शिवं नत्वा रसेशं चामुण्डः कायस्थवंशभूः । (१।१)

करोति रससंकेतकलिकाम् इष्टसिद्धिदाम् ॥ (१।२)

मेर्चुर्य्:: म्य्थ्। ओरिगिन्स्कन्दात्तारकहिंसार्थं कैलासे विधृतं सुरैः । (२।१)

रते शम्भोश्च्युतं रेतो गृहीतमग्निना मुखे ॥ (२।२)

क्षिप्तं तेन चतुर्दिक्षु क्षाराब्धौ तत्पृथक् पृथक् । (३।१)

सौम्यादिदिक्त्रयस्थं यद् गौरीशापान्न कार्यकृत् ॥ (३।२)

पश्चिमायां विमुक्तं तत् सूतोऽभूत् सर्वकार्यकृत् । (४।१)

मेर्चुर्य्:: सुब्त्य्पेस्:: चोलोउर्, चस्तेश्वेतारुणहरिद्राभकृष्णा विप्रादिपारदाः ॥ (४।२)

देहे लोहे गदे पिष्ट्यां योज्या वा स्वस्वजातिषु । (५।१)

रसदोषाःतेषु नैसर्गिका दोषाः पञ्च सप्ताथ कञ्चुकाः ॥ (५।२)

मलाद्याः पञ्च दोषाः स्युर् भूजाद्याः सप्त कञ्चुकाः । (६।१)

कुष्ठादीन् हि प्रकुर्वन्ति रसस्था द्वादशैव ते ॥ (६।२)

१८ संस्कारस्तेनाष्टादशसंस्कारा उक्ता ज्ञैर् दोषमुक्तये । (७।१)

कर्तुं ते दुष्करा यस्मात् प्रोच्यन्ते सुकरा रसे ॥ (७।२)

मेर्चुर्य्:: चोर्रेच्त् wएइघ्त्पलादारभ्य पञ्चाशत्पलं यावच्च पारदः । (८।१)

तत ऊनोऽधिको वापि न संस्कार्यो रसो बुधैः ॥ (८।२)

संस्कार:: मर्दनवस्त्रे चतुर्गुणे पूतः सूतः स्थाप्यः शुभेऽहनि । (९।१)

लोहार्काश्मजखल्वे तु तप्ते चैव विमर्दयेत् ॥ (९।२)

निशेष्टकासुरीधूमव्योषाम्ललवणैः पृथक् । (१०।१)

कालांशैर्मर्दितः सूतो भवेच्छुद्धो दिनैकतः ॥ (१०।२)

संस्कार:: स्वेदनततः क्षाराम्लमूत्राद्यैः स्वेद्यो वस्त्रावृतो दिनम् । (११।१)

संस्कार:: मूर्छनमूर्छयेत् सप्तधा पश्चात् कन्याग्न्यर्कवराम्बुभिः ॥ (११।२)

संस्कार:: पातनत्रिधोर्ध्वपातनात् पात्यः पादांशार्कयुतः शुचिः । (१२।१)

मेर्चुर्य्:: हिङ्गुलाकृष्ट:: नत्। पुरेनेस्स्हिङ्गुलाद् उद्धृतः सूतो भवेद्वा दोषवर्जितः ॥ (१२।२)

इम्पोर्तन्चे ओड़् जारणगुरुशास्त्रं परित्यज्य विना जारितगन्धकात् । (१३।१)

रसं निर्माति दुर्मेधाः शपेत्तं च रसेश्वरः ॥ (१३।२)

संस्कार:: जारणसूतं गन्धं रसैकांशं स्तोकं स्तोकं तु खल्वगम् । (१४।१)

कुट्टनात् कुट्टनात् पिष्टं भवेद्वा ताम्रपात्रगम् ॥ (१४।२)

तत्तुल्यं गन्धकं दत्त्वा रुद्ध्वा तं लोहसम्पुटे । (१५।१)

पुटेद् भूधरयन्त्रे च यावज्जीर्यति गन्धकम् ॥ (१५।२)

एवं पुनः पुनर्देयं षड्गुणं गन्धचूर्णकम् । (१६।१)

षड्गुणे गन्धके जीर्णे रसो निखिलरोगहा ॥ (१६।२)

बन्ध:: सुब्त्य्पेस्पाटः खोटो जलौका च भस्माख्यश्च चतुर्थकः । (१७।१)

