बौधायनधर्मसूत्रBaudhāyanadharmasūtra

BaudhDhSū, 1, 3

3 of 8 · 49 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अष्टाचत्वारिंशद् वर्षाणि पौराणं वेदब्रह्मचर्यम् ॥ (१।१)

aṣṭācatvāriṃśad varṣāṇi paurāṇaṃ vedabrahmacaryam ||

2.1२.१

चतुर्विंशतिं द्वादश वा प्रतिवेदम् ॥ (२।१)

caturviṃśatiṃ dvādaśa vā prativedam ||

3.1३.१

संवत्सरावमं वा प्रतिकाण्डम् ॥ (३।१)

saṃvatsarāvamaṃ vā pratikāṇḍam ||

4.1४.१

ग्रहणान्तं वा जीवितस्यास्थिरत्वात् ॥ (४।१)

grahaṇāntaṃ vā jīvitasyāsthiratvāt ||

5.1५.१

कृष्णकेशो ऽग्नीन् आदधीतेति श्रुतिः ॥ (५।१)

kṛṣṇakeśo 'gnīn ādadhīteti śrutiḥ ||

6.1६.१

नास्य कर्म नियच्छन्ति किंचिद् आ मौञ्जिबन्धनात् । (६।१)

nāsya karma niyacchanti kiṃcid ā mauñjibandhanāt |

6.2६.२

वृत्त्या शूद्रसमो ह्य् एष यावद् वेदेन जायते इति ॥ (६।२)

vṛttyā śūdrasamo hy eṣa yāvad vedena jāyate iti ||

7.1७.१

गर्भादिः संख्या वर्षाणाम् । (७।१)

garbhādiḥ saṃkhyā varṣāṇām |

7.2७.२

तदष्टमेषु ब्राह्मणमुपनयीत ॥ (७।२)

tadaṣṭameṣu brāhmaṇamupanayīta ||

8.1८.१

त्र्यधिकेषु राजन्यम् ॥ (८।१)

tryadhikeṣu rājanyam ||

9.1९.१

तस्माद् एकाधिकेषु वैश्यम् ॥ (९।१)

tasmād ekādhikeṣu vaiśyam ||

10.1१०.१

वसन्तो ग्रीष्मः शरद् इत्य् ऋतवो वर्णानुपूर्व्येण ॥ (१०।१)

vasanto grīṣmaḥ śarad ity ṛtavo varṇānupūrvyeṇa ||

11.1११.१

गायत्रीत्रिष्टुब्जगतीभिर् यथाक्रमम् ॥ (११।१)

gāyatrītriṣṭubjagatībhir yathākramam ||

12.1१२.१

आ षोडशाद् आ द्वाविंशाद् आ चतुर्विंशाद् अनात्यय एषां क्रमेण ॥ (१२।१)

ā ṣoḍaśād ā dvāviṃśād ā caturviṃśād anātyaya eṣāṃ krameṇa ||

13.1१३.१

मौञ्जी धनुर्ज्या शाणीति मेखलाः ॥ (१३।१)

mauñjī dhanurjyā śāṇīti mekhalāḥ ||

14.1१४.१

कृष्णरुरुबस्ताजिनान्य् अजिनानि ॥ (१४।१)

kṛṣṇarurubastājināny ajināni ||

15.1१५.१

मूर्धललाटनासाग्रप्रमाणा याज्ञिकस्य वृक्षस्य दण्डाः ॥ (१५।१)

mūrdhalalāṭanāsāgrapramāṇā yājñikasya vṛkṣasya daṇḍāḥ ||

16.1१६.१

भवत्पूर्वां भिक्षामध्यां याच्ञान्तां भिक्षां चरेत्सप्ताक्षरां क्षां च हिं च न वर्धयेत् ॥ (१६।१)

bhavatpūrvāṃ bhikṣāmadhyāṃ yācñāntāṃ bhikṣāṃ caretsaptākṣarāṃ kṣāṃ ca hiṃ ca na vardhayet ||

17.1१७.१

भवत्पूर्वां ब्राह्मणो भिक्षेत भवन्मध्यां राजन्यो भवदन्तां वैश्यः सर्वेषु वर्णेषु ॥ (१७।१)

bhavatpūrvāṃ brāhmaṇo bhikṣeta bhavanmadhyāṃ rājanyo bhavadantāṃ vaiśyaḥ sarveṣu varṇeṣu ||

18.1१८.१

ते ब्राह्मणाद्याः स्वकर्मस्थाः ॥ (१८।१)

te brāhmaṇādyāḥ svakarmasthāḥ ||

19.1१९.१

सदारण्यात् समिध आहृत्यादध्यात् ॥ (१९।१)

sadāraṇyāt samidha āhṛtyādadhyāt ||

20.1२०.१

सत्यवादी ह्रीमान् अनहंकारः ॥ (२०।१)

satyavādī hrīmān anahaṃkāraḥ ||

21.1२१.१

पूर्वोत्थायी जघन्यसंवेशी ॥ (२१।१)

pūrvotthāyī jaghanyasaṃveśī ||

22.1२२.१

सर्वत्राप्रतिहतगुरुवाक्यो ऽन्यत्र पातकात् ॥ (२२।१)

sarvatrāpratihataguruvākyo 'nyatra pātakāt ||

23.1२३.१

यावदर्थसंभाषी स्त्रीभिः ॥ (२३।१)

