Chapter 8
Select a line for its word-by-word analysis.
अयनानुकूलगमनं हितम् अर्केन्द्वोर् द्वयोर् असंपत्तौ । (१।१)
ayanānukūlagamanaṃ hitam arkendvor dvayor asaṃpattau |
द्युनिशं जयाय यायाद् विपर्यये क्लेशभङ्गवधाः ॥ (१।२)
dyuniśaṃ jayāya yāyād viparyaye kleśabhaṅgavadhāḥ ||
उदितो यतो यतश् च भ्रमणे यद् वारभेषु चारगते । (२।१)
udito yato yataś ca bhramaṇe yad vārabheṣu cāragate |
तद्रि?बिधं प्रतिशुक्रं त्याज्यस् तत्रोदयो यत्नात् ॥ (२।२)
tadri?bidhaṃ pratiśukraṃ tyājyas tatrodayo yatnāt ||
न प्रतिशुक्रे सिद्धिं स्वल्पो ऽप्य् अर्थः प्रयाति यातॄणाम् । (३।१)
na pratiśukre siddhiṃ svalpo 'py arthaḥ prayāti yātṝṇām |
कामं व्रजेत् प्रतिभृगुं जिजीविषुर् नास्तगे शुक्रे ॥ (३।२)
kāmaṃ vrajet pratibhṛguṃ jijīviṣur nāstage śukre ||
कलुषि वपुषि ग्रहहते प्रतिलोमे नीचगे ऽस्तगे च भृगौ । (४।१)
kaluṣi vapuṣi grahahate pratilome nīcage 'stage ca bhṛgau |
बलसम्पन्नो ऽपि नृपो याता शत्रोर् वशं याति ॥ (४।२)
balasampanno 'pi nṛpo yātā śatror vaśaṃ yāti ||
ललाटो ऽग्निभयंकरो ऽदितिनकृत् कोशक्षयं लोहितः शत्रूणां विजय शशाङ्कतनयः सैन्योपभेभं गुरुः । (५।१)
lalāṭo 'gnibhayaṃkaro 'ditinakṛt kośakṣayaṃ lohitaḥ śatrūṇāṃ vijaya śaśāṅkatanayaḥ sainyopabhebhaṃ guruḥ |
मृत्युं भास्करनन्दनो नरपतेयोधक्षयविप्रराट् सर्वाण्य् ऐव सुरारिमन्त्रिवृषभः संपिण्डिता भार्गवः ॥ (५।२)
mṛtyuṃ bhāskaranandano narapateyodhakṣayaviprarāṭ sarvāṇy aiva surārimantrivṛṣabhaḥ saṃpiṇḍitā bhārgavaḥ ||
नक्षत्रं तिथियस् तथैव करणं वारस् तथा गोचरं द्रेकाणं सनवांशग्रहदिनं लग्नं मुहूर्तो ऽपि वा । (६।१)
nakṣatraṃ tithiyas tathaiva karaṇaṃ vāras tathā gocaraṃ drekāṇaṃ sanavāṃśagrahadinaṃ lagnaṃ muhūrto 'pi vā |
ये चान्ये शकुनादयो निगदिताः सर्वे ऽपि ते शोभना ललाटो भृगुनन्दस्य न तदा शकुरो ऽपि जीवेन्दतः ॥ (६।२)
ye cānye śakunādayo nigaditāḥ sarve 'pi te śobhanā lalāṭo bhṛgunandasya na tadā śakuro 'pi jīvendataḥ ||
सुरम् अपि विजयेच् छुःपृष्ठतीकृत्य शुक्रः समरविजयतृष्णो यो नृपः सम्प्रयाति । (७।१)
suram api vijayec chuḥpṛṣṭhatīkṛtya śukraḥ samaravijayatṛṣṇo yo nṛpaḥ samprayāti |
रिपुबलरुधिरौदैस् तर्पयित्वा तु भूमिं प्रथितविपुलकीर्तिदीर्घकालं भुनक्ति ॥ (७।२)
ripubalarudhiraudais tarpayitvā tu bhūmiṃ prathitavipulakīrtidīrghakālaṃ bhunakti ||
नौर् इव विकर्णधरा विवेद वधूर् विभास्करेव द्यौः । (८।१)
naur iva vikarṇadharā viveda vadhūr vibhāskareva dyauḥ |
भूर् इव विपन्नसस्या प्रोषितशुक्रा भवति यात्रा ॥ (८।२)
bhūr iva vipannasasyā proṣitaśukrā bhavati yātrā ||
एवंविधे ऽपि यायाद् यदि शुक्रे चन्द्रजो ऽनुकूलस्थः । (९।१)
evaṃvidhe 'pi yāyād yadi śukre candrajo 'nukūlasthaḥ |
प्रतिबुधयातस्यान्ये न परित्राणे ग्रहाः शक्ताः ॥ (९।२)
pratibudhayātasyānye na paritrāṇe grahāḥ śaktāḥ ||
यो ऽपि पतिर् दिशि यस्यां तस्मिन् तत्स्थे न तां दिशं यायात् । (१०।१)
yo 'pi patir diśi yasyāṃ tasmin tatsthe na tāṃ diśaṃ yāyāt |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.