

तस्योपरि पुटं दद्याच्चतुर्भिर्गोमयोपलैः । (२८।१)

एवं पुनः पुनर्गन्धं षड्गुणं जारयेद्बुधः ॥ (२८।२)

गन्धे जीर्णे भवेत्सूतस्तीक्ष्णाग्निः सर्वकर्मसु । (२९।१)

मेर्चुर्य्:: मारणधूमसारं रसं तोरीं गन्धकं नवसादरम् ॥ (२९।२)

यामैकं मर्दयेदम्लैर्भागं कृत्वा समांशकम् । (३०।१)

काचकुप्यां विनिक्षिप्य तां च मृद्वस्त्रमुद्रया ॥ (३०।२)

विलिप्य परितो वक्त्रे मुद्रां दत्त्वा च शोषयेत् । (३१।१)

अधःसच्छिद्रपिठरीमध्ये कूपीं निवेशयेत् ॥ (३१।२)

पिठरीं वालुकापूरैर् भृत्वा चा कूपिकागलम् । (३२।१)

निवेश्य चुल्ल्यां तदधः कुर्याद्वह्निं शनैः शनैः ॥ (३२।२)

तस्मादप्यधिकं किंचित्पावकं ज्वालयेत्क्रमात् । (३३।१)

एवं द्वादशभिर् यामैर्म्रियते सूतकोत्तमः ॥ (३३।२)

स्फोटयेत्स्वाङ्गशीतं तमूर्ध्वगं गन्धकं त्यजेत् । (३४।१)

अधःस्थं मृतसूतं च सर्वकर्मसु योजयेत् ॥ (३४।२)

अन्यदपि रसमारणम् आहअपामार्गस्य बीजानां मूषायुग्मं प्रकल्पयेत् । (३५।१)

तत्संपुटे न्यसेत्सूतं मलयूदुग्धमिश्रितम् ॥ (३५।२)

द्रोणपुष्पीप्रसूनानि विडङ्गम् इरिमेदकः । (३६।१)

एतच्चूर्णमधऊर्ध्वं च दत्त्वा मुद्रां प्रदीयते ॥ (३६।२)

तं गोलं संधयेत् सम्यङ्मृन्मूषासंपुटे सुधीः । (३७।१)

मुद्रां दत्त्वा शोषयित्वा ततो गजपुटे पचेत् ॥ (३७।२)

एकमेकपुटेनैव जायते भस्म सूतकम् । (३८।१)

मेर्चुर्य्:: मारणकाष्ठोदुम्बरिकादुग्धै रसं किंचिद्विमर्दयेत् ॥ (३८।२)

तद्दुग्धघृष्टहिङ्गोश्च मूषायुग्मं प्रकल्पयेत् । (३९।१)

क्षिप्त्वा तत्संपुटे सूतं तत्र मुद्रां प्रदापयेत् ॥ (३९।२)

धृत्वा तं गोलकं प्राज्ञो मृन्मूषासंपुटेऽधिके । (४०।१)

पचेन्मृदुपुटेनैव सूतको याति भस्मताम् ॥ (४०।२)

मेर्चुर्य्:: मारणनागवल्लीरसैर्घृष्टः कर्कोटीकन्दगर्भितः । (४१।१)

मृण्मूषासंपुटे पक्त्वा सूतो यात्येव भस्मताम् ॥ (४१।२)

ज्वराङ्कुशखण्डितं मृगशृङ्गं च ज्वालामुख्या रसैः समम् । (४२।१)

रुद्ध्वा भाण्डे पचेच्चुल्ल्यां यामयुग्मं ततो नयेत् ॥ (४२।२)

अष्टांशं त्रिकटुं दद्यान्निष्कमात्रं च भक्षयेत् । (४३।१)

नागवल्लीरसैः सार्धं वातपित्तज्वरापहम् ॥ (४३।२)

अयं ज्वरांकुशो नाम रसः सर्वज्वरापहः । (४४।१)

ऐकाहिकं द्व्याहिकं च त्र्याहिकं वा न संशयः ॥ (४४।२)

अथ ज्वरारिरसःपारदं रसकं तालं तुत्थं टङ्कणगन्धकम् । (४५।१)

सर्वमेतत्समं शुद्धं कारवेल्लीरसैर् दिनम् ॥ (४५।२)

मर्दयेल्लेपयेत्तेन ताम्रपात्रोदरं भिषक् । (४६।१)

अङ्गुल्यर्धप्रमाणेन ततो रुद्ध्वा च तन्मुखम् ॥ (४६।२)

पचेत्तं वालुकायन्त्रे क्षिप्त्वा धान्यानि तन्मुखे ॥ (४७।०)

यदा स्फुटन्ति धान्यानि तदा सिद्धं विनिर्दिशेत् । (४८।१)

ततो नयेत्स्वाङ्गशीतं ताम्रपात्रोदराद्भिषक् ॥ (४८।२)

रसं ज्वरारिनामानं विचूर्ण्य मरिचैः समम् । (४९।१)

माषैकं पर्णखण्डेन भक्षयेन्नाशयेज्ज्वरम् ॥ (४९।२)

त्रिदिनैर्विषमं तीव्रमेकद्वित्रिचतुर्थकम् । (५०।१)

शीतारिरसतालकं तुत्थकं ताम्रं रसं गन्धं मनःशिलाम् ॥ (५०।२)

कर्षं कर्षं प्रयोक्तव्यं मर्दयेत् त्रिफलाम्बुभिः । (५१।१)

गोलं न्यसेत्संपुटके पुटं दद्यात्प्रयत्नतः ॥ (५१।२)

ततो नीत्वार्कदुग्धेन वज्रीदुग्धेन सप्तधा । (५२।१)

क्वाथेन दन्त्याः श्यामाया भावयेत्सप्तधा पुनः ॥ (५२।२)

माषमात्रं रसं दिव्यं पञ्चाशन्मरिचैर्युतम् । (५३।१)

गुडं गद्याणकं चैव तुलसीदलयुग्मकम् ॥ (५३।२)

भक्षयेत्त्रिदिनं भक्त्या शीतारिर्दुर्लभः परः । (५४।१)

पथ्यं दुग्धौदनं देयं विषमं शीतपूर्वकम् ॥ (५४।२)

दाहपूर्वं हरत्याशु तृतीयकचतुर्थकौ । (५५।१)

द्व्याहिकं सततं चैव वैवर्ण्यं च नियच्छति ॥ (५५।२)

ज्वरघ्नी गुटिकाभागैकः स्याद्रसाच्छुद्धाद् ऐलेयः पिप्पली शिवा । (५६।१)

आकारकरभो गन्धः कटुतैलेन शोधितः ॥ (५६।२)

फलानि चेन्द्रवारुण्याश्चतुर्भागमिता अमी । (५७।१)

एकत्र मर्दयेच्चूर्णमिन्द्रवारुणिकारसैः ॥ (५७।२)

माषोन्मितां गुटीं कृत्वा दद्यात्सर्वज्वरे बुधः । (५८।१)

छिन्नारसानुपानेन ज्वरघ्नी गुटिका मता ॥ (५८।२)

लोकनाथरसशुद्धो बुभुक्षितः सूतो भागद्वयमितो भवेत् । (५९।१)

तथा गन्धस्य भागौ द्वौ कुर्यात्कज्जलिकां तयोः ॥ (५९।२)

सूताच्चतुर्गुणेष्वेव कपर्देषु विनिक्षिपेत् । (६०।१)

भागैकं टङ्कणं दत्त्वा गोक्षीरेण विमर्दयेत् ॥ (६०।२)

तथा शङ्खस्य खण्डानां भागानष्टौ प्रकल्पयेत् । (६१।१)

क्षिपेत्सर्वं पुटस्यान्तश्चूर्णलिप्तशरावयोः ॥ (६१।२)

गर्ते हस्तोन्मिते धृत्वा पुटेद्गजपुटेन च । (६२।१)

स्वाङ्गशीतं समुद्धृत्य पिष्ट्वा तत्सर्वमेकतः ॥ (६२।२)

षड्गुञ्जासंमितं चूर्णमेकोनत्रिंशदूषणैः । (६३।१)

घृतेन वातजे दद्यान्नवनीतेन पित्तजे ॥ (६३।२)

क्षौद्रेण श्लेष्मजे दद्यादतीसारे क्षये तथा । (६४।१)

अरुचौ ग्रहणीरोगे कार्श्ये मन्दानले तथा ॥ (६४।२)

कासश्वासेषु गुल्मेषु लोकनाथरसो हितः । (६५।१)

तस्योपरि घृतान्नं च भुञ्जीत कवलत्रयम् ॥ (६५।२)

मञ्चे क्षणैकमुत्तानः शयीतानुपधानके । (६६।१)

अनम्लमन्नं सघृतं भुञ्जीत मधुरं दधि ॥ (६६।२)

प्रायेण जाङ्गलं मांसं प्रदेयं घृतपाचितम् । (६७।१)

सुदुग्धभक्तं दद्याच्च जातेऽग्नौ सांध्यभोजने ॥ (६७।२)

सघृतान्मुद्गवटकान्व्यञ्जनेष्ववचारयेत् । (६८।१)

तिलामलककल्केन स्नापयेत्सर्पिषाथवा ॥ (६८।२)

अभ्यञ्जयेत् सर्पिषा च स्नानं कोष्णोदकेन च । (६९।१)

क्वचित्तैलं न गृह्णीयान्न बिल्वं कारवेल्लकम् ॥ (६९।२)

वार्ताकं शफरीं चिञ्चां त्यजेद्व्यायाममैथुने । (७०।१)

मद्यं संधानकं हिङ्गु शुण्ठीं माषान्मसूरकान् ॥ (७०।२)

कूष्माण्डं राजिकां कोपं काञ्जिकं चैव वर्जयेत् । (७१।१)

त्यजेदयुक्तनिद्रां च कांस्यपात्रे च भोजनम् ॥ (७१।२)

ककारादियुतं सर्वं त्यजेच्छाकफलादिकम् । (७२।१)

पथ्योऽयं लोकनाथस्तु शुभनक्षत्रवासरे ॥ (७२।२)

पूर्णातिथौ सिते पक्षे जाते चन्द्रबले तथा । (७३।१)

पूजयित्वा लोकनाथं कुमारीं भोजयेत्ततः ॥ (७३।२)

दानं दत्त्वा द्विघटिकामध्ये ग्राह्यो रसोत्तमः । (७४।१)

रसाच्चेज् जायते तापस्तदा शर्करया युतम् ॥ (७४।२)

सत्त्वं गुडूच्या गृह्णीयाद्वंशरोचनया युतम् । (७५।१)

खर्जूरं दाडिमं द्राक्षाम् इक्षुखण्डानि चारयेत् ॥ (७५।२)

अरुचौ निस्तुषं धान्यं घृतभृष्टं सशर्करम् । (७६।१)

दद्यात्तथा ज्वरे धान्यगुडूचीक्वाथमाहरेत् ॥ (७६।२)

उशीरवासकक्वाथं दद्यात्समधुशर्करम् । (७७।१)

रक्तपित्ते कफे श्वासे कासे च स्वरसंक्षये ॥ (७७।२)

अग्निभृष्टजयाचूर्णं मधुना निशि दीयते । (७८।१)

निद्रानाशेऽतिसारे च ग्रहण्यां मन्दपावके ॥ (७८।२)

सौवर्चलाभयाकृष्णाचूर्णमुष्णोदकैः पिबेत् । (७९।१)

शूलेऽजीर्णे तथा कृष्णा मधुयुक्ता ज्वरे हिता ॥ (७९।२)

प्लीहोदरे वातरक्ते छर्द्यां चैव गुदाङ्कुरे । (८०।१)

नासिकादिषु रक्तेषु रसं दाडिमपुष्पजम् ॥ (८०।२)

दूर्वायाः स्वरसं नस्ये प्रदद्याच्छर्करायुतम् । (८१।१)

कोलमज्जा कणा बर्हिपक्षभस्म सशर्करम् ॥ (८१।२)

मधुना लेहयेच्छर्दिहिक्काकोपोपशान्तये । (८२।१)

विधिरेष प्रयोज्यस्तु सर्वस्मिन् पोट्टलीरसे ॥ (८२।२)

मृगाङ्के हेमगर्भे च मौक्तिकाख्येऽपरेषु च । (८३।१)

इत्ययं लोकनाथाख्यो रसः सर्वरुजो जयेत् ॥ (८३।२)

वराटभस्म मण्डूरं चूर्णयित्वा घृते पचेत् । (८४।१)

तत्समं मरिचं चूर्णं नागवल्ल्या विभावितम् ॥ (८४।२)

तच्चूर्णं मधुना लेह्यमथवा नवनीतकैः । (८५।१)

माषमात्रं क्षयं हन्ति यामे यामे च भक्षितम् ॥ (८५।२)

लोकनाथरसो ह्येष मण्डलाद्राजयक्ष्मनुत् । (८६।१)

मृगाङ्कभूर्जवत् तनुपत्त्राणि हेम्नः सूक्ष्माणि कारयेत् ॥ (८६।२)

तुल्यानि तानि सूतेन खल्वे क्षिप्त्वा विमर्दयेत् । (८७।१)

काञ्चनाररसेनैव ज्वालामुख्या रसेन वा ॥ (८७।२)

लाङ्गल्या वा रसैस्तावद्यावद्भवति पिष्टिका । (८८।१)

ततो हेम्नश्चतुर्थांशं टङ्कणं तत्र निक्षिपेत् ॥ (८८।२)

पिष्टमौक्तिकचूर्णं च हेमद्विगुणमावपेत् । (८९।१)

तेषु सर्वसमं गन्धं क्षिप्त्वा चैकत्र मर्दयेत् ॥ (८९।२)

तेषां कृत्वा ततो गोलं वासोभिः परिवेष्टयेत् । (९०।१)

पश्चान्मृदा वेष्टयित्वा शोषयित्वा च धारयेत् ॥ (९०।२)

शरावसंपुटस्यान्तस्तत्र मुद्रां प्रदापयेत् । (९१।१)

लवणापूरिते भाण्डे धारयेत्तं च संपुटम् ॥ (९१।२)

मुद्रां दत्त्वा शोषयित्वा बहुभिर्गोमयैः पुटेत् । (९२।१)

ततः शीते समाहृत्य गन्धं सूतसमं क्षिपेत् ॥ (९२।२)

घृष्ट्वा च पूर्ववत्खल्वे पुटेद्गजपुटेन च । (९३।१)

स्वाङ्गशीतं ततो नीत्वा गुञ्जायुग्मं प्रयोजयेत् ॥ (९३।२)

अष्टभिर्मरिचैर्युक्तः कृष्णात्रययुतोऽथवा । (९४।१)

विलोक्य देयो दोषादीनेकैका रसरक्तिका ॥ (९४।२)

सर्पिषा मधुना वापि दद्याद्दोषाद्यपेक्षया । (९५।१)

लोकनाथसमं पथ्यं कुर्यात्स्वस्थमनाः शुचिः ॥ (९५।२)

श्लेष्माणं ग्रहणीं कासं श्वासं क्षयमरोचकम् । (९६।१)

मृगाङ्कोऽयं रसो हन्यात्कृशत्वं बलहीनताम् ॥ (९६।२)

क्षयश्वासादौ हेमगर्भपोट्टलीरसःसूतात्पादप्रमाणेन हेम्नः पिष्टं प्रकल्पयेत् । (९७।१)

तयोः स्वाद्द्विगुणो गन्धो मर्दयेत्काञ्चनारकैः ॥ (९७।२)

कृत्वा गोलं क्षिपेन्मूषासंपुटे मुद्रयेत्ततः । (९८।१)

पचेद्भूधरयन्त्रेण वासरत्रितयं बुधः ॥ (९८।२)

तत उद्धृत्य तत्सर्वं दद्याद्गन्धं च तत्समम् । (९९।१)

मर्दयेदार्द्रकरसैश् चित्रकस्वरसेन च ॥ (९९।२)

स्थूलपीतवराटांश्च पूरयेत्तेन युक्तितः । (१००।१)

एतस्मादौषधात्कुर्याद् अष्टमांशेन टङ्कणम् ॥ (१००।२)

टङ्कणार्धं विषं दत्त्वा पिष्ट्वा सेहुण्डदुग्धकैः । (१०१।१)

मुद्रयेत्तेन कल्केन वराटानां मुखानि च ॥ (१०१।२)

भाण्डे चूर्णप्रलिप्ते च धृत्वा मुद्रां प्रदापयेत् । (१०२।१)

गर्ते हस्तोन्मिते धृत्वा पुटेद्गजपुटेन च ॥ (१०२।२)

स्वाङ्गशीतं रसं ज्ञात्वा प्रदद्याल्लोकनाथवत् । (१०३।१)

पथ्यं मृगाङ्कवज्ज्ञेयं त्रिदिनं लवणं त्यजेत् ॥ (१०३।२)

यदा छर्दिर्भवेत्तस्य दद्याच्छिन्नाशृतं तदा । (१०४।१)

मधुयुक्तं तथा श्लेष्मकोपे दद्यादुडार्द्रकम् ॥ (१०४।२)

विरेके भर्जिता भङ्गा प्रदेया दधिसंयुता । (१०५।१)

जयेत्कासं क्षयं श्वासं ग्रहणीमरुचिं तथा ॥ (१०५।२)

अग्निं च कुरुते दीप्तं कफवातं नियच्छति । (१०६।१)

हेमगर्भः परो ज्ञेयो रसः पोट्टलिकाभिधः ॥ (१०६।२)

अथ द्वितीयो हेमगर्भपोट्टलीरसःरसस्य भागाश्चत्वारस्तावन्तः कनकस्य च । (१०७।१)

तयोश्च पिष्टिकां कृत्वा गन्धो द्वादशभागिकः ॥ (१०७।२)

कुर्यात्कज्जलिकां तेषां मुक्ताभागाश्च षोडश । (१०८।१)

चतुर्विंशच्च शङ्खस्य भागैकं टङ्कणस्य च ॥ (१०८।२)

एकत्र मर्दयेत्सर्वं पक्वनिम्बूकजै रसैः । (१०९।१)

कृत्वा तेषां ततो गोलं मूषासंपुटके न्यसेत् ॥ (१०९।२)

मुद्रां दत्त्वा ततो हस्तमात्रे गर्ते च गोमयैः । (११०।१)

पुटेद्गजपुटेनैव स्वाङ्गशीतं समुद्धरेत् ॥ (११०।२)

पिष्ट्वा गुञ्जाचतुर्मानं दद्याद्गव्याज्यसंयुतम् । (१११।१)

एकोनत्रिंशदुन्मानमरिचैः सह दीयते ॥ (१११।२)

राजते मृन्मये पात्रे काचजे वावलेहयेत् । (११२।१)

लोकनाथसमं पथ्यं कुर्याच्च स्वस्थमानसः ॥ (११२।२)

कासे श्वासे क्षये वाते कफे ग्रहणिकागदे । (११३।१)

अतीसारे प्रयोक्तव्या पोट्टली हेमगर्भिका ॥ (११३।२)

ज्वराङ्कुशशुद्धसूतो विषं गन्धः प्रत्येकं शाणसंमितम् । (११४।१)

धूर्तबीजं त्रिशाणं स्यात्सर्वेभ्यो द्विगुणा भवेत् ॥ (११४।२)

हेमाह्वा कारयेदेषां सूक्ष्मं चूर्णं प्रयत्नतः । (११५।१)

देयं जम्बीरमज्जाभिश्चूर्णं गुञ्जाद्वयोन्मितम् ॥ (११५।२)

आर्द्रकस्वरसैर् वापि ज्वरं हन्ति त्रिदोषजम् । (११६।१)

ऐकाहिकं द्व्याहिकं वा त्र्याहिकं वा चतुर्थकम् ॥ (११६।२)

विषमं च ज्वरं हन्याद्विख्यातोऽयं ज्वराङ्कुशः । (११७।२)

आनन्दभैरवदरदं वत्सनाभं च मरिचं टङ्कणं कणाम् ॥ (११७।३)

चूर्णयेत्समभागेन रसो ह्यानन्दभैरवः । (११८।१)

गुञ्जैकं वा द्विगुञ्जं वा बलं ज्ञात्वा प्रयोजयेत् ॥ (११८।२)

मधुना लेहयेच्चानु कुटजस्य फलं त्वचम् । (११९।१)

चूर्णितं कर्षमात्रं तु त्रिदोषोत्थातिसारजित् ॥ (११९।२)

दध्यन्नं दापयेत्पथ्यं गवाज्यं तक्रमेव च । (१२०।१)

पिपासायां जलं शीतं विजया च हिता निशि ॥ (१२०।२)

लघुसूचिकाभरणविषं पलमितं सूतः शाणिकश्चूर्णयेद्द्वयम् । (१२१।१)

तच्चूर्णं संपुटे क्षिप्त्वा काचलिप्तशरावयोः ॥ (१२१।२)

मुद्रां दत्त्वा च संशोष्य ततश्चुल्ल्यां निवेशयेत् । (१२२।१)

वह्निं शनैः शनैः कुर्यात्प्रहरद्वयसंख्यया ॥ (१२२।२)

तत उद्घाटयेन्मुद्राम् उपरिस्थां शरावकात् । (१२३।१)

संलग्नो यो भवेत्सूतस्तं गृह्णीयाच्छनैः शनैः ॥ (१२३।२)

वायुस्पर्शो यथा न स्यात्तथा कुप्यां निवेशयेत् । (१२४।१)

यावत्सूच्या मुखे लग्नं कुप्या निर्याति भेषजम् ॥ (१२४।२)

तावन्मात्रो रसो देयो मूर्छिते संनिपातिनि । (१२५।१)

क्षुरेण प्रच्छिते मूर्ध्नि तत्राङ्गुल्या च घर्षयेत् ॥ (१२५।२)

रक्तभेषजसंपर्कान्मूर्छितोऽपि हि जीवति । (१२६।१)

तथैव सर्पदष्टस्तु मृतावस्थोऽपि जीवति ॥ (१२६।२)

यदा तापो भवेत्तस्य मधुरं तत्र दीयते । (१२७।१)

जलबन्धुरससूतभस्मसमं गन्धं धात्र्या दद्यान्मनःशिला ॥ (१२७।२)

माक्षिकं पिप्पली व्योषं प्रत्येकं शिलया समम् । (१२८।१)

चूर्णयेद्भावयेत् पित्तैर् मत्स्यमायूरसंभवैः ॥ (१२८।२)

सप्तधा भावयेच्छुष्कं देयं गुञ्जाद्वयं हितम् । (१२९।१)

तालपर्णीरसश्चानु पञ्चकोलशृतोऽथवा ॥ (१२९।२)

जलबन्धुरसो नाम संनिपातं नियच्छति । (१३०।१)

जलयोगश्च कर्तव्यस्तेन वीर्यं भवेद्रसे ॥ (१३०।२)

पञ्चवक्त्ररसःशुद्धं सूतं विषं गन्धं मरिचं टङ्कणं कणाम् । (१३१।१)

मर्दयेद्धूर्तजद्रावैर्दिनमेकं च शोषयेत् ॥ (१३१।२)

पञ्चवक्त्रो रसो नाम द्विगुञ्जः संनिपातजित् । (१३२।१)

अर्कमूलकषायं तु सत्र्यूषम् अनुपाययेत् ॥ (१३२।२)

युक्तं दध्योदनं पथ्यं जलयोगं च कारयेत् । (१३३।१)

रसेनानेन शाम्यन्ति सक्षौद्रेण कफोद्भवाः ॥ (१३३।२)

मध्वार्द्रकरसं चानुपिबेद् अग्निविवृद्धये । (१३४।१)

यथेष्टं घृतमांसाशी शक्तो भवति पावकः ॥ (१३४।२)

उन्मत्तरसं गन्धकतुल्यांशं धत्तूरफलजद्रवैः । (१३५।१)

मर्दयेद्दिनमेकं तु तत्तुल्यं त्रिकटु क्षिपेत् ॥ (१३५।२)

उन्मत्ताख्यो रसो नाम्ना नस्ये स्यात्संनिपातजित् । (१३६।१)

निस्त्वग्जैपालबीजं च दशनिष्कं विचूर्णयेत् ॥ (१३६।२)

मरिचं पिप्पलीं सूतं प्रतिनिष्कं विमिश्रयेत् । (१३७।१)

भाव्यो जम्बीरजैर्द्रावैः सप्ताहं संप्रयत्नतः ॥ (१३७।२)

रसोऽयमञ्जने दत्तः संनिपातं विनाशयेत् । (१३८।१)

महानाराचसूतं टङ्कणकं तुल्यं मरिचं सूततुल्यकम् ॥ (१३८।२)

गन्धकं पिप्पलीं शुण्ठीं द्वौ द्वौ भागौ विचूर्णयेत् । (१३९।१)

सर्वतुल्यं क्षिपेद् दन्तीबीजं निस्तुषितं भिषक् ॥ (१३९।२)

द्विगुञ्जं रेचनं सिद्धं नाराचोऽयं महारसः । (१४०।१)

आध्मानं मलविष्टम्भानुदावर्तं च नाशयेत् ॥ (१४०।२)

अथ इच्छाभेदी रसः शूलादौदरदं टङ्कणं शुण्ठी पिप्पली चैककार्षिका । (१४१।१)

हेमाह्वा पलमात्रा स्याद्दन्तीबीजं च तत्समम् ॥ (१४१।२)

विचूर्ण्यैकत्र सर्वाणि गोदुग्धेनैव साधयेत् । (१४२।१)

त्रिगुञ्जं रेचनं दद्याद्विष्टम्भाध्मानरोगिषु ॥ (१४२।२)

हेमन्तकुसुमाकररसःद्वौ भागौ हेमभूतेश्च गगनं चापि तत्समम् । (१४३।१)

लोहभस्म त्रयो भागाश्चत्वारो रसभस्मनः ॥ (१४३।२)

वङ्गभस्म त्रिभागं स्यात्सर्वमेकत्र मर्दयेत् । (१४४।१)

प्रवालं मौक्तिकं चैव रससाम्येन दापयेत् ॥ (१४४।२)

भावनां गव्यदुग्धेन रसैर्घृष्ट्वाटरूषकैः । (१४५।१)

हरिद्रावारिणा चैव मोचकन्दरसेन च ॥ (१४५।२)

शतपत्ररसेनापि मालत्याः स्वरसेन च । (१४६।१)

पश्चान्मृगमदश् चन्द्रतुलसीरसभावितः ॥ (१४६।२)

कुसुमाकर इत्येष वसन्तपदपूर्वकः । (१४७।१)

गुञ्जाद्वयं ददीतास्य मधुना सर्वमेहनुत् ॥ (१४७।२)

सिताचन्दनसंयुक्तश् चाम्लपित्तादिरोगजित् । (१४८।१)

राजमृगाङ्कसूतभस्म त्रयो भागा भागैकं हेमभस्मकम् ॥ (१४८।२)

मृतताम्रस्य भागैकं शिलागन्धकतालकम् । (१४९।१)

प्रतिभागद्वयं शुद्धमेकीकृत्य विचूर्णयेत् ॥ (१४९।२)

वराटान्पूरयेत्तेन छागीक्षीरेण टङ्कणम् । (१५०।१)

पिष्ट्वा तेन मुखं रुद्ध्वा मृद्भाण्डे तन्निरोधयेत् ॥ (१५०।२)

शुष्कं गजपुटं पक्त्वा चूर्णयेत्स्वाङ्गशीतलम् । (१५१।१)

रसो राजमृगाङ्कोऽयं चतुर्गुञ्जः क्षयापहः ॥ (१५१।२)

दशपिप्पलिकाक्षौद्रैर् एकोनत्रिंशदूषणैः । (१५२।१)

सघृतं दापयेत्पथ्यं स्त्रीकोपाग्निश्रमांस्त्यजेत् ॥ (१५२।२)

पथ्यं वा लघुमांसानि राजरोगप्रशान्तये । (१५३।१)

अथाग्निनामा रसः क्षयश्वासादौशुद्धं सूतं द्विधा गन्धं कुर्यात्खल्वेन कज्जलीम् ॥ (१५३।२)

तयोः समं तीक्ष्णचूर्णं मर्दयेत्कन्यकाद्रवैः । (१५४।१)

द्वियामान्ते कृतं गोलं ताम्रपात्रे विनिक्षिपेत् ॥ (१५४।२)

आच्छाद्यैरण्डपत्रेण यामार्धेऽत्युष्णता भवेत् । (१५५।१)

धान्यराशौ न्यसेत्पश्चादहोरात्रात्समुद्धरेत् ॥ (१५५।२)

संचूर्ण्य गालयेद्वस्त्रे सत्यं वारितरं भवेत् । (१५६।१)

भावयेत्कन्यकाद्रावैः सप्तधा भृङ्गजैस्तथा ॥ (१५६।२)

काकमाचीकुरण्टोत्थद्रवैर् मुण्ड्यापुनर्नवैः । (१५७।१)

सहदेव्यमृतानीलीनिर्गुण्डीचित्रजैस्तथा ॥ (१५७।२)

सप्तधा तु पृथग्द्रावैर् भाव्यं शोष्यं तथातपे । (१५८।१)

सिद्धयोगो ह्ययं ख्यातः सिद्धानां च मुखागतः ॥ (१५८।२)

अनुभूतो मया सत्यं सर्वरोगगणापहः । (१५९।१)

स्वर्णादीन्मारयेदेवं चूर्णीकृत्य तु लोहवत् ॥ (१५९।२)

त्रिफलामधुसंयुक्तः सर्वरोगेषु योजयेत् । (१६०।१)

त्रिकटुत्रिफलैलाभिर्जातीफललवङ्गकैः ॥ (१६०।२)

नवभागोन्मितैरेतैः समः पूर्वरसो भवेत् । (१६१।१)

संचूर्ण्य लोडयेत्क्षौद्रैर्भक्ष्यं निष्कद्वयं द्वयम् ॥ (१६१।२)

स्वयमग्निरसो नाम्ना क्षयकासनिकृन्तनः । (१६२।१)

अमृतार्णवरसःपारदं गन्धकं शुद्धं मृतलोहं च टङ्कणम् ॥ (१६२।२)

रास्नाविडङ्गत्रिफला देवदारु कटुत्रयम् । (१६३।१)

अमृता पद्मकं क्षौद्रं विश्वं तुल्यांशचूर्णितम् ॥ (१६३।२)

त्रिगुञ्जं सर्वकासार्तः सेवयेद् अमृतार्णवम् । (१६४।१)

अथ सूर्यावर्तो रसः श्वासेसूतार्धो गन्धको मर्द्यो यामैकं कन्यकाद्रवैः ॥ (१६४।२)

द्वयोस्तुल्यं ताम्रपत्रं पूर्वकल्केन लेपयेत् । (१६५।१)

दिनैकं स्थालिकायन्त्रे पक्वमादाय चूर्णयेत् ॥ (१६५।२)

सूर्यावर्तो रसो ह्येष द्विगुञ्जः श्वासजिद्भवेत् । (१६६।१)

स्वच्छन्दभैरवशुद्धं सूतं मृतं लोहं ताप्यं गन्धकतालके ॥ (१६६।२)

पथ्याग्निमन्थं निर्गुण्डी त्र्यूषणं टङ्कणं विषम् । (१६७।१)

तुल्यांशं मर्दयेत्खल्वे दिनं निर्गुण्डिकाद्रवैः ॥ (१६७।२)

मुण्डीद्रावैर् दिनैकं तु द्विगुञ्जं वटकीकृतम् । (१६८।१)

भक्षयेद्वातरोगार्तो नाम्ना स्वच्छन्दभैरवः ॥ (१६८।२)

रामामृतादेवदारुशुण्ठीवातारिजं शृतम् । (१६९।१)

सगुग्गुलुं पिबेत् कोष्णम् अनुपानं सुखावहम् ॥ (१६९।२)

हंसपोट्टलीदग्ध्वा कपर्दकं पिष्ट्वा त्र्यूषणं टङ्कणं विषम् । (१७०।१)

गन्धकं शुद्धसूतं च तुल्यं जम्बीरजैर्द्रवैः ॥ (१७०।२)

मर्दयेद्भक्षयेन्माषं मरिचाज्यं लिहेदनु । (१७१।१)

निहन्ति ग्रहणीरोगं पथ्यं तक्रौदनं हितम् ॥ (१७१।२)

अथ त्रिविक्रमरसः अश्मर्याम्मृतं ताम्रम् अजाक्षीरैः पाच्यं तुल्यैर्गतद्रवम् । (१७२।१)

तत्ताम्रं शुद्धसूतं च गन्धकं च समं समम् ॥ (१७२।२)

निर्गुण्डीस्वरसैर्मर्द्यं तद्गोलं संधयेद्दिनम् । (१७३।१)

यामैकं वालुकायन्त्रे पाच्यं भोज्यं द्विगुञ्जकम् ॥ (१७३।२)

बीजपूरकमूलं तु सजलं चानुपाययेत् । (१७४।१)

रसस्त्रिविक्रमो नाम्ना मासैकेनाश्मरीप्रणुत् ॥ (१७४।२)

सर्वकुष्ठादौ महातालेश्वरसःतालं ताप्यं शिला सूतं शुद्धं सैन्धवटङ्कणे । (१७५।१)

समांशं चूर्णयेत् खल्वे सूताद्द्विगुणगन्धकम् ॥ (१७५।२)

गन्धतुल्यं मृतं ताम्रं जम्बीरैर् दिनपञ्चकम् । (१७६।१)

मर्द्यं षड्भिः पुटैः पाच्यं भूधरे संपुटोदरे ॥ (१७६।२)

पुटे पुटे द्रवैर्मर्द्यं सर्वमेतत्तु षट्पलम् । (१७७।१)

द्विपलं मारितं ताम्रं लोहभस्म चतुष्पलम् ॥ (१७७।२)

जम्बीराम्लेन तत्सर्वं दिनं मर्द्यं पुटेल्लघु । (१७८।१)

त्रिंशदंशं विषं चास्य क्षिप्त्वा सर्वं विचूर्णयेत् ॥ (१७८।२)

माहिषाज्येन संमिश्रं निष्कार्धं भक्षयेत्सदा । (१७९।१)

मध्वाज्यैर् वाकुचीचूर्णं कर्षमात्रं लिहेदनु ॥ (१७९।२)

सर्वकुष्ठानि हन्त्याशु महातालेश्वरो रसः । (१८०।१)

अथ कुष्ठकुठारो रसःभस्मसूतसमो गन्धो मृतायस्ताम्रगुग्गुलून् ॥ (१८०।२)

त्रिफला च महानिम्बश्चित्रकश्च शिलाजतु । (१८१।१)

इत्येतच्चूर्णितं कुर्यात्प्रत्येकं शाणषोडश ॥ (१८१।२)

चतुःषष्टिः करञ्जस्य बीजचूर्णं प्रकल्पयेत् । (१८२।१)

चतुःषष्टिर्मृतं चाभ्रं मध्वाज्याभ्यां विलोडयेत् ॥ (१८२।२)

स्निग्धभाण्डे धृतं खादेद्द्विनिष्कं सर्वकुष्ठनुत् । (१८३।१)

रसः कुष्ठकुठारोऽयं गलत्कुष्ठनिवारणः ॥ (१८३।२)

उदयादित्यशुद्धं सूतं द्विधा गन्धं मर्द्यं कन्याद्रवैर्दिनम् । (१८४।१)

तद्गोलं पिठरीमध्ये ताम्रपात्रेण रोधयेत् ॥ (१८४।२)

सूतकाद्द्विगुणेनैव शुद्धेनाधोमुखेन च । (१८५।१)

पार्श्वे भस्म निधायाथ पात्रोर्ध्वं गोमयं जलम् ॥ (१८५।२)

किंचित्किंचित् प्रदातव्यं चुल्ल्यां यामद्वयं पचेत् । (१८६।१)

चण्डाग्निना तदुद्धृत्य स्वाङ्गशीतं विचूर्णयेत् ॥ (१८६।२)

काष्ठोदुम्बरिकावह्नित्रिफलाराजवृक्षकम् । (१८७।१)

विडङ्गं वाकुचीबीजं क्वाथयेत्तेन भावयेत् ॥ (१८७।२)

दिनैकमुदयादित्यो रसो देयो द्विगुञ्जकः । (१८८।१)

विचर्चिकां दद्रुकुष्ठं वातरक्तं च नाशयेत् ॥ (१८८।२)

अनुपानं च कर्तव्यं वाकुचीफलचूर्णकम् । (१८९।१)

खदिरस्य कषायेण समेन परिपाचितम् ॥ (१८९।२)

त्रिशाणं तद्गवां क्षीरैः क्वाथैर्वा त्रैफलैः पिबेत् । (१९०।१)

त्रिदिनान्ते भवेत्स्फोटः सप्ताहाद्वा किलासके ॥ (१९०।२)

नीलीं गुञ्जां च कासीसं धत्तूरं हंसपादिकाम् । (१९१।१)

सूर्यभक्तां च चाङ्गेरीं पिष्ट्वा मूलात्प्रलेपयेत् ॥ (१९१।२)

स्फोटस्थानप्रशान्त्यर्थं सप्तरात्रं पुनः पुनः । (१९२।१)

श्वेतकुष्ठं निहन्त्याशु साध्यासाध्यं न संशयः ॥ (१९२।२)

अपरः श्वित्रलेपोऽपि कथ्यतेऽत्र भिषग्वरैः । (१९३।१)

गुञ्जाफलाग्निचूर्णं च लेपितं श्वेतकुष्ठनुत् ॥ (१९३।२)

शिलापामार्गभस्मापि लिप्तं श्वित्रं विनाशयेत् । (१९४।१)

सर्वेश्वरशुद्धं सूतं चतुर्गन्धं पलं यामं विचूर्णयेत् ॥ (१९४।२)

मृतताम्राभ्रलोहानां दरदस्य पलं पलम् । (१९५।१)

सुवर्णं रजतं चैव प्रत्येकं दशनिष्ककम् ॥ (१९५।२)

माषैकं मृतवज्रं च तालं शुद्धं पलद्वयम् । (१९६।१)

जम्बीरोन्मत्तवासाभिः स्नुह्यर्कविषमुष्टिभिः ॥ (१९६।२)

मर्द्यं हयारिजैर् द्रावैः प्रत्येकेन दिनंदिनम् । (१९७।१)

एवं सप्तदिनं मर्द्यं तद्गोलं वस्त्रवेष्टितम् ॥ (१९७।२)

वालुकायन्त्रगं स्वेद्यं त्रिदिनं लघुवह्निना । (१९८।१)

आदाय चूर्णयेच्छ्लक्ष्णं पलैकं योजयेद्विषम् ॥ (१९८।२)

द्विपलं पिप्पलीचूर्णं मिश्रं सर्वेश्वरो रसः । (१९९।१)

द्विगुञ्जो लिह्यते क्षौद्रैः सुप्तिमण्डलकुष्ठनुत् ॥ (१९९।२)

वाकुची देवकाष्ठं च कर्षमात्रं सुचूर्णयेत् । (२००।१)

लिहेदैरण्डतैलाक्तमनुपानं सुखावहम् ॥ (२००।२)

अथ सुप्त्यादौ स्वर्णक्षीरीरसःहेमाह्वां पञ्चपलिकां क्षिप्त्वा तक्रघटे पचेत् । (२०१।१)

तक्रे जीर्णे समुद्धृत्य पुनः क्षीरघटे पचेत् ॥ (२०१।२)

क्षीरे जीर्णे समुद्धृत्य क्षालयित्वा विशोधयेत् । (२०२।१)

तच्चूर्णं पञ्चपलिकं मरिचानां पलद्वयम् ॥ (२०२।२)

पलैकं मूर्छितं सूतमेकीकृत्य तु भक्षयेत् । (२०३।१)

निष्कैकं सुप्तिकुष्ठार्तः स्वर्णक्षीरीरसो ह्ययम् ॥ (२०३।२)

अथे मेहबद्धो रसः प्रमेहेभस्मसूतं मृतं कान्तं मुण्डभस्म शिलाजतु । (२०४।१)

शुद्धं ताप्यं शिला व्योम त्रिफलां कोलबीजकम् ॥ (२०४।२)

कपित्थं रजनीचूर्णं भृङ्गराजेन भावयेत् । (२०५।१)

त्रिंशद्वारं विशोष्याथ मधुयुक्तं लिहेत्सदा ॥ (२०५।२)

निष्कमात्रो हरेन्मेहान्मेहबद्धो रसो महान् । (२०६।१)

महानिम्बस्य बीजानि पिष्ट्वा षट्संमितानि च ॥ (२०६।२)

पलतण्डुलतोयेन घृतनिष्कद्वयेन च । (२०७।१)

एकीकृत्य पिबेच्चानु हन्ति मेहं चिरंतनम् ॥ (२०७।२)

अथ महावह्निरसम् आहचतुःसूतस्य गन्धाष्टौ रजनी त्रिफला शिवा । (२०८।१)

प्रत्येकं च द्विभागं स्यात् त्रिवृज्जैपालचित्रकम् ॥ (२०८।२)

प्रत्येकं च त्रिभागं स्यात्त्र्यूषं दन्ती च जीरकम् । (२०९।१)

प्रत्येकमष्टभागं स्यादेकीकृत्य विचूर्णयेत् ॥ (२०९।२)

जयन्तीस्नुक्पयोभृङ्गवह्निवातारितैलकैः । (२१०।१)

प्रत्येकेन क्रमाद्भाव्यं सप्तवारं पृथक्पृथक् ॥ (२१०।२)

महावह्निरसो नाम निष्कमुष्णजलैः पिबेत् । (२११।१)

विरेचनं भवेत्तेन तक्रभक्तं ससैन्धवम् ॥ (२११।२)

दिनान्ते दापयेत्पथ्यं वर्जयेच्छीतलं जलम् । (२१२।१)

सर्वोदरहरः प्रोक्तो मूढवातहरः परः ॥ (२१२।२)

अथ विध्याधरो रसः गुल्मप्लीहादौगन्धकं तालकं ताप्यं मृतताम्रं मनःशिलाम् । (२१३।१)

शुद्धं सूतं च तुल्यांशं मर्दयेद्भावयेद्दिनम् ॥ (२१३।२)

पिप्पल्यास्तु कषायेण वज्रक्षीरेण भावयेत् । (२१४।१)

निष्कार्धं भक्षयेत् क्षौद्रैर्गुल्मं प्लीहादिकं जयेत् ॥ (२१४।२)

रसो विद्याधरो नाम गोमूत्रं च पिबेदनु । (२१५।१)

अत्र त्रिनेत्रो रसः पक्तिशूलादौटङ्कणं हारिणं शृङ्गं स्वर्णं शुल्बं मृतं रसम् ॥ (२१५।२)

दिनैकमार्द्रकद्रावैर् मर्द्यं रुद्ध्वा पुटे पचेत् । (२१६।१)

त्रिनेत्राख्यरसस्यैकं माषं मध्वाज्यकैर्लिहेत् ॥ (२१६।२)

सैन्धवं जीरकं हिङ्गु मध्वाज्याभ्यां लिहेदनु । (२१७।१)

पक्तिशूलहरः ख्यातो मासमात्रान्न संशयः ॥ (२१७।२)

अथ शूलगजकेसरीरसः शूलेशुद्धं सूतं द्विधा गन्धं यामैकं मर्दयेद् दृढम् । (२१८।१)

द्वयोस्तुल्यं शुद्धताम्रं संपुटे तन्निरोधयेत् ॥ (२१८।२)

ऊर्ध्वाधो लवणं दत्त्वा मृद्भाण्डे धारयेद् भिषक् । (२१९।१)

ततो गजपुटे पक्त्वा स्वाङ्गशीतं समुद्धरेत् ॥ (२१९।२)

संपुटं चूर्णयेत्सूक्ष्मं पर्णखण्डे द्विगुञ्जकम् । (२२०।१)

भक्षयेत्सर्वशूलार्तो हिङ्गु शुण्ठी च जीरकम् ॥ (२२०।२)

वचामरिचजं चूर्णं कर्षमुष्णजलैः पिबेत् । (२२१।१)

असाध्यं नाशयेच्छूलं रसोऽयं गजकेसरी ॥ (२२१।२)

अग्नितुण्डवटीशुद्धं सूतं विषं गन्धमजमोदां फलत्रयम् । (२२२।१)

स्वर्जिक्षारं यवक्षारं वह्निसैन्धवजीरकम् ॥ (२२२।२)

सौवर्चलं विडङ्गानि सामुद्रं त्र्यूषणं समम् । (२२३।१)

विषमुष्टिं सर्वतुल्यं जम्बीराम्लेन मर्दयेत् ॥ (२२३।२)

मरिचाभां वटीं खादेद्वह्निमान्द्यप्रशान्तये । (२२४।१)

अथाजीर्णकण्टको रसःशुद्धं सूतं विषं गन्धं समं सर्वं विचूर्णयेत् ॥ (२२४।२)

मरिचं सर्वतुल्यांशं कण्टकार्याः फलद्रवैः । (२२५।१)

मर्दयेद्भावयेत्सर्वमेकविंशतिवारकम् ॥ (२२५।२)

वटीं गुञ्जात्रयं खादेत्सर्वाजीर्णप्रशान्तये । (२२६।१)

अजीर्णकण्टकः सोऽयं रसो हन्ति विषूचिकाम् ॥ (२२६।२)

मन्थानभैरवमृतं सूतं मृतं ताम्रं हिङ्गु पुष्करमूलकम् । (२२७।१)

सैन्धवं गन्धकं तालं कटुकीं चूर्णयेत्समम् ॥ (२२७।२)

पुनर्नवादेवदालीनिर्गुण्डीतण्डुलीयकैः । (२२८।१)

तिक्तकोशातकीद्रावैर्दिनैकं मर्दयेद्दृढम् ॥ (२२८।२)

माषमात्रं लिहेत्क्षौद्रै रसं मन्थानभैरवम् । (२२९।१)

कफरोगप्रशान्त्यर्थं निम्बक्वाथं पिबेदनु ॥ (२२९।२)

वातनाशनरससूतहाटकवज्राणि ताम्रं लोहं च माक्षिकम् । (२३०।१)

तालं नीलाञ्जनं तुत्थमहिफेनं समांशकम् ॥ (२३०।२)

पञ्चानां लवणानां च भागमेकं विमर्दयेत् । (२३१।१)

वज्रीक्षीरैर्दिनैकं तु रुद्ध्वाधो भूधरे पचेत् ॥ (२३१।२)

माषैकमार्द्रकद्रावैर्लेहयेद्वातनाशनम् । (२३२।१)

पिप्पलीमूलजक्वाथं सकृष्णमनुपाययेत् ॥ (२३२।२)

सर्वान्वातविकारांस्तु निहन्त्याक्षेपकादिकान् । (२३३।१)

अथ कनकसुन्दरः संनिपातादौकनकस्याष्टशाणाः स्युः सूतो द्वादशभिर्मतः ॥ (२३३।२)

गन्धोऽपि द्वादश प्रोक्तस्ताम्रं शाणद्वयोन्मितम् । (२३४।१)

अभ्रकं स्याच्चतुःशाणं माक्षिकं च द्विशाणिकम् ॥ (२३४।२)

वङ्गो द्विशाणः सौवीरं त्रिशाणं लोहमष्टकम् । (२३५।१)

विषं त्रिशाणिकं कृत्वा लाङ्गली पलसंमिता ॥ (२३५।२)

मर्दयेद्दिनमेकं तु रसैरम्लफलोद्भवैः । (२३६।१)

दद्यान्मृदुपुटं वह्नौ ततः सूक्ष्मं विचूर्णयेत् ॥ (२३६।२)

माषमात्रो रसो देयः संनिपाते सुदारुणे । (२३७।१)

आर्द्रकस्वरसेनैव रसोनस्य रसेन वा ॥ (२३७।२)

किलासं सर्वकुष्ठानि विसर्पं च भगन्दरम् । (२३८।१)

ज्वरं गरमजीर्णं च जयेद्रोगहरो रसः ॥ (२३८।२)

संनिपातभैरवरसो गन्धस्त्रिकर्षः स्यात् कुर्यात्कज्जलिकां तयोः । (२३९।१)

ताम्रतारारवङ्गाहिसाराश् चैकैककार्षिकाः ॥ (२३९।२)

शिग्रुज्वालामुखीशुण्ठीबिल्वेभ्यस् तण्डुलीयकान् । (२४०।१)

प्रत्येकं स्वरसैः कुर्याद्यामैकैकं विमर्दनम् ॥ (२४०।२)

कृत्वा गोलं वृतं वस्त्रे लवणापूरिते न्यसेत् । (२४१।१)

काचभाण्डे ततः स्थाल्यां काचकूपीं निवेशयेत् ॥ (२४१।२)

वालुकाभिः प्रपूर्याथ वह्निर्यामद्वयं भवेत् । (२४२।१)

तत उद्धृत्य तं गोलं चूर्णयित्वा विमिश्रयेत् ॥ (२४२।२)

प्रवाणचूर्णकर्षेण शाणमात्रविषेण च । (२४३।१)

कृष्णसर्पस्य गरलैर्द्विवेलं भावयेत्तथा ॥ (२४३।२)

तगरं मुसली मांसी हेमाह्वा वेतसः कणा । (२४४।१)

नीलिनी पत्रकं चैला चित्रकश्च कुठेरकः ॥ (२४४।२)

शतपुष्पा देवदाली धत्तूरागस्त्यमुण्डिकाः । (२४५।१)

मधूकजातीमदनरसैरेषां विमर्दयेत् ॥ (२४५।२)

प्रत्येकमेकवेलं च ततः संशोष्य धारयेत् । (२४६।१)

बीजपूरार्द्रकद्रावैर् मरिचैः षोडशोन्मितैः ॥ (२४६।२)

रसो द्विगुञ्जाप्रमितः संनिपातेषु दीयते । (२४७।१)

प्रसिद्धोऽयं रसो नाम्ना संनिपातस्य भैरवः ॥ (२४७।२)

अतिसारादौ ग्रहणीकपाटःतारमौक्तिकहेमानि सारश्चैकैकभागिकाः । (२४८।१)

द्विभागो गन्धकः सूतस्त्रिभागो मर्दयेदिमान् ॥ (२४८।२)

कपित्थस्वरसैर्गाढं मृगशृङ्गे ततः क्षिपेत् । (२४९।१)

पुटेन्मध्यपुटेनैव तत उद्धृत्य मर्दयेत् ॥ (२४९।२)

बलारसैः सप्तवेलमपामार्गरसैस्त्रिधा । (२५०।१)

लोध्रप्रतिविषामुस्तधातकीन्द्रयवामृताः ॥ (२५०।२)

प्रत्येकमेषां स्वरसैर्भावना स्यात्त्रिधा त्रिधा । (२५१।१)

माषमात्रो रसो देयो मधुना मरिचैस्तथा ॥ (२५१।२)

हन्यात्सर्वानतीसारान्ग्रहणीं सर्वजामपि । (२५२।१)

कपाटो ग्रहणीरोगे रसोऽयं वह्निदीपनः ॥ (२५२।२)

अथ ग्रहणीवज्रकपाटःमृतसूताभ्रकं गन्धं यवक्षारं सटङ्कणम् । (२५३।१)

अग्निमन्थं वचां कुर्यात् सूततुल्यान् इमान् सुधीः ॥ (२५३।२)

ततो जयन्तीजम्बीरभृङ्गद्रावैर् विमर्दयेत् । (२५४।१)

त्रिवासरं ततो गोलं कृत्वा संशोष्य धारयेत् ॥ (२५४।२)

लोहपात्रे शरावं च दत्त्वोपरि विमुद्रयेत् । (२५५।१)

अधो वह्निं शनैः कुर्याद्यामार्धं तत उद्धरेत् ॥ (२५५।२)

रसतुल्यां प्रतिविषां दद्यान्मोचरसं तथा । (२५६।१)

कपित्थविजयाद्रावैर्भावयेत्सप्तधा पृथक् ॥ (२५६।२)

धातकीन्द्रयवा मुस्ता लोध्रं बिल्वं गुडूचिका । (२५७।१)

एतद्रसैर्भावयित्वा वेलैकैकं च शोषयेत् ॥ (२५७।२)

रसं वज्रकपाटाख्यं शाणैकं मधुना लिहेत् । (२५८।१)

वह्निं शुण्ठीं बिडं बिल्वं लवणं चूर्णयेत् समम् ॥ (२५८।२)

पिबेदुष्णाम्बुना चानु सर्वजां ग्रहणीं जयेत् । (२५९।१)

मदनकामदेवतारं वज्रं सुवर्णं च ताम्रं सूतकगन्धकम् ॥ (२५९।२)

लोहं क्रमविवृद्धानि कुर्यादेतानि मात्रया । (२६०।१)

विमर्द्य कन्यकाद्रावैर् न्यसेत्काचमये घटे ॥ (२६०।२)

विमुद्रां पिठरीमध्ये धारयेत्सैन्धवावृते । (२६१।१)

पिठरीं मुद्रयेत्सम्यक् ततश्चुल्ल्यां निवेशयेत् ॥ (२६१।२)

वह्निं शनैः शनैः कुर्याद्दिनैकं तत उद्धरेत् । (२६२।१)

स्वाङ्गशीतं च संचूर्ण्य भावयेद् अर्कदुग्धकैः ॥ (२६२।२)

अश्वगन्धा च काकोली वानरी मुसलीक्षुरा । (२६३।१)

त्रित्रिवेलं रसैरासां शतावर्याश्च भावयेत् ॥ (२६३।२)

पद्मकन्दकसेरूणां रसैः काशस्य भावयेत् । (२६४।१)

कस्तूरी व्योषकर्पूरकङ्कोलैलालवङ्गकम् ॥ (२६४।२)

पूर्वचूर्णाद् अष्टमांशम् एतच्चूर्णं विमिश्रयेत् । (२६५।१)

सर्वैः समां शर्करां च दत्त्वा शाणोन्मितां पिबेत् ॥ (२६५।२)

गोदुग्धद्विपलेनैव मधुराहारसेवकः । (२६६।१)

अस्य प्रभावात्सौन्दर्यं बलं तेजोऽभिवर्धते ॥ (२६६।२)

तरुणी रमयेद् बह्वीः शुक्रहानिर्न जायते । (२६७।१)

वाजीकरणे कन्दर्पसुन्दररसम् आहसूतो वज्रम् अहिर् मुक्ता तारं हेमासिताभ्रकम् ॥ (२६७।२)

रसैः कर्षांशकानेतान् मर्दयेद् इरिमेदजैः । (२६८।१)

प्रवालचूर्णं गन्धं च द्विद्विकर्षं विमिश्रयेत् ॥ (२६८।२)

ततोऽश्वगन्धास्वरसैर्विमर्द्य मृगशृङ्गके । (२६९।१)

क्षिप्त्वा मृदुपुटे पक्त्वा भावयेद्धातकीरसैः ॥ (२६९।२)

काकोली मधुकं मांसी बलात्रयबिसेङ्गुदे । (२७०।१)

द्राक्षापिप्पलवन्दाकं वरी पर्णीचतुष्टयम् ॥ (२७०।२)

परूषकं कसेरुश्च मधूकं वानरी तथा । (२७१।१)

भावयित्वा रसैरेषां शोषयित्वा विचूर्णयेत् ॥ (२७१।२)

एलात्वक्पत्रकं वांशी लवङ्गागरुकेशरम् । (२७२।१)

मुस्तं मृगमदः कृष्णा जलं चन्द्रश्च मिश्रयेत् ॥ (२७२।२)

एतच्चूर्णैः शाणमितै रसं कन्दर्पसुन्दरम् । (२७३।१)

खादेच्छाणमितं रात्रौ सिता धात्री विदारिका ॥ (२७३।२)

एतासां कर्षचूर्णेन सर्पिष्कर्षेण संयुतम् । (२७४।१)

तस्यानु द्विपलं क्षीरं पिबेत्सुस्थितमानसः ॥ (२७४।२)

रमणी रमयेद् बह्वीर्न हानिं क्वापि गच्छति । (२७५।१)

अथ लोहरसायनम्शुद्धरसेन्द्रं भागैकं द्विभागं शुद्धगन्धकम् ॥ (२७५।२)

क्षिपेत्कज्जलिकां कुर्यात्तत्र तीक्ष्णभवं रजः । (२७६।१)

क्षिप्त्वा कज्जलिकातुल्यं प्रहरैकं विमर्दयेत् ॥ (२७६।२)

ततः कन्याद्रवैर् घर्मे त्रिदिनं परिमर्दयेत् । (२७७।१)

ततः संजायते तस्य सोष्णो धूमोद्गमो महान् ॥ (२७७।२)

अत्यन्तं पिण्डितं कृत्वा ताम्रपात्रे निधापयेत् । (२७८।१)

मध्ये धान्यकुशूलस्य त्रिदिनं धारयेद्बुधः ॥ (२७८।२)

उद्धृत्य तस्मात्खल्वे च क्षिप्त्वा घर्मे निधाय च । (२७९।१)

रसैः कुठारच्छिन्नायास्त्रिवेलं परिभावयेत् ॥ (२७९।२)

संशोष्य घर्मे क्वाथैश्च भावयेत् त्रिकटोस्त्रिधा । (२८०।१)

वासामृताचित्रकणारसैर् भाव्यं क्रमात्त्रिधा ॥ (२८०।२)

लोहपात्रे ततः क्षिप्त्वा भावयेत् त्रिफलाजलैः । (२८१।१)

निर्गुण्डीदाडिमत्वग्भिर् बिसभृङ्गकुरण्टकैः ॥ (२८१।२)

पलाशकदलीद्रावैर् बीजकस्य शृतेन च । (२८२।१)

नीलिकालम्बुषाद्रावैर् बब्बूलफलिकारसैः ॥ (२८२।२)

भावयेत् त्रित्रिवेलं च ततो नागबलारसैः । (२८३।१)

शतावरीगोक्षुरुभिः पातालगरुडीद्रवैः ॥ (२८३।२)

त्रित्रिवेलं यथालाभं भावयेदेभिरौषधैः । (२८४।१)

ततः प्रातर्लिहेत्क्षौद्रघृताभ्यां कोलमात्रकम् ॥ (२८४।२)

पलमात्रं वराक्वाथं पिबेदस्यानुपानकम् । (२८५।१)

मासत्रयं शीलितं स्याद् वलीपलितनाशनम् ॥ (२८५।२)

मन्दाग्निं श्वासकासौ च पाण्डुतां कफमारुतौ । (२८६।१)

पिप्पलीमधुसंयुक्तं हन्यादेतन्न संशयः ॥ (२८६।२)

वातास्रं मूत्रदोषांश्च ग्रहणीं गुदजां रुजम् । (२८७।१)

अण्डवृद्धिं जयेदेतच्छिन्नासत्त्वमधुप्लुतम् ॥ (२८७।२)

बलवर्णकरं वृष्यमायुष्यं परमं स्मृतम् । (२८८।१)

जयेत्सर्वामयान्कालादिदं लोहरसायनम् ॥ (२८८।२)

कूष्माण्डं तिलतैलं च माषान्नं राजिकां तथा । (२८९।१)

मद्यमम्लरसं चैव त्यजेल्लोहस्य सेवकः ॥ (२८९।२)

जैपालशोधनम्जैपालं रहितं त्वगङ्कुररसज्ञाभिर्मले माहिषे निक्षिप्तं त्र्यहमुष्णतोयविमलं खल्वे सवासोऽर्दितम् लिप्तं नूतनखर्परेषु विगतस्नेहं रजःसंनिभं निम्बूकाम्बुविभावितं च बहुशः शुद्धं गुणाढ्यं भवेत् ॥ (२९०।०)

विष:: शोधनम्विषं तु खण्डशः कृत्वा वस्त्रखण्डेन बन्धयेत् । (२९१।१)

गोमूत्रमध्ये निक्षिप्य स्थापयेदातपे त्र्यहम् ॥ (२९१।२)

गोमूत्रं च प्रदातव्यं नूतनं प्रत्यहं बुधैः । (२९२।१)

त्र्यहेऽतीते समुद्धृत्य शोषयेन्मृदु पेषयेत् ॥ (२९२।२)

शुध्यत्येवं विषं तच्च योग्यं भवति चार्तिजित् । (२९३।१)

पोइसोन्:: शोधनखण्डीकृत्य विषं वस्त्रपरिबद्धं तु दोलया ॥ (२९३।२)

अजापयसि संस्विन्नं यामतः शुद्धिम् आप्नुयात् । (२९४।१)

अजादुग्धाभावतस्तु गव्यक्षीरेण शोधयेत् ॥ (२९४।२)