yāvadarthasaṃbhāṣī strībhiḥ ||

24.1२४.१

नृत्तगीतवादित्रगन्धमाल्योपानच्छत्त्रधारणाञ्जनाभ्यञ्जनवर्जी ॥ (२४।१)

nṛttagītavāditragandhamālyopānacchattradhāraṇāñjanābhyañjanavarjī ||

25.1२५.१

दक्षिणं दक्षिणेन सव्यं सव्येन चोपसंगृह्णीयात् ॥ (२५।१)

dakṣiṇaṃ dakṣiṇena savyaṃ savyena copasaṃgṛhṇīyāt ||

26.1२६.१

दीर्घम् आयुः स्वर्गं चेप्सन् कामम् अन्यस्मै साधुवृत्ताय गुरुणानुज्ञातः ॥ (२६।१)

dīrgham āyuḥ svargaṃ cepsan kāmam anyasmai sādhuvṛttāya guruṇānujñātaḥ ||

27.1२७.१

असाव् अहं भो इति श्रोत्रे संस्पृश्य मनःसमाधानार्थम् ॥ (२७।१)

asāv ahaṃ bho iti śrotre saṃspṛśya manaḥsamādhānārtham ||

28.1२८.१

अधस्ताज् जान्वोर् आ पद्भ्याम् ॥ (२८।१)

adhastāj jānvor ā padbhyām ||

29.1२९.१

नासीनो नासीनाय न शयानो न शयानाय नाप्रयतो नाप्रयताय ॥ (२९।१)

nāsīno nāsīnāya na śayāno na śayānāya nāprayato nāprayatāya ||

30.1३०.१

शक्तिविषये मुहूर्तम् अपि नाप्रयतः स्यात् ॥ (३०।१)

śaktiviṣaye muhūrtam api nāprayataḥ syāt ||

31.1३१.१

समिद्धार्युदकुम्भपुष्पान्नहस्तो नाभिवादयेद् यच्चान्यद् अप्य् एवंयुक्तम् ॥ (३१।१)

samiddhāryudakumbhapuṣpānnahasto nābhivādayed yaccānyad apy evaṃyuktam ||

32.1३२.१

न समवाये ऽभिवादयेद् अत्यन्तशः ॥ (३२।१)

na samavāye 'bhivādayed atyantaśaḥ ||

33.1३३.१

भ्रातृपत्नीनां युवतीनां च गुरुपत्नीनां जातवीर्यः ॥ (३३।१)

bhrātṛpatnīnāṃ yuvatīnāṃ ca gurupatnīnāṃ jātavīryaḥ ||

34.1३४.१

नौशिलाफलककुञ्जरप्रासादकटेषु चक्रवत्सु चादोषं सहासनम् ॥ (३४।१)

nauśilāphalakakuñjaraprāsādakaṭeṣu cakravatsu cādoṣaṃ sahāsanam ||

35.1३५.१

प्रसाधनोत्सादनस्नापनोच्छिष्टभोजनानीति गुरोः ॥ (३५।१)

prasādhanotsādanasnāpanocchiṣṭabhojanānīti guroḥ ||

36.1३६.१

उच्छिष्टवर्जनं तत्पुत्रे ऽनूचाने वा ॥ (३६।१)

ucchiṣṭavarjanaṃ tatputre 'nūcāne vā ||

37.1३७.१

प्रसाधनोत्सादनस्नापनवर्जनं च तत्पत्न्याम् ॥ (३७।१)

prasādhanotsādanasnāpanavarjanaṃ ca tatpatnyām ||

38.1३८.१

धावन्तम् अनुधावेद् गच्छन्तम् अनुगच्छेत् तिष्ठन्तमनुतिष्ठेत् ॥ (३८।१)

dhāvantam anudhāved gacchantam anugacchet tiṣṭhantamanutiṣṭhet ||

39.1३९.१

नाप्सु श्लाघमानः स्नायात् ॥ (३९।१)

nāpsu ślāghamānaḥ snāyāt ||

40.1४०.१

दण्ड इव प्लवेत् ॥ (४०।१)

daṇḍa iva plavet ||

41.1४१.१

अब्राह्मणाद् अध्ययनम् आपदि ॥ (४१।१)

abrāhmaṇād adhyayanam āpadi ||

42.1४२.१

शुश्रूषानुव्रज्या च यावदध्ययनम् ॥ (४२।१)

śuśrūṣānuvrajyā ca yāvadadhyayanam ||

43.1४३.१

तयोस् तद् एव पावनम् ॥ (४३।१)

tayos tad eva pāvanam ||

44.1४४.१

भ्रातृपुत्रशिष्येषु चैवम् ॥ (४४।१)

bhrātṛputraśiṣyeṣu caivam ||

45.1४५.१

ऋत्विज्श्वशुरपितृव्यमातुलानां तु यवीयसां प्रत्युत्थायाभिभाषणम् ॥ (४५।१)

ṛtvijśvaśurapitṛvyamātulānāṃ tu yavīyasāṃ pratyutthāyābhibhāṣaṇam ||

46.1४६.१

प्रत्यभिवाद इति कात्यः ॥ (४६।१)

pratyabhivāda iti kātyaḥ ||

47.1४७.१

शिशाव् आङ्गिरसे दर्शनात् ॥ (४७।१)

śiśāv āṅgirase darśanāt ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

BaudhDhSū, 1, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit