गृहस्थरत्नाकरGṛhastharatnākara
GṛRĀ, 8
Select a line for its word-by-word analysis.
गान्धर्वः स तु विज्ञेयो मैथुन्यः कामसम्भवः ॥ (१।३)
gāndharvaḥ sa tu vijñeyo maithunyaḥ kāmasambhavaḥ ||
इच्छयान्योन्यसंयोगः कन्यावरयोः समयपूर्वक उपगमो गान्धर्वविवाहः ॥ (२।०)
icchayānyonyasaṃyogaḥ kanyāvarayoḥ samayapūrvaka upagamo gāndharvavivāhaḥ ||
मैथुन्यः मिथुनस्य कर्म्म मैथुनं तस्मै हितम् ॥ (३।०)
maithunyaḥ mithunasya karmma maithunaṃ tasmai hitam ||
विविक्ते स्वयमन्योन्यं स्त्रीपुंसयोर्यः समागमः । (५।२)
vivikte svayamanyonyaṃ strīpuṃsayoryaḥ samāgamaḥ |
प्रीतिहेतुः स गान्धर्वो विवाहः पञ्चमो मतः ॥ (५।३)
prītihetuḥ sa gāndharvo vivāhaḥ pañcamo mataḥ ||
अलंकृत्य अलङ्कारं कृत्वा या इच्छन्ती तया सह संयोगो वरस्य गान्धर्व्वो विवाह इत्यर्थः ॥ (७।०)
alaṃkṛtya alaṅkāraṃ kṛtvā yā icchantī tayā saha saṃyogo varasya gāndharvvo vivāha ityarthaḥ ||
द्वयोः सकामयोर् मातृपितृदानरहितो योगो गान्धर्व्वः ॥ (८।२)
dvayoḥ sakāmayor mātṛpitṛdānarahito yogo gāndharvvaḥ ||
अत्र कन्यावरयोर् मातृपितृदानरहित इति स्वयंवरगान्धर्व्वाभिप्रायः ॥ (९।०)
atra kanyāvarayor mātṛpitṛdānarahita iti svayaṃvaragāndharvvābhiprāyaḥ ||
सकामां कामयमानः सदृशीं यो निरुन्ध्यात् स गान्धर्वः ॥ (११।२)
sakāmāṃ kāmayamānaḥ sadṛśīṃ yo nirundhyāt sa gāndharvaḥ ||
अत्र कन्यावरयोः परस्पररागप्रयुक्तसमयबन्धकृत उपगमो गान्धर्वविवाह इति तात्पर्यम् ॥ (१२।०)
atra kanyāvarayoḥ paraspararāgaprayuktasamayabandhakṛta upagamo gāndharvavivāha iti tātparyam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.