बन्धश्चतुर्विधः सूते विज्ञेयो भिषगुत्तमैः ॥ (१७।२)

पाटः पर्पटिकाबन्धः पिष्टिबन्धस्तु खोटकः । (१८।१)

जलौका पक्वबन्धः स्याद्भस्म भस्मनिभो भवेत् ॥ (१८।२)

मेर्चुर्य्:: भस्मन्:: सुब्त्य्पेस्सूतभस्म द्विधा ज्ञेयमूर्ध्वगं तलभस्म च । (१९।१)

ऊर्ध्वभस्मन्:: प्रोदुच्तिओनूर्ध्वभस्मकरं यन्त्रं स्थालिकासम्पुटं शृणु ॥ (१९।२)

कार्यं स्थालीद्वयं मध्ये सर्वतः षोडशाङ्गुलम् । (२०।१)

लवणेनेषद् आर्द्रेणापूर्य स्थालीम् अधोगताम् ॥ (२०।२)

संधिं वस्त्रमृदा लिम्पेत् संपुटीकृत्य चान्यया । (२१।१)

त्रिद्वारचुल्ल्यां संस्थाप्य चतुर्यामं दृढाग्निना ॥ (२१।२)

पचेत्तत्स्वाङ्गशीतं वै ह्युद्धृत्य लवणं त्यजेत् । (२२।१)

लावणीमूर्ध्वगां कृत्वा क्षेप्योऽन्यस्यां रसेश्वरः ॥ (२२।२)

पूर्ववत् संपुटीकृत्य पश्चात्तु चुल्लके न्यसेत् । (२३।१)

दृढं कृत्वालवालं तु जलं तत्र विनिक्षिपेत् ॥ (२३।२)

उष्णं पुनः पुनस्त्यक्त्वा क्षिपेच्छीतं मुहुर्मुहुः । (२४।१)

त्रिद्वारे काष्ठमेकैकं दीर्घं हस्तमितं क्षिपेत् ॥ (२४।२)

हस्तवत्पिण्डमानं तु ह्यादौ प्रज्वालयेत्सुधीः । (२५।१)

द्वे द्वे काष्ठे च तस्योर्ध्वं तदूर्ध्वं त्रितयं क्षिपेत् ॥ (२५।२)

यावद्यामद्वयं पश्चादङ्गारांश्च जलं त्यजेत् । (२६।१)

ऊर्ध्वस्थाल्यां तु यल्लग्नं तदूर्ध्वं भस्म सिद्धिदम् ॥ (२६।२)

मेर्चुर्य्:: तलभस्मन्:: प्रोदुच्तिओन्गन्धकं धूमसारं च शुद्धसूतं समं त्रयम् । (२७।१)

यामैकं मर्दयेत् खल्वे काचकूप्यां विनिक्षिपेत् ॥ (२७।२)

रुद्ध्वा द्वादशयामं तद्वालुकायन्त्रगं पचेत् । (२८।१)

स्फोटयेत्स्वाङ्गशीतं च तदूर्ध्वं गन्धकं त्यजेत् ॥ (२८।२)

तलभस्मन्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्तलभस्म भवेद्योगवाहि स्यात् सर्वरोगहृत् । (२९।१)

औषधान्तरसंयोगाद् वक्ष्ये वर्णविपर्ययम् ॥ (२९।२)

रक्तं पीतं तथा कृष्णं नीलं च पाण्डुरारुणम् । (३०।१)

रक्तभस्मन्निर्गुण्डीरससंयुक्तं चपलेन समन्वितम् ॥ (३०।२)

रक्तवर्णं भवेद्भस्म दाडिमीकुसुमोपमम् । (३१।१)

पीतभस्मन्भूधात्रीहस्तिशुण्डीभ्यां रसं गन्धं च मर्दयेत् ॥ (३१।२)

काचकूप्यां चतुर्यामं पक्वः पीतो भवेद्रसः । (३२।१)

कृष्णभस्मन्सूतं गन्धकसंयुक्तं कुमारीरसमर्दितम् ॥ (३२।२)

कृष्णवर्णं भवेद्भस्म देवानामपि दुर्लभम् । (३३।१)

श्याम-।नीलभस्मन्वाराहीकन्दसंयुक्तं रसकेन समन्वितम् ॥ (३३।२)

श्यामवर्णं भवेद्भस्म वलीपलितनाशनम् । (३४।१)

