चन्दनचन्दनं गन्धसारं च महार्हं श्वेतचन्दनम् । (१।१)

भद्रश्रियं मलयजं गोशीर्षं तिलपर्णकम् ॥ (१।२)

चन्दन:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्श्रीखण्डं शीतलं स्वादु तिक्तं पित्तविनाशनम् । (२।१)

रक्तप्रसादनं वृष्यमन्तर्दाहापहारकम् ॥ (२।२)

पित्तास्रविषतृड्दाहकृमिघ्नं गुरु रूक्षणम् । (३।१)

सर्वं सतिक्तमधुरं चन्दनं शिशिरं परम् ॥ (३।२)

रक्तचन्दनरक्तचन्दनमप्यन्यल्लोहितं हरिचन्दनम् । (४।१)

रक्तसारं ताम्रसारं निर्दिष्टं क्षुद्रचन्दनम् ॥ (४।२)

रक्तचन्दनमप्याहू रक्षोघ्नं तिक्तशीतलम् । (५।१)

रक्तोद्रेकहरं हन्ति पित्तकोपं सुदारुणम् ॥ (५।२)

कुचन्दनकुचन्दनं पतङ्गं च रक्तकाष्ठं सुरङ्गकम् । (६।१)

पत्त्राङ्गं पट्टरागं च पट्टरञ्जनमेव च ॥ (६।२)

कुचन्दन:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्स्वादु पाकरसे शीतं श्लेष्मलं नातिपित्तलम् । (७।१)

कुचन्दनं तु तिक्तं स्यात्सुगन्धि व्रणरोपणम् ॥ (७।२)

कालीयककालीयकं तु पीतं स्यात्तथा नारायणप्रियम् । (८।१)

मलयोत्थं पीतकाष्ठं चतुर्थं हरिचन्दनम् ॥ (८।२)

कालीयकं पवित्राढ्यं शीतलं रक्तपित्तजित् । (९।१)

बर्बरिकअथ बर्बरिकं श्वेतं निर्गन्धं बर्बरोद्भवम् । (९।२)

पित्तासृक्कफदाहघ्नं कृमिघ्नं गुरु रूक्षणम् ॥ (९।३)

सर्वाण्येतानि तुल्यानि रसतो वीर्यतस्तथा । (१०।१)

गन्धेन तु विशेषः स्यात् पूर्वं श्रेष्ठतमं गुणैः ॥ (१०।२)

कुङ्कुमकुङ्कुमं रुधिरं रक्तमसृगस्रं च पीतकम् । (११।१)

काश्मीरं चारु बाह्लीकं संकोचं पिशुनं वरम् ॥ (११।२)

कुङ्कुमं कटुकं तिक्तमुष्णं श्लेष्मसमीरजित् । (१२।१)

व्रणदृष्टिशिरोरोगविषहृत् कायकान्तिकृत् ॥ (१२।२)

उशीरौशीरं चामृणालं स्यादभयं समगन्धिकम् । (१३।१)

रणप्रियं वीरतरु वीरं वीरणमूलकम् ॥ (१३।२)

उशीरं शीतलं तिक्तं दाहकान्तिहरं च तत् । (१४।१)

वातघ्नं ज्वरतृण्मेहनुद्रक्तं हन्ति योगतः ॥ (१४।२)

उशीरं स्वेददौर्गन्ध्यपित्तघ्नं स्निग्धतिक्तकम् । (१५।१)

प्रियङ्गुप्रियङ्गुः प्रियवल्ली च फलिनी कङ्गुनी प्रिया । (१५।२)

वृत्ता गोवन्दनी श्यामा कारम्भा वर्णभेदनी ॥ (१५।३)

प्रियङ्गुः शीतला तिक्ता मोहदाहविनाशिनी । (१६।१)

ज्वरवान्तिहरा रक्तमुद्रिक्तं च प्रसादयेत् ॥ (१६।२)

तूणितूणिस् तूणीकणः पीततूणिकः कनकस्तथा । (१७।१)

कुठेरकः कान्तलको नन्दिवृक्षोऽथ नन्दिकः ॥ (१७।२)

तूणी त्रिदोषहृद्वृष्यः कण्डूकुष्ठव्रणापहः । (१८।१)

गण्डमालापहरणः सन्निपातनिकृन्तनः ॥ (१८।२)

रोचनारोचना पिङ्गला पिङ्गा मेध्या गौरी च गोमती । (१९।१)

माङ्गल्या वन्दनीयाग्र्या पावनी रुचिरा रुचिः ॥ (१९।२)

गोरोचना:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्रोचना पाचनी शीता विषनेत्ररुजो जयेत् । (२०।१)

सौभाग्यकरणी भूतग्रहदोषं च नाशयेत् ॥ (२०।२)

तुरुष्कतुरुष्को यावनः कल्कः पिण्याकः पिण्डितः कपिः । (२१।१)

