तं श्रीमत्कृष्णचैतन्यं वन्दे जगद्गुरुम् । (१।१)

यस्यानुकम्पया श्वापि महाब्धिं संतरेत् सुखम् ॥ (१।२)

अथ दीक्षाविधिः । (२।१)

दीक्षाविधिर् लिख्यतेऽत्रानुसृत्य क्रमदीपिकाम् । (२।२)

विना दीक्षां हि पूजायां नाधिकारो ऽस्ति कर्हिचित् ॥ (२।३)

आगमे । (३।१)

द्विजानाम् अनुपेतानां स्वकर्माध्ययनादिषु । (३।२)

यथाधिकारो नास्तीह स्याच् चोपनयनाद् अनु ॥ (३।३)

तथात्रादीक्षितानां तु मन्त्रदेवार्चनादिषु । (४।१)

नाधिकारो ऽस्त्य् अतः कुर्याद् आत्मानं शिवसंस्तुतम् ॥ (४।२)

स्कान्दे कार्त्तिकप्रसङ्गे श्रीब्रह्मनारदसंवादे । (५।१)

ते नराः पशवो लोके किं तेषां जीवने फलम् । (५।२)

यैर् न लब्धा हरेर् दीक्षा नार्चितो वा जनार्दनः ॥ (५।३)

तत्रैव श्रीरुक्माङ्गदमोहिनीसंवादे विष्णुयामले च । (६।१)

अदीक्षितस्य वामोरु कृतं सर्वं निरर्थकम् । (६।२)

पशुयोनिम् अवाप्नोति दीक्षाविरहितो जनः ॥ (६।३)

विशेषतो विष्णुयामले । (७।१)

स्नेहाद् वा लोभतो वापि यो गृह्णीयाद् अदीक्षया । (७।२)

तस्मिन् गुरौ सशिष्ये तु देवताशाप आपतेत् ॥ (७।३)

विष्णुरहस्ये च । (८।१)

अविज्ञाय विधानोक्तं हरिपूजाविधिक्रियाम् । (८।२)

कुर्वन् भक्त्या समाप्नोति शतभागं विधानतः ॥ (८।३)

दिव्यं ज्ञानं यतो दद्यात् कुर्यात् पापस्य सङ्क्षयम् । (९।१)

तस्माद् दीक्षेति सा प्रोक्ता देशिकैस् तत्त्वकोविदैः ॥ (९।२)

अतो गुरुं प्रणम्यैवं सर्वस्वं विनिवेद्य च । (१०।१)

गृह्णीयाद् वैष्णवं मन्त्रं दीक्षापूर्वं विधानतः ॥ (१०।२)

स्कान्दे तत्रैव श्रीब्रह्मनारदसंवादे । (११।१)

तपस्विनः कर्मनिष्ठाः श्रेष्ठास् ते वै नरा भुवि । (११।२)

प्राप्ता यैस् तु हरेर् दीक्षा सर्वदुःखविमोचिनी ॥ (११।३)

तन्त्रसागरे च । (१२।१)

यथा काञ्चनतां याति कांस्यं रसविधानतः । (१२।२)

तथा दीक्षाविधानेन द्विजत्वं जायते नृणाम् ॥ (१२।३)

अथ दीक्षाकालः तत्र मासशुद्धिःआगमे । (१३।१)

मन्त्रस्वीकरणं चैत्रे बहुदुःखफलप्रदम् । (१३।२)

वैशाखे रत्नलाभः स्याज् ज्यैष्ठे तु मरणं ध्रुवम् ॥ (१३।३)

आषाढे बन्धुनाशाय श्रावणे तु भयावहम् । (१४।१)

प्रजाहानिर् भाद्रपदे सर्वत्र शुभम् आश्विने ॥ (१४।२)

कार्त्तिके धनवृद्धिः स्यान् मार्गशीर्षे शुभप्रदम् । (१५।१)

पौषे तु ज्ञानहानिः स्यान् माघे मेधाविवर्धनम् । (१५।२)

फाल्गुने सर्ववश्यत्वम् आचार्यैः परिकीर्तितम् ॥ (१५।३)

क्वचिच्च । (१६।१)

समृद्धिः श्रावणे नूनं ज्ञानं स्यात् कार्त्तिके तथा । (१६।२)

फाल्गुनेऽपि समृद्धिः स्यान् मलमासं परित्यजेत् ॥ (१६।३)

गौतमीये । (१७।१)

मन्त्रारम्भस् तु चैत्रे स्यात् समस्तपुरुषार्थदः । (१७।२)

वैशाखे रत्नलाभः स्यात् ज्यैष्ठे तु मरणं ध्रुवम् ॥ (१७।३)

आषाढे बन्धुनाशः स्यात् पूर्णायुः श्रावणे भवेत् । (१८।१)

प्रजानाशो भवेद् भाद्रे आश्विने रत्नसञ्चयः ॥ (१८।२)

कार्त्तिके मन्त्रसिद्धिः स्यात् मार्गशीर्षे तथा भवेत् । (१९।१)

पौषे तु शत्रुपीडा स्यात् माघे मेधाविवर्धनम् । (१९।२)

फाल्गुने सर्वकामाः स्युर् मलमासं परित्यजेत् ॥ (१९।३)

स्कान्दे तत्रैव श्रीरुक्माङ्गदमोहिनीसंवादे । (२०।१)

कार्त्तिके तु कृता दीक्षा नॄणां जन्मनिकृन्तनी । (२०।२)

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन दीक्षां कुर्वीत कार्त्तिके ॥ (२०।३)

श्रीमद्गोपालमन्त्राणां दीक्षायां तु न दुष्यति । (२१।१)

चैत्रमासे यद् उक्ता तद् दीक्षा तत्रैव देशिकैः ॥ (२१।२)

अथ बारशुद्धिःरवौ गुरौ तथा सोमे कर्तव्यं बुधशुक्रयोः ॥ (२२।१)

अथ नक्षत्रशुद्धिःनारदतन्त्रे । (२३।१)

रोहिणी श्रवणार्द्रा च धनिष्ठा चोत्तरात्रयः । (२३।२)

पुष्यं शतभिषश् चैव दीक्षानक्षत्रम् उच्यते ॥ (२३।३)

क्वचिच्च । (२४।१)

अश्विनीरोहिणीस्वातिविशाखाहस्तभेषु च । (२४।२)

ज्येष्ठोत्तरात्रयेष्व् एव कुर्यान् मन्त्राभिषेचनम् ॥ (२४।३)

अथ तिथिशुद्धिःसारसङ्ग्रहे । (२५।१)

द्वितीया पञ्चमी चैव षष्ठी चैव विशेषतः । (२५।२)

द्वादश्याम् अपि कर्तव्यं त्रयोदश्याम् अथापि च ॥ (२५।३)

क्वचिच् च । (२६।१)

पूर्णिमा पञ्चमी चैव द्वितीया सप्तमी तथा । (२६।२)

त्रयोदशी च दशमी प्रशस्ता सर्वकामदा ॥ (२६।३)

एवं शुद्धे दिने शुक्लपक्षे शुक्रगुरूदये । (२७।१)

सल्लग्ने चन्द्रतारानुकूले दीक्षा प्रशस्यते ॥ (२७।२)

अथात्रापवादः (विशेषविधिः)रुद्रयामले । (२८।१)

सत्तीर्थेऽर्कविधुग्रासे तन्तुदामनपर्वणोः । (२८।२)

मन्त्रदीक्षां प्रकुर्वीत मासर्क्षादि न शोधयेत् ॥ (२८।३)

सुलग्नचन्द्रतारादिबलम् अत्र सदैव हि । (२९।१)

लब्धो ऽत्र मन्त्रो दीर्घायुःसम्पत्सन्ततिवर्धनः ॥ (२९।२)

सूर्यग्रहणकालेन समानो नास्ति कश्चन । (३०।१)

यत्र यद् यत् कृतं सर्वम् अनन्तफलदं भवेत् । (३०।२)

न मासतिथिवारादिशोधनं सूर्यपर्वणि ॥ (३०।३)

तत्त्वसागरे च । (३१।१)

दुर्लभे सद्गुरूणां च सकृत् सङ्ग उपस्थिते । (३१।२)

तदनुज्ञा यदा लब्धा स दीक्षावसरो महान् ॥ (३१।३)

ग्रामे वा यदि वारण्ये क्षेत्रे वा दिवसे निशि । (३२।१)

आगच्छति गुरुर् दैवाद् यदा दीक्षा तदाज्ञया ॥ (३२।२)

यदैवेच्छा तदा दीक्षा गुरोर् आज्ञानुरूपतः । (३३।१)

न तीर्थं न व्रतं होमो न स्नानं न जपक्रिया । (३३।२)

दीक्षायाः करणं किन्तु स्वेच्छाप्राप्ते तु सद्गुरौ ॥ (३३।३)

अथ मण्डपनिर्माणविधिःक्रियावत्यादिभेदेन भवेद् दीक्षा चतुर्विधा । (३४।१)

तत्र क्रियावती दीक्षा सङ्क्षेपेणैव लिख्यते ॥ (३४।२)

भूमिं संस्कृत्य तस्यां चार्चयित्वा वास्तुदेवताः । (३५।१)

सप्तहस्तमितं कुर्यान् मण्डपं रम्यवेदिकम् ॥ (३५।२)

अष्टध्वजं चतुर्धारं क्षीरपादपतोरणम् । (३६।१)

त्रिगुणीकृतसूत्राढ्यं कुशमालाभिवेष्टितम् ॥ (३६।२)

अथ कुण्डनिर्माणविधिःतस्मिंश् च दिशि कौवेर्यां चतुष्कोणं त्रिमेखलम् । (३७।१)

कुण्डे कुर्याच् चतुर्विंशत्यङ्गुलिप्रमितं बुधः ॥ (३७।२)

खातं त्रिमेखलोच्छ्रायसहितं तावद् आचरेत् । (३८।१)

तस्मात् खाताद् बहिः कुर्यात् कण्ठम् एकाङ्गुलं ध्रुवम् ॥ (३८।२)

तत्राद्य्मेखलोच्छ्रायविस्तारौ चतुरङ्गुलौ । (३९।१)

त्र्यङ्गुलौ तौ द्वितीयायास् तृतीयाया युगाङ्गुलौ ॥ (३९।२)

योनिं च पश्चिमे भागे मेखलात्रितयोपरि । (४०।१)

षडङ्गुलां च विस्तारे दैर्घ्ये च द्वादशाङ्गुलाम् ॥ (४०।२)

एकाङ्गुलां तथोच्छ्राये मध्ये छिद्रसमन्विताम् । (४१।१)

गदाधराकृतिं कुर्याद् विधिवन् मेखलान्विताम् ॥ (४१।२)

शतार्धहोमे कुण्डं स्याद् ऊर्ध्वमुष्टिकरोन्मितम् ॥ (४२।१)

शतहोमेऽरत्निमात्रम् सहस्रे पाणिना मितम् । (४३।१)

लक्षे चतुर्भिर् हस्तैश् च कोटौ तैर् अष्टभिर् मितम् । (४३।२)

चतुरस्रं कुण्डखातं कुर्वीताधश् च तादृशम् ॥ (४३।३)

होमस् त्व् अधिकसङ्ख्याकः कुण्डे वै न्यूनसङ्ख्यया । (४४।१)

कृते कार्यो न च् अन्यूनसङ्ख्याकः सङ्ख्याधिके ॥ (४४।२)

यथाविध्य् एव कर्तव्यं कुण्डं यत्नेन धीमता । (४५।१)

अन्यथा बहवो दोषा भवेयुर् बहुदुःखदाः ॥ (४५।२)

तद् उक्तं तान्त्रिकैः । (४६।१)

एवं लक्षणसंयुक्तं कुण्डम् इष्टफलप्रदम् । (४६।२)

अनेकदोषदं कुण्डं यत्र न्यूनाधिकाम् भवेत् ॥ (४६।३)

तस्मात् सम्यक् परीक्ष्यैव कर्तव्यं शुभम् इच्छता । (४७।१)

हस्तमात्रं स्थण्डिलं वा संक्षिप्ते होमकर्मणि ॥ (४७।२)

हारीतेनापि । (४८।१)

विस्ताराधिक्यहीनत्वे अल्पायुर् जायते ध्रुवम् । (४८।२)

खाताधिक्ये भवेद् योगी हीने तु धनसंक्षयः । (४८।३)

कुण्डे वक्रे च सन्तापो मरणं छिन्नमेखले ॥ (४८।४)

शोकस् तु मेखलोनत्वे तदाधिक्ये पशुक्षयः । (४९।१)

भार्यानाशो योनिहीने कण्ठहीने शुभक्षयः ॥ (४९।२)

अङ्गुलिपरिमाणं चोक्तम् । (५०।१)

तिर्यग्यवोदराण्यष्टाव् ऊर्ध्वा वा व्रीहयस् त्रयः । (५०।२)

ज्ञेयम् अङ्गुलिमानं तु मध्यमा मध्यपर्वणा ॥ (५०।३)

विशेषो ऽपेक्षितो ऽन्यत्र स्रक्स्रुवप्रक्रियादिकः । (५१।१)

ज्ञेयो ग्रन्थान्तरात् सो ऽत्राधिक्यभीत्या न लिख्यते ॥ (५१।२)

अथ दीक्षामण्डलविधिःअथोक्षिते पञ्चगव्यैर् गन्धाम्भोभिश् च मण्डपे । (५२।१)

यथाविधि लिखेद् दीक्षामण्डलं वेदिकोपरि ॥ (५२।२)

तन्मध्ये चाष्टपत्राब्जं बहिर् वृत्तत्रयं ततः । (५३।१)

ततो राशींस् ततः पीठं चतुष्पादसमन्वितम् ॥ (५३।२)

तस्माद् बहिश् चतुर्दिक्षु लिखेद् वीथीचतुष्टयम् । (५४।१)

शोभापशोभाकोणाढ्यं ततो द्वारचतुष्टयम् ॥ (५४।२)

अथ दीक्षाङ्गपूजाप्रातःकृत्यं गुरुः कृत्वा यथास्थानं न्यसेत् ततः । (५५।१)

शङ्खं पूजोपचारांश् च पुरोलेख्यप्रकारतः ॥ (५५।२)

तत्रादौ कुम्भस्थापनविधिःगुरून् गणेशं चाभ्यर्च्य पीठपूजां विधाय च । (५६।१)

पद्ममध्ये न्यसेत् शालींस् तण्डुलांश् च कुशांस् तथा ॥ (५६।२)

वह्नेर् दशकला यादिवर्णाद्याश् च कुशोपरि । (५७।१)

न्यस्याभ्यर्च्य जपंस् तारं न्यसेत् कुम्भं यथोदितम् ॥ (५७।२)

ताश् चोक्ताः । (५८।१)

धूम्रार्चिर् उष्मा ज्वलनी ज्वालिनी विस्फुलिङ्गिनी । (५८।२)

सुश्रीः सुरूपा कपिला हव्यकव्यवहे अपि ॥ (५८।३)

काद्यष्ठान्तैर् युता भाद्यैर् डान्तैश् चार्णैर् विलोमगैः । (५९।१)

सूर्यस्य च कलाः कुम्भे द्वादश न्यस्य पूजयेत् ॥ (५९।२)

अधुना तस्मिन् कुण्डे सूर्यकलानां न्यासादिकं लिखति काद्यैर् इति । (६०।१)

ककाराद्यैष् ठकारान्तैर् अर्णैर् वर्णैर् युता द्वादशापि कलाः । (६०।२)

चकारः समुच्चये । (६०।३)

भकाराद्यैर् डकारान्तैर् वर्णैर् अपि युताः । (६०।४)

ननु भकारादीनां द्वादशवर्णानां डकारान्तता कथं स्यात् क्रमेण क्षकारान्तताप्राप्तेस् तत्राहविलोमगैः व्युत्क्रमप्राप्तैः । (६०।५)

अयम् अर्थः अनुलोमपठितककाराद्यैकैकम् अक्षरं प्रतिलोमपठितभकाराद्येकैकाक्षरेण सहितम् आदौ सूर्यकलासु संयोज्य न्यासादिकं कुर्याद् इति । (६०।६)

प्रयोगश् च कं भं तपन्यै नम इत्यादि ॥ (६०।७)

ताश् चोक्ताः । (६१।१)

तपनी तापनी धूम्रा भ्रामरी ज्वालिनी रुचिः । (६१।२)

सुषुम्णा भोगदा विश्वा बोधिनी धारिणी क्षमा ॥ (६१।३)

कुम्भान्तर् निक्षिपेन् मूलमन्त्रेण कुसुमं सितम् । (६२।१)

साक्षतं ससितं स्वर्णं सरत्नं च कुशांस् तथा ॥ (६२।२)

ततश् चोक्तप्रकारेणाधाररूपम् अग्निं कुम्भरूपं सूर्यं च विचिन्त्य कुम्भस्य तस्य अन्तर् मध्ये शुक्लकुसुमादिकं क्षिपेत् । (६३।१)

ससितं सशर्करम् । (६३।२)

तद् उक्तम् । (६३।३)

प्रोत्तोलयित्वा तन्मध्ये शुक्लपुष्पं सितायुतम् । (६३।४)

स्वर्णं रत्नं च कूर्चं च मूलेनैव विनिक्षिपेत् ॥ (६३।५)

यच् च मूलग्रन्थार्थाद् अधिकं किंचिल् लिखते तत् पूर्वगतस्य यथोदितम् इत्य् अस्यानुवर्तनाद् इति ज्ञेयम् ॥ (६४।१)

कुम्भं च विधिना तीर्थाम्बुना शुद्धेन पूरयेत् । (६५।१)

जले चेन्दुकुला न्यस्य सस्वराः षोडशार्चयेत् ॥ (६५।२)

ताश् चोक्ताः । (६६।१)

अमृता मानदा पूषा तुष्टिः पुष्टी रतिर् धृतिः । (६६।२)

शशिनी चन्द्रिका कान्तिर् ज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिर् अङ्गदा । (६६।३)

पूर्णा पूर्णामृता च ॥ (६६।४)

शुद्धाम्बुपूरिते शङ्खे क्षिप्त्वा गन्धाष्टकं कलाः । (६७।१)

आवाह्य सर्वास् ताः प्राणप्रतिष्ठाम् आचरेत् क्रमात् ॥ (६७।२)

गन्धाष्टकं चोक्तम् । (६८।१)

उशीरं कुङ्कुमं कुष्ठं बालकं चागुरुर् मुरा । (६८।२)

जटामांसी चन्दनं चेतीष्टं गन्धाष्टकं हरेः ॥ (६८।३)

कैश्चिच् चन्दनकर्पूरागुरुकुङ्कुमरोचनाः । (६९।१)

कक्कोलकपिमांस्यश् च गन्धाष्टकम् इदं मतम् ॥ (६९।२)

तथैवाकारजा वर्णैः कादिभिर् दशभिर् दश । (७०।१)

उकारजाष्टकाराद्यैः पकाराद्यैर् मकारजाः ॥ (७०।२)

चतस्रो बिन्दुजाः षाद्यैश् चतुर्भिर् नादजाः कलाः । (७१।१)

स्वरैः षोडशभिर् युक्ता न्यसेच्छङ्खे च षोडश ॥ (७१।२)

ताश् चोक्ताः । (७२।१)

सृष्टिर् ऋद्धिः स्मृतिर् मेधा कान्तिर् लक्ष्मीर् धृतिः स्थिरा । (७२।२)

स्थितिः सिद्धिर् अकारोत्थाः कला दश समीरितः ॥ (७२।३)

जरा च पालिनी शान्तिर् ऐश्वरी रतिकामिके । (७३।१)

वरदा ह्लादिनी प्रीतिर् दीर्घा चोकारजाः कलाः ॥ (७३।२)

तीक्ष्णा रौद्रा भया निद्रा तन्तीः क्षुत् क्रोधनी क्रिया । (७४।१)

उत्कारी चैव मृत्युश् च मकाराक्षरजाः कलाः ॥ (७४।२)

निवृत्तिश् च प्रतिष्ठा च विद्या शान्तिस् तथैव च । (७५।१)

इन्धिका दीपिका चैव रेचिका मोचिका परा ॥ (७५।२)

सूक्ष्मा सूक्ष्मामृता ज्ञानाज्ञाना चाप्य् आयनी तथा । (७६।१)

व्यापिनी व्योमरूपा च अनन्ता नादसम्भवाः ॥ (७६।२)

न्यासं कलानां सर्वासां कुर्याद् एकैकशः क्रमात् । (७७।१)

नामोच्चार्य चतुर्थान्तं तत्तद्वर्णैर् नमोऽन्तकम् ॥ (७७।२)

पूर्वं प्राणप्रतिष्ठायास् तासाम् आवाहनात् परम् । (७८।१)

ऋचः पञ्च यथास्थानं पठेत् ताश् चार्चयेत् कलाः ॥ (७८।२)

हंशः शुचिषद् इत्यादौ प्रतद् विष्णुस् ततः परम् । (७९।१)

त्र्यम्बकं तत् सवितुर् विष्णुर् योनिम् इति क्रमात् ॥ (७९।२)

तच् च शङ्खोदकं कुम्भे मूलमन्त्रेण निक्षिपेत् । (८०।१)

पिदध्यात् तन्मुखं शक्रवल्लीचूतादिपल्लवैः ॥ (८०।२)

शरावेनाथ पुष्पादियुक्तेनाच्छाद्य तत् पुनः । (८१।१)

संवेष्ट्य वस्त्रयुग्मेन ततः कुम्भं च मण्डयेत् ॥ (८१।२)

अथ कुम्भे श्रीभगवत्पूजाविधिःतस्मिन्न् आवाह्य कलसे परं तेजो यथाविधि । (८२।१)

सकलीकृत्य चाचार्यः पूजयेद् आसनादिभिः ॥ (८२।२)

सकलीकरणं चोक्तम् । (८३।१)

देवताङ्गे षडङ्गानां न्यासः स्यात् सकलीकृतिः ॥ (८३।२)

केचिच् चाहुः करन्यासौ विनाखिलैः । (८४।१)

न्यासैस् तत्तेजसः साङ्गीकरणं सकलीकृतः ॥ (८४।२)

एवं च कुम्भे तं साङ्गोपाङ्गं सावरणं प्रभुम् । (८५।१)

अग्रतो लेख्यविधिनार्चयेद् भोज्यार्पणावधि ॥ (८५।२)

नैवेद्यार्पणतः पश्चान् मण्डलस्य च सर्वतः । (८६।१)

सदीपान् पैष्टिकान् न्यस्येत् सबीजाङ्कुरभाजनात् ॥ (८६।२)

अथ दीक्षाहोमविधिःततो दीक्षाङ्गहोमार्थं कुण्डलस्य च सर्वतः । (८७।१)

संमार्ज्य दर्भमार्जन्या यथाविध्य् उपलेपयेत् ॥ (८७।२)

विकीर्य सर्षपांस् तत्र गव्यैः सम्प्रोक्ष्य पञ्चभिः । (८८।१)

मध्ये सम्पूजयेद् वास्तुपुरुषं दिक्षु तत्पतीन् ॥ (८८।२)

शोषणादीनि कुण्डस्य कृत्वा प्रोक्ष्य कुशाम्बुभिः । (८९।१)

उल्लिख्य चास्मिन् योन्यादिसहितं मण्डलं लिखेत् ॥ (८९।२)

श्रीबीजं मध्ययोनौ च विलिख्याभ्युक्ष्य पूजयेत् । (९०।१)

निधाय तत्र पुष्पादिविष्टरं साधु कल्पयेत् ॥ (९०।२)

तत्र लक्ष्मीमृत्युस्नानां विष्णुं चावाह्य पूजयेत् । (९१।१)

ताम्रादिपात्रेणानीयाग्रतो ऽग्निं स्थापयेच्छुभ्रम् ॥ (९१।२)

गन्धादिनाग्निम् अभ्यर्च्य विष्णोः सक्रीडतः श्रिया । (९२।१)

रेतोरूपं विचिन्त्यामुं कुण्डं तारेण चार्चयेत् ॥ (९२।२)

वैश्वानरेति मन्त्रेणाच्छाद्याग्निं तं सदिन्धनैः । (९३।१)

चित्पिङ्गलेति प्रज्वाल्योपतिष्ठेद् अग्निम् इत्य् अमुम् ॥ (९३।२)

जिह्वा न्यस्येत् सप्त तस्मिन्न् अप्य् अङ्गेष्व् अङ्गदेवताः । (९४।१)

षट्सु षट् न्यस्य मूर्तीश् च न्यस्याष्टाभ्यर्चयेच् च ताः ॥ (९४।२)

सप्तजिह्वाश् चोक्ताः । (९५।१)

हिरण्या गगना रक्ता तथा कृष्णा च सुप्रभा । (९५।२)

बहुरूपातिरूपा च सप्त जिह्वा वसोर् इमाः ॥ (९५।३)

अथाङ्गदेवताःसहस्रार्चिः स्वस्तिपूर्ण उत्तिष्ठपुरुषस् तथा । (९६।१)

धूमव्यापी सप्तजिह्वो धनुर्धर इति स्मृतः ॥ (९६।२)

अष्टमूर्तयश् चजातवेदाः सप्तजिह्वो हव्यवाहन एव च । (९७।१)

अश्वोदरजसंज्ञश् च तथा वैश्वानरो ऽपरः । (९७।२)

कौमारतेजाश् च तथा विश्वदेवमुखाह्वयौ ॥ (९७।३)

ततो वह्निं परिस्तीर्य संस्कृताज्यं यथाविधि । (९८।१)

हुत्वा च व्याहृतीः पश्चात् त्रीन् वारान् जुहुयात् पुनः ॥ (९८।२)

ततो ऽस्य गर्भधानादीन् विव्हान्तान् यथाक्रमम् । (९९।१)

संस्कारान् आचरेद् उक्तमन्त्रेणाष्टाहुतैस् तथा ॥ (९९।२)

इत्थं हि संस्कृते वह्नौ पीठम् अभ्यर्च्य तत्र च । (१००।१)

देवम् आवाह्य गन्धादिदीपान्तविधिनार्चयेत् ॥ (१००।२)

तं चाग्निं देवरसनां संकल्प्याष्टोत्तरं बुधः । (१०१।१)

सहस्रं जुहुयात् सर्पिःशर्करापायसैर् युतैः ॥ (१०१।२)

हुत्वाज्येनाथ महतीव्याहृतीर् विधिना कृती । (१०२।१)

ग्रहर्क्षकरणादिभ्यो बलिं दद्याद् यथोदितम् ॥ (१०२।२)

अथ होमद्रव्यादिपरिमाणम्कर्षमात्रं घृतं होमे शुक्तिमात्रं पयः स्मृतम् । (१०३।१)

उक्तानि पञ्चगव्यानि तत्समानि मनीषिभिः ॥ (१०३।२)

तत्समं मधुदुग्धान्नम् अक्षमात्रम् उदाहृतम् । (१०४।१)

दधि प्रसृतिमात्रं स्यात् लाजाः स्युः मुष्टिसंमिताः ॥ (१०४।२)

अथ नत्वाम्बुपानार्थं प्रदायाचमनानि च । (१०५।१)

आत्मार्पणान्तम् अभ्यर्च्य लेख्येन विधिनाचरेत् ॥ (१०५।२)

अथ गुरुशिष्यनियमादिःव्रतस्थं वाग्यतं शिष्यं प्रवेश्याथ यथाविधि । (१०६।१)

तद्देहे मातृकां साङ्गां न्यस्याथोपदिशेच् च ताम् ॥ (१०६।२)

देवं सावरणं कुम्भगतं चानुस्मरन् गुरुः । (१०७।१)

जप्त्वाष्टोत्तरसाहस्रं शयीत प्राश्य किंचन ॥ (१०७।२)

दर्भोपर्यजिने त्वैणे निविष्टो मातृकां स्मरन् । (१०८।१)

गुरुं च शिष्यो निद्राणं तां शयीत जपन् व्रती ॥ (१०८।२)

इति पूर्वदिनकृत्यम् अथ तद्दिनकृत्यानिप्रातःकृत्यं गुरुः कृत्वा कुम्भं चाभ्यर्च्य पूर्ववत् । (१०९।१)

हुत्वा दत्त्वा बलिं कर्मान्यत् कुर्यात् स्वार्पणावधि ॥ (१०९।२)

संहारमुद्रया कृष्णे संयोज्यावृत्तिदेवताः । (११०।१)

तम् चामृतमयं ध्यात्वा स्वस्मिंश् चाग्निं विलापयेत् ॥ (११०।२)

ध्वजतोरणदिक्कुम्भमण्डपाद्यधिदेवताः । (१११।१)

सर्वा विभाव्य चिद्रूपाः कुम्भे संयोज्य पूजयेत् ॥ (१११।२)

अतो गुरुं गणेशं च विष्वक्सेनं च पूजयेत् । (११२।१)

उद्वास्य कलसं स्पृष्ट्वा शतम् अष्टोत्तरं जपेत् ॥ (११२।२)

कृतोपवासः शिष्यो ऽथत् प्रातःकृत्यं विधाय सः । (११३।१)

शुक्लवस्त्रः सुवेशः सन् विप्रान् द्रव्येण तोषयेत् ॥ (११३।२)

गुरुं च भगवद्दृष्ट्या परिक्रम्य प्रणम्य च । (११४।१)

दत्त्वोक्तां दक्षिणां तस्मै स्वशरीरं समर्पयेत् ॥ (११४।२)

अथ दीक्षाङ्गपूजातथा च दशमस्कन्धे । (११५।१)

इयद् एव हि सच्छिष्यैः कर्तव्यं गुरुनिष्कृतम् । (११५।२)

यद् वै विशुद्धभावेन सर्वार्थात्मार्पणं गुरौ ॥ (११५।३)

अथाभिषेचनविधिःयागालयाद् उत्तरस्याम् आशायां स्नानमण्डपे । (११६।१)

पीठे निवेश्य तं शिष्यं कारयेच्छोषणादिकम् ॥ (११६।२)

पीठन्यासान्तम् अखिलं मातृकान्यासपूर्वकम् । (११७।१)

न्यासं शिष्यतनौ कृत्वा पीठमन्त्रेण पूजयेत् ॥ (११७।२)

सदूर्वाक्षतपुष्पां च मूर्ध्नि शिष्यस्य रोचनाम् । (११८।१)

निधाय कलसं तस्यान्तिके वाद्यादिना नयेत् ॥ (११८।२)

श्रीकृष्णम् अथ संप्रार्थ्य गुरुः कुम्भस्य वाससा । (११९।१)

नीराज्य शिष्यं तन्मूर्ध्नि न्यसेत् तत्पल्लवादिकम् ॥ (११९।२)

तद् उक्तम् । (१२०।१)

विधिवत् कुम्भम् उद्धृत्य तन्मुखस्थान् सुरद्रुमान् । (१२०।२)

शिशोः शिरसि विन्यस्य मातृकां मनसा जपेत् ॥ (१२०।३)

ततः कुम्भाम्भसा शिष्यं प्रोक्ष्य त्रिर् मूलमन्त्रतः । (१२१।१)

विप्राशीर् मङ्गलोद्घोषैर् अभिषिञ्चेन् मनून् पठन् ॥ (१२१।२)

अथाभिषेकमन्त्राःवशिष्ठसंहितायाम् । (१२२।१)

सुरास् त्वाम् अभिषिञ्च्यं तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । (१२२।२)

वासुदेवो जगन्नाथस् तथा सङ्कर्षणो विभुः ॥ (१२२।३)

प्रद्युम्नश् चानिरुद्धश् च भवन्तु विभवाय ते । (१२३।१)

आखण्डलो ऽग्निर् भगवान् यमो वै निरृतिस् तथा ॥ (१२३।२)

वरुणः पवनश् चैव धनाध्यक्षस् तथा शिवः । (१२४।१)

ब्रह्मणा सहिता ह्य् एते दिक्पालाः पान्तु वः सदा ॥ (१२४।२)

कीर्तिर् लक्ष्मीर् धृतिर् मेधा पुष्टिः श्रद्धा क्रिया गतिः । (१२५।१)

बुद्धिर् लज्जा वपुः शान्तिर् माया निद्रा च भावना ॥ (१२५।२)

एतास् त्वाम् अभिषिञ्चन्तु राहुः केतुश् च पूजिताः । (१२६।१)

देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ॥ (१२६।२)

ऋषयो मुनयो गावो देवमातर एव च । (१२७।१)

देवपत्न्यो ध्रुवा नागा दैत्या अप्सरसां गणाः ॥ (१२७।२)

अस्त्राणि सर्वशस्त्राणि राजानो वाहनानि च । (१२८।१)

औषधानि च रत्नानि कालस्यावयवाश् च ये ॥ (१२८।२)

सरितः सागराः शैलास् तीर्थानि जलदा नदाः । (१२९।१)

एते त्वाम् अभिषिञ्चन्तु धर्मकामार्थसिद्धये ॥ (१२९।२)

परिधायांशुके शिष्य आचान्तो यागमण्डपे । (१३०।१)

गत्वा भक्त्या गुरुं नत्वा गुरोर् आसीत दक्षिणे ॥ (१३०।२)

गुरुः समर्प्य गन्धादीन् पुरुषाहारसंमितम् । (१३१।१)

निवेद्य पायसं कृष्णे कुर्यात् पुष्पाञ्जलिं ततः ॥ (१३१।२)

साम्प्रदायिकमुद्रादिभूषितं तं कृताञ्जलिम् । (१३२।१)

पञ्चाङ्गप्रमुखैर् न्यासैः कुर्यात् श्रीकृष्णसाच्छिशुम् ॥ (१३२।२)

न्यस्य पाणितलं मूर्ध्नि तस्य कर्णे च दक्षिणे । (१३३।१)

ऋष्यादियुक्तं विधिवन् मन्त्रं वारत्रयं वदेत् ॥ (१३३।२)

दीर्घमन्त्रं च शिष्यस्य यावद् आग्रहणं पठेत् । (१३४।१)

गुरुदैवतमन्त्रैक्यं शिष्यस् तं भावयन् पठेत् ॥ (१३४।२)

साक्षतं गुरुर् आदाय वारि शिष्यस्य दक्षिणे । (१३५।१)

करेऽर्पयेद् वदन् मन्त्रो ऽयं समो ऽस्त्व् आवयोर् इति ॥ (१३५।२)

स्वस्माज् ज्योतिर्मयीं विद्यां गच्छन्तीं भावयेद् गुरुः । (१३६।१)

आगतां भावयेच्छिष्यो धन्यो ऽस्मीति विशेषतः ॥ (१३६।२)

महाप्रसादं शिष्याय दत्त्वा तत्पायसं गुरुः । (१३७।१)

निदध्याद् अक्षतान् मूर्ध्नि तस्य यच्छन् शुभाशिषम् ॥ (१३७।२)

गुरुणा कृपया दत्तं शिष्यश् चावाप्य तं मनुम् । (१३८।१)

अष्टोत्तरशतं जप्त्वा समयान् शृणुयात् ततः ॥ (१३८।२)

अथ समयाःश्रीनारदपञ्चरात्रे । (१३९।१)

स्वमन्त्रो नोपदेष्टव्यो वक्तव्यश् च न संसदि । (१३९।२)

गोपनीयं तथा शास्त्रं रक्षणीयं शरीरवत् ॥ (१३९।३)

वैष्णवानां परा भक्तिर् आचार्याणां विशेषतः । (१४०।१)

पूजनं च यथाशक्ति तान् आपन्नांश् च पालयेत् ॥ (१४०।२)

प्राप्तम् आयतनाद् विष्णोः शिरसां प्रणतो वहेत् । (१४१।१)

निक्षिपेद् अम्भसि ततो न पतेद् अवनौ यथा ॥ (१४१।२)

सोमसूर्यान्तरस्थं च गवाश्वत्थाग्निमध्यगम् । (१४२।१)

भावयेद् दैवतं विष्णुं गुरुविप्रशरीरगम् ॥ (१४२।२)

यत्र यत्र परिवादो मात्सर्याच्छ्रूयते गुरोः । (१४३।१)

तत्र तत्र न वस्तव्यं निर्यायात् संस्मरन् हरिम् ॥ (१४३।२)

यैः कृता च गुरोर् निन्दा विभोः शास्त्रस्य नारद । (१४४।१)

नापि तैः सह वस्तव्यं वक्तव्यं वा कथञ्चन ॥ (१४४।२)

प्रदक्षिणे प्रयाणे च प्रदाने च विशेषतः । (१४५।१)

प्रभाते च प्रवासे च स्वमन्त्रं बहुशः स्मरेत् ॥ (१४५।२)

स्वप्ने वाक्षिसमक्षं वा आश्चर्यम् अतिहर्षदम् । (१४६।१)

अकस्माद् यदि जायेत न ख्यातव्यं गुरोर् विना ॥ (१४६।२)

पञ्चरात्रान्तरे । (१४७।१)

समयांश् च प्रवक्ष्यामि संक्षेपात् पञ्चरात्रकात् । (१४७।२)

न भक्षयेन् मत्स्यमांसं कूर्मशूकरकांस् तथा ॥ (१४७।३)

कांस्यपात्रे न भुञ्जीत न प्लक्षवटपत्रयोः । (१४८।१)

देवागारे न निष्ठीवेत् क्षुतं चात्र विवर्जयेत् । (१४८।२)

न सोपानत्कचरणः प्रविशेद् अन्तरं क्वचित् ॥ (१४८।३)

एकादश्यां न चाश्नीयात् पक्षयोर् उभयोर् अपि । (१४९।१)

जागरं निशि कुर्वीत विशेषाच् चार्चयेद् विभुम् ॥ (१४९।२)

सम्मोहनतन्त्रे च । (१५०।१)

गोपयेद् देवताम् इष्टां गोपयेद् गुरुम् आत्मनः । (१५०।२)

गोपयेच् च निजं मन्त्रं गोपयेन् निजमालिकाम् ॥ (१५०।३)

चतुर्युक्शतसङ्ख्येषु प्राग् गुरोः समयेषु च । (१५१।१)

शिष्येणाङ्गीकृतेष्व् एव दीक्षा कैश्चन मन्यते ॥ (१५१।२)

तथा च विष्णुयामले । (१५२।१)

गुरुः परीक्षयेच्छिष्यं संवत्सरम् अतन्द्रितः । (१५२।२)

नियमान् विहितान् वर्ज्यान् श्रावयेच् च चतुःशतम् ॥ (१५२।३)

ब्राह्मे मुहूर्त उत्थानं महाविष्णोः प्रबोधनम् । (१५३।१)

नीराजनं च वाद्येन प्रातःस्नानं विधानतः ॥ (१५३।२)

विशुद्धाहतयुग्वस्त्रधारणं देवतार्चनम् । (१५४।१)

गोपीचन्दनमृत्स्नायाः सर्वदा चोर्द्ध्वपुण्ड्रकम् ॥ (१५४।२)

पञ्चायुधानां विधृतिश् चरणामृतसेवनम् । (१५५।१)

तुलसीमणिमालादिभूषाधारणम् अन्वहम् ॥ (१५५।२)

शालग्रामशिलापूजा प्रतिमासु च भक्तितः । (१५६।१)

निर्माल्यतुलसीभक्षस् तुलस्यवचयो विधेः ॥ (१५६।२)

विधिना तान्त्रिकी सन्ध्या शिखाबन्धो हि कर्मणि । (१५७।१)

विष्णुपादोदकेनैव पितॄणां तर्पणक्रिया । (१५७।२)

महाराजोपचारैश् च शक्त्यां सम्पूजनं हरेः ॥ (१५७।३)

विष्णुभक्त्यविरोधेन नित्यनैमित्तिकी क्रिया । (१५८।१)

भूतशुद्ध्यादिकरणं न्यासाः सर्वे यथाविधि ॥ (१५८।२)

नवीनफलपुष्पादेर् भक्तितः संनिवेदनम् । (१५९।१)

तुलसीपूजनं नित्यं श्रीभागवतपूजनम् ॥ (१५९।२)

त्रिकालं विष्णुपूजा च पुराणश्रुतिर् अन्वहम् । (१६०।१)

विष्णोर् निवेदितानां वै वस्त्रादीनां च धारणम् ॥ (१६०।२)

सर्वेषां पुण्यकार्याणां स्वामिदृष्ट्या प्रवर्तनम् । (१६१।१)

गुर्वाज्ञाग्रहणं तत्र विश्वासो गुरुणोदिते ॥ (१६१।२)

यथास्वमुद्रारचनं गीतनृत्यादि भक्तितः । (१६२।१)

शङ्खादिध्वनिमाङ्गल्यलीलाद्यभिनयो हरेः । (१६२।२)

नित्यहोमविधानं च बलिदानं यथाविधि ॥ (१६२।३)

साधूनां स्वागतं पूजा शेषनैवेद्यभोजनम् । (१६३।१)

ताम्बूलशेषग्रहणं वैष्णवैः सह सङ्गमः ॥ (१६३।२)

विशिष्टधर्मजिज्ञासा दशम्यादिदिनत्रये । (१६४।१)

व्रते नियमतः स्वास्थ्यं सन्तोषो येन केन वै ॥ (१६४।२)

पर्वयात्रादिकरणं वासराष्टकसद्विधिः । (१६५।१)

विष्णोः सर्वर्तुचर्या च महाराजोपचारतः ॥ (१६५।२)

सर्वेषां वैष्णवानां च व्रतानां परिपालनम् । (१६६।१)

गुराव् ईश्वरभावश् च तुलसीसङ्ग्रहः सदा ॥ (१६६।२)

शयनाद्युपचारश् च रामादीनां च चिन्तनम् ॥ (१६७।१)

सन्ध्ययोः शयनं नैव न शौचं मृत्तिकां विना । (१६८।१)

तिष्ठताचमनं नैव तथा गुर्वासनासनम् ॥ (१६८।२)

गुर्वग्रे पादविस्तारच्छायाया लङ्घनं गुरोः । (१६९।१)

शक्तौ स्नानक्रियाहानिर् देवतार्चनलोपनम् ॥ (१६९।२)

देवतानां गुरूणां च प्रत्युत्थानाद्यभावनम् । (१७०।१)

गुरोः पुरस्तात् पाण्डित्यं प्रौढपादक्रिया तथा ॥ (१७०।२)

अमन्त्रतिलकाचामो नीलीवस्त्रविधारणम् । (१७१।१)

अभक्तैः सह मैत्र्यादि असच्छास्त्रपरिग्रहः । (१७१।२)

तुच्छसङ्गसुखासक्तिर् मद्यमांसनिषेवणम् ॥ (१७१।३)

मादकौषधसेवा च मसुराद्यन्नभोजनम् । (१७२।१)

शाकं तुम्बी कलञ्जादि तथाभक्तान्नसङ्ग्रहः । (१७२।२)

अवैष्णवव्रतारम्भस् तथा जप्यम् अवैष्णवम् ॥ (१७२।३)

अभिचारादिकरणं शक्त्या गौणोपचारकम् । (१७३।१)

शोकादिपारवश्यं च दिग्विद्धैकादशीव्रतम् ॥ (१७३।२)

शुक्लाकृष्णाविभेदश् चासद्व्यापारो व्रते तथा । (१७४।१)

शक्तौ फलादिभुक्तिश् च श्राद्धं चैकादशीदिने ॥ (१७४।२)

द्वादश्यां च दिवास्वापस् तुलस्यावचयस् तथा । (१७५।१)

तत्र विष्णोर् दिवास्नानं श्राद्धं हर्यनिवेदितैः ॥ (१७५।२)

वृद्धाव् अतुलसीश्राद्धं तथा श्राद्धम् अवैष्णवम् । (१७६।१)

चरणामृतपानेऽपि शुद्ध्यर्थाचमनक्रिया ॥ (१७६।२)

काष्ठासनोपविष्टेन वासुदेवस्य पूजनम् । (१७७।१)

पूजाकालेऽसदालापः करवीरादिपूजनम् ॥ (१७७।२)

आयसं धूपपात्रादि तिर्यक्पुण्ड्रं प्रमादतः । (१७८।१)

पूजा चासंस्कृतैर् द्रव्यैस् तथा चञ्चलचित्ततः ॥ (१७८।२)

एकहस्तप्रणामादि अकाले स्वामिदर्शनम् । (१७९।१)

पर्युषितादिदुष्टानाम् अन्नादीनां निवेदनम् ॥ (१७९।२)

सङ्ख्यां विना मन्त्रजपस् तथा मन्त्रप्रकाशनम् । (१८०।१)

सदा शक्त्यां मुख्यलोपो गौणकालपरिग्रहः ॥ (१८०।२)

प्रसादाग्रहणं विष्णोर् वर्जयेद् वैष्णवः सदा । (१८१।१)

चतुःशतं विधीन् एतान् निषेधान् श्रावयेद् गुरुः ॥ (१८१।२)

अङ्गीकारे कृते बाढं तन्नीराजनपूर्वकम् । (१८२।१)

देवपूजां कारयित्वा दक्षकर्णे मन्त्रं जपेत् ॥ (१८२।२)

ततश् चोत्थाय पूर्णात्मा दण्डवत् प्रणमेद् गुरुम् । (१८३।१)

तत्पादपङ्कजं शिष्यः प्रतिष्ठाप्य स्वमूर्धनि ॥ (१८३।२)

अथ न्यासान् गुरुः स्वस्मिन् कृत्वान्तर्यजनं तथा । (१८४।१)

साष्टं सहस्रं तन्मन्त्रं स्वशक्त्यक्षतये जपेत् ॥ (१८४।२)

शिष्यः कुम्भादि तत् सर्वं द्रवम् अन्यच् च शक्तितः । (१८५।१)

दत्त्वाभ्यर्च्य गुरुं नत्वा विप्रान् सम्पूज्य भोजयेत् ॥ (१८५।२)

श्रीगुरोर् ब्राह्मणानां च शुभाशीर्भिः समेधितः । (१८६।१)

तान् अनुज्ञाप्य गुर्वादीन् भुञ्जीत सह बन्धुभिः ॥ (१८६।२)

इति दीक्षाविधानेन यो मन्त्रं लभते गुरोः । (१८७।१)

स भाग्यवान् चिरञ्जीवी कृतकृत्यश् च जायते ॥ (१८७।२)

तथा च संमोहनतन्त्रे श्रीशिवोमासंवादे । (१८८।१)

एवं यः कुरुते मर्त्यः करे तस्य विभूतयः । (१८८।२)

अतः परं महाभागे नान्यत् कर्मास्ति भूतले । (१८८।३)

यस्याचरणमात्रेण साक्षात् कृष्णः प्रसीदति ॥ (१८८।४)

प्रायः प्रपञ्चसारादाव् उक्तो ऽयं तान्त्रिको विधिः । (१८९।१)

दीक्षाया लिख्यते दिव्यो विधिः पौराणिको ऽधुना ॥ (१८९।२)

अथ वराहपुराणोक्तदीक्षाविधिःइदानीं शृणु मे देवि पञ्चपातकनाशनम् । (१९०।१)

यजनं देवदेवस्य विष्णोः पुत्रवसुप्रदम् ॥ (१९०।२)

इह जन्मनि दारिद्र्यव्याधिकुष्ठादिपीडितः । (१९१।१)

अलक्ष्मीवान् अपुत्रस् तु यो भवेत् पुरुषो भुवि । (१९१।२)

तस्य सद्यो भवेल् लक्ष्मीर् आयुर् वित्तं सुताः सुखम् ॥ (१९१।३)

दृष्ट्वा तु मण्डले देवि देवं देव्या समन्वितम् । (१९२।१)

नारायणं परं देवं यः पश्यति विधानतः ॥ (१९२।२)

पूजितं नवनाभे तु षोडशाब्जदले तथा । (१९३।१)

आचार्यदर्शितं देवं मन्त्रमूर्तिम् अयोनिजम् ॥ (१९३।२)

कार्त्तिके मासि शुद्धायां द्वादश्यां तु विशेषतः । (१९४।१)

सर्वासु च यजेद् देवं द्वादशीषु विधानतः ॥ (१९४।२)

सङ्क्रान्तौ च महाभागे चन्द्रसूर्यग्रहेऽपि वा । (१९५।१)

यः पश्यति हरिं देवं पूजितं गुरुणा शुभे । (१९५।२)

तस्य सद्यो भवेत् तुष्टिः पापध्वंसो ऽप्य् अशेषतः ॥ (१९५।३)

स सामान्यो हि देवानां भवतीति न संशयः ॥ (१९६।१)

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परीक्षणम् । (१९७।१)

संवत्सरं गुरुः कुर्याज् जातिशौचक्रियादिभिः ॥ (१९७।२)

उपसन्नांस् ततो ज्ञात्वा हृदयेनावधारयेत् । (१९८।१)

तेऽपि भक्तिमतो ज्ञात्वा आत्मनः परमेश्वरम् । (१९८।२)

संवत्सरं गुरोर् भक्तिं कुर्युर् विष्णाव् इवाचलाम् ॥ (१९८।३)

संवत्सरं ततः पूर्णे गुरुं चैव प्रसादयेत् ॥ (१९९।१)

भगवंस् त्वत्प्रसादेन संसारार्णवतारणम् । (२००।१)

इच्छामस् त्व् ऐहिकीं लक्ष्मीं विशेषेण तपोधन ॥ (२००।२)

एवम् अभ्यर्थ्य मेधावी गुरुं विष्णुम् इवाग्रतः । (२०१।१)

अभ्यर्च्य तदनुज्ञातो दशम्यां कार्त्तिकस्य तु ॥ (२०१।२)

क्षीरवृक्षसमुद्भूतं मन्त्रितं परमेष्ठिना । (२०२।१)

भक्षयित्वा शयीतोर्व्यां देवदेवस्य सन्निधौ ॥ (२०२।२)

स्वप्नान् दृष्ट्वा गुरोर् अग्रे श्रावयेत विचक्षणः । (२०३।१)

ततः शुभाशुभं तद्वद् आलपेत् परमो गुरुः । (२०३।२)

एकादश्याम् उपोष्याथ स्नात्वा देवालयं व्रजेत् ॥ (२०३।३)

गुरुश् च मण्डलं भूमौ कल्पितायां तु वर्तयेत् । (२०४।१)

लक्षणैर् विविधैर् भूमिं लक्षयित्वा विधानतः ॥ (२०४।२)

षोडशारं लिखेच् चक्रं नवनाभम् अथापि वा । (२०५।१)

अष्टपत्रम् अथो वापि लिखित्वा दर्शयेद् बुधः ॥ (२०५।२)

नेत्रबन्धं प्रकुर्वीत सितवस्त्रेण यत्नतः । (२०६।१)

वर्णानुक्रमतः शिष्यान् पुष्पहस्तान् प्रवेशयेत् ॥ (२०६।२)

नवनाभं यदा कुर्यान् मण्डलं वर्णकैर् बुधः । (२०७।१)

तदानीं पूर्वतो देवम् इन्द्रम् ऐन्द्र्यां तु पूजयेत् ॥ (२०७।२)

लोकपालम् अथाग्नेय्याम् अग्निं सम्पूजयेद् द्विजः । (२०८।१)

यमं तद् अनु याम्यायां नैरृत्यां निरृतिं न्यसेत् । (२०८।२)

वारुण्यां वरुणं चैव वायव्यां पवनं यजेत् ॥ (२०८।३)

धनदं चोत्तरे न्यस्य रुद्रम् ऐशानगोचरे । (२०९।१)

सम्पूज्यैवं विधानेन दिक्पत्रेषु विशेषतः । (२०९।२)

अधःपत्रे तथा विष्णुम् अर्चयेत् परमेश्वरम् ॥ (२०९।३)

पूर्वपत्रे बलं पूज्य प्रद्युम्नं दक्षिणे तथा । (२१०।१)

अनिरुद्धं तथा पूज्य पश्चिमे चोत्तरे तथा । (२१०।२)

पूजयेद् वासुदेवं तु सर्वपातकशान्तिदम् ॥ (२१०।३)

ऐशान्यां विन्यसेच्छङ्खम् आग्नेय्यां चक्रम् एव च । (२११।१)

सौम्यायां तु गदा पूज्या वायव्यां पद्मम् एव च ॥ (२११।२)

नैरृत्यां मुषलं पूज्यं दक्षिणे गरुडं तथा । (२१२।१)

वामतो विन्यसेल् लक्ष्मीं देवदेवस्य बुद्धिमान् ॥ (२१२।२)

धनुश् चैव च खड्गं च देवस्य पुरतो न्यसेत् । (२१३।१)

श्रीवत्सं कौस्तुभं चैव देवस्य पुरतो ऽर्चयेत् ॥ (२१३।२)

एवं पूज्य यथान्यायं देवदेवं जनार्दनम् । (२१४।१)

दिङ्मण्डले च विन्यस्य चाष्टौ कुम्भान् विधानतः । (२१४।२)

वैष्णवं कलसं चैव नवमं तत्र कल्पयेत् ॥ (२१४।३)

स्नापयेन् मुक्तिकामांस् तु वैष्णवेन घटेन तु । (२१५।१)

श्रीकामान् स्नापयेत् तद्वद् ऐन्द्रेणाथ घटेन तु ॥ (२१५।२)

जयप्रतापकामांस् तु आग्नेयेनाभिषेचयेत् । (२१६।१)

मृत्युञ्जयविधानेन याम्येन स्नापनं तथा ॥ (२१६।२)

दुष्टप्रध्वंसायालं नैरृतेन विधीयते । (२१७।१)

शान्तये वारुण्येनाथ पापनाशाय वायवम् ॥ (२१७।२)

द्रव्यसम्पत्तिकामस्य कौबेरेण विधीयते । (२१८।१)

रौद्रेण ज्ञानहेतुस् तु लोकपालघटास् त्व् इमे ॥ (२१८।२)

एकैकेन नरः स्नातः सर्वपापवर्जितः । (२१९।१)

भवेद् अव्याहतज्ञानः श्रीमांश् च पुरुषः सदा ॥ (२१९।२)

किं पुनर् नवभिः स्नातो नरः पातकवर्जितः । (२२०।१)

जायते विष्णुसदृशः सद्यो राजाथवा पुनः ॥ (२२०।२)

अथवा दिक्षु सर्वासु यथासङ्ख्येन लोकपान् । (२२१।१)

पूजयेत् स्वस्वनाम्ना तु षड्भिन्नेन विधानतः ॥ (२२१।२)

एवं सम्पूज्य देवांस् तु लोकपालान् प्रसन्नधीः । (२२२।१)

पश्चात् परीक्षितान् शिष्यान् बद्धनेत्रान् प्रवेशयेत् ॥ (२२२।२)

आग्नेयधारणादग्धान् वायुना विधूतांस् ततः । (२२३।१)

सोमेनाप्य् आयितान् पश्चाच्छ्रावयेन् नियमान् बुधः ॥ (२२३।२)

न निन्देद् अब्राह्मणान् देवान् विष्णुं ब्राह्मणम् एव च । (२२४।१)

रुद्रम् आदियम् अग्निं च लोकपालान् ग्रहांस् तथा । (२२४।२)

वन्देत वैष्णवं चापि पुरुषं पूर्वदीक्षितम् ॥ (२२४।३)

एवं तु समयान् श्राव्य पश्चाद्धोमं तु कारयेत् । (२२५।१)

तत्त्वानि शिष्यदेहेषु विन्यस्य च विशोधयेत् ॥ (२२५।२)

ॐ नमो भगवते विष्णवे सर्वरूपिणे हुं स्वाहा ॥ (२२६।१)

षोडशाक्षरमन्त्रेण होमयेज् ज्वलितानलः । (२२७।१)

गर्भाधानादिकाश् चैव क्रियाः सर्वाश् च कारयेत् ॥ (२२७।२)

त्रिभिस् त्रिभिर् आहुतिभिर् देवदेवस्य सन्निधौ । (२२८।१)

ततो ऽपनीय दृग्बन्धं पुरः शिष्यं निवेश्य च । (२२८।२)

प्रायः पूर्वोक्तविधिना मन्त्रं तस्मै गुरुर् दिशेत् ॥ (२२८।३)

होमान्ते दीक्षितः पश्चाद् दापयेद् गुरुदक्षिणाम् । (२२९।१)

हस्त्यश्वरत्नकटकं हेमग्रामादिकं नृपः ॥ (२२९।२)

दापयेद् गुरवे प्राज्ञो मध्यमो मध्यमां तथा । (२३०।१)

दापयेद् इतरो युग्मं सहिरण्यं यथाविधि ॥ (२३०।२)

एवं कृते तु यत् पुण्यं माहात्म्यं जायते धरे । (२३१।१)

तद् अशक्यं तु गदितुम् अपि वर्षशतैर् अपि ॥ (२३१।२)

दीक्षितात्मा गुरोर् भूत्वा वाराहं शृणुयाद् यदि । (२३२।१)

तेन वेदाः पुराणानि सर्वे मन्त्राः सुसङ्ग्रहाः ॥ (२३२।२)

जप्ताः स्युः पुष्करे तीर्थे प्रयागे सिन्धुसागरे । (२३३।१)

देवहूते कुरुक्षेत्रे वाराणस्यां विशेषतः ॥ (२३३।२)

ग्रहेण विषुवे चैव यत् फलं जपतां भवेत् । (२३४।१)

तत् फलं द्विगुणं तस्य दीक्षितो यः शृणोति च ॥ (२३४।२)

देवा अपि तपः कृत्वा ध्यायन्ति च वदन्ति च । (२३५।१)

कदा मे भारते वर्षे जन्म स्याद् भूतधारिणि ॥ (२३५।२)

दीक्षिताश् च भविष्यामो वाराहं शृणुमः कदा । (२३६।१)

वाराहं षोडशात्मानं युक्ता देहे कदाचन । (२३६।२)

पश्यामः परमं स्थानं यद् गत्वा न पुनर् भवेत् ॥ (२३६।३)

एवं जल्पन्ति विबुधा मनसा चिन्तयन्ति च । (२३७।१)

वाराहयागं कार्त्तिक्यां कदा द्रक्ष्यामहे धरे ॥ (२३७।२)

एष ते विधिर् उद्दिष्टो मया ते भूतधारिणि । (२३८।१)

देवगन्धर्वयक्षाणां सर्वथा दुर्लभो ह्य् असौ ॥ (२३८।२)

एवं यो वेत्ति तत्त्वेन यश् च पश्यति मण्डलम् । (२३९।१)

यश् चेमं शृणुयाद् देवि सर्वे मुक्ता इति श्रुतिः ॥ (२३९।२)

अथ सङ्क्षिप्तदीक्षासंक्षिप्तश् चाथ दीक्षाया विधिर् एष विलिख्यते । (२४०।१)

मुख्यकल्पे ह्य् अशक्तस्य जनस्य स्याद्धिताय च ॥ (२४०।२)

सुमुहूर्तेऽथ सम्प्राप्ते सर्वतोभद्रमण्डले । (२४१।१)

नूतनं गन्धपुष्पादिमण्डितं कलसं न्यसेत् ॥ (२४१।२)

वस्त्रावृतं पयःपूर्णं पञ्चपल्लवसंयुतम् । (२४२।१)

सर्वौषधिपञ्चरत्नमृत्स्नासप्तकगर्भितम् ॥ (२४२।२)

मृत्तिकाश् च सप्तोक्ताः । (२४३।१)

अश्वस्थानाद् गजस्थानाद् वल्मीकाच् च चतुष्पथात् । (२४३।२)

राजद्वाराच् च गोष्ठाच् च नद्याः कूलान् मृदः स्मृताः ॥ (२४३।३)

कृष्णम् अभ्यर्च्य तं कुम्भं कुशकूर्चेन देशिकः । (२४४।१)

देयमन्त्रेण साष्टं तु सहस्रम् अभिमन्त्रयेत् ॥ (२४४।२)

तदद्भिः पूर्ववच्छिष्यम् अभिषिच्य दिशेन् मनुम् । (२४५।१)

शिष्यो ऽर्चयेद् गुरुं भक्त्या यथाशक्ति द्विजान् अपि ॥ (२४५।२)

अथोपदेशस् तत्त्वसागरे । (२४६।१)

अत्राप्य् अशक्तः कश्चिच् चेद् अब्जम् अभ्यर्च्य साक्षतम् । (२४६।२)

तदम्भसाभिषिच्याष्ट वारान् मूलेन के करम् ॥ (२४६।३)

निधायामुं जपेत् कर्णे उपदेशेष्व् अयं विधिः । (२४७।१)

चन्द्रसूर्यग्रहे तीर्थे सिद्धक्षेत्रे शिवालये । (२४७।२)

मन्त्रमात्रप्रकथनम् उपदेशः स उच्यते ॥ (२४७।३)

तत्र तत्रैव विशेषः श्रीनारदपञ्चरात्रे । (२४८।१)

वित्तलोभाद् विमुक्तस्य स्वल्पवित्तस्य देहिनः । (२४८।२)

संसारभयभीतस्य विष्णुभक्तस्य तत्त्वतः ॥ (२४८।३)

अग्नाव् आज्यान्विते बीजैः सलिलैः केवलैश् च वा । (२४९।१)

द्रव्यहीनस्य कुर्वीत वचसानुग्रहं गुरुः ॥ (२४९।२)

यः समः सर्वभूतेषु विरागो वीतमत्सरः । (२५०।१)

जितेन्द्रियः शुचिर् दक्षः सर्वाङ्गावयवान्वितः ॥ (२५०।२)

कर्मणा मनसा वाचा भीते चाभयदः सदा । (२५१।१)

समबुद्धिपदं प्राप्तस् तत्रापि भगवन्मयः ॥ (२५१।२)

पञ्चकालपरश् चैव पञ्चरात्रार्थवित् तथा । (२५२।१)

विष्णुतत्त्वं परिज्ञाय एकं चानेकभेदगम् । (२५२।२)

वीक्षयेन् मेदिनीं सर्वां किं पुनश् चोपसन्नतान् ॥ (२५२।३)

अथ मन्त्रदानमाहात्म्यम्स्कान्दे ब्रह्मनारदसंवादे । (२५३।१)

इह कीर्तिं वदान्यत्वं प्रजावृद्धिं धनं सुखम् । (२५३।२)

विद्यादानेन लभते सात्त्विको नात्र संशयः ॥ (२५३।३)

यथा सुराणां सर्वेषां परमः परमेश्वरः । (२५४।१)

तथैव सर्वदानानां विद्यादानं परं स्मृतम् ॥ (२५४।२)

यावच् च पातकं तेन कृतं जन्मशतैर् अपि । (२५५।१)

तत् सर्वं नाशम् आप्नोति विद्यादानेन देहिनाम् ॥ (२५५।२)

विद्यादानात् परं दानं न भूतं न भविष्यति । (२५६।१)

येन दत्तेन चाप्नोति शिवं परमकारणम् ॥ (२५६।२)

इति श्रीगोपालभट्टविलिखिते श्रीभगवद्भक्तिविलासे दैक्षिको नाम द्वितीयो विलासः ॥ (२५७।१)