प्रेयो रसवद् ऊर्जस्वि पर्यायोक्तं समाहितम् । (१।१)

द्विप्रकारमुदात्तं च भेदैः श्लिष्टमपि त्रिभिः ॥ (१।२)

अपह्नुतिं विशेषोक्तिं विशेषं तुल्ययोगिताम् । (२।१)

अप्रस्तुतप्रशंसां च व्याजस्तुतिनिदर्शने ॥ (२।२)

उपमारूपकं चान्यदुपमेयोपमामपि । (३।१)

सहोक्तिपरिवृत्ती च ससंदेहम् अनन्वयम् ॥ (३।२)

उत्प्रेक्षावयवं चान्ये संसृष्टमपि चापरे । (४।१)

भाविकत्वं च निजगुरलंकारं सुमेधसः ॥ (४।२)

प्रेयो गृहागतं कृष्णमवादीद्विदुरो यथा । (५।१)

अद्य या मम गोविन्द जाता त्वयि गृहागते । (५।२)

कालेनैषा भवेत् प्रीतिस्तवैवागमनात् पुनः ॥ (५।३)

रसवद् दर्शितस्पष्टशृङ्गारादिरसं यथा । (६।१)

देवी समागमद् धर्ममस्करिण्यतिरोहिता ॥ (६।२)

ऊर्जस्वि कर्णेन यथा पार्थाय पुनरागतः । (७।१)

द्विः संदधाति किं कर्णः शल्येत्यहिरपाकृतः ॥ (७।२)

पर्यायोक्तं यदन्येन प्रकारेणाभिधीयते । (८।१)

उवाच रत्नाहरणे चैद्यं शार्ङ्गधनुर्यथा ॥ (८।२)

गृहेष्वध्वसु वा नान्नं भुञ्ज्महे यदधीतिनः । (९।१)

न भुञ्जते द्विजास्तच्च रसदाननिवृत्तये ॥ (९।२)

समाहितसमाहितं राजमित्रे यथा क्षत्रिययोषिताम् । (१०।१)

रामप्रसक्त्यै यान्तीनां पुरोऽदृश्यत नारदः ॥ (१०।२)

उदात्तशक्तिमान् रामो गुरुवाक्यानुरोधकः । (११।१)

विहायोपनतं राज्यं यथा वनमुपागमत् ॥ (११।२)

एतदेवापरेऽन्येन व्याख्यानेनान्यथा विदुः । (१२।१)

नानारत्नादियुक्तं यत्तत् किलोदात्तमुच्यते ॥ (१२।२)

चाणक्यो नक्तम् उपयान् नन्दक्रीडागृहं यथा । (१३।१)

शशिकान्तोपलच्छन्नं विवेद पयसां गणैः ॥ (१३।२)

श्लेषौपमानेन यत्तत्त्वमुपमेयस्य साध्यते । (१४।१)

गुणक्रियाभ्यां नाम्ना च श्लिष्टं तदभिधीयते ॥ (१४।२)

** दिड़्ड़ेरेन्चे श्लेष - रूपकलक्षणं रूपकेऽपीदं लक्ष्यते काममत्र तु । (१५।१)

इष्टः प्रयोगो युगपदुपमानोपमेययोः ॥ (१५।२)

शीकराम्भोमदसृजस्तुङ्गा जलददन्तिनः । (१६।१)

इत्यत्र मेघकरिणां निर्देशः क्रियते समम् ॥ (१६।२)

श्लेषादेवार्थवचसोरस्य च क्रियते भिदा । (१७।१)

तत्सहोक्त्युपमाहेतुनिर्देशात् क्रमशो यथा ॥ (१७।२)

छायावन्तो गतव्यालाः स्वारोहाः फलदायिनः । (१८।१)

मार्गद्रुमा महान्तश्च परेषामेव भूतये ॥ (१८।२)

उन्नता लोकदयिता महान्तः प्राज्यवर्षिणः । (१९।१)

शमयन्ति क्षितेस्तापं सुराजानो घना इव ॥ (१९।२)

रत्नवत्त्वादगाधत्वात् स्वमर्यादाविलङ्घनात् । (२०।१)

बहुसात्वाश्रयत्वाच्च सदृशत्वम् उदन्वता ॥ (२०।२)

अपह्नुतिअपह्नुतिरभीष्टा च किंचिदन्तर्गतोपमा । (२१।१)

भूतार्थापह्नवादस्याः क्रियते चाभिधा यथा ॥ (२१।२)

नेयं विरौति भृङ्गाली मदेन मुखरा मुहुः । (२२।१)

अयमाकृष्यमाणस्य कन्दर्पधनुषो ध्वनिः ॥ (२२।२)

विशेषोक्तिएकदेशस्य विगमे या गुणान्तरसंस्थितिः । (२३।१)

विशेषप्रथनायासौ विशेषोक्तिर्मता यथा ॥ (२३।२)

स एकस् त्रीणि जयति जगन्ति कुसुमायुधः । (२४।१)

हरतापि तनुं यस्य शम्भुना न हृतं बलम् ॥ (२४।२)

विरोधगुणस्य वा क्रियाया वा विरुद्धान्यक्रियाभिधा । (२५।१)

या विशेषाभिधानाय विरोधं तं विदुर्बुधाः ॥ (२५।२)

उपान्तरूढोपवनच्छायाशीतापि धूर् असौ । (२६।१)

विदूरदेशानपि वः संतापयति विद्विषः ॥ (२६।२)

तुल्ययोगितान्यूनस्यापि विशिष्टेन गुणसाम्यविवक्षया । (२७।१)

तुल्यकार्यक्रियायोगाद् इत्युक्ता तुल्ययोगिता ॥ (२७।२)

शेषो हिमगिरिस्त्वं च महान्तो गुरवः स्थिराः । (२८।१)

यद् अलङ्घितमर्यादाश् चलन्तीं बिभृथ क्षितिम् ॥ (२८।२)

अप्रस्तुतप्रशंसाअधिकारादपेतस्य वस्तुनोऽन्यस्य या स्तुतिः । (२९।१)

अप्रस्तुतप्रशंसेति सा चैवं कथ्यते यथा ॥ (२९।२)

प्रीणितप्रणयि स्वादु काले परिणतं बहु । (३०।१)

विना पुरुषकारेण फलं पश्यत शाखिनाम् ॥ (३०।२)

व्याजस्तुतिदूराधिकगुणस्तोत्रव्यपदेशेन तुल्यताम् । (३१।१)

किंचिद् विधित्सोर्या निन्दा व्याजस्तुतिर् असौ यथा ॥ (३१।२)

रामः सप्ताभिनत् सालान् गिरिं क्रौञ्चं भृगूत्तमः । (३२।१)

शतांशेनापि भवता किं तयोः सदृशं कृतम् ॥ (३२।२)

निदर्शनाक्रिययैव विशिष्टस्य तदर्थस्योपदर्शनात् । (३३।१)

ज्ञेया निदर्शना नाम यथेववतिभिर् विना ॥ (३३।२)

अयं मन्दद्युतिर्भास्वानस्तं प्रति यियासति । (३४।१)

उदयः पतनायेति श्रीमतो बोधयन्नरान् ॥ (३४।२)

उपमारूपकौपमानेन तद्भावमुपमेयस्य साधयत् । (३५।१)

यां वदत्युपमामेतदुपमारूपकं यथा ॥ (३५।२)

समग्रगगनायाममानदण्डो रथाङ्गिनः । (३६।१)

पादो जयति सिद्धस्रीमुखेन्दुनवदर्पणः ॥ (३६।२)

उपमानोपमेयत्वं यत्र पर्यायतो भवेत् । (३७।१)

उपमेयोपमां नाम ब्रुवते तां यथोदिताम् ॥ (३७।२)

सुगन्धि नयनानन्दि मदिरामदपाटलम् । (३८।१)

अम्भोजमिव वक्त्रं ते त्वदास्यमिव पङ्कजम् ॥ (३८।२)

तुल्यकाले क्रिये यत्र वस्तुद्वयसमाश्रये । (३९।१)

पदेनैकेन कथ्येते सहोक्तिः सा मता यथा ॥ (३९।२)

हिमपाताविलदिशो गाढालिङ्गनहेतवः । (४०।१)

वृद्धिमायान्ति यामिन्यः कामिनां प्रीतिभिः सह । (४०।२)

विशिष्टस्य यद् आदानम् अन्यापोहेन वस्तुनः । (४०।३)

अर्थान्तरन्यासवती परिवृत्तिरसौ यथा ॥ (४०।४)

प्रदाय वित्तमर्थिभ्यः स यशोधनमादितः । (४१।१)

सतां विश्वजनीनानामिदमस्खलितं व्रतम् ॥ (४१।२)

उपमानेन तत्त्वं च भेदं च वदतः पुनः । (४२।१)

ससंदेहं वचः स्तुत्यै ससंदेहं विदुर्यथा ॥ (४२।२)

किमयं शशी न स दिवा विराजते कुसुमायुधो न धनुरस्य कौसुमम् । (४३।१)

इति विस्मयाद्विमृशतोऽपि मे मतिस्त्वयि वीक्षते न लभतेऽर्थनिश्चयम् ॥ (४३।२)

यत्र तेनैव तस्य स्याद् उपमानोपमेयता । (४४।१)

असादृश्यविवक्षातस् तम् इत्याहुर् अनन्वयम् ॥ (४४।२)

ताम्बूलरागवलयं स्फुरद्दशनदीधिति । (४५।१)

इन्दीवराभनयनं तवेव वदनं तव ॥ (४५।२)

उत्प्रेक्षावयवश्लिष्टस्यार्थेन संयुक्तः किंचिदुत्प्रेक्षयान्वितः । (४६।१)

रूपकार्थेन च पुनरुत्प्रेक्षावयवो यथा ॥ (४६।२)

तुल्योदयावसानत्वाद् गतेऽस्तं प्रति भास्वति । (४७।१)

वासाय वासरः क्लान्तो विशतीव तमोगृहम् ॥ (४७।२)

संसृष्टि (= मिxतुरे ओड़् दिड़्ड़्। अलंकारस्)वरा विभूषा संसृष्टिर्बह्वलंकारयोगतः । (४८।१)

रचिता रत्नमालेव सा चैवमुदिता यथा ॥ (४८।२)

गाम्भीर्यलाघववतोर् युवयोः प्राज्यरत्नयोः । (४९।१)

सुखसेव्यो जनानां त्वं दुष्टग्राहोऽम्भसां पतिः ॥ (४९।२)

अनलंकृतकान्तं ते वदनं वनजद्युति । (५०।१)

निशाकृतः प्रकृत्यैव चारोः का वास्त्यलंकृतिः ॥ (५०।२)

अन्येषामपि कर्तव्या संसृष्टिरनया दिशा । (५१।१)

कियदुद्घट्टितज्ञेभ्यः शक्यं कथयितुं मया ॥ (५१।२)

भाविकत्वभाविकत्वमिति प्राहुः प्रबन्धविषयं गुणम् । (५२।१)

प्रत्यक्षा इव दृश्यन्ते यत्रार्था भूतभाविनः ॥ (५२।२)

चित्रोदात्ताद्भुतार्थत्वं कथायाः स्वभिनीतता । (५३।१)

शब्दानाकुलता चेति तस्य हेतुं प्रचक्षते ॥ (५३।२)

आशीर् अपि च केषांचिदलंकारतया मता । (५४।१)

सौहृदय्याविरोधोक्तौ प्रयोगो ऽस्याश्च तद्यथा ॥ (५४।२)

अस्मिन् जहीहि सुहृदि प्रणयाभ्यसूयाम् आश्लिष्य गाढम् अमुमानतमादरेण । (५५।१)

विन्ध्यं महानिव घनः समयेऽभिवर्षन्न् आनन्दजैर् नयनवारिभिरुक्षतु त्वाम् ॥ (५५।२)

मदान्धमातंगविभिन्नसाला हतप्रवीरा द्रुतभीतपौराः । (५६।१)

त्वत्तेजसा दग्धसमस्तशोभा द्विषां पुरः पश्यतु राजलोकः ॥ (५६।२)

गिरामलंकारविधिः सविस्तरः स्वयं विनिश्चित्य धिया मयोदितः । (५७।१)

अनेन वागर्थविदामलंकृता विभाति नारीव विदग्धमण्डना ॥ (५७।२)