कपिजः कृत्रिमो धूम्रो धूम्रवर्णश्च सिल्हकः ॥ (२१।२)

सुगन्धिः कृतकश्चैव युक्तियुक्तश्च पिण्डकः । (२२।१)

कपितैलमिति ख्यातं तथा पिङ्गलनामकम् ॥ (२२।२)

तुरुष्कः कटुतिक्तोष्णः स्निग्धो वातबलासजित् । (२३।१)

स्वादुश्च कटुकः पाके सुरभिर्देवताप्रियः ॥ (२३।२)

अगरुअगरु प्रवरं लोहं कृमिजग्धमनार्यकम् । (२४।१)

कृष्णागरु स्वाद्वगरु योगजं विश्वरूपकम् ॥ (२४।२)

कटुतिक्तोष्णमगुरु स्निग्धं वातकफापहम् । (२५।१)

श्रुतिनेत्ररुजं हन्ति माङ्गल्यं कुष्ठनुत्परम् ॥ (२५।२)

कालेयककालेयकं ससारं च पीतवर्णं च शब्दतः । (२६।१)

वर्णप्रसादनं चैव लघुचन्दनमेव च ॥ (२६।२)

कस्तूरिकाकस्तूरिका मृगमदो मृगनाभिर्मृगाण्डजा । (२७।१)

मार्जारी वेधमुख्या च मदनी गन्धचेलिका ॥ (२७।२)

कस्तूरिका रसे तिक्ता कटुः श्लेष्मानिलापहा । (२८।१)

विषघ्नी दोषशमनी मुखशोषहरा परा ॥ (२८।२)

कर्पूरकर्पूरः शीतलरजः शीताभ्रः स्फटिको हिमः । (२९।१)

चन्द्रस् तुषारस् तुहिनः शशीन्दुर्हिमवालुकः ॥ (२९।२)

कर्पूरं कटुतिक्तं च मधुरं शिशिरं विदुः । (३०।१)

तृण्मेदोविषदोषघ्नं चक्षुष्यं मदकारकम् ॥ (३०।२)

जातिपत्त्रीजातिपत्री जातिकोशा सुमनःपत्त्रिकापि च । (३१।१)

मालतीपत्त्रिका चैव प्रोक्ता सा मलनाशिनी ॥ (३१।२)

जातिपत्री कटूष्णा स्यात्सुरभिः कफनाशिनी । (३२।१)

वक्त्रदौर्गन्ध्यहृद्वर्ण्या विषहृत् कायशान्तिदा ॥ (३२।२)

जातीफलजातीफलं जातिसस्यं शालूकं मालतीफलम् । (३३।१)

मदशौण्डं जातिशृङ्गं पुटं सौमनसं फलम् ॥ (३३।२)

जातीफलं कषायोष्णं कटु कण्ठामयार्तिजित् । (३४।१)

वातातिसारमेहघ्नं लघु वृष्यं च दीपनम् ॥ (३४।२)

कङ्कोलकङ्कोलकं कृतफलं कोलकं कटुकं फलम् । (३५।१)

चूर्णं कन्दफलं द्वीपमरिचं माधवोचितम् ॥ (३५।२)

कङ्कोलं कटुतिक्तोष्णं वक्त्रवैरस्यनाशनम् । (३६।१)

मुखजाड्यहरं रुच्यं वातश्लेष्महरं परम् ॥ (३६।२)

पूगस्यात्पूगफलमुद्वेगं स्रंसि घोण्टाफलं स्मृतम् । (३७।१)

चिक्कणं चिक्कणा चिक्का गुवाकः खपुरं च तत् ॥ (३७।२)

भेदि संमोहकृत् पूगं कषायं स्वादु रोचनम् । (३८।१)

कफपित्तहरं रूक्षं वक्त्रक्लेदमलापहम् ॥ (३८।२)

लवङ्गलवङ्गं देवकुसुमं भृङ्गारं शिखरं लवम् । (३९।१)

दिव्यं चन्दनपुष्पं च श्रीपुष्पं वारिसम्भवम् ॥ (३९।२)

लवङ्गकुसुमं हृद्यं शीतलं पित्तनाशनम् । (४०।१)

चक्षुष्यं विषहृत् वृष्यं माङ्गल्यं मूर्धरोगहृत् ॥ (४०।२)

नलिकानलिका विद्रुमलता कपोतचरणा नली । (४१।१)

सुषिरा धमनी शून्या निर्मथ्या नर्तकी नटा ॥ (४१।२)

नलिका रक्तपित्तघ्नी चक्षुष्या विषनाशिनी । (४२।१)

नलिका वातला तिक्ता गुर्वी च मधुरा हिमा ॥ (४२।२)

मांसीमांसी कृष्णजटा हिंस्रा नलदा जटिला मिशी । (४३।१)

जटा च पिशिता पेशी क्रव्यादी च तपस्विनी ॥ (४३।२)

मांसी स्वादुकषाया स्यात्कफपित्तास्रनाशिनी । (४४।१)

विषमारुतहृद्बल्या त्वच्या कान्तिप्रसादनी ॥ (४४।२)

गन्धमांसीद्वितीया गन्धमांसी स्यात् केशी भूतजटा स्मृता । (४५।१)

पिशाची पूतना केशी भूतकेशी च लोमशा ॥ (४५।२)

मांसीद्वयं कषायं च वर्ण्यं पित्तकफापहम् । (४६।१)

रक्षोघ्नं च सुगन्धि स्याद् वातघ्नं केश्यमुत्तमम् ॥ (४६।२)

कुष्ठकुष्ठं रोगोऽगदो व्याधिरुत्पलं पाकलं रुजा । (४७।१)

वाप्यं वानीरजं रामं कौबेरं पारिभद्रकम् ॥ (४७।२)

कुष्ठं कटूष्णं तिक्तं स्यात् कफमारुतरक्तजित् । (४८।१)

त्रिदोषविषकण्डूंश्च कुष्ठरोगांश्च नाशयेत् ॥ (४८।२)

रेणुकारेणुका राजपुत्री च नन्दिनी कपिला द्विजा । (४९।१)

कपिलोला पाण्डुपुत्री स्मृता कौन्ती हरेणुका ॥ (४९।२)

रेणुका शिशिरात्यन्ता तृष्णां कण्डूंच नाशयेत् । (५०।१)

विषघ्नी दाहदौर्बल्यमुन्मूलयति योजिता ॥ (५०।२)

तगरतगरं कुटिलं वक्रं दीनं जिह्मं नतं शठम् । (५१।१)

कालानुसार्यम् अनृजु कुञ्चितं नहुषं नृपम् ॥ (५१।२)

तगरं स्यात् कषायोष्णं स्निग्धं दोषत्रयप्रणुत् । (५२।१)

दृक्शीर्षविषदोषघ्नं भूतापस्मारनाशनम् ॥ (५२।२)

परिप्लवपरिप्लवं प्लवं वन्यं गोपुटं स्यात्कुटन्नटम् । (५३।१)

सितपुष्पं दाशपुरं गोनर्दं जीर्णपुष्पकम् ॥ (५३।२)

परिप्लवं सुगन्धि स्यात्प्रस्वेदमलकण्डुजित् । (५४।१)

जयेद्वातकफौ चापि मेध्यं कान्तिप्रदं भवेत् ॥ (५४।२)

नखनखः कररुहः शिल्पी करजोऽथ खुरः शफः । (५५।१)

शुक्तिः शङ्खश्चलः कोशी हनुर्नागहनुः सहः ॥ (५५।२)

नखं कटुकमुष्णं च विषं हन्ति प्रयोजितम् । (५६।१)

कुष्ठानि सादयत्येव कफं खण्डयति क्षणात् ॥ (५६।२)

नख:: व्याघ्रनखनखमन्यद् व्याघ्रनखं पुटं व्याघ्रायुधं मतम् । (५७।१)

अस्रं व्याघ्रतलं पादं कूटस्थं वज्रकारकम् ॥ (५७।२)

व्याघ्रनखस्तु तिक्तोष्णः कषायः कफवातजित् । (५८।१)

कण्डूकुष्ठव्रणघ्नश्च वर्ण्यः सौगन्ध्यदः परः ॥ (५८।२)

स्पृक्कास्पृक्कासृग्ब्राह्मणी देवी मालाली कोटिका मता । (५९।१)

पञ्चमुष्टिर्देवपुत्री निर्माल्या पिशुना वधूः ॥ (५९।२)

स्पृक्का शीता सुगन्धा स्यात् तृष्णां मुष्णाति योजिता । (६०।१)

विषं हन्ति हिनस्त्येव दाहं देहसमुद्भवम् ॥ (६०।२)

स्पृक्का सुगन्धा कुष्ठघ्नी दौर्गन्ध्यस्वेदनाशिनी । (६१।१)

बोलबोलं गन्धरसं पिण्डं निर्लोहं बर्बरं रसम् । (६१।२)

गोपकं नालिकं पौरं विषं गन्धरसं विदुः ॥ (६१।३)

बोलं तिक्तं हिमं रक्तमुद्रिक्तं हन्ति योगतः । (६२।१)

कफपित्तामयान् हन्ति प्रदरादिरुजापहम् ॥ (६२।२)

दमनदमनः पाण्डुरागः स्यात् दान्तः गन्धोत्कटो मुनिः । (६३।१)

पुण्डरीको ब्रह्मजटस्तपस्वी ऋषिपुत्रकः ॥ (६३।२)

दमनः स्याद्रसे तिक्तो विषघ्नो भूतदोषनुत् । (६४।१)

त्रिदोषशमनो हृद्यः कण्डूकुष्ठापहः स्मृतः ॥ (६४।२)

दमन:: दमदमनोऽन्यो दमः शान्तः ऋषिर् दमवशान्वितः । (६५।१)

क्षमाशान्तिपरः साधुः साधुकः साधुगन्धिकः ॥ (६५।२)

मुरामुरा गन्धवती दैत्या गन्धाढ्या गन्धमालिनी । (६६।१)

सुरभिर् भूरिगन्धा च कुटी गन्धकुटी स्मृता ॥ (६६।२)

मुरात्यन्तं भवेच्छीता तिक्ता सुरभिगन्धिनी । (६७।१)

क्षिणोति क्षतपुञ्जांश्च पित्तशान्तिं नियच्छति ॥ (६७।२)

स्थौणेयकस्थौणेयकं बर्हिचूडं शुकपुष्पं शुकच्छदम् । (६८।१)

विकर्णं शुकबर्हं च हरितं शीर्णरोमकम् ॥ (६८।२)

स्थौणेयं कफवातघ्नं सुगन्धि कटुतिक्तकम् । (६९।१)

पित्तप्रकोपशमनं बलपुष्टिविवर्धनम् ॥ (६९।२)

चोरकचोरकः शङ्कितश्चण्डा दुष्पत्त्रः क्षेमको रिपुः । (७०।१)

गणहासः कोपनकः कितवः फलचोरकः ॥ (७०।२)

चोरकः शिशिरोऽत्यन्तं विषरक्तान्तकारकः । (७१।१)

कुष्ठकण्डूव्रणान् हन्ति क्षणाद् दोषान् प्रयोगतः ॥ (७१।२)

चोरकश्चोग्रगन्धश्च तिक्तः कृमिसमीरजित् । (७२।१)

शैलेयशैलेयं पलितं वृद्धं जीर्णं कालानुसार्यकम् । (७२।२)

स्थविरं च शिलादद्रु शिलापुष्पं शिलोद्भवम् ॥ (७२।३)

शैलेयकं हिमं प्रोक्तं दाहजिद्विषनाशनम् । (७३।१)

रक्तदोषहरं चैव कण्डूनिर्मूलनं स्मृतम् ॥ (७३।२)

शैलेयं तिक्तकं शीतं सुगन्धि कफपित्तजित् । (७४।१)

दाहतृष्णावमिश्वासव्रणदोषविनाशनम् ॥ (७४।२)

एलावालुकएलवालुकम् आलूकं वालुकं हरिवालुकम् । (७५।१)

एल्वालुकं कपित्थं स्याद्दुर्वर्णं प्रसरं दृढम् ॥ (७५।२)

एलवालुः सुगन्धिः स्याच्छीतोऽत्यन्तं प्रकीर्तितः । (७६।१)

विषविध्वंसनो ऽत्युग्रकण्डूकुष्ठव्रणान्तकृत् ॥ (७६।२)

सरलसरलः पूतिकाष्ठं च चीडा पूतिद्रुमो मतः । (७७।१)

दीपवृक्षः स्निग्धदारुः प्रोक्तो मारीचपत्त्रकः ॥ (७७।२)

सरलः स्निग्धतिक्तोष्णः कफमारुतनाशनः । (७८।१)

वक्त्रस्रावस्वरभ्रंशनेत्ररोगव्रणान्तकृत् ॥ (७८।२)

सप्तपर्णसप्तपर्णः शुक्तिपर्णश्छत्त्रपर्णः सुपर्णकः । (७९।१)

सप्तच्छदो गूढपुष्पस्तथा शाल्मलिपत्त्रकः ॥ (७९।२)

त्रिदोषशमनो हृद्यः सुरभिर्दीपनः सरः । (८०।१)

शूलगुल्मकृमीन् कुष्ठं हन्ति शाल्मलिपत्त्रकः ॥ (८०।२)

लाक्षालाक्षा पलङ्कषा रक्ता दीप्तिश्च कृमिजा जतु । (८१।१)

शतघ्नी रङ्गमाता च द्रुमव्याधिरलक्तकः ॥ (८१।२)

लाक्षा तिक्तकषाया स्यात्स्निग्धा शोणितपित्तनुत् । (८२।१)

कृमिश्लेष्मव्रणान् हन्ति भूतज्वरार्तिनाशिनी ॥ (८२।२)

तामलकीतामलक्यजटा ताली तमाली तु तमालिनी । (८३।१)

वितुन्ना भूम्यामलकी भूधात्री भ्वामलक्यपि ॥ (८३।२)

भूधात्री मधुरा तिक्ता वीर्यतः शिशिरा स्मृता । (८४।१)

पित्तं हन्ति कफास्रघ्नी दृष्टिदाहविनाशिनी ॥ (८४।२)

लामज्जकलामज्जकं सुनालं स्यादमृणालं लवं लघु । (८५।१)

इष्टकापथकं शीघ्रं दीर्घमूलं जलाश्रयम् ॥ (८५।२)

लामज्जकं भवेत्तिक्तं हिमं चात्यन्तमिष्यते । (८६।१)

पित्तप्रशान्तिजननं विषरक्तविनाशनम् ॥ (८६।२)

पद्मकपद्मको मलयश् चारुः पीतरक्तः सुरोद्भवः । (८७।१)

सुप्रभः शीतवीर्यश्च पाटलापुष्पवर्णकः ॥ (८७।२)

पद्मकं शिशिरं स्निग्धं कषायं रक्तपित्तनुत् । (८८।१)

गर्भस्थैर्यकरं प्रोक्तं ज्वरच्छर्दिविषापहम् ॥ (८८।२)

मोहदाहज्वरभ्रान्तिकुष्ठविस्फोटशान्तिकृत् । (८९।१)

धातकीधातकी ताम्रपुष्पी च कुञ्जरा मद्यवासिनी । (८९।२)

पार्वतीया सुभिक्षा च वह्निपुष्पा च शब्दिता ॥ (८९।३)

धातकी कटुकोष्णा च मदकृद् विषनाशिनी । (९०।१)

अतिसारहरा गर्भस्थापनी कृमिरक्तनुत् ॥ (९०।२)

प्रपौण्डरीकप्रपौण्डरीकं चक्षुष्यं पुण्डर्यं पुण्डरीयकम् । (९१।१)

सितपुष्पं सुपुष्पं स्यात् श्रीपुष्पं सानुजानुजम् ॥ (९१।२)

प्रपौण्डरीकं मधुरं कषायं तिक्तशीतलम् । (९२।१)

पित्तरक्तव्रणान् हन्ति ज्वरदाहतृषापहम् ॥ (९२।२)

कर्चूरकर्चूरो गन्धमूलश्च द्राविडं कार्श एव च । (९३।१)

वेधमुख्यो दुर्लभश्च कस्यचित् संमतः शटी ॥ (९३।२)

कर्चूरः कटुतिक्तोष्णो रुच्यो वातबलासजित् । (९४।१)

दीपनः प्लीहगुल्मार्शःशमनः कुष्ठकासहा ॥ (९४।२)

मनःशिलामनःशिला मनोगुप्ता मनोह्वा कुनटी शिला । (९५।१)

मनोज्ञा नागजिह्वा च गोला नेपालिका कला ॥ (९५।२)

मनःशिला:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्मनःशिला कटुस्तिक्ता तथोष्णा विषनाशनी । (९६।१)

भूतावेशभयं हन्ति प्रलेपतिलकादिभिः ॥ (९६।२)

सिन्दूर:: स्य्नोन्य्म्स्सिन्दूरं रक्तरेणुश्च नागगर्भं च नागजम् । (९७।१)

शृङ्गारभूषणं श्रीमद् वसन्तोत्सवमंडनम् ॥ (९७।२)

सिन्दूरम् उष्णकटुकं विषदुष्टव्रणापहम् । (९८।१)

त्वग्दोषकुष्ठवीसर्पजीर्णज्वरहरं परम् ॥ (९८।२)

गिरिसिन्दूर:: ओरिगिन्महागिरिषु चाल्पीयान् पाषाणान्तः स्थितो रसः । (९९।१)

शुष्कः शोणः स निर्दिष्टो गिरिसिन्दूरसंज्ञकः ॥ (९९।२)

गिरिसिन्दूर:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्त्रिदोषशमनं भेदि रसबन्धनम् अग्निदम् । (१००।१)

देहलोहकरं नेत्र्यं गिरिसिन्दूरम् ईरितम् ॥ (१००।२)

सौराष्ट्री:: स्य्नोन्य्म्स्सौराष्ट्री चामृतासङ्गा काङ्क्षी काक्षी सुराष्ट्रजा । (१०१।१)

अजिता तुवरी स्तुत्या मृत्सा मृत्स्ना मृतालकम् ॥ (१०१।२)

सौराष्ट्री:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्काङ्क्षी कटुकषाया स्यात् केश्या चैव विषापहा । (१०२।१)

कण्डूविसर्पश्वित्राणां नाशनी व्रणरोपनी ॥ (१०२।२)

सुल्ड़ुर्:: स्य्नोन्य्म्स्गन्धको गन्धपाषाणो लेलीतो गन्धमादनः । (१०३।१)

पूतिगन्धो बलिवत्सा गन्धाश्मा धातुहा बली ॥ (१०३।२)

सुल्ड़ुर्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्गन्धकः कटुतिक्तोष्णस् तीव्रगन्धो ऽतिगन्धकृत् । (१०४।१)

विषघ्नः कुष्ठकण्डूतिकच्छूत्वग्दोषनाशनः ॥ (१०४।२)

वटसौगन्धिकवटसौगन्धिको गन्धो गन्धको गन्धमादनः । (१०५।१)

लेलीनो गन्धपाषाणः लेलीतश्च निकृन्तनः ॥ (१०५।२)

त्वग्दोषकुष्ठवीसर्पलोहसंहारिसूतहा । (१०६।१)

रसायनवरो ह्येष कटूष्णो गन्धको मतः ॥ (१०६।२)

अम्बष्ठामाचिका प्रथिताम्बष्ठा तथाम्बाम्बालिकाम्बिका । (१०७।१)

अम्बष्ठका कषाया च सा प्रोक्ता मुखवाचिका ॥ (१०७।२)

अम्बिका तु रसे तिक्ता तथोष्णा कफनाशनी । (१०८।१)

अर्शोघ्नी श्वयथूत्थानपरिपन्थितया स्मृता ॥ (१०८।२)

wअxसिक्थकं मधुकं सिक्थं मधूच्छिष्टं मधूत्थितम् । (१०९।१)

मधुशेषं मदनकं मधुजं माक्षिकाश्रयम् ॥ (१०९।२)

सिक्थकं स्निग्धमधुरं भूतघ्नं भग्नसंधिकृत् । (११०।१)

हन्ति वीसर्पकण्ड्वादीन् व्रणरोपणमुत्तमम् ॥ (११०।२)

भेदनं पिच्छिलं स्वादु कुष्ठवातास्रजिन्मृदु । (१११।१)

सर्जरसरालः सर्जरसः शालः क्षणः कलकलोद्भवः । (१११।२)

ललनः शालनिर्यासो यक्षधूपोऽग्निवल्लभः ॥ (१११।३)

रालः स्वादुः कषायोष्णः स्तम्भनो व्रणरोपणः । (११२।१)

विषादिभूतहन्ता च भग्नसंधानकृत् यतः ॥ (११२।२)

कासीस:: स्य्नोन्य्म्स्कासीसं धातुकासीसं केसरं तप्तलोमशम् । (११३।१)

कासीस:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्कासीसं तु कषायोष्णमम्लं वातबलासजित् ॥ (११३।२)

विषनेत्ररुजः श्वित्रं हन्ति कुष्ठव्रणानपि । (११४।१)

पुष्पकासीसद्वितीयं पुष्पकासीसं वत्सकं च मलीमसम् । (११४।२)

ह्रस्वं नेत्रौषधं योज्यं विषदं नीलमृत्तिका ॥ (११४।३)

पुष्पकासीस:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्पुष्पादिकासीसम् अतिप्रशस्तं सोष्णं कषायाम्लमतीव नेत्र्यम् । (११५।१)

विषानलश्लेष्मगदव्रणघ्नं श्वित्रक्षयघ्नं कचरञ्जनं च ॥ (११५।२)

गुग्गुलुगुग्गुलुः कालनिर्यासो जटायुः कौशिकः पुरः । (११६।१)

नक्तंचरः शिवा दुर्गा महिषाक्षः पलंकषः ॥ (११६।२)

गुग्गुलुः पिच्छिलः प्रोक्तः कटुस्तिक्तः कषायवान् । (११७।१)

वर्ण्यः स्वर्यो लघुः सूक्ष्मो रूक्षो वातबलासजित् ॥ (११७।२)

कुन्दुरुकुन्दुरुः स्यात् कुन्दुरुकः शिखरी कुन्द्रगोपुरः । (११८।१)

सुकुन्द्रस् तीक्ष्णगन्धश्च पालिन्दो भीषणो बली ॥ (११८।२)

कुन्दुरुः कटुकस् तिक्तो वातश्लेष्ममलापहः । (११९।१)

पाने लेपे च शिशिरः प्रदरामयशान्तिकृत् ॥ (११९।२)

श्रीवेष्टकश्रीवेष्टको धूपवृक्षः क्षीरशीर्षः खरद्रुमः । (१२०।१)

श्रीवासः पायसः श्र्याह्वः क्षीरस्रावस्तथा दधि ॥ (१२०।२)

श्रीवेष्टः स्वादुतिक्तस्तु कषायो व्रणरोपणः । (१२१।१)

कफपित्तास्रजान् हन्ति ग्रहघ्नः शीर्षरोगनुत् ॥ (१२१।२)

शल्लकीशल्लकी वल्लकी ह्लादा सुरभिः सुस्रवा च सा । (१२२।१)

अश्वमूत्री कुन्दुरुकी गजभक्षा महेरणा ॥ (१२२।२)

शल्लकी स्यात्कषायातिशीता वीर्ये प्रकीर्तिता । (१२३।१)

बलासं हन्ति पित्तस्य प्रकोपशमनी मता ॥ (१२३।२)

कम्पिल्लकम्पिल्लकोऽथ रक्ताङ्गो रेची रेचनकस्तथा । (१२४।१)

रञ्जनो लोहिताङ्गश्च कम्पिल्लो रक्तचूर्णकः ॥ (१२४।२)

कम्पिल्लको विरेची स्यात्कटूष्णो व्रणनाशनः । (१२५।१)

गुल्मोदरविबन्धाध्मानश्लेष्मक्रिमिविनाशनः ॥ (१२५।२)

कङ्कुष्ठकङ्कुष्ठं कालकुष्ठं च विरङ्गं रङ्गनायकम् । (१२६।१)

रेचकं पुलकं ह्रासं शोधनं कालपालकम् ॥ (१२६।२)

कङ्कुष्ठ:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्कङ्कुष्ठं तिक्तकटुकं वीर्ये चोष्णं प्रकीर्तितम् । (१२७।१)

गुल्मोदावर्तशूलघ्नं रसरञ्जं व्रणापहम् ॥ (१२७।२)

भल्लातकभल्लातकः स्मृतोऽरुष्को दहनस्तपनोऽग्निकः । (१२८।१)

अरुष्करो वीरतरुर्भल्लातोऽग्निमुखो धनुः ॥ (१२८।२)

भल्लातः कटुतिक्तोष्णो मधुरः कृमिनाशनः । (१२९।१)

गुल्मार्शोग्रहणीकुष्ठान् हन्ति वातकफामयान् ॥ (१२९।२)

तुत्थ:: स्य्नोन्य्म्स्तुत्थं कर्परिकातुत्थममृतासङ्गमेव च । (१३०।१)

मयूरग्रीवकं चान्यच्छितिकण्ठं च तुत्थकम् ॥ (१३०।२)

द्वितीयं कर्परीतुत्थं कर्परीतुत्थकं तथा । (१३१।१)

नेत्रनैर्मल्यकारि स्यात्तत्तुत्थममृतोपमम् ॥ (१३१।२)

तुत्थ:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्तुत्थकं दृष्टिरोगघ्नं शीतं श्वित्रविनाशनम् । (१३२।१)

विषवेगप्रशमनं प्रशस्तं कथ्यते बुधैः ॥ (१३२।२)

स्वर्णमाक्षिकहेममाक्षिकम् आवर्तं तापीजं धातुमाक्षिकम् । (१३३।१)

ताप्यं च माक्षिकं धातु मधुधातु विनिर्दिशेत् ॥ (१३३।२)

माक्षिकं कटुतिक्तोष्णं रसायनमनुत्तमम् । (१३४।१)

बस्तिरोगहरं हन्यादर्शःशोफोदरक्षयान् ॥ (१३४।२)

त्रिदोषशमनं वृष्यं चक्षुष्यं च विषापहम् । (१३५।१)

मन्दानलत्वं बलहानिमुग्रां विष्टम्भतां नेत्ररुजं च कुष्ठम् । (१३५।२)

करोति मालां व्रणपूर्विकां च माक्षीकधातुर्गुरुरप्यपक्वः ॥ (१३५।३)

अञ्जन:: स्य्नोन्य्म्सञ्जनं मेचकं कृष्णं सौवीरं च सुवीरजम् । (१३६।१)

कपोतं यामुनेयं च स्रोतोजं सारितं तथा ॥ (१३६।२)

अञ्जन:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्सौवीरमञ्जनं प्रोक्तमत्यन्तं शिशिरं बुधैः । (१३७।१)

विषहिध्माविकारघ्नम् अक्षिरोगविषापहम् ॥ (१३७।२)

समुद्रफेनसमुद्रफेनं फेनं च शुष्काशुष्कं पयोधिजम् । (१३८।१)

विद्याद् उदधिफेनं च प्रोक्तं सागरजं मलम् ॥ (१३८।२)

समुद्रफेनं शिशिरं कर्णपाकनिवारणम् । (१३९।१)

लेखनं नेत्ररोगाणां हिमं विषविनाशनम् ॥ (१३९।२)

चक्षुष्यं रक्तपित्तघ्नं गुल्मप्लीहहरं स्मृतम् । (१४०।१)

चक्षुष्याचक्षुष्या दृक्प्रसादा च सैव प्रोक्ता कुलत्थिका । (१४०।२)

कुलाली लोचनहिता कुम्भकारी मलापहा ॥ (१४०।३)

हिमा प्रोक्ता कषाया च विषं स्थावरजङ्गमम् । (१४१।१)

निहन्ति योजिता सम्यङ् नेत्रस्रावान् अनेकशः ॥ (१४१।२)

सा च विस्फोटकण्ड्वर्तिव्रणदोषनिबर्हणी । (१४२।१)

रसाञ्जन:: स्य्नोन्य्म्स्रसाञ्जनं तार्क्ष्यशैलं रसजातं रसोद्भवम् । (१४२।२)

रसगर्भं रसाग्र्यं च दार्वीक्वाथसमुद्भवम् ॥ (१४२।३)

रसाञ्जन:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्रसाञ्जनं हिमं तिक्तं रक्तपित्तकफापहम् । (१४३।१)

हिध्माश्वासहरं वर्ण्यं रोगविषापहम् ॥ (१४३।२)

पुष्पाञ्जन:: स्य्नोन्य्म्स्पुष्पाञ्जनं पुष्पकेतुः कौसुमं कुसुमाञ्जनम् । (१४४।१)

रीतिजं रीतिकुसुमं रीतिपुष्पं च पौष्पिकम् ॥ (१४४।२)

पुष्पाञ्जन:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्पुष्पाञ्जनं हिमं हन्ति हिक्काम् अत्यन्तदुस्तराम् । (१४५।१)

अक्षिरोगचयं हन्याद्विषं निर्विषतां नयेत् ॥ (१४५।२)

शिलाजतु:: स्य्नोन्य्म्स्शिलाजतु स्याद् अतिथि शैलेयं गिरिजाश्मजम् । (१४६।१)

जत्वश्मजं चाश्मजतु प्रोक्तं धातुजमद्रिजम् ॥ (१४६।२)

शिलाजतु:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्शिलाजतु भवेत्तिक्तं कटूष्णं च रसायनम् । (१४७।१)

मेहोन्मादाश्मरीशोफकुष्ठापस्मारनाशनम् ॥ (१४७।२)

क्षयशोफोदरार्शांसि हन्ति बस्तिरुजो जयेत् । (१४८।१)

गैरिक:: स्य्नोन्य्म्स्गैरिकं रक्तधातु स्यात् ताम्रधातु गवेधुकम् । (१४८।२)

पाषाणगैरिकं चैव द्वितीयं स्वर्णगैरिकम् ॥ (१४८।३)

पाषाणगैरिक:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस्पाषाणगैरिकं प्रोक्तं कठिनं ताम्रवर्णकम् । (१४९।१)

पाषाणगैरिक:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्विशदो गैरिकः स्निग्धः कषायो मधुरो हिमः ॥ (१४९।२)

चक्षुष्यो रक्तपित्तघ्नश्छर्दिहिध्माविषापहः । (१५०।१)

स्वर्णगैरिकसुवर्णगैरिकं चान्यत् ततो रक्तरजो विदुः । (१५०।२)

स्वर्णगैरिक:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएसत्यन्तं शोणितं स्निग्धं मसृणं स्वर्णगैरिकम् ॥ (१५०।३)

स्वर्णगैरिक:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्स्वादु स्निग्धं हिमं नेत्र्यं कषायं रक्तपित्तजित् । (१५१।१)

हिध्मावमिविषघ्नं च रक्तघ्नं स्वर्णगैरिकम् ॥ (१५१।२)

कतककतकं छेदनीयं च कतं कतफलं मतम् । (१५२।१)

अम्बुप्रसादनफलं श्लक्ष्णं नेत्रविकारजित् ॥ (१५२।२)

कतकं शीतलं प्राहुस्तृष्णाविषविनाशनम् । (१५३।१)

नेत्रोत्थरोगविध्वंसि विधिनाञ्जनयोगतः ॥ (१५३।२)

कतकस्य फलं तिक्तं चक्षुष्यं शीतलं मृदु । (१५४।१)

वारिप्रसादनं कृच्छ्रशर्करामश्मरीं जयेत् ॥ (१५४।२)

लोध्रलोध्रो रोध्रः शाबरकस्तिल्वकस्तिलकस्तरुः । (१५५।१)

तिरीटकः काण्डहीनो भिल्ली शम्बरपादपः ॥ (१५५।२)

लोध्रः शीतः कषायश्च हन्ति तृष्णामरोचकम् । (१५६।१)

विषविध्वंसनः प्रोक्तो रूक्षो ग्राही कफापहः ॥ (१५६।२)

क्रमुकक्रमुकः पट्टिकारोघ्नो वल्कलः स्थूलवल्कलः । (१५७।१)

जीर्णपर्णो बृहत्पर्णः पट्टी लाक्षाप्रसादनः ॥ (१५७।२)

लोध्रयुग्मं कषायं स्यात् शीतं वातकफास्रजित् । (१५८।१)

चक्षुष्यं विषहृत्तत्र विशिष्टो वल्कलोध्रकः ॥ (१५८।२)

चोन्छ्:: स्य्नोन्य्म्स्शङ्खो वारिभवः कम्बुर्जलदो दीर्घनिस्वनः । (१५९।१)

सुस्वरो दीर्घनादश्च धवलः श्रीविभूषणः ॥ (१५९।२)

चोन्छ्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्शङ्खः स्वादुः कटुः पाके वीर्ये चोष्णः प्रकीर्तितः । (१६०।१)

परिणामं जयेच्छूलं चक्षुष्यो रक्तपित्तजित् ॥ (१६०।२)

चन्दनादिरियं वर्गस् तृतीयपरिकीर्तितः । (१६१।१)

श्रीमतां भोगिनाम् अर्हः प्रायो गन्धगुणाश्रयः ॥ (१६१।२)