KṣNarm, 2
Select a line for its word-by-word analysis.
दर्शयन्ती स्तनाभोगम् अर्धस्रस्तशिरोऽंशुका ॥ (३।२)
darśayantī stanābhogam ardhasrastaśiro'ṃśukā ||
अयत्नसाध्यां तां वीक्ष्य विटा ललितलोचनाम् । (५।१)
ayatnasādhyāṃ tāṃ vīkṣya viṭā lalitalocanām |
नियोगिधनबद्धाशाः स्त्रीरत्नप्राप्तिसोत्सुकाः । (७।१)
niyogidhanabaddhāśāḥ strīratnaprāptisotsukāḥ |
तज्ज्ञैरप्यपरिज्ञातपदाश् छिद्रप्रतीक्षिणः । (८।१)
tajjñairapyaparijñātapadāś chidrapratīkṣiṇaḥ |
शून्यां देवकुटीं गत्वा प्रसिद्धाः पारदारिकाः । (९।१)
śūnyāṃ devakuṭīṃ gatvā prasiddhāḥ pāradārikāḥ |
द्वित्रास्तत्सङ्गमोपायं प्रातिवेश्म्या व्यचिन्तयन् ॥ (९।२)
dvitrāstatsaṅgamopāyaṃ prātiveśmyā vyacintayan ||
खल्वाटं तुन्दिलं वृद्धं स्वपतिं सहते कथम् ॥ (१०।२)
khalvāṭaṃ tundilaṃ vṛddhaṃ svapatiṃ sahate katham ||
नित्यप्रवासिनं लुब्धमीर्ष्यालुं सुरतासहम् । (११।१)
nityapravāsinaṃ lubdhamīrṣyāluṃ suratāsaham |
सुतोपरोधोवन्ध्याया नास्या न च वयःक्षयः । (१२।१)
sutoparodhovandhyāyā nāsyā na ca vayaḥkṣayaḥ |
न च दुःखाभिभूतासौ रागदग्धा न लक्ष्यते ॥ (१२।२)
na ca duḥkhābhibhūtāsau rāgadagdhā na lakṣyate ||
एतैर्हि दोषैर्नायान्ति दुःशीला अपि योषितः । (१३।१)
etairhi doṣairnāyānti duḥśīlā api yoṣitaḥ |
अपरः प्राह भवता साभिप्रायं विचिन्तितम् । (१३।२)
aparaḥ prāha bhavatā sābhiprāyaṃ vicintitam |
प्रत्यासत्त्या परिचये किन्तु यत्नो विधीयताम् ॥ (१३।३)
pratyāsattyā paricaye kintu yatno vidhīyatām ||
सुचिरं प्रेक्षणं लोलकुन्तलोत्तालनं मुहुः । (१५।१)
suciraṃ prekṣaṇaṃ lolakuntalottālanaṃ muhuḥ |
तत्सम्बद्धाः सापदेशाः कथास्त्यागप्रकाशनम् ॥ (१५।२)
tatsambaddhāḥ sāpadeśāḥ kathāstyāgaprakāśanam ||
मन्दमन्दं वचः स्वैरं तद्वाक्यश्रवणादरः ॥ (१६।२)
mandamandaṃ vacaḥ svairaṃ tadvākyaśravaṇādaraḥ ||
शिल्पसम्पादनं चास्या वस्त्रालंकरणेक्षितम् ॥ (१७।२)
śilpasampādanaṃ cāsyā vastrālaṃkaraṇekṣitam ||
भित्तौ निपीडनं गाढं विजने परिचुम्बनम् ॥ (१८।२)
bhittau nipīḍanaṃ gāḍhaṃ vijane paricumbanam ||
गुह्यस्पर्शो रतिश्चेति शीलविध्वंसयुक्तयः । (१९।१)
guhyasparśo ratiśceti śīlavidhvaṃsayuktayaḥ |
इति पारदारिकः ।अथावदत्तृतीयो ऽपि स्वाधीनं सर्वमेव नः । (२०।२)
iti pāradārikaḥ |athāvadattṛtīyo 'pi svādhīnaṃ sarvameva naḥ |
किन्त्वत्र विधिवैमुख्याद् विघ्नः समुपलक्ष्यते ॥ (२०।३)
kintvatra vidhivaimukhyād vighnaḥ samupalakṣyate ||
यो ऽयं तीक्ष्णाक्षपटले चित्रगुप्तविचेष्टितः । (२१।१)
yo 'yaṃ tīkṣṇākṣapaṭale citraguptaviceṣṭitaḥ |
भारकोच्छृङ्खलायासखण्डलेख्यादियुक्तिभिः । (२२।१)
bhārakocchṛṅkhalāyāsakhaṇḍalekhyādiyuktibhiḥ |
न कालो यदि नामासौ तत् किं जीवनहृन्नृणाम् । (२३।१)
na kālo yadi nāmāsau tat kiṃ jīvanahṛnnṛṇām |
कियन्तो ऽद्य मृताः कुत्र पृच्छन्निति मुहुर्मुहुः । (२४।१)
kiyanto 'dya mṛtāḥ kutra pṛcchanniti muhurmuhuḥ |
मृतजीवी श्वतुल्यो ऽसौ भुङ्क्ते कापालिकव्रतम् ॥ (२४।२)
mṛtajīvī śvatulyo 'sau bhuṅkte kāpālikavratam ||
सदोषैर्दीयते ऽस्माभिर्नरकाय तिलाञ्जलिः ॥ (२५।२)
sadoṣairdīyate 'smābhirnarakāya tilāñjaliḥ ||
यद्यप्यसौ स्नुषाकामी कल्यपालकुलोज्ज्वलः । (२६।१)
yadyapyasau snuṣākāmī kalyapālakulojjvalaḥ |
अथवास्त्येव मे मित्रं शक्तिमान्राजवल्लभः । (२७।१)
athavāstyeva me mitraṃ śaktimānrājavallabhaḥ |
वाङ्मात्रेणैव नः सर्वं संरक्षिष्यति जीवनम् ॥ (२७।२)
vāṅmātreṇaiva naḥ sarvaṃ saṃrakṣiṣyati jīvanam ||
इति जीवनदिविरः ।गृहं नियोगिकान्तायाः प्रविशत्यतिनिर्भरम् । (२९।१)
iti jīvanadiviraḥ |gṛhaṃ niyogikāntāyāḥ praviśatyatinirbharam |
पुराणपुंश्चली सा हि जाह्नवीं मन्यते तृणम् ॥ (३१।२)
purāṇapuṃścalī sā hi jāhnavīṃ manyate tṛṇam ||
इत्युक्त्वा ते ययुर्धूर्ता वृद्धश्रमणिकागृहम् ॥ (३२।२)
ityuktvā te yayurdhūrtā vṛddhaśramaṇikāgṛham ||
सत्त्रभोजनपूर्णाङ्गः कदाचिदथ सत्त्रभोजनपूर्णाङ्गः कदाचिदथ सत्त्रभोजनपूर्णाङ्गः पुनरायातयौवनः ॥ (३३।२)
sattrabhojanapūrṇāṅgaḥ kadācidatha sattrabhojanapūrṇāṅgaḥ kadācidatha sattrabhojanapūrṇāṅgaḥ punarāyātayauvanaḥ ||
कक्षान्तसंवृतपटो ब्राह्मणानपि न स्पृशन् । (३५।१)
kakṣāntasaṃvṛtapaṭo brāhmaṇānapi na spṛśan |
रे रे दासीसुतेत्यादि जनं कोपेन भर्त्सयन् ॥ (३५।२)
re re dāsīsutetyādi janaṃ kopena bhartsayan ||
लब्धप्रवेशस्तामेव ध्यायन्धूर्तः पपाठ सः । (३८।१)
labdhapraveśastāmeva dhyāyandhūrtaḥ papāṭha saḥ |
कौतुकाद्गृहनारीभिर्वृतस्तस्थौ तदुन्मुखः । (३९।१)
kautukādgṛhanārībhirvṛtastasthau tadunmukhaḥ |
भाभूतो कुङ्कुमार्द्रौ ॥॥रैनैसद्दृशौ ॥॥मुसिमुसि लक्षणौ फेनपर्वौ । (४२।१)
bhābhūto kuṅkumārdrau ....rainaisaddṛśau ....musimusi lakṣaṇau phenaparvau |
॥॥ मणिकनकधरौ दिव्यगन्धानुलिप्तौ सङ्ग्रामेण प्रविष्टौ पलुप॥।नौ लभ्यतां राज्यलक्ष्मीः ॥ (४२।२)
.... maṇikanakadharau divyagandhānuliptau saṅgrāmeṇa praviṣṭau palupa...nau labhyatāṃ rājyalakṣmīḥ ||
इत्यादि दत्त्वा बालानां नित्यं फलहकेषु सः । (४४।१)
ityādi dattvā bālānāṃ nityaṃ phalahakeṣu saḥ |
कुर्वन्न वेत्ति पुरतः स्थितान्नो वा कुमारकान् ॥ (४५।२)
kurvanna vetti purataḥ sthitānno vā kumārakān ||
उपाध्यायेत्यभिहितो वक्ति क्रोधाग्निना ज्वलन् । (४६।१)
upādhyāyetyabhihito vakti krodhāgninā jvalan |
गान्धर्विकश्चर्मकृद्वा किं तवास्मीति निष्ठुरः ॥ (४६।२)
gāndharvikaścarmakṛdvā kiṃ tavāsmīti niṣṭhuraḥ ||
इति दार्कोपाध्यायः ।सस्मितं सस्मितालापं मुहुर्गोष्ठीविधायिनम् । (४७।१)
iti dārkopādhyāyaḥ |sasmitaṃ sasmitālāpaṃ muhurgoṣṭhīvidhāyinam |
नियोगिकान्ता पश्यन्ती दैशिकं नाचलत् ततः ॥ (४७।२)
niyogikāntā paśyantī daiśikaṃ nācalat tataḥ ||
स भाषां बुध्यमानो ऽपि तत्तत्स्त्रीभिरुदाहृताम् । (४८।१)
sa bhāṣāṃ budhyamāno 'pi tattatstrībhirudāhṛtām |
किं भणन्तीति पप्रच्छ प्रोल्लसद्भ्रूलतो मुहुः ॥ (४८।२)
kiṃ bhaṇantīti papraccha prollasadbhrūlato muhuḥ ||
स ताभिर् नर्मसोत्प्राससाधिक्षेपविडम्बनैः । (४९।१)
sa tābhir narmasotprāsasādhikṣepaviḍambanaiḥ |
नायं किंचिन्महाभागो जानाति न च बुध्यते । (५०।१)
nāyaṃ kiṃcinmahābhāgo jānāti na ca budhyate |
इति नो भेजिरे लज्जा विवस्त्रा अपि तस्य ताः ॥ (५०।२)
iti no bhejire lajjā vivastrā api tasya tāḥ ||
तासां गोष्ठीरसाभिज्ञः स्तनौ पस्पर्श पाणिना ॥ (५१।२)
tāsāṃ goṣṭhīrasābhijñaḥ stanau pasparśa pāṇinā ||
सिषेवे ललनाः सर्वाः प्रोषितस्य नियोगिनः ॥ (५२।२)
siṣeve lalanāḥ sarvāḥ proṣitasya niyoginaḥ ||
भ्रातृजायां स्वसारं च तां च भार्यां मृगीदृशम् । (५३।१)
bhrātṛjāyāṃ svasāraṃ ca tāṃ ca bhāryāṃ mṛgīdṛśam |
बभूवुः सर्वगामिन्यो निर्विकल्पव्रते स्थिताः ॥ (५४।२)
babhūvuḥ sarvagāminyo nirvikalpavrate sthitāḥ ||
इति मठदैशिकः ।तया श्रमणिकादूत्या ततस्ते ऽपि कृतोद्यमाः । (५५।१)
iti maṭhadaiśikaḥ |tayā śramaṇikādūtyā tataste 'pi kṛtodyamāḥ |
धूर्ताः स्वाधीनतां प्राप्तां स्वैरिणीं तां सिषेविरे ॥ (५५।२)
dhūrtāḥ svādhīnatāṃ prāptāṃ svairiṇīṃ tāṃ siṣevire ||
अथाधिकारी तरुणीं सोत्कण्ठस्तां स्मरन्प्रियाम् । (५६।१)
athādhikārī taruṇīṃ sotkaṇṭhastāṃ smaranpriyām |
भृतवस्त्रो विवेशाशु मिथ्याग्रामचिकित्सया ॥ (५६।२)
bhṛtavastro viveśāśu mithyāgrāmacikitsayā ||
प्राप्तं विलोक्य सुचिरात्तं दृष्टानेककामुका । (५८।१)
prāptaṃ vilokya sucirāttaṃ dṛṣṭānekakāmukā |
पीवरं ग्राम्यमासन्नरोगं पूर्णमिवाम्बुना ॥ (५८।२)
pīvaraṃ grāmyamāsannarogaṃ pūrṇamivāmbunā ||
इदं सुरुचिरं वस्त्रं क्रीतमाभरणं च ते । (६०।१)
idaṃ suruciraṃ vastraṃ krītamābharaṇaṃ ca te |
तस्येतिवादिनो दृप्ता सा चक्रे सर्वमश्रुतम् ॥ (६०।२)
tasyetivādino dṛptā sā cakre sarvamaśrutam ||
स्तनन्ती सस्वनं पत्युर्नाभवत्पार्श्ववर्तिनी ॥ (६१।२)
stanantī sasvanaṃ patyurnābhavatpārśvavartinī ||
गृहे तस्याभवद् व्यग्रग्रामदासे महोत्सवः ॥ (६२।२)
gṛhe tasyābhavad vyagragrāmadāse mahotsavaḥ ||
अथ कृच्छ्रादिवाभ्येत्य रात्रिशेषे तदङ्गना । (६४।१)
atha kṛcchrādivābhyetya rātriśeṣe tadaṅganā |
गृहव्यापारखिन्नेव निद्रां चक्रे मुधैव सा ॥ (६५।२)
gṛhavyāpārakhinneva nidrāṃ cakre mudhaiva sā ||
ततः प्रभाते प्रसृते भूर्जभाण्डादिके पुरः । (६६।१)
tataḥ prabhāte prasṛte bhūrjabhāṇḍādike puraḥ |
वदन्ती सर्वगात्रेषु शूलं साप्यकरोत्क्लमम् ॥ (६६।२)
vadantī sarvagātreṣu śūlaṃ sāpyakarotklamam ||
सभार्तृका ।नमो विद्याविहीनाय वैद्यायावद्यकारिणे । (६८।१)
sabhārtṛkā |namo vidyāvihīnāya vaidyāyāvadyakāriṇe |
भ्रान्तो गृहशतं तूर्णं भाराक्रान्त इवोच्छ्वसन् । (६९।१)
bhrānto gṛhaśataṃ tūrṇaṃ bhārākrānta ivocchvasan |
कृतान्ताधिकृतस्याग्राद्यः प्रायस्थ इवागतः ॥ (७०।२)
kṛtāntādhikṛtasyāgrādyaḥ prāyastha ivāgataḥ ||
चिकित्सको ऽर्थप्राणानां व्याधीनामचिकित्सकः । (७१।१)
cikitsako 'rthaprāṇānāṃ vyādhīnāmacikitsakaḥ |
भूयसा याति मांसेन यः क्षिप्रमनुकूलताम् ॥ (७२।२)
bhūyasā yāti māṃsena yaḥ kṣipramanukūlatām ||
हस्तस्पर्शेन त्रिमलक्षालकः क्षपितेन्द्रियः ॥ (७३।२)
hastasparśena trimalakṣālakaḥ kṣapitendriyaḥ ||
कृच्छ्रसन्न्यासकृत्पुंसां प्राणाचार्यः किमुच्यते । (७४।१)
kṛcchrasannyāsakṛtpuṃsāṃ prāṇācāryaḥ kimucyate |
स्थितं भुक्तं नु पीतं नु वैद्येनेति प्रलापिनः ॥ (७४।२)
sthitaṃ bhuktaṃ nu pītaṃ nu vaidyeneti pralāpinaḥ ||
जनता याति यन्मान्द्यं तद्वैद्यस्य शनेः फलम् ॥ (७५।३)
janatā yāti yanmāndyaṃ tadvaidyasya śaneḥ phalam ||
गुह्याङ्गस्पर्शकृत्स्त्रीणां बह्वाशी जीवितापहः । (७६।१)
guhyāṅgasparśakṛtstrīṇāṃ bahvāśī jīvitāpahaḥ |
नृणां त्रिदोषकृत्सत्यं वैद्य एव न तु ज्वरः ॥ (७६।२)
nṛṇāṃ tridoṣakṛtsatyaṃ vaidya eva na tu jvaraḥ ||
विद्याविरहिता वैद्याः कायस्थाः प्रभविष्णवः । (७७।१)
vidyāvirahitā vaidyāḥ kāyasthāḥ prabhaviṣṇavaḥ |
उपसृत्य स पस्पर्श स्तनौ तस्याः सुसंहतौ । (७८।१)
upasṛtya sa pasparśa stanau tasyāḥ susaṃhatau |
लङ्घनं सहते नैषा हितं शूले न बृंहणम् । (७९।१)
laṅghanaṃ sahate naiṣā hitaṃ śūle na bṛṃhaṇam |
जडा ह्यस्याः स्थिता बुद्धिर्धातुश्च विषमः स्थितः । (८०।१)
jaḍā hyasyāḥ sthitā buddhirdhātuśca viṣamaḥ sthitaḥ |
तस्मात्स्निग्धा दधि पूर्वमत्र योज्यं सशर्करम् ॥ (८०।२)
tasmātsnigdhā dadhi pūrvamatra yojyaṃ saśarkaram ||
इत्युक्ते वैद्यनाथेन स्त्रीभिः तूर्णं ससम्भ्रमम् । (८१।१)
ityukte vaidyanāthena strībhiḥ tūrṇaṃ sasambhramam |
वैद्यः ।ज्योतिःशास्त्रविदे तस्मै नमो ऽस्तु ज्ञानचक्षुषे । (८२।१)
vaidyaḥ |jyotiḥśāstravide tasmai namo 'stu jñānacakṣuṣe |
वर्षं पृच्छत्यवर्षं वा धीवरान्यो विनष्टधीः ॥ (८२।२)
varṣaṃ pṛcchatyavarṣaṃ vā dhīvarānyo vinaṣṭadhīḥ ||
ग्रहनक्षत्रताराणां संख्याने ऽप्यकृतश्रमः । (८३।१)
grahanakṣatratārāṇāṃ saṃkhyāne 'pyakṛtaśramaḥ |
तव वर्षत्रयीमध्ये कश्चिद्वित्तव्ययो भवेत् । (८४।१)
tava varṣatrayīmadhye kaścidvittavyayo bhavet |
ज्वरश्च नेत्रपीडा च लाभांशो ऽप्यविचिन्तितः ॥ (८४।२)
jvaraśca netrapīḍā ca lābhāṃśo 'pyavicintitaḥ ||
सन्ति तेभ्यो भयं देहरक्षायां नैव बाधते ॥ (८५।२)
santi tebhyo bhayaṃ deharakṣāyāṃ naiva bādhate ||
दुर्बलो दृश्यसे भ्रातर्यूषं न कुरुषे कथम् । (८६।१)
durbalo dṛśyase bhrātaryūṣaṃ na kuruṣe katham |
अप्यस्ति कामला नूनं तां मन्त्रेण नुदाम्यहम् ॥ (८६।२)
apyasti kāmalā nūnaṃ tāṃ mantreṇa nudāmyaham ||
ज्योतिःशास्त्रं विगणयन्यो मुष्णाति जडाशयान् ॥ (८७।२)
jyotiḥśāstraṃ vigaṇayanyo muṣṇāti jaḍāśayān ||
प्राङ्नियोगिवधूवृत्तं जानन्नपि जनश्रुतम् । (८८।१)
prāṅniyogivadhūvṛttaṃ jānannapi janaśrutam |
धूर्तो धूलिपटे चक्रे राशिचक्रं मुधैव सः ॥ (८८।२)
dhūrto dhūlipaṭe cakre rāśicakraṃ mudhaiva saḥ ||
दम्भस्तब्धश्चिरं तस्थौ स्वाङ्गुलीगणनापरः ॥ (८९।२)
dambhastabdhaściraṃ tasthau svāṅgulīgaṇanāparaḥ ||
ततो ऽवदन्मन्दमन्दं प्रोत्क्षिप्तभ्रूलतो मुहुः । (९०।१)
tato 'vadanmandamandaṃ protkṣiptabhrūlato muhuḥ |
गृहीतेत्यत्र पश्यामि चक्रे शुक्रसमागमात् ॥ (९१।३)
gṛhītetyatra paśyāmi cakre śukrasamāgamāt ||
इति गणकःततः प्रयाते गणके चिन्तिते शुक्रपूजने । (९२।१)
iti gaṇakaḥtataḥ prayāte gaṇake cintite śukrapūjane |
तासां मध्यान् मृताः पञ्च पञ्च शेषाः स्थिताः खले ॥ (९४।२)
tāsāṃ madhyān mṛtāḥ pañca pañca śeṣāḥ sthitāḥ khale ||
तन्मुक्तये त्वरायाताः सहन्तो ऽपि दिनत्रयम् । (९५।१)
tanmuktaye tvarāyātāḥ sahanto 'pi dinatrayam |
तदभावे ऽपि लाभस्ते ग्रामे दण्डः पतिष्यति ॥ (९५।२)
tadabhāve 'pi lābhaste grāme daṇḍaḥ patiṣyati ||
सो ऽपि विप्रो निराहारस्तीक्ष्णः पञ्चत्वमागतः ॥ (९६।२)
so 'pi vipro nirāhārastīkṣṇaḥ pañcatvamāgataḥ ||
पादान्तिके च प्रहितं तस्य प्रधनपत्रकम् । (९७।१)
pādāntike ca prahitaṃ tasya pradhanapatrakam |
बद्धं मया तत्कलत्रं मुद्रितं सकलं गृहम् ॥ (९७।२)
baddhaṃ mayā tatkalatraṃ mudritaṃ sakalaṃ gṛham ||
यान्स्कन्धकनिमित्तेन प्रायस्थान्परिपालकः । (९८।१)
yānskandhakanimittena prāyasthānparipālakaḥ |
प्रददौ मासवृत्त्यैव ते मया तद्गृहे धृताः ॥ (९८।२)
pradadau māsavṛttyaiva te mayā tadgṛhe dhṛtāḥ ||
धान्यराशिः प्रभूतो ऽस्ति तूर्णमागम्यतामिह । (९९।१)
dhānyarāśiḥ prabhūto 'sti tūrṇamāgamyatāmiha |
तात्पर्यमिति विज्ञप्ताः पादा ज्येष्ठार्कवासरे ॥ (९९।२)
tātparyamiti vijñaptāḥ pādā jyeṣṭhārkavāsare ||
ख्वाशपतिः तूणरक्षकोवाचयन्नित्यसौ लेखं तस्य कर्मण्यतां ततः । (१००।१)
khvāśapatiḥ tūṇarakṣakovācayannityasau lekhaṃ tasya karmaṇyatāṃ tataḥ |
सो ऽभूत्पूर्वतरं बौद्धस्ततो दम्भाय वैष्णवः । (१०१।१)
so 'bhūtpūrvataraṃ bauddhastato dambhāya vaiṣṇavaḥ |
क्षोभिणे सर्वभक्षाय यक्षायेव क्षपाशिने ॥ (१०३।२)
kṣobhiṇe sarvabhakṣāya yakṣāyeva kṣapāśine ||
भालन्यस्तार्धसिन्दूरपत्त्रिकापुष्पगुच्छकः । (१०४।१)
bhālanyastārdhasindūrapattrikāpuṣpagucchakaḥ |
बिन्दूपबिन्दुनित्यार्द्रमहालालाटकर्परः ॥ (१०४।२)
bindūpabindunityārdramahālālāṭakarparaḥ ||
कुङ्कुमाङ्कितकर्णाग्रः काचराक्षो महाहनुः ॥ (१०५।२)
kuṅkumāṅkitakarṇāgraḥ kācarākṣo mahāhanuḥ ||
खल्वाटो विरलश्मश्रुर्दीर्घवाक्प्रस्खलन्क्वचित् । (१०६।१)
khalvāṭo viralaśmaśrurdīrghavākpraskhalankvacit |
बिभ्राणो वदनं वृद्धमहिषीभगविभ्रमम् ॥ (१०६।२)
bibhrāṇo vadanaṃ vṛddhamahiṣībhagavibhramam ||
तस्य कण्ठप्रणालस्य स्थौल्यं केनोपमीयताम् ॥ (१०७।२)
tasya kaṇṭhapraṇālasya sthaulyaṃ kenopamīyatām ||
दधानः स्तनसम्पूर्णं वक्षसा राक्षसाकृतिः ॥ (१०८।२)
dadhānaḥ stanasampūrṇaṃ vakṣasā rākṣasākṛtiḥ ||
सिन्दूरपूर्णगम्भीरनाभिरन्ध्रोपशोभितः । (१०९।१)
sindūrapūrṇagambhīranābhirandhropaśobhitaḥ |
धूमोद्गारगडत्कारान् मुञ्चन्मेघ इवाकुलः ॥ (११०।२)
dhūmodgāragaḍatkārān muñcanmegha ivākulaḥ ||
गुरुर् गुरुतराविद्यावद्यमद्यमदान्धधीः । (१११।१)
gurur gurutarāvidyāvadyamadyamadāndhadhīḥ |
आकारेण गुरुर्गुरुश्च वचसा कौसीद्यमौर्ख्यैर्गुरुर् मेढ्रेणातिगुरुस् तथास्यकुहरश्मश्रूदरस्फिग्गुरुः । (११२।१)
ākāreṇa gururguruśca vacasā kausīdyamaurkhyairgurur meḍhreṇātigurus tathāsyakuharaśmaśrūdarasphigguruḥ |
वेश्याकामिनियोगिवञ्चनगुरुः सद्वृत्तशून्यो गुरुश्चित्रं सर्वगुरुः शिवोदितमहाशिक्षासु नित्यं लघुः ॥ (११२।२)
veśyākāminiyogivañcanaguruḥ sadvṛttaśūnyo guruścitraṃ sarvaguruḥ śivoditamahāśikṣāsu nityaṃ laghuḥ ||
चक्रुः शिरोभिर्भूकम्पलुठत्पिठरकभ्रमम् ॥ (११४।२)
cakruḥ śirobhirbhūkampaluṭhatpiṭharakabhramam ||
रक्षायै निजभार्यायाः सम्पदां च विवृद्धये । (११५।१)
rakṣāyai nijabhāryāyāḥ sampadāṃ ca vivṛddhaye |
नियोगिना यागविधौ विज्ञप्तो भगवान्गुरुः ॥ (११५।२)
niyoginā yāgavidhau vijñapto bhagavānguruḥ ||
लिखित्वा कुङ्कुमेनाशु स्वल्पसम्भारचीरिकाम् । (११६।१)
likhitvā kuṅkumenāśu svalpasambhāracīrikām |
हृष्टः प्रातः समेष्यामीत्युक्त्वा प्रायात्सहानुगैः ॥ (११६।२)
hṛṣṭaḥ prātaḥ sameṣyāmītyuktvā prāyātsahānugaiḥ ||
गुरुःश्वशुरो यागसम्भारे यत्नाहूतो नियोगिना । (११७।१)
guruḥśvaśuro yāgasambhāre yatnāhūto niyoginā |
तस्मै नमो ऽस्तु नगराचार्यवर्याय भोगिने । (११८।१)
tasmai namo 'stu nagarācāryavaryāya bhogine |
यस्य हस्ते स्थिता भूमिः सशैलवनकानना ॥ (११८।२)
yasya haste sthitā bhūmiḥ saśailavanakānanā ||
करोति प्रश्रयं वक्ति मधुरं दिविरः पुरः । (११९।१)
karoti praśrayaṃ vakti madhuraṃ diviraḥ puraḥ |
जरच्छगलशृङ्गाभां न च त्यजति वक्रताम् ॥ (११९।२)
jaracchagalaśṛṅgābhāṃ na ca tyajati vakratām ||
मिथ्या महावराहेण दैत्येष्वाडम्बरः कृतः । (१२१।१)
mithyā mahāvarāheṇa daityeṣvāḍambaraḥ kṛtaḥ |
आस्थानदिविरैर्ग्रस्ता यदियं नोद्धृता क्षितिः ॥ (१२१।२)
āsthānadivirairgrastā yadiyaṃ noddhṛtā kṣitiḥ ||
उत्थाय वेश्याशयनात्प्रभाते मद्यघूर्णितः । (१२२।१)
utthāya veśyāśayanātprabhāte madyaghūrṇitaḥ |
धनार्थी दिविरः शस्तमुखं द्रष्टुं प्रतीक्षते ॥ (१२२।२)
dhanārthī diviraḥ śastamukhaṃ draṣṭuṃ pratīkṣate ||
प्रातः प्रातर्मृदा वक्त्रं क्षालयत्यन्यथा कथम् ॥ (१२३।२)
prātaḥ prātarmṛdā vaktraṃ kṣālayatyanyathā katham ||
स्नातो मृद्दर्भतिलभृत्करोति सुचिरं जपम् । (१२४।१)
snāto mṛddarbhatilabhṛtkaroti suciraṃ japam |
विप्रं पुरः समायान्तं थूत्कृत्य त्वरितः पुनः । (१२५।१)
vipraṃ puraḥ samāyāntaṃ thūtkṛtya tvaritaḥ punaḥ |
प्रविश्य गेहं निर्याति शङ्कमानः पराभवम् ॥ (१२५।२)
praviśya gehaṃ niryāti śaṅkamānaḥ parābhavam ||
श्रीकामो गोमयभ्रान्त्या वन्दते श्वशकृत्पथि । (१२६।१)
śrīkāmo gomayabhrāntyā vandate śvaśakṛtpathi |
पुरश्चाप्तां सिद्धिकामश्चण्डालीं सकरण्डकाम् ॥ (१२६।२)
puraścāptāṃ siddhikāmaścaṇḍālīṃ sakaraṇḍakām ||
आस्थानं याति कलयन्भृष्टमांसं सपानकम् ॥ (१२७।२)
āsthānaṃ yāti kalayanbhṛṣṭamāṃsaṃ sapānakam ||
कथयन्निव गन्धेन भाविनीं नरकस्थितिम् ॥ (१२८।२)
kathayanniva gandhena bhāvinīṃ narakasthitim ||
मषीविषार्द्रया निघ्नन्साधून्कलमदंष्ट्रया । (१२९।१)
maṣīviṣārdrayā nighnansādhūnkalamadaṃṣṭrayā |
तन्मषीविप्रुषस्तस्य दृश्यन्ते कलमच्युताः । (१३०।१)
tanmaṣīvipruṣastasya dṛśyante kalamacyutāḥ |
भुवो विलुण्ठ्यमानायाः साञ्जनाश्रुकणा इव ॥ (१३०।२)
bhuvo viluṇṭhyamānāyāḥ sāñjanāśrukaṇā iva ||
अधोमुखा विमानेभ्यः पतन्तो दिवि रोदनम् । (१३१।१)
adhomukhā vimānebhyaḥ patanto divi rodanam |
कुर्वन्ति पितरस्तस्य यो भुङ्क्ते दिविरोदनम् ॥ (१३१।२)
kurvanti pitarastasya yo bhuṅkte divirodanam ||
जामातुः श्रीमतो दृष्ट्वा स गृहं हर्षनिर्भरः । (१३२।१)
jāmātuḥ śrīmato dṛṣṭvā sa gṛhaṃ harṣanirbharaḥ |
अचिन्तयत्कदास्यापि षटिर् दैवाद्भवेदिति ॥ (१३२।२)
acintayatkadāsyāpi ṣaṭir daivādbhavediti ||
आस्थानदिविरः ।तत्संगत्याप्यदृश्यन्त भूर्जभट्टा भयङ्कराः । (१३३।१)
āsthānadiviraḥ |tatsaṃgatyāpyadṛśyanta bhūrjabhaṭṭā bhayaṅkarāḥ |
तद्गृहे कलयन्तो ऽन्तस्तस्य स्थावरविप्लवम् ॥ (१३३।२)
tadgṛhe kalayanto 'ntastasya sthāvaraviplavam ||
संहरन्ति सदा लोकान्ये सस्थावरजङ्गमान् । (१३४।१)
saṃharanti sadā lokānye sasthāvarajaṅgamān |
तेभ्यः प्रलयकारिभ्यो भट्टेभ्यो ऽस्तु नमो नमः ॥ (१३४।२)
tebhyaḥ pralayakāribhyo bhaṭṭebhyo 'stu namo namaḥ ||
षटीपाशसमाकृष्टः प्राप्तो ऽधिकरणं भयात् । (१३५।१)
ṣaṭīpāśasamākṛṣṭaḥ prāpto 'dhikaraṇaṃ bhayāt |
साधुर्निगीर्यते भट्टैर्मत्स्यैरिव जले बलिः ॥ (१३५।२)
sādhurnigīryate bhaṭṭairmatsyairiva jale baliḥ ||
भट्टैर्भट्टैः सदिविरैः शटीनिपतितो जनः । (१३६।१)
bhaṭṭairbhaṭṭaiḥ sadiviraiḥ śaṭīnipatito janaḥ |
मुच्यते नास्थिशेषो ऽपि रक्तक्षीबैरिव श्वभिः ॥ (१३६।२)
mucyate nāsthiśeṣo 'pi raktakṣībairiva śvabhiḥ ||
ब्राह्मण्याद्ये हता नैव रामेण ब्रह्मराक्षसाः । (१३७।१)
brāhmaṇyādye hatā naiva rāmeṇa brahmarākṣasāḥ |
आस्थानभट्टास्ते मन्ये सदा खादन्ति मानुषान् ॥ (१३७।२)
āsthānabhaṭṭāste manye sadā khādanti mānuṣān ||
तेषां स्वतन्त्रवचसां वचसा केन जीव्यते ॥ (१३८।२)
teṣāṃ svatantravacasāṃ vacasā kena jīvyate ||
षट्यन्तःकृतहृद्घण्टा भट्टास्ते कस्य नान्तकाः ॥ (१३९।२)
ṣaṭyantaḥkṛtahṛdghaṇṭā bhaṭṭāste kasya nāntakāḥ ||
पश्यन्नन्धो वदन्मूकः शृण्वंश्च बधिरो ऽधमः । (१४०।१)
paśyannandho vadanmūkaḥ śṛṇvaṃśca badhiro 'dhamaḥ |
उत्कोचेन विना भट्टश्चिरं निद्रायते शठः ॥ (१४०।२)
utkocena vinā bhaṭṭaściraṃ nidrāyate śaṭhaḥ ||
उत्कोचभक्षणं छिद्रशिक्षणं साधुतक्षणम् । (१४१।१)
utkocabhakṣaṇaṃ chidraśikṣaṇaṃ sādhutakṣaṇam |
षटिसंधुक्षणं कूटरक्षणं भट्टलक्षणम् ॥ (१४१।२)
ṣaṭisaṃdhukṣaṇaṃ kūṭarakṣaṇaṃ bhaṭṭalakṣaṇam ||
चर्मकृन्नर्तकीभ्राता संगत्या नर्तको ऽभवत् । (१४२।१)
carmakṛnnartakībhrātā saṃgatyā nartako 'bhavat |
सो ऽथ गारुडकल्पज्ञः प्रयातः सस्यपालताम् ॥ (१४२।२)
so 'tha gāruḍakalpajñaḥ prayātaḥ sasyapālatām ||
सो ऽपि ग्रामगणेशस्य प्राप्तः प्रासादपालताम् । (१४३।१)
so 'pi grāmagaṇeśasya prāptaḥ prāsādapālatām |
सन्धिविग्रहकायस्थचाक्रिकासेवको ऽधमः ॥ (१४३।२)
sandhivigrahakāyasthacākrikāsevako 'dhamaḥ ||
भट्टत्वम् आप्तवान् दूतो द्रङ्गदेशगतागतात् । (१४४।१)
bhaṭṭatvam āptavān dūto draṅgadeśagatāgatāt |
तस्य पुत्राश्च पौत्राश्च सर्वे ऽधिकरणद्विजाः ॥ (१४४।२)
tasya putrāśca pautrāśca sarve 'dhikaraṇadvijāḥ ||
कुतो ऽन्यथा भवत्येषां वचश्चर्मकृतामिव । (१४५।१)
kuto 'nyathā bhavatyeṣāṃ vacaścarmakṛtāmiva |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.