ओम् नमो बुद्धाय । (१।१)

यः सर्वथा सर्वहतान्धकारः संसारपङ्काज्जगदुज्जहार । (१।२)

तस्मै नमस्कृत्य यथार्थशास्त्रे शास्त्रं प्रवक्ष्याम्यभिधर्मकोशम् ॥ (१।३)

प्रज्ञामला सानुचराभिधर्मः तत्प्राप्तये यापि च यच्च शास्त्रम् । (२।१)

तस्यार्थतोऽस्मिन् समनुप्रवेशात् स चाश्रयो ऽस्येत्यभिधर्मकोशम् ॥ (२।२)

धर्माणां प्रविचयमन्तरेण नास्ति क्लेशानां यत उपशान्तयेऽभ्युपायः । (३।१)

क्लेशैश्च भ्रमति भवार्णवेऽत्र लोकस्तद्धेतोरत उदितः किलैष शास्त्रा ॥ (३।२)

सास्रवानास्रवा धर्माः संस्कृता मार्गवर्जिताः । (४।१)

सास्रवाः आस्रवास्तेषु यस्मात् समनुशेरते ॥ (४।२)

अनास्रवा मार्गसत्यं त्रिविधं चाप्यसंस्कृतम् । (५।१)

आकाशं द्वौ निरोधौ च तत्राकाशम् अनावृतिः ॥ (५।२)

प्रतिसंख्यानिरोधो यो विसंयोगः पृथक् पृथक् । (६।१)

उत्पादात्यन्तविघ्नोऽन्यो निरोधोऽप्रतिसंख्यया ॥ (६।२)

ते पुनः संस्कृता धर्मा रूपादिस्कन्धपञ्चकम् । (७।१)

त एवाध्वा कथावस्तु सनिःसाराः सवस्तुकाः ॥ (७।२)

ये सास्रवा उपादानस्कन्धास्ते सरणा अपि । (८।१)

दुःखं समुदयो लोको दृष्टिस्थानं भवश्च ते ॥ (८।२)

रूपं पञ्चेन्द्रियाण्यर्थाः पञ्चाविज्ञप्तिरेव च । (९।१)

तद्विज्ञानाश्रया रूपप्रसादाश्चक्षुरादयः ॥ (९।२)

रूपं द्विधा विंशतिधा शब्दस्त्वष्टविधः रसः । (१०।१)

षोढा चतुर्विधो गन्धः स्पृश्यमेकादशात्मकम् ॥ (१०।२)

विक्षिप्ताचित्तकस्यापि योऽनुबन्धः शुभाशुभः । (११।१)

महाभूतान्युपादाय स ह्यविज्ञप्तिरुच्यते ॥ (११।२)

भूतानि पृथिविधातुरप्तेजोवायुधातवः । (१२।१)

धृत्यादिकर्मसंसिद्धाः खरस्नेहोष्णतेरणाः ॥ (१२।२)

पृथिवी वर्णसंस्थानमुच्यते लोकसंज्ञया । (१३।१)

आपस्तेजश्च वायुस्तु धातुरेव तथापि च ॥ (१३।२)

इन्द्रियार्थास्त एवेष्टा दशायतनधातवः । (१४।१)

वेदनानुभवः संज्ञा निमित्तोद्ग्रहणात्मिका ॥ (१४।२)

चतुर्भ्योऽन्ये तु संस्कारस्कन्धः एते पुनस्त्रयः । (१५।१)

धर्मायतनधात्वाख्याः सहाविज्ञप्त्यसंस्कृतैः ॥ (१५।२)

विज्ञानं प्रतिविज्ञप्तिः मन आयतनं च तत् । (१६।१)

धातवः सप्त च मताः षड् विज्ञानान्यथो मनः ॥ (१६।२)

षण्णाम् अनन्तरातीतं विज्ञानं यद्धि तन्मनः । (१७।१)

षष्ठाश्रयप्रसिद्ध्यर्थं धातवो ऽष्टादश स्मृताः ॥ (१७।२)

सर्वसंग्रह एकेन स्कन्धेनायतनेन च । (१८।१)

धातुना च स्वभावेन परभाववियोगतः ॥ (१८।२)

जातिगोचरविज्ञानसामान्यादेकधातुता । (१९।१)

द्वित्वेऽपि चक्षुरादीनां शोभार्थं तु द्वयोद्भवः ॥ (१९।२)

राश्यायद्वारगोत्रार्थाः स्कन्धायतनधातवः । (२०।१)

मोहेन्द्रियरुचित्रैधात् तिस्रः स्कन्धादिदेशनाः ॥ (२०।२)

विवादमूलसंसारहेतुत्वात् क्रमकारणात् । (२१।१)

चैत्तेभ्यो वेदनासंज्ञे पृथक्स्कन्धौ निवेशितौ ॥ (२१।२)

स्कन्धेष्वसंस्कृतं नोक्तमर्थायोगात् क्रमः पुनः । (२२।१)

यथौदारिकसंक्लेशभाजनाद्यर्थधातुतः ॥ (२२।२)

प्राक् पञ्च वार्त्तमानार्थ्यात् भौतिकार्थ्याच्चतुष्टयम् । (२३।१)

दूराशुतरवृत्त्यान्यत् यथास्थानं क्रमोऽथवा ॥ (२३।२)

विशेषणार्थं प्राधान्याद् बहुधर्माग्रसंग्रहात् । (२४।१)

एकमायतनं रूपमेकं धर्माख्यमुच्यते ॥ (२४।२)

धर्मस्कन्धसहस्राणि यान्यशीतिं जगौ मुनिः । (२५।१)

तानि वाङ्नाम वेत्येषां रूपसंस्कारसंग्रहः ॥ (२५।२)

शास्त्रप्रमाणा इत्येके स्कन्धादीनां कथैकशः । (२६।१)

चरितप्रतिपक्षस्तु धर्मस्कन्धोऽनुवर्णितः ॥ (२६।२)

तथान्येऽपि यथायोगं स्कन्धायतनधातवः । (२७।१)

प्रतिपाद्या यथोक्तेषु सम्प्रधार्य स्वलक्षणम् ॥ (२७।२)

छिद्रमाकाशधात्वाख्यम् आलोकतमसी किल । (२८।१)

विज्ञानधातुर्विज्ञानं सास्रवं जन्मनिश्रयाः ॥ (२८।२)

सनिदर्शन एकोऽत्र रूपं सप्रतिघा दश । (२९।१)

रूपिणः अव्याकृता अष्टौ त एवारूपशब्दकाः ॥ (२९।२)

त्रिधान्ये कामधात्वाप्ताः सर्वे रूपे चतुर्दश । (३०।१)

विना गन्धरसघ्राणजिह्वाविज्ञानधातुभिः ॥ (३०।२)

आरूप्याप्ता मनोधर्ममनोविज्ञानधातवः । (३१।१)

सास्रवानास्रवा एते त्रयः शेषास्तु सास्रवाः ॥ (३१।२)

सवितर्कविचारा हि पञ्च विज्ञानधातवः । (३२।१)

अन्त्यास्त्रयस्त्रिप्रकाराः शेषा उभयवर्जिताः ॥ (३२।२)

निरूपणानुस्मरणविकल्पेनाविकल्पकाः । (३३।१)

तौ प्रज्ञा मानसी व्यग्रा स्मृतिः सर्वैव मानसी ॥ (३३।२)

सप्त सालम्बनाश्चित्तधातवः अर्धं च धर्मतः । (३४।१)

नवानुपात्तास् ते चाष्टौ शब्दश्च अन्ये नव द्विधा ॥ (३४।२)

स्प्रष्टव्यं द्विविधं शेषा रूपिणो नव भौतिकाः । (३५।१)

धर्मधात्वेकदेशश्च संचिता दश रूपिणः ॥ (३५।२)

छिनत्ति छिद्यते चैव बाह्यं धातुचतुष्टयम् । (३६।१)

दह्यते तुलयत्येवं विवादो दग्धृतुल्ययोः ॥ (३६।२)

विपाकजौपचयिकाः पञ्चाध्यात्मं विपाकजः । (३७।१)

न शब्दः अप्रतिघा अष्टौ नैःष्यन्दिकविपाकजाः ॥ (३७।२)

त्रिधान्ये द्रव्यवानेकः क्षणिकाः पश्चिमास्त्रयः । (३८।१)

चक्षुर्विज्ञानधात्वोः स्यात् पृथक् लाभः सहापि च ॥ (३८।२)

द्वादशाध्यात्मिकाः हित्वा रूपादीन् धर्मसंज्ञकः । (३९।१)

सभागः तत्सभागाश्च शेषाः यो न स्वकर्मकृत् ॥ (३९।२)

दश भावनया हेयाः पञ्च च अन्त्यास्त्रयस्त्रिधा । (४०।१)

न दृष्टिहेयमक्लिष्टं न रूपं नाप्यषष्ठजम् ॥ (४०।२)

चक्षुश्च धर्मधातोश्च प्रदेशो दृष्टिः अष्टधा । (४१।१)

पञ्चविज्ञानसहजा धीर्न दृष्टिरतीरणात् ॥ (४१।२)

चक्षुः पश्यति रूपाणि सभागं न तदाश्रितम् । (४२।१)

विज्ञानं दृश्यते रूपं न किलान्तरितं यतः ॥ (४२।२)

उभाभ्यामपि चक्षुर्भ्यां पश्यति व्यक्तदर्शनात् । (४३।१)

चक्षुःश्रोत्रमनोऽप्राप्तविषयं त्रयमन्यथा ॥ (४३।२)

त्रिभिर्घ्राणादिभिस्तुल्यविषयग्रहणं मतम् । (४४।१)

चरमस्याश्रयोऽतीतः पञ्चानां सहजश्च तैः ॥ (४४।२)

तद्विकारविकारित्वाद् आश्रयाश् चक्षुरादयः । (४५।१)

अतोऽसाधारणत्वाद्धि विज्ञानं तैर्निरुच्यते ॥ (४५।२)

न कायस्याधरं चक्षुः ऊर्ध्वं रूपं न चक्षुषः । (४६।१)

विज्ञानं च अस्य रूपं तु कायस्योभे च सर्वतः ॥ (४६।२)

तथा श्रोत्रं त्रयाणां तु सर्वमेव स्वभूमिकम् । (४७।१)

कायविज्ञानमधरस्वभूमि अनियतं मनः ॥ (४७।२)

पञ्च बाह्या द्विविज्ञेयाः नित्या धर्मा असंस्कृताः । (४८।१)

धर्मार्धमिन्द्रियं ये च द्वादशाध्यात्मिकाः स्मृताः ॥ (४८।२)

अभिधर्मकोशभाष्ये धातुनिर्देशो नाम प्रथमं कोशस्थानं समाप्तमिति । (४९।१)