NyāBh zu NyāSū, 4, 1, 11
Select a line for its word-by-word analysis.
केन प्रकारेण किंधर्मकात् कारणाद् व्यक्तं शरीराद्युत्पद्यत इति व्यक्ताद् भूतसमाख्यातात् पृथिव्यादितः परमसूक्ष्मान् नित्याद् व्यक्तं शरीरेन्द्रियविषयोपकरणाधारं प्रज्ञातं द्रव्यम् उत्पद्यते ॥ (१।१)
kena prakāreṇa kiṃdharmakāt kāraṇād vyaktaṃ śarīrādyutpadyata iti vyaktād bhūtasamākhyātāt pṛthivyāditaḥ paramasūkṣmān nityād vyaktaṃ śarīrendriyaviṣayopakaraṇādhāraṃ prajñātaṃ dravyam utpadyate ||
व्यक्तं च खल्विन्द्रियग्राह्यं तत्सामान्यात् कारणम् अपि व्यक्तम् ॥ (२।१)
vyaktaṃ ca khalvindriyagrāhyaṃ tatsāmānyāt kāraṇam api vyaktam ||
किं सामान्यं रूपादिगुणयोगः रूपादिगुणयुक्तेभ्यः पृथिव्यादिभ्यो नित्येभ्यो रूपादिगुणयुक्तं शरीराद्युत्पद्यते ॥ (३।१)
kiṃ sāmānyaṃ rūpādiguṇayogaḥ rūpādiguṇayuktebhyaḥ pṛthivyādibhyo nityebhyo rūpādiguṇayuktaṃ śarīrādyutpadyate ||
प्रत्यक्षप्रामाण्याद् दृष्टो हि रूपादिगुणयुक्तेभ्यो मृत्प्रभृतिभ्यस् तथाभूतस्य द्रव्यस्योत्पादः तेन चादृष्टस्यानुमानम् इति ॥ (४।१)
pratyakṣaprāmāṇyād dṛṣṭo hi rūpādiguṇayuktebhyo mṛtprabhṛtibhyas tathābhūtasya dravyasyotpādaḥ tena cādṛṣṭasyānumānam iti ||
रूपादीनाम् अन्वयदर्शनात् प्रकृतिविकारयोः पृथिव्यादीनां नित्यानाम् अतीन्द्रियाणां कारणभावो ऽनुमीयत इति ॥ (५।१)
rūpādīnām anvayadarśanāt prakṛtivikārayoḥ pṛthivyādīnāṃ nityānām atīndriyāṇāṃ kāraṇabhāvo 'numīyata iti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.