श्र्यादिनाथाय नमो ऽस्तु तस्मै येनोपदिष्टा हठयोगविद्या । (१।१)

विभ्राजते प्रोन्नतराजयोगम् आरोढुम् इच्छोर् अधिरोहिणीव ॥ (१।२)

प्रणम्य श्रीगुरुं नाथं स्वात्मारामेण योगिना । (२।१)

केवलं राजयोगाय हठविद्योपदिश्यते ॥ (२।२)

भ्रान्त्या बहुमतध्वान्ते राजयोगम् अजानताम् । (३।१)

हठप्रदीपिकां धत्ते स्वात्मारामः कृपाकरः ॥ (३।२)

हठविद्यां हि मत्स्येन्द्रगोरक्षाद्या विजानते । (४।१)

स्वात्मारामो ऽथवा योगी जानीते तत्प्रसादतः ॥ (४।२)

श्र्यादिनाथमत्स्येन्द्रशावरानन्दभैरवाः । (५।१)

चौरङ्गीमीनगोरक्षविरूपाक्षबिलेशयाः ॥ (५।२)

मन्थानो भैरवो योगी सिद्धिर् बुद्धश् च कन्थडिः । (६।१)

कोरण्टकः सुरानन्दः सिद्धपादश् च चर्पटिः ॥ (६।२)

कानेरी पूज्यपादश् च नित्यनाथो निरञ्जनः । (७।१)

कपाली बिन्दुनाथश् च काकचण्डीश्वराह्वयः ॥ (७।२)

अल्लामः प्रभुदेवश् च घोडा चोली च टिण्टिणिः । (८।१)

भानुकी नारदेवश् च खण्डः कापालिकस् तथा ॥ (८।२)

इत्यादयो महासिद्धा हठयोगप्रभावतः । (९।१)

खण्डयित्वा कालदण्डं ब्रह्माण्डे विचरन्ति ते ॥ (९।२)

अशेषतापतप्तानां समाश्रयमठो हठः । (१०।१)

अशेषयोगयुक्तानाम् आधारकमठो हठः ॥ (१०।२)

हठविद्या परं गोप्या योगिना सिद्धिम् इच्छता । (११।१)

भवेद् वीर्यवती गुप्ता निर्वीर्या तु प्रकाशिता ॥ (११।२)

सुराज्ये धार्मिके देशे सुभिक्षे निरुपद्रवे । (१२।१)

धनुःप्रमाणपर्यन्तं शिलाग्निजलवर्जिते । (१२।२)

एकान्ते मठिकामध्ये स्थातव्यं हठयोगिना ॥ (१२।३)

अल्पद्वारम् अरन्ध्रगर्तविवरं नात्युच्चनीचायतं सम्यग्गोमयसान्द्रलिप्तम् अमलं निःशेषजन्तूझितम् । (१३।१)

बाह्ये मण्डपवेदिकूपरुचिरं प्राकारसंवेष्टितं प्रोक्तं योगमठस्य लक्षणम् इदं सिद्धैर् हठाभ्यासिभिः ॥ (१३।२)

एवंविधे मठे स्थित्वा सर्वचिन्ताविवर्जितः । (१४।१)

गुरूपदिष्टमार्गेण योगम् एव समभ्यसेत् ॥ (१४।२)

अत्याहारः प्रयासश् च प्रजल्पो नियमाग्रहः । (१५।१)

जनसङ्गश् च लौल्यं च षड्भिर् योगो विनश्यति ॥ (१५।२)

उत्साहात् साहसाद् धैर्यात् तत्त्वज्ञानाच् च निश्चयात् । (१६।१)

जनसङ्गपरित्यागात् षड्भिर् योगः प्रसिध्यति ॥ (१६।२)

अहिंसा सत्यम् अस्तेयं ब्रह्मचर्यं क्षमा धृतिः । (१७।१)

दयार्जवं मिताहारः शौचं चैव यमा दश ॥ (१७।२)

तपः संतोष आस्तिक्यं दानम् ईश्वरपूजनम् । (१८।१)

सिद्धान्तवाक्यश्रवणं ह्रीमती च तपो हुतम् ॥ (१८।२)

नियमा दश सम्प्रोक्ता योगशास्त्रविशारदैः । (१९।१)

हठस्य प्रथमाङ्गत्वाद् आसनं पूर्वम् उच्यते ॥ (१९।२)

कुर्यात् तद् आसनं स्थैर्यम् आरोग्यं चाङ्गलाघवम् । (२०।१)

वसिष्ठाद्यैश् च मुनिभिर् मत्स्येन्द्राद्यैश् च योगिभिः ॥ (२०।२)

अङ्गीकृतान्य् आसनानि कथ्यन्ते कानिचिन् मया । (२१।१)

जानूर्वोर् अन्तरे सम्यक् कृत्वा पादतले उभे ॥ (२१।२)

ऋजुकायः समासीनः स्वस्तिकं तत् प्रचक्षते । (२२।१)

सव्ये दक्षिणगुल्फं तु पृष्ठपार्श्वे नियोजयेत् ॥ (२२।२)

दक्षिणे ऽपि तथा सव्यं गोमुखं गोमुखाकृतिः । (२३।१)

एकं पादं तथैकस्मिन् विन्यसेद् उरुणि स्थिरम् ॥ (२३।२)

इतरस्मिंस् तथा चोरुं वीरासनम् इतीरितम् । (२४।१)

गुदं निरुध्य गुल्फाभ्यां व्युत्क्रमेण समाहितः ॥ (२४।२)

कूर्मासनं भवेद् एतद् इति योगविदो विदुः । (२५।१)

पद्मासनं तु संस्थाप्य जानूर्वोर् अन्तरे करौ ॥ (२५।२)

निवेश्य भूमौ संस्थाप्य व्योमस्थं कुक्कुटासनम् । (२६।१)

कुक्कुटासनबन्धस्थो दोर्भ्यां सम्बध्य कन्धराम् ॥ (२६।२)

भवेत् कूर्मवद् उत्तान एतद् उत्तानकूर्मकम् । (२७।१)

पादाङ्गुष्ठौ तु पाणिभ्यां गृहीत्वा श्रवणावधि ॥ (२७।२)

धनुराकर्षणं कुर्याद् धनुरासनम् उच्यते । (२८।१)

वामोरुमूलार्पितदक्षपादं जानोर् बहिर् वेष्टितवामपादम् ॥ (२८।२)

प्रगृह्य तिष्ठेत् परिवर्तिताङ्गः श्रीमत्स्यनाथोदितम् आसनं स्यात् । (२९।१)

मत्स्येन्द्रपीठं जठरप्रदीप्तिं प्रचण्डरुङ्मण्डलखण्डनास्त्रम् ॥ (२९।२)

अभ्यासतः कुण्डलिनीप्रबोधं चन्द्रस्थिरत्वं च ददाति पुंसाम् । (३०।१)

प्रसार्य पादौ भुवि दण्डरूपौ दोर्भ्यां पदाग्रद्वितयं गृहीत्वा ॥ (३०।२)

जानूपरिन्यस्तललाटदेशो वसेद् इदं पश्चिमतानम् आहुः । (३१।१)

इति पश्चिमतानम् आसनाग्र्यं पवनं पश्चिमवाहिनं करोति ॥ (३१।२)

उदयं जठरानलस्य कुर्याद् उदरे कार्श्यम् अरोगतां च पुंसाम् । (३२।१)

धराम् अवष्टभ्य करद्वयेन तत्कूर्परस्थापितनाभिपार्श्वः ॥ (३२।२)

उच्चासनो दण्डवद् उत्थितः खे मायूरम् एतत् प्रवदन्ति पीठम् । (३३।१)

हरति सकलरोगान् आशु गुल्मोदरादीन् अभिभवति च दोषान् आसनं श्रीमयूरम् ॥ (३३।२)

बहु कदशनभुक्तं भस्म कुर्याद् अशेषं जनयति जठराग्निं जारयेत् कालकूटम् । (३४।१)

उत्तानं शववद् भूमौ शयनं तच् छवासनम् ॥ (३४।२)

शवासनं श्रान्तिहरं चित्तविश्रान्तिकारकम् । (३५।१)

चतुरशीत्य् आसनानि शिवेन कथितानि च ॥ (३५।२)

तेभ्यश् चतुष्कम् आदाय सारभूतं ब्रवीम्य् अहम् । (३६।१)

सिद्धं पद्मं तथा सिंहं भद्रं वेति चतुष्टयम् । (३६।२)

श्रेष्ठं तत्रापि च सुखे तिष्ठेत् सिद्धासने सदा ॥ (३६।३)

योनिस्थानकम् अङ्घ्रिमूलघटितं कृत्वा दृढं विन्यसेत् मेण्ढ्रे पादम् अथैकम् एव हृदये कृत्वा हनुं सुस्थिरम् । (३७।१)

स्थाणुः संयमितेन्द्रियो ऽचलदृशा पश्येद् भ्रुवोर् अन्तरं ह्य् एतन् मोक्षकपाटभेदजनकं सिद्धासनं प्रोच्यते ॥ (३७।२)

मेण्ढ्राद् उपरि विन्यस्य सव्यं गुल्फं तथोपरि । (३८।१)

गुल्फान्तरं च निक्षिप्य सिद्धासनम् इदं भवेत् ॥ (३८।२)

एतत् सिद्धासनं प्राहुर् अन्ये वज्रासनं विदुः । (३९।१)

मुक्तासनं वदन्त्य् एके प्राहुर् गुप्तासनं परे ॥ (३९।२)

यमेष्व् इव मिताहारम् अहिंसा नियमेष्व् इव । (४०।१)

मुख्यं सर्वासनेष्व् एकं सिद्धाः सिद्धासनं विदुः ॥ (४०।२)

चतुरशीतिपीठेषु सिद्धम् एव सदाभ्यसेत् । (४१।१)

द्वासप्ततिसहस्राणां नाडीनां मलशोधनम् ॥ (४१।२)

आत्मध्यायी मिताहारी यावद् द्वादशवत्सरम् । (४२।१)

सदा सिद्धासनाभ्यासाद् योगी निष्पत्तिम् आप्नुयात् ॥ (४२।२)

किम् अन्यैर् बहुभिः पीठैः सिद्धे सिद्धासने सति । (४३।१)

प्राणानिले सावधाने बद्धे केवलकुम्भके ॥ (४३।२)

उत्पद्यते निरायासात् स्वयम् एवोन्मनी कला । (४४।१)

तथैकस्मिन्न् एव दृढे सिद्धे सिद्धासने सति ॥ (४४।२)

बन्धत्रयम् अनायासात् स्वयम् एवोपजायते । (४५।१)

नासनं सिद्धसदृशं न कुम्भः केवलोपमः ॥ (४५।२)

न खेचरीसमा मुद्रा न नादसदृशो लयः । (४६।१)

वामोरूपरि दक्षिणं च चरणं संस्थाप्य वामं तथा ॥ (४६।२)

दक्षोरूपरि पश्चिमेन विधिना धृत्वा कराभ्यां दृढम् । (४७।१)

अङ्गुष्ठौ हृदये निधाय चिबुकं नासाग्रम् आलोकयेत् ॥ (४७।२)

एतद् व्याधिविनाशकारि यमिनां पद्मासनं प्रोच्यते । (४८।१)

उत्तानौ चरणौ कृत्वा ऊरुसंस्थौ प्रयत्नतः ॥ (४८।२)

ऊरुमध्ये तथोत्तानौ पाणी कृत्वा ततो दृशौ । (४९।१)

नासाग्रे विन्यसेद् राजदन्तमूले तु जिह्वया ॥ (४९।२)

उत्तम्भ्य चिबुकं वक्षस्य् उत्थाप्य पवनं शनैः । (५०।१)

इदं पद्मासनं प्रोक्तं सर्वव्याधिविनाशनम् ॥ (५०।२)

दुर्लभं येन केनापि धीमता लभ्यते भुवि । (५१।१)

कृत्वा संपुटितौ करौ दृढतरं बद्ध्वा तु पद्मासनं गाढं वक्षसि संनिधाय चिबुकं ध्यायंश् च तच् चेतसि ॥ (५१।२)

वारं वारम् अपानम् ऊर्ध्वम् अनिलं प्रोत्सारयन् पूरितं न्यञ्चन् प्राणम् उपैति बोधम् अतुलं शक्तिप्रभावान् नरः । (५२।१)

पद्मासने स्थितो योगी नाडीद्वारेण पूरितम् ॥ (५२।२)

मारुतं धारयेद् यस् तु स मुक्तो नात्र संशयः । (५३।१)

गुल्फौ च वृषणस्याधः सीवन्याः पार्श्वयोः क्षिपेत् ॥ (५३।२)

दक्षिणे सव्यगुल्फं तु दक्षगुल्फं तु सव्यके । (५४।१)

हस्तौ तु जान्वोः संस्थाप्य स्वाङ्गुलीः सम्प्रसार्य च ॥ (५४।२)

व्यात्तवक्त्रो निरीक्षेत नासाग्रं सुसमाहितः । (५५।१)

सिंहासनं भवेद् एतत् पूजितं योगिपुंगवैः ॥ (५५।२)

बन्धत्रितयसंधानं कुरुते चासनोत्तमम् । (५६।१)

गुल्फौ च वृषणस्याधः सीवन्याः पार्श्वयोः क्षिप्ते ॥ (५६।२)

सव्यगुल्फं तथा सव्ये दक्षगुल्फं तु दक्षिणे । (५७।१)

पार्श्वपादौ च पाणिभ्यां दृढं बद्ध्वा सुनिश्चलम् ॥ (५७।२)

भद्रासनं भवेद् एतत् सर्वव्याधिविनाशनम् । (५८।१)

गोरक्षासनम् इत्य् आहुर् इदं वै सिद्धयोगिनः ॥ (५८।२)

एवम् आसनबन्धेषु योगीन्द्रो विगतश्रमः । (५९।१)

अभ्यसेन् नाडिकाशुद्धिं मुद्रादिपवनीक्रियाम् ॥ (५९।२)

आसनं कुम्भकं चित्रं मुद्राख्यं करणं तथा । (६०।१)

अथ नादानुसंधानम् अभ्यासानुक्रमो हठे ॥ (६०।२)

ब्रह्मचारी मिताहारी त्यागी योगपरायणः । (६१।१)

अब्दाद् ऊर्ध्वं भवेत् सिद्धो नात्र कार्या विचारणा ॥ (६१।२)

सुस्निग्धमधुराहारश् चतुर्थांशविवर्जितः । (६२।१)

भुज्यते शिवसम्प्रीत्यै मिताहारः स उच्यते ॥ (६२।२)

आजादिमांसदधितक्रकुलत्थकोलपिण्याकहिङ्गुलशुनाद्यम् अपथ्यम् आहुः ॥ (६३।२)

भोजनम् अहितं विद्यात् पुनर् अस्योष्णीकृतं रूक्षम् । (६४।१)

अतिलवणम् अम्लयुक्तं कदशनशाकोत्कं वर्ज्यम् ॥ (६४।२)

वह्निस्त्रीपथिसेवानाम् आदौ वर्जनम् आचरेत् । (६५।१)

तथा हि गोरक्षवचनम् ॥ (६५।२)

वर्जयेद् दुर्जनप्रान्तं वह्निस्त्रीपथिसेवनम् । (६६।१)

प्रातःस्नानोपवासादि कायक्लेशविधिं तथा ॥ (६६।२)

गोधूमशालियवषष्टिकशोभनान्नं क्षीराज्यखण्डनवनीतसिद्धामधूनि । (६७।१)

शुण्ठीपटोलकफलादिकपञ्चशाकं मुद्गादि दिव्यम् उदकं च यमीन्द्रपथ्यम् ॥ (६७।२)

पुष्टं सुमधुरं स्निग्धं गव्यं धातुप्रपोषणम् । (६८।१)

मनोऽभिलषितं योग्यं योगी भोजनम् आचरेत् ॥ (६८।२)

युवो वृद्धो ऽतिवृद्धो वा व्याधितो दुर्बलोऽपि वा । (६९।१)

अभ्यासात् सिद्धिम् आप्नोति सर्वयोगेष्व् अतन्द्रितः ॥ (६९।२)

क्रियायुक्तस्य सिद्धिः स्याद् अक्रियस्य कथं भवेत् । (७०।१)

न शास्त्रपाठमात्रेण योगसिद्धिः प्रजायते ॥ (७०।२)

न वेषधारणं सिद्धेः कारणं न च तत्कथा । (७१।१)

क्रियैव कारणं सिद्धेः सत्यम् एतन् न संशयः ॥ (७१।२)

पीठानि कुम्भकाश् चित्रा दिव्यानि करणानि च । (७२।१)

सर्वाण्य् अपि हठाभ्यासे राजयोगफलावधि ॥ (७२।२)