बौधायनधर्मसूत्रBaudhāyanadharmasūtra
BaudhDhSū, 1, 1
Select a line for its word-by-word analysis.
शिष्टाः खलु विगतमत्सरा निरहंकाराः कुम्भीधान्यालोलुपा दम्भदर्पलोभमोहक्रोधविवर्जिताः ॥ (५।१)
śiṣṭāḥ khalu vigatamatsarā nirahaṃkārāḥ kumbhīdhānyālolupā dambhadarpalobhamohakrodhavivarjitāḥ ||
शिष्टास् तदनुमानज्ञाः श्रुतिप्रत्यक्षहेतवः । (६।२)
śiṣṭās tadanumānajñāḥ śrutipratyakṣahetavaḥ |
चातुर्वैद्यं विकल्पी च अङ्गविद् धर्मपाठकः । (८।२)
cāturvaidyaṃ vikalpī ca aṅgavid dharmapāṭhakaḥ |
आश्रमस्थास् त्रयो विप्राः पर्षद् एषा दशावरा ॥ (८।३)
āśramasthās trayo viprāḥ parṣad eṣā daśāvarā ||
पञ्च वा स्युस् त्रयो वा स्युर् एको वा स्याद् अनिन्दितः । (९।१)
pañca vā syus trayo vā syur eko vā syād aninditaḥ |
ब्राह्मणश् चानधीयानस् त्रयस् ते नामधारकाः ॥ (१०।२)
brāhmaṇaś cānadhīyānas trayas te nāmadhārakāḥ ||
यद् वदन्ति तमस्मूढा मूर्खा धर्मम् अजानतः । (११।१)
yad vadanti tamasmūḍhā mūrkhā dharmam ajānataḥ |
तत् पापं शतधा भूत्वा वक्तॄन् समधिगच्छति ॥ (११।२)
tat pāpaṃ śatadhā bhūtvā vaktṝn samadhigacchati ||
बहुद्वारस्य धर्मस्य सूक्ष्मा दुरनुगा गतिः । (१२।१)
bahudvārasya dharmasya sūkṣmā duranugā gatiḥ |
तस्मान् न वाच्यो ह्य् एकेन बहुज्ञेनापि संशये ॥ (१२।२)
tasmān na vācyo hy ekena bahujñenāpi saṃśaye ||
धर्मशास्त्ररथारूढा वेदखड्गधरा द्विजाः । (१३।१)
dharmaśāstrarathārūḍhā vedakhaḍgadharā dvijāḥ |
क्रीडार्थम् अपि यद् ब्रूयुः स धर्मः परमः स्मृतः ॥ (१३।२)
krīḍārtham api yad brūyuḥ sa dharmaḥ paramaḥ smṛtaḥ ||
यथाश्मनि स्थितं तोयं मारुतार्कौ प्रणाशयेत् । (१४।१)
yathāśmani sthitaṃ toyaṃ mārutārkau praṇāśayet |
तद्वत् कर्तरि यत् पापं जलवत् सम्प्रलीयते ॥ (१४।२)
tadvat kartari yat pāpaṃ jalavat sampralīyate ||
शरीरं बलम् आयुश् च वयः कालं च कर्म च । (१५।१)
śarīraṃ balam āyuś ca vayaḥ kālaṃ ca karma ca |
समीक्ष्य धर्मविद् बुद्ध्या प्रायश्चित्तानि निर्दिशेत् ॥ (१५।२)
samīkṣya dharmavid buddhyā prāyaścittāni nirdiśet ||
अव्रतानाम् अमन्त्राणां जातिमात्रोपजीविनाम् । (१६।१)
avratānām amantrāṇāṃ jātimātropajīvinām |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.