१,१ : अड़्ड़े उन्द् केइलस्ति कश्चिद् वणिजकः ॥ (१।१)

नगरसमीपे तेन देवतायतनं क्रियते ॥ (२।१)

तत्र ये कर्मकाराः स्थपत्यादयः मध्याह्नवेलायाम् आहारनिमित्तं भोजनमण्डपम् अनुप्रविष्टाः ॥ (३।१)

अकस्माच् चानुषङ्गिकं देवगृहे वानरयूथम् आगतम् ॥ (४।१)

अथ तत्रैकस्य शिल्पिनो ऽर्धस्फोटितकाष्ठस्तम्भो ऽर्जुनमयः खदिरकीलकेन मध्ये यन्त्रनिखातेनावस्तब्धो ऽवतिष्ठते ॥ (५।१)

तत्र कदाचिद् वानरयूथो गिरिशिखराद् अवतीर्य स्वेच्छया तरुशिखरप्रासादशृङ्गदारुनिचयेषु प्रक्रीडितुम् आरब्धः ॥ (६।१)

एकस् तु तत्रासन्नविनाशश् चापलाद् उपविश्य स्तम्भे यन्त्रचारम् उद्दिश्येदम् आह ॥ (७।१)

केनायम् अस्थाने कीलको निखातः ॥ (८।१)

इति पाणिभ्याम् एव संगृह्योत्पाटितुम् आरब्धः ॥ (९।१)

स्थानाच् चलिते कीले यद् वृत्तम् तद् अनाख्येयम् एवम् एव भवता ज्ञातम् इति ॥ (१०।१)

१,२ स्छकल् उन्द् त्रोम्मेलस्ति कश्चिद् गोमायुर् आहारविच्छेदात् क्षुत्क्षामकण्ठ इतश् च इतः परिभ्रमन्न् उभयसैन्यस्यायोधनभूमिम् अपश्यत् ॥ (११।१)

तत्र च महान्तं शब्दम् अशृणोत् ॥ (१२।१)

तद्भयसंक्षुभितहृदयः किम् इदम् विनष्टो ऽस्मि कस्यायं शब्दः क्व वा कीदृशो वैष शब्द इति चिन्तयता दृष्टा गिरिशिखराकारा भेरी ॥ (१३।१)

तां च दृष्ट्वाचिन्तयत् ॥ (१४।१)

किम् अयं शब्दो ऽस्याः स्वाभाविकः उत परप्रेरित इति ॥ (१५।१)

अथ सा यदा वायुप्रेरितैर् वृक्षाग्रैः स्पृश्यते तदा शब्दं करोति अन्यदा न इति तूष्णीम् आस्ते ॥ (१६।१)

स तु तस्याः सारासारतां ज्ञातुं संनिकर्षम् उपश्लिष्टः ॥ (१७।१)

स्वयं च कौतुकाद् उभयोर् मुखयोर् अताडयत् अचिन्तयच् च ॥ (१८।१)

गम्यं चैतद् भक्ष्यं च मम ॥ (१९।१)

इत्य् अवधार्यैकदंष्ट्रया क्षुधाविष्टः पाटितवान् ॥ (२०।१)

परुषत्वाच्च चर्मणः कथमपि न दंष्ट्राभङ्गम् अवाप्तवान् ॥ (२१।१)

प्रतिबद्धश् च पुनर् अप्य् अचिन्तयत् ॥ (२२।१)

नूनम् अस्या अन्तर् भक्ष्यं भविष्यतीति ॥ (२३।१)

इत्य् अध्यवस्य भेर्या मुखं विदार्यान्तः प्रविष्टः ॥ (२४।१)

तस्मिन्न् अपि न किंचिद् आसादितवान् ॥ (२५।१)

प्रतिनिवर्तितुम् अशक्तो ऽन्तर्लीनार्धकायो विहस्याब्रवीत् ॥ (२६।१)

पूर्वम् एव मया ज्ञातम् इति ॥ (२७।१)

१,३ द्रेइ सेल्ब्स्त्वेर्स्छुल्देते उन्ड़्￤ल्लेअस्ति कस्मिंश्चित् प्रदेशे परिव्राड् देवशर्मा नाम ॥ (२८।१)

तस्यानेकसाधूपपादितसूक्ष्मवासोविशेषोपचयान् महत्यर्थमात्रा संवृत्ता ॥ (२९।१)

स च न कस्यचिद् अपि विश्वासं याति ॥ (३०।१)

अथ कदाचिद् आषाढभूतिर् नाम परवित्तापहृत् कथम् इयम् अर्थमात्रास्य मया परिहर्तव्येति वितर्क्यावलगनरूपेण उपगम्य तत्कालेन च विश्वासम् अनयत् ॥ (३१।१)

अथ कदाचिद् असौ परिव्राजकस् तीर्थयात्राप्रसङ्गे तेन आषाढभूतिना सह गन्तुम् आरब्धः ॥ (३२।१)

तत्र च कस्मिंश्चिद् वनोद्देशे नदीतीरे मात्रान्तिक आषाढभूतिम् अवस्थाप्यैकान्तम् उदकग्रहणार्थं गतः ॥ (३३।१)

अपश्यच् च महन् मेषयुद्धम् ॥ (३४।१)

अनवरतयुद्धशक्तिसम्पन्नयोश् च तयोः शृङ्गपञ्जरान्तरोद्भूतासृग् बहु भूमौ निपतितं दृष्ट्वा आशाप्रतिबद्धचित्तः पिशितलोभतया गोमायुस् तज्जिघृक्षुः संपीडितोद्घातात् सद्यः पञ्चत्वम् अगमत् ॥ (३५।१)

अथ परिव्राड् विस्मयाविष्टो ऽब्रवीत् ॥ (३६।१)

जम्बुको हुडुयुद्धेनेति ॥ (३७।१)

कृतशौचश् चागतस् तम् उद्देशम् आषाढभूतिम् अपि गृहीतार्थमात्रासारम् अपक्रान्तं नापश्यद् देवशर्मा ॥ (३८।१)

केवलं त्वपविद्धत्रिदण्डकाष्ठकुण्डिकापरिस्रावणकूर्चकाद्य् अपश्यत् अचिन्तयच्च ॥ (३९।१)

क्वासाव् आषाढभूतिः ॥ (४०।१)

नूनम् अहं तेन मुषितः ॥ (४१।१)

इत्य् उक्तवान् ॥ (४२।१)

वयं चाषाढभूतिनेति ॥ (४३।१)

अथासौ कपालशकलग्रन्थिकावशेषः कंचिद् ग्रामम् अस्तं गच्छति रवौ प्रविष्टः ॥ (४४।१)

प्रविशन्न् एकान्तवासिनं तन्त्रवायम् अपश्यत् आवासकं च प्रार्थितवान् ॥ (४५।१)

तेनापि तस्यात्मीयगृहैकदेशे स्थानं निर्दिश्य भार्या अभिहिता ॥ (४६।१)

यावद् अहं नगरं गत्वा सुहृत्समेतो मधुपानं कृत्वा आगच्छामि तावद् अप्रमत्तया गृहे त्वया भाव्यम् ॥ (४७।१)

इत्य् आदिश्य गतः ॥ (४८।१)

अथ तस्य भार्या पुंश्चली दूतिकासंचोदिता शरीरसंस्कारं कृत्वा परिचितसकाशं गन्तुम् आरब्धा ॥ (४९।१)

अभिमुखश् चास्या भर्ता मदविलोपासमाप्ताक्षरवचनः परिस्खलितगतिर् अवस्रस्तवासाः समायातः ॥ (५०।१)

तं च दृष्ट्वा प्रत्युत्पन्नमतिः कौशलाद् आकल्पम् अपनीय पूर्वप्रकृतम् एव वेषम् आस्थाय पादशौचशयनाद्यारम्भम् अकरोत् ॥ (५१।१)

कौलिकस् तु गृहं प्रविश्य निद्रावशम् अगमत् ॥ (५२।१)

सुप्तप्रतिबुद्धश् चासौ ताम् आक्रोष्टुम् आरब्धः ॥ (५३।१)

पुंश्चलि त्वद्गतम् अपचारं सुहृदो मे वर्णयन्ति ॥ (५४।१)

भवतु ॥ (५५।१)

पुष्टं निग्रहं करिष्यामीति ॥ (५६।१)

असाव् अपि निर्मर्यादा प्रतिवचनं दातुम् आरब्धा ॥ (५७।१)

पुनर् अपि चासौ प्रतिबुद्धस् तां मध्यस्थूणायां रज्ज्वा सुप्रतिबद्धां कृत्वा प्रसुप्तः ॥ (५८।१)

दूतिकैतां पुनर् गमनाय प्रचोदितवती ॥ (५९।१)

सा तूत्पन्नप्रतिभा दूतिकाम् आत्मीयदर्शनसंविधानेन बद्ध्वा कामुकसकाशं ययौ ॥ (६०।१)

असाव् अपि प्रतिबुद्धस् तथैव ताम् आक्रोष्टुम् आरब्धः ॥ (६१।१)

दूतिका तु शङ्कितहृदयानुचितवाक्योदाहरणभीता न किंचिद् उक्तवती ॥ (६२।१)

तन्त्रवायस् तु शाठ्याद् इयं न किंचिन् ममोत्तरं प्रयच्छति इत्युत्थाय तस्यास् तीक्ष्णशस्त्रेण नासिकां छित्त्वाब्रवीत् ॥ (६३।१)

तिष्ठैवंलक्षणा ॥ (६४।१)

कस् त्वाम् अधुना वार्त्तां पृच्छति ॥ (६५।१)

इत्य् उक्त्वा निद्रावशम् उपागमत् ॥ (६६।१)

आगता च सा तन्त्रवायी दूतिकाम् अपृच्छत् ॥ (६७।१)

का ते वार्त्ता ॥ (६८।१)

किम् अयं प्रतिबुद्धो ऽभिहितवान् ॥ (६९।१)

कथय कथयेति ॥ (७०।१)

दूतिका तु कृतनिग्रहा नासिकां दर्शयन्ती सामर्षम् आह ॥ (७१।१)

शिवास् ते सर्वा वार्त्ताः ॥ (७२।१)

मुञ्च ॥ (७३।१)

गच्छामीति ॥ (७४।१)

तथा त्व् अनुष्ठिते नासिकाम् आदायापक्रान्ता ॥ (७५।१)

तन्त्रवाय्यपि कृतकबद्धम् आत्मानं तथैवाकरोत् ॥ (७६।१)

कौलिकस् तु यथापूर्वम् एव प्रतिबुद्धस् ताम् आक्रोशत् ॥ (७७।१)

असाव् अपि दुष्टा बहु धृष्टरम् आह ॥ (७८।१)

धिग्घतो ऽसि ॥ (७९।१)

को मां निरागसं विरूपयितुं समर्थः ॥ (८०।१)

शृण्वन्तु मे लोकपालाः ॥ (८१।१)

यथाहं कौमारं भर्तारं मुक्त्वा नान्यं परपुरुषं मनसापि वेद्मि तथा ममानेन सत्येनाव्यङ्ग्यं मुखम् अस्त्विति ॥ (८२।१)

अथासौ मूर्खः कृतकवचनव्यामोहितचित्तः प्रज्वाल्योल्काम् अव्यङ्गमुखीं जायां दृष्ट्वा प्रोत्फुल्लनयनः परिचुम्ब्य हृष्टमना बन्धवाद् अवमुच्य पीडितं च परिष्वज्य शय्याम् आरोपितवान् ॥ (८३।१)

परिव्राजकस् त्व् आदित एवारभ्य यथावृत्तम् अर्थम् अभिज्ञातवान् ॥ (८४।१)

दूतिकापि हस्तकृतनासापुटा स्वगृहं गत्वाचिन्तयत् ॥ (८५।१)

किम् अधुना कर्तव्यम् इति ॥ (८६।१)

अथ तस्या भर्ता नापितो राजकुलात् प्रत्यूषस्य् आगत्य तां भार्याम् आह ॥ (८७।१)

समर्पय भद्रे क्षुरभाण्डम् ॥ (८८।१)

राजकुले कर्म कर्तव्यम् इति ॥ (८९।१)

सा च दुष्टाभ्यन्तरस्थैव क्षुरम् एव प्राहिणोत् ॥ (९०।१)

स च समस्तक्षुरभाण्डासमर्पणात् क्रोधाविष्टचित्तो नापितस् तम् एव तस्याः क्षुरं प्रतीपं प्राहिणोत् ॥ (९१।१)

अथासाव् आर्तरवम् उच्चैः कृत्वा पाणिना नासापुटं प्रमृज्य असृक्पातसमेतां नासिकां क्षितौ प्रक्षिप्याब्रवीत् ॥ (९२।१)

परित्रायध्वम् परित्रायध्वम् ॥ (९३।१)

अनेनाहम् अदृष्टदोषा विरूपितेति ॥ (९४।१)

तथाभ्यागतै राजपुरुषैः प्रत्यक्षदर्शनां तां दृष्ट्वा विरूपां कीलपार्ष्णिलगुडैर् अतीव हतं पश्चाद् बाहुबन्धश् च तया सह धर्मस्थानम् उपनीतो नापितः ॥ (९५।१)

पृच्छ्यमानश् चाधिकृतैः किम् इदं महद् विशसनं स्वदारेषु त्वया कृतम् इति यदा बहुश उच्यमानो नोत्तरं प्रयच्छति तदा धर्माधिकृताः शूले ऽवतंस्यताम् इत्य् आज्ञापितवन्तः ॥ (९६।१)

निष्पापं च परिव्राट् शूलस्थानं नीयमानं नापितं दृष्ट्वा सत्त्वानुकम्पया चोपलब्धतत्त्वार्थो ऽधिकरणम् उपगम्य धर्मस्थानाधिकृतान् अब्रवीत् ॥ (९७।१)

नार्हथैनम् अदोषकर्तारं नापितं शूले समारोपयितुम् ॥ (९८।१)

यत्कारणम् इदम् आश्चर्यत्रयं श्रूयताम् ॥ (९९।१)

जम्बुको हुडुयुद्धेन वयं चाषाढभूतिना । (१००।१)

दूतिका तन्त्रवायेन त्रयो ऽनर्थाः स्वयं कृतः ॥ (१००।२)

समुपलब्धतत्त्वार्थैश् चाधिकृतैः परित्रायितो नापित इति ॥ (१०१।१)

१,४ क्र्ﾄहे उन्द् स्छ्लन्गेअस्ति कस्मिंश्चित् प्रदेशे वृक्षः तस्मिंश् च वायसौ दम्पती प्रतिवसतः स्म ॥ (१०२।१)

तयोस् तु प्रसवकाले तद्वृक्षविवरानुसार्यसंजातक्रियाण्येवापत्यानि कृष्णसर्पो भक्षयति स्म ॥ (१०३।१)

अथ तेनापकारनिर्वेदनाद् अन्यवृक्षमूलवासिनं प्रियसुहृदं गोमायुम् अपृच्छ्यत यथा ॥ (१०४।१)

भद्र किम् एवंगते प्राप्तकालं भवान् मन्यते ॥ (१०५।१)

बालघातित्वाच् च वृद्धयोर् अभाव एवावयोः ॥ (१०६।१)

गोमायुः ॥ (१०७।१)

भक्षयित्वा बहून् मत्स्यान् उत्तमाधममध्यमान् ॥ (१०८।१)

अतिलौल्याद् बकः पश्चान् मृतः कर्कटविग्रहात् ॥ (१०९।१)

वायसः ॥ (११०।१)

कथं चैतत् ॥ (१११।१)

गोमायुः ॥ (११२।१)

१,५ रेइहेर् उन्द् क्रेब्सस्ति कश्चिद् बको वृद्धभावात् सुखोपायां वृत्तिम् आकाङ्क्षमाणः कस्मिंश्चित् सरःप्रदेशे ऽधृतिपरीतम् इव आत्मनो रूपं प्रदर्शयन्न् अवस्थितः ॥ (११३।१)

तत्रानेकमत्स्यपरिवृत एकः कुलीरको ऽब्रवीत् ॥ (११४।१)

माम किम् अद्याहारकृत्यं नानुष्ठीयते यथा पुरेति ॥ (११५।१)

बकः ॥ (११६।१)

अहं मत्स्यादः ॥ (११७।१)

तेनोपाधिना विना युष्मान् ब्रवीमि ॥ (११८।१)

मया युष्मान् आसाद्य पूर्वं प्राणरक्षा कृता ॥ (११९।१)

सम्प्राप्तो ममाद्य वृत्तिविच्छेदः ॥ (१२०।१)

अतो ऽहं विमनाः ॥ (१२१।१)

कुलीरकः ॥ (१२२।१)

माम केन कारणेन ॥ (१२३।१)

बकः ॥ (१२४।१)

अद्य मत्स्यबन्धैर् एतत्सरःसमीपेनातिक्रामद्भिर् अभिहितम् ॥ (१२५।१)

बहुमत्स्यो ऽयं ह्रदः ॥ (१२६।१)

अस्मिञ् जालं प्रक्षिपामः ॥ (१२७।१)

नगरसमीपे ऽन्ये ह्रदा अनासादिताः ॥ (१२८।१)

तान् आसाद्य पुनर् आगमिष्याम इति कथयामासुः ॥ (१२९।१)

तत् भद्र विनष्टा नाम यूयम् ॥ (१३०।१)

अहम् अपि वृत्तिच्छेदाद् उत्सन्न एव ॥ (१३१।१)

ततस् तैर् विज्ञप्तः यथा ॥ (१३२।१)

यत एवापायः श्रूयते तत एवोपायो ऽपि लभ्यते ॥ (१३३।१)

तद् अर्हस्य् अस्मान् परित्रातुम् ॥ (१३४।१)

बकः ॥ (१३५।१)

अण्डजो ऽहम् असमर्थो मानुषविरोधे ॥ (१३६।१)

किंत्व् अस्माद्ध्रदाद् अन्यं जलाशयं युष्मान् संक्रामयिष्यामि ॥ (१३७।१)

ततस् तैर् विश्वासम् उपगतैस् तात भ्रातर् मातुल मातुल मां नय मां नय प्रथमतरं नयस्वेत्य् अभिहितम् ॥ (१३८।१)

असाव् अपि दुष्टमतिः क्रमेण नीत्वा कौशलाद् अजस्रं तान् भक्षयन् परं परितोषम् उपागतः ॥ (१३९।१)

कुलीरकस् तु मृत्युभयोद्विग्नो मुहुर् मुहुस् तं प्रार्थितवान् ॥ (१४०।१)

माम माम् अपि तावद् अर्हसि मृत्युमुखात् परित्रातुम् इति ॥ (१४१।१)

स तु दुष्टात्माचिन्तयत् ॥ (१४२।१)

निर्विण्णो ऽस्म्य् अनेनैकरसेन मत्स्यपिशितेन ॥ (१४३।१)

एनम् अपि तावद् रसविशेषम् आस्वादयिष्यामि ॥ (१४४।१)

ततस् समुत्क्षिप्य वियत् सर्वाम्भःस्थानानि परिहृत्यैकदेशे तप्तशिलायाम् अवतीर्णः ॥ (१४५।१)

कुलीरको ऽपि पूर्वभक्षितमत्स्यशरीरावयवराशिं दृष्ट्वा एवाचिन्तयत् ॥ (१४६।१)

निहता अनेन दुरात्मना प्रज्ञापूर्वकं ते मीनाः ॥ (१४७।१)

तत् किम् अधुना प्राप्तकालम् ॥ (१४८।१)

अथवा ॥ (१४९।१)

अभियुक्तो यदा पश्येन् न कांचिद् गतिम् आत्मनः । (१५०।१)

युध्यमानस् तदा प्राज्ञो म्रियेत रिपुणा सह ॥ (१५०।२)

अनभिज्ञो ऽपि बकः कुलीरकसन्दंशग्रहस्य मौर्ख्यात् कुलीरकसकाशाच्छिरश्छेदम् अवाप्तवान् ॥ (१५१।१)

कुलीरको ऽपि गृहीत्वा बकग्रीवाम् उत्पलनालवद् आकाशगमनप्रसाधितचिह्नमार्गो मत्स्यान्तिकम् एव प्रायात् ॥ (१५२।१)

तैश्चाभिहितः ॥ (१५३।१)

भ्रातः क्वासौ माम इति ॥ (१५४।१)

अथासाव् अब्रवीत् ॥ (१५५।१)

पञ्चत्वम् उपगतः ॥ (१५६।१)

तस्यैतद् दुरात्मनः शिरः ॥ (१५७।१)

भक्षितास् तेनोपधिना बहवः स्वयूथ्या वः ॥ (१५८।१)

सो ऽपि मत्सकाशाद् विनष्ट इति ॥ (१५९।१)

अतो ऽहं ब्रवीमि ॥ (१६०।१)

भक्षयित्वा बहून् मत्स्यान् इति ॥ (१६१।१)

अथ वायसो जम्बुकम् आह ॥ (१६२।१)

आवयोः किं प्राप्तकालं मन्यसे ॥ (१६३।१)

गोमायुः ॥ (१६४।१)

सुवर्णसूत्रम् आदायात्रावासके स्थाप्यताम् ॥ (१६५।१)

असंशयं तत्स्वामी तं कृष्णसर्पं घातयिष्यति ॥ (१६६।१)

इत्य् उक्त्वा स सृगालो ऽपक्रान्तः ॥ (१६७।१)

अथ वायसः सुवर्णसूत्रान्वेषी राजगृहं प्रायात् ॥ (१६८।१)

दृष्टं च तेनान्तःपुरैकदेशे धौतवस्त्रयुगलोपरि सुवर्णसूत्रम् उत्तममणिविरचितं महार्हं प्रक्षाल्य चेटिकया स्थापितम् ॥ (१६९।१)

तच् चावस्थाप्यान्यया सह कथां कर्तुम् आरब्धा ॥ (१७०।१)

वायसस् तु तद् गृहीत्वा वियता शनैर् आत्मानं दर्शयन् स्वम् आलयं प्रति प्रायात् ॥ (१७१।१)

अथारक्षिपुरुषैः प्रासमुद्गरतोमरपाणिभिर् महता जवेन गत्वा वृक्षो ऽवलोकितः यावत् तेन तत् स्वनीडे स्थापितम् ॥ (१७२।१)

तत्रैकेनारोहता दृष्टम् कृष्णभुजङ्गो वायसपोतान् भक्षयित्वा निद्रावशम् अगमत् ॥ (१७३।१)

तेन चासौ सुप्त एव घातितः ॥ (१७४।१)

तत् कृत्वा सुवर्णसूत्रम् आदाय गत इति ॥ (१७५।१)

१,६ ल्￶wए उन्द् हसेअस्ति कस्मिंश्चिद् वनान्तरे महान् सिंहः प्रतिवसति स्म ॥ (१७६।१)

सो ऽजस्रं मृगोत्सादं कुरुते ॥ (१७७।१)

अथ ते मृगाः सर्व एवाभिमुखाः प्रणतचित्ता हरिततृणाङ्कुरवक्त्रधारिणो ऽवनितलासक्तजानवस् तं मृगराजं विज्ञापयामासुः ॥ (१७८।१)

भो मृगराज किम् अनेन परलोकविरुद्धेन स्वामिनो नृशंसेन निष्कारणं सर्वमृगोत्सादनकर्मणा कृतेन ॥ (१७९।१)

वयं तावद् विनष्टा एव तवाप्य् आहारस्याभावः ॥ (१८०।१)

तद् उभयोपद्रवः ॥ (१८१।१)

तत् प्रसीद ॥ (१८२।१)

वयं तु स्वामिन एकैकं वनचरं वारेण स्वजातिसमुत्थं प्रेषयामः ॥ (१८३।१)

तथा कृते कालपर्ययाच् छशकस्य वारो ऽभ्यागतः ॥ (१८४।१)

स तु सर्वमृगाज्ञापितो रुषितमनाश् चिन्तयामास ॥ (१८५।१)

अन्तकरो ऽयं मृत्युमुखप्रवेशः ॥ (१८६।१)

किम् अधुना प्राप्तकालं ममेति ॥ (१८७।१)

अथवा बुद्धिमतां किम् अशक्यम् ॥ (१८८।१)

अहम् एवोपायेन व्यापादयामि सिंहम् ॥ (१८९।१)

इति तस्याहारवेलां क्षपयित्वा गतः ॥ (१९०।१)

असाव् अपि क्षुत्क्षामकण्ठः क्रोधसंरक्तनयनः स्फुरद्वदनदशनसंघर्षदंष्ट्राकरालो लाङ्गूलास्फालनाकारभयकृत् तम् आह ॥ (१९१।१)

सुक्रुद्धैर् अपि किं क्रियते ऽन्यत्र प्राणवियोगात् ॥ (१९२।१)

स त्वम् अद्य गतासुर् एव ॥ (१९३।१)

को ऽयं तव वेलात्ययः ॥ (१९४।१)

शशकः ॥ (१९५।१)

न ममात्मवशस्यातिक्रान्ता स्वामिन् आहारवेला ॥ (१९६।१)

सिंहः ॥ (१९७।१)

केन विधृतो ऽसि ॥ (१९८।१)

शशः ॥ (१९९।१)

सिंहेनेति ॥ (२००।१)

तच् छ्रुत्वा परमोद्विग्नहृदयः सिंहो ऽब्रवीत् ॥ (२०१।१)

कथम् अन्यो ऽत्र मद्भुजपरिरक्षिते वने सिंह इति ॥ (२०२।१)

शशो बाढम् इत्य् आह ॥ (२०३।१)

अथ सिंहो व्यचिन्तयत् ॥ (२०४।१)

किम् अनेन हतेन कारणं मम ॥ (२०५।१)

तं सपत्नं संदर्शयिष्यतीति ॥ (२०६।१)

तं च व्यापाद्यैनं भक्षयिष्यामि ॥ (२०७।१)

इति तम् आह ॥ (२०८।१)

मम तं दुरात्मानं दर्शयस्वेति ॥ (२०९।१)

असाव् अपि शशो ऽन्तर्लीनम् अवहस्य बृहस्पत्युशनसोर् नीतिशास्त्रं प्रमाणीकृत्य स्वार्थसिद्धये विमलजलसम्पन्नं द्विपुरुषप्राप्योदकम् इष्टकाचितं महान्तं कूपम् अदर्शयत् ॥ (२१०।१)

असाव् अप्य् आत्मकायप्रतिबिम्बानभिज्ञतया कुमार्गापन्नचित्तो ऽयम् असौ सपत्न इति मत्वा सहसैव तस्य उपरि संनिपतितो मौर्ख्यात् पञ्चत्वम् अगमत् ॥ (२११।१)

१,७ लौस् उन्द् ड़्लोहस्ति कस्यचिद् राज्ञः सर्वगुणोपेतम् अनन्यसदृशं शयनम् ॥ (२१२।१)

तस्मिन् प्रच्छदपटैकदेशे मन्दविसर्पिणी नाम यूका प्रतिवसति स्म ॥ (२१३।१)

अथ तस्मिंष् टिण्टिभो नाम मत्कुणो वायुना प्रेरितः संनिपतितः ॥ (२१४।१)

स तु तच् छयनम् अतिसूक्ष्मोत्तरच्छदम् उभयोपधानं जाह्नवीपुलिनविपुलं परममृदु सुरभि च दृष्ट्वा परं परितोषम् उपगतः ॥ (२१५।१)

तत्स्पर्शाकृष्टमना इतश् चेतः परिभ्रमन् कथम् अपि तया मन्दविसर्पिण्या समेतः ॥ (२१६।१)

तयाभिहितः ॥ (२१७।१)

कुतस् त्वम् अस्मिन्न् अयोग्याधिवास आगतः ॥ (२१८।१)

अपगम्यताम् अस्माद् इति ॥ (२१९।१)

मत्कुणः ॥ (२२०।१)

आर्ये मया तावद् इहानेकप्रकाराणि मांसान्य् आस्वादितानि ब्राह्मणक्षत्रियविट्शूद्रान्तःस्थानि रुधिराणि च ॥ (२२१।१)

तानि तु रूक्षाणि पिच्छिलान्य् अतुष्टिकराण्य् अमनोज्ञानि ॥ (२२२।१)

यः पुनर् अस्य शयनस्याधिष्ठाता तस्य मनोरमम् अमृतोपमम् असृग् भविष्यति ॥ (२२३।१)

अजस्रं भिषग्भिः प्रयत्नाद् औषधाद्युपक्रमाद् वातपित्तश्लेष्मनिरोधाद् अनामयतया स्निग्धपेशलद्रवैः सखण्डगुडदाडिमत्रिकटुकपटुभिः स्थलजजलजखेचरबलवत्प्रधानपिशितोपबृंहितैर् आहारैर् उपचितं रुधिरं रसायनम् इव मन्ये ॥ (२२४।१)

तच् च सुरभि पुष्टिकरं चेच्छाम्य् अहं त्वत्प्रसादाद् आस्वादयितुम् इति ॥ (२२५।१)

अतो ऽसौ मन्दविसर्पिण्याह ॥ (२२६।१)

असंभाव्यम् एतत् त्वद्विधानाम् अग्निमुखानां दंशवृत्तीनाम् ॥ (२२७।१)

अपगम्यताम् अस्माच् छयनात् ॥ (२२८।१)

ततो ऽसौ तस्याः पादयोर् निपतितः ॥ (२२९।१)

सा तु दाक्षिण्यात् तथा नामेति प्रतिपन्ना ॥ (२३०।१)

किंतु नैवाकाले न चातिमृदुभागे त्वयास्य प्रहर्तव्यम् इति ॥ (२३१।१)

सो ऽब्रवीत् ॥ (२३२।१)

को ऽस्य कालः ॥ (२३३।१)

अनभिज्ञो ऽहम् अपरिचितत्वात् ॥ (२३४।१)

सा त्व् अकथयत् ॥ (२३५।१)

मधुपानश्रमागतनिद्रस्य रतिविलासनिर्भरसुप्तस्य च शनैर् मृदुतया भवता विचारणीयम् ॥ (२३६।१)

मदश्रमनिद्रापरीतकायो नाशु प्रबुध्यत इति ॥ (२३७।१)

एवम् अवस्थापिते प्रथमप्रदोष एवाकालज्ञेन दष्टः ॥ (२३८।१)

असाव् अपि पार्थिव उल्मुकदग्ध इव संलीनकुक्षिप्रदेशः ससम्भ्रमम् उत्थायाह ॥ (२३९।१)

अहो दष्टो ऽस्मि केनापि ॥ (२४०।१)

अथ मत्कुणश् चकितत्वाद् राजवचनं श्रुत्वा शयनाद् अवतीर्य अन्यद् विवरम् आश्रितः ॥ (२४१।१)

शय्यापालैर् अपि स्वाम्यादेशात् सुनिपुणम् अन्विषद्भिर् वस्त्रं परिवर्तयद्भिर् अन्तर्लीना मन्दविसर्पिणी समासादिता व्यापादिता च ॥ (२४२।१)

१,८ देर् ब्लौए स्छकलस्ति कस्मिंश्चिन् नगरसमीपे संनिकृष्टविवराभ्यन्तरशायी जम्बुकश् चण्डरवो नाम ॥ (२४३।१)

स कदाचिद् आहारम् अन्वेषमाणः क्षपाम् आसाद्य क्षुत्क्षामगलः संमीलितलोचनः परिभ्रमन् नगरं प्रविष्टः ॥ (२४४।१)

तन्नगरवासिभिश् च सारमेयैस् तीक्ष्णदशनकोटिविलुप्यमानावयवो भयभैरवफेत्काररवपूरितदिग्विवर इतस् ततः प्रस्खलन् पलायमानः कस्मिंश्चिद् अज्ञानान् नीलीकलशे संनिपतितः ॥ (२४५।१)

श्वगणश् च यथागतं प्रायात् ॥ (२४६।१)

असाव् अपि कृच्छ्रेणायुःशेषतयास्मान् नीलीकलशात् समुत्तस्थौ ॥ (२४७।१)

अथास्य तच्छरीरं नीलीरसरञ्जितं दृष्ट्वा समीपवर्तिनः क्रोष्टुकगणाः को ऽयम् इति भयतरलदृशः सर्वा दिशः प्रदुद्रुवुः ॥ (२४८।१)

असाव् अप्य् अचिन्तयत् ॥ (२४९।१)

नूनम् इमां स्वरूपविकृतिं दृष्ट्वैते पलायन्त इति ॥ (२५०।१)

अथ धीरचित्तस् ताञ्शनैर् अवादीत् ॥ (२५१।१)

अलं सम्भ्रमेण ॥ (२५२।१)

अहम् आखण्डलाज्ञया सकलश्वापदकुलपालनक्षमः क्षितितलम् आगत इति ॥ (२५३।१)

अथ तद्वचनम् आकर्ण्य सिंहव्याघ्रचित्रकवानरशशहरिणवृषदंशजम्बुकादयः श्वापदगणास् तं प्रणेमुः ॥ (२५४।१)

प्रतिदिनं च केसरिकरजकुलिशदारितमत्तेभपिशितैर् आपूर्यमाणकुक्षिः कक्षम् इव तं जम्बुकपूगं बहिः कृत्वा सिंहव्याघ्रादीन् आसन्नवर्तिनश् चकार ॥ (२५५।१)

एकदा त्व् असौ विविधपिशितनाशितक्षुद् दिक्षु स्थितानां क्रोष्टुकानां क्रोशतां निनादं श्रुत्वा त्वरिततरम् उच्चैर् निननाद ॥ (२५६।१)

अतस् ते सिंहादयस् त्रपया भूभागदृष्टिभाजः कष्टम् अहो वञ्चिताः स्मः क्रोष्टायम् इत्य् अवधार्य रुषा तं परुषगिरं नाशितवन्त इति ॥ (२५७।१)

१,९ कमेल्, ल्￶wए, पन्थेर्, क्र्￤हे उन्द् स्छकलस्ति कस्मिंश्चिद् वनोद्देशे मदोत्कटो नाम सिंहः प्रतिवसति स्म ॥ (२५८।१)

तस्यानुचरास् त्रयः पिशिताशिनो द्वीपिवायसगोमायवः ॥ (२५९।१)

अथ तैर् भ्रमद्भिर् दृष्टः सार्थवाहपरिभ्रष्ट उष्ट्रः ॥ (२६०।१)

तं चाज्ञातपूर्वरूपं हास्यजननं दृष्ट्वा सिंहः पृष्टवान् ॥ (२६१।१)

इदम् अपूर्वं सत्त्वम् इह वने पृच्छ्यताम् ॥ (२६२।१)

कस् त्वम् इति ॥ (२६३।१)

ततो ऽवगततत्त्वार्थो वायसो ऽब्रवीत् ॥ (२६४।१)

आख्यातनामोष्ट्रो ऽयम् इति ॥ (२६५।१)

ततस् तेन सिंहसकाशं विश्वास्यानीतः ॥ (२६६।१)

तेनापि यथावृत्तम् आत्मनो वियोगः सार्थवाहात् समाख्यातः ॥ (२६७।१)

सिंहेन चास्याभ्यवपत्तिर् अभयप्रदानं च दत्तम् ॥ (२६८।१)

एवं च वर्तमाने कदाचित् सिंहो वन्यगजयुद्धरदनक्षतशरीरो गुहावासी संवृत्तः ॥ (२६९।१)

पञ्चषड्दिवसातिक्रान्ते च काले सर्व एव त आहारवैकल्याद् आत्ययिकम् आपतिताः ॥ (२७०।१)

यतो ऽवसन्नाः ततस् सिंहेनाभिहिताः ॥ (२७१।१)

अहम् अनया रुजा न क्षमः पूर्ववद् आहारं भवताम् उत्पादयितुम् ॥ (२७२।१)

ते यूयम् आत्मार्थे ऽपि तावद् अभ्युद्गमं कुरुत ॥ (२७३।१)

ते तम् आहुः ॥ (२७४।१)

एवं गते किम् अस्माकम् आत्मपुष्ट्यर्थेनेति ॥ (२७५।१)

सिंहः ॥ (२७६।१)

साध्व् अनुजीविवृत्तं मदुपरि भक्तिश् च भवताम् ॥ (२७७।१)

अतिशोभनम् अभिहितम् ॥ (२७८।१)

शक्ता भवन्तः सरुजश् चाहम् ॥ (२७९।१)

तन् ममैतदवस्थस्योपनयताहारम् इति ॥ (२८०।१)

यदा च न किंचिद् ऊचुः तदा तेनाभिहिताः ॥ (२८१।१)

किम् अनया व्रीडया ॥ (२८२।१)

अन्विष्यतां किंचित् सत्त्वम् ॥ (२८३।१)

अहम् एतदवस्थो ऽपि युष्माकम् आत्मनश् चोत्पादयिष्ये प्राणयात्रार्थम् इति ॥ (२८४।१)

एवम् उक्त्वा ते ऽप्य् उत्थाय सह क्रथनकेन वनान्तरं प्रविष्टाः ॥ (२८५।१)

व्युदस्य क्रथनकं दुष्टमन्त्रम् आरब्धाः ॥ (२८६।१)

तत्र वायस आह ॥ (२८७।१)

विनाशिता वयम् अनेन स्वामिना स्वाधीने ऽप्य् अर्थे ॥ (२८८।१)

ताव् आहतुः ॥ (२८९।१)

कथम् ॥ (२९०।१)

सो ऽब्रवीत् ॥ (२९१।१)

नन्व् अयं क्रथनक इति ॥ (२९२।१)

त आहुः ॥ (२९३।१)

अयम् अस्माकं विश्वासोपगतशरणागतो वयस्यत्वे ऽनुज्ञातः ॥ (२९४।१)

स आह ॥ (२९५।१)

शष्पभुजः पिशिताशिनश् च विषमसम्बन्धाः ॥ (२९६।१)

ततस् ताव् ऊचतुः ॥ (२९७।१)

स्वामिनायम् अभयप्रदानेन रक्ष्यते ॥ (२९८।१)

तेन चायुक्तम् अशक्यं चैतद् इति ॥ (२९९।१)

पुनर् अपि वायसो ऽब्रवीत् ॥ (३००।१)

तिष्ठत यूयं यावद् अहम् एवैतद् अर्थं संप्रतिपादयिष्यामि ॥ (३०१।१)

इत्य् उक्त्वा सिंहसकाशम् अगमत् ॥ (३०२।१)

सिंहेन चाभिहितम् ॥ (३०३।१)

अन्विष्टं युष्माभिः किंचित् सत्त्वम् इति ॥ (३०४।१)

काकः ॥ (३०५।१)

यस्य चक्षुर् बलं वा स्यात् सो ऽन्विष्यतु ॥ (३०६।१)

वयं तु सर्व एवाहारवैकल्याद् अन्धाः परिक्षीणशक्तयश् च ॥ (३०७।१)

किंतु प्राप्तकालम् अवश्यं विज्ञप्यसे ॥ (३०८।१)

स्वामिना विनाशितः स्वात्मनात्मा स्वाधीने ऽप्य् अर्थे ॥ (३०९।१)

सिंहः ॥ (३१०।१)

कथम् ॥ (३११।१)

काकः ॥ (३१२।१)

नन्व् अयं क्रथनक इति ॥ (३१३।१)

सिंहः ॥ (३१४।१)

कष्टम् ॥ (३१५।१)

नृशंसम् एतत् ॥ (३१६।१)

मयास्याभ्यवपत्तिर् अभयं च प्रसादीकृतम् ॥ (३१७।१)

अपि च ॥ (३१८।१)

न गोप्रदानं न महीप्रदानं न चान्नदानं हि तथा प्रधानम् ॥ (३१९।१)

यथा वदन्तीह महाप्रधानं सर्वप्रधानेष्व् अभयप्रदानम् ॥ (३२०।१)

काकः ॥ (३२१।१)

अहो स्वामिनो धर्मशास्त्रं प्रति प्रतिभा ॥ (३२२।१)

एतद् अन्यद् अपि प्रधानं महर्षिवचनम् यथा श्रेयसाम् अर्थे पापीयान् आरम्भः ॥ (३२३।१)

अपि चोक्तम् ॥ (३२४।१)

त्यजेद् एकं कुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् ॥ (३२५।१)

ग्रामं जनपदस्यार्थे स्वात्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥ (३२६।१)

पुनश् चाह ॥ (३२७।१)

मा स्वामी स्वयं व्यापादयतु ॥ (३२८।१)

मयास्योपधिना वध आरब्धः ॥ (३२९।१)

सिंहः ॥ (३३०।१)

कथम् इव ॥ (३३१।१)

काकः ॥ (३३२।१)

अयं तावद् एतदवस्थं स्वामिनम् अस्मांश् च दृष्ट्वा स्वयम् आत्मानम् अन्यपुष्ट्यर्थं स्वर्गगमनाय सत्त्वहिताय निवेदयति ॥ (३३३।१)

एवम् अभिहितवति वायसे सिंहो मतिभ्रमम् इवार्पितो न किंचिद् अप्युदाहृतवान् ॥ (३३४।१)

असाव् अपि पुनस् तत्सकाशं गत्वा कृतकवचनैः प्रत्येकं विज्ञापितवान् ॥ (३३५।१)

सिंहान्तिकं गतैर् युष्माभिर् एवं वक्तव्यम् इति ॥ (३३६।१)

ततः कृतसंविदः सह क्रथनकेन सिंहसकाशं गताः ॥ (३३७।१)

अथ वायसः प्रणम्य सिंहं विज्ञापितवान् ॥ (३३८।१)

देव स्वामिशरीरं सर्वथा रक्ष्यम् अस्मच्छरीरेणेति ॥ (३३९।१)

अथासाव् आह ॥ (३४०।१)

अकल्पकायो भवान् ॥ (३४१।१)

न युष्मच्छरीरोपभोगे कृते ऽप्यस्माकं किंचित् तृप्तिकारणं भवति ॥ (३४२।१)

तस्मिंश् चापयाते गोमायुर् अभिहितवान् ॥ (३४३।१)

अस्मान् मम विशिष्टतरं शरीरम् ॥ (३४४।१)

तन् मत्प्राणैः क्रियतां प्राणयात्रेति ॥ (३४५।१)

तम् अपि तथैवाभिहितवान् ॥ (३४६।१)

अपयाते च तस्मिन् द्वीप्याह ॥ (३४७।१)

आभ्यां मम विशिष्टतरं शरीरम् इदम् उपयुज्यताम् इति ॥ (३४८।१)

तम् अप्य् असावाह ॥ (३४९।१)

अकल्पकायो भवान् अपीति ॥ (३५०।१)

तच् छ्रुत्वा क्रथनको ऽचिन्तयत् ॥ (३५१।१)

नैवात्र कश्चिद् विनाश्यते ॥ (३५२।१)

तद् अहम् अप्य् एवम् एव ब्रवीमि ॥ (३५३।१)

तत उत्थाय सिंहान्तिकम् उपगम्याब्रवीत् ॥ (३५४।१)

देव एभ्यो मम विशिष्टतरं शरीरम् ॥ (३५५।१)

तस्मान् मच्छरीरेणात्मनः प्राणयात्रा क्रियताम् इति ॥ (३५६।१)

एवम् अभिवदन्न् एव द्वीपिगोमायुभ्यां विदारितोभयकुक्षिः सद्यः पञ्चत्वम् उपगतो भक्षितश् चेति ॥ (३५७।१)

१,१० स्त्रन्द्ल्￤उड़ेर् उन्द् मेएरस्ति समुद्रतीरैकदेशे टीटिभदम्पती प्रतिवसतः स्म ॥ (३५८।१)

अथ कदाचित् प्रसोष्यमाणया टीटिभ्या भर्ताभिहितः ॥ (३५९।१)

किंचित् स्थानम् अन्विष्यताम् यत्राहं प्रसुवे ॥ (३६०।१)

असाव् अकथयत् ॥ (३६१।१)

नन्व् एतद् एव स्थानं वृद्धिकरम् ॥ (३६२।१)

अत्रैव प्रसूष्वेति ॥ (३६३।१)

साब्रवीत् ॥ (३६४।१)

अलम् अनेन सापायेन ॥ (३६५।१)

अवश्यम् एव समुद्रजलवेलाप्लवनान् ममापत्यविनाशो भवति ॥ (३६६।१)

असाव् आह ॥ (३६७।१)

भद्रे न शक्तो महोदधिर् मया सार्धम् ईदृशं वैरानुबन्धं कर्तुम् इति ॥ (३६८।१)

साब्रवीत् ॥ (३६९।१)

बह्व् असदृशं तव समुद्रेण बलम् ॥ (३७०।१)

कथम् आत्मनो ज्ञायते सारासारता ॥ (३७१।१)

उक्तं च ॥ (३७२।१)

दुःखम् आत्मा परिच्छेत्तुम् एवं योग्यो न वेति वा । (३७३।१)

एवंविद् यस्य विज्ञानं सफलास् तस्य बुद्धयः ॥ (३७३।२)

अपि च ॥ (३७४।१)

मित्राणां हितकामानां यो वाक्यं नाभिनन्दति । (३७५।१)

स कूर्म इव दुर्बुद्धिः काष्ठाद् भ्रष्टो विनश्यति ॥ (३७५।२)

टीटिभः ॥ (३७६।१)

कथं चैतत् ॥ (३७७।१)

टीटिभी ॥ (३७८।१)

१,११ हंसस् उन्द् स्छिल्द्क्र्ﾔतेअस्ति कस्मिंश्चित् सरसि कम्बुग्रीवो नाम कच्छपः प्रतिवसति स्म ॥ (३७९।१)

तस्य द्वौ सुहृदौ विकटसंकटनामानौ हंसौ ॥ (३८०।१)

अथ कालविपर्यये द्वादशवार्षिक्यनावृष्टिर् आपतिता ॥ (३८१।१)

ततस् तयोर् मतिर् उत्पन्ना ॥ (३८२।१)

क्षीणतोयम् इदं सरः ॥ (३८३।१)

अन्यं जलाशयं गच्छावेति ॥ (३८४।१)

किं पुनश् चिरोषितं प्रियमित्रं कम्बुग्रीवम् आमन्त्रयावहे ॥ (३८५।१)

तथा चानुष्ठिते कच्छपेनाभिहितौ ॥ (३८६।१)

कस्मान् ममामन्त्रणं क्रियते ॥ (३८७।१)

यदि तु स्नेहो ऽस्ति ततो माम् अप्य् अस्मान् मृत्युमुखात् त्रातुम् अर्हथः ॥ (३८८।१)

यत्कारणम् युवयोस् तावद् आहारवैकल्यं केवलम् अस्मिन् स्वल्पोदके सरसि ममात्र तु मरणम् एव ॥ (३८९।१)

तद् विचिन्त्यताम् आहारसुहृद्वियोगयोः को गरीयान् ॥ (३९०।१)

ताभ्याम् अभिहितम् ॥ (३९१।१)

युक्तम् आत्थ ॥ (३९२।१)

एवम् एतत् ॥ (३९३।१)

किं पुनः प्राप्तकालं भवाञ् जानाति ॥ (३९४।१)

अवश्यं नयावावां भवन्तम् ॥ (३९५।१)

त्वया पुनश् चापलान् न किंचिद् वक्तव्यम् ॥ (३९६।१)

इमां तु यष्टिं मध्ये दशनैर् आपीडय ॥ (३९७।१)

एवम् अनयैवोद्धृत्य षष्टिमात्राणि योजनानि महत् सरो भवन्तं नयावः ॥ (३९८।१)

तत्र सुखं यापयिष्याम इति ॥ (३९९।१)

एवं च निष्पन्ने तज्जलाशयसंनिकृष्टनगरस्योपरिष्टान् नीयमानं दृष्ट्वा किम् इदं शकटचक्रप्रमाणं वियता नीयत इति जनः सकलकलः संवृत्तः ॥ (४००।१)

तच् च श्रुत्वासन्नविनाशः कच्छपो यष्टिं त्यक्त्वाभिहितवान् ॥ (४०१।१)

अहं कच्छपः ॥ (४०२।१)

चापलाद् एष लोकः प्रलपति इति ब्रुवन् वचनसमकालम् एवाश्रयात् परिभ्रष्टो भूमौ निपतितः मांसार्थिना च लोकेन पातसमकालम् एव तीक्ष्णशस्त्रैः खण्डशो विभक्त इति ॥ (४०३।१)

१,१२ दिए द्रेइ ड़िस्छेअस्ति कस्मिंश्चिन् महाह्रदे महाकायास् त्रयो मत्स्याः प्रतिवसन्ति स्म तद् यथा ॥ (४०४।१)

अनागतविधाता प्रत्युत्पन्नमतिर् यद्भविष्यश् चेति ॥ (४०५।१)

तत्रानागतविधात्रा तदुदकान्तर्गतेन कदाचित् तत्समीपे मत्स्यबन्धानाम् अतिक्रामतां वचनं श्रुतम् ॥ (४०६।१)

बहुमत्स्यो ऽयं ह्रदः ॥ (४०७।१)

अत्र मत्स्यबन्धं कुर्मः ॥ (४०८।१)

तच् च श्रुत्वानागतविधात्रा चिन्तितम् ॥ (४०९।१)

अवश्यम् एत आगन्तारः ॥ (४१०।१)

तद् अहं प्रत्युत्पन्नमतिं यद्भविष्यं च गृहीत्वान्यम् अछिन्नस्रोतस्कं ह्रदं संश्रयामीति ॥ (४११।१)

ततस् ताव् आहूय पृष्टवान् गमनाय ॥ (४१२।१)

तत्र प्रत्युत्पन्नमतिर् मतिनिवारितो ऽभयचित्तः कथमपि प्रमादान् नानुयातः ॥ (४१३।१)

यद्भविष्यस् त्व् आसन्नविनाशस् तद्वचनम् अनादृत्य निरारम्भ एव आसीत् ॥ (४१४।१)

अन्येद्युश् चापयाते ऽनागतविधातरि मत्स्यबन्धैर् अन्तःस्रोतो निरुध्य प्रक्षिप्तं संवर्तजालम् ॥ (४१५।१)

अपकृष्टे च जाले तस्मिन् ह्रदे नाप्य् एकतरो ऽवशिष्टः ॥ (४१६।१)

एवं गते प्रत्युत्पन्नमतिर् मृतरूपं कृत्वात्मानं जलस्य उपरि दर्शितवान् ॥ (४१७।१)

तैर् अपि स्वयम् एव मृतो महामत्स्य इति कृत्वा परिस्रोतसि स्थापितः ॥ (४१८।१)

तस्माद् उत्प्लुत्यान्यं जलाशयं गतः ॥ (४१९।१)

यद्भविष्यस् त्व् अनेकलगुडप्रहारजर्जरितशरीरः पञ्चत्वम् उपनीत इति ॥ (४२०।१)

अतो ऽहं ब्रवीमि ॥ (४२१।१)

अनागतविधाता चेति ॥ (४२२।१)

अथ कदाचित् प्रसूतायां टीटिभ्यां तद्भर्तृजिज्ञासया समुद्रेण अपहृतास् ते ऽण्डकाः पश्यामि तावत् अयं किम् आरम्भत इति ॥ (४२३।१)

अथ टीटिभी शून्यम् अपत्यस्थानं दृष्ट्वा परमाविग्नहृदया भर्तारम् आह ॥ (४२४।१)

इदं तद् आपतितं मन्दभाग्यायाः ॥ (४२५।१)

असाव् अन्तर्लीनम् अवहस्य ताम् आह ॥ (४२६।१)

ममापि तावत् भद्रे दृश्यतां सामर्थ्यम् इति ॥ (४२७।१)

ततस् तेन पक्षिसमाजं कृत्वा निवेदितं तदपत्यहरणजं दुःखम् ॥ (४२८।१)

तत्रैकेनाभिहितम् ॥ (४२९।१)

असमर्था वयं महोदधिविग्रहाय ॥ (४३०।१)

किं पुनर् अत्र प्राप्तकालम् ॥ (४३१।१)

सर्व एव वयम् आक्रन्देन गरुत्मन्तम् उद्वेजयामः ॥ (४३२।१)

सैव नो दुःखम् अपनेष्यति ॥ (४३३।१)

इत्य् अवधार्य तत्सकाशं गताः ॥ (४३४।१)

असाव् अपि देवासुररणनिमित्तम् आहूतो विष्णुना गरुडस् तत् स्वयूथ्यव्यसनं दृष्ट्वा मन्युम् आजगाम ॥ (४३५।१)

देवो ऽपि विष्णुस् त्रैकाल्यदर्शनसामक्ष्यात् तस्यान्तर्गतं मत्वा स्वयम् एव तत्सकाशम् अगमत् ॥ (४३६।१)

अथ देवं दृष्ट्वा सुतराम् आविग्नहृदयो ऽब्रवीत् ॥ (४३७।१)

युक्तं त्वया नाथेन सता समुद्रापसदान् ममायं परिभव इति ॥ (४३८।१)

ज्ञात्वा च देवः परिहस्य समुद्रस्येदम् उवाच ॥ (४३९।१)

समर्पयाधुनापत्यानि टीटिभस्येति ॥ (४४०।१)

अन्यथा त्वाम् आग्नेयास्त्रप्रतापितम् अनेकवडवामुखसहस्रपरिक्षीणतोयं सद्यः करिष्यामीति ॥ (४४१।१)

एवम् उक्तो महोदधिश् चिन्तयामास ॥ (४४२।१)

ममाण्डजेन सर्वनाश एव प्रारब्धः ॥ (४४३।१)

इति मत्वा प्रणम्य देवं समर्पितवान् इति ॥ (४४४।१)

१,१३ देर् लिस्तिगे स्छकलस्ति कस्मिंश्चिद् वनोद्देशे वृकजम्बुककरभसहितो वज्रदन्तो नाम सिंहः प्रतिवसति स्म ॥ (४४५।१)

कदाचिद् असौ वन्यद्विपरदनकोटिपाटितवक्षा एकदेशस्थः क्षुत्क्षामतनुः क्षुधा परिगतान् तान् सचिवान् आह ॥ (४४६।१)

किंचिद् अन्विष्यतां वने सत्त्वजातम् येनाहम् एतदवस्थो ऽपि भवतां वृत्तिम् आपादयिष्यामि ॥ (४४७।१)

अथ तदाज्ञासमकालम् एव ते ऽरण्ये पर्यटन्तो यदा न किंचिद् आसेदुः तदासौ जम्बुकस् तं शङ्कुकर्णनामानं करभं विविक्ते ऽभिहितवान् ॥ (४४८।१)

किम् अत्र प्राप्तकालं मन्यते भवान् ॥ (४४९।१)

स्वामी वज्रदन्तो ऽस्मदीयपर्यटनम् अनर्थकं श्रुत्वा कदाचिद् विनाशाय प्रवर्तते ॥ (४५०।१)

तद् अहं किंचिद् भवतः प्रार्थये यदि प्रतीच्छसीति ॥ (४५१।१)

स आह ॥ (४५२।१)

किं ममास्ति वयस्य यत् प्रार्थ्यते ॥ (४५३।१)

शरीरम् अपि मे त्वदायत्तम् ॥ (४५४।१)

यथाभिमतम् उपयुज्यताम् इति ॥ (४५५।१)

अथ जम्बुको ऽब्रवीत् ॥ (४५६।१)

एतद् एवात्र कारणम् ॥ (४५७।१)

अहं ते द्विगुणं शरीरं सिंहसकाशाद् दापयिष्ये ॥ (४५८।१)

त्वयाप्य् एवं वयम् आत्मा च संवर्धिताः स्युर् इति ॥ (४५९।१)

प्रतिपन्नश् चासौ ॥ (४६०।१)

एवम् अभिधाय सिंहसकाशं गत्वा तम् आह ॥ (४६१।१)

स्वामिन् न किंचित् सत्त्वम् आसादितम् ॥ (४६२।१)

एष पुनः शङ्कुकर्णो ऽभिधत्ते ॥ (४६३।१)

बृहत्प्रस्थेन द्विगुणया तुलयोज्जास्यं शरीरं सम्प्रयच्छामि इति ॥ (४६४।१)

तच् छ्रुत्वा सिंहः प्रहृष्ट आह ॥ (४६५।१)

एवं क्रियताम् ॥ (४६६।१)

अथ प्रतिपन्ने शङ्कुकर्णः पपात भूमौ खण्डशश् च कृतः ॥ (४६७।१)

ततश् चतुरकस् तं सिंहं रुधिररक्तसर्वगात्रं दृष्ट्वा अब्रवीत् ॥ (४६८।१)

गच्छतु स्वामी स्नानम् आचरितुम् यावद् अहं क्रव्यमुखसहितस्तिष्ठामि ॥ (४६९।१)

गते च तस्मिंश् चतुरकस् तं क्रव्यमुखम् आह ॥ (४७०।१)

भक्षय तावद् अतः पिशितम् यावद् असौ स्नातुं गतः ॥ (४७१।१)

सो ऽब्रवीत् ॥ (४७२।१)

भक्षयित्वा किम् उत्तरं दास्यामि ॥ (४७३।१)

जम्बुको ऽब्रवीत् ॥ (४७४।१)

किं तवानेन विचारेण ॥ (४७५।१)

अहम् एतस्य प्रतिवचनं दास्यामि ॥ (४७६।१)

त्वया पुनर् मम मुखम् एवावलोकितव्यम् इति ॥ (४७७।१)

एवम् उक्ते ताभ्यां क्रव्यम् अतिबहु भक्षितम् ॥ (४७८।१)

अत्रान्तरे सिंहः सम्प्राप्तो यावत् पश्यति सकलं जठरपिशितम् उपभुक्तम् ततश् चतुरकम् आह ॥ (४७९।१)

माम क्व तज् जठरपिशितम् ॥ (४८०।१)

एवं वदति सिंहे क्रव्यमुखो मुखं चतुरकस्यावलोकितवान् ॥ (४८१।१)

चतुरको ऽब्रवीत् ॥ (४८२।१)

किम् अधुना मन्मुखम् अवलोकयसि ॥ (४८३।१)

स्वामिन् ॥ (४८४।१)

भक्षितम् अनेनेति ॥ (४८५।१)

अथ सिंहः कुलिशखरनकरो भ्रूकुटिलमुखः प्रकटितरोषस्तं हन्तुम् ऐच्छत् ॥ (४८६।१)

अथासाव् अपि वृको मुखवैवर्ण्यवेपथुव्याप्ततनुर् अतनुपदविक्षेपः क्षिप्रपलायनपटुर् अटवीम् उद्दिश्य जगाम ॥ (४८७।१)

सिंहो ऽपि किंचिद् अनुसृत्य प्रतिनिवृत्तः ॥ (४८८।१)

एतस्मिंश् चान्तरे कथमपि च तत्समीपम् अथ कश्चित् सार्थवाहो ऽनेन पथायातः ॥ (४८९।१)

तस्य च सार्थाग्रेसरं कटाहेन गलबद्धेन करभम् आगच्छन्तं दृष्ट्वा कृतकविषादो जम्बुकस् तं सिंहम् आह ॥ (४९०।१)

देव विनष्टाव् आवाम् ॥ (४९१।१)

मा खलु कश्चिद् वनं धारयतु ॥ (४९२।१)

यावद् अद्यापि पिशितं नोपभुज्यते तावद् बृहत्प्रस्थम् आदाय धनिकाचारेणायं करभकः सम्प्राप्तः ॥ (४९३।१)

तत् किम् अत्र प्राप्तकालम् ॥ (४९४।१)

गच्छतु स्वामी दिगन्तरम् अन्यत् यावद् अहम् एनं लब्धचित्ताभिप्रायं करोमीति ॥ (४९५।१)

एवम् अभिहिते सिंहस् तस्माद् अपयातः ॥ (४९६।१)

चतुरको ऽपि बहुदिनानि तत् पिशितम् उपभुक्तवान् ॥ (४९७।१)

१,१४ ￜबेल् अन्गेब्रछ्तेर् रतस्ति कस्मिंश्चिद् वनोद्देशे महान् वानरयूथः ॥ (४९८।१)

स कदाचिद्धेमन्तकाले ऽसुखासीनो ऽतिविह्वलतया खद्योतं दृष्ट्वाग्निर् अयम् इत्य् आहार्यैः शुष्कतृणपर्णैर् आच्छाद्य प्रसारितभुजः कक्षकुक्षिवक्षःप्रदेशान् कण्डूयमानः प्रतापमनोरथसुखानि किलानुभवति ॥ (४९९।१)

तत्रैकः शाखामृगस् तद्गतमना मुहुर्मुहुस् तम् एव मुखेनोपाधमत् ॥ (५००।१)

अथ सूचीमुखो नाम ॥ (५०१।१)

तेन वृक्षाद् अवतीर्याभिहितः ॥ (५०२।१)

मा क्लिशः ॥ (५०३।१)

नायं वह्निः खद्योतो ऽयम् इति ॥ (५०४।१)

अथासाव् अधमत् तस्य तद् वचनम् अवमन्यैव ॥ (५०५।१)

पुनश् च तेनासकृद् वार्यमाणो नैव शाम्यति ॥ (५०६।१)

किं बहुना तावत् तेन कर्णाभ्याशम् आगत्यागत्य प्रबलम् उद्वेजितः यावत् तेन सहसा गृहीत्वा शिलायाम् आविध्य विगतप्राणः कृतो ऽसाविति ॥ (५०७।१)

१,१५ दुष्टबुद्धि उन्द् अबुद्धिअस्ति कस्मिंश्चिद् अधिष्ठाने वणिक्सुतौ सुहृदौ स्तः ॥ (५०८।१)

एको दुष्टबुद्धिर् अपरो धर्मबुद्धिः ॥ (५०९।१)

ताव् अर्थोपार्जननिमित्तं विशिष्टं देशान्तरं गतौ ॥ (५१०।१)

अथ तत्र धर्मबुद्धिर् नामैकः सार्थवाहसुतो यस् तेन कस्यचित् साधोः पूर्वस्थापितं कलशिकागतं स्वभाग्यप्रचोदितं रौप्यदीनारसहस्रं प्राप्तम् ॥ (५११।१)

स दुष्टबुद्धिना सह सम्प्रधार्य कृतार्थाव् आवां स्वदेशं गच्छाव इति प्रत्यागतौ ॥ (५१२।१)

अधिष्ठानसमीपे धर्मबुद्धिनाभिहितम् ॥ (५१३।१)

दीनारा अर्धविभागेन विभज्यन्ताम् ॥ (५१४।१)

स्वगृहान् प्रविशावः ॥ (५१५।१)

अधुना सुःर्त्स्वजनादिसमक्षम् उज्ज्वलं वत्स्यावः ॥ (५१६।१)

अथ दुष्टबुद्धिर् अन्तःकठिनहृदयः स्वार्थसिद्धये तम् आह ॥ (५१७।१)

भद्र वित्तशेषो यावद् आवयोः सामान्यः तावद् अविच्छिन्नः स्नेहसद्भावः ॥ (५१८।१)

किंत्व् एकम् एकं शतं गृहीत्वा प्रविशावः ॥ (५१९।१)

यत्कारणम् पुण्यपरीक्षा ह्रासवृद्धिभ्यां भविष्यत्य् एकार्थता च जनस्पृहणीया ॥ (५२०।१)

तथा चानुष्ठिते शेषं कुत्रचित् सुगुप्तं कृत्वा प्रविष्टौ ॥ (५२१।१)

अथ तद्वर्षाभ्यन्तरे दुष्टबुद्धिर् असद्व्ययव्यसनित्वाद् भाग्यच्छिद्रतया च क्षीणप्रत्यंशः पुनर् अपि च निधितो धर्मबुद्धिना सहापरशतं विभक्तवान् ॥ (५२२।१)

तद् अपि द्वितीयवर्षाभ्यन्तरे तथैव क्षीणम् ॥ (५२३।१)

एवं गते दुष्टबुद्धिश् चिन्तयामास ॥ (५२४।१)

यदि पुनः शतविभागेन विभजावः तत् किं मया कृतं भवति ॥ (५२५।१)

शेषैः षड्भिर् अपहृतैः समस्तान्य् एवासादयामि ॥ (५२६।१)

एवं मत्वैकाकी भूत्वा ताम् अर्थमात्राम् अपनीय प्रदेशं समीकृत्य मासातिक्रान्ते काले धर्मबुद्धिम् अभिहितवान् ॥ (५२७।१)

भद्र समविभागं शेषवित्तस्य कुर्व इति ॥ (५२८।१)

प्रतिपन्ने च धर्मबुद्धिना सह गत्वा तम् एवोद्देशं खातकर्म कर्तुम् आरब्धः ॥ (५२९।१)

खन्यमाने च यदा न दृश्यते तदा प्रथमतरं धृष्टतया दुष्टबुद्धिः पाषाणेनात्मनः शिरो ऽताडयद् अब्रवीच् च ससम्भ्रमम् ॥ (५३०।१)

क्व तद् ब्रह्महृदयम् धर्मबुद्धे ॥ (५३१।१)

नूनं त्वयापहृतम् इति ॥ (५३२।१)

एवं परस्परशङ्कया विवदमानौ धर्मस्थानम् उपागतौ ॥ (५३३।१)

आवेदिते च तस्मिन्न् अर्थे ऽवगते ऽव्यक्तव्यवहारदुश्छेदतया संनिरुद्धौ ॥ (५३४।१)

पञ्चरात्राभ्यन्तराच् च दुष्टबुद्धिनाधिकृतानां प्रतिज्ञातम् ॥ (५३५।१)

साक्षिणो मम सन्त्य् अत्रव्यवहारदीनाराणाम् इति ॥ (५३६।१)

तैस् तु व्यवहारनिवर्तनार्थं पृष्टः ॥ (५३७।१)

कस् ते साक्षी ॥ (५३८।१)

दर्शयस्वेति ॥ (५३९।१)

सो ऽब्रवीत् ॥ (५४०।१)

यस्यैव वृक्षस्याधस्तात् स्थापितं द्रव्यम् तेनैव विभावयामि इति ॥ (५४१।१)

अथ ते विस्मयम् उपगताः कथं वनस्पतिर् मन्त्रयिष्यतीति ॥ (५४२।१)

कृतप्रतिभुवौ स्वगृहं विसर्जितौ ॥ (५४३।१)

अथ दुष्टबुद्धिना स्वगृहं गतेन पिताभिहितः ॥ (५४४।१)

तात मद्धस्तगतास् ते पणाः ॥ (५४५।१)

किंतु वाङ्मात्रावबद्धास् तिष्ठन्ति ॥ (५४६।१)

अहं तु त्वाम् अद्य रात्रौ वृक्षविवरे ऽस्मिन् स्थापयामि ॥ (५४७।१)

प्रभाते धर्माधिकृतसमक्षं पृष्टस् तं विभावयेति ॥ (५४८।१)

ततस् तेनाभिहितम् ॥ (५४९।१)

पुत्र विनष्टाव् आवाम् ॥ (५५०।१)

किं कारणम् अनुपाय एषः ॥ (५५१।१)

तथा च ॥ (५५२।१)

उपायं चिन्तयेत् प्राज्ञो ह्य् अपायम् अपि चिन्तयेत् । (५५३।१)

पश्यतो बकमूर्खस्य नकुलैर् भक्षिताः सुताः ॥ (५५३।२)

सो ऽब्रवीत् ॥ (५५४।१)

कथम् एतत् ॥ (५५५।१)

असाव् आह ॥ (५५६।१)

१,१६ रेइहेर् उन्द् इछ्नेउमोनस्ति कस्मिंश्चिद् अर्जुनवृक्षे बकदम्पती प्रतिवसतः स्म ॥ (५५७।१)

तत्र च वृक्षविवरानुसारी महाकायो ऽहिर् असंजातक्रियाण्य् एव अपत्यानि भक्षयति स्म ॥ (५५८।१)

तेन च निर्वेदेन नष्टसंज्ञाव् आहारक्रियाम् उत्सृज्य जलाशयैकदेशे विमनस्काव् आसाते ॥ (५५९।१)

अथ तत्रैकः कुलीरकस् तम् आह ॥ (५६०।१)

माम किम् अद्याप्य् आहारो ऽनुष्ठीयत इति ॥ (५६१।१)

बकः ॥ (५६२।१)

अधृतिपरीतस्य मे कुत आहाराभिलाष इति ॥ (५६३।१)

यतो ऽसाव् आह ॥ (५६४।१)

किंलक्षणसमुत्थाधृतिः ॥ (५६५।१)

स तु तस्मै यथावृत्तम् अपत्यभक्षणम् आख्यातवान् ॥ (५६६।१)

कुलीरकस् तु तं समर्थितवान् ॥ (५६७।१)

अहम् उपायं तद्वधाय कथयामि ॥ (५६८।१)

येयं नकुलवसतिर् एतत्प्रभृत्यविच्छिन्नपरम्परया मत्स्यपिशितं प्रकीर्यताम् यावत्सर्पवसतिः ॥ (५६९।१)

ततस् त एवैनं घातयिष्यन्ति ॥ (५७०।१)

तथा चानुष्ठिते नकुलैः पिशितमार्गानुसारिभिः पूर्ववैरक्रियाम् अनुस्मरद्भिः खण्डशो ऽहिं कुर्वद्भिः पूर्वदृष्टमार्गम् आधावद्भिर् बकावासं गत्वा बकस्य शेषापत्यभक्षणं कृतम् इति ॥ (५७१।१)

१,१५अतो ऽहं ब्रवीमि ॥ (५७२।१)

उपायं चिन्तयेत् प्राज्ञो ह्य् अपायम् अपि चिन्तयेत् ॥ (५७३।१)

इति ब्रुवन्न् अपि तेनासौ नीत्वा स्थापितो वृक्षविवरे ॥ (५७४।१)

अथ प्रभातसमये ऽधिकरणप्रकृतिप्रत्यक्षं धर्मशास्त्रवचनाभिश्रावितेन वनस्पतिना यथाप्रस्तुतम् अभिहितम् ॥ (५७५।१)

धर्मबुद्धिनार्थो ऽपहृत इति ॥ (५७६।१)

तच् च श्रुत्वा धर्मबुद्धिश् चिन्तयामास ॥ (५७७।१)

कथम् अवाक् पादपो वाचं व्याहरिष्यति ॥ (५७८।१)

तत् कारणेनात्र भवितव्यम् ॥ (५७९।१)

सर्वथा बुद्धिसाध्यम् एतत् ॥ (५८०।१)

अथ धर्मस्थानीयान् आह ॥ (५८१।१)

अहो विस्मयः ॥ (५८२।१)

अद्याप्य् अविप्लुत एव लोके धर्मबुद्धिर् अहं विजने ऽस्मिन् वन एकाक्यागम्य तद् द्रव्यं गृहीतवान् ॥ (५८३।१)

अथापश्यम् अहिम् अतिकायम् आयान्तम् ॥ (५८४।१)

चिन्तितं च मया ॥ (५८५।१)

कष्टम् इदम् आपतितम् ॥ (५८६।१)

अभिहितं च ॥ (५८७।१)

पुनर् अपि विषया लभ्यन्ते न तु प्राणाः ॥ (५८८।१)

पुनर् आगमिष्यामि ॥ (५८९।१)

इत्य् अत्रैव वृक्षमूले ऽवस्थापितम् ॥ (५९०।१)

अधुनावश्यं राजवशात् समर्पितव्यम् ॥ (५९१।१)

किंत्वस्मात् स्थानाद् एकान्ते ऽवस्थानं कुरुध्वम् यावद् अहम् एनं निधिपालं कृष्णसर्पं पराजयामि ॥ (५९२।१)

इत्य् उक्त्वाहार्यैः शुष्कदारुपर्णनिचयैर् वृक्षविवरम् आपूर्याग्निम् आदीपयितुम् आरब्धः ॥ (५९३।१)

दुष्टबुद्धिस् त्व् अधोमुखेनाक्ष्णा विलोक्य वृक्षविवरान्तर्गतं वणिक्पुत्रं दृष्ट्वा व्यथितमना अभवत् ॥ (५९४।१)

प्रदीप्ते च वह्नौ समन्तत उज्ज्वलीभूताद् वृक्षविवरात् स्फटिततनुः प्लुष्टकेशः स्रस्तत्वग् यदा जातो वणिक् तदा भूमौ निपतितः ॥ (५९५।१)

तत् तु महद् वैकारिकं दृष्ट्वा किम् इदम् इति परं विस्मयम् उपगताः ॥ (५९६।१)

किंचिज्जीवितं च प्रत्यक्षम् अभिज्ञाय वणिक्पुत्रं पप्रच्छुः ॥ (५९७।१)

किम् इदम् ईदृशम् अग्निपतनम् अध्यवसितं भवतेति ॥ (५९८।१)

ततो ऽसाव् अब्रवीत् ॥ (५९९।१)

अनेन दुष्पुत्रेणाहम् अवस्थाम् इमां प्रापित इति ॥ (६००।१)

एवम् अभिवदन् पञ्चत्वम् उपगतः ॥ (६०१।१)

अनन्तरं धर्माधिकृतास् तम् अर्थं ज्ञात्वाभिहितवन्तः ॥ (६०२।१)

दुष्टबुद्धिर् अयं पापः शूले ऽवतंस्यताम् इति ॥ (६०३।१)

१,१७अस्ति कस्मिंश्चिद् अधिष्ठाने क्षीणबान्धवो वणिक्सुतः ॥ (६०४।१)

स देशान्तरम् अर्थोपार्जननिमित्तं प्रस्थितः ॥ (६०५।१)

तस्य तुला लोहसहस्रकृता विद्यते ॥ (६०६।१)

सो ऽन्यस्मिन् वणिक्पुत्रके तां निक्षिप्य देशान्तरम् अर्थोपार्जनाय प्रायात् ॥ (६०७।१)

क्षीणभाग्यत्वाच् च तेन बहुनापि कालेन न किंचिद् आसादितम् ॥ (६०८।१)

प्रत्यागतश् च तां तुलां तस्मात् प्रार्थितवान् ॥ (६०९।१)

तेनोक्तं च ॥ (६१०।१)

सा मूषकैर् भक्षितेति ॥ (६११।१)

अथासाव् अचिन्तयत् ॥ (६१२।१)

विस्मयनीयम् एतत् ॥ (६१३।१)

कथं लोहसहस्रमयीं तुलां मूषका भक्षयिष्यन्तीति ॥ (६१४।१)

अन्तर्लीनम् अवहस्याब्रवीत् अवश्यम् एतद् एवम् यत्कारणम् ॥ (६१५।१)

वृष्यं स्वादु मृदु च लोहं कथम् आखवो न भक्षयिष्यन्ति इति प्रतिपन्नवाक् ॥ (६१६।१)

असाव् अपि सुपरिहृष्टहृदयः पाद्यादिपुरःसरां तस्य पूजां कर्तुम् आरब्धवान् भोजने च प्रार्थितवान् ॥ (६१७।१)

तस्य च नातिदूरे नदी ॥ (६१८।१)

तत्र स्नानाभ्युद्यतस्य च तस्य स्वीयं पुत्रम् एकम् आमलकस्नानशाटिकासमेतं पृष्ठतः प्रेषितवान् ॥ (६१९।१)

असाव् अपि प्रत्यागच्छन् दारकम् अन्यस्मिन् मित्रगृहे सुगुप्तं कृत्वा प्रविष्टः ॥ (६२०।१)

अथ भोजनसमये सार्थवाहो दारकम् अदृष्ट्वा समाकुलमनाः शङ्कितहृदयश् च तम् अपृच्छत् ॥ (६२१।१)

क्वासौ दारकस् तवानुपदप्रेषितः ॥ (६२२।१)

इह न प्रविष्ट इति ॥ (६२३।१)

अथ सो ऽब्रवीत् ॥ (६२४।१)

श्येनेनापहृतः ॥ (६२५।१)

तच् छ्रुत्वा परमाविग्नो निर्दयीभूतश् च तं बाहौ गृहीत्वा धर्मस्थानं नीतवान् आह च ॥ (६२६।१)

परित्रायध्वम् ॥ (६२७।१)

अनेन मे दारकः क्वापि गोपित इति ॥ (६२८।१)

पृष्टश् चासौ प्राड्विवाकैः ॥ (६२९।१)

किम् एतत् ॥ (६३०।१)

कथ्यताम् इति ॥ (६३१।१)

स विहस्याब्रवीत् ॥ (६३२।१)

श्येनेनापहृत इति ॥ (६३३।१)

ततस् तैर् विस्मितमनोभिर् अभिहितः ॥ (६३४।१)

कथं श्येनो दारकम् अपहरिष्यतीति ॥ (६३५।१)

धर्माधिकृतैस् तथ्यं पृच्छ्यमानो ऽब्रवीत् ॥ (६३६।१)

किम् अत्र चित्रम् ॥ (६३७।१)

यत्र तुला लोहसहस्रस्यास्य गेहे मदीया मूषकैर् भक्षिता तत्र कथं दारकः श्येनेन नापह्रियत इति ॥ (६३८।१)

तच्च श्रुत्वा प्रतिपादितवन्तस् ते प्राड्विवाकाः परस्परस्य तत्तुलातद्दारकदानम् इति ॥ (६३९।१)