पारस्करगृह्यसूत्रPāraskaragṛhyasūtra

Chapter 1, 4

2 of 9 · 31 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

चत्वारः पाकयज्ञा हुतो ऽहुतः प्रहुतः प्राशित इति ॥ (१।१)

catvāraḥ pākayajñā huto 'hutaḥ prahutaḥ prāśita iti ||

2.1२.१

पञ्चसु बहिः शालायां विवाहे चूडाकरण उपनयने केशान्ते सीमन्तोन्नयन इति ॥ (२।१)

pañcasu bahiḥ śālāyāṃ vivāhe cūḍākaraṇa upanayane keśānte sīmantonnayana iti ||

3.1३.१

उपलिप्त उद्धतावोक्षिते ऽग्निम् उपसमाधाय ॥ (३।१)

upalipta uddhatāvokṣite 'gnim upasamādhāya ||

4.1४.१

निर्मन्थ्यम् एके विवाहे ॥ (४।१)

nirmanthyam eke vivāhe ||

5.1५.१

उदगयन आपूर्यमाणपक्षे पुण्याहे कुमार्याः पाणिं गृह्णीयात् ॥ (५।१)

udagayana āpūryamāṇapakṣe puṇyāhe kumāryāḥ pāṇiṃ gṛhṇīyāt ||

6.1६.१

त्रिषु त्रिषूत्तरादिषु ॥ (६।१)

triṣu triṣūttarādiṣu ||

7.1७.१

स्वातौ मृगशिरसि रोहिण्यां वा ॥ (७।१)

svātau mṛgaśirasi rohiṇyāṃ vā ||

8.1८.१

तिस्रो ब्राह्मणस्य वर्णानुपूर्व्येण ॥ (८।१)

tisro brāhmaṇasya varṇānupūrvyeṇa ||

9.1९.१

द्वे राजन्यस्य ॥ (९।१)

dve rājanyasya ||

10.1१०.१

एका वैश्यस्य ॥ (१०।१)

ekā vaiśyasya ||

11.1११.१

सर्वेषां शूद्राम् अप्य् एके मन्त्रवर्जम् ॥ (११।१)

sarveṣāṃ śūdrām apy eke mantravarjam ||

12.1१२.१

अथैनां वासः परिधापयति जरां गच्छ परिधत्स्व वासो भवाकृष्टीनाम् अभिशस्तिपावा । (१२।१)

athaināṃ vāsaḥ paridhāpayati jarāṃ gaccha paridhatsva vāso bhavākṛṣṭīnām abhiśastipāvā |

12.2१२.२

शतं च जीव शरदः सुवर्च्चा रयिं च पुत्रान् अनुसंव्ययस्वायुष्मतीदं परिधत्स्व वास इति ॥ (१२।२)

śataṃ ca jīva śaradaḥ suvarccā rayiṃ ca putrān anusaṃvyayasvāyuṣmatīdaṃ paridhatsva vāsa iti ||

13.1१३.१

अथोत्तरीयम् । (१३।१)

athottarīyam |

13.2१३.२

या अकृन्तन्न् अवयंय् या अतन्वत । (१३।२)

yā akṛntann avayaṃy yā atanvata |

13.3१३.३

याश् च देवीस् तन्तून् अभितो ततन्थ । (१३।३)

yāś ca devīs tantūn abhito tatantha |

13.4१३.४

तास् त्वा देवीर् जरसे संव्ययस्वायुष्मतीदं परिधत्स्व वास इति ॥ (१३।४)

tās tvā devīr jarase saṃvyayasvāyuṣmatīdaṃ paridhatsva vāsa iti ||

14.1१४.१

अथैनौ समञ्जयति । (१४।१)

athainau samañjayati |

14.2१४.२

समञ्जन्तु विश्वेदेवाः सम् आपो हृदयानि नौ । (१४।२)

samañjantu viśvedevāḥ sam āpo hṛdayāni nau |

14.3१४.३

सं मातरिश्वा संधाता सम् उ देष्ट्री दधातु नाव् इति ॥ (१४।३)

saṃ mātariśvā saṃdhātā sam u deṣṭrī dadhātu nāv iti ||

15.1१५.१

पित्रा प्रत्ताम् आदाय गृहीत्वा निष्कामति । (१५।१)

pitrā prattām ādāya gṛhītvā niṣkāmati |

15.2१५.२

यद् ऐषि मनसा दूरं दिशो ऽनु पवमानो वा । (१५।२)

yad aiṣi manasā dūraṃ diśo 'nu pavamāno vā |

15.3१५.३

हिरण्यपर्णो वैकर्णः स त्वा मन्मनसां करोत्व् इत्य् असाव् इति ॥ (१५।३)

hiraṇyaparṇo vaikarṇaḥ sa tvā manmanasāṃ karotv ity asāv iti ||

16.1१६.१

अथैनौ समीक्षयति । (१६।१)

athainau samīkṣayati |

16.2१६.२

अघोरचक्षुर् अपतिघ्न्य् एधि शिवा पशुभ्यः सुमनाः सुवर्च्चाः । (१६।२)

aghoracakṣur apatighny edhi śivā paśubhyaḥ sumanāḥ suvarccāḥ |

16.3१६.३

वीरसूर् देवकामा स्योना शन् नो भव द्विपदे शं चतुष्पदे । (१६।३)

vīrasūr devakāmā syonā śan no bhava dvipade śaṃ catuṣpade |

16.4१६.४

सोमः प्रथमो विविदे गन्धर्वो विविद उत्तरः । (१६।४)

somaḥ prathamo vivide gandharvo vivida uttaraḥ |

16.5१६.५

तृतीयो ऽग्निष्टे पतिस् तुरीयस् ते मनुष्यजाः सोमो ऽददद् गन्धर्वाय गन्धर्वो ऽददद् अग्नये । (१६।५)

tṛtīyo 'gniṣṭe patis turīyas te manuṣyajāḥ somo 'dadad gandharvāya gandharvo 'dadad agnaye |

16.6१६.६

रयिं च पुत्रांश् चादाद् अग्निर् मह्यम् अथो इमाम् । (१६।६)

rayiṃ ca putrāṃś cādād agnir mahyam atho imām |

16.7१६.७

सा नः पूषा शिवतमाम् ऐरय सा न ऊरू उशती विहर । (१६।७)

sā naḥ pūṣā śivatamām airaya sā na ūrū uśatī vihara |

16.8१६.८

यस्याम् उशन्तः प्रहराम शेपं यस्याम् उ कामा बहवो निविष्ट्या इति ॥ (१६।८)

yasyām uśantaḥ praharāma śepaṃ yasyām u kāmā bahavo niviṣṭyā iti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Pāraskaragṛhyasūtra, 1, 4

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit