गोल्द्:: स्य्नोन्य्म्स्सुवर्णं कनकं रुक्मं शातकुम्भं च काञ्चनम् । (१।१)

जाम्बूनदं जातरूपं हिरण्यं हेम हाटकम् ॥ (१।२)

चामीकरं चारुरत्नं तपनीयं च पीतकम् । (२।१)

श्रीकेतनं भूषणार्हं चारुरूपं च तत्स्मृतम् ॥ (२।२)

गोल्द्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्वीर्यं विधत्ते हरते च रोगान् करोति सौख्यं प्रबलेन्द्रियत्वम् । (३।१)

शुक्रस्य शुद्धिं बलवर्णवीर्यमोजश्च पुष्टिं प्रददाति हेम ॥ (३।२)

गोल्द्:: अशुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्बलं च वीर्यं हरते नराणां रोगव्रजान् पोषयतीह काये । (४।१)

असौख्यदं तच्च सदैवमेवं रुक्मं सदोषं मरणं करोति ॥ (४।२)

सिल्वेर्:: स्य्नोन्य्म्स्रौप्यं सौधं सितं तारं रजतं तप्तरूपम् । (५।१)

शुभ्रं कुप्यं वसुश्रेष्ठं रुचिरं श्वेतकं मतम् ॥ (५।२)

चन्द्रहासं चन्द्रवपुश्चन्द्रभूति महावसु । (६।१)

वाक्यलं श्रेष्ठमिच्छन्ति रश्मिजालं तथापरम् ॥ (६।२)

सिल्वेर्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्तारं च तारयति रोगसमुद्रपारं देहस्य सौख्यकरणं पलितं वलिं च । (७।१)

वर्ण्यं विषघ्नममलं हरति प्रसह्य वृष्यं पुनर्नवकरं कुरुते चिरायुः ॥ (७।२)

सिल्वेर्:: अपक्व:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएसपक्वतारं प्रकरोति तापं विड्बन्धनं यच्छति शुक्रनाशम् । (८।१)

अपाटवं वीर्यबलप्रहाणिं महागदान्पोषयति प्रसिद्धम् ॥ (८।२)

चोप्पेर्:: स्य्नोन्य्म्स्ताम्रं म्लेच्छमुखं शुल्वं रक्तकं रक्तधातुकम् । (९।१)

उदुम्बरं त्र्यम्बकं च विद्यात्त्वाष्ट्रं च नामतः ॥ (९।२)

चोप्पेर्:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्गुल्मं च कुष्ठं च गुदामयं च शूलानि शोफोदरपाण्डुरोगान् । (१०।१)

उत्क्लेशभेदभ्रममोहदाहान् निहन्ति सम्यङ्मृतमेव शुल्वम् ॥ (१०।२)

चोप्पेर्:: अमृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्शुल्वं तनौ नयति शेषमशेषधातून् रोगान् करोति विविधांश्च निहन्ति कान्तिम् । (११।१)

कुष्ठं रुजं च विषमं कुरुते विशेषात् पाकेन हीनमिह वान्तिविरेककारि ॥ (११।२)

चोप्पेर्:: अशुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्हन्त्यायुर् उच्चैः कुरुतेऽतितापं मूर्च्छां विधत्ते हरते च शुक्रम् । (१२।१)

नानागदानां च सहायकर्ताशुद्धश्च शुल्वोऽत्र च जीवहर्ता ॥ (१२।२)

तिन्:: स्य्नोन्य्म्स्त्रपु त्रपुकमानीलं रङ्गं वङ्गं च पिच्चटम् । (१३।१)

गुरुश्रेष्ठं सलवणं सुरटी नीलिका घनम् ॥ (१३।२)

तिन्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्त्रपु सतिक्तमुष्णं च रूक्षं श्लेष्मविघातकृत् । (१४।१)

पित्तप्रकोपशमनं विकारं कृमिजं जयेत् ॥ (१४।२)

लेअद्, तिन्:: अमृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्पाकेन हीनौ खलु नागवङ्गौ दुष्टानि गुल्मानि तथा विकोष्ठम् । (१५।१)

पाण्डुप्रमोहापचिवातशोफभगन्दरश्वित्रकिलासकुष्ठम् ॥ (१५।२)

मेहाश्मरीविद्रधिमुख्यरोगान् अतीव नित्यं कुरुते बलादौ । (१६।१)

विषोपमौ रक्तविकारवृन्दं क्षयं च कृच्छ्राणि कफज्वरं च ॥ (१६।२)

ब्रस्स्:: सुब्त्य्पेस्रीतिका काकतुण्डी च द्विविधं पित्तलं भवेत् । (१७।१)

ब्रस्स्:: रीति:: स्य्नोन्य्म्स्रीतिस्तु लोहकः पिङ्गः कपिलोहं सुवर्णकम् ॥ (१७।२)

आरं सैंहलकश्चैव निष्ठुरो दारुकण्टकः । (१८।१)

ब्रस्स्:: राजरीति:: स्य्नोन्य्म्स्राजरीतिः स्मृता राज्ञी राजपुत्री महेश्वरी ॥ (१८।२)

ब्रह्माणी ब्रह्मरीतिश्च कपिला पिङ्गलापि च । (१९।१)

ब्रस्स्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्रीतिद्वयं सकलपाण्डुसमीरणघ्नं रूक्षं सरं कृमिहरं लवणं विषघ्नम् । (१९।२)

वृष्यं वलीपलितनाशनम् उग्रम् आयुर्वृद्धिं करोति सहसा च रसायनाग्र्यम् ॥ (१९।३)

लेअद्:: स्य्नोन्य्म्स्सीसकं नागमुरगं कृष्णोरगभुजङ्गमाः । (२०।१)

यवनेष्टं विशिष्टं च योगीष्टं चीरपिष्टकम् ॥ (२०।२)

लेअद्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्नागो हि नागसममेव बलं ददाति व्याधीन् विनाशयति चायुरलं करोति । (२१।१)

सद्यो विवर्धयति सोऽपि प्रधानधातुं मृत्युं निवारयति चापि भुजङ्गराजः ॥ (२१।२)

ब्रोन्ज़े:: स्य्नोन्य्म्स्कांस्यं लोहं निजं घोषं प्रकाशं कांस्यकं बलम् । (२२।१)

घोषपुष्पं च पठितं शब्दैः पर्यायवाचकैः ॥ (२२।२)

ब्रोन्ज़े:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्कांस्यं तिक्तोष्णरूक्षं च लघु लेखि प्रकीर्तितम् । (२३।१)

अञ्जनादिप्रयुक्तं च दिव्यदृष्टिप्रदायकम् ॥ (२३।२)

इरोन्:: स्य्नोन्य्म्स्लोहं शस्त्रं घनं पिण्डं तीक्ष्णं पारशवं शिवम् । (२४।१)

अयः कृष्णायसं वीरं भ्रमरं कृष्णलोहकम् ॥ (२४।२)

इरोन्:: सुब्त्य्पेस्मुण्डं तीक्ष्णं च कान्तं च त्रिप्रकारमयः स्मृतम् । (२५।१)

इरोन्:: मुण्ड:: सुब्त्य्पेस्मृदु कण्टं कडारं च त्रिविधं मुण्डमुच्यते ॥ (२५।२)

इरोन्:: तीक्ष्णलोह:: सुब्त्य्पेस्खरसारं च हर्तालं तालं बल्लं च वज्जरम् । (२६।१)

काललोहाभिधानं च षड्विधं तीक्ष्णमुच्यते ॥ (२६।२)

इरोन्:: कान्त:: सुब्त्य्पेस्भ्रामरं चुम्बकं चैव रञ्जकालोचकं तथा । (२७।१)

एवं चतुर्विधं कान्तं रोमकान्तं च पञ्चमम् ॥ (२७।२)

इरोन्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्कषायं शोफशूलार्शःकुष्ठपाण्डुप्रमेहजित् । (२८।१)

लोहं तिक्तोष्णरूक्षं स्यात् पाण्डुरोगहरं परम् ॥ (२८।२)

कफपित्तापहं पुंसां रसायनमनुत्तमम् । (२९।१)

इरोन्:: अशुद्ध, अमृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्दोषकारि गदकारि चायसं चेदशुद्धम् असुसंस्कृतं ध्रुवम् । (२९।२)

