चोम्मेन्तर्य् ओन् थे कादम्बरीस्वीकरणसूत्रमञ्जरीCommentary on the Kādambarīsvīkaraṇasūtramañjarī
KādSvīSComm zu KādSvīS, 5.1
Select a line for its word-by-word analysis.
पूर्वस्मिन् सूत्रे वाह्यतन्त्रे यत् किंचिद् अवच्छेदेनाधिकारिकत्वं निरूपितम् अस्मिन् सूत्रे तु प्रयोजकस्य साकल्येन नर्मप्रवृत्तिनिमित्तस्याभावे जायमाने सति प्रयोज्यव्यापारे ऽपि अत्यन्ताभावस्य विधानं निर्व्यवसायेनैव प्राप्तं भवति किंचिद् विशेषविधानं यत्र नोपलभ्यत इति भावः ॥ (२।०)
pūrvasmin sūtre vāhyatantre yat kiṃcid avacchedenādhikārikatvaṃ nirūpitam asmin sūtre tu prayojakasya sākalyena narmapravṛttinimittasyābhāve jāyamāne sati prayojyavyāpāre 'pi atyantābhāvasya vidhānaṃ nirvyavasāyenaiva prāptaṃ bhavati kiṃcid viśeṣavidhānaṃ yatra nopalabhyata iti bhāvaḥ ||
तस्माद् अनुतर्षस्वीकरणाद् अनन्तरम् एव नर्मकर्माधिकारे आधिकारिकत्वम् इति पञ्चसूत्राणाम् एक एव तात्पर्यार्थः ॥ (३।०)
tasmād anutarṣasvīkaraṇād anantaram eva narmakarmādhikāre ādhikārikatvam iti pañcasūtrāṇām eka eva tātparyārthaḥ ||
माघकिरातरघुवंशेषु सिद्धान्तितस्य वाक्यस्यैवायम् अनुवादः न त्व् अपूर्वविधानं स्वमनीषया उपकल्प्य प्रोक्तम् इति शङ्कनीयम् ॥ (४।०)
māghakirātaraghuvaṃśeṣu siddhāntitasya vākyasyaivāyam anuvādaḥ na tv apūrvavidhānaṃ svamanīṣayā upakalpya proktam iti śaṅkanīyam ||
किंच द्वितीयावस्थाम् अतिक्रान्तस्य दिष्ट्यात्मजायया सह असंस्तुतप्रेमप्रादुष्करणे संयुक्तस्य जनस्य सप्रकारकरसोत्पत्त्यनुभवे तादृङ्मनीषाया अभावात् सीधुसंग्रहणं परमकारणत्वेन नाभिमतम् तदितरावस्थायां तु अन्धसः शमलस्य अनिर्वचनीयानन्दप्रकाशने स्वीकरणत्वेन संग्रहणम् अत्यावश्यकत्वेनाभिमतम् एव ईदृक्संविदा याथार्थ्यज्ञानं परिकल्प्य तादृक्कर्माधिकारे अनुतर्षस्वीकरणम् अत्यावश्यकतमम् इति नर्मव्यापारकर्तॄणाम् आप्तवाक्यवत् यथार्थोपदेशम् अनुशास्ति ॥ (५।०)
kiṃca dvitīyāvasthām atikrāntasya diṣṭyātmajāyayā saha asaṃstutapremaprāduṣkaraṇe saṃyuktasya janasya saprakārakarasotpattyanubhave tādṛṅmanīṣāyā abhāvāt sīdhusaṃgrahaṇaṃ paramakāraṇatvena nābhimatam taditarāvasthāyāṃ tu andhasaḥ śamalasya anirvacanīyānandaprakāśane svīkaraṇatvena saṃgrahaṇam atyāvaśyakatvenābhimatam eva īdṛksaṃvidā yāthārthyajñānaṃ parikalpya tādṛkkarmādhikāre anutarṣasvīkaraṇam atyāvaśyakatamam iti narmavyāpārakartṝṇām āptavākyavat yathārthopadeśam anuśāsti ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.