पाण्डुरारुणभस्मन्लवणान्तर्विलिप्तायां कूप्यां स्यात् पाण्डुरारुणम् ॥ (३४।२)

मेर्चुर्य्:: मारणलवणाद्विंशतिर्भागाः सूतश्चाथैकभागिकः । (३५।१)

काञ्जिके मर्दयित्वाग्नौ पुटनाद् भस्मतां व्रजेत् ॥ (३५।२)

उद्धृत्यान्यं रसं क्षिप्त्वा यथेच्छं मारयेद्रसम् । (३६।१)

एवं ताम्राहिवङ्गाभ्रं मारितं स्याद्गुणप्रदम् ॥ (३६।२)

तदम्बुपूरिते पात्रे स्थाप्यं यामाष्टकं शनैः । (३७।१)

त्यक्त्वा तोयं रसो ग्राह्यः पात्रस्थो भस्मसूतकः ॥ (३७।२)

मेर्चुर्य्:: मारणमूषाद्वयमपामार्गबीजचूर्णैः प्रकल्पयेत् । (३८।१)

पारदं तत्पुटे कृत्वा मलयूरसमर्दितम् ॥ (३८।२)

द्रोणपुष्प्याः प्रसूनानि विडङ्गम् अरिमेदकः । (३९।१)

चूर्णम् एषाम् अधश्चोर्ध्वं दत्त्वा मुद्रां प्रकल्पयेत् ॥ (३९।२)

विधाय गोलकं सम्यङ्मृन्मूषासम्पुटे क्षिपेत् । (४०।१)

शोषयेन्मुद्रितं कृत्वा पचेद् गजपुटे ततः ॥ (४०।२)

पारदो भस्मताम् इत्थं पुटेनैकेन गच्छति । (४१।१)

स्वाङ्गशीतं समुद्धृत्य सर्वकर्मसु योजयेत् ॥ (४१।२)

प्रोत्तानखर्परे चुल्ल्यां स्फटिकालेपिते क्षिपेत् । (४२।१)

पुनर्नवारसे पक्वो मर्दनान्म्रियते रसः ॥ (४२।२)

मेर्चुर्य्:: मृत:: परीक्षाअतेजा अगुरुः शुभ्रो लोहहा चाचलो रसः । (४३।१)

यदा नावर्तते वह्नौ नोर्ध्वं गच्छेत्तदा मृतः ॥ (४३।२)

मेर्चुर्य्:: मृत:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस्पारदः सर्वरोगघ्नो योगवाही सरो गुरुः । (४४।१)

पाण्डुताकृमिकुष्ठघ्नो वृष्यो बल्यो रसायनः ॥ (४४।२)

सूतो धातुरसाः सर्वे जीर्णा जीर्णा गुणाधिकाः । (४५।१)

मेर्चुर्य्:: मृत:: स्तोरगेदन्ते शृङ्गे मणौ वेणौ रक्षयेत्साधितं रसम् ॥ (४५।२)

wएइघ्त् ओड़् द्रुग्स्पित्तानि षोडशांशेन विषाणामपि रक्तिका । (४६।१)

गुटीरसेष्वनुक्तो ऽपि ज्ञेयो विधिरयं स्वयम् ॥ (४६।२)

मेर्चुर्य्:: सेवनसर्वरोगविनाशार्थं देहदार्ढ्यस्य हेतवे । (४७।१)

शुद्धकायश्च पथ्याशी सेवेत पूज्यपूजनात् ॥ (४७।२)

वल्लमेकं नरेऽश्वे तु गद्याणं च गजे द्वयम् । (४८।१)

दत्तः सूतो हरेद्रोगान् धातुयुग्वा निजौषधैः ॥ (४८।२)

रसस्य विकृतौ सत्यां मूर्छा हिक्का ज्वरोऽरतिः । (४९।१)

कासः श्वासो भ्रमो मोहो दाहः कम्पश्च जायते ॥ (४९।२)

तच्छान्त्यै बीजपूरस्य रसं शुण्ठीं च सैन्धवम् । (५०।१)

पिबेद्वा गोजले सिद्धं मूलं कर्कोटजं शुभम् ॥ (५०।२)

यत्रागारे रसाधीशः पूज्यते बहुभक्तितः । (५१।१)

तदपत्यधनैः पूर्णम् आधिव्याधिविवर्जितम् ॥ (५१।२)