पाटवं न तनुते शरीरके दारुणां हृदि रुजं करोति च ॥ (२९।३)

वर्तलोह:: स्य्नोन्य्म्स्वर्तलोहं वट्टलोहं वर्तकं लोहमेव च । (३०।१)

वर्तुलोहं च विख्यातं पञ्चलोहं च नीलिका ॥ (३०।२)

वर्तलोह:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्वर्तलोहं हिमं विद्यादम्लं कटुकमेव च । (३१।१)

रूक्षं कफविकारघ्नं हन्यात् पित्तोद्भवा रुजः ॥ (३१।२)

मण्डूर:: स्य्नोन्य्म्स्लोहोच्छिष्टं च मण्डूरं किट्टं चैव मलोद्भवम् । (३२।१)

लोहोत्थं लोहनिर्यासम् अयःशिष्टं च कीर्तितम् ॥ (३२।२)

मण्डूर:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएसामवातहरणं च शोभनं पाण्डुमेहगदनाशनाग्रजम् । (३३।१)

दुष्टकुष्ठपवनास्रवातजित् स्याज्जराकृतवलीविनाशनम् ॥ (३३।२)

मेर्चुर्य्:: स्य्नोन्य्म्स्पारदो रुद्ररेतश्च रसलोहं महारसम् । (३४।१)

रसेन्द्रं चपलं सूतं पारदीयं रसोत्तमम् ॥ (३४।२)

मेर्चुर्य्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्पारदः कृमिकुष्ठघ्नं आयुष्यो दृष्टिदः परः । (३५।१)

सुबल्यः सकषायश्च मूर्छितोऽसौ गदापहः ॥ (३५।२)

संस्कारहीनं खलु सूतराजं सेवेत यस्तस्य करोति बाधाम् । (३६।१)

देहस्य नाशं विदधाति नूनं कुष्ठादिदोषाञ्जनयेन्नराणाम् ॥ (३६।२)

दरद:: स्य्नोन्य्म्स्हिङ्गुलं दरदं म्लेच्छं हिङ्गूलं चूर्णपारदम् । (३७।१)

मणिरागकरं चान्यन्नाम्ना चर्मानुरञ्जनम् ॥ (३७।२)

दरद:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्हिङ्गुलं कटुकं पाके वीर्ये चोष्णं प्रकीर्तितम् । (३८।१)

विषकुष्ठविसर्पादित्वग्दोषदलनं स्मृतम् ॥ (३८।२)

हिङ्गुलं मधुरं तिक्तम् उष्णं वातकफापहम् । (३९।१)

त्रिदोषद्वन्द्वदोषोत्थं ज्वरं हरति सेवितम् ॥ (३९।२)

वैक्रान्त:: स्य्नोन्य्म्स्वैक्रान्तं क्रान्तसंज्ञं स्याद् वज्रो भूमिरजस्तथा । (४०।१)

गोनसं क्षुद्रकुलिशं जीर्णवज्रं तु वज्रकम् ॥ (४०।२)

तत्तु सप्तविधं प्रोक्तम् अनेककर्मकारकम् । (४१।१)

वैक्रान्त:: परीक्षा।फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस्षट्कोणं तीक्ष्णधारं च स्वच्छमिन्द्रधनुश्छवि ॥ (४१।२)

तदुत्तमं तु वैक्रान्तं हितं प्रोक्तं रसायने । (४२।१)

वैक्रान्त:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्मेहषाण्ढ्याशुवार्धक्यक्षयग्रहणिकासजित् । (४२।२)

वृष्यो रसायनो बल्यो वैक्रान्तो वह्निदीपनः ॥ (४२।३)

आयुष्प्रदश्च बलवर्णकरोऽतिवृष्यः प्रज्ञाप्रदः सकलदोषगणापहारी । (४३।१)

दीप्ताग्निकृत्पविसमानगुणस्तरस्वी वैक्रान्तकः खलु वपुर्बललोहकारी ॥ (४३।२)

वैक्रान्त:: अशुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएसशुद्धवज्रं गुरु पाण्डुतापहृत्पार्श्वपीडारुचिकुष्ठकारि । (४४।१)

वैक्रान्त:: मृत, शुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्शुद्धं मृतं सौख्यबलप्रदं स्याद् वैक्रान्तभस्मापि रसायनं च ॥ (४४।२)

एमेरल्द्:: स्य्नोन्य्म्स्गारुत्मतं मरकतं रौहिणेयं हरिन्मणि । (४५।१)

सौपर्णं गरुडोद्गीर्णं बुधरत्नाश्मगर्भजम् ॥ (४५।२)

गरलारिर् वायवालं गारुडं रुद्रसंमितम् । (४६।१)

एमेरल्द्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्रौहिणेयं विषघ्नं च शीतलं मधुरं रसे ॥ (४६।२)

अम्लपित्तहरं वृष्यं पुष्टिदं भूतनाशनम् । (४७।१)

वज्र:: स्य्नोन्य्म्स्हीरकं भिदुरं वज्रं सद्रत्नमशनिः पविः । (४७।२)

सूचिवक्त्रं वराहं च कुलिशं भार्गवं स्मृतम् ॥ (४७।३)

अभेद्यमशिरं रत्नं दृढं भार्गवकं स्मृतम् । (४८।१)

षट्कोणं बहुधारं च शतकोट्यब्धिभूमिजम् ॥ (४८।२)

वज्र:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्रुजां समूहं हरते नराणां बलं सुरूपं विदधाति युक्त्या । (४९।१)

देहस्य सौख्यं च सदा करोति चिरं तथायुः पलितं च हन्ति ॥ (४९।२)

आयुष्प्रदं झटिति सद्गुणदं च वृष्यं दोषत्रयप्रशमनं सकलामयघ्नम् । (५०।१)

सूतेन्द्रबन्धवधसद्गुणकृत् प्रदीपं मृत्युञ्जयं तदमृतोपममेव वज्रम् ॥ (५०।२)

वज्र:: अशुद्ध:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्पीडां विधत्ते विविधां नराणां कुष्ठं क्षयं पाण्डुगदं च दुष्टम् । (५१।१)

हृत्पार्श्वपीडां कुरुतेऽतिकृच्छ्राम् अशुद्धवज्रं गुरुतापकारि ॥ (५१।२)

राजावर्त:: स्य्नोन्य्म्स्राजावर्तश्च राजा च नीलाश्मा तु नृपोपलः । (५२।१)

सुवर्णधातू राजाद्री राजप्रस्तर एव च ॥ (५२।२)

राजावर्त:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्राजावर्तः कटुः स्निग्धः शिशिरः पित्तनाशनः । (५३।१)

सौभाग्यं कुरुते नृणां भूषणेषु प्रयोजितः ॥ (५३।२)

पेअर्ल्:: स्य्नोन्य्म्स्मौक्तिकं शुक्तिजं स्फोटशुक्तिजं शुक्तिसंभवम् । (५४।१)

भूषणार्हतमं श्रेष्ठं शौक्तिकं भौतिकं तथा ॥ (५४।२)

पेअर्ल्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्मौक्तिकं मधुरं शीतं सरं दृष्टिभवं गदम् । (५५।१)

उन्मूलयति पित्तं च हारालिङ्गेन दाहहृत् ॥ (५५।२)

चोरल्:: स्य्नोन्य्म्स्प्रवालं विद्रुमं रक्तं भूषणार्हं सुवल्लिजम् । (५६।१)

समुद्रजं महारक्तं वल्लीपाषाणसम्भवम् ॥ (५६।२)

चोरल्:: परीक्षा:: गोओद् क़ुअलित्य्पक्वबिम्बीफलच्छायं वृत्तायतम् अवक्रकम् । (५७।१)

स्निग्धमव्रणकं स्थूलं प्रवालं सप्तधा शुभम् ॥ (५७।२)

चोरल्:: परीक्षा:: बद् क़ुअलित्य्पाण्डुरं धूसरं रूक्षं सव्रणं कण्डरान्वितम् । (५८।१)

निर्भारं शुभ्रवर्णं च नेष्यते सप्तधा त्विदम् ॥ (५८।२)

चोरल्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्प्रवालकं सरं शीतं कफपित्तादिदोषनुत् । (५९।१)

दृष्टिदोषविघाताय विषनाशाय चेष्यते ॥ (५९।२)