हिरण्यकेशिगृह्यसूत्रHiraṇyakeśigṛhyasūtra

Chapter 1, 20

1 of 6 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

समावृत्त आचार्यकुलान् मातापितरौ बिभृयात् ॥ (१।१)

samāvṛtta ācāryakulān mātāpitarau bibhṛyāt ||

2.1२.१

ताभ्याम् अनुज्ञातो भार्याम् उपयच्छेत् सजातां नग्निकां ब्रह्मचारिणीम् असगोत्राम् ॥ (२।१)

tābhyām anujñāto bhāryām upayacchet sajātāṃ nagnikāṃ brahmacāriṇīm asagotrām ||

3.1३.१

अह्नः पञ्चसु कालेषु प्रातः संगवे मध्यंदिने ऽपराह्णे सायं वैतेषु यत्कारी स्यात् पुण्याह एव कुरुते ॥ (३।१)

ahnaḥ pañcasu kāleṣu prātaḥ saṃgave madhyaṃdine 'parāhṇe sāyaṃ vaiteṣu yatkārī syāt puṇyāha eva kurute ||

4.1४.१

अग्निम् उपसमाधाय परिधानान्तं कृत्वा वधूम् आनीयमानां समीक्षते । (४।१)

agnim upasamādhāya paridhānāntaṃ kṛtvā vadhūm ānīyamānāṃ samīkṣate |

4.2४.२

सुमङ्गलीर् इयं वधूर् इमां समेत पश्यत । (४।२)

sumaṅgalīr iyaṃ vadhūr imāṃ sameta paśyata |

4.3४.३

सौभाग्यम् अस्यै दत्त्वायाथास्तं विपरेतन । (४।३)

saubhāgyam asyai dattvāyāthāstaṃ viparetana |

4.4४.४

इति ॥ (४।४)

iti ||

5.1५.१

दक्षिणतः पतिं भार्योपविशति ॥ (५।१)

dakṣiṇataḥ patiṃ bhāryopaviśati ||

6.1६.१

आचान्तसमन्वारब्धायां परिषिञ्चति यथा पुरस्तात् ॥ (६।१)

ācāntasamanvārabdhāyāṃ pariṣiñcati yathā purastāt ||

7.1७.१

व्याहृतिपर्यन्तं कृत्वा जुहोति । (७।१)

vyāhṛtiparyantaṃ kṛtvā juhoti |

7.2७.२

अग्निर् ऐतु प्रथमो देवतानां सो ऽस्यै प्रजां मुञ्चतु मृत्युपाशात् । (७।२)

agnir aitu prathamo devatānāṃ so 'syai prajāṃ muñcatu mṛtyupāśāt |

7.3७.३

तद् अयं राजा वरुणो ऽनुमन्यतां यथेयं स्त्री पौत्रम् अघं न रोदात् । (७।३)

tad ayaṃ rājā varuṇo 'numanyatāṃ yatheyaṃ strī pautram aghaṃ na rodāt |

7.4७.४

स्वाहा । (७।४)

svāhā |

7.5७.५

इमाम् अग्निस् त्रायतां गार्हपत्यः प्रजाम् अस्यै नयतु दीर्घम् आयुः । (७।५)

imām agnis trāyatāṃ gārhapatyaḥ prajām asyai nayatu dīrgham āyuḥ |

7.6७.६

अशून्योपस्था जीवताम् अस्तु माता पौत्रम् आनन्दम् अभिप्रबुध्यताम् इयम् । (७।६)

aśūnyopasthā jīvatām astu mātā pautram ānandam abhiprabudhyatām iyam |

7.7७.७

स्वाहा । (७।७)

svāhā |

7.8७.८

मा ते गृहे निशि घोष उत्थाद् अन्यत्र त्वद् रुदत्यः संविशन्तु । (७।८)

mā te gṛhe niśi ghoṣa utthād anyatra tvad rudatyaḥ saṃviśantu |

7.9७.९

मा त्वं विकेश्य् उर आवधिष्ठा जीवपत्नी पतिलोके विराज प्रजां पश्यन्ती सुमनस्यमानाम् । (७।९)

mā tvaṃ vikeśy ura āvadhiṣṭhā jīvapatnī patiloke virāja prajāṃ paśyantī sumanasyamānām |

7.10७.१०

स्वाहा । (७।१०)

svāhā |

7.11७.११

द्यौस् ते पृष्ठं रक्षतु वायुर् ऊरू अश्विनौ च स्तनं धयतस् ते पुत्रान् सविताभिरक्षतु । (७।११)

dyaus te pṛṣṭhaṃ rakṣatu vāyur ūrū aśvinau ca stanaṃ dhayatas te putrān savitābhirakṣatu |

7.12७.१२

आ वाससः परिधानाद् बृहस्पतिर् विश्वे देवा अभिरक्षन्तु पश्चात् । (७।१२)

ā vāsasaḥ paridhānād bṛhaspatir viśve devā abhirakṣantu paścāt |

7.13७.१३

स्वाहा । (७।१३)

svāhā |

7.14७.१४

अप्रजस्तां पौत्रमृत्युं पाप्मानम् उत वाघम् । (७।१४)

aprajastāṃ pautramṛtyuṃ pāpmānam uta vāgham |

7.15७.१५

शीर्ष्णः स्रजम् इवोन्मुच्य द्विषद्भ्यः प्रतिमुञ्चामि पापम् । (७।१५)

śīrṣṇaḥ srajam ivonmucya dviṣadbhyaḥ pratimuñcāmi pāpam |

7.16७.१६

स्वाहा । (७।१६)

svāhā |

7.17७.१७

देवकृतं ब्राह्मणं कल्पमानं तेन हन्मि योनिषदः पिशाचान् । (७।१७)

devakṛtaṃ brāhmaṇaṃ kalpamānaṃ tena hanmi yoniṣadaḥ piśācān |

7.18७.१८

क्रव्यादो मृत्यून् अधरान् पादयामि दीर्घम् आयुस् तव जीवन्तु पुत्राः । (७।१८)

kravyādo mṛtyūn adharān pādayāmi dīrgham āyus tava jīvantu putrāḥ |

7.19७.१९

स्वाहा । (७।१९)

svāhā |

7.20७.२०

इति ॥ (७।२०)

iti ||

8.1८.१

इमं मे वरुण । (८।१)

imaṃ me varuṇa |

8.2८.२

तत् त्वा यामि । (८।२)

tat tvā yāmi |

8.3८.३

त्वं नो अग्ने । (८।३)

tvaṃ no agne |

8.4८.४

स त्वं नो अग्ने । (८।४)

sa tvaṃ no agne |

8.5८.५

त्वम् अग्ने अयासि । (८।५)

tvam agne ayāsi |

8.6८.६

प्रजापते । (८।६)

prajāpate |

8.7८.७

इति हुत्वाश्मानम् आस्थापयति । (८।७)

iti hutvāśmānam āsthāpayati |

8.8८.८

आतिष्ठेमम् अश्मानम् अश्मेव त्वं स्थिरा भव । (८।८)

ātiṣṭhemam aśmānam aśmeva tvaṃ sthirā bhava |

8.10८.१०

इति ॥ (८।१०)

iti ||

9.1९.१

अपरेणाग्निं द्वयान् दर्भान् पूर्वापरान् उदगग्रान् संस्तीर्य तेषु पूर्वापराव् अवतिष्ठेते ॥ (९।१)

apareṇāgniṃ dvayān darbhān pūrvāparān udagagrān saṃstīrya teṣu pūrvāparāv avatiṣṭhete ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Hiraṇyakeśigṛhyasūtra, 1, 20

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit