गृहस्थरत्नाकरGṛhastharatnākara
GṛRĀ, 1
Select a line for its word-by-word analysis.
पितुः सा प्रशस्ता द्विजातीनां दारकर्मणि मैथुने ॥ (१।३)
pituḥ sā praśastā dvijātīnāṃ dārakarmaṇi maithune ||
मातुरसपिण्डा मातुलदुहित्रादिभ्यो ऽन्या असपिण्डेति समान एकः पिण्डो देहो यस्याः सा सपिण्डा न तथा असपिण्डा सपिण्डता च एकदेहावयवान्वयेन भवति ॥ (२।०)
māturasapiṇḍā mātuladuhitrādibhyo 'nyā asapiṇḍeti samāna ekaḥ piṇḍo deho yasyāḥ sā sapiṇḍā na tathā asapiṇḍā sapiṇḍatā ca ekadehāvayavānvayena bhavati ||
एवं पितामहादिभिरपि पितृद्वारेण शरीरावयवान्वयतः ॥ (४।०)
evaṃ pitāmahādibhirapi pitṛdvāreṇa śarīrāvayavānvayataḥ ||
एवं मातृशरीरावयवान्वयेन मात्रा तथा मातामहादिभिरपि मातृद्वारेण ॥ (५।०)
evaṃ mātṛśarīrāvayavānvayena mātrā tathā mātāmahādibhirapi mātṛdvāreṇa ||
तथा मातृस्वसृमातुलादिभिर् अप्येकशरीरावयवान्वयात् तथा पितृस्वस्रादिभिरपि ॥ (६।०)
tathā mātṛsvasṛmātulādibhir apyekaśarīrāvayavānvayāt tathā pitṛsvasrādibhirapi ||
एवं भ्रातृभार्य्याणामपि एकशरीरारम्भकैः स्वस्वपतिभिः सहैकशरीरारम्भकत्वेन ॥ (८।०)
evaṃ bhrātṛbhāryyāṇāmapi ekaśarīrārambhakaiḥ svasvapatibhiḥ sahaikaśarīrārambhakatvena ||
एवं यत्र यत्र सपिण्डशब्दस्तत्र साक्षात् परम्परया एकशरीरावयवान्वयेन ज्ञेय इति मिताक्षराकारः ॥ (९।०)
evaṃ yatra yatra sapiṇḍaśabdastatra sākṣāt paramparayā ekaśarīrāvayavānvayena jñeya iti mitākṣarākāraḥ ||
दारकर्म्मणि दारत्वजनके विवाहे मैथुने मिथुनसाध्यधर्म्मपुत्रोत्पत्त्यादौ ॥ (१०।०)
dārakarmmaṇi dāratvajanake vivāhe maithune mithunasādhyadharmmaputrotpattyādau ||
मैथुने मिथुनशब्दवाच्यस्त्रीपुंससाध्ये स्वाश्रमादिकर्म्मणि न केवलं स्त्रीसाध्यपाकादिकर्म्मणि अपि तूभयसाध्ये ऽपीति कल्पतरुः । (११।०)
maithune mithunaśabdavācyastrīpuṃsasādhye svāśramādikarmmaṇi na kevalaṃ strīsādhyapākādikarmmaṇi api tūbhayasādhye 'pīti kalpataruḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.