पारस्करगृह्यसूत्रPāraskaragṛhyasūtra
Chapter 1, 8
Select a line for its word-by-word analysis.
अथैनाम् उदीचीं सप्तपदानि प्रक्रामयति एकम् इषे द्वे ऊर्जे त्रीणि रायस्पोषाय चत्वारि मायोभवाय पञ्च पशुभ्यः षड् ऋतुभ्यः सखे सप्तपदा भव सा माम् अनुव्रता भव ॥ (१।१)
athainām udīcīṃ saptapadāni prakrāmayati ekam iṣe dve ūrje trīṇi rāyaspoṣāya catvāri māyobhavāya pañca paśubhyaḥ ṣaḍ ṛtubhyaḥ sakhe saptapadā bhava sā mām anuvratā bhava ||
निष्क्रमणप्रभृत्युदकुम्भं स्कन्धे कृत्वा दक्षिणतो ऽग्नेर् वाग्यतः स्थितो भवति ॥ (३।१)
niṣkramaṇaprabhṛtyudakumbhaṃ skandhe kṛtvā dakṣiṇato 'gner vāgyataḥ sthito bhavati ||
तत एनां मूर्द्धन्य् अभिषिञ्चति आपः शिवाः शिवतमाः शान्ताः शान्ततमास् तास् ते कृण्वन्तु भेषजम् इति ॥ (५।१)
tata enāṃ mūrddhany abhiṣiñcati āpaḥ śivāḥ śivatamāḥ śāntāḥ śāntatamās tās te kṛṇvantu bheṣajam iti ||
अथास्यै दक्षिणां समधि हृदयम् आलभते मम व्रते ते हृदयं दधामि मम चित्तम् अनुचित्तं ते अस्तु मम वाचम् एकमना जुषस्व प्रजापतिष् ट्वा नियुनक्तु मह्यम् इति ॥ (८।१)
athāsyai dakṣiṇāṃ samadhi hṛdayam ālabhate mama vrate te hṛdayaṃ dadhāmi mama cittam anucittaṃ te astu mama vācam ekamanā juṣasva prajāpatiṣ ṭvā niyunaktu mahyam iti ||
अथैनाम् अभिमन्त्रयते सुमङ्गलीर् इयम् वधूर् इमां समेत पश्यत सौभाग्यम् अस्यै दत्वायाथास्तं विपरेतनेति ॥ (९।१)
athainām abhimantrayate sumaṅgalīr iyam vadhūr imāṃ sameta paśyata saubhāgyam asyai datvāyāthāstaṃ viparetaneti ||
तां दृढपुरुष उन्मथ्य प्राग्वोदग्वानुगुप्त आगार आनडुहे रोहिते चर्मण्य् उपवेशयति इह गावो निषीदन्त्व् इहाश्वा इह पूरुषाः । (१०।१)
tāṃ dṛḍhapuruṣa unmathya prāgvodagvānugupta āgāra ānaḍuhe rohite carmaṇy upaveśayati iha gāvo niṣīdantv ihāśvā iha pūruṣāḥ |
इहो सहस्रदक्षिणो यज्ञ इह पूषा निषीदन्त्व् इति ॥ (१०।२)
iho sahasradakṣiṇo yajña iha pūṣā niṣīdantv iti ||
विवाहश्मशानयोर् ग्रामं प्रविशताद् इतिवचनात् ॥ (१२।१)
vivāhaśmaśānayor grāmaṃ praviśatād itivacanāt ||
तस्मात् तयोर् ग्रामः प्रमानम् इति श्रुतेः ॥ (१३।१)
tasmāt tayor grāmaḥ pramānam iti śruteḥ ||
ध्रुवम् असि ध्रुवं त्वा पश्यामि ध्रुवैधिपोष्ये मयि मह्यं त्वादादबृहस्पतिम् अर्या पत्या प्रजावती संजीव शरदः शतम् इति ॥ (१९।२)
dhruvam asi dhruvaṃ tvā paśyāmi dhruvaidhipoṣye mayi mahyaṃ tvādādabṛhaspatim aryā patyā prajāvatī saṃjīva śaradaḥ śatam iti ||
त्रिरात्रम् अक्षारालवणाशिनौ स्याताम् अधः शयीयातां संवत्सरं न मिथुनम् उपेयातां द्वादशरात्रं षड्रात्रं त्रिरात्रम् अन्ततः ॥ (२१।१)
trirātram akṣārālavaṇāśinau syātām adhaḥ śayīyātāṃ saṃvatsaraṃ na mithunam upeyātāṃ dvādaśarātraṃ ṣaḍrātraṃ trirātram antataḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.