zu MMadhKār, 1, 2.2

1 of 7 · 11 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

तत्र निर्वर्तको हेतुरिति लक्षणात् यो हि यस्य निर्वर्तको बीजभावेनावस्थितः स तस्य हेतुप्रत्ययः ॥ (१।०)

tatra nirvartako heturiti lakṣaṇāt yo hi yasya nirvartako bījabhāvenāvasthitaḥ sa tasya hetupratyayaḥ ||

उत्पद्यमानो धर्मो येनालम्बनेनोत्पद्यते स तस्यालम्बनप्रत्ययः ॥ (२।०)

utpadyamāno dharmo yenālambanenotpadyate sa tasyālambanapratyayaḥ ||

कारणस्यानन्तरो निरोधः कार्यस्योत्पत्तिप्रत्ययः ॥ (३।०)

kāraṇasyānantaro nirodhaḥ kāryasyotpattipratyayaḥ ||

तद्यथा बीजस्यानन्तरो निरोधो ऽङ्कुरस्योत्पादप्रत्ययः ॥ (४।०)

tadyathā bījasyānantaro nirodho 'ṅkurasyotpādapratyayaḥ ||

यस्मिन् सति यद्भवति तत्तस्याधिपतेयमिति त एते चत्वारः प्रत्ययाः ॥ (५।०)

yasmin sati yadbhavati tattasyādhipateyamiti ta ete catvāraḥ pratyayāḥ ||

ये चान्ये पुरोजातसहजातपश्चाज्जातादयस्त एतेष्वेवान्तर्भूताः ॥ (६।०)

ye cānye purojātasahajātapaścājjātādayasta eteṣvevāntarbhūtāḥ ||

ईश्वरादयस्तु प्रत्यया एव न सम्भवन्तीति ॥ (७।०)

īśvarādayastu pratyayā eva na sambhavantīti ||

अत एवावधारयति प्रत्ययो नास्ति पञ्चम इति ॥ (८।०)

ata evāvadhārayati pratyayo nāsti pañcama iti ||

तस्मादेभ्यः परभूतेभ्यो भावानामुत्पत्तिरस्ति परत उत्पत्तिरिति ॥ (९।०)

tasmādebhyaḥ parabhūtebhyo bhāvānāmutpattirasti parata utpattiriti ||

अत्रोच्यते नैव हि भावानां परभूतेभ्यः प्रत्ययेभ्य उत्पत्तिरिति ॥ (१०।०)

atrocyate naiva hi bhāvānāṃ parabhūtebhyaḥ pratyayebhya utpattiriti ||

यस्मात् ॥ (११।०)

yasmāt ||

Prasannapadā zu MMadhKār, 1, 2.2