हिरण्यकेशिगृह्यसूत्रHiraṇyakeśigṛhyasūtra

Chapter 1, 24

5 of 6 · 25 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ध्रुवं त्वा ब्रह्म वेद ध्रुवो ऽहम् अस्मिंल् लोके ऽस्मिंश् च जनपदे भूयासम् । (१।१)

dhruvaṃ tvā brahma veda dhruvo 'ham asmiṃl loke 'smiṃś ca janapade bhūyāsam |

1.2१.२

अच्युतं त्वा ब्रह्म वेद माहम् अस्माल् लोकाद् अस्माच् च जनपदाच् च्योषि द्विषन् मे भ्रातृव्यो ऽस्माल् लोकाद् अस्माच् च जनपदाच् च्यवताम् । (१।२)

acyutaṃ tvā brahma veda māham asmāl lokād asmāc ca janapadāc cyoṣi dviṣan me bhrātṛvyo 'smāl lokād asmāc ca janapadāc cyavatām |

1.3१.३

अचेष्टं त्वा ब्रह्म वेद माहम् अस्माल् लोकाद् अस्माच् च जनपदाच् चेष्टिषि द्विषन् मे भ्रातृव्यो ऽस्माल् लोकाद् अस्माच् च जनपदाच् चेष्टताम् । (१।३)

aceṣṭaṃ tvā brahma veda māham asmāl lokād asmāc ca janapadāc ceṣṭiṣi dviṣan me bhrātṛvyo 'smāl lokād asmāc ca janapadāc ceṣṭatām |

1.4१.४

अव्यथमानं त्वा ब्रह्म वेद माहम् अस्माल् लोकाद् अस्माच् च जनपदाद् व्यथिषि द्विषन् मे भ्रातृव्यो ऽस्माल् लोकाद् अस्माच् च जनपदाद् व्यथताम् । (१।४)

avyathamānaṃ tvā brahma veda māham asmāl lokād asmāc ca janapadād vyathiṣi dviṣan me bhrātṛvyo 'smāl lokād asmāc ca janapadād vyathatām |

1.5१.५

नभ्यं त्वा सर्वस्य वेद नभ्यम् अहम् अस्य जनपदस्य भूयासम् । (१।५)

nabhyaṃ tvā sarvasya veda nabhyam aham asya janapadasya bhūyāsam |

1.6१.६

मध्यं त्वा सर्वस्य वेद मध्यम् अहम् अस्य जनपदस्य भूयासम् । (१।६)

madhyaṃ tvā sarvasya veda madhyam aham asya janapadasya bhūyāsam |

1.7१.७

तन्तिं त्वा सर्वस्य वेद तन्तिर् अहम् अस्य जनपदस्य भूयासम् । (१।७)

tantiṃ tvā sarvasya veda tantir aham asya janapadasya bhūyāsam |

1.8१.८

मेथीं त्वा सर्वस्य वेद मेथ्य् अहम् अस्य जनपदस्य भूयासम् । (१।८)

methīṃ tvā sarvasya veda methy aham asya janapadasya bhūyāsam |

1.9१.९

नाभिं त्वा सर्वस्य वेद नाभिर् अहम् अस्य जनपदस्य भूयासम् । (१।९)

nābhiṃ tvā sarvasya veda nābhir aham asya janapadasya bhūyāsam |

1.10१.१०

यथा नाभिः प्राणानां विषूवान् एवम् अहं विषूवान् । (१।१०)

yathā nābhiḥ prāṇānāṃ viṣūvān evam ahaṃ viṣūvān |

1.11१.११

एकशतं तं पाप्मानमृच्छतु यो ऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मो भूयांसि माम् एकशतात् पुण्यान्य् आगच्छन्तु । (१।११)

ekaśataṃ taṃ pāpmānamṛcchatu yo 'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmo bhūyāṃsi mām ekaśatāt puṇyāny āgacchantu |

1.12१.१२

इति ॥ (१।१२)

iti ||

2.1२.१

अत्र मनोज्ञेन संभाष्यागारं प्राप्याथैनाम् आग्नेयेन स्थालीपाकेन याजयति ॥ (२।१)

atra manojñena saṃbhāṣyāgāraṃ prāpyāthainām āgneyena sthālīpākena yājayati ||

3.1३.१

पत्न्य् अवहन्ति ॥ (३।१)

patny avahanti ||

4.1४.१

श्रपयित्वाभिघार्योद्वास्याग्नये हुत्वाग्नये स्विष्टकृते जुहोति ॥ (४।१)

śrapayitvābhighāryodvāsyāgnaye hutvāgnaye sviṣṭakṛte juhoti ||

5.1५.१

तेन ब्राह्मणं विद्यावन्तं परिवेवेष्टि ॥ (५।१)

tena brāhmaṇaṃ vidyāvantaṃ pariveveṣṭi ||

6.1६.१

यो ऽस्यापचितो भवति तस्मा ऋषभं ददाति ॥ (६।१)

yo 'syāpacito bhavati tasmā ṛṣabhaṃ dadāti ||

7.1७.१

नित्यम् अत ऊर्ध्वं पर्वस्व् आग्नेयेन स्थालीपाकेन यजते ॥ (७।१)

nityam ata ūrdhvaṃ parvasv āgneyena sthālīpākena yajate ||

8.1८.१

नित्यं सायं प्रातर् व्रीहिभिर् यवैर् वा हस्तेनैते आहुती जुहोति । (८।१)

nityaṃ sāyaṃ prātar vrīhibhir yavair vā hastenaite āhutī juhoti |

8.2८.२

अग्नये स्वाहा । (८।२)

agnaye svāhā |

8.3८.३

प्रजापतये स्वाहा । (८।३)

prajāpataye svāhā |

8.4८.४

इति ॥ (८।४)

iti ||

9.1९.१

सौरीं पूर्वां प्रातर् एके समामनन्ति ॥ (९।१)

saurīṃ pūrvāṃ prātar eke samāmananti ||

10.1१०.१

त्रिरात्रम् अक्षारालवणाशिनाव् अधःशायिनाव् अलंकुर्वाणौ ब्रह्मचारिणौ वसतः ॥ (१०।१)

trirātram akṣārālavaṇāśināv adhaḥśāyināv alaṃkurvāṇau brahmacāriṇau vasataḥ ||

11.1११.१

चतुर्थ्याम् अपररात्रे ऽग्निम् उपसमाधाय प्रायश्चित्तिपर्यन्तं कृत्वा नव प्रायश्चित्तीर् जुहोति ॥ (११।१)

caturthyām apararātre 'gnim upasamādhāya prāyaścittiparyantaṃ kṛtvā nava prāyaścittīr juhoti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Hiraṇyakeśigṛhyasūtra, 1, 24

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit