पारस्करगृह्यसूत्रPāraskaragṛhyasūtra

Chapter 1, 8

6 of 9 · 23 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथैनाम् उदीचीं सप्तपदानि प्रक्रामयति एकम् इषे द्वे ऊर्जे त्रीणि रायस्पोषाय चत्वारि मायोभवाय पञ्च पशुभ्यः षड् ऋतुभ्यः सखे सप्तपदा भव सा माम् अनुव्रता भव ॥ (१।१)

athainām udīcīṃ saptapadāni prakrāmayati ekam iṣe dve ūrje trīṇi rāyaspoṣāya catvāri māyobhavāya pañca paśubhyaḥ ṣaḍ ṛtubhyaḥ sakhe saptapadā bhava sā mām anuvratā bhava ||

2.1२.१

विष्णुस् त्वानयत्व् इति सर्वत्रानुषजति ॥ (२।१)

viṣṇus tvānayatv iti sarvatrānuṣajati ||

3.1३.१

निष्क्रमणप्रभृत्युदकुम्भं स्कन्धे कृत्वा दक्षिणतो ऽग्नेर् वाग्यतः स्थितो भवति ॥ (३।१)

niṣkramaṇaprabhṛtyudakumbhaṃ skandhe kṛtvā dakṣiṇato 'gner vāgyataḥ sthito bhavati ||

4.1४.१

उत्तरत एकेषाम् ॥ (४।१)

uttarata ekeṣām ||

5.1५.१

तत एनां मूर्द्धन्य् अभिषिञ्चति आपः शिवाः शिवतमाः शान्ताः शान्ततमास् तास् ते कृण्वन्तु भेषजम् इति ॥ (५।१)

tata enāṃ mūrddhany abhiṣiñcati āpaḥ śivāḥ śivatamāḥ śāntāḥ śāntatamās tās te kṛṇvantu bheṣajam iti ||

6.1६.१

आपोहिष्ठेति च तिसृभिः ॥ (६।१)

āpohiṣṭheti ca tisṛbhiḥ ||

7.1७.१

अथैनां सूर्यम् उदीक्षयति तच् चक्षुर् इति ॥ (७।१)

athaināṃ sūryam udīkṣayati tac cakṣur iti ||

8.1८.१

अथास्यै दक्षिणां समधि हृदयम् आलभते मम व्रते ते हृदयं दधामि मम चित्तम् अनुचित्तं ते अस्तु मम वाचम् एकमना जुषस्व प्रजापतिष् ट्वा नियुनक्तु मह्यम् इति ॥ (८।१)

athāsyai dakṣiṇāṃ samadhi hṛdayam ālabhate mama vrate te hṛdayaṃ dadhāmi mama cittam anucittaṃ te astu mama vācam ekamanā juṣasva prajāpatiṣ ṭvā niyunaktu mahyam iti ||

9.1९.१

अथैनाम् अभिमन्त्रयते सुमङ्गलीर् इयम् वधूर् इमां समेत पश्यत सौभाग्यम् अस्यै दत्वायाथास्तं विपरेतनेति ॥ (९।१)

athainām abhimantrayate sumaṅgalīr iyam vadhūr imāṃ sameta paśyata saubhāgyam asyai datvāyāthāstaṃ viparetaneti ||

10.1१०.१

तां दृढपुरुष उन्मथ्य प्राग्वोदग्वानुगुप्त आगार आनडुहे रोहिते चर्मण्य् उपवेशयति इह गावो निषीदन्त्व् इहाश्वा इह पूरुषाः । (१०।१)

tāṃ dṛḍhapuruṣa unmathya prāgvodagvānugupta āgāra ānaḍuhe rohite carmaṇy upaveśayati iha gāvo niṣīdantv ihāśvā iha pūruṣāḥ |

10.2१०.२

इहो सहस्रदक्षिणो यज्ञ इह पूषा निषीदन्त्व् इति ॥ (१०।२)

iho sahasradakṣiṇo yajña iha pūṣā niṣīdantv iti ||

11.1११.१

ग्रामवचनं च कुर्युः ॥ (११।१)

grāmavacanaṃ ca kuryuḥ ||

12.1१२.१

विवाहश्मशानयोर् ग्रामं प्रविशताद् इतिवचनात् ॥ (१२।१)

vivāhaśmaśānayor grāmaṃ praviśatād itivacanāt ||

13.1१३.१

तस्मात् तयोर् ग्रामः प्रमानम् इति श्रुतेः ॥ (१३।१)

tasmāt tayor grāmaḥ pramānam iti śruteḥ ||

14.1१४.१

आचार्याय वरं ददाति ॥ (१४।१)

ācāryāya varaṃ dadāti ||

15.1१५.१

गौर् ब्राह्मणस्य वरः ॥ (१५।१)

gaur brāhmaṇasya varaḥ ||

16.1१६.१

ग्रामो राजन्यस्य ॥ (१६।१)

grāmo rājanyasya ||

17.1१७.१

अश्वो वैश्यस्य ॥ (१७।१)

aśvo vaiśyasya ||

18.1१८.१

अधिरथं शतं दुहितृमते ॥ (१८।१)

adhirathaṃ śataṃ duhitṛmate ||

19.1१९.१

अस्तमिते ध्रुवं दर्शयति । (१९।१)

astamite dhruvaṃ darśayati |

19.2१९.२

ध्रुवम् असि ध्रुवं त्वा पश्यामि ध्रुवैधिपोष्ये मयि मह्यं त्वादादबृहस्पतिम् अर्या पत्या प्रजावती संजीव शरदः शतम् इति ॥ (१९।२)

dhruvam asi dhruvaṃ tvā paśyāmi dhruvaidhipoṣye mayi mahyaṃ tvādādabṛhaspatim aryā patyā prajāvatī saṃjīva śaradaḥ śatam iti ||

20.1२०.१

सा यदि न पश्येत् पश्यामीत्य् एव ब्रूयात् ॥ (२०।१)

sā yadi na paśyet paśyāmīty eva brūyāt ||

21.1२१.१

त्रिरात्रम् अक्षारालवणाशिनौ स्याताम् अधः शयीयातां संवत्सरं न मिथुनम् उपेयातां द्वादशरात्रं षड्रात्रं त्रिरात्रम् अन्ततः ॥ (२१।१)

trirātram akṣārālavaṇāśinau syātām adhaḥ śayīyātāṃ saṃvatsaraṃ na mithunam upeyātāṃ dvādaśarātraṃ ṣaḍrātraṃ trirātram antataḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Pāraskaragṛhyasūtra, 1, 8

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit